<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>         Centreleverklaring van de onafhankelijke
         accountant                                                                                .
        Aan; cle ~aad ¥ali) €Ie gerneelfltle El'l'lmern




      A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2018



Ons oordeel betreffende de getrouwheid van de jaarrekening en ons oordeel met
beperking betreffende de rechtmatigheid
Wij hebben de jaarrekening 2018 van de gemeente Emmen te Emmen gecontroleerd.


 WIJ CONTROLEERDEN                                        IONS OORDEEL
 De jaarrekening bestaande uit:                             Naar ons oordeel geeft de in de
                                                            jaarstukken op pagina 5 tot en met 45
 1.    het overzicht van baten en lasten over               opgenomen jaarrekening een getrouw
       2018                                                 beeld van de grootte en de samenstelling
 2.    de balans per 31 december 2018;                      van zowel de baten en lasten over 2018
 3.    de toelichting met een overzicht van de              als van de activa en passiva van de
       gehanteerde grondslagen voor financiële              gemeente Emmen op 31 december 2018 in
       verslaggeving en andere toelichtingen;               overeenstemming met het Besluit
 4.    de SiSa-bijlage met de                               begroting en verantwoording provincies
       verantwoordingsinformatie over specifieke            en gemeenten (BBV).
       uitkeringen en
 5.    de bijlage met het overzicht van de                  Naar ons oordeel zijn de in deze
       gerealiseerde baten en lasten per taakveld          jaarrekening verantwoorde baten en
                                                           lasten alsmede de balansmutaties over
                                                           2018, uitgezonderd de gevolgen van de
                                                           aangelegenheid beschreven in de sectie
                                                            'De basis voor ons oordeel betreffende de
                                                           getrouwheid van de jaarrekening en ons
                                                           oordeel met beperking betreffende de
                                                           rechtmatigheid', in alle van materieel
                                                           belang zijnde aspecten rechtmatig tot
                                                           stand gekomen in overeenstemming met
                                                           de begroting en met de in de relevante
                                                           wet- en regelgeving, waaronder
                                                           gemeentelijke verordeningen,
                                                           opgenomen bepalingen, zoals opgenomen
                                                           in het normenkader 2018 van de
                                                           gemeente Emmen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> De basis voor ons oordeel betreffende de getrouwheid     van de jaarrekening   en ons oordeel
 met beperking betreffende de rechtmatigheid
 Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de
 Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden
 (Bado), het controleprotocol 2018 en het Controleprotocol Wet normering topinkomens
 (WNT) 2018 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de
 sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'.

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Emmen zoals vereist in de Wet toezicht
accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants
bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante
onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening
gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis
voor ons oordeel betreffende de getrouwheid van de jaarrekening en ons oordeel met
beperking betreffende de rechtmatigheid, op basis van de volgende aangelegenheid:

~ In de jaarrekening zijn lasten opgenomen die samenhangen met de uitvoering van de
  Europese aanbestedingsregels. Voor een bedrag van EUR 4.595.000 hebben wij vastgesteld
  dat deze lasten niet in overeenstemming met de Europese aanbestedingsregels tot stand
  zijn gekomen. Daarmee is voor dit deel van de lasten niet voldaan aan de eisen van
  rechtmatigheid.
~ In het kader van de controle op de rechtmatigheid is tevens geconstateerd dat voor een
  bedrag van € 12,3 miljoen lasten uit hoofde van PGB's zijn verantwoord waarvan door de
  SVB is gerapporteerd dat deze deels betrekking hebben op niet-rechtmatige
  verstrekkingen. Als gevolg hiervan is voor een bedrag van € 613.000 niet voldaan aan de
  eisen van rechtmatigheid.

Naleving anticumulatiebepaling   WNT niet gecontroleerd
In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2018 hebben wij de
anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub j
Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd
of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende
topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij
andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en
volledig is.

Materialiteit
Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor
de jaarrekening als geheel bepaald op EUR 4.400.000. De bij onze controle toegepaste
goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1 % en voor onzekerheden 3% van de totale lasten
inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado.

Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de
materialiteitsvoorschriften  gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2018.




2 I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening
voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook
bedoeld in artikel 3 Bado.
Wij zijn met de raad overeengekomen dat wij aan de raad tijdens onze controle
geconstateerde afwijkingen boven de EUR 400.000 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen
die naar onze mening om kwalitatieve, SiSa of WNT-redenen relevant zijn.

Benadrukking van risico welke is meegenomen bij het bepalen van het gemeentelijke
weerstandvermogen

Wij vestigen de aandacht op de toelichting van het college van Burgemeester en Wethouders
in de jaarrekening op pagina 149 en 150 waarin voor de bepaling van het gemeentelijk
weerstandsvermogen het risico m.b. t. het grote financiële belang van de gemeente Emmen in
Wildlands is beschreven. Rekening houdend met het raadsbesluit d.d. 29 maart 2019 en het
daarin voorgestelde scenario herstructurering heeft het college middels een
maatwerkberekening het risico omtrent de belangen in Wildlands ingeschat. De gehanteerde
berekening is in de jaarrekening toegelicht. Het college heeft daarbij aangegeven dat het
inschatten van het risico erg complex, omvangrijk en gevoelig is en blijft, en zij licht de
aanvullend genomen maatregelen toe. Tevens wordt verwezen naar de relevante
toelichtingen op de balans. Ons oordeel is niet aangepast met betrekking tot deze
aangelegenheid.


      B.   Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie


Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij omvatten de jaarstukken andere
informatie, die bestaat uit:
~ jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording, de paragrafen en de bijlagen A tim
      E;

Uitgezonderd de gevolgen van de aangelegenheid beschreven in de paragraaf 'De basis voor
ons oordeel betreffende de getrouwheid van de jaarrekening en ons oordeel met beperking
inzake de rechtmatigheid' zijn wij op grond van onderstaande werkzaamheden van mening
dat de andere informatie:
~ met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip,
verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie
materiële afwijkingen bevat.

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard
720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden
bij de jaarrekening.




3 I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de
 andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV.




      C.   Beschrijving van verantwoordelijkheden   met betrekking tot de jaarrekening


Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de raad voor
de jaarrekening
Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en
getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het college van
burgemeester en wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen
van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in
overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving,
waaronder gemeentelijke verordeningen, zoals opgenomen in het normenkader 2018 van de
gemeente Emmen.

In dit kader is het college van burgemeester en wethouders tevens verantwoordelijk voor een
zodanige interne beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk
acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en
regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten
of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college van burgemeester en wethouders
afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico's
vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Het college van burgemeester en
wethouders moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen
bestaan of de risico's kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening.

De raad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële
verslaggeving van de gemeente.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat
wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te
geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid
waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude
ontdekken.




4 I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien
redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed
kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening
nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze
controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons
oordeel.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd    en hebben waar
relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming      met de Nederlandse
controlestandaarden, het Bado, het controleprotocol dat is vastgesteld   door de raad op 6
december 2018, het Controleprotocol WNT 2018, ethische voorschriften      en de
onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit:

 ... het identificeren en inschatten van de risico's
     [> dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of

         fraude,
     c> dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in
         alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen,
 ... het in reactie op deze risico's bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het
     verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.
     Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter
     dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het
     opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van
     zaken of het doorbreken van de interne beheersing;
... het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als
     doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze
     werkzaamheden hebben niet als doelom een oordeel uit te spreken over de effectiviteit
     van de interne beheersing van de gemeente;
... het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële
     verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de
     redelijkheid van schattingen door het college van burgemeester en wethouders en de
     toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;
... het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde
     afweging dat de gemeente in staat is de risico's vanuit de reguliere bedrijfsvoering
     financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-
     informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede
     twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële risico's kan opvangen. Als wij
     concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om
     aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde
     toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze
     verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die
     verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of
     omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeente de financiële risico's niet
     kan opvangen;
... het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin
     opgenomentoelichtingen; en




5 I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>.... het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende
     transacties en gebeurtenissen en of de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten
     alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot
     stand zijn gekomen.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de
controle van de jaarrekening van de gemeente, rekening houdend met de invloed daarop van
de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de
gemeente. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren
werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties.

Wij communiceren met de raad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de
controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen,
waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.




      Groningen, 27 mei 2019

      BDO Audit & Assurance B.V.
      namens deze,




      w.g. drs. R.H. Bouman RA




6 I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>