<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave



Regels                                                                                                      3

Hoofdstuk1         Inleidende regels                                                                        4
Artikel 1          Begrippen                                                                                4
Artikel 2          Wijze van meten                                                                          9
Hoofdstuk2         Bestemmingsregels                                                                       10
Artikel 3          Agrarisch - Hoofdgebouw                                                                 10
Artikel 4          Agrarisch - Grondgebonden 3                                                             12
Artikel 5          Agrarisch met waarden - Grootschalige Veenontginningen                                  14
Artikel 6          Bedrijf - Gasdrukmeet- en regelstation en afsluiterlocaties                             17
Artikel 7          Bos                                                                                     18
Artikel 8          Groen                                                                                   19
Artikel 9          Maatschappelijk                                                                         20
Artikel 10         Maatschappelijk - Religie                                                               22
Artikel 11         Natuur                                                                                  24
Artikel 12         Sport                                                                                   25
Artikel 13         Verkeer                                                                                 26
Artikel 14         Water                                                                                   27
Artikel 15         Wonen - Twee aaneen                                                                     28
Artikel 16         Wonen - Voormalige agrarische bebouwing                                                 31
Artikel 17         Wonen - Vrijstaand kern                                                                 34
Artikel 18         Wonen - Vrijstaand lintbebouwing 1                                                      37
Artikel 19         Wonen - Vrijstaand lintbebouwing 2                                                      40
Artikel 20         Leiding - Gas                                                                           42
Artikel 21         Waarde - Archeologie 2                                                                  45
Artikel 22         Waarde - Archeologie 4                                                                  47
Artikel 23         Waarde - Landgoed                                                                       49
Hoofdstuk3         Algemene regels                                                                         51
Artikel 24         Anti-dubbeltelregel                                                                     51
Artikel 25         Algemene bouwregels                                                                     52
Artikel 26         Algemene gebruiksregels                                                                 53
Artikel 27         Algemene aanduidingsregels                                                              54
Artikel 28         Algemene afwijkingsregels                                                               55
Artikel 29         Algemene wijzigingsregels                                                               57
Hoofdstuk4         Overgangs- en slotregels                                                                58
Artikel 30         overgangsrecht                                                                          58
Artikel 31         slotregel                                                                               59
Bijlagen bij de regels                                                                                     61
Bijlage 1       Klazienaveen-noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap             62




2                                                     bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Regels




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1              Inleidende regels
Artikel 1          Begrippen

1.1      plan:

het bestemmingsplan Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe met identificatienummer
NL.IMRO.0114.2017012-B701 van de gemeente Emmen;
1.2      bestemmingsplan:

de geometrisch bepaalde planobjecten met de bijbehorende regels en de daarbij behorende bijlagen;
1.3      aan huisgebonden kleinschalige beroep- of bedrijfsactiviteiten:

een beroep,of het beroepsmatig verlenen van diensten of bedrijfvoering dat op administratief,
lichaamsverzorgend , juridisch, medisch, therapeutisch, kunstzinnig, ontwerptechnisch of een daarmee
gelijk te stellen gebied, dat door zijn beperkte omvang in of bij een woning wordt uitgeoefend, waarbij de
woning in overwegende mate de woonfunctie behoudt en dat een ruimtelijke uitwerking heeft die met de
woonfunctie in overeenstemming is;
1.4      aanduiding:

een geometrisch bepaald vlak of figuur, waarmee gronden zijn aangeduid, waar ingevolge de regels,
regels worden gesteld ten aanzien van het gebruik en/of het bebouwen van deze gronden;
1.5      aanduidingsgrens:

de grens van een aanduiding indien het een vlak betreft;
1.6      agrarisch bedrijf:

een bedrijf dat is gericht op het voortbrengen van producten door middel van het telen van gewassen
en/of het houden van dieren;
1.7      agrarisch bedrijf grondgebonden:

agrarische bedrijvigheid (bedrijfsvoering), zoals akkerbouw, veeteelt en vollegrond tuinbouw die
afhankelijk zijn van de groeikracht van de bodem waarop het bedrijf wordt uitgeoefend, uitgezonderd een
boomkwekerij;
1.8      agrarisch dienstverlenend bedrijf:

een bedrijf waarbinnen uitsluitend of overwegend arbeid wordt verricht ter productie of levering van
goederen of diensten voor agrarische bedrijven;
1.9      agrarische gronden/ agrarisch grondgebruik:

gronden welke gebruikt worden voor het voortbrengen van producten door middel van het telen van
gewassen en/of het houden van dieren;
1.10     achtererfgebied:

erf aan de achterkant en de niet naar openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijkant op meer dan 1
meter van de voorkant van het hoofdgebouw;
1.11     ander(e) bouwwerk(en):

een bouwwerk, geen gebouw zijnde;
1.12     andere werk(en):

een werk, geen bouwwerk zijnde;



4                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.13     archeologische waarde:

vastgestelde archeologische waarde zoals weergegeven op de Archeologisch Monumenten Kaart
(AMK);
1.14     bebouwing:

één of meer gebouwen en/ of bouwwerken geen gebouwen zijnde;
1.15     bebouwingsgrens:

een op de verbeelding aangegeven grens die, door gebouwen niet mag worden overschreden, behoudens
overschrijdingen die krachtens deze voorschriften zijn toegestaan;
1.16     bedrijf:

een onderneming of gedeelte van een onderneming, die een organisatorisch zelfstandige eenheid vormt
en is gericht op de productie of de afzet van goederen of de verlening van diensten, hieronder begrepen
ondernemingen of gedeelten van ondernemingen, die door of vanwege de overheid worden geleid;
1.17     bedrijfsgebouw:

een gebouw dat dient voor de uitoefening van een bedrijf;
1.18     bedrijfswoning:

een woning in of bij een bedrijfsgebouw of op een terrein, bedoeld voor (het huishouden van) personen,
wier huisvesting daar, gelet op de bestemming van het gebouw of het terrein, noodzakelijk is;
1.19     bestaand:

bestaand ten tijde van de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan;
1.20     bestaande bebouwing:

bebouwing aanwezig op de eerste dag van de terinzagelegging van het ontwerp bestemmingsplan;
1.21     bestemmingsgrens:

de grens van een bestemmingsvlak;
1.22     bestemmingsplan

De geometrisch bepaalde planobjecten met de bijbehorende regels en de daarbij behorende bijlagen;
1.23     bestemmingsvlak:

een geometrisch bepaald vlak met eenzelfde bestemming;
1.24     bijbehorend bouwwerk:

uitbreiding van een hoofdgebouw dan wel functioneel met een zich op hetzelfde perceel bevindend
hoofdgebouw verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd gebouw, of ander bouwwerk, met een dak;
1.25     bouwen:

het plaatsen, het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen en het vergroten van een
bouwwerk, alsmede het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen van een standplaats;
1.26     bouwperceel:

een aaneengesloten stuk grond, waarop ingevolge de regels een zelfstandige, bij elkaar behorende
bebouwing is toegelaten;
1.27     bouwperceelgrens:

de grens van een bouwperceel;


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.28     bouwvlak:

een geometrisch bepaald vlak, waarmee gronden zijn aangeduid, waar ingevolge de regels bepaalde
gebouwen en bouwwerken geen gebouwen zijnde zijn toegelaten;
1.29     bouwwerk:

een bouwkundige constructie van enige omvang die direct en duurzaam met de aarde verbonden is;
1.30     dienstverlening:

het bedrijfsmatig verlenen van diensten waarbij het publiek rechtstreeks (al dan niet via een balie) te
woord wordt gestaan en geholpen, waaronder belwinkel en internetcafe;
1.31     erf:

al dan niet bebouwd perceel, of een gedeelte daarvan, dat direct is gelegen bij een hoofdgebouw en dat
in feitelijk opzicht is ingericht ten dienste van het gebruik van dat gebouw, en, voor zover een
bestemmingsplan of een beheersverordening van toepassing is, deze die inrichting niet verbieden;
1.32     gebouw:

elk bouwwerk, dat een voor mensen toegankelijke, overdekte, geheel of gedeeltelijk met wanden
omsloten ruimte vormt;
1.33     geometrische plaatsbepaling:

locatie van een ruimtelijk object, vastgelegd in een ruimtelijk referentiesysteem;
1.34     gevel:

een bouwkundige constructie die een ruimte in een woning of gebouw scheidt van de buitenlucht,
daaronder begrepen het dak;
1.35     gevellijn:

de fysieke, danwel doorgetrokken denkbeeldige lijn die, behoudens toegelaten afwijkingen, bij het
bouwen aan de wegzijde met het vooraanzicht vanaf de weg, niet mag worden overschreden;
1.36     hoofdgebouw:

gebouw, of gedeelte daarvan, dat noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de geldende of
toekomstige bestemming van een perceel en, indien meer gebouwen op het perceel aanwezig zijn, gelet
op die bestemming het belangrijkst;
1.37     horecabedrijf:

een bedrijf, inrichting waar bedrijfsmatig dranken en/ of etenswaren voor gebruik ter plaatse worden
verstrekt en /of waarin bedrijfsmatig logies wordt verstrekt;
1.38     horeca-1:

een horecabedrijf gericht op het verstrekken van al dan niet voor consumptie ter plaatse bereide
etenswaren, met als nevenactiviteit het verstrekken van zwak- en niet alcoholische dranken zoals
cafetaria's, snackbars, lunchrooms, broodjeszaken en daarmee vergelijkbare horecabedrijven zoals een
sportkantine;
1.39     kleinschalig kampeerterrein

stuk grond, al dan niet met speciale voorzieningen, waarop men kan kamperen;
1.40     kleinschalig kamperen

kamperen, in de vorm van recreatief medegebruik op gronden met een andere hoofdfunctie voor
kampeermiddelen op aanwezige erven, in de periode van 15 maart tot en met 31 oktober;


6                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.41     kort verblijven:

een verblijf buiten de eigen woning voor recreatieve doeleinden met 1 tot 3 opeenvolgende
overnachtingen;
1.42     overkapping:

een ander bouwwerk, dat een overdekte ruimte vormt met ten hoogste één wand (dak op pootjes);
1.43     overig bouwwerk:

een bouwkundige constructie van enige omvang, geen pand zijnde, die direct en duurzaam met de
aarde is verbonden;
1.44     overstek:

bouwdeel dat vooruitsteekt ten opzichte van het eronder gelegen deel;
1.45     perceelsgrens:

de lijn, welke de scheiding vormt tussen twee bouwpercelen of tussen een bouwperceel en een
aangrenzend terrein;
1.46     recreatief medegebruik:

een recreatief gebruik van gronden dat ondergeschikt is aan de functie van de bestemming;
1.47     seizoensrecreatie:

het verblijven op een vaste seizoenstandplaats met een tent, caravan, of kampeerauto gedurende een
periode van drie achtereenvolgende maanden of langer, al dan niet voor een korte periode onderbroken;
1.48     staat van inrichtingen:

een lijst van bedrijven bevattende informatie over de bedrijven die zijn toegestaan binnen het plangebied;
De lijst is als bijlage bij de voorschriften opgenomen;
1.49     straat- en bebouwingsbeeld:

de waarde van een gebied in stedenbouwkundige zin, die wordt bepaald door de mate van samenhang in
aanwezige bebouwing, daarbij in het bijzonder gelet op een goede verhouding tussen bouwmassa en
open ruimte, een goede hoogte- en breedteverhouding tussen de bebouwing onderling en de samenhang
in bouwvorm en ligging tussen bebouwing die ruimtelijk op elkaar georiënteerd is;
1.50     waterlopen:

een sloot, goot of greppel t.b.v. opvang en afvoer van gebiedseigen water en mede bedoeld als
verbinding tussen de voor water bestemde gronden;
1.51     wonen voormalig agrarisch bebouwing:

een grondgebonden woning met kenmerken van het voormalig agrarisch bedrijf;
1.52     woning twee-aaneen:

een woning die aan één kant tegen een andere woning is aangebouwd en slechts op 1 zijde gesitueerd
is op de zijdelingse perceelsgrens, waaronder ook begrepen geschakelde woningen;
1.53     woning vrijstaand:

een grondgebonden woning waarbij het hoofdgebouw vrij staat van naast gelegen hoofdgebouwen;
1.54     woning:

een complex van ruimten, uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van één afzonderlijk huishouden;



bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.55     wooneenheid:

zelfstandige bewoonbaar gedeelte van een voor wonen bestemd gebouw, uitsluitend bedoeld voor de
huisvesting van één afzonderlijk huishouden;




8                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Artikel 2         Wijze van meten

Bij toepassing van deze regels wordt als volgt gemeten:
2.1      de afstand tot de zij- c.q. achtererfscheiding:

de kortste afstand gemeten tussen een bouwwerk en de zij- c.q. achtererfscheiding;
2.2      de bebouwing op de verbeelding:

de op de verbeelding aangegeven (kadastrale) bebouwing wordt als illustratief beschouwd;
2.3      bebouwingspercentage:

een op de verbeelding of in de regels aangegeven percentage, dat de grootte aangeeft van het deel van
het bouwvlak, dat ten hoogste mag worden bebouwd;
2.4      de bouwhoogte van een bouwwerk:

vanaf het peil tot aan het hoogste punt van een gebouw of van een overig bouwwerk met uitzondering van
ondergeschikte bouwonderdelen, zoals schoorstenen, antennes, en naar de aard daarmee gelijk te
stellen bouwonderdelen;
2.5      de dakhelling:

langs het dakvlak ten opzichte van het horizontale vlak;
2.6      de goothoogte van een bouwwerk:

vanaf het peil tot aan de bovenkant van de goot, c.q. de druiplijn, het boeibord, of een daarmee gelijk te
stellen constructiedeel;
2.7      de hoogte van een windturbine:

vanaf het peil tot aan de as van de windturbine;
2.8      de inhoud van een bouwwerk:

tussen de onderzijde van de begane grondvloer, de buitenzijde van de gevels (en/of het hart van de
scheidingsmuren) en de buitenzijde van daken en dakkapellen;
2.9      de oppervlakte van een bouwwerk:

tussen de buitenwerkse gevelvlakken en/of het hart van de scheidingsmuren, neerwaarts geprojecteerd
op het gemiddelde niveau van het afgewerkte bouwterrein ter plaatse van het bouwwerk;
2.10     het peil:

het peil overeenkomstig de bouwverordening, danwel indien geen peil overeenkomstig de
bouwverordening is vast te stellen, de hoogte van het afgewerkte bouwterrein, indien in of op het water
wordt gebouwd, dan het Normaal Amsterdams Peil of een ander plaatselijk waterpeil aan te houden;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2               Bestemmingsregels

Artikel 3          Agrarisch - Hoofdgebouw

3.1       Bestemmingsomschrijving

De voor Agrarisch - Hoofdgebouw aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.    uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf;
b.    kantoren;
c.    wonen;
d.    recreatief knooppunt.
met bijbehorende:
e.    andere bouwwerken;
f.    erven en tuinen;
g.    toegangswegen in- en uitritten;
h.    groenvoorzieningen;
i.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
3.2       Bouwregels

3.2.1     Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen de op de verbeelding aangegeven
   bouwvlakken ter plaatse van specifieke bouwaanduiding A en B worden gebouwd, met dien
   verstande dat Hoofdgebouw 1 (landgoedwoning) binnen ter plaatse van specifieke bouwaanduiding A
   dient te worden gerealiseerd en dat Hoofdgebouw 2 (paardenrijhal met bijbehorende voorzieningen)
   binnen bouwvlak ter plaatse van specifieke bouwaanduiding B dient te worden gerealiseerd;
b. de totale oppervlakte van gebouwen maximaal 2500 m2 mag bedragen
3.2.2     Hoofdgebouw 1
Voor het bouwen van Hoofdgebouw 1 gelden de volgende bepalingen:
a. is één woning toegestaan;
b. de goothoogte mag maximaal 6,5 meter bedragen;
c. de bouwhoogte mag maximaal 10,5 meter bedragen;
3.2.3     Hoofdgebouw 2
Voor het bouwen van Hoofdgebouw 2 gelden de volgende bepalingen:
a. de goothoogte mag maximaal 4,5 meter bedragen;
b. de bouwhoogte mag maximaal 10 meter bedragen;
c. de dakhelling van een bedrijfsgebouw mag niet minder dan 15 graden bedragen;
3.2.4     Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van erf-en terreinafscheidingen gelegen langs een openbare weg en/ of langs het
   gedeelte van het zijerf, dat loopt vanaf de openbare weg tot aan de voorgevel van de bedrijfswoning,
   mag maximaal 1 meter bedragen, met dien verstande dat de bouwhoogte van erf-en
   terreinafscheidingen achter de gevellijn maximaal 2 meter mag bedragen;
b. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
c. de bouwhoogte van andere bouwwerken bedraagt maximaal 6 meter;




10                                                   bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.3       Nadere eisen

3.3.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.    de woonsituatie;
b.    het straat- en bebouwingsbeeld;
c.    cultuurhistorie;
d.    verkeersveiligheid;
e.    sociale veiligheid;
f.    brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.    milieusituatie;
h.    de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
3.4       Afwijken van de bouwregels

3.4.1     Bevoegdheid
Burgemeester en wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 3.2.1 onder b en toestaan dat het totale oppervlakte van gebouwen wordt vergroot met
   maximaal 500 m2;
3.4.2     Afweging
a. De toepassing van de in artikel 3.4.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,
   waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
   niet mag worden aangetast;
b. In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval rekening worden gehouden met
   belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-, cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-,
   milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, het functioneren van het watersysteem, de
   woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
   leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken.
c. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de afwijking niet
   verleend.
d. Voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is en deze in één plan zijn
   ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken;

3.5       Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het bewonen van bedrijfsgebouwen of bijbehorende bouwwerken;
b. het aanleggen van paardenbakken;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Artikel 4          Agrarisch - Grondgebonden 3

4.1       Bestemmingsomschrijving

De voor Agrarisch - Grondgebonden 3 aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.    uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf;
b.    opslag, sorteren en verwerken van eigen geproduceerde akkerbouwgewassen;
c.    kantoor met ontvangstruimte;
d.    bedrijfsgebouwen;
e.    een bedrijfswoning ter plaatse van de aanduiding "bedrijfswoning";
met bijbehorende:
f.    andere bouwwerken;
g.    erven en tuinen;
h.    toegangswegen in- en uitritten;
i.    groenvoorzieningen;
j.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
4.2       Bouwregels

4.2.1     Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd;
b. de afstand tussen de gebouwen mag maximaal 25 meter bedragen;
c. het bouwvlak mag voor maximaal 75% bebouwd worden;
d. de bouwhoogte van bedrijfsgebouwen mag maximaal 12 meter bedragen;
e. ter plaatse van de aanduiding maatvoering mag de bouwhoogte van bedrijfsgebouwen 14 meter
   bedragen;
f. de goothoogte van bedrijfsgebouwen mag maximaal 5 meter bedragen;
g. de dakhelling van bedrijfsgebouwen mag niet minder bedragen dan 15 graden;


4.2.2     Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van erf-en terreinafscheidingen gelegen langs een openbare weg mag maximaal 1
   meter bedragen, met dien verstande dat de bouwhoogte van erf-en terreinafscheidingen achter de
   gevellijn maximaal 2 meter mag bedragen;
b. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 150 m² bedragen;
c. de bouwhoogte van torensilo's mag maximaal 12 meter bedragen;
d. de bouwhoogte van sleufsilo's mag maximaal 2 meter bedragen;
e. de bouwhoogte van andere bouwwerken binnen het bouwvlak bedraagt maximaal 6 meter;
f. de bouwhoogte van andere bouwwerken buiten het bouwvlak bedraagt maximaal 3 meter;
4.3       Nadere eisen

4.3.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.    de woonsituatie;
b.    het straat- en bebouwingsbeeld;
c.    cultuurhistorie;
d.    verkeersveiligheid;
e.    sociale veiligheid;
f.    brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.    milieusituatie;
h.    de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.


12                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4.4      Afwijken van de bouwregels

4.4.1    Bevoegdheid
Burgemeester en wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 4.2.1 onder a en toestaan dat bedrijfsgebouwen en bijbehorende bouwwerken buiten het
   bouwvlak worden opgericht, waarbij de volgende bepalingen gelden:
   1. de bebouwing wordt niet gerealiseerd voor de voorgevellijn;
b. artikel 4.2.1 onder c en toestaan dat de goothoogte van bedrijfsgebouwen wordt verhoogd tot
   maximaal 5,5 meter, waarbij de volgende bepalingen gelden;
   1. de bedrijfseconomische noodzaak is aangetoond;
4.4.2    Afweging
a. De toepassing van de in artikel 4.4.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,
   waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
   niet mag worden aangetast;
b. In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval rekening worden gehouden met
   belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-, cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-,
   milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, het functioneren van het watersysteem, de
   woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
   leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken.
c. De aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in
   "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap". Deze bijlage
   wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de aspecten stedenbouw,
   landschap en cultuurhistorie;
d. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de afwijking niet
   verleend.
e. Voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is en deze in één plan zijn
   ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken;
4.5      Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het bewonen van bedrijfsgebouwen of bijbehorende bouwwerken;
b. het aanleggen van paardenbakken.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Artikel 5          Agrarisch met waarden - Grootschalige Veenontginningen

5.1       Bestemmingsomschrijving

De voor Agrarisch met waarden - Grootschalige Veenontginningen aangewezen gronden zijn bestemd
voor:
a.    behoud en herstel van de landschappelijke en natuurlijke waarden;
b.    agrarische doeleinden;
c.    extensief recreatief medegebruik;
d.    behoud en herstel van watergangen;
e.    huisplaats ter plaatse van de aanduiding "erf"


met bijbehorende:
f.    andere bouwwerken;
g.    fiets- en voetpaden;
h.    toegangswegen in- en uitritten;
i.    groenvoorzieningen;
j.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;

5.2       Bouwregels

5.2.1     Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. op deze gronden mogen geen gebouwen worden opgericht;
5.2.2     Andere bouwwerken
          Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
5. een luifel aan het hoofdgebouw maximaal 1,5 meter uit steken;
5.3       Afwijken van de bouwregels

5.3.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
b. artikel 5.2.1 onder a en toestaan dat niet-permanente teeltondersteunende voorzieningen ten
   behoeve van de seizoensteelt worden gerealiseerd, waarbij de volgende bepalingen gelden;
   1. de voorzieningen worden niet langer gebruikt dan 6 maanden per jaar;
   2. de bedrijfseconomische noodzaak is aangetoond;
   3. de hoogte bedraagt maximaal 2 m;
c. artikel 5.2.2 onder b en toestaan dat een mestopslag ten behoeve van agrarische bedrijfsvoering
   worden gerealiseerd, waarbij de volgende bepalingen gelden;
   1. de bedrijfseconomische noodzaak is aangetoond;
   2. de inhoud bedraagt maximaal 2500 m3
   3. voor zover aangemerkt als bouwwerk (silo) bedraagt de hoogte maximaal 6 m;
   4. voor zover niet aangemerkt als bouwwerk (foliebassin) bedraagt de hoogte van de grondwal en
        bijbehorend hekwerk maximaal 2 m;
5.3.2     Afweging
a. De toepassing van de in artikel 5.3.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,

14                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>      waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
      niet mag worden aangetast;
b.    In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval rekening worden gehouden met
      belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-, cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-,
      milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, het functioneren van het watersysteem, de
      woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
      leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken. De aspecten
      stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in
      "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap". Deze bijlage 1
      wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de aspecten stedenbouw,
      landschap en cultuurhistorie;
c.    de aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in
      "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap". Deze bijlage 1
      wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de aspecten stedenbouw,
      landschap en cultuurhistorie;
d.    indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de afwijking niet
      verleend.
e.    voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is en deze in één plan zijn
      ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken;
5.4       Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming zoals bedoeld in artikel 7.10 Wro wordt in ieder geval
gerekend:
a. het realiseren van permanente teeltondersteunende voorzieningen (gebruik langer dan 6 maanden
   per jaar);
b. het aanleggen van paardenbakken;
c. de gronden ter plaatse van de aanduiding "erf" anders worden gebruikt dan ten behoeve van behoud
   en beheer van de vier huisplaatsen als kunstzinnige herinnering aan de bovenveencultuur, zodat de
   herkenbaarheid wordt gewaarborgd.
5.5       Afwijken van de gebruiksregels

5.5.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 5.4 onder b en toestaan dat gronden gebruikt worden ten behoeve van een paardenbak,
   waarbij de volgende bepalingen gelden;
   1. de afmeting maximaal 20 x 40 m bedraagt;
   2. de paardenbak minimaal 50 m verwijderd is van woningen van derden;
   3. lichtmasten mogen worden opgericht tot een hoogte van 6 m;


5.5.2     Afweging
a. De toepassing van de in artikel 5.5.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,
   waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
   niet mag worden aangetast;
b. In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval rekening worden gehouden met
   belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-, cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-,
   milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, het functioneren van het watersysteem, de
   woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
   leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken.
      De aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in
      "Klazienaveen-noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap". Deze bijlage
      wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de aspecten stedenbouw,
      landschap en cultuurhistorie;
c. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de afwijking niet
   verleend.

bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>d. voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is en deze in één plan zijn
   ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken;


5.6       Wijzigingsbevoegdheid

5.6.1     Bevoegdheid
Burgemeester en wethouder zijn bevoegd op grond van artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening het
plan te wijzigen:
a. voor het wijzigen van de bestemming naar de bestemming "Bos"( artikel 7) en/of de bestemming
   "Natuur" (artikel 11) en gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden.
b. voor de realisatie van leidingen met de bestemming "Leiding - gas" 20, waarbij de volgende
   bepalingen gelden;
   1. de bedrijfseconomische noodzaak is aangetoond;
   2. voldaan wordt aan milieu- en externe veiligheidswetgeving;
   3. er is geen sprake van onevenredige aantasting van gebruiksmogelijkheden van aangrenzende
       gronden.
5.6.2     Afwegingen
a. De wijziging dient het functioneren van omliggende bestemmingen niet aan te tasten.
b. In de afweging omtrent toepassing van de in 5.6.1 opgenomen wijzigingsbevoegdheden worden in
   ieder geval de volgende aspecten betrokken: de woonsituatie, de stedenbouwkundige structuur, het
   landschap, archeologie, cultuurhistorie, verkeersveiligheid, (sociale) veiligheid, brandveiligheid/
   externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, natuur, het functioneren van het
   watersysteem en de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
      De aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden betrokken bij de
      onder b genoemde afweging voor wat betreft de aspecten stedenbouw, landschap en cultuurhistorie;
c. Voorzover voor meerdere activiteiten een wijziging benodigd is en deze in één plan zijn
   ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken;
d. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad kan de functiewijziging
   niet plaatsvinden.




16                                                 bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Artikel 6         Bedrijf - Gasdrukmeet- en regelstation en afsluiterlocaties

6.1       Bestemmingsomschrijving

De voor Bedrijf - Gasdrukmeet- en regelstation en afsluiterlocaties aangewezen gronden zijn bestemd
voor:
a.    gasdrukmeet- en regelstation;
b.    afsluiterlocaties;
c.    bedrijfsgebouwen;
d.    ondergrondse en bovengrondse leidingen, en toebehoren;
e.    veiligheidszones ter plaatse van de gebiedsaanduidingen "Veiligheidszone 1" en "Veiligheidszone 2"
f.    de vestiging van geluidszoneringsplichtige inrichtingen is niet toegestaan;
met bijbehorende:
g.    andere bouwwerken;
h.    toegangswegen in- en uitritten;
i.    parkeervoorzieningen;
j.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen.
6.2       Bouwregels

6.2.1     Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd;
b. de bestaande gezamenlijke oppervlakte van gebouwen mag met maximaal 25% worden uitgebreid;
c. de maximale bouwhoogte van gebouwen bedraagt maximaal 4 meter danwel de bestaande
   bouwhoogte.
6.2.2     Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van erf- en terreinafscheidingen mag maximaal 3,5 meter bedragen;
b. de bouwhoogte van andere bouwwerken bedraagt maximaal 3 meter, met dien verstande dat voor
   cyclonen de maximale hoogte 6 meter bedraagt .
6.3       Nadere eisen

6.3.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.    de woonsituatie;
b.    het straat- en bebouwingsbeeld;
c.    cultuurhistorie;
d.    verkeersveiligheid;
e.    sociale veiligheid;
f.    brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.    milieusituatie;
h.    de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Artikel 7          Bos

7.1       Bestemmingsomschrijving

De voor Bos aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.    bos;
b.    water;
c.    groenvoorzieningen;
d.    brandgangen/ landbouwweg;
e.    houtproductie;
f.    recreatief medegebruik ten behoeve van kleinschalige openlucht activiteiten, sport en spel;
g.    educatief medegebruik;


met bijbehorende:
h.    andere bouwwerken;
i.    kunstwerken en waterwerken;
j.    sport en speelgelegenheden;
k.    parkeervoorzieningen;
l.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen.
7.2       Bouwregels

7.2.1     Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd;
7.2.2     Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen en maximaal 15m²
   vloeroppervlak beslaan, met dien verstande dat de maximale bouwhoogte van een erf- en
   terreinafscheiding gelegen langs de openbare weg mag maximaal 1 meter bedragen;




18                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Artikel 8         Groen

8.1      Bestemmingsomschrijving

De voor Groen aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. groen(voorziening);
b. water;


met bijbehorende:
c.    andere bouwwerken;
d.    sport- en speelgelegenheden;
e.    fiets- en voetpaden;
f.    toegangswegen in- en uitritten.
g.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
8.2      Bouwregels

Voor het bouwen van bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. op of in deze gronden mogen geen gebouwen en overkappingen worden gebouwd;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Artikel 9          Maatschappelijk

9.1      Bestemmingsomschrijving

De voor Maatschappelijk aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. maatschappelijke voorzieningen;
b. bijbehorende bouwwerken;
c. horeca-1 (sportkantine) ten dienste van de bestemming ter plaatse van de aanduiding "horeca tot en
   met categorie 1";
met bijbehorende:
d.    andere bouwwerken;
e.    sport- en speelgelegenheden;
f.    fiets- en voetpaden;
g.    toegangswegen in- en uitritten;
h.    parkeervoorzieningen;
i.    groenvoorzieningen;
j.    kunstwerken en waterwerken;
k.    nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
9.2      Bouwregels

9.2.1    Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd;
b. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht;
c. met uitzondering van ter plaatse van de aanduiding "bedrijfswoning" mag het bouwvlak voor 100%
   bebouwd worden;
d. de bouwhoogte van het hoofdgebouw mag niet meer bedragen dan 7 meter, danwel de bestaande
   bouwhoogte;
9.2.2    bijbehorende bouwwerken
      Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. bijbehorende bouwwerken dienen ondergeschikt te zijn aan het hoofdgebouw;
b. bijbehorende bouwwerken mogen uitsluitend inpandig in het hoofdgebouw worden opgericht;
c. bijbehorende bouwwerken mogen uitsluitend binnen het bouwvlak op het zij- en achtererf worden
   opgericht;
d. bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
   opgericht, danwel indien sprake is van een kleinere afstand, de reeds bestaande afstand;
e. bij twee naar de weg gekeerde zijgevels (hoeksituatie) van een hoofdgebouw dienen vrijstaande
   bijbehorende bouwwerken achter de naar de weg gekeerde gevels van het hoofdgebouw dan wel in
   of achter het verlengde daarvan te worden gebouw;
f. de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
   maximaal 3,5 meter bedragen;
g. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
h. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
9.2.3    Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;


20                                                 bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>5. een luifel aan het hoofdgebouw maximaal 1,5 meter uit steken;
9.3       Nadere eisen

9.3.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.    de woonsituatie;
b.    het straat- en bebouwingsbeeld;
c.    cultuurhistorie;
d.    verkeersveiligheid;
e.    sociale veiligheid;
f.    brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.    milieusituatie;
h.    de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
9.4       Afwijken van de bouwregels

9.4.1     Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 9.2.2 en toestaan dat de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken maximaal
   75m² bedragen, mits;
   1. niet meer dan 50% van de oppervlakte van het bouwperceel bebouwd wordt;
   2. de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken ten hoogste 100% van de
        oppervlakte van het hoofdgebouw;
9.4.2     Beperking
De toepassing van de in artikel 9.4 lid 1 genoemde afwijking is beperkt tot incidentele gevallen, waarbij
het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen niet mag
worden aangetast. In de afweging om omgevingsvergunning te verlenen worden in ieder geval de
woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen. Indien de genoemde waarden en of
belangen onevenredig worden geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Artikel 10         Maatschappelijk - Religie

10.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Maatschappelijk-Religie aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. religieuze instellingen zoals kerken, moskeen, gebedshuizen en andere in aard en omvang
   vergelijkbare instellingen met bijbehorende voorzieningen;
b. een pastorie ter plaatse van de aanduiding "bedrijfswoning";
met bijbehorende:
c.   andere bouwwerken;
d.   bijbehorende bouwwerken;
e.   fietsenstallingen;
f.   groenvoorzieningen;
g.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
h.   toegangswegen en parkeervoorzieningen.
10.2     Bouwregels

10.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlakken ter plaatse van specifieke bouwaanduiding A
   en B worden gebouwd;
b. de voorgevel van het hoofdgebouw in bouwvlak ter plaatse van specifieke bouwaanduiding A dient in
   de gevellijn te worden opgericht;
c. de bouwhoogte bedraagt de bestaande bouwhoogte;
d. de goothoogte bedraagt de bestaande goothoogte;
e. de dakhelling bedraagt de bestaande dakhelling.
10.2.2 Pastorie
Voor het bouwen van een pastorie gelden de volgende bepalingen:
a. binnen de bouwvlakken ter plaatse van specifieke bouwaanduiding B is telkens maximaal 1
   vrijstaande bedrijfswoning toegestaan;
b. de gezamenlijke oppervlakte van een pastorie (bedrijfswoning) inclusief bijbehorende bouwwerken en
   bouwwerken geen gebouwen zijnde bedraagt ten hoogste 200 m2, danwel de bestaande
   oppervlakte;
c. de voorgevel van de pastorie dient in de gevellijn te worden opgericht;
d. de bouwhoogte bedraagt de bestaande bouwhoogte;
e. de goothoogte bedraagt de bestaande goothoogte;
f. de dakhelling bedraagt de bestaande dakhelling.
10.2.3 Bijbehorende bouwwerken bij de pastorie
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. bijbehorende bouwwerken dienen qua massa en hoogte ondergeschikt te zijn aan de pastorie wat
   onder andere betekent dat:
   1. de oppervlakte van aangebouwde bijbehorende bouwwerken niet groter is dan het hoofdgebouw;
   2. één enkel vrijstaand bijbehorend bouwwerk qua oppervlakte niet groter is dan het hoofdgebouw;
b. aan- en bijbehorende bouwwerken mogen uitsluitend ten minste 3 meter achter de voorgevel van de
   pastorie dan wel het verlengde daarvan worden gebouwd, danwel indien sprake is van een kleinere
   afstand, de reeds bestaande afstand;
c. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
d. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
10.2.4 bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. bijbehorende bouwwerken dienen ondergeschikt te zijn aan het hoofdgebouw;


22                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>b. bijbehorende bouwwerken mogen uitsluitend binnen het bouwvlak op het zij- en achtererf worden
   opgericht;
c. bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
   opgericht;
d. de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
   maximaal 3,5 meter bedragen, danwel de bestaande bouwhoogte;
e. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen, danwel de
   bestaande goothoogte;
f. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen, danwel de
   bestaande bouwhoogte;
10.2.5 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
5. een luifel aan het hoofdgebouw maximaal 1,5 meter uit steken;


10.3     Omgevingsvergunning voor het slopen van een bouwwerk

10.3.1 Vergunningsplicht
Het is pas toegestaan om een bouwwerk (deels) te slopen indien van burgemeester en wethouders een
omgevingsvergunning voor het slopen van een bouwwerk is verkregen. Dit ongeacht het bepaalde in de
regels bij andere op deze gronden van toepassing zijnde bestemmingen.
10.3.2 Verlenen van de omgevingsvergunning voor slopen van een bouwwerk
De omgevingsvergunning voor het slopen van een bouwwerk wordt verleend, indien is gebleken dat de in
artikel 10.3.1 genoemde werken en werkzaamheden:
    onoverkomelijk zijn vanuit (bouw)veiligheid en/of;
    de (gedeeltelijke) sloop niet zorgt voor wezenlijke aantasting van de karakteristieke waarde;
    en dient een bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd te zijn.
10.3.3 Onderbouwing van de aanvraag
Om de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het (gedeeltelijk) slopen van een bouwwerk goed te
kunnen beoordelen is een motivatie nodig waarom deze sloop gewenst is en waarom dit verantwoord is
ten opzichte van de karakteristieke waarden welke verloren gaan.
10.3.4 Verbinding van voorschriften
Aan de omgevingsvergunning voor het verbouwen en / of uitbreiden van een bouwwerk kunnen
voorschriften worden verbonden ter bescherming van de cultuurhistorische waarden.
10.3.5 Uitzondering
Van de vergunningplicht als omschreven in artikel 10.3.1 is normaal onderhoudswerk uitgezonderd.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Artikel 11         Natuur

11.1     Bestemmingsomschrijving

De voor natuur aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. het instand houden, herstellen en de ontwikkeling van de natuurlijke en de landschappelijke
   waarden van de gronden;
b. bos
c. water;
d. groenvoorzieningen;
e. voet-en fietspaden;
f. brandgangen en brandwegen;
g. houtproductie;
h. recreatief medegebruik ten behoeve van kleinschalige openlucht activiteiten, sport en spel;
i. educatief medegebruik;
11.2     Bouwregels

11.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd;
11.2.2 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1 meter
       mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
b. de bouwhoogte van een ander bouwwerk met de aanduiding "recreatie" mag maximaal 6 meter
   bedragen;




24                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Artikel 12        Sport

12.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Sport aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.   sport, sportvelden en sportterreinen;
b.   clubgebouwen, materialenruimte en kleedruimten;
c.   trainingszaal, fitnessruimten;
d.   evenemententerrein;
met bijbehorende:
e.   andere bouwwerken;
f.   horeca-1 (sportkantine) ten dienste van de bestemming;
g.   speelgelegenheden;
h.   toegangswegen in- en uitritten;
i.   parkeervoorzieningen;
j.   groenvoorzieningen;
k.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
12.2     Bouwregels

12.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd;
b. de bouwhoogte mag niet meer dan 7 meter bedragen;
12.2.2 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
   2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
   3. dug outs buiten het bouwvlak mogen worden gerealiseerd;
   4. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn
       maximaal 1 meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
   5. de bouwhoogte van vlaggenmasten maximaal 7 meter mag bedragen
   6. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 12 meter mag bedragen;
   7. een luifel aan het hoofdgebouw maximaal 1,5 meter uit steken;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Artikel 13         Verkeer

13.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Verkeer aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.   wegen, fietspaden, voetpaden en straten met hoofdzakelijk een functie voor het doorgaande verkeer;
b.   informatiesystemen/signaleringsborden
c.   voorzieningen voor het openbaar vervoer;
d.   taxistandplaats;
e.   parkeervoorzieningen;
met bijbehorende:
f.   andere bouwwerken;
g.   bermen, bermsloten en groenvoorzieningen;
h.   kunstwerken en waterwerken;
i.   toegangswegen, in- en uitritten;
j.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen.
13.2     Bouwregels

13.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd;
13.2.2 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag maximaal 5 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de bouwhoogte van lichtmasten, informatiesystemen, signaleringsborden en vlaggenmasten
       maximaal 10 meter mag bedragen
   2. de bouwhoogte van de erf- en terreinafscheidingen gelegen langs een openbare weg maximaal 1
       meter mag bedragen;




26                                                 bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Artikel 14        Water

14.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Water aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.   water;
b.   vaarweg;
c.   waterhuishoudkundige voorzieningen;
d.   oevers en beplanting;
e.   sluizen en bruggen ter plaatse van de aanduidng 'sluis";
met de bijbehorende:
f. andere bouwwerken;
g. kunstwerken en waterwerken;
h. nutsvoorzieningen.
14.2     Bouwregels

14.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd;
b. op of in deze gronden mogen uitsluitend bouwwerken, geen gebouwen zijnde, ten behoeve van
   overkluizingen ter verbinding van de aangrenzende gronde worden opgericht .
c. binnen een afstand van 5 meter ter weerszijden van de op de kaart aangegeven watergang mogen,
   uitsluitend bouwwerken, geen gebouw zijnde, ten behoeve van de waterhuishouding worden
   gebouwd met een maximale hoogte van 3 meter.
14.2.2 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
3. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Artikel 15         Wonen - Twee aaneen

15.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Wonen-Twee aaneen aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. twee-onder- een kapwoningen (twee aaneen);
b. bijbehorende bouwwerken;
c. tuin en erven;


met bijbehorende:
d.   andere bouwwerken;
e.   toegangswegen in- en uitritten;
f.   groenvoorzieningen;
g.   parkeervoorzieningen;
h.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
15.2     Bouwregels

15.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. per bouwperceel mag maximaal 150m2 bebouwd worden, met dien verstande dat:
   1. niet meer dan 50% van het achtererfgebied wordt bebouwd
   2. het oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken niet meer mag bedragen dan de
       oppervlakte van het hoofdgebouw, indien het vloeroppervlak van het hoofdgebouw 50m2 of
       minder bedraagt dan mag de oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken 1,5x de
       omvang van het hoofdgebouw bedragen;
   3. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk mag maximaal 50m2 bedragen;
b. hoofdgebouwen dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd;
15.2.2 Hoofdgebouwen
Voor het bouwen van een hoofdgebouw gelden de volgende bepalingen:
a. hoofdgebouwen mogen uitsluitend binnen het bouwvlak worden gebouwd;
a. als hoofdgebouw mag uitsluitend een twee aaneen woning worden gebouwd;
b. het aantal hoofdgebouwen met de bestemming Wonen- Twee aaneen ten tijde van de
   terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag niet vermeerderd worden;
c. de afstand van een niet aangebouwde zijde van het hoofdgebouw tot de zijdelingse perceelgrens
   dient minimaal 3 meter te bedragen, tenzij de bestaande afstand kleiner is, in welk geval de
   bestaande afstand als minimum geldt;
d. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht, danwel op de bestaande
   locatie indien de huidige voorgevel achter de gevellijn is opgericht;
e. de bouwhoogte van het hoofdgebouw mag niet meer bedragen dan 9,5 meter, danwel de bestaande
   bouwhoogte;
f. de goothoogte van het hoofdgebouw mag niet meer bedragen dan 3,5 meter, danwel de bestaande
   goothoogte;
g. de dakhelling van het hoofdgebouw dient ten minste 35o te bedragen dan wel, indien een andere
   dakhelling aanwezig is, de bestaande dakhelling.


15.2.3 bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken bij een woning met de bestemming
   Wonen- Vrijstaand kern mag buiten het bouwvlak maximaal 75m² bedragen, met in achtneming dat:
   1. niet meer dan 50% van de oppervlakte van het bouwperceel bebouwd wordt;
   2. de oppervlakte van de bijbehorende bouwwerken gebouwd op dat gedeelte van het bouwperceel,


28                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>          waar het hoofdgebouw nog volgens het bepaalde in artikel 17.2.1 c en d kan worden vergroot,
          niet wordt gerekend tot de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken;
     3. de oppervlakte van aangebouwde bijbehorende bouwwerken mag niet meer mag bedragen dan
          de oppervlakte van het hoofdgebouw; Met dien verstande dat, indien het vloeroppervlak van het
          hoofdgebouw 50m2 of minder bedraagt dan mag het aangebouwde bijbehorende bouwwerk 1,5x
          de omvang van het hoofdgebouw bedragen;
b.   bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
     opgericht, danwel indien sprake is van een kleinere afstand, de reeds bestaande afstand;
c.   bij twee naar de weg gekeerde gevels (hoeksituatie) van het hoofdgebouw dienen vrijstaande
     bijbehorende bouwwerken achter de naar de weg gekeerde gevels van het hoofdgebouw dan wel in
     of achter het verlengde daarvan te worden gebouwd;
d.   de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
     maximaal 3,5 meter bedragen;
e.   de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
f.   de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
15.2.4 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen
       mits niet meer dan 50% van het achtererfgebied bebouwd is;
   2. de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1 meter
       mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
   3. de bouwhoogte van lichtmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
15.3     Nadere eisen

15.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
15.4     Afwijken van de bouwregels

15.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 15.2.2 lid e en toestaan dat de maximale bouwhoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
b. artikel 15.2.2 lid f en toestaan dat de maximale goothoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
c. artikel 15.2.3 en toestaan dat bijbehorende bouwwerken 1 meter achter de gevellijn mogen worden
   opgericht;
d. artikel 15.2.3 en toestaan dat de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken per
   woning maximaal 75m² bedragen, mits;
   1. het bouwwerk op het achtererfgebied geplaatst
   2. wordt niet meer dan 50% van de oppervlakte van het achtererfgebied bebouwd wordt;
   3. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk niet meer dan 50m² bedraagt.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>15.4.2 Beperking
De toepassing van de in artikel 16.4 lid 1 genoemde afwijking is beperkt tot incidentele gevallen, waarbij
het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen niet mag
worden aangetast. In de afweging om omgevingsvergunning te verlenen worden in ieder geval de
woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen. Indien de genoemde waarden en of
belangen onevenredig worden geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend;
15.5     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk als zelfstandige woning;




30                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Artikel 16        Wonen - Voormalige agrarische bebouwing

16.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Wonen - Voormalige agrarische bebouwing aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.   woningen met kenmerken van een voormalig agrarisch bedrijf / woonboerderij;
b.   voormalige agrarische bedrijfsgebouwen;
c.   bijbehorende bouwwerken;
d.   tuin en erven;
met bijbehorende:
e.   andere bouwwerken;
f.   sport- en speelgelegenheden;
g.   toegangswegen in- en uitritten;
h.   parkeervoorzieningen;
i.   groenvoorzieningen;
j.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen.
16.2     Bouwregels

16.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. per bouwvlak is één woning toegestaan;
b. gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd;
16.2.2 Hoofdgebouwen
a. als hoofdgebouw mag uitsluitend een vrijstaande woning worden gebouwd;
b. de oppervlakte van een hoofdgebouw bedraagt minimaal 150 m2, danwel de bestaande oppervlakte;
c. het aantal hoofdgebouwen ten tijde van de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag
   niet vermeerderd worden;
d. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht
e. de afstand van een hoofdgebouw tot de zijdelingse perceelsgrens dient minimaal 3 meter te
   bedragen;
f. de bouwhoogte van een hoofdgebouw mag maximaal 10 meter bedragen;
g. de goothoogte van een hoofdgebouw mag maximaal 3,5 meter bedragen;
h. de dakhelling van een hoofdgebouw mag niet minder dan 35 graden bedragen;
i. de bestaande nokrichting van het hoofdgebouw dient te worden gehandhaafd;
16.2.3 Voormalige agrarische bedrijfsgebouwen
a. de gezamenlijke oppervlakte van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen bedraagt maximaal 500
   m2;
b. de bouwhoogte van bijbehorend bouwwerken mag maximaal de bestaande bedragen;
c. de goothoogte van bijbehorende bouwwerken mag maximaal de bestaande bedragen;
16.2.4 Bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken bij het hoofdgebouw gelden de volgende bepalingen:
a. de gezamenlijke oppervlakte van bijbehorende bouwwerken bedraagt maximaal 100 m2;
b. bijbehorende bouwwerken mogen uitsluitend ten minste 3 meter achter de voorgevel van de woning
   dan wel het verlengde daarvan worden gebouwd, danwel indien sprake is van een kleinere afstand,
   de reeds bestaande afstand;
c. de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
   maximaal 3,5 meter bedragen;
d. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
e. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
16.2.5 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
5. de bouwhoogte van een ander bouwwerk achter de gevellijn mag maximaal 6 meter bedragen;
16.2.6 Bouwwerken ten dienste van kleinschalig kamperen
Voor het bouwen van bouwwerken ten dienste van het kleinschalig kamperen gelden de volgende
bepalingen:
a. de gezamenlijke oppervlakte van bouwwerken ten behoeven van het functioneren van het
   kampeerterrein mag niet meer bedragen dan 50 m2 met dien verstande dat de goothoogte niet meer
   mag bedragen dan 3 meter;
b. de hoogte van erf- en terreinafscheidingen mag ten hoogste 2 meter bedragen;
16.3     Nadere eisen

Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
16.4     Afwijken van de bouwregels

16.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 16.2.2 onder d en toestaan dat de voorgevel van het hoofdgebouw achter de gevellijn wordt
   gerealiseerd;
b. artikel 16.2.3 onder a en toestaan dat, indien reeds 500 m2 of meer aan voormalige agrarische
   bedrijfsgebouwen aanwezig is, per bouwvlak een eenmalige vervangende bouw- of verbouw van
   voormalige agrarische bedrijfsgebouwen boven de 500 m2 mag plaatsvinden, waarbij de volgende
   bepalingen gelden:
   1. er is sprake van verbetering van de ruimtelijke kwaliteit ter plaatse;
   2. van het meerdere (oppervlakte bebouwing boven de 500 m2) mag maximaal 20% worden
        herbouwd;
c. artikel 16.2.4 onder b en toestaan dat bijbehorende bouwwerken vanaf de voorgevel van de woning
   worden opgericht;
16.4.2 Afweging
a. De toepassing van de in artikel 16.4.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,
   waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
   niet mag worden aangetast. In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval
   rekening worden gehouden met belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-,
   cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-, milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, de
   woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
   leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken.
     De aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in 1
     van de toelichting "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe in het perspectief van het
     landschap". Deze bijlage wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de
     aspecten stedenbouw, landschap en cultuurhistorie;

32                                                   bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>b. indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de
   omgevingsvergunning niet verleend. Voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is
   en deze in één plan zijn ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken.
16.5     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming zoals bedoeld in artikel 7.10 Wro wordt in ieder geval
gerekend:
a. het bewonen van bijbehorende bouwwerken;
b. het aanleggen van paardenbakken.
16.6     Afwijken van de gebruiksregels

16.6.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 16.1 en toestaan dat een deel van de woning voor Bed and Breakfast wordt gebruikt, waarbij
   de volgende bepalingen gelden:
   1. de activiteit is uitvoerbaar binnen de bestaande bebouwing;
   2. de activiteit is ruimtelijk ondergeschikt ten opzichte van de woonfunctie
   3. er worden maximaal 2 kamers gebruikt ten behoeve van de activiteit
   4. er mag geen onevenredige parkeerdruk voor de omgeving optreden;
b. artikel 16.2.1 onder a. en artikel 16.2.2 onder a. en toestaan dat het hoofdgebouw opgesplitst wordt
   in maximaal twee wooneenheden, waarbij de volgende bepaling geldt:
   1. de totale bebouwingsmogelijkheden worden niet verruimd;
c. artikel 16.5 onder b en toestaan dat gronden gebruikt worden ten behoeve van een paardenbak,
   mits:
   1. de afmeting maximaal 20 x 40 m bedraagt;
   2. de paardenbak minimaal 50 m verwijderd is van woningen van derden;
16.6.2 Afweging
a. De toepassing van de in artikel 16.6.1 genoemde afwijkingen is beperkt tot incidentele gevallen,
   waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen
   niet mag worden aangetast. In de afweging omtrent verlening van afwijking dient in ieder geval
   rekening worden gehouden met belangen uit agrarisch-, ruimtelijk-, landschappelijk-,
   cultuurhistorisch, verkeerstechnisch-, milieuhygiënisch, archeologisch- en ecologisch oogpunt, de
   woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, mogelijke onevenredige aantasting van de
   leefbaarheid en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden en bouwwerken.
    De aspecten stedenbouwkundige structuur, landschap en cultuurhistorie worden beschreven in
    Bijlage 1 van de toelichting "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe in het perspectief van
    het landschap". Deze bijlage wordt betrokken bij de onder b genoemde afweging voor wat betreft de
    aspecten stedenbouw, landschap en cultuurhistorie;
b. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad wordt de afwijking niet
   verleend.Voorzover voor meerdere activiteiten een afwijking benodigd is en deze in één plan zijn
   ondergebracht, worden deze in zijn geheel in de beoordeling betrokken.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Artikel 17         Wonen - Vrijstaand kern

17.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Wonen - Vrijstaand kern aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. vrijstaande woningen;
b. bijbehorende bouwwerken;
c. tuin en erven;
met bijbehorende:
d.   andere bouwwerken;
e.   sport- en speelgelegenheden;
f.   toegangswegen in- en uitritten;
g.   parkeervoorzieningen;
h.   groenvoorzieningen;
i.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
17.2     Bouwregels

17.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. per bouwperceel mag maximaal 225m2 bebouwd worden, met dien verstande dat:
b. niet meer dan 50% van het achtererfgebied wordt bebouwd
c. het oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken niet meer mag bedragen dan de
   oppervlakte van het hoofdgebouw, indien het vloeroppervlak van het hoofdgebouw 50m2 of minder
   bedraagt dan mag de oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken 1,5x de omvang van
   het hoofdgebouw bedragen;
d. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk mag maximaal 75m2 bedragen;
e. gebouwen dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd;
f. het aantal hoofdgebouwen met de bestemming 'Wonen- Vrijstaand kern' ten tijde van de
   terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag niet worden vermeerderd, uitgezonderd ter
   plaatse van de functieaanduiding "wonen" is de bouw van 1 nieuwe vrijstaande woning toegestaan;
17.2.2 Hoofdgebouwen
Voor het bouwen van een hoofdgebouw gelden de volgende bepalingen:
a. als hoofdgebouw mag uitsluitend een vrijstaande woning worden gebouwd;
a. het aantal hoofdgebouwen met de bestemming Wonen- Vrijstaand kern ten tijde van de
   terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag niet vermeerderd worden;
b. hoofdgebouwen dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd;
c. de afstand van een hoofdgebouw tot de zijdelingse perceelgrens dient minimaal 3 meter te
   bedragen, tenzij de bestaande afstand kleiner is, in welk geval de bestaande afstand als minimum
   geldt;
d. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht, danwel op de bestaande
   locatie indien de huidige voorgevel achter de gevellijn is opgericht;
e. de bouwhoogte van het hoofdgebouw mag niet meer bedragen dan 9,5 meter, danwel de bestaande
   bouwhoogte;
f. de goothoogte van het hoofdgebouw mag niet meer bedragen dan 3,5 meter, danwel de bestaande
   goothoogte;
g. de dakhelling van het hoofdgebouw dient ten minste 35o te bedragen dan wel, indien een andere
   dakhelling aanwezig is, de bestaande dakhelling.
17.2.3 bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken bij een woning met de bestemming
   Wonen- Vrijstaand kern mag buiten het bouwvlak maximaal 75m² bedragen, met in achtneming dat:
   1. niet meer dan 50% van de oppervlakte van het bouwperceel bebouwd wordt;


34                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>     2. de oppervlakte van de bijbehorende bouwwerken gebouwd op dat gedeelte van het bouwperceel,
          waar het hoofdgebouw nog volgens het bepaalde in artikel 17.2.1 c en d kan worden vergroot,
          niet wordt gerekend tot de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken;
     3. de oppervlakte van aangebouwde bijbehorende bouwwerken mag niet meer mag bedragen dan
          de oppervlakte van het hoofdgebouw; Met dien verstande dat, indien het vloeroppervlak van het
          hoofdgebouw 50m2 of minder bedraagt dan mag het aangebouwde bijbehorende bouwwerk 1,5x
          de omvang van het hoofdgebouw bedragen;
b.   bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
     opgericht, danwel indien sprake is van een kleinere afstand, de reeds bestaande afstand;
c.   bij twee naar de weg gekeerde gevels (hoeksituatie) van het hoofdgebouw dienen vrijstaande
     bijbehorende bouwwerken achter de naar de weg gekeerde gevels van het hoofdgebouw dan wel in
     of achter het verlengde daarvan te worden gebouwd;
d.   de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
     maximaal 3,5 meter bedragen;
e.   de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
f.   de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
17.2.4 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
   2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
   3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn
       maximaal 1 meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
   4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
   5. de bouwhoogte van een ander bouwwerk achter de gevellijn mag maximaal 6 meter bedragen;


17.3     Nadere eisen

17.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
17.4     Afwijken van de bouwregels

17.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
a. artikel 16.2.2 lid e en toestaan dat de maximale bouwhoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
b. artikel 16.2.2 lid f en toestaan dat de maximale goothoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
c. artikel 16.2.3 en toestaan dat bijbehorende bouwwerken 1 meter achter de gevellijn mogen worden
   opgericht;
d. artikel 16.2.3 en toestaan dat de gezamenlijke oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken bij een
   per woning maximaal 100 m² bedragen, mits;
   1. het bouwwerk op het achtererfgebied geplaatst


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>    2. wordt niet meer dan 50% van de oppervlakte van het achtererfgebied bebouwd wordt;
    3. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk niet meer dan 50m² bedraagt.
17.4.2 Beperking
De toepassing van de in artikel 17.4 lid 1 genoemde afwijking is beperkt tot incidentele gevallen, waarbij
het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen niet mag
worden aangetast. In de afweging om omgevingsvergunning te verlenen worden in ieder geval de
woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen. Indien de genoemde waarden en of
belangen onevenredig worden geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend;
17.5     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk als zelfstandige woning;
b. het niet hebben van voldoende parkeergelegenheid per woning




36                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Artikel 18        Wonen - Vrijstaand lintbebouwing 1

18.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Wonen-Vrijstaand lintbebouwing 1 aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a.   vrijstaande woningen;
b.   bijbehorende bouwwerken;
c.   tuin en erven;
d.   kleinschalig kamperen ter plaatse van de specifieke aanduiding "kampeerterrein";
met bijbehorende:
e.   andere bouwwerken;
f.   sport- en speelgelegenheden;
g.   toegangswegen in- en uitritten;
h.   parkeervoorzieningen;
i.   groenvoorzieningen;
j.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
18.2     Bouwregels

18.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. per bouwperceel mag maximaal 250m2 bebouwd worden, met dien verstande dat:
   1. niet meer dan 50% van het achtererfgebied wordt bebouwd;
   2. het oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken niet meer mag bedragen dan de
       oppervlakte van het hoofdgebouw, indien het vloeroppervlak van het hoofdgebouw 50m2 of
       minder bedraagt dan mag de oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken 1,5x de
       omvang van het hoofdgebouw bedragen;
   3. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk mag maximaal 100m2 bedragen;
   4. hoofdgebouwen dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd;
18.2.2 Hoofdgebouw
a. als hoofdgebouw mag uitsluitend een vrijstaande woning worden gebouwd;
b. het aantal hoofdgebouwen met de bestemming 'Wonen- Vrijstaand Lintbebouwing 1' ten tijde van de
   terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag niet worden vermeerderd, uitgezonderd ter
   plaatse van de functieaanduiding "wonen" is de bouw van 1 nieuwe vrijstaande woning toegestaan;
c. de afstand van een hoofdgebouw tot de zijdelingse perceelgrens dient minimaal 3 meter te
   bedragen, tenzij de bestaande afstand kleiner is, in welk geval de bestaande afstand als minimum
   geldt;
d. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht, danwel op de bestaande
   locatie indien de huidige voorgevel achter de gevellijn is opgericht;
e. het hoofdgebouw mag aan / langs straatzijde maximaal 10 meter breed zijn;
f. de maximale goothoogte van het hoofdgebouw bedraagd 3,5 meter;
g. de maximale bouwhoogte van het hoofdegbouw bedraagd 10 meter;
h. de dakhelling van een hoofdgebouw mag niet minder bedragen dan 35o;
i. ;
18.2.3 Bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
j. bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
   opgericht, danwel indien sprake is van een kleinere afstand, de reeds bestaande afstand;
k. bij twee naar de weg gekeerde gevels (hoeksituatie) van het hoofdgebouw dienen vrijstaande
   bijbehorende bouwwerken achter de naar de weg gekeerde gevels van het hoofdgebouw dan wel in
   of achter het verlengde daarvan te worden gebouwd;
l. de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
   maximaal 3,5 meter bedragen;
m. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;

bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>n. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;
18.2.4 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
5. een luifel aan het hoofdgebouw maximaal 1,5 meter uit steken;
   a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk achter de gevellijn mag maximaal 6 meter bedragen;
18.2.5 Bouwwerken ten dienste van het kleinschalig kamperen
Voor het bouwen van bouwwerken ten dienste van het kleinschalig kamperen gelden de volgende
bepalingen:
a. de gezamenlijke oppervlakte van bouwwerken ten behoeven van het functioneren van het
   kampeerterrein mag niet meer bedragen dan 50 m2 met dien verstande dat de goothoogte niet meer
   mag bedragen dan 3 meter;
b. de hoogte van erf- en terreinafscheidingen mag ten hoogste 2 meter bedragen;
18.3     Nadere eisen

18.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
18.4     Afwijken van de bouwregels

18.4.1 Bevoegdheid
a. artikel 17.2.2 lid e en toestaan dat de maximale bouwhoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
b. artikel 17.2.2 lid f en toestaan dat de maximale goothoogte van het hoofdgebouw 1 meter hoger
   mag bedragen;
c. artikel 17.2.3 en toestaan dat bijbehorende bouwwerken 1 meter achter de gevellijn mogen worden
   opgericht;
d. artikel 17.1 onder d.. en toestaan dat ten behoeve van het functioneren van het kleinschalige
   kampeerterrein 50m2 aan bouwwerken mag worden gerealiseerd, met een maximale goothoogte
   van 3 meter en een bouwhoogte van 6 meter.
18.4.2 Beperking
De toepassing van de in artikel 17.4 lid 1 genoemde afwijking is beperkt tot incidentele gevallen, waarbij
het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen niet mag
worden aangetast. In de afweging om omgevingsvergunning te verlenen worden in ieder geval de
woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen. Indien de genoemde waarden en of
belangen onevenredig worden geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend;


38                                                   bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>18.5     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk als zelfstandige woning;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Artikel 19         Wonen - Vrijstaand lintbebouwing 2

19.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Wonen-Vrijstaand Lintbebouwing 2 aangewezen gronden zijn bestemd voor:
a. vrijstaande woningen;
b. bijbehorende bouwwerken;
c. tuin en erven;
met bijbehorende:
d.   andere bouwwerken;
e.   sport- en speelgelegenheden;
f.   toegangswegen in- en uitritten;
g.   parkeervoorzieningen;
h.   groenvoorzieningen;
i.   nutsvoorzieningen en waterhuishoudkundige voorzieningen;
19.2     Bouwregels

19.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. per bouwperceel mag maximaal 250m2 bebouwd worden, met dien verstande dat:
   1. niet meer dan 50% van het achtererfgebied wordt bebouwd
   2. het oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken niet meer mag bedragen dan de
       oppervlakte van het hoofdgebouw, indien het vloeroppervlak van het hoofdgebouw 50m2 of
       minder bedraagt dan mag de oppervlakte aan aangebouwde bijbehorende bouwwerken 1,5x de
       omvang van het hoofdgebouw bedragen;
   3. de oppervlakte van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk mag maximaal 100m2 bedragen;
   4. gebouwen dienen binnen het bouwvlak te worden gebouwd;
19.2.2 Hoofdgebouw
a. als hoofdgebouw mag uitsluitend een vrijstaande woning worden gebouwd;
b. een vrijstaande woning mag uit niet meer dan 2 wooneenheden bestaan;
c. het aantal hoofdgebouwen met de bestemming Wonen- Vrijstaand lintbebouwing 2 ten tijde van de
   terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan mag niet vermeerderd worden;
d. de afstand van een hoofdgebouw tot de zijdelingse perceelgrens dient minimaal 3 meter te
   bedragen, tenzij de bestaande afstand kleiner is, in welk geval de bestaande afstand als minimum
   geldt;
e. de voorgevel van het hoofdgebouw dient in de gevellijn te worden opgericht, danwel op de bestaande
   locatie indien de huidige voorgevel achter de gevellijn is opgericht;
f. de maximale goothoogte van het hoofdgebouw bedraagd minimaal 4 meter en maximaal 6 meter;
g. de maximale bouwhoogte van het hoofdgebouw bedraagd 10 meter;
h. de nokrichting van het hoofdgebouw dient haaks op de weg te blijven;
19.2.3 Bijbehorende bouwwerken
Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
i. bijbehorende bouwwerken dienen minimaal 3 meter achter de gevellijn van de woning te worden
   opgericht, danwel indien sprake is van een kleinere afstand, de reeds bestaande afstand;
j. bij twee naar de weg gekeerde gevels (hoeksituatie) van het hoofdgebouw dienen vrijstaande
   bijbehorende bouwwerken achter de naar de weg gekeerde gevels van het hoofdgebouw dan wel in
   of achter het verlengde daarvan te worden gebouwd;
k. per vrijstaande woning mag maximaal 2 vrijstaande bouwwerken te worden gerealiseerd;
l. de bouwhoogte van bijbehorende bouwwerken binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag
   maximaal 3,5 meter bedragen;
m. de goothoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen;
n. de bouwhoogte van een bijbehorend bouwwerk mag maximaal 6 meter bedragen;



40                                                bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>19.2.4 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag voor de gevellijn maximaal 1 meter en achter de
   gevellijn maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
1. de totale gezamenlijke oppervlakte aan andere bouwwerken mag maximaal 50 m² bedragen;
2. overkappingen binnen het bouwvlak worden gerealiseerd;
3. bebouwing de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding voor de gevellijn maximaal 1
   meter mag bedragen en achter de gevellijn maximaal 2 meter;
4. de bouwhoogte van lichtmasten en vlaggenmasten maximaal 5 meter mag bedragen;
5. de bouwhoogte van een ander bouwwerk achter de gevellijn mag maximaal 6 meter bedragen;
19.3     Nadere eisen

19.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
19.4     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van een vrijstaand bijbehorend bouwwerk als zelfstandige woning;




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Artikel 20         Leiding - Gas

20.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Leiding- Gas aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende
bestemming(en), mede bestemd voor beheer en de instandhouding van de ondergrondse
aardgastransportleiding met de daarbij behorende belemmeringsstrook.
20.2     Bouwregels

20.2.1 Gebouwen
Voor het bouwen van gebouwen gelden de volgende bepalingen:
a. binnen de op de verbeelding aangeduide belemmeringsstrook van de ondergrondse
   aardgastransportleiding mag, in afwijking van het bepaalde elders in deze regels, niet worden
   gebouwd, uitgezonderd gebouwen ten dienste van de leiding;
b. bebouwing ten dienste van de leiding mag een maximale oppervlakte van 25 meter² beslaan
c. de maximale bouwhoogte van de bebouwing ten dienste van de leiding bedraagt 3 meter.
20.2.2 Andere bouwwerken
Voor het bouwen van andere bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
a. op het tracé van de aardgastransportleiding mogen uitsluitend andere- bouwwerken, ten behoeve
   van de gasvoorziening of openbaar nut worden gebouwd;
b. de bouwhoogte van een ander bouwwerk mag maximaal 3 meter bedragen met dien verstande dat:
   1. de maximale te bebouwen oppervlakte ten behoeve van openbaar nut maximaal 25 m²
       bedragen;
   2. de maximale bouwhoogte van een erf- en terreinafscheiding maximaal 2 meter bedraagt;
20.3     Nadere eisen

20.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.
20.4     Afwijken van de bouwregels

20.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen met een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in:
     Het bevoegd gezag kan een omgevingsvergunning verlenen voor het afwijken van het bepaalde in
     artikel 20.2 ten behoeve van bebouwing als toegestaan ingevolge de andere bestemmingen, als
     blijkt dat de veiligheid van de gasleiding en leidingstrook niet wordt geschaad en het geen
     omgevingsvergunning voor het realiseren van een kwetsbare object betreft.De beslissing met
     betrekking tot de omgevingsvergunning, wordt aan de beheersinstantie medegedeeld.




42                                                   bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>20.4.2 Beperking
Voordat een omgevingsvergunning als bedoeld onder artikel 20.4.1 kan worden verleend, dient een
schriftelijk advies ingewonnen van de beheersinstantie van de bedoelde leiding ingewonnen te worden. In
de afweging om omgevingsvergunning te verlenen worden in ieder geval de veilligheid van de gasleiding,
de woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen. Indien de genoemde waarden en of
belangen worden geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend;
20.5     Specifieke gebruiksregels

Tot een gebruik, strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het bouwen van gebouwen en bouwwerken binnen een afstand van 4 meter aan weerszijden van de
   op de verbeelding aangeduide ondergrondse aardgastransportleiding, uitgezonderd bebouwing ten
   dienste van de leiding;
b. het opslaan van goederen zonder schriftelijke toestemming van de leidingbeheerder;
20.6  Omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van
werkzaamheden

20.6.1 Verboden werkzaamheden
Het is verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning voor de volgende werken, geen
bouwwerk zijnde, of werkzaamheden uit te voeren:
a.   het aanleggen, verbreden, of verharden van wegen, paden, banen of parkeergelegenheden;
b.   het aanbrengen van overige oppervlakteverhardingen;
c.   het aanleggen, verbreden, verdiepen, en dempen van sloten, wijken en andere wateren;
d.   het aanbrengen, vellen en/of rooien van diepwortelende beplantingen en/of bomen;
e.   het indrijven van voorwerpen in de bodem;
f.   het permanent opslaan van goederen
g.   het uitvoeren van grondbewerkingen, waartoe worden gerekend afgraven, ontginnen en ophogen;
h.   drainage van de gronden;
i.   het ophogen, ontgronden, egaliseren, ontginnen van de bodem;
20.6.2 Toegestane werkzaamheden
Het verbod als bedoeld in artikel 20.6.1 is niet van toepassing op werken en/of werkzaamheden die:
a. werkzaamheden, normale onderhoudswerkzaamheden zijnde;
b. het rooien of vellen van bestaand houtgewas in het kader van normale verzorging en onderhoud;
c. werken of werkzaamheden zijnde graafwerkzaamheden als bedoeld in de Wet
   informatie-uitwisseling ondergrondse netten.
20.6.3 Combinaties
Voor zover voor meerdere werken en/of werkzaamheden vergunningen worden gevraagd en deze in één
(inrichtings)plan zijn ondergebracht, wordt dit plan in zijn geheel in de beoordeling betrokken.
20.6.4 Voorwaarden
a. De artikel 20.6.1 bedoelde omgevingsvergunning wordt niet verleend indien het werk of de
   werkzaamheid schade veroorzaakt of kan veroorzaken aan de bedrijfsveiligheid van de betreffende
   leiding.
b. Een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 20.6.1 wordt slechts verleend, nadat ter zake advies
   is ingewonnen van de beheersinstantie van de leiding. De beslissing met betrekking tot de
   omgevingsvergunning, wordt aan de beheersinstantie medegedeeld.
20.6.5 Beperkingen
De in artikel 20.6.1 bedoelde omgevingsvergunning wordt in ieder geval geweigerd wanneer de
voorgenomen werken, of werkzaamheden de waarden van een gebied zodanig zullen aantasten of de
mogelijkheden tot herstel daarvan zodanig zullen verkleinen, dat dit niet door het stellen van
voorwaarden aan de vergunning kan worden voorkomen.


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>20.7     Wijzigingsbevoegdheid

20.7.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen overeenkomstig artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening de
voor deze bestemming aangewezen gronden wijzigen.
a. De wijziging kan inhouden dat deze dubbelbestemming op de verbeelding wordt aangepast
   (vergroot, verkleind of verwijderd), mits regelgeving daartoe aanleiding geeft dan wel de betreffende
   leiding ter plaatse is gewijzigd of gesaneerd.
20.7.2 Beperkingen
 De wijziging dient het functioneren van omliggende bestemmingen niet aan te tasten. In de afweging
om conform artikel 3.6 het bestemmingsplan te wijzigen dient in ieder geval de woonsituatie, het straat-
en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale) veiligheid, brandveiligheid/
externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de gebruiksmogelijkheden in andere
bestemmingen in acht genomen te worden. Tevens dient schriftelijk advies te worden ingewonnen bij de
leidingbeheerder.
 Indien de genoemde waarden en of belangen worden geschaad of bij negatief advies van de
leidingbeheerder kan de functiewijziging niet plaatsvinden.




44                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Artikel 21        Waarde - Archeologie 2

21.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Waarde - Archeologie 2 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende
bestemming(en), mede bestemd voor:
a. terreinen van hoge archeologische waarden;
b. bescherming en veiligstelling van de vastgestelde archeologische waarden, met dien verstande dat
   de bestemming niet geldt voor het gebied dat is gelegen binnen de dubbelbestemming Leiding –
   Gas en of de Leiding – Nam leiding.
21.2     Bouwregels
a. De aanvrager van een omgevingsvergunning, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wet
   algemene bepalingen omgevingsrecht, die betrekking heeft op gronden, die op de verbeelding zijn
   aangewezen als Waarde - Archeologie 2, legt een rapport over waarin de archeologische waarde
   van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord in voldoende mate is vastgesteld.
b. Burgemeester en wethouders verlenen de vergunning indien naar hun oordeel uit het rapport als
   bedoeld in het eerste lid genoegzaam blijkt dat:
   1. er geen archeologische waarden zijn te verwachten of kunnen worden geschaad;
   2. schade door de bouwactiviteiten kan worden voorkomen of zoveel mogelijk kan worden beperkt
        door het in acht nemen van aan de omgevingsvergunning verbonden voorschriften.
c. In de situatie als bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, kunnen burgemeester en wethouders de
   volgende voorschriften aan de omgevingsvergunning verbinden:
   1. de verplichting tot het treffen van technische maatregelen waardoor monumenten in de bodem
        kunnen worden behouden;
   2. de verplichting tot het doen van opgravingen, of
   3. de verplichting de activiteit die tot bodemverstoring leidt, te laten begeleiden door een
        deskundige op het terrein van de archeologische monumentenzorg die voldoet aan door
        burgemeester en wethouders bij de vergunning te stellen kwalificaties.
d. Artikel 21.2 eerste lid is niet van toepassing indien de aanvraag betrekking heeft op:
   1. vervanging, vernieuwing of verandering van bestaande bebouwing, waarbij de oppervlakte niet
        wordt uitgebreid en waarbij gebruik wordt gemaakt van de bestaande fundering;
   2. een of meer bouwwerken waarvan de totale te bebouwen oppervlakte kleiner is dan 100 m²,
        waarbij het gaat om een totaal aan te verstoren bodemoppervlak binnen een plangebied of
        bouwvlak van een samenhangend project dat niet opgedeeld kan worden in deeluitwerkingen;
   3. een bouwwerk dat uitsluitend voor archeologisch onderzoek is bestemd met een bouwhoogte
        van ten hoogste 3 m.
e. Indien lid c, onderdeel 3 van toepassing is, wordt in de voorschriften geregeld wat de gevolgen zijn
   bij vondsten die worden gedaan tijdens de uitvoering van de bouwwerkzaamheden.
f. Op een aanvraag die betrekking heeft op een terrein waarvoor reeds eerder een
   omgevingsvergunning is afgegeven, bedoeld in het eerste lid, waaraan voorschriften zijn verbonden
   als bedoeld in lid c., is lid d., aanhef en de onderdelen 2 en 3, niet van toepassing. Burgemeester
   en wethouders kunnen in een zodanig geval bepalen dat de aanvrager een nieuw rapport moet
   overleggen waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden
   verstoord in voldoende mate is vastgesteld. Lid b., c. en e. zijn van overeenkomstige toepassing.
21.3  Omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van
werkzaamheden
a. Ongeacht het bepaalde in de regels bij andere op deze gronden van toepassing zijnde
   bestemmingen, is het verboden om op of in de gronden, die op de verbeelding zijn aangewezen als
   Waarde - Archeologie 2, zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning, de volgende
   werkzaamheden of werken, niet zijnde bouwwerken uit te voeren:
   1. drainage van de gronden;
   2. bodemingrepen meer dan 100m2 op een grotere diepte dan dan 30 centimeter.
b. Het verbod als bedoeld in artikel 21.3 onder a is niet van toepassing op werken en / of
   werkzaamheden die:


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     1. normaal onderhoud en beheer betreffen;
     2. bodemingrepen tot ten hoogste 30 cm;
     3. niet-bodemkerende werkzaamheden ten behoeve van het verbeteren van de verdichte
          bodemstructuur (niet-kerend woelen) ) tot ten hoogste 10 cm onder de bouwvoor betreffen, de
          zogenaamde woellaag ( tezamen met sub b het 30 cm +10 cm principe);
     4. al in uitvoering zijn op het tijdstip van het van kracht worden van het plan;
     5. mogen worden uitgevoerd krachtens een al verleende omgevingsvergunning of een
          ontgrondingvergunning,
     6. oppervlakte beslaan van ten hoogste 100m2;
     7. ten dienste van archeologisch onderzoek worden uitgevoerd.
c.   Voor zover voor meerdere werken en / of werkzaamheden vergunningen worden gevraagd en deze in
     één (inrichtings)plan zijn ondergebracht, wordt dit plan in zijn geheel in de beoordeling betrokken.
d.   De aanvrager van een omgevingsvergunning als bedoeld in het eerste lid, die betrekking heeft op
     gronden, die op de verbeelding zijn aangewezen als Waarde - Archeologie 2, legt een rapport over
     waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord is
     vastgesteld.Alvorens tot onderzoek over te gaan kan een archeoloog in dienst van de gemeente, of
     hiermee gelijk te stellen archeologische deskundige advies worden gevraagd omtrent de noodzaak
     tot onderzoek, indien deze schriftelijk heeft verklaard dat een onderzoek niet noodzakelijk is vervalt
     de verplichting tot onderzoek zoals gesteld in artikel 21.3 onder 4
e.   Burgemeester en wethouders verlenen de omgevingsvergunning indien naar hun oordeel uit het
     rapport als bedoeld in het vierde lid genoegzaam blijkt dat:
     1. de archeologische waarde van het terrein, dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord, naar
          het oordeel van Burgemeester en Wethouders in voldoende mate is vastgesteld
     2. er geen archeologische waarden zijn te verwachten of kunnen worden geschaad;
     3. schade door de werkzaamheden of werken kan worden voorkomen of zoveel mogelijk kan
          worden beperkt door het in acht nemen van aan de aanlegvergunning verbonden voorschriften;
     4. de archeologische deskundige Burgemeester en Wethouders positief heeft geadviseerd omtrent
          het uitvoeren van de omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk, geen bouwwerk
          zijnde, of van werkzaamheden;
f.   In de situatie als bedoeld in lid e, onderdeel 3, kunnen burgemeester en wethouders de volgende
     voorschriften aan de aanlegvergunning verbinden:
     1. de verplichting tot het treffen van technische maatregelen waardoor monumenten in de bodem
          kunnen worden behouden;
     2. de verplichting tot het doen van opgravingen; of
     3. de verplichting de activiteit die tot bodemverstoring leidt, te laten begeleiden door een
          deskundige op het terrein van de archeologische monumentenzorg die voldoet aan door
          burgemeester en wethouders bij de vergunning te stellen kwalificaties.
g.   Indien lid f, onderdeel 3 van toepassing is, wordt in de voorschriften geregeld wat de gevolgen zijn bij
     vondsten die worden gedaan tijdens de uitvoering van de werkzaamheden of werken.
21.4     Wijzigingsbevoegdheid

21.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen overeenkomstig artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening:
a. de dubbelbestemming Waarde - Archeologie 2 te wijzigen of geheel of gedeeltelijk doen vervallen,
   indien op basis van een archeologisch onderzoek is aangetoond dat in de desbetreffende gronden
   geen archeologische waarden meer aanwezig zijn;
b. aan gronden met de dubbelbestemming Waarde - Archeologie 2 alsnog de dubbelbestemming
   Waarde - Archeologie 1 toe te kennen, indien een archeologisch onderzoek dit, gelet op de ter
   plaatse aanwezige waarden, rechtvaardigt;
c. de oppervlaktes en/ en of dieptes als genoemd in artikel 21.2 en 21.3 te veranderen en / of
   desgewenst een extra aanduiding voor op te nemen indien dat op basis van nader verkregen
   archeologische kennis noodzakelijk en/ of mogelijk is.




46                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Artikel 22        Waarde - Archeologie 4

22.1     Bestemmingsomschrijving

De voor Waarde - Archeologie 4 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende
bestemming(en), mede bestemd voor:
a. terreinen van middelhoge of hoge archeologische verwachtingen;
b. bescherming en veiligstelling van de vastgestelde archeologische waarden, met dien verstande dat
   de bestemming niet geldt voor het gebied dat is gelegen binnen de dubbelbestemming Leiding –
   Gas en of de Leiding – Nam leiding.
22.2     Bouwregels
a. De aanvrager van een omgevingsvergunning, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wet
   algemene bepalingen omgevingsrecht, die betrekking heeft op gronden, die op de verbeelding zijn
   aangewezen als Waarde - Archeologie 4, legt een rapport over waarin de archeologische waarde
   van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord in voldoende mate is vastgesteld.
b. Burgemeester en wethouders verlenen de vergunning indien naar hun oordeel uit het rapport als
   bedoeld in het eerste lid genoegzaam blijkt dat:
   1. er geen archeologische waarden zijn te verwachten of kunnen worden geschaad;
   2. schade door de bouwactiviteiten kan worden voorkomen of zoveel mogelijk kan worden beperkt
        door het in acht nemen van aan de omgevingsvergunning verbonden voorschriften.
c. In de situatie als bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, kunnen burgemeester en wethouders de
   volgende voorschriften aan de omgevingsvergunning verbinden:
   1. de verplichting tot het treffen van technische maatregelen waardoor monumenten in de bodem
        kunnen worden behouden;
   2. de verplichting tot het doen van opgravingen, of
   3. de verplichting de activiteit die tot bodemverstoring leidt, te laten begeleiden door een
        deskundige op het terrein van de archeologische monumentenzorg die voldoet aan door
        burgemeester en wethouders bij de vergunning te stellen kwalificaties.
d. Het eerste lid is niet van toepassing indien de aanvraag betrekking heeft op:
   1. vervanging, vernieuwing of verandering van bestaande bebouwing, waarbij de oppervlakte niet
        wordt uitgebreid en waarbij gebruik wordt gemaakt van de bestaande fundering;
   2. een of meer bouwwerken waarvan de totale te bebouwen oppervlakte kleiner is dan 1000 m²,
        waarbij het gaat om een totaal aan te verstoren bodemoppervlak binnen een plangebied of
        bouwvlak van een samenhangend project dat niet opgedeeld kan worden in deeluitwerkingen;
   3. een bouwwerk dat uitsluitend voor archeologisch onderzoek is bestemd met een bouwhoogte
        van ten hoogste 3 m.
e. Indien lid c., onderdeel 3 van toepassing is, wordt in de voorschriften geregeld wat de gevolgen zijn
   bij vondsten die worden gedaan tijdens de uitvoering van de bouwwerkzaamheden.
f. Op een aanvraag die betrekking heeft op een terrein waarvoor reeds eerder een
   omgevingsvergunning is afgegeven, bedoeld in het eerste lid, waaraan voorschriften zijn verbonden
   als bedoeld in lid c., is lid d, aanhef en de onderdelen 2 en 3, niet van toepassing. Burgemeester en
   wethouders kunnen in een zodanig geval bepalen dat de aanvrager een nieuw rapport moet
   overleggen waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden
   verstoord in voldoende mate is vastgesteld. Lid b., c. en e. zijn van overeenkomstige toepassing.
22.3  Omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van
werkzaamheden
a. Ongeacht het bepaalde in de regels bij andere op deze gronden van toepassing zijnde
   bestemmingen, is het verboden om op of in de gronden, die op de verbeelding zijn aangewezen als
   Waarde - Archeologie 4 , zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning, de volgende
   werkzaamheden of werken, niet zijnde bouwwerken uit te voeren:
   1. bodemingrepen meer dan 1000m2 op een grotere diepte dan dan 30 centimeter, ter plaatse van
       de bestemming Waarde -Archeologie 4;
b. Het verbod als bedoeld in artikel 22.3 onder 1 is niet van toepassing op werken en / of
   werkzaamheden die:


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>     1.   drainage betreffen;
     2.   normaal onderhoud en beheer betreffen;
     3.   bodemingrepen tot ten hoogste 30 cm;
     4.   niet-bodemkerende werkzaamheden ten behoeve van het verbeteren van de verdichte
          bodemstructuur (niet-kerend woelen) tot ten hoogste 10 cm onder de bouwvoor betreffen, de
          zogenaamde woellaag ( tezamen met sub b het 30 cm +10 cm principe);
     5. al in uitvoering zijn op het tijdstip van het van kracht worden van het plan;
     6. mogen worden uitgevoerd krachtens een al verleende omgevingsvergunning of een
          ontgrondingvergunning,
     7. oppervlakte beslaan van ten hoogste 1000m2;
     8. ten dienste van archeologisch onderzoek worden uitgevoerd.
c.   Voor zover voor meerdere werken en / of werkzaamheden vergunningen worden gevraagd en deze in
     één (inrichtings)plan zijn ondergebracht, wordt dit plan in zijn geheel in de beoordeling betrokken.
d.   De aanvrager van een omgevingsvergunning als bedoeld in het eerste lid, die betrekking heeft op
     gronden, die op de verbeelding zijn aangewezen als Waarde - Archeologie 4, legt een rapport over
     waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord is
     vastgesteld.Alvorens tot onderzoek over te gaan kan een archeoloog in dienst van de gemeente,
     een provinciaal archeoloog of hiermee gelijk te stellen archeologische deskundige advies worden
     gevraagd omtrent de noodzaak tot onderzoek, indien deze schriftelijk heeft verklaard dat een
     onderzoek niet noodzakelijk is vervalt de verplichting tot onderzoek zoals gesteld in artikel 22.3
     onder 4
e.   Burgemeester en wethouders verlenen de omgevingsvergunning indien naar hun oordeel uit het
     rapport als bedoeld in lid d genoegzaam blijkt dat:
     1. de archeologische waarde van het terrein, dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord, naar
          het oordeel van Burgemeester en Wethouders in voldoende mate is vastgesteld
     2. er geen archeologische waarden zijn te verwachten of kunnen worden geschaad;
     3. schade door de werkzaamheden of werken kan worden voorkomen of zoveel mogelijk kan
          worden beperkt door het in acht nemen van aan de aanlegvergunning verbonden voorschriften;
     4. de archeologische deskundige Burgemeester en Wethouders positief heeft geadviseerd omtrent
          het uitvoeren van de omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk, geen bouwwerk
          zijnde, of van werkzaamheden;
f.   In de situatie als bedoeld in lid e, onderdeel 3, kunnen burgemeester en wethouders de volgende
     voorschriften aan de aanlegvergunning verbinden:
     1. de verplichting tot het treffen van technische maatregelen waardoor monumenten in de bodem
          kunnen worden behouden;
     2. de verplichting tot het doen van opgravingen; of
     3. de verplichting de activiteit die tot bodemverstoring leidt, te laten begeleiden door een
          deskundige op het terrein van de archeologische monumentenzorg die voldoet aan door
          burgemeester en wethouders bij de vergunning te stellen kwalificaties.
g.   Indien lid f, onderdeel 3 van toepassing is, wordt in de voorschriften geregeld wat de gevolgen zijn bij
     vondsten die worden gedaan tijdens de uitvoering van de werkzaamheden of werken.
22.4      Wijzigingsbevoegdheid

22.4.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen overeenkomstig artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening:
a. de dubbelbestemming Waarde - Archeologie 4 te wijzigen of geheel of gedeeltelijk doen vervallen,
   indien op basis van een archeologisch onderzoek is aangetoond dat in de desbetreffende gronden
   geen archeologische waarden meer aanwezig zijn;
b. aan gronden met de dubbelbestemming Waarde - Archeologie 4 alsnog de dubbelbestemming
   Waarde - Archeologie 1, Waarde - Archeologie 2 of Waarde - Archeologie 3 toe te kennen, indien
   een archeologisch onderzoek dit, gelet op de ter plaatse aanwezige waarden, rechtvaardigt;
c. de oppervlaktes en/ en of dieptes als genoemd in artikel 22.3 en 22.2 te veranderen en / of
   desgewenst een extra aanduiding voor op te nemen indien dat op basis van nader verkregen
   archeologische kennis noodzakelijk en/ of mogelijk is.



48                                                    bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Artikel 23        Waarde - Landgoed

23.1     Bestemmingsomschrijving
a. De voor 'Waarde - Landgoed' aangewezen gronden zijn - behalve voor de andere aldaar
   voorkomende bestemming(en) - mede bestemd voor het behoud en een samenhangend beheer van
   landgoed in relatie tot de in de bijlage opgenomen rapport "Klazienaveen-noord en landgoed
   Scholtenszathe in perspectief van het landschap" vastgelegde landschappelijke entiteit.
b. recreatief knooppunt ter plaatse van de aanduiding "recreatie"
23.2     Bouwregels
a. Op deze gronden mogen, naast de bebouwing die reeds is toegestaan op grond van de andere daar
   voorkomende bestemmingen, uitsluitend ten behoeve van beheer, gebruik en/of onderhoud van het
   landgoed gebouwen worden gebouwd tot een gezamenlijke oppverlakte van 250 m2 waarbij per
   gebouw een oppvervlakte geldt van maximaal 25 m2 en een goot- en bouwhoogte van maximaal 3
   respectievelijk 5 meter.
b. Op of in deze gronden mogen, naast de bebouwing die reeds is toegestaan op grond van de andere
   daar voorkomende bestemmingen, uitsluitend met de bestemming verband houdende bouwwerken,
   geen gebouwen zijnde worden gebouwd met een bouwhoogte van niet meer dan 3 meter.
c. op met 'recreatief knooppunt' aanggegen gronden is bebouwing toegestaan met dien verstande dat
   één gebouw is toegestaan met een oppervlakte van ten hoogste 10 m2 en een goothoogte van 4
   meter, ten behoeve van kleinschalige recreatieve voorzieningen zoals een kiosk en/of rustpunt.
23.3     Nadere eisen

23.3.1 Bevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen nadere eisen stellen aan de plaats en de afmetingen van de
gebouwen, wat betreft:
a.   de woonsituatie;
b.   het straat- en bebouwingsbeeld;
c.   cultuurhistorie;
d.   verkeersveiligheid;
e.   sociale veiligheid;
f.   brandveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding;
g.   milieusituatie;
h.   de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen.


23.4  Omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van
werkzaamheden

23.4.1 Verboden werkzaamheden
Het is verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk,
geen bouwwerkzijnde, of van werkzaamheden voor de volgende werken, geen bouwwerk zijnde, of
werkzaamheden uit te voeren:
a. het ophogen, ontgronden, egaliseren, ontginnen en diepploegen van de bodem;
b. het aanleggen, verbreden, of verharden van wegen, paden of parkeergelegenheden;
c. Het aanbrengen van overige oppervlakteverhardingen, met een oppervlakte van meer dan 100 m2;
d. het realiseren van een terrein voor boomteelt, fruitteelt op verhoogde stellingen of fruit op laagstam of
   hoogstam;
e. het aanleggen, verbreden, verdiepen, en dempen van sloten, wijken en andere wateren;
f. het aanleggen van houtopstanden en (lijnvormige) beplanting;
g. het beplanten en/of bebossen van gronden met houtopstanden, erfbeplanting uitgezonderd.
h. Het rooien van bos, bomen, boomgaard, houtwal of singel;
i. Het aanbrengen of verwijderen van ondergrondse leidingen en daarmee verband houdende
   constructies;


bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>23.4.2 Toegestane werkzaamheden
Het verbod als bedoeld in artikel 23.4 lid 1 is niet van toepassing op werken en/of werkzaamheden die:
a. normaal onderhoud en beheer betreffen, waaronder normaal spit- en ploegwerk, anders dan
   diepploegen;
b. noodzakelijk zijn in verband met het op de bestemming gerichte beheer of gebruik van de grond;
c. al in uitvoering zijn op het tijdstip van het van kracht worden van het plan;
d. mogen worden uitgevoerd krachtens een al verleende vergunning.
23.4.3 Combinaties
Voor zover voor meerdere werken en/of werkzaamheden vergunningen worden gevraagd en deze in één
(inrichtings)plan zijn ondergebracht, wordt dit plan in zijn geheel in de beoordeling betrokken.
23.4.4 Toetsingscriteria
Bij afweging omtrent een vergunning worden de waarden zoals weergegeven in de bijlage 1 van de
planregels "Klazienaveen-noord en landgoed Scholtenszathe in perspectief van het landschap"
betrokken.
23.4.5 Voorwaarden
De artikel 23.4 lid 2 bedoelde omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk, geen bouwwerk
zijnde, of van werkzaamheden wordt niet verleend indien het werk of de werkzaamheid plaatsvindt met
het oog op het ontwikkelen of versterken van natuurwaarden in een nieuw natuurgebied en door de
uitvoering op directe of indirecte wijze aantoonbare afbreuk wordt of zou worden gedaan aan de
agrarische bedrijfsvoering op aangrenzende of nabijgelegen percelen, dan wel aantoonbare schade of
nadeel aan nabijgelegen agrarische bedrijven en/of de landbouwfunctie wordt of zou worden gedaan.
23.4.6 Beperkingen
De in artikel 21.5 lid 1 bedoelde omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk, geen
bouwwerkzijnde, of van werkzaamheden wordt in ieder geval geweigerd wanneer de voorgenomen
werken, of werkzaamheden de waarden zodanig zullen aantasten of de mogelijkheden tot herstel
daarvan zodanig zullen verkleinen, dat dit niet door het stellen van voorwaarden aan de vergunning kan
worden voorkomen.




50                                                 bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3                Algemene regels
Artikel 24        Anti-dubbeltelregel

Grond die eenmaal in aanmerking is genomen bij het toestaan van een bouwplan waaraan uitvoering is
gegeven of alsnog kan worden gegeven, blijft bij de beoordeling van latere bouwplannen buiten
beschouwing.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Artikel 25         Algemene bouwregels

25.1     Ondergeschikte bouwonderdelen
a. Bij de toepassing van het bepaalde ten aanzien van het bouwen binnen bouwvlakken of
   bestemmingsvlakken worden ondergeschikte bouwdelen, gevelversieringen, meeontworpen sierende
   elementen, ventilatiekanalen, schoorstenen, gevel- en kroonlijsten en overstekende daken buiten
   beschouwing gelaten, mits de bouwgrens dan wel de maximale bouwhoogte niet meer dan
   maximaal 1 meter wordt overschreden;
b. Vlaggenmasten en antennemasten, voorzover deze direct ten dienste staan van -en onderdeel
   uitmaken van een gebouw, mogen de toegestane maximale bouwhoogte met maximaal 1,5 meter
   overschrijden;
c. Dakopbouwen, noodtrappen, luchtbehandeling- en liftinstallaties mogen niet hoger zijn dan 1,5
   meter ten opzichte van de bouwhoogte van een gebouw, en mogen geen groter oppervlakte beslaan
   dan 15% van de vloeroppervlakte van de bovenste laag van het gebouw, waarop zij worden
   geplaatst;




52                                              bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Artikel 26        Algemene gebruiksregels

26.1     Vormen van verboden gebruik ( onbebouwd)

Als een verboden gebruik wordt in ieder geval beschouwd een gebruik van gronden en/of water:
a. als opslag-, stort-, lozings- of bergplaats van onbruikbare of althans aan hun oorspronkelijk gebruik
   onttrokken voorwerpen, stoffen of producten, behoudens voor zover dat noodzakelijk is in verband
   met het op de bestemming gerichte gebruik van de grond;
b. als terrein voor het al dan niet voor de verkoop opslaan of opstellen van ongebruikte en/of gebruikte,
   dan wel geheel of gedeeltelijk uit gebruikte onderdelen samengestelde machines, voer-, vaar- of
   vliegtuigen c.q. onderdelen daarvan, die bruikbaar en niet aan hun oorspronkelijk gebruik onttrokken
   zijn, behoudens voor zover het betreft parkeren en overigens voor zover dat noodzakelijk is in
   verband met het op de bestemming gerichte gebruik van de grond;
c. als opslagplaats van materialen en voertuigen, behoudens voor zover dat noodzakelijk is in verband
   met het op de bestemming gerichte gebruik van de grond, of ten behoeve van bouw of andere
   tijdelijke werkzaamheden;
d. het gebruik van gronden en bouwwerken voor een prostitutiebedrijf, seksinrichting en of tippelzone;
   voor het (doen) uitoefenen van straatprostitutie en of tippelzone.


26.2     Vormen van verboden gebruik ( gebouwen)

Als een verboden gebruik wordt in ieder geval beschouwd het gebruik:
a. van gebouwen voor het verkopen of ten verkoop aanbieden van goederen als detailhandel, met
   uitzondering van het verkopen of ten verkoop aanbieden van:
   1. goederen, waarvan de verkoop ondergeschikt deel uitmaakt van de normale dienstverlening
        behorende bij het op hetzelfde perceel uitgeoefende bedrijf;
   2. agrarische producten afkomstig van en geteeld op het ter plaatse aanwezige agrarisch bedrijf;
b. van niet voor bewoning bestemde gebouwen of ruimten, daaronder begrepen kampeermiddelen, voor
   permanente bewoning;
c. het plaatsen van of geplaatst houden van onderkomens;
d. van gebouwen ten behoeve van het (doen) exploiteren van een seksinrichting, een escortbedrijf of
   (het laten uitoefenen van) (raam)prostitutie




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Artikel 27         Algemene aanduidingsregels

27.1     veiligheidszone - 1

Ter plaatse van de aanduiding “veiligheidszone – 1” zijn de gronden, behalve voor de andere daar
voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor de bescherming van het woon en leefmilieu, het
beheer en de instandhouding van het gasontvangststation .
27.1.1 Bouwregels
Ter plaatse van de aanduiding “veiligheidszone – 1” geldt voor het bouwen van bouwwerken de volgende
regel:
a. anders dan in de basisbestemming is bepaald, mogen op de in lid 27.1 bedoelde gronden geen
   beperkt kwetsbare objecten worden gebouwd.
27.1.2 specifieke gebruiksregels
Tot een gebruik strijdig met deze bestemming wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van gronden en bouwwerken als beperkt kwetsbaar object.
27.1.3 Wijzigingsbevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen overeenkomstig artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening:
a. de op de verbeelding aangegeven 'veiligheidszone - 1'' te verschuiven, indien het concrete voornemen
   bestaat om het bedrijf te verplaatsen, indien dit vanuit een oogpunt van milieu en externe veiligheid
   niet bezwaarlijk is.
b. de op de verbeelding aangegeven 'veiligheidszone - 1' te vergroten of te verkleinen, mits regelgeving
   daartoe aanleiding geeft dan wel de betreffende gasontvangsstation ter plaatse is gewijzigd of
   gesaneerd.
c. de op de kaart aangegeven 'veiligheidszone - 1' te verwijderen, indien de uitoefening van het bedrijf
   gedurende ten minste een half jaar is beëindigd en er geen redenen zijn om aan te nemen dat het
   bedrijf op korte termijn wordt voortgezet.
d. de op de kaart aangegeven 'veiligheidszone - 1' te verwijderen, indien de bedrijfsuitoefening op grond
   van het Besluit externe veiligheid inrichtingen niet langer is toegestaan.
27.2     veiligheidszone - 2

De gronden ter plaatse van de aanduiding 'veiligheidszone - 2' zijn, behalve voor de daar voorkomende
bestemmingen, mede bestemd voor de bescherming van het woon en leefmilieu, het beheer en de
instandhouding van het gasontvangststation
27.2.1 Bouwregels
Ter plaatse van de aanduiding “veiligheidszone – 2” geldt voor het bouwen van bouwwerken de volgende
regel:
a. anders dan in de basisbestemming is bepaald, mogen op de in lid 27.2 bedoelde gronden geen
   kwetsbare objecten worden gebouwd.
27.2.2 Wijzigingsbevoegdheid
Burgemeester en Wethouders kunnen overeenkomstig artikel 3.6 van de Wet ruimtelijke ordening:
a. de op de verbeelding aangegeven 'veiligheidszone - 2'' te verschuiven, indien het concrete voornemen
   bestaat om het bedrijf te verplaatsen, indien dit vanuit een oogpunt van milieu en externe veiligheid
   niet bezwaarlijk is.
b. de op de verbeelding aangegeven 'veiligheidszone - 2' te vergroten of te verkleinen, mits regelgeving
   daartoe aanleiding geeft dan wel de betreffende gasontvangsstation ter plaatse is gewijzigd of
   gesaneerd.
c. de op de kaart aangegeven 'veiligheidszone - 2' te verwijderen, indien de uitoefening van het bedrijf
   gedurende ten minste een half jaar is beëindigd en er geen redenen zijn om aan te nemen dat het
   bedrijf op korte termijn wordt voortgezet.
d. de op de kaart aangegeven 'veiligheidszone - 2' te verwijderen, indien de bedrijfsuitoefening op grond
   van het Besluit externe veiligheid inrichtingen niet langer is toegestaan.

54                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Artikel 28        Algemene afwijkingsregels

28.1     Bevoegdheid

Indien niet op grond van een andere bepalingen in deze regels kan worden afgeweken, kunnen
burgemeester en wethouders bij omgevingsvergunning afwijken van:
a. in het plan genoemde goothoogten, bouwhoogten, oppervlakte- en inhoudsmaten, percentages en
   afstandseisen, waarbij een overschrijding is toegestaan tot maximaal 10% van de goothoogten,
   bouwhoogten, oppervlakte- en inhoudsmaten, percentages en afstandseisen;
b. de regels en toestaan dat bouwgrenzen worden overschreden, waarbij een overschrijding is
   toegestaan tot maximaal 3m, en deze noodzakelijk is in verband met de uitmeting van het terrein of
   uit een oogpunt van doelmatig gebruik van de gronden en/of de bebouwing
c. het toestaan van in geringe mate, doch maximaal 5.00 meter afwijken van een bestemmingsgrens,
   van het profiel van een straat of de vorm van een plein, alsmede van de vorm van bebouwde
   oppervlakken (bouwpercelen), voor zover zulks noodzakelijk en/of wenselijk is om het plan aan de
   bij uitmeting blijkende werkelijke toestand van het terrein aan te passen;
d. de regels en het in geringe mate aanpassen van het beloop of het profiel van wegen of de
   aansluiting van wegen onderling indien de verkeersveiligheid en/of -intensiteit daartoe aanleiding
   geven, mits de afwijking in de situering maximaal 3.00 meter bedraagt;
e. de regels voor het oprichten van niet voor bewoning bestemde bouwwerken ten behoeve van het
   openbaar net aangesloten nutsvoorzieningen, telecommunicatieverkeer, openbaar vervoer of het
   wegverkeer, kunstwerken van artistieke aard en omvang daarmee gelijk te stellen bouwwerken, met
   uitzondering van verkooppunten voor motorbrandstoffen, met dien verstande dat:
   1. de bouwhoogte van een gebouw maximaal 3.00 meter mag bedragen;
   2. de oppervlakte van een gebouw maximaal 50 meter² mag bedragen;
   3. de bouwhoogte van een ander bouwwerk maximaal 10.00 meter mag bedragen;
f. de regels voor het overschrijden van de gevellijn door:
   1. erkers en naar aard en omvang daarmee gelijk te stellen bouwwerken tot maximaal 100% van
        de breedte van de oorspronkelijke gevelbreedte,diepte aan voorzijde maximaal 1,00 m gemeten
        vanaf oorspronkelijke voorgevel;
   2. 1 meter, over de gehele breedte van de voorgevel;
   3. ingangspartijen tot maximaal 2 meter, mits de bebouwde oppervlakte maximaal 6 meter² en de
        bouwhoogte maximaal 3 meter zal bedragen;
g. het toestaan van erf- en terreinafscheiding langs de openbare weg met een maximaal bouwhoogte
   tot 1,5 meter;
h. de uitoefening van een aan huis gebonden kleinschalige beroeps- of bedrijfsactiviteiten toe te staan
   in een deel van de woning, waarbij de volgende bepalingen gelden:
   1. de verblijfsruimten moeten blijven voldoen aan het Bouwbesluit en de bouwverordening;
   2. de woonfunctie moet in overwegende mate gehandhaafd blijven en de gebruiksmogelijkheden
        van de aangrenzende gronden mogen niet onevenredig worden aangetast;
   3. de woonfunctie moet in ruimtelijke zin en visuele zin primair blijven;
   4. de beroeps- of bedrijfsactiviteit wordt uitgeoefend door in ieder geval één van de bewoners van
        de woning;
   5. max 50m2 mag gebruikt worden voor het aan huis verbonden activititen;
   6. detailhandel mag niet plaatsvinden behoudens een beperkte verkoop in het klein in direct
        verband met het aan huis verbonden beroep/ en bedrijf;
   7. er mogen geen reclameborden groter dan 0,5 meter² bij of aan de woning worden geplaatst;
   8. er wordt voorzien in voldoende parkeergelegenheid op eigen terrein op het moment dat dit
        noodzakelijk is vanwege de bestaande parkeerdruk in de omgeving
i. het laten gebruiken van een deel van de woning voor bed en breakfast, waarbij de volgende
   bepalingen gelden:
   1. de activiteit is uitvoerbaar binnen de bestaande bebouwing;
   2. de activiteit is ruimtelijk ondergeschikt ten opzichte van de woonfunctie;
   3. parkeren ten behoeve van de Bed en Breakfast moet op eigen terrein



bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>28.2     Voorwaarden

De toepassing van de in artikel 28.1 eerste lid genoemde afwijkingen zijn beperkt tot die gevallen,
waarbij het functioneren van de bestemming begrepen doeleinden en omliggende bestemmingen niet
mag worden aangetast.In de afweging om af te wijken van het bestemmingsplan worden in ieder geval
de woonsituatie, het straat- en bebouwingsbeeld, de cultuurhistorie, de verkeersveiligheid, de (sociale)
veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding, de milieusituatie, de
gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht genomen.Tevens dient schriftelijk advies te
worden ingewonen bij de leidingbeheerder, indien daartoe noodzaak is. Indien de genoemde waarden en
of belangen onevenredig worden geschaad of bij negatief advies van de leidingbeheerder kan de
functiewijziging niet plaatsvinden. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden
geschaad wordt de omgevingsvergunning niet verleend.




56                                                 bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Artikel 29        Algemene wijzigingsregels

29.1     Bevoegdheid

Burgemeester en wethouders kunnen het plan wijzigen in de vorm van het aanbrengen van geringe
veranderingen in de plaats, ligging en/of afmetingen van bestemmingsgrenzen, met inachtneming van de
volgende voorwaarden:
a. bestemmingsgrenzen mogen met niet meer dan 5 m worden verschoven;
b. de belangen van de eigenaren en/of gebruikers van betrokken en nabijgelegen gronden mogen niet
   onevenredig worden geschaad;
c. het straat- en bebouwingsbeeld en de verkeersveiligheidsbelangen mogen niet onevenredig worden
   geschaad.


29.2     Beperking

De wijziging dient het functioneren van omliggende bestemmingen niet aan te tasten. In de afweging om
conform artikel 3.6 het bestemmingsplan te wijzigen dient in ieder geval de woonsituatie, het straat- en
bebouwingsbeeld, de (sociale) veiligheid, brandveiligheid/ externe veiligheid en rampenbestrijding,
milieusituatie, archeologie en cultuurhistorie, ecologie, water, verkeer(sveiligheid), agrarische belangen,
ruimtelijke en landschappelijke inpassing, de gebruiksmogelijkheden in andere bestemmingen in acht
genomen. Indien de genoemde waarden en of belangen onevenredig worden geschaad kan de wijziging
niet plaatsvinden.




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4              Overgangs- en slotregels
Artikel 30         overgangsrecht

30.1     Overgangsrecht bouwwerken
a. Een bouwwerk dat op het tijdstip van inwerkingtreding van het bestemmingsplan aanwezig of in
   uitvoering is, dan wel gebouwd kan worden krachtens een omgevingsvergunning voor het bouwen,
   en afwijkt van het plan, mag, mits deze afwijking naar aard en omvang niet wordt vergroot,
   1. gedeeltelijk worden vernieuwd of veranderd;
   2. na het teniet gaan ten gevolge van een calamiteit geheel worden vernieuwd of veranderd, mits
        de aanvraag van de omgevingsvergunning voor het bouwen wordt gedaan binnen twee jaar na de
        dag waarop het bouwwerk is teniet gegaan.
b. Burgemeester en wethouders kunnen eenmalig in afwijking van het eerste lid een
   omgevingsvergunning verlenen voor het vergroten van de inhoud van een bouwwerk als bedoeld in
   het eerste lid met maximaal 10%.
c. Het eerste lid is niet van toepassing op bouwwerken die weliswaar bestaan op het tijdstip van
   inwerkingtreding van het plan, maar zijn gebouwd zonder vergunning en in strijd met het daarvoor
   geldende plan, daaronder begrepen de overgangsbepaling van dat plan.
30.2     Overgangsrecht gebruik
a. Het gebruik van grond en bouwwerken dat bestond op het tijdstip van inwerkingtreding van het
   bestemmingsplan en hiermee in strijd is, mag worden voortgezet.
b. Het is verboden het met het bestemmingsplan strijdige gebruik, bedoeld in het eerste lid, te
   veranderen of te laten veranderen in een ander met dat plan strijdig gebruik, tenzij door deze
   verandering de afwijking naar aard en omvang wordt verkleind.
c. Indien het gebruik, bedoeld in het eerste lid, na het tijdstip van inwerkingtreding van het plan voor
   een periode langer dan een jaar wordt onderbroken, is het verboden dit gebruik daarna te hervatten
   of te laten hervatten.
d. Het eerste lid is niet van toepassing op het gebruik dat reeds in strijd was met het voorheen
   geldende bestemmingsplan, daaronder begrepen de overgangsbepalingen van dat plan.




58                                                  bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Artikel 31        slotregel

Deze regels worden aangehaald als:
Regels van het bestemmingsplan Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe .




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>60                      bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Bijlagen bij de regels




bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholtenszathe" (vastgesteld)
61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Klazienaveen-noord en landgoed Scholtenszathe in
perspectief van het landschap




62                            bestemmingsplan "Klazienaveen-Noord en landgoed Scholten
szathe" (vastgesteld)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Klazienaveen-Noord en Landgoed Scholtenszathe
      in het perspectief van het landschap
Een analyse en waardering in het kader van het bestemmingsplan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>De cultuurhistorsche en landschappelijke analyse en
waardering vond plaats in het kader van de actualisatie van
het bestemmingsplan Klazienaveen-Noord en Landgoed
Scholtenszathe en is verricht in opdracht van:

Gemeente Emmen, Team Ruimtelijke Ontwikkeling
Postbus 30001
7800 RA Emmen

De inventarisatie en analyse is verricht door:

 Bureau Scholtens
  Landschapsonderzoek en advies



Mw drs. ing. L.M. Scholtens
Hoogeveenseweg 21
9435 TC Bruntinge
Tel. 0593 552805
email: lmscholtens@gmail.com


In samenwerkking met:
Mw. drs. ing. B. Bruins, Gemeente Emmen
Dhr. drs. ing. F. de Jonge, Gemeente Emmen


December 2017
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




1. Inleiding									                                             3
         Aanleidng rapport							                                 3
         Uitgangspunten en doelstelling						                     5

2. De aard- en bodemkundige ondergrond		 		                        9
        Pleistoceen								                                        9
        Holoceen								                                          13


3. Het landschap vóór de verveningen						                        19
         De periode vóór 1850							                              19
         De ontsluiting van het veengebied vanaf 1850				         21
         De plannen van aanleg van de veenkoloniën 				           25
         Plan van aanleg van het Smeulveen					                   26
         Plan van aanleg van het Barger-Compascuum				            31
         Plan van aanleg van het Barger-Oosterveen				            33
         Plan van aanleg van het Barger-Erfscheidenveen				       35
         Conclusie								                                        37


4. De periode van de verveningen						                            39


1. Landgoed Scholtenszathe, ruimtelijke opbouw en waardering			   51
       Inrichtingsplan en ruimtelijke opbouw					                 51
       Recente ontwikkelingen							                              55
       Conclusies en waardering ruimtelijke structuur				         55



Literatuur									                                               62

Illustratieverantwoording				                   .			              64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>De hoofdas, het Scholtenskanaal, met veenkoloniale bomenrijen langs de weg
ten oosten van het kanaal en bomenrijen landgoed ten westen van het kanaal




Hoofdgebouw en gebouwen paardenfokkerij van het Landgoed Scholtenszathe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>1. Inleiding

Aanleiding
Het bestemmingsplan “Landgoed Scholtenszathe” is vastgesteld op 15 juli 1999. In de
toelichting van het bestemmingsplan is aangegeven op welke wijze het landgoed zich verder
gaat ontwikkelen. Zo is er een buitenplaatsenzone en een hoofdgebouw geprojecteerd. In
het afgelopen decennium is het landgoed gerealiseerd. Vanwege de wettelijke plicht om
bestemmingsplannen iedere 10 jaar te herzien, wordt voor Landgoed Scholtenszathe te
Emmen een nieuw geactualiseerd bestemmingsplan opgesteld. Vanwege de verwevenheid
van het dorp Klazienaveen- Noord met het Landgoed Scholtenszathe wordt ook deze kern in
het nieuwe bestemmingsplan opgenomen.

Het bestemmingsplan “Klazienaveen-Noord en Landgoed Scholtenszathe” heeft in de
eerste plaats als doel de bestaande planologische situatie opnieuw vast te leggen. Ten tweede
moet het bestemmingsplan de bestaande situatie voorzien van een adequaat en actueel
ruimtelijk- en juridisch kader. Een derde doelstelling van het bestemmingsplan is dat het
plan eenvoudiger en beter handhaafbaar moet zijn. Tenslotte is het behoud van de aanwezige
cultuurhistorie van het plangebied van belang.

Het Besluit ruimtelijke ordening verplicht de gemeente om in de toelichting van het
bestemmingsplan een gemotiveerde beschrijving op te nemen van de wijze waarop rekening
gehouden is met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden (gebouwd erfgoed,
archeologie en cultuurlandschap). Hierbij gaat het om zowel beschermde als niet formeel
beschermde objecten en structuren. Dit betekent dat de gemeente een analyse moet maken
van de cultuurhistorische waarden in het plangebied en daar conclusies aan verbindt die in
een bestemmingsplan verankerd worden.

Rekening houden met erfgoed betekent ook dat daartoe regels worden opgesteld
in het bestemmingsplan. Dit zijn bijvoorbeeld regels voor activiteiten die (te
verwachten) archeologische waarden kunnen verstoren. Dergelijke activiteiten kunnen
omgevingsvergunningplichtig worden gesteld. Dit geldt ook voor de bescherming van
andere cultuurhistorische waarden zoals cultuurhistorisch landschap, gebouwd erfgoed en
(historische) stedenbouw.

Het voorliggende rapport bevat de analyse en waardering van het plangebied.
In het bestemmingsplan wordt expliciet aangegeven voor welke ingrepen een
omgevingsvergunning noodzakelijk is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>    Afb. 1.1 Kanalen- en (hoofd)wijkenstructuur volgens de plannen van aanleg geprojecteerd
    op de Reconstructiekaart Pleistoceen reliëf. Reconstructie is gebaseerd op waterpassingen en
    veenboringenkaarten uit 1886.




    Hoogte in cm +AP




    rode stippellijn = grens
    plangebied
    zwarte stippellijn = grens
    veenkolonie





</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Uitgangspunten en doelstelling
Het huidige landschap van Landgoed Scholtenszathe is het resultaat van een eeuwenlange
ontwikkeling. Zo is het oorspronkelijke natuurlijke veenlandschap vooral gevormd in twee
geologische perioden, namelijk het Pleistoceen en het Holoceen. Tijdens het Pleistoceen, en
dan vooral de twee laatste ijstijden, is de minerale (zand)ondergrond gevormd. Tijdens het
Holoceen is het veen is gegroeid en is het grote Bourtanger veen ontstaan, een veenmoeras
dat zich uitstrekte tot aan de Eems in Duitsland. Beide perioden zijn van belang geweest
voor de latere agrarische veenontginningen, de veenkoloniale geschiedenis én de huidige
landschappelijke opbouw van het Landgoed Scholtenszathe.
Iedere tijdsperiode heeft zijn eigen karakteristieken aan het landschap toegevoegd. Hierbij
werd het voorgaande soms geheel maar vaak ook slechts gedeeltelijk uitgewist. Het resultaat
is dat het huidige landschap een gelaagd landschap is met, naast elkaar, elementen en
structuren uit verschillende tijdsperioden. In aardkundig én cultuurhistorisch opzicht is het
dus een rijk landschap.

Daarnaast is het landschap van het Landgoed Scholtenszathe ook dynamisch. Wanneer de
topografische kaart uit 2011 naast die van 1906 wordt gelegd, dan wordt duidelijk dat het
landschap in een relatief korte periode is veranderd. Zo is in het voormalige onbewoonde
veengebied het dorpje Klazienaveen-Noord ontstaan. Ook is een deel van het voormalige
open veenlandschap veranderd in bos. Al voor de oprichting van Landgoed Scholtenszathe
is het Oosterbos op een hoogveenrestant aangeplant. Tenslotte is na de oprichting op 27
november 1998 van het Landgoed Scholtenszathe het gebied deels heringericht door de
aanplant van houtopstanden. Dit betekent dat oudere en jongere landschappen hier naast
elkaar bestaan.

Doel van dit rapport is om, gegeven de gelaagdheid, dynamiek en variatie van het landschap,
inzicht te geven in de karakteristieken die het landschap van Landgoed Scholtenszathe
hebben bepaald en nog steeds bepalen.
In hoofdstuk twee zal dan ook de basis van het huidige landschap, de aard- en bodemkundige
ondergrond worden besproken. Op deze manier wordt inzicht gegeven in het ontstaan en
de ontwikkeling van de natuurlijke omstandigheden in het gebied. Er is namelijk een grote
samenhang tussen de plaatselijke fysisch geografische gesteldheid en het menselijk ingrijpen;
de wijze van ontginnen, vervenen, wonen, wegenaanleg etc.
In hoofdstuk drie wordt ingegaan op de belangrijke periode vóór de verveningen. Voordat
een gebied in vervening kan, moet het eerst worden ontsloten richting afzetmarkten.
Daarnaast was het veen in gemeenschappelijk bezit van marken. Vóór de vervening werd het
gebied geprivatiseerd door middel van verkoop of verdeling van het veen. Vóór de vervening
werden tenslotte ook plannen van veenaanleg, zeg maar het ruimtelijke ontwerp van de
veenkolonie, gemaakt. Dergelijke plannen van aanleg waren sinds 1819 wettelijk verplicht
om zo de vervening ‘ordentelijk’ te laten verlopen.
In hoofdstuk vier wordt de periode van de vervening geanalyseerd. Dit is de periode waarin
de plannen van aanleg werden uitgevoerd.
In hoofdstuk vijf zullen het inrichtingsplan en de ruimtelijke karakteristieken van Landgoed
Scholtenszathe worden beschreven en in hun cultuurhistorische context geplaatst. Dit
hoofdstuk wordt afgesloten met een waardering van de ruimtelijke opbouw en een weergave
van de essentiële waarden. Op deze manier wordt inzicht verkregen in de huidige en
historische ruimtelijke opbouw van Landgoed Scholtenszathe. Inzicht in landschappelijke
en cultuurhistorische karakteristieken biedt de gemeente Emmen en initiatiefnemers
de mogelijkheid om verantwoorde overwegingen te maken bij ruimtelijke plannen. Dit
rapport dient dan ook als beoordelingskader én inspiratiebron bij toekomstige ruimtelijke
ontwikkelingen.



                                                                                                
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>    Afb. 2.1 Fasen uit Saalien die belangrijk
    zijn geweest voor het plangebied


    Legenda: zie volgende pagina



    Fase 2:
    Uitbreiding ijs tot Schoonebeekerdiep




    Fase 3:
    Verdere ijsuitbreiding tot Midden-Ne-
    derland




    Fase 4:
    Snelstromende ijsrivier vormt Hondsrug
    en Hunzelaagte




    Fase 6:
    Ontstaan oerstroomdalen





</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>2. Aard- en bodemkundige ondergrond

Voor de vorming van het landschap van het huidige Landgoed Scholtenszathe zijn twee
geologische periodes van belang, te weten het Pleistoceen, met daarin vooral de laatste twee
ijstijden het Saalien en Weichselien, en het Holoceen, de warmer wordende periode na het
Pleistoceen.

Pleistoceen
Saalien - Tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien (370.000 – 130.000 BP1) breidde
het ijs vanuit Scandinavië zich in fasen in zuidelijke richting uit. Het Saalien kende zes
verschillende fases waarbij het ijs zich in de ene periode langzaam uitbreidde, de andere zeer
snel en in weer andere juist stil stond. Niet elke fase van landijsuitbreiding was van even
groot belang voor het gebied waar het Landgoed Scholtenszathe ligt. Vooral fase twee, drie,
vier en zes hebben invloed gehad (afb. 2.1) In fase twee breidde zich het landijs uit over
geheel Noord-Nederland waarbij het Schoonebekerdiep (tevens de Duitse grens) de grens
van de ijskap was. Deze uitbreidende ijskap zorgde voor stuwwal- en keileemvorming in het
gebied. Keileem, een slecht waterdoorlatende laag van de grondmorene, bevindt zich tot op
de dag van vandaag op de Hondsrug nog vlak aan het oppervlak. In het gebied van Landgoed
Scholtenszathe is deze leemlaag in een later stadium van het Pleistoceen weer verdwenen. In
fase drie schoof het ijs langzaam zuidelijker en werden de in fase twee gevormde stuwwallen
door het voortschrijdende, honderden meters dikke, ijs overreden. Wederom werd keileem
afgezet.

Fase vier is vooral belangrijk geweest voor het reliëf in het plangebied. In deze fase leidde
een relatief snel stromende ijsrivier, die vanuit het noorden richting Munsterland stroomde,
tot de vorming van het macroreliëf. Deze ijsrivier zorgde namelijk voor een kilometers brede
glaciale laagte, de Hunzelaagte, met aan de westkant daarvan een hoger gelegen rug, de
Hondsrug. De Hunzelaagte strekte zich ter hoogte van Landgoed Scholtenszathe uit tot, en
deels zelfs voorbij, de rivier de Eems in Duitsland.

In fase zes, de laatste fase uit deze ijstijd, smolt de ijskap en trok het ijs zich terug waarbij
kilometersbrede oerstroomdalen zoals de rivier de Hunze werden gevormd. Het afsmeltende
ijs leidde ook tot het ontstaan van smeltwaterdalen langs de gehele Hondsrug. Deze dalen
zijn na de Saalien meestal droog komen te liggen. De weg Herenstreek ligt ook in een
dergelijk droogdal Tegelijkertijd zette het smeltwater ook weer grovere zanden af waardoor
de aanvankelijk bijna 60 meter diepe Hunzelaagte voor een belangrijk deel weer werd
opgevuld met zand en grind.
De conclusie is dat aan het einde van de voorlaatste ijstijd, het Saalien, het macroreliëf in het
plangebied – de hoge Hondsrug en de brede Hunzelaagte – was gevormd.

    Afb. 2.1 Legenda bij vorige pagina


                                                                          Globale ligging plange-
                                                                          bied

Weichselien - Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien (115.000 – 10.000 BP), bereikte
het landijs Nederland niet. In deze ijstijd was sprake van afwisselend koude en minder
koude perioden (afb. 2.2 op pag. 9). Het midden van het Weichselien (56.000 – 13.000 BP)
was de koudste periode waarin de temperatuur zo laag was dat de bodem ’s zomers niet
geheel ontdooide (zgn. permafrost). De wel ontdooide bovenlaag kon op hellingen zoals de


1
    BP = Before Present. Dit betekent de periode vóór 1950.
                                                                                                    
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>     Afb. 2.3 Reconstructiekaart Pleistoceen reliëf 1886.




       Hoogtes in
       cm +A.P.




                             Postwegrug




     Oostelijke uitloper
     van de Hondsrug




     Bovenloop
     oerstroomdal
     Hunze

                                     De Reconstructiekaart is gebaseerd op waterpassingen en veenboringen
                                     naar het Pleistoceen reliëf verricht in 1886: Zie Scholtens, 2017.
10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Hondsrug gaan glijden over de bevroren ondergrond. Hierdoor ontstond in de Hunzelaagte
een dikke laag met erosiemateriaal, fluvio-periclaciale afzettingen genoemd.2 Door de koude
en droogte was er ook weinig vegetatie en verstoof de wind veel zand. Hierdoor werd een
dik pakket zwakgolvend (stuif)zand, oud dekzand genoemd, afgezet.


                                                                               Afb. 2.2
                                                                               Klimaatverandering en
                                                                               ijsuitbreiding Saalien en
                                                                               Weichselien




In vergelijking met het midden van het Weichselien waren de periodes ervoor en erna
‘warmer’. Door deze afwisseling werden de oerstroomdalen uit het Saalien de ene keer weer
deels uitgediept en de andere keer weer opgevuld met zand of grind.
In het drooggevallen dal zorgde een kleine zuidoost – noordwest helling voor een geringe
waterafvoer in noordwestelijke richting. Zo ontstond aan de voet van de Hondsrug een
smalle geul, het riviertje de Hunze. De oorsprong van de Hunze ligt tussen het huidige
Nieuw-Schoonebeek en Zwartemeer.3 De Reconstructiekaart Pleistoceen reliëf 1886 geeft de
(boven)loop van het riviertje de Hunze goed weer (afb. 2.3).4

In het laatste gedeelte van het Weichselien werd het wel warmer en verdween de permafrost,
maar was het klimaat in eerste instantie nog steeds erg droog en werd er door de wind
wederom veel zand verplaatst. Deze zanden, jonge dekzanden genoemd, vormden lage
duinruggen met vaak een oost - west gerichte oriëntatie. Deze oost–west richting lag dan
ook ongeveer loodrecht op het afwateringspatroon van riviertjes zoals de Hunze. Het
afwateringspatroon van deze riviertjes werd dan ook regelmatig verstoord of afgesnoerd
waardoor het water stagneerde en plaatselijk veenvorming optrad.5 In het gebied waar nu het
landgoed ligt is volgens Casparie vooral één dekzandrug, de Postwegrug, van groot belang
geweest voor de latere veenvorming in het Holoceen.6 Ook de Reconstructiekaart Pleistoceen
reliëf 1886 geeft de Postwegrug duidelijk weer.



2
  Stichting voor de Bodemkartering, 1980, hierna Stiboka genoemd, pag. 37.
3
  Casparie, Tonnis & de Vries, 2008, pag. 11. In Casparie, 1980, wordt de bron van de Hunze nog ter hoogte van
Nieuw-Dordrecht geplaatst. Later onderzoek heeft een zuidelijkere ligging uitgewezen.
4
  De Reconstructiekaart Pleistoceen reliëf 1886 is gemaakt op basis van waterpassing- en veenboringenkaarten
gemaakt in 1886. Zie voor een uitgebreide verantwoording van de reconstructie; Scholtens, 2017, bijlage 1.
5
  Stiboka, 1980, pag. 38.
6
  Casparie, 1980, pag. 16 en Caspari, Tonnis & de Vries, 2008, pag. 11. De Postwegrug lag ter hoogte van en is
vernoemd naar de huidige weg, Postweg.
                                                                                                                 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                               17
                                                                                               6
                                                                          15
                                            16
             11                                                                     13         14
        9                10
        5                           8                                                      2            12
                                                            7
                                                    1   3
                                        3




  Verklaring arcering en ontstaansperiode                       Elzenbroekveen; 4900 - 4500 v. Chr.

                                                                Houtskoolrijk uitdrogingslaag met
            Zand; 1e helft Weichselien
                                                                restant dennenbos; 5300 - 4900 v.
                                                                Chr.
            Beekleem; laatste afzetting droogval-               Dennenstobbenlaag; 4500 - 4000 v.
            lende Ems in Weichselien                            Chr.
            Bruinmossenveen; ca. 11.000 - 9500 v.               Kwelveen; 5200 - 3100 v. Chr.
            Chr.

            Löss afkomstig van Hondsrug; ca.                    Kwelveen met moerasijzererts;
            9500 - 9000 v. Chr.                                 4500 - 3100 v. Chr.
                                                                Berkenbroekveen, ijzerarm; 3100
            Berkenboslaag; kort na 8500 v. Chr.                 - 2000 v. Chr.
                                                                Bruinzwart sterk vergaan veenmosveen;
            Plassen, open water                                 Oost: 3100 - 2000/1500 v. Chr. West: in
                                                                dennebos: 4000 - 2000/1500 v. Chr.
            Meerbodemsediment gevormd rondom                    Blauwzwart sterk vergaan veenmos-
            No. 8; 7000 - 5300 v. Chr.                          veen; 3100 - 1500/ 1200 v. Chr.

            Moerasveen; 8400 - 5300 v. Chr. met                 Weinig vergaan veenmosveen; In slen-
            enkele onderbrekingen                               ken no. 15: vanaf 2000 v. Chr.. In no. 16:
                                                                vanaf 1500 v. Chr.




 Afb. 2.4 Doorsnede A -B van Casparie: Opbouw veenpakket
12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>De conclusie is dat tijdens het Weichselien een microreliëf met dekzandruggen en –kopjes
is ontstaan. Deze heeft ervoor gezorgd dat het oorspronkelijke riviertje de Hunze op
bepaalde plaatsen werd afgesnoerd. Zo kon in het waterstagnerende milieu in het Holoceen
veenvorming ontstaan.

Holoceen
Dankzij een aanhoudende klimaatsverbetering vanaf ongeveer 11.700 jaar geleden steeg
de temperatuur en smolt het ijs van de poolkappen eeuwenlang af. Hierdoor steeg de
zeespiegel geologisch gezien erg snel.7 De zeespiegelstijging had het grootste directe effect
op het landschap van de lage delen van Nederland en slechts beperkt op het hoger gelegen
Zuidoost-Drenthe. Echter, indirect was de zeespiegelstijging wel van belang voor Zuidoost-
Drenthe omdat het leidde tot een verhoging van het grondwaterpeil. Dit zorgde ervoor dat,
in samenhang met andere factoren zoals de bodemdaling, het klimaat en de begroeiing, ook
de omstandigheden in Zuidoost-Drenthe zodanig gunstig werden dat ook hier zich veen kon
vormen.

Veen kan zich ontwikkelen wanneer plantaardig materiaal in een nat milieu terechtkomt
en daardoor niet wordt afgebroken. Veenvorming begint dan ook vaak in beekdalen
of andere laagtes in het landschap of in gebieden met een slechte afwatering of kwel.
Afhankelijk van welk plantaardig materiaal – van bomen tot bepaalde mossen – in al dan
niet voedselrijk water terecht komt, ontstaan er verschillende soorten veen. Door deze
variatie in plantmateriaal en groeiomstandigheden kunnen er niet alleen verschillen ontstaan
tussen, zelfs naast elkaar gelegen, veengebieden. Ook kunnen in één gebied verschillende
veensoorten elkaar in de tijd opvolgen en over elkaar heen groeien waardoor verschillende
veenlagen ontstaan. Dit is ook het geval geweest in dit plangebied.

Omdat deze variatie in opbouw en geomorfologie ook van belang is voor het veenkoloniale
exploitatieproces wordt in het navolgende op hoofdlijnen ingegaan op de veenvorming in
het plangebied.8 Zowel Casparie als Visscher stellen dat zowel het reliëfverschil tussen het
Hunzedal en de directe omgeving als de aanwezigheid van de Postwegrug van groot belang
zijn geweest voor het ontstaan en de ontwikkeling van het veenlandschap. Dit geldt voor de
periode van laagveenvorming én de aanvangstijd van de hoogveenvorming.

Laagveenvorming - Zo ving de laagveenvorming veel eerder aan ten noorden van de
Postwegrug en wel in de periode 11.000 – 9.500 v. Chr. in het Hunzedal. Dankzij voldoende
watertoevoer via de overloop van de Postwegrug werd hier laagveen in een zeer nat milieu
gevormd (zie no. 3 op de doorsnede hiernaast). Ten zuiden van de Postwegrug kwam de
laagveenvorming pas omstreeks 6.000 v. Chr. op gang, ook hier het eerst in het Hunzedal.
De laagveenvorming was zowel ten zuiden als ten noorden van de Postwegrug niet constant.
Er was sprake van afwisselend natte en droge fasen. Deze afwisseling was waarschijnlijk
het gevolg van een variatie in de hoeveelheid beschikbare nuttige neerslag door
temperatuurschommelingen.9 In droge perioden konden berken-, elzen- of dennenbossen
(no. 5, 9 en 11 op doorsnede) ontstaan. In natte perioden werd weer laagveen gevormd. Zo
ontstond een gelaagd pakket in het Hunzedal, vooral aan de voet van de Hondsrug.




7
  Zie voor een verdere beschrijving van deze processen: Bazelmans, 2011, Atlas van Nederland in het Holoceen.
8
  De beschrijving van de veenvorming in dit hoofdstuk is op de onderzoeken van Visscher en Casparie gebaseerd.
Zie Casparie 1972, 1980 en 2008 en Visscher, 1931. Beide hebben het veen in de omgeving van het huidige
landgoed onderzocht. Tijdens hun veldonderzoeken lag hier (deels) nog veen.
9
  Dupont, 1985, pag. 61. Dupont heeft alleen een gebied ten zuiden van Zwartemeer onderzocht. Omdat Visscher
en Casparie ook droge en natte perioden onderscheiden, is aangenomen dat dit mede samenhangt met de variatie
in nuttige neerslag.
                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                Afb. 2.5 Gewelfde
                                                complexen, veenkus-
                                                sens, zoals weerge-
                                                geven door Casparie
                                                in het plangebied en
                                                omgeving. Situatie
                                                rond 500 na Chr.




     Foto 2.6 Impressie bult - slenk patroon.
14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>In de periode van 5.300 – 4.900 v. Chr. was het zo lang droog dat ten noorden van de
Postwegrug de waterdruk in het Hunzedal wegviel. Hierdoor kwam ten oosten van het
Hunzedal vanaf 5.200 v. Chr. kwel op gang en werd ijzerrijk kwelveen gevormd (no. 12 op
de doorsnede). Dit kwelveen had andere morfologische en hydrologische karakteristieken
dan het moerasveen in het Hunzedal. Moerasveen groeit namelijk in een grondwatermilieu
en heeft daarom een horizontaal oppervlak. Kwelveen is echter koepelvormig omdat bij
de kwelcentra het meeste water vrijkomt en zich daar dus het meeste veen vormt. Het
gevolg was dat rond 5.000 v. Chr. ten noorden van de Postwegrug er twee verschillende
hydrologische systemen heersten met elk hun eigen type laagveenvorming.
De conclusie is dat voordat de groei van hoogveen op gang kwam vooral in het Hunzedal al
een (gelaagd) pakket laagveen aanwezig was.

Hoogveenvorming - In tegenstelling tot de laagveengroei kwam de hoogveenvorming het
eerst ten zuiden van de Postwegrug op gang en wel vanaf 4.900 v. Chr. Vanuit de Hunzedal
breidde het zich daarna uit over de Pleistocene ondergrond.

Casparie en de meeste andere veenonderzoekers maken een onderscheid tussen drie
verschillende typen hoogveen. Het eerste type wordt sterk vergaan veenmosveen, of
zwartveen genoemd met het kleinbladige veenmos Sphagnum rubellum als belangrijkste
veenvormer. In het plangebied is dit de oudste, dus onderste, laag hoogveen. Eenmaal
gedroogd dan neemt dit type veen geen water meer op (irreversibel) en is het zeer geschikt
als brandstof. Het tweede, jongste, type is het weinig vergane veenmosveen, ook wel
grauwveen of bolster genoemd met de grootbladige veenmossen als Sphagnum papillosum
en Sphagnum cuspidatum als belangrijkste veenvormers. Dit type veen kan nog wel water
opnemen na droging en het is dan ook zeer geschikt als turfstrooisel (tabel 4.1). Tussen deze
twee pakketten lag gewoonlijk een intermediaire laag waarin zowel het sterk vergane als het
weinig vergane veenmosveen direct naast elkaar lagen, meestal in een duidelijk droog – nat
patroon, ook wel bult – slenk patroon genoemd. De bulten waren meestal rond tot ovaal met
een doorsnede tussen de drie tot vijf meter. Rondom de bulten lagen de natte(re) slenken. De
slenken waren dus het tussenliggende netwerk waarin de oppervlakkige afwatering van het
veen plaatsvond en waar regelmatig open water voor kwam.

De groeiomstandigheden van het weinig vergane veenmosveen werden vanaf circa 2.000 v.
Chr. zeer gunstig doordat het klimaat wat natter werd.10 Het weinig vergane veenmosveen
begon dan ook uitbundig te groeien, eerst in de slenken waardoor de afwatering geleidelijk
werd geblokkeerd. Vervolgens groeide het weinig vergane mosveen vanuit de slenken
geleidelijk over de sterk vergane veenbulten heen. Dit gold voor zowel het gebied ten
noorden als ten zuiden van de Postwegrug. Ook de Postwegrug raakte geheel overgroeid
waardoor het zuidelijk gelegen deel over een veel breder gebied kon afwateren. De
Postwegrug was immers geen blokkade meer.

Groeiend vanuit de slenken over de bulten zorgde deze bovenste laag van weinig vergaan
veenmosveen uiteindelijk voor grote gewelfde veencomplexen met een diameter van
drie tot vijf kilometer (afb. 2.5). Deze grote gewelfde complexen, ook veenkussens
genoemd, ontstonden vanaf 1.500 v. Chr. en hadden ook een ander afwateringspatroon.11
In tegenstelling tot het netvormige afwateringspatroon van de slenken was bij de gewelfde
complexen sprake van een perifere afwatering in de ‘contactzones’ tussen de complexen.
In deze ‘contactzones’ kon het water zich opeenhopen en konden veenmeren ontstaan.
Voorbeelden van dergelijke meren zijn het Zwarte Meer, ontstaan rond 2.000 v. Chr., en
Emmen 19, ontstaan rond 1.500 v. Chr. Dit laatste meer lag in het gebied van het huidige
Landgoed Scholtenszathe. Beide meren braken door de grote druk van het water rond

10
     Dupont, 1985, pag. 61.
11
     Casparie, Tonnis & de Vries, 2008, pag. 33.
                                                                                                15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>     Afb. 2.7 Reconstructiekaart Veenreliëf 1886




       Hoogte in cm +AP




                               Runde




      Zwarte Meer




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>500 v. Chr. uit en liepen leeg. Er ontstond een groot aantal erosiegeulen waaronder ook
de hoogveenbeek de Runde. De Runde nam ook de functie van hoofdafwatering van het
riviertje de Hunze over. De Reconstructiekaart Veenreliëf 1886 geeft zowel de loop van de
Runde als het Zwarte Meer goed weer.12

Kort nadat het Zwarte Meer was leeggelopen liep het geleidelijk weer ‘vol’ en rond de
jaartelling was de oude omvang weer bereikt. Dit in tegenstelling tot Emmen 19 dat voor
altijd verdween. Ook na de doorbraak van beide meren bleef het zeer vochtig in het gebied
en zette de groei van het weinig vergane veenmosveen vanaf 500 v. Chr. op uitgebreide
schaal door. Over het hele gebied groeide het als een deken over alles heen. Vanaf de
jaartelling is volgens Casparie het hoogveen nog met ongeveer één meter gegroeid.
De veenvorming kwam in de zestiende eeuw na Chr. tot stilstand door systematische
afwateringsactiviteiten van de mens. Deze afwatering zorgde ervoor dat het veen inklonk
waardoor de karakteristieke bolling van de veenkussens in de loop der tijd verdween.
Ten tijde van de onderzoeken van Visscher in de jaren dertig en Casparie in de jaren
zeventig van de vorige eeuw waren geen veenkussens meer in het gebied door de vergaande
ontwatering in de omgeving.

Conclusie - De conclusie is dat op het moment dat de verveningen op gang kwamen er een
in dikte variërend pakket hoogveen in het hele gebied lag. Dit hoogveen lag in sommige
deelgebieden bovenop verschillende soorten laagveen, bijvoorbeeld moerasveen in het
Hunzedal. Ten zuiden van de Postwegrug lag het direct op de Pleistocene ondergrond.
Het totale veenpakket, hoog- en laagveen, was het dikst in en rondom het Hunzedal.
Voor de turfindustrie was in eerste instantie de laag hoogveen, en dan vooral de laag oud
veenmosveen van belang. Deze was namelijk meest geschikt voor brandstof. Na 1880 werd
met de opkomst van de turfstrooiselindustrie ook de bovenste laag veen, jong veenmosveen,
interessant. Al met al betekent dit dat het gebied waar nu het Landgoed Scholtenszathe in
geologisch en bodemkundig opzicht zeer gevarieerd was en deels nog is.

 Afb. 2.8 Veenprofiel in 1963 gemaakt bij Klazienaveen-Noord, inclusief datering. Hoogte
 veenprofiel was 3.10 m.




12
  De Reconstructiekaart Veenreliëf 1886 is ook gemaakt op basis van waterpassing- en veenboringenkaarten uit
1886. Zie voor uitgebreide verantwoording van de reconstructie; Scholtens, 2017, bijlage 1.                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>     Afb. 3.1 Veenwegen
     en leidijken in het
     plangebied.

     Boven: topografische
     militaire kaart van
     1850.



     Onder: veenwegen
     (bruine lijn) en leidij-
     ken (dubbele zwarte
     lijn) geprojecteerd op
     het plangebied.




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>3. De periode voor de verveningen

De periode vóór 1850
De ruimtelijke hoofdstructuur van het huidige landschap is ontstaan tijdens de verveningen.
De vervening in het gebied waar nu het Landgoed Scholtenszathe ligt, kwam rond 1890 op
gang . Echter al lang voordat de verveningen van start gingen, was sprake van menselijk
ingrijpen in het gebied. Zo zijn tijdens de verveningen oude houten veenwegen van ca. 3000
jaar oud gevonden.1 In de Middeleeuwen was het door de eeuwen heen gegroeide veenpakket
al van agrarisch belang voor de omliggende dorpen. Totdat de verveningen van start gingen
was het veen was geen particulier bezit maar in gemeenschappelijk bezit van de gerechtigden
in een marke. In het gebied waar nu het Landgoed Scholtenszathe ligt, was het veen in
gemeenschappelijk bezit van twee marken, te weten de marke van Emmen en Westenesch
en de marke van Noord- en Zuidbarge. De grens tussen beide marken lag op de plaats waar
nu de weg (Verlengde) Tweede Groenedijk ligt. Daarmee is deze historische markegrens ook
nog steeds herkenbaar in het huidige landschap. Overigens waren in andere delen van het
veen grenzen minder duidelijk. Zo werd het gebied ten westen van de Runde ook door Duitse
boeren gebruikt. De naam Compascuum herinnert nog aan het gemeenschappelijke gebruik
van de weidegronden bij de Runde. Richting deze gemeenschappelijke weidegronden liepen
vóór 1850 dan ook twee paden vanaf de dorpen op de Hondsrug (afb. 3.1). Een pad, Rundijk
genoemd, was van de marke van Noord- en Zuidbarge liep naar een koewachtershut bij de
Runde en is tijdens de verveningen verdwenen. Het tweede pad van de marke van Emmen en
Westenesch, de Emmerdijk, liep ongeveer ter hoogte van de huidige weg Eerste Groenedijk
NZ en Verlengde Eerste Groenedijk.

Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw werd het gebied ook van militair belang. In
1580 schaarde de stad Groningen zich namelijk achter de Spanjaarden. Dit was tegen het
belang van de Hollanders in hun onafhankelijkheidsstrijd tegen Spanje. Hierdoor werd
Drenthe voor Holland van strategische waarde.2 In 1584 besloten ‘Hare Edel Mogenden’
uit Den Haag dan ook dat het hele Oost-Nederlandse platteland maar moest “verwousten,
verniellen ende gansselijck bederven” omdat de vijand er zijn voorraden vandaan haalde.3
De protesten uit Drenthe bij monde van de drost Baron de Vos van Steenwijk vonden geen
gehoor. Het ging om het belang van het hele vaderland of zoals de Staten het verwoordden:
“t Welvaren van de Generaliteit moet overwegen alle particuliere pretensie”.4
Zover kwam het echter niet. Het ‘verwoestingsplan’ werd niet uitgevoerd. Nadat Coevorden
in 1592 en Groningen in 1594 waren veroverd op de Spanjaarden bepaalden de Staten-
Generaal wel dat er een grote verdedigingslinie tussen Hasselt en de Dollard moest komen.5
Door het opwerpen van schansen bij doorgangswegen en het afdammen van riviertjes moest
het mogelijk worden om het noorden af te sluiten. De Emmer Schans ten westen van het
landgoed is een voorbeeld van een dergelijke schans. Ook werd op basis van een plan van
landmeter-ingenieur Jan van Alberingh in 1687 en 1688 een 226km lange leidijk door het
moeras aangelegd met als doel het water vast te houden en daarmee het veen onbegaanbaar
te houden (afb. 3.1).
Deze maatregelen waren natuurlijk tegen het agrarische belang van de lokale boeren.
De leidijken werden niet onderhouden en raakten al spoedig in verval. Ook pleitte ‘De
Landschap Drenthe’ voor het toestaan van boekweitteelt door omwonenden.6 Na inspectie
van het gebied oordeelde men dat de leidijken ook door de vijand kon worden gebruikt en


1
  Zie ook archeologische toelichting bij dit bestemmingsplan.
2
  Baas, 1997, pag. 13.
3
  Heringa, 1985, pag. 287.
4
  Heringa, 1985, pag. 287.
5
  Coert, 191, pag. 159.
6
  Ook Lantschap Drenthe genoemd. Het is de benaming voor de provincie Drenthe tot 1814.
                                                                                              19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>     Deze grens tussen veen-
     koloniën was tevens de
     markegrens




     Afb. 3.2
     Boven: ligging plange-
     bied in de verschillende
     veenkoloniën.

     Onder: grenzen veenkolo-
     niën geprojecteerd op de
     topografische kaart van
     2005


     rode stippellijn = grens
     plangebied

     zwarte stippellijn = grens
     veenkoloniën




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>dat het moeras een natuurlijke hindernis was, ook als het werd beboekweit.6 In 1754, 1755,
1764 en 1775 werden dan ook vergunningen voor boekweitteelt verleend. Het verbod van
wegenaanleg, het graven van greppels en kolonisatie bleef wel van kracht.
Rond 1850 was de barrièrefunctie van het moeras zover afgenomen door ontwatering dat
de Staten-Generaal besloot tot geleidelijke opheffing van de verdedigingslinie. Reden was
dat herstel te grote investeringen vergde. Uiteindelijk werden de laatste vestingwerken bij
Koninklijk Besluit in 1870 opgeheven en waren de venen na twee en halve eeuw ‘bevrijd’
van militair gezag. Dit betekent dat de markegenoten ook vrij waren om naar believen het
veen te bewonen en gebruiken. Vanaf 1850 kwam dus ook de mogelijkheid in beeld om het
veen ten behoeve van de turfwinning af te graven.

Voordat de vervening van start kon gaan, moest het gebied eerst worden ontsloten door
de aanleg van kanalen richting afzetmarkten. Op het moment dat deze ontsluiting richting
afzetmarkten aanstaande was, werd het gemeenschappelijke eigendom van het veen door
de marken geprivatiseerd. Zowel de marke van Emmen en Westenesch als die van Noord-
en Zuidbarge kozen hierbij voor een tweeledige strategie. Enerzijds werden stukken veen
verkocht. Anderzijds werden stukken veen onder de markegenoten verdeeld. Bij deze laatste
strategie kregen zij naar rato hun aandeel in de marke door loting veenplaatsen in bezit.
Deze loting en verdeling van veenplaatsen was gebaseerd op een plan van aanleg. In het plan
van aanleg was de ruimtelijke inrichting van een begrensd gebied, veenkolonie genoemd,
vastgelegd.7 Ook de nieuwe eigenaren van de verkochte stukken veen maakten een plan van
aanleg. Het maken van een dergelijk plan was sinds 1819 namelijk wettelijk verplicht. Dit
betekent dus dat iedere veenkolonie zijn eigen plan van aanleg maakte. Tegelijkertijd met
scheiding en verdeling werd, als voorbereiding op de vervening, een regeling getroffen voor
de oprichting van een maat-, veen- of waterschap. Deze hielden het toezicht op de uitvoering
van het plan van aanleg tijdens de vervening.
Al met al ligt het huidige Landgoed Scholtenszathe in vier verschillende veenkoloniën
die ieder een andere eigendomsstructuur hadden en waarvan de eigenaren een eigen plan
van aanleg hebben gemaakt (afb. 3.2). In het navolgende wordt eerst de ontsluitng van het
plangebied en vervolgens de plannen van aanleg besproken. Deze bepalen namelijk tot op de
dag van vandaag de ruimtelijke hoofdstructuur van het plangebied.

De ontsluiting van het veengebied vanaf 1850
Zoals gezegd lag het veengebied afgelegen en moest dus eerst worden ontsloten richting
afzetmarkten. De markegenoten sloten hiervoor overeenkomsten met kanaalmaatschappijen.8
Dergelijke kanaalmaatschappijen kregen dan om niet of voor een klein bedrag een strook
veen voor de aanleg van een ontsluitingskanaal. In ruil kregen de markegenoten het recht
tot afvoer van turf of andere producten tegen een geringe vergoeding.9 Ook kochten de
kanaalmaatschappijen vaak stukken veen van de markegenoten om deze later met winst te
verkopen of zelf te exploiteren. Zo kochten de initiatiefnemers van de Drentsche Veen- en
Middenkanaal Maatschappij (hierna DVMKM) al in 1852 twee stukken veen van de marke
van Noord- en Zuidbarge, het Oosterveen en Smeulveen genoemd (afb. 3.3 op de volgende
pagina). De DVMKM zelf werd in 1853 opgericht ten behoeve van de aanleg van het
Oranjekanaal.10

6
  Baas, 1997, pag. 19.
7
  Met de terrm ‘veenkolonie’ wordt hier een gebied aangeduid., waarvan de grens in het plan van aanleg was
vastgelegd. Zie: Scholtens, 2017, pag. 32 e.v.
8
  De eigenaren van NV Emmer Compascuum sloten in 1874 een overeenkomst met de stad Groningen voor het
doortrekken van het Stadskanaal. Omdat het plangebied niet op gronden ligt van het Emmer-Compascuum wordt
hier niet verder ingegaan op deze overeenkomst.
9
  Drents Archief (hierna DA): toegangsnummer 0208, Archief Jasper Klijn en compagnie, inventarisnummer 15;
overeenkomsten met de markten van Noord- en Zuidbarge, Hijken, Elp en Emmen en Westenesch over de aanleg
van een kanaal.
10
   Zie voor een uitgebreide beschrijving Tamminga, 1989 en Scholtens, 2017.
                                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>22
                                                                                                                           Smeulveen


                                                                                                                          Oosterveen




     Afb. 3.3 Kaart behorend bij ‘Plan tot oprigting eener Drentsche Veen- en Kanaalmaatschappij.’ De letter f tot en met n zijn de gebieden waarvan werd ver-
     ondersteld dat de turf via het Oranjekanaal naar de afzetmarkten zou worden vervoerd. De letter a is het Smeulveen, Oosterveen en de kanaallijn tussen beide
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Vanuit de Drentsche Hoofdvaart bij Smilde liep en loopt het Oranjekanaal over het
grondgebied van de voormalige marken van Hijken, Zwiggelte, Elp, Orvelte, Wezup,
Noordsleen richting de venen van Odoorn en daarna de venen van de marke van Noord- en
Zuidbarge. De bedoeling was om het Oranjekanaal via de huidige lijn Oosterveenseweg –
Herenstreek – Postweg aan te leggen.11 Zo zou het aangekochte Smeulveen worden ontsloten.
Via dit kanaal zou ook de turf van andere veenkoloniën kunnen worden afgevoerd (nummers
k t/m n op afb. 3.3). Het plan is nooit uitgevoerd als gevolg van een inschattingsfout.
Het kanaalplan was namelijk gebaseerd op een beperkt aantal veenboringen. Uit nadere
waterpassingen en veenboringen in 1854 en 1855 bleek dat de zandondergrond in zowel het
Smeulveen als omliggende venen veel lager lag dan verwacht. Om dit veen af te kunnen
voeren waren dus extra waterstaatkundige kunstwerken nodig zoals sluizen al dan niet
gecombineerd met een stoomgemaal indien er te veel waterverlies bij iedere schutting zou
optreden. Het kanaal richting Smeulveen zou een waterpeil van 15.30 +AP moeten krijgen.
Desondanks besloot de DVMKM in 1856 uit kostenoverwegingen om bij Westenesch een
sluis te bouwen en het Oosterveen niet op het oorspronkelijk geplande waterpeil van 16.70
+AP maar op een peil van 18.30 +AP te benaderen (afb. 3.4). Op dit peil kon het Oosterveen
worden verveend. Echter, de aanpalende lager gelegen venen van de markegenoten konden
op dit peil niet afwateren op het Oranjekanaal. Bovendien werd de te overbruggen verschil in
waterpeil richting het Smeulveen nog groter.




Afb. 3.4 Lengteprofiel van het Oranjekanaal

Op het moment dat de markegenoten zich realiseerden dat het waterpeil van het
Oranjekanaal niet geschikt was voor de afvoer van turf van hun venen, richtten zij zich op
een andere kanaalmaatschappij, De Drentse Kanaal Maatschappij (hierna DKM). De marke
had al in 1851 een overeenkomst gesloten met de DKM voor ontsluiting van hun westelijke
venen. In 1860 bereikte de Verlengde Hoogeveensche Vaart de Bargervenen op de plaats
waar nu Nieuw-Amsterdam ligt. Het traject van het kanaal was tot Erica bepaald. Het traject
na Erica moest nog nader worden bepaald. Een groep rondom één van de initiatiefnemers
van de DKM, Jonkheer Van Holthe tot Echten, wilde de Verlengde Hoogeveensche Vaart
niet in een rechte lijn richting Duitsland maar in de noordoostelijke richting graven. Van
Holthe tot Echten c.s. wilde hierbij een verbinding tussen Verlengde Hoogeveensche Vaart en
het Oranjekanaal. De keuze voor dit traject was mede ingegeven door privé-belangen. Met
drie andere partijen had Van Holthe tot Echten in 1860 namelijk het Barger-Compascuum
van de marke van Noord- en Zuidbarge gekocht. De DVMKM was het oneens met een
verbinding tussen beide kanalen omdat dit een groot verlies aan inkomsten zou betekenen.


11
 De huidige brede groenstrook in Nieuw-Dordrecht en de lange voortuinen van de huizen langs de Herenstreek
weerspiegelen de beoogde kanaallijn.
                                                                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                           Afb. 3.5 Doorsnede C - C’
                           vanaf de Hondsrug richting
                           Smeulveen




                          Horizontale zwarte lijn is
                          de hoogte van het beoogde
                          waterpeil in meters + A.P.




                              Oosterveen




     Veenpakket in m + A.P.
     Pleistocene ondergrond in m + A.P.


                                            Afb. 3.6 Smeulveen
                                            op een vervenings-
                                            kaart uit 1870.




                                           Verkaveling Smeul-
                                           veen in de periode
                                           van de DVMKM.




24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Het traject van de Verlengde Hoogeveensche Vaart richting afzetmarkten in het westen
van het land was namelijk veel korter. Tussen beide maatschappijen ontstond een decennia
durend conflict over het traject en daarmee lag ook het kanaalgraven stil. Pas in 1880 kwam
er een oplossing voor het conflict. Beide kanaalmaatschappijen kregen een subsidie van het
Rijk. De Verlengde Hoogeveensche Vaart kreeg het noordoostelijke traject zoals het er nu
nog ligt en beide kanalen werden met elkaar verbonden. De DVMKM werd ontheven van de
verplichting om een kanaal richting het Smeulveen te graven. In 1892 bereikte de Verlengde
Hoogeveensche Vaart de Duitse grens.

Door dit conflict liepen ook de verveningen een enorme vertraging op. Voor de DVMKM
betekende dit dat niet alleen het Smeulveen niet kon worden verveend. Ook de geplande
inkomsten uit omliggende venen bleven uit. Toch liet de DVMKM vooruitlopend op de
vervening al wel greppels in het Smeulveen graven (afb. 3.6). De ligging van deze greppels
was zo bepaald dat ze richting beoogd kanaal liepen. Om toch inkomsten te genereren
werden percelen veen verhuurd aan boekweitboeren. Dit leverde echter veel minder
en sterk wisselende inkomsten op. Mede door het uitblijven van voldoende inkomsten
en de vertraging bij de kanaalaanleg besloot de DVMKM in 1874 het Smeulveen te
verkopen. Koper was de firma W.A. Scholten, later N.V. Veenderij en Turfstrooiselfabriek
‘Klazienaveen’ geheten. Hiermee werd de basis gelegd voor het huidige Landgoed
Scholtenszathe. Scholten veranderde de naam Smeulveen in Klazienaveen, genoemd naar
zijn vrouw Klaazien(a) Sluis. Om verwarring te voorkomen met het dorp Klazienaveen, zal
hier de naam Smeulveen worden gehanteerd wanneer de hele veenkolonie, het gebied, wordt
bedoeld.

Omdat het Smeulveen centraal in het veen lag, was Scholten voor de ontsluiting richting
afzetmarkten afhankelijk van de eigenaren van de aanpalende veenkoloniën (afb. 3.2 op
pagina18). De firma Scholten koos voor een ontsluiting zowel richting het noorden als
zuiden. Ten zuiden van het Smeulveen lag de veenkolonie het Barger-Oosterveen. Het
waterschap Barger-Oosterveen heeft hier de aanleg verzorgd van Hoofdwijk A, tegenwoordig
Scholtenskanaal genoemd, tot aan het Smeulveen. Ten noorden en noordoosten lagen
respectievelijk het Emmer-Erfscheidenveen en Emmer-Compascuum. Het veenschap
Emmer-Erfscheidenveen heeft de hoofdwijken F en D, nu Verlengde Scholtenskanaal
genoemd, aangelegd evenals kanaal A richting het Emmer-Compascuum. Hoofdwijk BD,
Runde genoemd die later is gedempt, is door het NV Emmer-Compascuum aangelegd. Al
met al bereikten rond 1900 de kanalen het Smeulveen en werd het gebied ontsloten richting
afzetmarkten.

De plannen van aanleg van de veenkoloniën
Uit het bovenstaande blijkt dat de basis van het Landgoed Scholtenszathe is gelegd met de
aankoop van het hele Smeulveen door de firma W.A. Scholten. Voor overige gronden die nu
deel uitmaken van het landgoed zijn veenplaatsen verworven in drie andere veenkoloniën;
het Barger-Oosterveen, Barger-Compascuum en Emmer-Erfscheidenveen.
Iedere veenkolonie kende een andere eigendomsstructuur. Daarnaast werd per veenkolonie
een eigen plan van aanleg gemaakt. In het navolgende worden de verschillende plannen van
aanleg die gemaakt zijn vlak voor de vervening besproken. Hierbij staat datgene centraal dat
van belang is voor het inzicht in de landschappelijke structuur van Landgoed Scholtenszathe.
In het volgende hoofdstuk zal de periode van de vervening aan bod komen van het gebied
waarin Landgoed Scholtenszathe ligt.




                                                                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>26
     Afb. 3.7 Kaart bij het Plan van aanleg van het Smeulveen zoals getekend door de firma Scholten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Het plan van aanleg van het Smeulveen
De basis en in grondoppervlak het grootste gedeelte van Landgoed Scholtenszathe ligt in de
voormalige veenkolonie Smeulveen. Nadat Scholten het Smeulveen van de DVMKM had
gekocht, maakte de firma een geheel nieuw plan van aanleg (afb. 3.7).12 Plannen van aanleg
werden tijdens de vervening soms gewijzigd. De hier getoonde plankaart stamt uit 1914. In
het gebied ten noorden van de Willem’s vaart hadden de gewone wijken in eerdere plannen
een richting die nooit is uitgevoerd. Tegenwoordig wordt Willem’s vaart geschreven als
Willemsvaart. Hier wordt de nieuwe spelling gehanteerd.
In het plan van aanleg kregen vrijwel alle watergangen een andere richting dan de greppels
die de DVMKM al had aangelegd.13 Alleen in het vijfde blok behielden de wijken (= brede
sloten) de richting zoals die door de DVMKM al waren gegraven.

Afwateringsstructuur - De in het plan van aanleg ontworpen afwateringsstructuur was
hiërarchisch. Deze hiërarchie is overigens gebruikelijk in alle veenkoloniën. Deze hierarchie
was herkenbaar in het veld omdat het profiel van de ontsluitingskanalen breder (en soms
dieper) was dan die van de hoofdwijken, terwijl het profiel van de hoofdwijken weer
breder en dieper was dan die van de gewone wijken. De profielen konden per veenkolonie
verschillen. Langs de gewone wijken lagen de veenplaatsen.




     Hoogte in
     cm +AP




 Afb. 3.8 Kanalen- en
 wijkenstructuur uit
 het plan van aanleg
 geprojecteerd op de
 Reconstructiekaart
 Pleistoceen reliëf.

In het ontwerp van de afwateringsstructuur werd rekening gehouden met het reliëf van de
zandondergrond, het Pleistoceen reliëf (afb. 3.8). Ook nadat het veen was afgegraven was
deze structuur immers nog steeds van belang voor de afwatering. Om dit reliëf én de dikte
van het veen te bepalen werden waterpassingen en veenboringen in het veld verricht en
vervolgens in kaart gebracht.14 Op deze manier kon men ook waterpeilen van het kanaal
en de (hoofd)wijken bepalen. In verband met de hoogteverschillen werden in het plan

12
   Voor zover bekend zijn er in 1892, 1905 en 1909 ook plannen gemaakt. De kaarten behorend bij deze plannen
zijn echter niet in het Drents archief aanwezig. Het hier getoonde plan is de basis geweest voor de daadwerkelijke
vervening.
13
   Zoals gezegd was vanaf 1819 het maken van een plan van veenaanleg wettelijk verplicht. Op basis van deze
plannen werd ook de concessie tot vervening verleend.
14
   Deze waterpassing- en veenboringenkaarten zijn aanwezig in het Drents Archief; Scholtens, 2017, bijlage 1.
                                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                                                Veenplaats 16 in 1924
                                                                in bezit van de firma
                                                                Scholten.




     Afb. 3.10 Plan van
     aanleg uit 1862 en
     de verdeling van het
     eigendom van de
     vier eigenaren van
     het Barger-Compas-
     cuum in 1866.




                                                                   Veenplaats 37 in 1924
                                                                   in bezit van de firma
                                                                   Scholten.
                            verdeling onduidelijk
                            beschreven



                                             Willinge Gratema

                                             Hiddingh

                                             Oldenhuis Tonckens

                                             Van Holthe tot Echten c.s.


28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>van aanleg van het Smeulveen twee sluizen en drie waterpeilen bepaald (zie ook afb. 4.6
op pag. 45). Ook de afwijkende richting van de wijken in het vijfde blok worden door de
hoogteverschillen verklaard.
In de namen van de ontsluitingskanalen en hoofdwijken leeft de familie Scholten tot op de
dag van vandaag nog voort (afb. 3.9a). De hoofdwijken zijn vernoemd naar de kinderen van
Jan Evert, opvolger en zoon van de grondlegger Willem Albert Scholten.




                                                           Afb. 3.9a Ontsluitings-
                                                           kanaal vernoemd naar de
                                                           familienaam en de hoofd-
                                                           wijken naar de namen van
                                                           de kinderen van Jan Evert
                                                           Scholten, zoon van W.A.
                                                           Scholten, grondlegger firma
                                                           W.A. Scholten.




In het plan van aanleg werden ook alle wegen en (trek)paden vastgelegd. Hierbij werden
wegen met hoofdletters en trek- en voetpaden met een kleine letter aangeduid (afb. 3.7). De
trek- en voetpaden verdwenen meestal na de vervening.

De vooraf Klazienaveen-Noord - Op de kaart van het plan van aanleg van het Smeulveen
is ook een ‘vooraf’ getekend (afb. 3.7). Een ‘vooraf’ is een gebied tussen twee kanalen/
hoofdwijken, hier tussen het Scholtenskanaal en Catovaart. Hier konden burgers,
neringdoenden, ambachtslieden, scholen, kerken etc. zich vestigen zonder de vervening
te ‘hinderen’. Ook vergde een ‘vooraf’ aanzienlijk minder bruggen over het kanaal. Op
de vooraf in het Smeulveen is dus tijdens de vervening Klazienaveen-Noord ontstaan. Al
vóór de vervening stichtte de Firma Scholten een school en kerk in het noorden van de
vooraf. Deze twee gebouwen stonden in eerste instantie niet langs het Scholtenskanaal (afb.
3.9b). Op (de kop van) de veenplaatsen, ook wel landkant genoemd, lag vaak de tijdelijke




                                                           Tijdelijke behuizing veenar-
                                                           beiders


                                                            Willemsvaart tot dit punt
                                                            gegraven

                                                           Afb. 9b Situatie in 1904.
                                                           Het kanaal heeft de ‘vooraf‘
                                                           nog niet bereikt en de verve-
                                                           ning is nog niet gestart. De
    Nog te graven                Nog te graven             kerk en school zijn al opge-
    Scholtenskanaal              Catovaart                 richt.
                                                                                              29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                                     Hoogte in cm
                                                     +A.P. bovenste
                                                     getal = hoogte
                                                     veen, onderste
                                                     getal = hoogte
                                                     zandonder-
                                                     grond (Pleisto-
                                                     ceen reliëf)




     Afb. 3.11 Plan van aanleg uit 1891 met water-
     passingen en veenboringen

30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>behuizing van de veenarbeiders. Na de vervening verdween deze tijdelijke bewoning om
plaats te maken voor slechts enkele boerderijen direct langs het kanaal. Hierdoor ontstaat
er een contrast tussen de dichtere burgerbewoning op de vooraf en de verspreide agrarische
bebouwing aan de andere kant (landkant) van het kanaal.

Nadat een plan van aanleg door de provincie was beoordeeld en goedgekeurd werd een
concessie tot vervening verleend.15 De vergunning tot vervening en goedkeuring van het
eerste plan van aanleg voor het Smeulveen vond bij besluit van Gedeputeerde Staten op 27
maart 1896 (nr. 40) plaats. Rond 1905 werd het Smeulveen door kanalen ontsloten.

Het plan van aanleg van het Barger-Compascuum
Op 19 maart 1860 kochten vier welgestelde (groepen) particulieren het Barger-Compascuum
voor een prijs van 85.000 gulden.16 Kopers waren notaris jonkheer A.W. Van Holthe tot
Echten c.s., de Asser wethouder C. Hiddingh, de Emmer burgemeester L. Oldenhuis
Tonckens en H.F. Gosselaar, zonder beroep.17 Gosselaar verkocht zijn aandeel in 1863 aan
Jan Albert Willinge Gratema, procureur te Assen (afb. 3.10).
Tijdens de aankoop was er nog steeds een conflict met Duitse boeren over hun weiderechten
ten oosten van de Runde. De oplossing van dit conflict was van groot belang. Pas dan waren
immers alle eigendomsrechten bekend. Na een aantal onderhandelingsrondes werd op 31
oktober 1863 met het Koninkrijk Hannover een contract getekend.18 De Hannoveriaanse
boeren kregen een strook veen met ondergrond, breed 678 ellen en één palm, evenwijdig aan
de grens (afb. 3.10).19 Op de grens tussen beide zou een scheidingssloot worden gegraven,
die later de naam De Breede Sloot kreeg. Daarnaast werd overeengekomen dat er een kanaal,
later limietwijk genoemd, zou worden gegraven evenwijdig aan en op een afstand van
maximaal 300 m over de volle lengte van de afgestane strook.

Het Barger-Compascuum is vóór de vervening, in 1866, verdeeld onder de vier (groepen)
eigenaren. De verdeling vond plaats op basis van een plan van aanpak van Van Holthe
tot Echten uit 1862 waarin het Barger-Compascuum was verdeeld in 32 veenplaatsen van
ieder 200m breed (afb. 3.10). De veenplaatsen liepen van de Runde in het westen door
tot de Breede Sloot in het oosten. Het geplande Verlengde Oosterdiep sneed grofweg de
veenplaatsen door de midden. Bij de verdeling werden acht veenplaatsen, verspreid over
het gebied, samengevoegd. Zo ontstonden vier kavels of groepen percelen. Iedere kavel
vertegenwoordigde een waarde van f 44.500,- en was ongeveer 335 hectare groot.20 Tenslotte
werd door loting de vier kavels onder de vier (groepen van) eigenaren verdeeld.21
Na deze verdeling was ieder vrij om zijn bezit al dan niet gedeeltelijk te verkopen. Al
voordat de verveningen op gang kwamen, wisselden grote stukken veen van eigenaar. Zo
verkocht Gratema het merendeel van zijn bezit aan de Deventer Veen Maatschappij. De
erfgenamen van Hiddingh verkochten in 1898 een deel van hun bezit aan de Firma W.A.
Scholten In 1924 had de Firma W.A. Scholten veenplaatsen nummer zestien en nummer
37 in bezit. Door aankoop en/of ruiling is het huidige gebied van Landgoed Scholtenszathe
geconcentreerd rond de voormalige veenplaats nummer zestien.

15
   Vóór 1895 werd de vergunning tot vervening bij Koninklijk Besluit gegeven. De provincie had tot die tijd een
adviserende rol. Na 1895 werd de vergunning door de provincie verleend. Zie ook Drents Archief toegang 0912,
inventarisnummer 304. Reglement op de verveeningen in de provincie Drenthe.
16
   Compascuum, 1860 – 1866, pag. 4. Van Holthe tot Echten vertegenwoordigde een groep familie en verveners.
17
   Op 3 april 1861 trouwde Gosselaar met Margien Haasken, enig erfgenaam van Willem Haasken en Aaltien
Sikken. De familie Haasken en Sikken waren belangrijke gerechtigden in de marke van Noord- en Zuidbarge.
18
   Compascuum 1860 – 1866, pag. 28 e.v.
19
   Zie ook Berens, 2012 en Steenhuis, 2013.
20
   Compascuum, 1860 – 1866, pag. 48 e.v. en Steenhuis, 2013, pag. 18.
21
   Na de loting vond er nog een verdere verdeling plaats van de kavel van de groep rondom Van Holthe tot
Echten. Van Holthe was voor een bedrag van f 29.370,- gerechtigd in het vierde lot/kavel. Hij kreeg dus 66% van
de kavel.
                                                                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>     Afb. 3.12 Spreiding van de
     veenplaatsen over alle 25
     (groepen) gerechtigden in
     1867.
     Iedere (groep) gerechtigden
     heeft een andere kleur. In-
     dien een gerechtigde meer-
     dere hele waardelen had,
     heeft deze dezelfde kleur
     gekregen.




      Stippellijn = grens Barger-
      Oosterveen. Het noordelijk
      gelegen deel (Rundeveen) is
      i.v.m. de ruimte er los naast
      geplaatst.

      Wit = buiten verdeling ge-
      bleven i.v.m. het in 1867 nog
      lopende kanaalconflict.




     Afb. 3.13 Veenplaatsen in
     het Barger-Oosterveen die
     rond 1890 in bezit waren
     van de Firma W.A. Scholten.




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>In 1891 werd het waterschap Barger-Compascuum opgericht. Op dat moment was nog
geen concessie tot vervening verkregen. Wel was er een concept plan van aanleg gemaakt
en waterpassingen en veenboringen verricht (afb. 3.11). Op 27 oktober 1899 (nr. 53) werd
het plan van aanleg goedgekeurd en de vergunning voor de vervening door de provincie
verleend.

Het plan van aanleg van het Barger-Oosterveen
Het Barger-Oosterveen is niet verkocht maar onder de gerechtigden in de marke van Noord-
en Zuidbarge in 1867 verdeeld.22 Dit betekent dat, op basis van een plan van aanleg, alle
markegenoten naar rato hun gerechtigheid een aantal veenplaatsen kregen. Door middel van
een loting kwamen zij in het bezit van een aantal veenplaatsen verspreid over het gebied. Het
resultaat was een bijzonder versnipperd eigendom (afb. 3.12 en 3.14).
Voor de Firma W.A. Scholten betekende dit dat voor iedere aankoop van een veenplaats
met de betreffende eigenaar moest worden onderhandeld en een koopovereenkomst moest
worden gesloten. Desondanks waren rond 1890 al veel veenplaatsen in het bezit van de
Firma W.A. Scholten (afb. 3.13). Het perceel ten zuiden van de Postweg dat nu deel uitmaakt
van Landgoed Scholtenszathe is daar een voorbeeld van.


     Afb. 3.14 Kaart bij het plan van aanleg en verdeling van het Barger-Oosterveen uit 1867.




22
 Drents Archief, toegang 0794, inventarisnummer 10264, Veenaanleg en indeeling van het oostelijk gedeelte der
markte van Noord- en Zuidbarge.
                                                                                                                33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                                                                Rundeveen




     Afb. 3.15
     Boven: waterpassings- en veenboringenkaart en plan van
     aanleg van het Barger-Oosterveen uit 1886.

     Rechts: detail van de kaart. Bovenste schuin geschreven
     getal is hoogte veenoppervlak in meters + A.P., onderste
     getal is Pleistoceen reliëf in meters + A.P.
     Rode getallen = veenplaatsnummers
     Kapitalen = hoofdwijken
     Romeinse cijfers = wegen
     Verschillende kleuren = peilvakken in m +AP

34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Ook de percelen in het Barger-Oosterveen ten westen van het kanaal dat nu Scholtenskanaal
maar voorheen Hoofdwijk A heette, waren rond 1890 al deels in handen van de Firma
W.A. Scholten. Later zijn daar de aansluitende percelen nog bijgekocht of is met andere
veenplaatseigenaren geruild. Tenslotte waren ook enkele percelen ten westen van de Runde
al in 1890 in het bezit van de Firma W.A. Scholten. Ook hier is door middel van aankoop of
ruiling later een aaneengesloten bezit ontstaan.

Hoewel in 1867 in samenhang met de verdeling van het veen er een plan van aanleg was
gemaakt, zou het door het kanaalconflict nog tot 1880 duren voordat daadwerkelijk kon
worden gestart met de verveningen. Rond 1886 werden daarom opnieuw waterpassingen
en veenboringen verricht en op basis daarvan een nieuw plan van aanleg gemaakt (afb.
3.15). Daaraan voorafgaand was in 1885 het Waterschap Barger-Oosterveen opgericht. Het
waterschap hield toezicht op de uitvoering van het plan van aanleg tijdens de vervening. De
groep van eigenaren, ingelanden genoemd, kozen een bestuur. Tijdens de vervening hadden
de ingelanden stemrecht naar rato hun bezit in hectares.

In het nieuwe plan van aanleg was de afwateringsstructuur van het gebiedje dat nu
deel uitmaakt van het Landgoed Scholtenszathe gewijzigd. Dit hing nauw samen met
het aanwezige Pleistoceen reliëf van de Hondsrug (afb. 3.15 en 3.16). Zoals eerder
gezegd was er een samenhang tussen het aanwezige reliëf van de zandondergrond en de
afwateringsstructuur. In het eerste ontwerp uit 1867 (afb. 3.14) waterden de wijken direct af
op Hoofdwijk A/Scholtenskanaal. In 1886 was een tussenstap ontworpen door middel van
een de hoofdwijk die de toepasselijke naam ‘Kromme wijk’ kreeg. Al gaande de verveningen
bleken de hoogteverschillen tussen het noordelijke en zuidelijke deel toch nog te groot (afb.
3.16). Het zuidelijke deel kreeg een afwatering voor de sluis (peilvak 16,00 m +AP), het
noordelijke deel na de sluis (peilvak 14,80 m +AP).

                                                                     Afb. 3.16 Links de
                                                                     hoofdwijk ‘Kromme
                                                                     wijk’ volgens het
                                                                     plan van aanleg 1886
                                                                     (geen gewone wijken
                                                                     getekend). Rechts:
                                                                     gerealiseerde afwate-
                                                                     ring hoofdwijken en
                                                                     gewone wijken.



                                                                       sluis




Nadat het plan van aanleg door provincie en het Rijk was goedgekeurd werd bij KB een
van 1 september 1890 nr. 25 de vergunning tot vervening verleend. In dat jaar had de firma
Scholten dus al heel wat veenplaatsen verworven van individuele veenplaatseigenaren.

Het plan van aanleg van het Emmer-Erfscheidenveen
De naam Erfscheidenveen bestond al vóór de verveningen. Het betekende dat het veen
‘naar ieders gerechtigheid’ was gescheiden en verdeeld, zodat ieder naar eigen goedvinden
over zijn deel kon beschikken. Het gevolg was dat het veen al eerder in lange stroken was

                                                                                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                                                                    17e
                                                                                    blok



                                                                                  18e
                                                                                  blok




                                               Scheidslijn noorde-
                                               lijke en zuidelijke
                                               deel = Eerste
                                               Groenedijk




     Afb. 3.17 Plan van aanleg van het Emmer-Erfscheidenveen. Blauw kader = onderdeel
     huidige Landgoed Scholtenszathe.


36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>verdeeld. Volgens Buiskool hing deze verdeling samen met de veenboekweitcultuur.23
Wanneer de markegenoten boekweit wilden verbouwen, werd door de volmachten een
stuk veen afgebakend en naar ieders gerechtigheid verdeeld. Er bestonden twee manieren
van verdeling. Een tijdelijke verdeling van meestal zes tot tien jaar totdat het veen door de
boekweitteelt was uitgeput en niet meer geschikt was voor agrarisch gebruik. Het veen kwam
daarna weer in gemeenschappelijk eigendom van de marke. Deze manier van verdeling
kwam veel voor in de venen van de marke van Noord- en Zuidbarge. Bij de tweede manier
was de verdeling erfelijk (vandaar erfscheiden) en bleef het eigendom dus voortduren. Bij
beide verdelingen werd het veen strookvormig verdeeld. Soms waren deze stroken zeer smal
zodat ook de kleine ‘bewaardeelden’ ook een strook veen konden bewerken. Rond 1880
waren dergelijke stroken in Emmer-Erfscheidenveen circa 4 km (in het zuiden) tot circa
6,5 (in het noorden) lang. Een dergelijke strookvormige verdeling van de venen was echter
ongeschikt voor de systematische vervening. Er moest dus een geheel nieuw plan worden
gemaakt waarbij de oude verdeling teniet werd gedaan en iedereen dus afstand moest doen
van de stroken ten behoeve van de nieuwe verdeling. Ter voorbereiding van de verveningen
en het maken van het nieuwe plan richtten de markegenoten in 1882 een maatschap op.24
Onder leiding van burgemeester Willem Tijmes is dit nieuwe plan van aanleg gemaakt (afb.
3.17). Omdat iedereen mee moest werken heeft dat enige tijd geduurd.

Ondertussen stond de verveningswet van 1895 niet meer toe dat veen door particuliere
organisaties (zoals een maatschap) werd ontgonnen. Reden waarom in plaats van het
maatschap vóór de vervening een veenschap werd opgericht. Uiteindelijk werden in 1896
de venen op basis van het plan van aanleg onder de stembevoegden van de maatschap
door middel van loting gescheiden en verdeeld.25 In het plan van aanleg onderscheidde
de maatschap een noordelijk deel en een zuidelijk deel. Het noordelijke deel was 1173 ha
groot en het zuidelijk deel 469 ha. Tot op de dag van vandaag leeft dit onderscheid nog in
de veldnamen voort. Zo wordt het plangebied, op topografisch kaarten nog steeds Zuidelijke
Dwarsplaatsen genoemd. Tijdens de verdeling in 1896 had de Scholten al een behoorlijk
aandeel in de maatschap verworven. De totale inbreng was in het noordelijk deel 55,4 ha en
in het zuidelijk deel 26,3 ha, beide dus ongeveer 5% van de deeltotalen. Door de loting is het
veenbezit van de Firma W.A. Scholten in eerste instantie vrij verspreid geweest. Door ruiling
en/of aankoop is het uiteindelijk geconcentreerd in de Zuidelijke Dwarsplaatsen; in het plan
van aanleg het zeventiende en achttiende blok. Bijzonder detail is dat in het zeventiende blok
in het plan van aanleg een ‘vooraf’ had voorzien. Op 19 augustus 1898 werd het plan van
aanleg goedgekeurd en de vergunning tot vervening door de provincie verleend.

Conclusie
De conclusie is dat de Firma W.A. Scholten, de voorloper van Maatschappij Klazienaveen
én het landgoed al (ver) voordat de verveningen van start gingen op verschillende manieren
grote stukken of percelen veen had verworven in alle vier veenkoloniën.26 Voor het
Smeulveen, de veenkolonie volledig in handen van Scholten, had de firma ook zelf het
plan van aanleg gemaakt. Voor het Barger-Oosterveen en Barger-Compascuum hebben
anderen het plan van aanleg gemaakt en zijn alleen veenplaatsen aangekocht. Omdat de
familie Scholten een gerechtigde was in de maatschap Emmer-Erfscheidenveen heeft zij hier
mogelijk een stem gehad in het maken van het plan van aanleg. Volgens het Drents Archief
beschikte de Firma W.A. Scholten op het hoogtepunt van de vervening over circa 2.200
ha veengebied. In de loop der tijd is veel grond weer verkocht en was het landgoed bij de
oprichting bijna 1.000 ha groot.
23
   Buiskool, 1950, pag. 56 e.v.
24
   Timmer en de Vries, 2011, pag. 104.
25
   Timmer en de Vries gaan ook in op de bijzondere erfpachtcondities die golden voor de vooraffen in het Emmer-
Erfscheidenveen. Zie Timmer en de Vries pag. 105. Omdat deze condities niet van belang zijn voor Landgoed
Scholtenszathe wordt hier niet verder ingegaan op de erfpacht.
26
   De Firma Scholten was ook aandeelhouder in N.V. Emmer Compascuum. Omdat Landgoed Scholtenszathe
geen gronden in het Emmer-Compascuum heeft, wordt deze veenkolonie hier niet besproken.
                                                                                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                     Afb. 4.1 Werkwijze verve-
                     ning.
                     Linksboven: schematische
                     weergave.
                     Rechtsboven: topografische
                     weergave.
                     Onder: veenput. De man
                     met de stok en horlogeket-
                     ting is de veenbaas.




     Afb. 4.2
     Links: Met een speciale schop, stikker
     genoemd, werden laagsgewijs sneden
     ter grootte van een turf gemaakt.

     Onder: Vervolgens werd met een
     houten schop met een ijzeren snee,
     oplegger of opschot genoemd, de
     turven uit de veenbank gestoken en op
     de kruiwagen gelegd. Daarna werden
     ze over krui- of krooiplanken naar het
     zetveld gebracht om te drogen. Op de
     achtergrond een veenhoop van het jaar
     daarvoor.




38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>4 De periode van de vervening

Rond 1890 kwamen de verveningen in het gebied op gang. Vervening was een tijdrovende
zaak. Voordat gestart kon worden, moest het veen eerst worden ontwaterd zodat het
droog genoeg en bruikbaar was om te vervenen. Te nat veen verzakt namelijk en kan niet
systematisch worden afgegraven. Deze voorbereidingstijd nam al gauw vier tot tien jaar in
beslag waarin door middel van het graven en verdiepen van greppels het veen voldoende
droog werd.1 Vervolgens moest ook de hoofdontsluiting, het kanaal, eerst het te vervenen
gebied bereiken. In de verschillende overeenkomsten tussen kanaalmaatschappijen en de
marke werd een voortgang tussen de honderd en driehonderd meter per jaar afgesproken.2
Pas op het moment dat het kanaal het punt had bereikt waar een (hoofd)wijk was gepland,
kon worden gestart met het graven van de betreffende (hoofd)wijk. Ook dit ging met een
snelheid van honderd tot tweehonderd meter per jaar. Voordat een perceel geheel verveend
was, was men dus jaren zoniet decennia verder.
Op het moment dat in een gebied de vervening op gang kwam, werd ook de opbouw van
het veen en de kwaliteit van de verschillende veenlagen belangrijker. In hoofdstuk twee is al
genoemd dat de samenstelling van het veen sterk verschilde in de Emmer- en Bargervenen.
In het noorden van de gemeente Emmen was sprake van een relatief dunne laag bolster en
witveen met daaronder zwartveen van goede kwaliteit.3 Richting het zuiden werd de laag
bolster een stuk dikker, soms meer dan twee meter. De laag zwart- en dargveen werd daar
juist dunner en was bovendien van vrij slechte kwaliteit (tabel 4.1).




                                                                                            Tabel 4.1
                                                                                            Veenlagen
                                                                                            en gebruik



Witveen is zeer geschikt voor turfstrooisel, zwartveen voor brandstof. Beide hadden hun
eigen manier van vervenen. Daar waar brandstofturf werd gewonnen, werd het veen volgens
een vaste werkwijze afgegraven.4 (afb. 4.1 en 4.2). Turfstrooisel werd in de tweede helft
van de vorige eeuw uitgevonden en vanaf 1880 nam de vraag naar dit product toe.5 Door het
grote absorberende vermogen diende turfstrooisel aanvankelijk vooral als vervanger van stro.
Later kwam daar de afzet als tuinturf bij.

1
  Stemfoort 1847, pag. 12. De greppels werden gegraven op de plaatsen waar later de wijken kwamen te liggen.
2
  Drents Archief toegang 0574, inventarisnummer 12. Overeenkomsten van de marke van Noord- en Zuidbarge.
3
  Zie ook Gerding, 1995, voor een uitgebreide analyse van de turfwinning in Noord-Nederland.
4
  Vooral voor de onderste veenlagen werd ook baggerturf geproduceerd door middel van een andere techniek dan
hier beschreven. Zie hiervoor Casparie, 1980 pag. 43 e.v.
5
  Knegt, 1989, pag. 159.
                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                                               Tijdelijke behui-
       Oude verkavelingsstruc-                 zing veenarbei-
       tuur uit de tijd van de                 ders.
       DVMKM.
                                                                   Bovenveenwoningen langs de weg Ber-
                                                                   kenrode en ten oosten van de Runde in
                      Willemsvaart tot hier                        de veenkolonie Barger-Compascuum.
                      gegraven.                                    Het dorpscentrum ligt dan westelijker
                                                                   dan tegenwoordig.


     Afb. 4.3 Topografische kaart van 1912. Gele stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe.


40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Voor de turfstrooiselproductie werd alléén de bovenste veenlaag afgegraven. Dit betekent
dat men dus al redelijk snel inkomsten kon genereren bij turfstrooisel. Het feit dat de Firma
W.A. Scholten in 1891 al startte met de productie in een turfstrooiselfabriek is dan ook
begrijpelijk. Datzelfde geldt voor verzelfstandiging en naamsverandering van de firma in
N.V. Turfstrooiselfabriek en Veenderij Klazienaveen v/h firma W.A. Scholten in 1905.

Rond 1900 bereikten de ontsluitingskanalen vanuit het noorden en het zuiden het
Smeulveen. Rond 1912 was de Willemsvaart deels en het Scholtenskanaal geheel gegraven
(afb. 4.3). Zoals gebruikelijk bij ontsluitingskanalen waren er ook bomen langs de hoofdweg
langs het kanaal geplant. Omdat iedere veenkolonie een eigen plan van aanleg had, staan de
bomenrijen tot op de dag van vandaag in het Smeulveen ten oosten van het kanaal en in het
Barger-Oosterveen ten westen van het ontsluitingskanaal.
De op de topografische kaart van 1912 getoonde richting van de gewone wijken bij de
Willemsvaart zijn uiteindelijk niet gerealiseerd. De topografische kaart geeft ontworpen
(hoofd)wijken weer. De uiteindelijk gerealiseerde wijken zijn gegraven zoals in het plan
van aanleg in het vorige hoofdstuk is getoond (afb. 3.7 op pag. 24). In 1912 waren ook de
greppels die door de DVMKM waren aangelegd nog niet allemaal verdwenen.
Het pad dat diagonaal door het Smeulveen liep, was nog een restant van de oude veenweg
of leidijk. De topografische kaart toont dus nog bestaande, geplande en gerealiseerde
watergangen en wegen.

Het meest opvallend is de vrij dichte bebouwing die rond 1912 langs de grens tussen
het Smeulveen en het Barger-Oosterveen lag. Deze veenkoloniale ‘grens’weg heet nu
Berkenrode. Het gebied in het Barger-Oosterveen (tussen de Berkenrode en de Runde) wordt
op de topografische kaarten Rundeveen genoemd. In het navolgende zal dit deelgebied van
het Barger-Oosterveen ook steeds als Rundeveen worden aangeduid. Ook ten oosten van
de Runde, in het Barger-Compascuum, stond rond 1912 veel bebouwing. Het dorp Barger-
Compascuum lag in die tijd een stuk westelijker dan het huidige dorp. In dit vrij dicht
bevolkte gebied woonden voornamelijk (boekweit)boeren die óp het veen hun gewassen
verbouwden. Deze zogenoemde bovenveencultuur is mede zo omvangrijk geweest omdat
hier pas na 1900 de vervening van start ging terwijl al decennia eerder het veen was verkocht
of verdeeld. In die tussentijd werden die delen van het veen die vrij goed bewoonbaar
waren tijdelijk verhuurd aan boeren uit met name Duitsland. Omdat het veen bij de Runde
vrij dun was, was dit gebied geschikt voor bewoning. Tijdens de vervening verdwenen
deze bewoningsplekken. Langs de weg Berkenrode staan echter nog steeds twee van deze
oude bovenveenwoningen op het veen. Deze bewoning ligt dan ook een stuk hoger dan de
omgeving. Als kunstzinnige herinnering aan de tijd van de bovenveencultuur zijn in het
kader van de reconstructie van de Runde (vanaf 2005) en het kunstproject ‘Was getekend, De
Runde’ vier huisplaatsen op knikken in de Runde ingericht.

De rijtjes bewoning die op de topografische kaart van 1912 ten noorden van de Willemsvaart
en het pad ten westen van het Scholtenskanaal staan, waren tijdelijk opgericht voor
veenarbeiders. Zoals in hoofdstuk drie gezegd, had de Firma Scholten/Maatschappij
Klazienaveen al voordat het kanaal was gegraven in het noordelijke deel van de ‘vooraf’
Klazienaveen-Noord een kerk en school gebouwd. In de periode tussen 1904 en 1912 hadden
bij de zuidelijke sluis zich op de ‘vooraf’ Klazienaveen-Noord ook de eerste bewoners
gevestigd.

De bosstrook op de kaart van 1912 was, gegeven de richting van het perceel, waarschijnlijk
nog een overblijfsel van de DVMKM periode.




                                                                                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                               Het merendeel van het
                               plangebied is volop in                 Bovenveenwoningen in het
     Geen vervening op de      vervening.                             Barger-Compascuum vrijwel
     flanken van de Honds-                                            verdwenen en het dorp is rich-
     rug. Oude verkave-                                               ting het kanaal verplaatst
     lingsstructuur uit tijd
     DVMKM nog herken-
     baar.


     Afb. 4.4 Topografische kaart van 1935. Gele stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe

42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>In 1935 was het plangebied deels volop en deels (nog) niet in vervening (afb. 4.4). De
voortgang in het graven van de wijken wordt goed weergegeven op de kaart. Het gebied
langs de Berkenrode was in 1935 nog niet in vervening en waren de bovenveenbehuizingen
nog aanwezig. De boeren in dit gebied verbouwden in die tijd al lang geen boekweit meer.
Dankzij het droger worden van het veen door afwatering en vervening in de omgeving én de
introductie van kunstmest rond 1900 ook mogelijk om andere gewassen dan boekweit op het
veen te verbouwen (tabel 4.2). In 1932 was rogge het meest verbouwde gewas.

                                                                Tabel 4.2
                                                                Landbouwgewassen


                                                         Totaal areaal alle gewassen in ha.
                                                         3199
                                                         3771
                                                         5473
                                                         4250
                                                         5380
                                                         5115
                                                         6025
                                                         7505
                                                         8030
                                                         8734
                                                        10333
                                                         9827

De bouwlandpercelen (wit op de topografische kaart) zijn ook duidelijk herkenbaar. Rondom
de bovenveenwoningen lagen daarnaast weilandjes (groen op de topografische kaart).
In tegenstelling tot het Smeul- en Rundeveen waren in het Barger-Compascuum de
huisplaatsen van de bovenveenboeren door de vervening bijna geheel verdwenen. Het dorp
Barger-Compascuum was al vrijwel geheel verplaatst in oostelijke richting langs het kanaal.

In Klazienaveen-Noord, op de vooraf, was de kerk verplaatst naar de huidige plek. De
bebouwing op de vooraf was nog steeds geconcentreerd in een noordelijk lintje, een lintje bij
de nieuwe kerk en een zuidelijke lintje. Omdat het gebied nog in vervening was, lagen op de
koppen van de veenplaatsen nog de tijdelijke behuizingen van de veenarbeiders.




                                         1935: noordelijke (links) en zuidelijke (boven)
                                         gedeelte van de ‘vooraf’ Klazienaveen-Noord.

Het westelijke gedeelte van het Smeulveen, het gebied waar nu het Oosterbos ligt, was niet
bewoond en had nog steeds de perceelsrichting uit de DVMKM tijd. Kaveltjes bouwland,
weiland en veen wisselden elkaar af.
                                                                                                43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>                                               Noordelijke deel               Alleen nog boven-
     Geen vervening maar                       Rundeveen is via               veenwoningen in het
     agrarisch grondgebruik                    de Magrietavaart               zuidelijke deel van het
     op de flanken van de                      verbonden met het              Rundeveen en Smeul-
     Hondsrug                                  Smeulveen                      veen




     Afb. 4.5 Topografische kaart van 1955. Paarse stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe


44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Ook na WO II, in 1955, was het grootste deel van het plangebied nog in vervening. Daar
waar werd verveend, volgde men vrijwel overal de plannen van aanleg. Enige uitzondering
was de waterverbinding die via de Magrietavaart tussen het Rundeveen (waterschap Barger-
Oosterveen) en het Smeulveen was aangelegd (afb. 4.5). Dergelijke waterverbindingen
tussen veenkoloniën kwamen tot de jaren zestig van de vorige eeuw relatief weinig voor.

Een mogelijke verklaring is het waterpeilniveau en/of eigendom van veenplaatsen. In
het plan van aanleg had het Rundeveen door de hoogteverschillen in het Pleistoceen
reliëf twee verschillende peilvakken gekregen (afb. 4.6). Het noordelijke peilvak was
hetzelfde als dat van het Smeulveen waardoor een verbinding makkelijker was dan bij een
peilverschil. Daarnaast had Maatschappij Klazienaveen wellicht haar bezit in het Rundeveen
geconcentreerd. Vanuit het Smeulveen werden deze veenplaatsen dan verveend.


  Afb. 4.6 Historische peilvakken en kanalen, hoofdwijken en gewone wijken uit de
  periode van de verveningen.




  Peilvakken in +AP
           16,00 m

           14,80 m

           13,60 m
           12,50 m
           sluis


                                                                                             45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>     In 1963 gingen de water- en veenschappen het Emmer-Erfscheidenveen, het Barger-
     Oosterveen, het Compascuum, Weerdinge en de hoofdwaterwerken van het Smeulveen op in
     één waterschap; het Waterschap Runde. Nadien zijn er veel meer verbindingen tussen en/of
     aanpassingen aan watergangen ontstaan.
     De kaart van 1955 laat goed zien dat tegelijkertijd met de vervening ook de
     bovenveenwoningen langs Berkenrode verdwenen.

     In 1955 was op de ‘vooraf’ van Klazienaveen Noord was een rijtje woningen gebouwd
     langs de De Weerdstraat, een straatje dat is vernoemd naar de voormalige evangelist van de
     veenkerk. De ‘vooraf’ kende daarnaast nog steeds een klein bebouwingslintje in het noorden
     en zuiden bij de sluizen (afb. 4.5 op pag. 42). ­


     Rond 1965 waren de verveningen in het Emmer-Erfscheidenveen en Barger-Compascuum
     vrijwel afgerond (afb. 4.7). Hier lagen slechts nog enkele percelen die niet of deels waren
     verveend. Het merendeel was in gebruik als bouwland. De ruimtelijke opbouw van deze
     twee veenkoloniën was conform het plan van aanleg gerealiseerd.
     In tegenstelling tot de twee bovengenoemde veenkoloniën was de vervening in het
     Smeulveen en Barger-Oosterveen nog in volle gang. In een zone evenwijdig aan de




     Afb. 4.7 Topografische kaart van 1965. Paarse stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe
46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Hondsrug werd zelfs niet verveend. Hier lagen afwisselend percelen weiland, bouwland,
stukjes bos en niet afgegraven veen. Hiervoor zijn meerdere verklaringen mogelijk. In de
eerste plaats lag de Pleistocene ondergrond, de Hondsrug, hoog ten opzichte van het gebied
ten westen daarvan. Om hier watervoerende wijken te realiseren, moest dus vrij diep in de
zandondergrond worden gegraven. Hetzelfde argument kan worden gebruikt voor het gebied
waar nu het veenpark ligt. Ook dit gebied lag ten opzichte van zijn directe omgeving hoger.
Een tweede verklaring kan de afgenomen vraag naar huisbrandturf zijn. Er was nog wel
vraag naar turfstrooisel en tuinturf maar hiervoor was zoals gezegd alleen de bovenste
veenlaag te gebruiken. Het graven van wijken was hiervoor niet nodig. Ten derde was de
veenlaag evenwijdig aan de Hondsrug wel dik maar bevatte ook veenlagen van slechte
kwaliteit. Zoals in hoofdstuk twee is beschreven, lagen hier bijvoorbeeld ook lagen met
dennenstobben en elzenbroekveen. Tenslotte ontstond in de jaren zestig en zeventig van de
vorige eeuw het besef dat met de vervening ook het natuurlijke hoogveenlandschap vrijwel
geheel uit Nederland was verdwenen.

Dit laatste argument wordt ook weerspiegeld op de topografische kaart van 1975 (afb. 4.8
hieronder). In de jaren zeventig werd door Staatsbosbeheer in het kader van de herinrichting
Veenkoloniën het Oosterbos op de hoogveenrestanten aangeplant. Ook de bosstrook van
Staatsbosbeheer ten noorden van de landgoedgrens in het Barger-Compascuum staat op een
hoogveenrestant.




Afb. 4.8 Topografische kaart van 1975. Paarse stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe
                                                                                               47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>        Oosterbos aangeplant tot                              Veenpark
        aan de westgrens van het                                                Bosstrook op hoog-
        plangebied                                                              veenrestant aangeplant
                                                                                door Staatsbosbeheer




     Afb. 4.9 Topografische kaart van 1985. Paarse stippellijn = grens Landgoed Scholtenszathe

48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>In 1966 was ook de basis gelegd voor het huidige veenpark. Ter gelegenheid van het
honderd jarig bestaan van Barger-Compascuum was in dat jaar een openluchttentoonstelling
ingericht met onder andere enkele veenketen. Het museumdorp ’t Oale Compas ten westen
van het dorp staat vermeld op de kaart van 1975 (afb. 4.8). Deze kaart geeft wel nog enige
verveningsactiviteiten weer in het gebied waar nu het veenpark ligt. De bovenveenwoningen
waren daar dan ook verdwenen.
Datzelfde geldt voor de behuizing voor de veenarbeiders in het veld ten westen van het
Scholtenskanaal. Deze hadden plaats gemaakt voor enkele behuizingen direct langs het
kanaal. Langs de Catovaart stonden op de bouwlandpercelen nog wel enkele huizen.
Datzelfde geldt voor enkele behuizingen ten noorden van de Willemsvaart en de Kanaal H in
het Emmer-Erfscheidenveen.
Klazienaveen-Noord bestond nog steeds uit drie kleine bebouwingsblokjes; een lintje in het
noorden en zuiden bij de sluizen en een groepje rondom de kerk.

In 1985 was het Oosterbos uitgebreid tot de huidige westgrens van Landgoed Scholtenszathe
(afb. 4.9). In het veenpark waren inmiddels ook bosstroken aangelegd. Voor het overige was
het Smeulveen, op enkele percelen veen na, in gebruik als bouwland. De wijkenstructuur
zoals die ongeveer een eeuw eerder in de plannen van aanleg waren verwoord en verbeeld
waren nog zeer herkenbaar ten westen en ten oosten van de ‘vooraf’ van het Smeulveen,
langs de westzijde van de Willemsvaart, in het Emmer-Erfscheidenveen, Barger-
Compascuum en wat mindere mate het Rundeveen. Tenslotte lag de Kromme wijk zoals
gepland.
Omdat er niet meer verveend werd, waren ook vrijwel alle huizen die waren gebouwd voor
veenarbeiders verdwenen. Alleen langs de Catovaart en Willemsvaart stonden er nog een
paar. Deze zijn na 1985 verdwenen.

De conclusie is dat in de periode voorafgaand aan de oprichting van Landgoed
Scholtenszathe in 1998 er twee typen landschap zijn ontstaan met ieder hun eigen
karakteristieken.
Het eerste type, en in omvang grootste, is het veenkoloniale landschap. Dit ontworpen
landschap is gebaseerd op plannen van aanleg die rond 1900 zijn gemaakt. De ruimtelijke
opbouw zoals bepaald in deze plannen was op het moment dat het landgoed werd opgericht
erg herkenbaar aanwezig. Dit gold met name voor de cultuurhistorisch zo karakteristieke
kanalen- en wijkenstructuur met bomenrijen langs de ontsluitingskanaalweg. Deze
bomenrijen zorgen besloten karakter langs het hoofdkanaal dat sterk contrasteert met het
achterliggende open landschap. Dit open veenkoloniale landschap was vooral in gebruik als
bouwland. Maatschappij Klazienaveen was in de periode vóór de oprichting van ht landgoed
dan ook een akkerbouwbedrijf .
Zoals gebruikelijk in het veenkoloniale landschap waren de tijdelijke veenwegen en
veenbehuizingen verdwenen. Datzelfde geldt natuurlijk ook voor de bovenveenwoningen uit
de periode vóór de verveningen.
Het dorpje Klazienaveen-Noord is slechts beperkt uitgebreid op de ‘vooraf’, de 220 meter
brede strook tussen het Scholtenskanaal en de Catovaart waarop permanente bebouwing was
gepland. Dit in tegenstelling tot de ‘vooraf’ van bijvoorbeeld Emmer-Erfscheidenveen en
Emmer-Compascuum die wel volledig bebouwd zijn geraakt. Mogelijk is het late tijdstip van
de vervening en/of verschil in eigendomsstructuur hier de reden voor.

Het tweede type landschap is historisch gezien een combinatie van oud en nieuw. Oud in
die zin dat hier nog hoogveenrestanten uit de periode vóór de verveningen aanwezig zijn.
Jong omdat deze gebieden, het Oosterbos en veenpark, in de jaren zeventig en tachtig zijn
beplant met houtopstanden. Hiermee is een besloten landschap, te weten bos op hoogveen,
ontstaan dat vóór de verveningen een open veenmoeras was. Deze gebieden maken, evenals
de Runde en een deel van het landgoed (zie ook hoofdstuk 5) deel uit van het Natuurnetwerk
Nederland (NNN), de opvolger van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
                                                                                             49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>     Afb. 5.1 Zonering en globale inrichting van Landgoed Scholtenszathe zoals ontworpen
     door Eelerwoude Ingenieursbureau in opdracht van Maatschappij Klazienaveen



50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>5 Het Landgoed Scholtenszathe, ruimtelijke opbouw en waardering

Het akkerbedrijf Maatschappij Klazienaveen werd op 27 november 1998 officieel
omgevormd tot Landgoed Scholtenszathe. Hierbij ging het om een omschakeling van
een bijna 1000 hectare groot akkerbedrijf naar een gevarieerd landgoed met bijna 300
hectare bos, 50 hectare bufferzone en verder landbouwgrond. Het landgoed is gerangschikt
onder de Natuurschoonwet (NSW).1 Aanleiding tot deze omvorming tot een landgoed
waren in 1998 een tweetal processen. In de eerste plaats werden de ontwikkelingen in
de landbouw in toenemende mate bepaald door liberalisering van de wereldhandel en
toenemende concurrentie uit Midden en Oost Europa. Daarnaast waren in het kader van de
Herinrichting Oost-Groningen en Drents-Groningse veenkoloniën plannen om in het gebied
andere functies te ontwikkelen. Voorbeelden waren hydrologische buffering Oosterbos,
natuurontwikkeling en een ecologische verbindingszone tussen het Veenpark en Oostebos.
In eerste instantie werd ook ingezet op het versterken van de recreatieve functie door de
aanleg van een golfbaan met hoofdgebouw (hotel). Dit plan is later verlaten.
In het navolgende wordt eerst ingegaan op het inrichtingsplan dat het ruimtelijke raamwerk
van het landgoed heeft bepaald. vervolgens wordt kort ingegaan op recente ontwikkelingen
en doelseling van het landgoed. Tenslotte zullen conclusie en een waardering van de
ruimtelijke structuur worden geformuleerd.

Inrichtingsplan en ruimtelijke opbouw
Het globale inrichtingsplan gaat uit van een hoofdindeling in drie zones (afb. 5.1).2
De oostelijke zone, Het Rundedal (R op de kaart) genoemd, ligt in het Barger-Compascuum
en Rundeveen. Behoudt van het open karakter met grote ruimtelijke eenheden staat hier
centraal. De middelste zone, in het inrichtingsplan Landgoedkern genoemd, heeft een
‘cultuurlijk, parkachtig’ karakter met lanen, boomgroepen en parkbossen (L op de kaart).
Deze zone kent ook een hoofdgebouw en zijn een aantal buitenplaatsen op de ‘vooraf’
gepland (L1). Deze zogenoemde buitenplaatszone maakt op dit moment geen deel meer
uit van het Landgoed Scholtenszathe. De westelijk gelegen boszone (B) heeft een relatief
natuurlijke, besloten uitstraling. De boszone dient ook als hydrologische buffer voor het
Oosterbos. Tussen het bos van Landgoed Scholtenszathe en het Oosterbos ligt een 50 ha
grote bufferzone; een natuurontwikkelingsgebied (B2) met een hogere grondwaterstand ter
voorkoming van verdere verdroging van het Oosterbos.

Bos inclusief bufferzone is in omvang ongeveer een derde van het landgoed. Het doel van
het bos is vierledig, namelijk het verwerven van inkomsten uit subsidies en houtproductie,
het verhogen van natuurwaarden, het bieden van aantrekkelijke recreatiemogelijkheden en
het vergroten van de landschappelijke variatie. Het zwaartepunt ligt op een duurzaam loofbos
aangevuld met een beperkt aandeel snelgroeiende boomsoorten.
Aansluitend op de Potentieel Natuurlijke Vegetatie (PNV) van elzen-eikenbos en de goede
groeiverwachting is gekozen voor eik, berk en zwarte els als hoofdboomsoort. Eik is het
meeste aangeplant; bijna een kwart van de 1,2 miljoen aangeplante bomen en struiken is
eik. De belangrijkste snelgroeiende, hoogproductieve boomsoorten zijn de populier en
fijnspar. Gekozen is voor de aanplant van vrij grote herkenbare eenheden, bosblokken van
ongeveer 10 ha groot. De keuze voor de aanleg van vrij grote oppervlakten van eenzelfde
bostype is uit kostenoverwegingen gemaakt. Daarnaast zou iedere bosblok een eigen
karakter krijgen. Aan de buitenrand van het bos en langs paden zijn vier struweeltypen



1
 Zie voor criteria NSW hoofdstuk Beleidskader behorend bij het bestemmingsplan Landgoed Scholtens.
2
 Het inrichtingsplan en beplantingsplan is gemaakt door Eelerwoude Ingenieursbureau. De hier getoonde
kaarten en beschrijving zijn gebaseerd op het artikel Scholtenszathe: Bosaanleg op een nieuw landgoed. In
Vakblad Natuurbeheer, nr 6, 1999, pag. 77 – 81.

                                                                                                            51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>     Afb. 5.2 Samenstelling van de bosafde-
     lingen in vak 2. Links. Ligging vak 2 op
     Landgoed Scholtenszathe




52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>aangeplant te weten wilgenstruweel op de natste delen, hazelaarstruweel, meidoornstruweel
en krentenboompjestruweel.

Op het landgoed zijn uiteindelijk zeven bostypen aangelegd met ieder een andere
hoofdboomsoort: parkbos, elzenbos, eikenbos, berkenbos, populierenbos, fijnspar-eikenbos
en grove den-eikenbos. Het oorspronkelijke geplande rabattenbos is niet uitgevoerd en
dit bosblok is dezelfde wijze als de rest van de boszone ingericht. Het parkbos bestaat
voornamelijk uit beuk en is aangeplant in de landgoedkernzone. Dit betekent dat in de
bosstroken die het hoofdgebouw ten noorden van de Willemsvaart omzomen relatief veel
beuk is aangeplant. Datzelfde geldt voor de bosblokken in de buitenplaatszone. Hoewel deze
zone geen deel meer uitmaakt van het landgoed, is er wat betreft het type beplanting wel een
relatie. Datzelfde geldt voor het ruimtelijke raamwerk. De ‘vooraf’ is immers representatief
voor het veenkoloniale landschap, een landschap dat de basis is van het landgoed.
De andere bostypen zijn aangeplant in de boszone. Afbeelding 5.2 geeft de opbouw van een
gedeelte (vak 2 op afb. 5.1 en 5.2) van het bos weer. Globaal werd het elzenbos vooral in het
natste, westelijke deel van de boszone aangelegd. Het populieren-, fijnspar-eiken- en grove
den-eikenbos vooral in het drogere oostelijke gedeelte. Tenslotte is het berken- en eikenbos
verspreid over de hele boszone aangeplant. Binnen ieder bostype is variatie aangebracht door
groepsgewijze en individuele menging met andere soorten.

Hoewel er veel bos is aangeplant in een oorspronkelijk open landschap is het ruimtelijke
raamwerk, ook van het bos, gebaseerd op het veenkoloniale landschap zoals dat nog
aanwezig was (afb. 5.3 op pagina 52). Dit betekent dat in de boszone dat nog aanwezige
wijken zijn geïntegreerd. Hierdoor wordt het bos met de veenkoloniale regelmaat
onderbroken en zijn er zichtlijnen tussen de bosblokken. Dergelijke doorzichten zijn vooral
aanwezig in de bosblokken direct ten westen van het Scholtenskanaal, de bosstrook ten
(noord)westen van de Willemsvaart/Verlengde Scholtenskanaal en de bosstrook ten zuiden
van Kanaal H in het Emmer-Erfscheidenveen.
Na de oprichting waren eerste instantie in de ‘Landgoedkern’ ook bomen langs de gewone
wijken in de open ruimten aangeplant. De topografische kaart van 2012 laat deze lijnvormige
structuren goed zien (afb. 5.3). Nadien zijn de bomen langs deze wijken gerooid en is op dit
moment weer sprake van open gebieden.
Ter versterking van de hoofdstructuur, het Scholtenskanaal, is aan de westzijde van dit
kanaal een dubbele bomenrij geplant. Ook langs de hoofdwijken Willemsvaart (westzijde) en
Johansvaart zijn dubbele bomenrijen geplant. Hiermee versterkt het ruimtelijke ontwerp van
het landgoed het voormalige veenkoloniale plan van aanleg van het Smeulveen. Datzelfde
geldt voor de bomenrijen langs de Verlengde Splitting.

Langs de weg Berkenrode, de voormalige grens tussen het Smeulveen en Rundeveen,
zijn meidoornhagen aangeplant. Datzelfde geldt voor wijken in het Rundeveen. Ook hier
wordt dus de veenkoloniale landschappelijke basis gevolgd. Door de matige staat van
onderhoud van deze hagen komt echter het lijnvormige karakter van deze veenkoloniale
structuren wat minder uit de verf. Omdat ze lager en smaller zijn dan de bomenrijen
langs de hoofdstructuren weerspiegelen ze wel de veenkoloniale hiërarchie in hoofd- en
nevenstructuren. Daarnaast zijn ze aantrekkelijke schuil- en broedplaats voor (kleine)
vogelsoorten.




                                                                                                53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>      Afb. 5.3 boven: topografische kaart 2012 paarse
      stippellijn grens Landgoed Scholtenszathe.




     Afb. 5.4 links: Natuurnetwerk Nederland
     (NNN) Landgoed Scholtenszathe en directe
     omgeving.




54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Ook zijn de ‘veenkoloniale’ bomenrijen die al vóór de inrichting van het landgoed aanwezig
waren, behouden. Dit betreft de bomenrijen langs de westzijde van het Scholtenskanaal
in het Barger-Oosterveen, langs de oostzijde van het Scholtenskanaal in het Smeulveen,
langs de zuid- en oostzijde van het Willemskanaal, langs de Postweg, Middenweg en Eerste
Groenedijk NZ.

Tenslotte is ook de bebouwing uitgebreid binnen het veenkoloniale raamwerk, namelijk
op de ‘vooraf’. Na 1985 zijn namelijk een aantal grote (agrarische) bedrijfsgebouwen van
Landgoed Scholtenszathe op de vooraf gebouwd. Echter, de korrel (omvang gebouwen)
is wel ongebruikelijk groot voor een ‘vooraf’. In visueel opzicht gaan ze dan ook de
concurrentie aan met het relatief bescheiden hoofdgebouw van het landgoed. Alleen de
plaats van het hoofdgebouw, op ‘de kop’ van de hoofdstructuur het Scholtenskanaal geeft de
belangrijkheid van dit gebouw aan.

Recente ontwikkelingen
In 2009 is een nieuw ontwikkelingsperspectief door Ingenieursbureau Oranjewoud
B.V. geformuleerd. Economische omstandigheden en een toename van golfbanen in de
regio hadden ertoe geleid dat kansen op een rendabele exploitatie van een golfbaan met
hoofdgebouw niet meer haalbaar werd geacht. In tegenstellling tot 1998 werd een goed
economisch perspectief voor de agrarische sector voorzien. De agrarische sector is dan
ook als hernieuwde en belangrijkste economische drager van het landgoed geworden. Op
de locatie waar voorheen de golfbaan met hoofdgebouw was gepland, is inmiddels een
paardenfokkerij met woonhuis gerealiseerd.

Conclusies en waardering ruimtelijke structuur
De hoofdconclusie is dat hier sprake is van een bijzonder gelaagd landschap waarbij de
landschappelijke inrichting van het Landgoed Scholtenszathe, ontworpen eind twintigste
eeuw, is gebaseerd op gerealiseerde veenkoloniale plannen van aanleg uit eind negentiende,
begin twintigste eeuw. Aanleiding voor het maken van deze plannen van aanleg was
weer het aanwezige holocene veen. Deze werd immers systematisch afgegraven. Bij de
ruimtelijke opbouw in de plannen van aanleg, en dan met name de afwateringsstructuur,
werd vooral rekening gehouden met het aanwezige Pleistoceen reliëf. Deze bepaalde de
(hoofd)wijkenstructuur. Het gelaagde landschap van Landgoed Scholtenszathe is dus zowel
in aardkundig als cultuurhistorisch opzicht een gevarieerd landschap.

Op basis van het voorgaande kunnen de volgende essentiële ruimtelijke waarden worden
geformuleerd:
1. De karakteristieke, hiërarchische, veenkoloniale ruimtelijke opbouw die nog herkenbaar is
in de landschappelijke structuur van het Landgoed Scholtenszathe. Dit betekent in de eerste
plaats dat de nu nog aanwezige kanalen- en (hoofd)wijkenstructuur, zoals is ontworpen in
de plannen van aanleg van de verschillende veenkoloniën, cultuurhistorisch waardevol is
en herkenbaar dient te blijven. Deze herkenbaarheid is ook in de boszone van groot belang.
Hierbij is de kanaallijn Scholtenskanaal – Willemsvaart – Verlengde Scholtenskanaal
het cultuurhistorische hoofdontsluitingskanaal uit de periode van de verveningen. In
hiërarchisch opzicht is dit dus de belangrijkste lijn. De Johansvaart , het westelijke deel van
de Willemsvaart, de Catovaart, Magrietavaart, Willem Albertsvaart in het Smeulveen, Kanaal
G en kanaal H in het Emmer-Erfscheidenveen en Kromme wijk in het Barger-Oosterveen
zijn hoofdwijken richting dit hoofdontsluitingskanaal. De gewone wijken wateren af richting
deze hoofdwijken of ontsluitingskanaal. Deze afwateringsstructuur is gerelateerd aan het
Pleistoceen reliëf. Dit reliëf werd ten behoeve van de verveningen en het plan van aanleg
door middel van waterpassingen en veenboringen in kaart gebracht. In die zin is de kanalen-
en (hoofd)wijkenstructuur ook aardkundig van belang omdat het Pleistoceen reliëf wordt
weerspiegeld in de richting van deze waterlopen (afb. 5.5 op de volgende pagina).

                                                                                                  55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>     Voor het behoud en de herkenbaarheid van de cultuurhistorisch én aardkundige waardevolle
     kanalen- en wijkenstructuur is het onderhoud van deze afwateringsstructuur van belang.
     Zo blijft ook de gelaagdheid van het landschap herkenbaar. Dit belang sluit aan op het
     bestemmingsplan ‘Buitengebied Emmen’ waarin kanalen en wijken die niet in eigendom
     zijn van waterschappen in de doeleindenomschrijving van de agrarische bestemmingen,
     naast het agrarisch gebruik, mede bestemd zijn voor behoud en herstel van watergangen.
     Bescherming van deze watergangen vindt plaats via een verbod op dempen van sloten en
     andere wateren. Daarnaast is één van de hoofdconclusies van de Structuurvisie “Emmen,
     Water” dat het grootste deel van de stedelijke wateropgave goed op te lossen is door “het
     vasthouden in de bestaande veenkoloniale kanalen- en wijkenstructuur”. (Structuurvisie
     “Emmen, Water”, december 2014, pag. 22). Deze oplossing is vooral van toepassing voor het
     gebied van waterschap Hunze en Aa’s, een gebied waar Landgoed Scholtenszathe ook deel
     van uitmaakt.




                                                     Afb. 5.5 Historische kanalen- en
                                                     (hoofd)wijkenstructuur zoals nog
                                                     aanwezig in het plangebied




                                                            Ontsluitingskanalen
                                                            Hoofdwijken
                                                            Gewone wijken




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>2. De lijnvormige beplanting van enkele of dubbele bomenrijen weerspiegelen ook de
gelaagdheid van het landschap en zijn cultuurhistorisch waardevol. Daarnaast zijn dergelijke
lijnvormige boomstructuren ecologisch waardevol voor bijvoorbeel vleermuizen. De
bomenrijen van eiken aan beide zijden van de hoofdwegen langs het ontsluitingskanaal
stammen uit de tijd van de verveningen. Ook de bomenrijen langs de Middenweg WZ
en Eerste Groenedijk en het noordelijke gedeelte van de Catovaart waren al aangeplant
voordat het Landgoed Scholtenszathe was opgericht. De bomenrijen langs de westzijde
van het Scholtenskanaal, westelijke gedeelte van de Willemsvaart en de Johansvaart zijn
ten behoeve van het landgoed. Zij versterken niet alleen het landgoedkarakter van de zone
om het hoofdgebouw maar onderstrepen ook de veenkoloniale hoofdstructuur. De bomenrij
aan iedere zijde van het hoofdgebouw kunnen als verfraaiing van het landgoed worden
beschouwd. Bij de stuw in het Scholtenskanaal staat een als waardevolle boom aangemerkte
veldiep.




                                                  Afb. 5.6 Historische veenkoloniale
                                                  bomenrijen en bomenrijen Landgoed
                                                  Scholtenszathe




                                                    Veenkoloniale bomenrijen
                                                    Bomenrijen landgoed




                                                                                               57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>     3. De wegenstructuur is al bepaald in de plannen van aanleg van de verschillende
     veenkoloniën en daarmee cultuurhistorisch waardevol. Zo zijn de wegen Scholtenskanaal
     WZ in het Barger-Oosterveen – Scholtenskanaal OZ en Verlengde Scholtenskanaal OZ in het
     Smeulveen de hoofdwegen langs het ontsluitingskanaal richting afzetmarkten. De schuine
     oversteek op de kruising met de Willem Albertsvaart markeert bovendien de overgang
     van de veenkolonie Barger-Oosterveen en het Smeulveen en is daarmee een historisch
     markeringspunt. De lijn Herenstreek – Karrepad – Willem Albertsvaart NZ – Postweg is
     een geplande maar niet gerealiseerde kanaallijn en tevens grensweg tussen de veenkoloniën
     Smeulveen en Barger-Oosterveen. Andere veenkoloniale grenswegen zijn Berkenrode tussen
     het Smeulveen en Rundeveen en de Tweede Groenedijk. Het oost - west lopende deel van de
     Tweede Groenedijk is niet alleen de grens tussen het Smeulveen en Emmer-Erfscheidenveen,
     het is ook de oude grens tussen de marke van Emmen en Westenesch en die van Noord-
     en Zuidbarge. De Johansvaart, Middenweg WZ en Eerste Groenedijk zijn voormalige
     veenkoloniale wegen richting verveningsblokken. Datzelfde voor het pad aan de westzijde
     van de Catovaart.



           Eerste Groenedijk NZ                                                                   Afb. 5.7 Historische wegenstructuur
                                                                                                  zoals nog aanwezig in het plangebied
                              Middenweg




                                                      Groenedijk
                    Tweede
                              Johansvaart




                                                                            Pad langs Catovaart
                                                       Scholtenskanaal OZ




                  Verlengde Splitting
                                                                                                             Berk
                                                                                                              enrod
                                                                                                               e




                                            Willem Albertsvaart en Postweg
                                              Scholtenskanaal WZ




                                                                                                   Cultuurhistorische wegen
                                                                                                   Cultuurhistorische paden




58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>4. De boszone en bosstroken, inclusief de bufferzone met (nat) weiland, zijn vooral
ecologisch waardevol. Dat geldt ook voor de wijken in deze zone. Zij behoren tot het
NNN: het Natuurnetwerk Nederland (afb. 5.1). Dit netwerk bestaat uit de belangrijkste
natuurgebieden van Nederland en hun tussenliggende verbindingen. De NNN heette
voorheen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). De bossen van het landgoed sluiten aan
op het, ten westen daarvan gelegen, Oosterbos van Staatsbosbeheer. Dit bos staat op een
hoogveenrestant. Om verdere verdroging van het Oosterbos te voorkomen is de hogere
grondwaterstand in de bufferzone dan ook ecologisch van belang. Daarnaast zijn de bossen
een verbinding richting Veenpark en Runde. In cultuurhistorisch opzicht zijn de boszone
waardevol omdat de veenkoloniale wijkenstructuur is geïntegreerd in het bos (afb. ).
Daarnaast kan een functionele ‘landgoedwaarde’ aan het bos worden toegekend. Bosbouw
evenals landbouw maken (historisch) deel uit van de functionele eenheid die een landgoed
is. Overigens is de aanwezigheid van bos onderdeel van het toetsingskader van de Provincie
Drenthe.




                                                 Afb. 5.8 Historische wijkenstructuur is
                                                 geïntegreerd in bos




                                                  In bos geïntegreerde wijken
                                                  Boszone
                                                  Parkbos landgoedzone




                                                                                             59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>                                                              Afb. 5.9 Overzicht
                                                                       waardering




     Legenda
       Hoofdgebouw                 Ontsluitingskanaal rich-   Bufferzone
                                   ting afzetmarkten
       Kerk, beschermd                                        Bosblokken incl. wijken
       monument                    Hoofdwijken
       Kunstproject Runde; huis-                              Parkbos landgoedzone
       plaatsen                    Gewone wijken met regel-   incl. wijken
       Bebouwing Klazienaveen-     matige afstand 200 m.      Veenkoloniale bomenrij
       Noord
       Agrarische bedrijfsge-      Veenkoloniale open         Bomenrij landgoed
       bouwen                      ruimte
                                                              NNN directe omgeving
       Grens plangebied            Veenkoloniale wegen
                                                              landgoed
60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>5. Het tracé van het voormalige veenbeekje de Runde heeft een ecologische, kunstzinnig
en cultuurhistorische waarde. Het maakt deel uit van Natuurnetwerk Nederland (NNN). De
ecologische functie van de Runde is verbeterd door middel van het verflauwen van delen
van de taluds en aanleg van een vistrap. Dankzij het voorkomen van ijzeroer kan nog delen
van de voormalige loop terug worden gevonden. In samenwerking met kunstenaar Jeroen
van Westen zijn ook een viertal huisplaatsen langs de Runde ingericht als kunstzinnige
herinnering aan de bovenveencultuur. Tenslotte is de Runde een cultuurhistorische grens
tussen de veenkoloniën Rundeveen/Barger-Oosterveen en het Barger-Compascuum. Deze
natuurlijke beekgrens werd vlak voor de verveningen wel rechtgetrokken en deels verplaatst.

6. De ‘vooraf’ tussen Het Scholtenskanaal en de Catovaart is als ontworpen bebouwingszone
van de veenkolonie Smeulveen cultuurhistorisch van belang. Dit ondanks dat de ‘vooraf’
niet de gebruikelijke aangesloten bebouwing kent en is ingericht met relatief omvangrijke
agrarische bedrijfsgebouwen. Hoewel de ‘buitenplaatszone’ tussen de twee lintje van
Klazienaveen-Noord geen deel meer uitmaakt van Landgoed Scholtenszathe, is het op basis
van landschappelijke en cultuurhistorische overwegingen van belang dat bij toekomstige
ontwikkelingen van deze zone de aanwezigheid van het omringende landschap in acht wordt
genomen. Een relatie met Landgoed Scholtenszathe én het veenkoloniale landschap dient
hierbij centraal te staan.



                                                       Afb. 5.10 Plekken (ster) inge-
                                                       richte kunstzinnige herinnering
                                                       huisplaatsen langs De Runde.




                                                                                              61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>     Literatuurlijst

     Acte van Scheiding van het Westelijke gedeelte der Veenmarkte van Noord- en Zuidbarge en
     een gedeelte van het Oosterveen dier Markte. 1861, Assen

     Baas, H., 1995, Dijken door het moeras; leidijken in Drenthe en Westerwolde. In: Historisch-
     Geografisch Tijdschrift 13. pag. 91 – 100.

     Baas, H., 1997, Het verboden moeras. Leidijken en schansen langs de oostgrens. In:
     Waardeel, september 1997, nummer 3.

     Bazelmans, J., H. Weerts & M. v.d. Meulen, 2012, Atlas van Nederland in het Holoceen,
     Amsterdam.

     Berens, J.B., 2012, Barger-Compascuum. Barger-Compascuum.

     Berendsen , H.J.A., 2008, De vorming van het land. Inleiding in de geologie en
     geomorfologie. Assen.

     Buiskool, H.T., 1950, Zuidoost-Drenthe op weg naar een nieuwe toekomst. Deel I. Assen.

     Casparie W.A., 1972, Bog development in southeastern Drenthe (The Netherlands), Den
     Haag.

     Casparie W.A. e.a., 1980, Het veen, natuurlijk en menselijk moeras, Assen.

     Casparie, W.A., W. Tonnis & J. de Vries, 2008, De veengroei in het natuurreservaat
     Bargerveen. Staatbosbeheer regio Noord.

     Coert, G.A., 1984, Drenthe en zijn waterschappen. Meppel.

     Coert, G.A., 1991, Stromen en schutten, vaarten en voorden. Geschiedenis van de natte
     waterstaat in Drenthe 1291 – 1988. Meppel.

     Compascuum, 1860 - 1866, Assen.

     Dupont, L.M., 1985, Temperature and rainfall variation in a raised bog ecosystem. A
     palaeoecological and isotope-geological study. Amsterdam

     Dijk, W van, E. van Dijk & G. Bruinsma e.a., 1996, Zwartemeer 125 jaar jong, Assen

     Elerie, J.N.H., 1989a, ‘Het natuurlijk milieu.’ In: Gerding, M.A.W. (red.) Geschiedenis van
     Emmen en Zuidoost-Drenthe. Boom Meppel

     Elerie, J.N.H., 1989b, ‘Het veengebied tot 1850’ In: Gerding, M.A.W. (red.); Geschiedenis
     van Emmen en Zuidoost-Drenthe. Meppel

     Gerding, M.A.W. (red.), 1989, Geschiedenis van Emmen en Zuidoost-Drenthe. Meppel

     Gerding, M.A.W., 1995, Vier eeuwen turfwinning. De verveningen in Groningen, Friesland,
     Drenthe en Overijssel tussen 1550 en 1950. Houten.

     Heringa, J., 1982, De Buurschap en haar marke. Drentse Historische Studiën V, Assen.

62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Hoek, S. van der, 1979, Door den vreemd’ling met eerbied te naderen. Tijdsbeeld van een
veenkolonie. Groningen.

Holthe tot Echten, A.W. van, 1862, Gemeente Emmen. Assen.
Jonge, L.K. de, De N.V. Drentsche Kanaal Maatschappij. Provinciale Waterstaat Drenthe.

Klijn, J., Gebr. Goedkoop, A.A. Visser & P. Langeveld, 1852, Plan tot oprigting eener
Drentsche Veen- en Kanaal-Maatschappij. Den Haag.

Knegt, B.G.H.M., 1989, De turfindustrie. In: Gerding e.a., Geschiedenis van Emmen en
Zuidoost-Drenthe. Meppel

Nijboer, E.B. z.j., De geschiedenis van de Drentsche – Veen – en – Midden – Kanaal
– Maatschappij (1852 – 1872). Scriptie MO-geschiedenis Zwolle.

Pierik, H.J., E.P.H. Bregman & K.M.Cohen, 2010, An integrated approach to reconstruct the
Saalien glaciation in the Netherlands and Northwest Germany. Msc-thesis, UU-in-house-
paper.

Scholtens, 2017, Van veen naar veenkoloniën. Een interdisciplinair onderzoek naar de
transformatie van de Bargervenen in Zuidoost-Drenthe naar een veenkoloniaal landschap
(1845 – 1950). Masterscriptie landschapsgeschiedenis RUG.

Steenhuis G., 2013, Land op de schop. Van De Doorsnee tot Krommewijk. Over de vervening
van Emmer-Compascuum (-zuid), Barger-Compascuum en Klazienaveen-Noord. Emmen.

Stemfoort, H.L., 1847, Handboek voor Veengraverij en Landontginning in de Hooge Veenen,
en al wat daartoe behoort. Gorcum Assen. Als gratis Ebook ook te lezen op; https://books.
google.nl.

Stichting voor Bodemkartering (Stiboka), 1978, Bodemkaart van Nederland Schaal
1:50.000. Toelichting bij kaartbladen 17 West Emmen 17 Oost Emmen, Wageningen.

Stichting voor Bodemkartering (Stiboka), 1980, Bodemkaart van Nederland Schaal
1:50.000. Toelichting bij kaartbladen 13 Winschoten, 18 Ter Apel en 23 Nieuw-Schoonebeek,
Wageningen.

Streefkerk, J.G. & W.A. Casparie, 1979, De hydrologie van hoogveensystemen.
Uitgangspunten voor het beheer. Staatsbosbeheer Utrecht.

Tamminga, M., 1983, Kanaalaanleg in Zuidoost-Drenthe 1850 – 1894. Scriptie Geschiedenis
RUG.

Timmer, K. & G. de Vries, 2011, 400 jaar venen rondom Emmen, Stichting 400 jaar
Veenkoloniën i.s.m. Profiel Bedum.

Veenaanleg en indeeling van het oosstelijke gedeelte der Markte van Noord- en Zuidbarge,
1867. Gratema Assen

Versfelt, H. J., 2003, De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland 1773 – 1794.
Groningen.

                                                                                            63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>     Visscher, J., 1931, Das Hochmoor von Südost-Drenthe, geomorfologisch betrachtet. Utrecht.

     Visscher, J., 1940, Emmen en Zuidoost-Drenthe. Een geografische monografie. Utrecht.

     Visscher, J., 1949, Veenvorming, Noordduijn’s Wetenschappelijke Reeks, No 33.

     Visser, H. & G.H. Kocks, 1974, Vijf eeuwen Drenthe in prent, kaart en plaat. Zaltbommel.

     Wolf, R.J.A.M., R.N. Leeper & I. Brinkhuis, 1999, Scholtenszathe: bosaanleg op een nieuw
     landgoed. In: Vakblad Natuurbeheer, nr. 6, pag. 77 – 81.




     Illustratie verantwoording

     Voorkant
     Topografische kaart 2011		             Gemeente Emmen

     Hoofdstuk 1: Inleiding
     1.1		          Auteur op basis van waterpassing en veenboringenkaarten uit 1886.

     Hoofdstuk 2:
     2.1 		         Pierik, Bregman & Cohen, 2010.
     2.2		          www.dinoloket.nl.
     2.3		          Auteur op basis van waterpassing en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.
     2.4		          Casparie W.A. e.a., 1980, en auteur.
     2.5		          Casparie, Tonnis & de Vries, 2008, pag. 33.
     2.6		          www.biopix.com.
     2.7		          Auteur op basis van waterpassing en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.
     2.8		          Casparie W.A. e.a., 1980, pag. 12.
     Hoofdstuk 3:
     3.1		          Gemeente Emmen en auteur.
     3.2		          Gemeente Emmen en auteur.
     3.3		          Drents Archief: toegang 0207, inv. nr. 9.
     3.4		          Coert, 1991, pag. 233.
     3.5		          Auteur op basis van waterpassing- en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.
     3.6		          Visser, H. & G.H. Kocks, 1974, pag. 116.
     3.7		          Drents Archief, toegang 0794, inv. nr. 344.
     3.8		          Auteur op basis van waterpassing- en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.
     3.9		          Auteur.
     3.10		         Auteur, Steenhuis, 2013, pag. 17 en Compascuum 1860 - 1866.
     3.11		         Drents Archief, toegang 0794, inv. nr. 320.
     3.12		         Auteur op basis van Drents Archief: toegang 0794, inv. nr. 10264..
     3.13		         Auteur op basis van DA: tg 0794, inv. nr. 318.
     3.14		         Digitale kaart uit Drents Archief: NL-AsnDA_0181_192_2_001.
     3.15		         Digitale kaart uit Drents Archief: NL-AsnDA_0207_61_001.
     3.16		         Auteur op basis van waterpassing- en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.




64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4:
Afbeeldingen
4.1		          Streefkerk, 1979, 78, Gemeente Emmen en www.dbnl.org.
4.2		          Casparie, 1980, pag. 39.
4.3		          Gemeente Emmen en auteur.
4.4		          Gemeente Emmen en auteur.
4.5		          Gemeente Emmen en auteur.
4.6		          Drents Archief, toegang 0794, inv. nr. 355, Coert, 1991, pag. 237 e.v. en
auteur op
               basis van waterpassing- en veenboringenkaarten gemaakt in 1886.
4.7		          Gemeente Emmen en auteur.
4.8		          Gemeente Emmen en auteur.
4.9		          Gemeente Emmen en auteur.

Tabellen
4.1		          Knegt, 1989, pag. 162.
4.2		          Dijk, van, 1996, pag. 22.

Hoofdstuk 5:
5.1		          Wolf e.a., 1999, pag. 77.
5.2		          Wolf e.a., 1999, pag. 79..
5.3		          Gemeente Emmen en auteur.
5.4		          www.provincie.drenthe.nl.
5.5		          Gemeente Emmen en auteur.
5.6		          Gemeente Emmen en auteur.
5.7		          Gemeente Emmen en auteur.
5.8		          Gemeente Emmen en auteur.
5.9		          Gemeente Emmen en auteur.
5.10		         Gemeente Emmen en auteur.




                                                                                           65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>