<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                 VERRIJKING FIETSMONITOR DRENTHE
                                                                              JULI 2018




Evaluatie Burgerbegroting
Emmen



TRENDBUREAU DRENTHE IS ONDERDEEL VAN CMO STAMM
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                        EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN




Colofon

Titel: EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN
Datum: oktober 2018
Opdrachtgever: gemeente Emmen
Auteur: Saskia Duursma, Hermien Maarsingh, Marja Janssens

Adres:              Trendbureau Drenthe, onderdeel van CMO STAMM
                    Weiersstraat 1e
                    9401 ET ASSEN
                    www.trendbureaudrenthe.nl

 Copyright 2018, CMOSTAMM

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van
druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van CMO STAMM.

Voor zover het maken van kopieën is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912j°
het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1995, Stb. 471
en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te
voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 882, 1180 AW Amstelveen). Voor het
overnemen van gedeelte(n) uit deze opgave in bloemlezingen, readers en andere
compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich te wenden tot CMO STAMM.




                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



Inhoud


1.     INLEIDING ....................................................................................................... 5
     1.1      Aanleiding                                                                                               5
     1.2      Doelstelling en beoogde resultaten                                                                        5
     1.3      Aanpak van de evaluatie                                                                                   5
     1.4      Leeswijzer                                                                                               6
2.     PILOT BURGERBEGROTING............................................................................. 7
     2.1     Burgerbegroting Emmerhout                                                                                 8
     2.2     Burgerbegroting Nieuw-Dordrecht                                                                           9
3.     EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMERHOUT........................................... 10
4.     EVALUATIE BURGERBEGROTING NIEUW-DORDRECHT ................................ 19
5.     CONCLUSIE ................................................................................................... 27
BIJLAGEN .............................................................................................................. 30
Bijlage 1: Uitnodiging gesprekken Evaluatie Burgerbegroting ............................. 31
Bijlage 2: gespreksonderwerpen evaluatie .......................................................... 33
Bijlage 3: vragenlijst enquête ............................................................................... 34
Bijlage 4: Onderzoeksverantwoording enquête Evaluatie Burgerbegroting ....... 40
Bijlage 5: geraadpleegde bronnen ....................................................................... 41




                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



1.    INLEIDING

In deze rapportage presenteren we de resultaten van de evaluatie van de pilot Burgerbegroting in
Emmerhout en Nieuw-Dordrecht. In het eerste hoofdstuk wordt ingegaan op de aanleiding van de
evaluatie, de doelstelling en beoogde resultaten, en de aanpak.


1.1    Aanleiding

De aflopen twee jaar (2017 en 2018) zijn er twee pilots burgerbegroting gestart in Emmen.
Wijkbewoners van Emmerhout en Nieuw-Dordrecht mochten zelf besluiten over hoe een bepaald
budget ingezet werd voor hun wijk of dorp. En daarmee mee beslissen over de toekomst van hun
wijk of dorp. De looptijd van het budget is van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2018.

De pilot Burgerbegroting 2017/2018 wordt afgesloten met een eindevaluatie. De in december 2017
uitgevoerde mondelinge interne evaluatie Burgerbegroting 2017-2018, geldt als bron voor de
eindevaluatie. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie neemt de gemeente Emmen een besluit
over het voortzetten van de beide pilots c.q. het uitbreiden naar andere wijken en dorpen die dat
graag willen.


1.2    Doelstelling en beoogde resultaten

De doelstelling is om te komen tot een zorgvuldige evaluatie van de pilot Burgerbegroting. In welke
mate is de pilot Burgerbegroting 2017/2018 geslaagd in Emmerhout en Nieuw-Dordrecht?

De beoogde resultaten van de evaluatie zijn:
-      Inzicht in de ervaringen en waardering van pilotdeelnemers ten aanzien van het pilotproces.
-      Inzicht in de bekendheid van de pilot bij de betrokken partijen
-      Inzicht in wat werkt wel, wat werkt niet en waarom.
-      Inzicht in wat er nodig is voor het vervolg. Welke elementen uit de pilot kunnen worden
       meegenomen?


1.3    Aanpak van de evaluatie

Gesprekken met stakeholders en inwoners
Om inzicht te kunnen bieden in de ervaringen en waarderingen ten aanzien van het pilotproces en in
de bekendheid van de pilot bij de betrokken partijen, ligt de focus op vragen met betrekking tot het
proces, de besteding van middelen, eigenaarschap en sociale cohesie en de toekomst.




                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                             EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Deze vragen zijn voorgelegd aan alle betrokken stakeholders (dorp/wijk (inwoners en bestuur) en
gemeente (ambtelijk, bestuurlijk en politiek) (zie uitnodiging (bijlage 1). Met elke stakeholder zijn
hiervoor gesprekken gevoerd, aan de hand van een vooraf vastgelegde itemlijst (zie bijlage 2).
Naast de vraaggesprekken vond er in dezelfde periode ook een schriftelijke enquête plaats onder
inwoners van Emmerhout en Nieuw-Dordrecht (zie bijlage 3, vragenlijst). In Emmerhout ging het om
een steekproef en in Nieuw-Dordrecht zijn alle huishoudens aangeschreven (zie bijlage 4,
onderzoeksverantwoording)

Vier hoofdthema’s
Om inzicht te kunnen bieden in wat werkt wel, wat werkt niet en
waarom evalueren we de burgerbegrotingen Emmerhout en
Nieuw-Dordrecht langs vier hoofdthema’s. Deze hoofdthema’s
zijn onderling met elkaar verbonden en zijn ontleend aan het
waardenmodel van het IPW (IPW, 2015)

-      Eigenaarschap/Betrokkenheid van de samenleving
-      Efficiënte en effectieve besteding van middelen/
       Rendement
-      Legitimiteit / relatie inwoners -gemeente
-      Burgerbegroting als Instrument


1.4     Leeswijzer
In hoofdstuk 2 beschrijven we de pilots Emmerhout en Nieuw-Dordrecht in het kort. In hoofdstuk 3
en 4 worden beide pilots geëvalueerd langs vier thema’s, te weten: eigenaarschap, efficiënte en
effectieve besteding van middelen, relatie inwoners - gemeente en burgerbegroting als instrument.
We brengen de gezichtspunten van de betrokken inwoners en bestuur van de pilot, van bestuurders,
raadsleden en ambtenaren van de gemeente en van de geënquêteerde inwoners in beeld. In
hoofdstuk 5 volgt de conclusie.




                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

2.    PILOT BURGERBEGROTING


In 2017/2018 is het experiment burgerbegroting van kracht in de gemeente Emmen.
Een burgerbegroting is een besluitvormend proces waarin burgers meedenken en onderhandelen
over het verdelen van publieke geldbronnen. Anders gezegd, inwoners mogen meepraten over hoe
het budget voor hun wijk/dorp binnen de begroting van de gemeente verdeeld en besteed wordt. Bij
de pilots burgerbegroting in Emmerhout en Nieuw Dordrecht mochten inwoners niet alleen
meedenken en onderhandelen, maar ook meebeslissen hoe het budget ingezet wordt in hun wijk of
dorp. Het hoofddoel van een burgerbegroting is het vergroten van de verantwoordelijkheid en
zeggenschap van inwoners over de besteding van publieke middelen voor hun wijk of dorp (Emmen
(2016).


‘Meer van de samenleving, een andere overheid’
De burgerbegroting past als experiment in de Bestuurlijke Innovatie Experimenten die vanaf 2013 in
Emmen van start zijn gegaan en die bedoeld zijn om ervaring op te doen met een andere manier van
werken. ‘Door concreet aan de slag te gaan, samen met de initiatiefnemers vanuit de samenleving
laat de gemeente zien dat zij niet alleen de visie op papier steunt, maar ook de nieuwe werkwijze in
de praktijk zichtbaar wil maken’ (Emmen, 2016). Dit geeft aan dat werken met een burgerbegroting
een andere aanpak vereist van de overheid.

Het initiatief om te starten met een burgerbegroting ontstond bij de inwoners. Inwoners in Nieuw
Dordrecht en Emmerhout wilden graag zelf meer activiteiten ontwikkelen in hun dorp/wijk, en
hebben de gemeente Emmen gevraagd of zij daar aan mee wilden werken. De gemeente is de
inwoners tegemoet gekomen. Samen met inwoners zijn de budgetten op diverse beleidsterreinen
binnen de begroting voor de wijk Emmerhout en het dorp Nieuw-Dordrecht bepaald. Voor de pilot
zijn door de gemeente vervolgens kaders vastgesteld die met name gericht zijn op democratische
legitimiteit (enerzijds door de borging van de betrokkenheid van de inwoners en anderzijds door een
bestedingsplan vooraf en verantwoording tussentijds en achteraf) en de aansprakelijkheid (Emmen,
2016, burgerbegroting gemeente Emmen 2017/2018).

Het model dat hiermee door Emmen is gekozen lijkt in grote lijnen op het Deventer-model, waarbij
gestart wordt met het vrijmaken van budgetten per wijk, die vervolgens op basis van
bewonersideeën en wijkbijeenkomsten worden ingezet (Hofman, 2011).
De ‘route’ in Deventer:
   1. budget vrijmaken
   2. initiatieven en ideeën op wijkniveau ophalen
   3. tussenbeoordeling maken van de haalbaarheid en mogelijkheden
   4. prioriteiten stellen door inwoners
   5. prioriteiten volgorde inbouwen in budgetruimte




                                                7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                             EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



2.1    Burgerbegroting Emmerhout
In Emmerhout is de pilot burgerbegroting voortgekomen uit de wens vanuit de wijk voor meer
eigenaarschap. Enkele inwoners van de wijk waren via landelijke overleggen geïnspireerd geraakt
door het concept burgerbegroting vanuit de invalshoek “buurtrechten van de mens” (bijv. het Right
to challenge). Zo ontstond de wens om meer te willen weten over de beschikbare geldstromen voor
hun wijk. Bij Emmerhout is sprake van een al langer bestaand proces van
wijkeigenaarschapontwikkeling, waarbij de burgerbegroting als logisch sluitstuk uitstekend past bij
het meer betrekken van burgers bij de invulling en ontwikkeling van de wijk.

De wijk heeft gedurende twee jaar volop ingezet om via een open en transparant proces met
inwoners van de wijk te komen tot uitvoering van projecten. De gedachte die daarbij leidend is, is dat
door onderlinge samenwerking tussen inwoners in projecten, de gezamenlijke besluitvorming en het
gezamenlijk uitvoeren van de projecten, (meer) verbondenheid (sociale cohesie) en betrokkenheid
bij de wijk ontstaat. De werkgroep burgerbegroting heeft middels spreekuren de initiatieven
geholpen bij het omzetten naar concreet uitvoerbare plannen. Er waren ook in beide betreffende
jaren meer initiatieven dan plannen die uiteindelijk ter stemming zijn voorgelegd aan de
wijkbewoners. Ook heeft de werkgroep buddy’s (leden van de werkgroep) gekoppeld aan de
plannenmakers om hen te ondersteunen bij de uitvoering van hun plannen. De plannenmakers
hebben in de meeste gevallen zelf een aanvullende werkgroep ingesteld van vrijwilligers die hebben
geholpen bij de uitvoering van een plan.

Budgetten en projecten
Het budget voor de pilot in Emmerhout is vastgesteld op respectievelijk € 83.000 in 2017 en € 42.000
in 2018. De bestedingsplannen zijn tot stand gekomen via stemrondes in de wijk. Het proces is
verspreid over meerdere avonden. Tijdens de eerste avond werden de thema’s verkend. Tijdens de
tweede avond werd een geldspel gespeeld en tijdens de derde avond hebben de inwoners gestemd
op de ingediende projecten. Het aantal betrokken inwoners nam steeds verder toe, van 50
aanwezigen tijdens de eerste avond naar 220 tijdens de laatste avond.

De projecten die zijn gekozen in 2017 waren: een Sportplein, Beweegtuin voor ouderen, Fruitbomen
en ontmoetingsplek, Bee-highway, Sportactiviteiten voor jongeren, Kermit, socialisatie door
mobilisatie, Multiculturele activiteiten en het Jeugdplatform.

De projecten die zijn gekozen in 2018 waren: het cultuurhuis Emmerhout, danskamp, free
runparcours, hondenspeeltuin, jongerenactiviteiten, spelletjesmiddag/spelweek en sportplein
Emmerhout. Het hele proces van de burgerbegroting is georganiseerd door de werkgroep
Burgerbegroting Emmerhout. In deze werkgroep zitten naast twee bestuursleden van Wijkbelangen
Emmerhout, wijkinwoners en enkele wijkprofessionals. Voor de gemeente is Wijkbelangen
Emmerhout, als erkende overlegpartner (EOP), formeel aanspreekpunt.




                                                 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



2.2    Burgerbegroting Nieuw-Dordrecht
In Nieuw Dordrecht is de wens om als pilot mee te doen met de burgerbegroting voortgekomen
vanuit de start van een dorpscoöperatie. Het bestuur van de dorpscoöperatie geeft aan dat het
meer dan een jaar heeft geduurd voordat het vanuit de gemeente duidelijk werd, en voor het dorp
tastbaar, hoe de pilot burgerbegroting eruit zou komen te zien. In de beginfase werd de
dorpscoöperatie geconfronteerd met een interne crisis, welke heeft geleid tot het aantreden van een
nieuw bestuur. Beiden hebben, volgens het huidige bestuur, invloed gehad op het vervolg van de
pilot burgerbegroting in Nieuw Dordrecht. Het nieuwe bestuur heeft de focus in eerste instantie niet
op de PR en communicatie gericht, maar met name op het uitvoeren van de deelprojecten. Het
bestuur van de dorpscoöperatie zegt daarover: “het dorp weet voor een groot gedeelte nog weinig
van de burgerbegroting. Door de bestuurscrisis moeten we als bestuur nu heel erg ons best doen om
steeds weer duidelijk te maken wat de burgerbegroting is en wat we doen”.

Budgetten en projecten
De over te dragen budgetten voor 2017 en 2018 zijn bepaald op resp. € 30.000 en € 11.000 voor
Nieuw-Dordrecht. De bestedingsplannen zijn tot stand gekomen via stemrondes in het dorp op één
avond (verdeling geld over vooraf bepaalde thema’s). Betreffende het budget voor 2018 heeft het
bestuur van juli tot november 2017 een proces van inwonersbetrokkenheid opgezet en uitgevoerd,
door middel van een oproep met huis aan huis verspreide flyers, via facebook en via de dorpskrant.
Inwoners werd gevraagd om ideeën in te dienen bij de dorpscoöperatie. Op de inwonersavond van 5
oktober 2017 werd door de 27 aanwezige inwoners gestemd over de 5 thema’s, nadat de
initiatiefnemers hun project hadden toegelicht.

Het bestuur van de Dorpscoöperatie heeft in principe (mede afhankelijk van de inwonersinbreng)
gekozen voor besteding in het openbaar gebied. Het bestuur van de dorpscoöperatie noemt dat de
plannen in hun dorp meer hands-on tot stand zijn gekomen: meer door te doen dan door in het
begin energie te steken in allerlei ver uitgewerkte plannen.
De projecten die zijn gekozen in 2017 waren: Poort voor het kerkhof, Speeltuinen, Onderhoud kerk,
Onderhoud wegen/paden. De projecten die zijn gekozen in 2018 waren: aanpassing oversteekplaats,
renovatie de Dordtse kerk, renovatie gedenksteen RAF, renovatie de Koepel en inrichten Dorpspark.




                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                              EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

3. EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMERHOUT


In dit hoofdstuk evalueren we de burgerbegroting Emmerhout langs vier thema’s.
De thema’s zijn: eigenaarschap, efficiënte en effectieve besteding van middelen, relatie inwoners -
gemeente en de burgerbegroting als instrument.
We beschrijven de mening van:
       de betrokken inwoners van de pilot en de werkgroep van de EOP die hebben meegewerkt
        aan een interview;
       bestuurders, raadsleden en ambtenaren van de gemeente die hebben meegewerkt aan een
        interview;
       de geënquêteerde inwoners.


3.1 Eigenaarschap en betrokkenheid van de samenleving

Betrokken inwoners van de pilot en de werkgroep van de EOP
De actieve inwoners en de werkgroepleden van de EOP van de burgerbegroting Emmerhout ervaren
een toenemende betrokkenheid van de inwoners in de wijk. De teller staat nu op ruim 200 actieve
betrokkenen. De burgerbegroting leeft bij de inwoners.

De geïnterviewden geven aan dat de betrokkenheid nog steeds toeneemt. De pilot burgerbegroting
loopt nog niet lang en in de eerste periode heeft het veel tijd gekost om op gang te komen en de
eerste projecten op te starten. Er komt nu ruimte om in te zetten op bijvoorbeeld koffiemomenten
op pleintjes om meer mensen te ontmoeten.
Inwoners van de wijk zijn meer deelgenoot en in hun ogen ook meer eigenaar van de wijk geworden.
‘Meer doen voor je eigen omgeving maakt dat mensen zich meer betrokken, trots en
verantwoordelijk voelen’. De sociale cohesie is toegenomen in de wijk en er zijn via de
burgerbegroting meer mensen betrokken geraakt. De betrokkenen zijn trots op het feit dat er meer
verbinding is ontstaan tussen inwoners en dat inwoners elkaar meer ontmoeten. Van geen enkele
betrokkenheid naar ruim tweehonderd actieve inwoners, in een relatief korte tijd, is voor de
betrokkenen aanleiding om aan te nemen dat dit aantal in de komende jaren verder zal toenemen.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Onder de gemeentelijke vertegenwoordigers die hebben meegewerkt aan het onderzoek zijn de
meningen over de burgerbegroting verdeeld. Dat heeft deels te maken met onbekendheid. Het is
niet voor iedereen duidelijk wat de burgerbegroting precies inhoudt. De ambtenaren die actief
betrokken zijn en zich ook regelmatig in de wijk begeven, hebben een andere mening dan degenen
die niet van zo dichtbij betrokken zijn. Ambtenaren die minder actief betrokken zijn maken zich
zorgen over de continuïteit en de kwaliteit. ‘De inwoners voeren de projecten vrijwillig uit. De kans is
groot dat de projecten stoppen zodra deze inwoner zich niet meer inzet en dan moet de gemeente
het weer overnemen’. Er wordt aangegeven dat het veelal ook goedkoper is als de gemeente




                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                              EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

bijvoorbeeld het onderhoud van de omgeving doet, omdat zij betere apparatuur heeft en deze inzet
voor de hele gemeente. Een aantal geïnterviewde ambtenaren vraagt zich af of de inwoners
voldoende kennis van zaken hebben.
Wat betreft het eigenaarschap vindt een deel dat deze zeker is toegenomen en een ander deel vindt
dat er te weinig mensen betrokken zijn geraakt. Zij geven aan dat het budget waar dorp en wijk over
beschikt ook een voedingsbodem is voor conflicten. Bovendien worden lang niet alle inwoners
betrokken. Een te klein deel van de mensen bepaalt waar het geld aan besteed wordt.

Degenen die de ontwikkeling volgen en/of nauw betrokken zijn bij de pilot weten het meest te
vertellen over Emmerhout en aanzienlijk minder over Nieuw Dordrecht. Zij zien dat de betrokkenheid
in de wijk is toegenomen en dat inwoners veel voor mekaar krijgen. Het is op onderdelen wel
belangrijk dat er wordt samengewerkt met de gemeente. De inwoners hebben veel kennis, maar
weten niet alles. De deskundigen van de gemeente kunnen hun kennis dan inzetten ten behoeve van
de inwoners.



Inwoners van de wijk Emmerhout

                                                              Figuur 1: Bent u op de hoogte van de
Bekendheid                                                    burgerbegroting?
De inwoners die aan de enquête hebben
deelgenomen zijn voor het grootste deel, bekend met                  5%                         ja
burgerbegroting (75%). Een kwart is niet op de                 20%
                                                                                                nee, maar had het
hoogte, maar de meesten van hen hadden het wel                            75%                   graag willen weten
graag willen weten (zie figuur 1).                                                              nee




Betrokkenheid van inwoners                                     Figuur 2: Bent u zelf actief bij de burgerbegroting in uw
Ongeveer één op de vijf inwoners die aan de                    wijk betrokken?
                                                         80
enquête hebben deelgenomen is actief                                                         Ja, actief betrokken

betrokken of had dit graag willen zijn (19%). Zes
                                                         60
op de tien laat het (nu) liever aan anderen over                                             Niet actief betrokken,
                                                                                             maar zou dat wel graag
(58%) (zie figuur 2).                                                                        willen
                                                         40
                                                                                             Niet actief betrokken,
                                                                                             want ik laat dat liever
                                                         20                                  aan anderen over
                                                                                             Niet actief betrokken
                                                                11    8    58
                                                         0
                                                                     Emmerhout




                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

40% van de inwoners die aan de enquête hebben
                                                             Figuur 3: Stellling: Door de wijk/dorp het eigen
deelgenomen, zien een relatie tussen het                   budget te laten beheren, is de saamhorigheid in de
budgetbeheer door de wijk en de toename in de                           wijk/het dorp toegenomen
betrokkenheid/ saamhorigheid in de wijk (zie
figuur 3).                                                                                      helemaal mee eens
                                                                                                mee eens
                                                                                                neutraal
                                                                                                mee oneens
                                                                                                helemaal mee oneens
                                                                                                weet niet




3.2 Effectieve besteding middelen

Betrokken inwoners van de pilot en de werkgroep van de EOP
De werkgroepleden van de EOP van de burgerbegroting Emmerhout en de betrokken inwoners zijn
heel zuinig en behoedzaam met het proces rondom de verdeling van middelen omgegaan. Ze vinden
het erg belangrijk dat het budget zo neutraal en transparant mogelijk wordt ingezet. Ook heeft de
wijk een gedeelte van het budget ingezet voor het betrekken van inwoners bij het
burgerbegrotingsproces, bijvoorbeeld door communicatie via flyers, spandoeken, hulpmaterialen en
dergelijke.

De betrokken inwoners zijn zuinig op de middelen. Een enkel project heeft het volledige budget al
besteed, de rest heeft nog geld over. ‘Het meedoen aan de burgerbegroting was pionieren. En als
pionier moet je ook leren met elkaar hoe je een project opzet, hoe je omgaat met het budget en hoe
je het geld zorgvuldig beheert’. De werkgroep van de EOP en de inwoners geven aan dat het daarom
belangrijk is dat ze met een beperkt budget zijn gestart. Het hoeft niet meteen allemaal groots en
meeslepend, maar wel goed en verantwoord. De gemeente heeft in eerste instantie in het budget
ook de gelden voor het ‘mantelzorgcompliment’ opgenomen. Dat vonden de inwoners niet zuiver en
ook niet passen bij hun rol. Dit budget is daarom terug gegaan naar de gemeente. De werkgroep van
de EOP en de inwoners zien kansen om nog meer activiteiten te starten in de wijk en vinden dat de
activiteiten die inmiddels zijn gestart ook moeten blijven bestaan. Dit kan alleen als het budget
beschikbaar blijft en de burgerbegroting door blijft lopen. ‘Als de burgerbegroting nu stopt is de
gemeente alle goodwill kwijt in deze wijk’.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Wat betreft de inzet en besteding van de middelen, in het kader van de burgerbegroting, lopen de
meningen binnen het college en tussen de geïnterviewde ambtenaren uiteen. Een deel van de
geïnterviewde vertegenwoordigers vindt dat de inwoners goed met de beschikbare budgetten
omgaan. Er was veel extra geld nodig voor het Sportplein. Daar hebben de inwoners subsidies voor




                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                              EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

aangevraagd, maar ook extra geld bij de gemeente aangevraagd. De gelden die vanuit de gemeente
zijn toegevoegd aan de burgerbegroting om het Sportplein mogelijk te maken leiden tot discussie.
Gaat dit bijvoorbeeld niet ten koste van budget voor de andere dorpen? Er worden ook vraagtekens
gezet achter de keuzes die de inwoners maken, met name de ‘Bijensnelweg’ is volgens sommigen
niet nuttig. Anderen geven aan dat de gemeente zich niet moet bemoeien met de keuzes die de
inwoners zelf maken voor hun wijk.
Als de inwoners tevreden zijn met de keuzes, zijn wij het ook. ‘Knap dat het de inwoners gelukt is om
het Sportplein te realiseren’. De stemrondes zijn heel democratisch verlopen en dan moet je je er
niet te veel mee bemoeien, aldus een raadslid. ‘Loslaten leidt tot een gevoel van eigen
verantwoordelijkheid bij de wijk en zo kan er ook maatwerk ontstaan, iedere wijk/dorp maakt zijn
eigen keuzes. Dat is goed en leuk om te zien’.

Wat betreft het bepalen van het budget en de besteding van de middelen bestaat er onduidelijkheid.
Een deel van de ambtenaren zegt dat het lastig is dat er nooit iets is terug gekoppeld over de
besteding van middelen. Dit wordt met name veroorzaakt door de interne communicatie binnen het
gemeentehuis.

Inwoners van de wijk Emmerhout

                                                          Figuur 4: Stelling: Ik ben tevreden over de wijze
Tevredenheid inwoners
                                                          waarop de keuze van de plannen tot stand is gekomen
Bijna de helft (48%) van de inwoners die aan de
enquête hebben deelgenomen, zijn (heel) tevreden
                                                                                                      helemaal mee eens
over de wijze waarop de keuze van de plannen tot
                                                                                                      mee eens
stand is komen. 11% is ontevreden (zie figuur 4).
                                                                                                      neutraal
                                                                                                      mee oneens
                                                                                                      helemaal mee oneens
                                                                                                      weet niet




Aansluiting bij wensen inwoners                      Figuur 5: Wie moet er volgens u beslissen of een aanvraag of
In de enquête is gevraagd wie volgens                               plan moet worden toegekend?
                                                                                                Dorps- buurt-, of wijkraad
de inwoners van Emmerhout moet                     40
beslissen of een aanvraag moet worden                                                           Via een stemdag in de wijk,
toegekend. Meer dan 90% vindt dat de                                                            buurt of dorp (eventueel
                                                   20                                           met een kiesdrempel)
beslissing in de wijk moet worden                                                               De gemeente
genomen, via een stemdag, door de
wijkraad, of door een commisie van                                                              Een commissie van
                                                     0
                                                                                                bewoners die hiervoor
inwoners. Een klein deel (8%) vindt dat                            Emmerhout                    speciaal worden aangesteld
de gemeente daarover moet beslissen
(zie figuur 5).




                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN




3.3 Relatie inwoners-gemeente

Betrokken inwoners van de pilot en werkgroep van de EOP
De faciliterende houding van de gemeente werd als prettig ervaren. Sommige werkgroepen moesten
meer trekken en volhouden dan andere werkgroepen om voet aan de grond te krijgen op het
gemeentehuis. Er was in eerste instantie geen duidelijke lijn richting het gemeentehuis
georganiseerd, waardoor de werkgroepen moeite hadden om de juiste contactpersoon te vinden. Bij
de zoektocht naar contactpersonen bleek dat veel ambtenaren niet op de hoogte waren van de
Burgerbegroting. ‘Er moet een projectnummer zijn, anders kunnen we je niet helpen’. De
afstemming bij werkzaamheden in de wijk moest ook op gang komen. Zo werd per ongeluk het veldje
voor de ‘Bijensnelweg’ gemaaid. En waren er misverstanden over het inzetten van materieel van de
gemeenten ten behoeve van de projecten in Emmerhout.

In het begin van de Burgerbegroting was de houding van ambtenaren wat gereserveerd, aldus de
betrokken inwoners. Deze houding is bij de direct betrokken ambtenaren helemaal omgedraaid naar
een enthousiaste houding. In de loop der tijd bemerkte de wijk dat er meer vertrouwen ontstond en
dat de gemeente de inwoners beter durfde los te laten. De samenwerking verbeterde ook. De
betrokken ambtenaren kregen steeds meer plezier in de samenwerking. De schotten en gescheiden
geldstromen in het gemeentehuis werden volgens de betrokkenen flexibeler ingezet naarmate de tijd
in de pilot verstreek. Vertrouwen en continuïteit worden als belangrijke voorwaarden genoemd door
inwoners. En het hebben van 1 contactpersoon.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Zowel ambtelijk als binnen het college zijn de meningen nogal verdeeld over de samenwerking met
inwoners ten aanzien van de burgerbegroting. Lang niet alle ambtenaren waren en zijn op de hoogte
van de Burgerbegroting. De samenwerking met inwonersgroepen heeft dus ook maar met een
beperkte groep ambtenaren echt plaats gevonden. Uit de gesprekken wordt duidelijk dat de eerdere
ervaringen met EOP’s deels bepalend zijn voor de mening van de ambtenaren. Zijn deze minder
positief, dan is er minder vertrouwen in het succesvol samenwerken met inwoners. Er wordt verteld
dat de gemeente meer heeft durven loslaten en ruimte heeft gegeven naarmate de pilot vorderde.

Binnen het college en binnen de groep geïnterviewde ambtenaren lopen de meningen uiteen over
welke relatie met inwoners goed zou zijn en hoe ver die gaat. De een is voor vertrouwen en loslaten
en de ander is veel meer gericht op beheersen er vanuit gaande dat de ambtenaren beter weten wat
er nodig is en meer kennis van zaken hebben over de uitvoering. Soms wordt
verantwoordelijkheidsgevoel benoemd als oorzaak, soms ook het hebben van positie: ‘kunnen
inwoners dat wel? Kunnen ze wel verantwoord omgaan met de budgetten? Ambtenaren kunnen
beter besluiten nemen dan inwoners’.




                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



Er wordt aangegeven dat het belangrijk is dat het verhelderen van verwachtingen aan het begin van
het proces helpt om meer vertrouwen te krijgen in de aanpak en in de relatie met inwoners.
Sommigen kiezen daarbij voor een meer vormvrije variant, anderen voor een set van duidelijke
voorwaarden in plaats van een te uitgebreid pakket aan voorwaarden. Dat laatste sluit ook aan bij
wat inwoners daarover zeggen: die vinden een kleinere set duidelijke voorwaarden ook prettig. Er is
binnen het college veel discussie over vrijlaten en toch ook controle houden.

Inwoners van de wijk Emmerhout

Zeggenschap                                                    Figuur 6: Stelling : Ik heb meer te zeggen gekregen
                                                                 over wat er in mijn wijk/dorp gebeurt sinds de
Iets minder dan een derde van de inwoners                               invoering van de burgerbegroting
(27%) die aan de enquête hebben deelgenomen,
ervaren dat ze meer te zeggen hebben                                                                 helemaal mee eens
gekregen. Dat is niet voor iedereen het geval.                                                       mee eens
17% ervaart niet meer zeggenschap. Ruim de                                                           neutraal
helft (56%) doet er geen uitspraak over of weet                                                      mee oneens
het niet (zie figuur 6).                                                                             helemaal mee oneens
                                                                                                     weet niet / NVT


                                                       Figuur 7: Op welke wijze kan de wijk het beste bekend maken aan de
Relatie inwoners – gemeente                            inwoners dat ze een burgerbegroting krijgen van de gemeente?
Bijna 70% van de inwoners van                                                                       Via nieuwsbrieven of
                                                                                                    wijkkrantjes
Emmerhout die aan de enquête
hebben deelgenomen, geven aan                   60                                                  Via websites en sociale
dat de bekendmaking over de                                                                         media van gemeente en van
                                                                                                    de wijk, buurt of dorp zelf
burgerbegroting via de wijk zelf
                                                40                                                  Via bijeenkomsten die de
moet gaan. Er is ook een groep
                                                                                                    wijk zelf organiseert
die daarin een rol weggelegd ziet
voor de gemeente (27%) (zie                     20                                                  De gemeente moet dit
figuur 7).                                                                                          bekend maken aan alle
                                                                                                    bewoners
                                                  0                                                 Ik vind niet dat het budget
                                                                     Emmerhout                      bekend moet worden
                                                                                                    gemaakt aan alle bewoners



3.4 Burgerbegroting als instrument

Betrokken inwoners van de pilot en de werkgroep van de EOP
De betrokken inwoners en de werkgroep van de EOP vinden de Burgerbegroting een goed initiatief.
Zij willen de pilot graag voortzetten. Ze moesten op gang komen, maar het begint nu goed te lopen.
Men ziet veel kansen om veel meer inwoners te betrekken en nog meer initiatieven te ontwikkelen.




                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                               EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

‘Het was goed om klein te beginnen en ervaring op te doen. Nu moeten we het verder door
ontwikkelen’. Voor de toekomst willen de betrokkenen doorlopende projecten gaan borgen en
nieuwe projecten ontwikkelen. De werkgroep van de EOP zou daarnaast ook graag nieuwe
uitdagingen willen aangaan. Bijvoorbeeld als er een school gesloten wordt in de wijk dan zou de wijk
wel met mee willen stemmen en ook mee willen denken over eventuele alternatieven. Onderdelen
van het groen of andere voorzieningen overnemen van de gemeente is voor de betrokkenen ook een
optie.

Op het moment dat inwoners zelf ergens tegenaan lopen dat beter of anders kan in de wijk, ontstaat
er nut en noodzaak. Dat is de juiste voedingsbodem wat hen betreft. Dit in tegenstelling tot de
gedachte dat het kiezen van een instrument of een nieuwe hype een goede voedingsbodem is. Van
kleine dingen die inwoners missen, niet goed vinden, of juist willen realiseren zou de aanpak kunnen
worden uitgebreid naar ‘eigenaarschap’. De burgerbegroting is voor hen onderdeel van een groter
doel. Daarom vinden de inwoners het ook zo belangrijk dat de projecten en het proces wat ze zijn
aangegaan met de gemeente geborgd wordt.

Daarnaast is het ook een kwestie van een lange adem. Er zijn eerst aanjagers nodig in een wijk,
mensen die het geluid van eigenaarschap ook naar voren brengen. En daarna kan verbreding
plaatsvinden naar andere inwoners die er ook in geloven. Dat is niet eenvoudig en vraagt veel tijd en
inzet. We zouden ook meer gebruik kunnen maken van online-methoden om in de toekomst nog
meer en ook een meer diverse groep inwoners te mobiliseren, aldus de inwoners.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Zowel in het college als ambtelijk zijn de meningen erg verdeeld over een toekomstbeeld ten aanzien
van de Burgerbegroting. Bijna iedereen is voor een vorm van voortzetting. Maar in welke vorm
daarover verschillende de meningen enorm. Er bestaat bij de gemeente ook twijfel over of de
inwoners wel verder willen.
De deelnemers aan het onderzoek geven aan dat er misschien beter voor een andere vorm gekozen
kan worden. Een voorbeeld dat wordt genoemd is lumpsum financiering van dorpen en wijken
waarin een aantal resultaten worden benoemd die behaald moeten worden en verder alle ruimte
wordt gelaten aan de inwoners. Het maakt niet uit hoe die resultaten tot stand komen. Maatwerk is
daarbij zeer goed mogelijk en alle gemeentelijke taken mogen worden overgenomen.

Een aantal meningen:
‘We moeten niet over inwoners beslissen, maar overleggen en advies vragen zonder dat we de
uitvoering van een hele hoop taken overdragen. We merken namelijk aan alle kanten dat de
samenleving daar niet op zit te wachten. Zo zie je dat het lastig is om bestuurders en vrijwilligers te
vinden en de opkomst en betrokkenheid van inwoners is niet altijd groot. De oplossing is
projectmatig iets doen met inwoners, dat werkt goed’.
‘We kunnen uitzoeken welke budgetten we hebben en dan inwoners zelf laten kiezen waar ze het
budget aan uit willen geven (behalve bij gemeentelijke taken zoals bijvoorbeeld riool en ozb). Dat




                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                               EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

gaat een stap verder dan de Burgerbegroting. Inwoners bepalen waar het geld aan wordt besteed,
maar de gemeente voert het uit omdat anders is de belasting voor de inwoners te groot is’.

‘We kunnen de Burgerbegroting wel voortzetten, maar dan in de vorm van een bouwdepot. Er is geld
beschikbaar, maar inwoners moeten zich melden als ze dingen willen in de buurt’.

Tot slot wordt regelmatig aangegeven dat de vorm die wordt gekozen per dorp en wijk kan
verschillen afhankelijk van wat de inwoners zelf willen en prettig vinden. In sommige dorpen willen
mensen niks zelf doen en niet meebeslissen en in andere dorpen/wijken juist wel.

Inwoners van de wijk Emmerhout
                                                         Figuur 8: Stelling: Ik vind het goed dat de gemeente
                                                        Emmen inwoners zelf mee laat beslissen waaraan het
Inwoners mee laten beslissen                                             geld wordt uitgegeven.
Inwoners van Emmerhout zijn tevreden over de
                                                                                                     helemaal mee eens
burgerbegroting als instrument. Inwoners van
                                                                                                     mee eens
Emmerhout die aan de enquete hebben
                                                                                                     neutraal
deelgenomen, vinden voor het grootste deel dat
                                                                                                     mee oneens
het goed is dat de gemeente inwoners mee laat
beslissen waaraan het geld wordt uitgegeven (zie                                                     helemaal mee oneens

figuur 8).                                                                                           weet niet




Meest passende vorm burgerbegroting
                                                     Figuur 9: Meest passende vorm van een burgerbegroting
Aan de inwoners is gevraagd welke vorm van
de burgerbegroting het beste zou passen                                                   De gemeente beheert al
voor Emmerhout.                                                                           het geld voor de wijk en
                                                                                          geeft hen een vast
                                                                                          bedrag voor activiteiten.
Bijna een op de vijf (18%) heeft voorkeur voor
                                                                                          De gemeente beheert al
de vorm dat de wijk al het geld beheert en                                                het geld voor de wijk
bepaalt wat ermee moet gebeuren.                                                          maar de wijk kan wel zelf
                                                                                          voorstellen en bepalen
De grootse groep (44%) van de inwoners die
                                                                                          wanneer er iets gebeurd.
aan de enquête hebben deelgenomen, kiest                                                  De wijk beheert al het
                                                                                          geld en bepaalt ook zelf
voor de vorm dat de gemeente al het geld
                                                                                          waaraan dat wordt
beheert en een vast bedrag geeft voor                                                     uitgegeven.
activiteiten. 38% heeft voorkeur voor de
vorm dat de gemeente al het geld beheert en
de wijk zelf voor kan stellen wanneer er iets gebeurt (zie figuur 9).




                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Aan de inwoners is in de enquête tenslotte gevraagd wat er voor nodig is om de burgerbegroting
voor langere tijd te laten slagen? In hun top 5 staan de volgende items:
   1. Communicatie en voorlichting
   2. Heldere relatie tussen dorp en de gemeente
   3. Betrokkenheid en draagvlak
   4. Realistische plannen
   5. Budget en begroting

Communicatie en voorlichting (punt 1) wordt als voorwaarde genoemd in combinatie met goed
luisteren. Het is voor de inwoners belangrijk dat er via verschillende informatiekanalen geregeld
informatie wordt verstrekt, zodat voor hen duidelijk wordt wat er speelt en met name ook dat het
niet iets eenmaligs is, maar onderdeel van een proces. Wat betreft punt 2 ‘Heldere relatie tussen het
dorp en de gemeente’, geven de inwoners aan dat het belangrijk is dat de afbakening van ieders
verantwoordelijkheden belangrijk is. Met elkaar samenwerken op basis van onderling vertrouwen en
monitoren wat goed gaat en wat beter kan. Inwoners vinden betrokkenheid en draagvlak binnen
dorp en wijk (punt 3) belangrijke voorwaarden om de burgerbegroting te laten slagen. Dit vraagt
tegelijk ook om duidelijkheid en transparantie over de inzet van middelen en de voorwaarden die de
gemeente stelt.

De inwoners geven aan dat de toekomst van de burgerbegroting alleen succesvol is als er
realistische, goed uitvoerbare plannen worden gemaakt die kort kunnen zijn, maar ook over
meerdere jaren door kunnen lopen. Dit vraagt om een meerjarenbegroting (punt 4). Daarnaast is er
voldoende beschikbaar budget (punt 5) van belang en uiteraard een heldere begroting die ook
gedeeld wordt en verantwoord wordt naar de inwoners.




                                                18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                             EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

4.       EVALUATIE BURGERBEGROTING NIEUW-DORDRECHT

In dit hoofdstuk evalueren we de burgerbegroting Nieuw-Dordrecht langs vier thema’s.
De thema’s zijn: eigenaarschap, efficiënte en effectieve besteding van middelen, relatie inwoners -
gemeente en burgerbegroting als instrument.
We beschrijven de mening van:
        de betrokken inwoners van de pilot en de werkgroep van de EOP die hebben meegewerkt
         aan een interview;
        bestuurders, raadsleden en ambtenaren van de gemeente die hebben meegewerkt aan een
         interview;
        de geënquêteerde inwoners.


4.1 Eigenaarschap en betrokkenheid van de samenleving

Betrokken inwoners en bestuur van de pilot
Gedurende de pilot zijn er dertig inwoners van Nieuw-Dordrecht actief betrokken geraakt. Het
bestuur en de gevraagde inwoners geven daarbij aan dat deze betrokkenheid niet vanzelf ging. Ze
noemen daarbij uitdagingen als een bestuurscrisis in het oude bestuur van de dorpscoöperatie,
laaggeletterdheid in het dorp en oudere mensen die minder goed digitaal bereikt worden. Het
bestuur van de dorpscoöperatie geeft aan dat ze in de pilot vooral hebben ingezet op ‘hands on’
(meer doen dan denken) activiteiten die voor het dorp belangrijk en zichtbaar zijn. Zoals bijvoorbeeld
het onderhoud van de begraafplaats.

Het gevoel van eigenaarschap wordt volgens bestuursleden en betrokken inwoners bemoeilijkt door
de houding van de gemeente: ‘ambtenaren proberen alles binnen kaders vast te houden, vinden het
lastig om vertrouwen te geven en zijn blij verrast als ze zien dat inwoners verstandige dingen hebben
gedaan met het geld uit de burgerbegroting’. Sommige inwoners zeggen daarover: “er moet vanuit
het dorp naar diverse afdelingen binnen de gemeente verantwoording worden afgelegd. Dat kost
veel tijd: eerst een plan maken, dan wachten op goedkeuring, en tot slot nog weer alles evalueren.
Dat is nogal dubbel. Ons beeld bij de pilot was dat we als inwoners ruimte zou krijgen van de
gemeente, maar dat gebeurde niet echt. De helft van het dorp snapt het nog steeds niet. Inwoners
denken dat ze het geld moeten voorschieten”.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Bij de gevraagde ambtenaren, bestuurders en raadsleden van de gemeente leven diverse meningen
over in hoeverre het eigenaarschap bij inwoners in Nieuw Dordrecht is toegenomen. Daarbij geven
gevraagde ambtenaren aan minder bekend te zijn met de pilot in Nieuw Dordrecht dan met de pilot
in Emmerhout.

Enkele ambtenaren geven aan dat de inwoners enthousiaster werden en steeds meer diensten
wilden overnemen van de gemeente en daar ook geld mee wilden verdienen. Dat ging voor veel




                                                 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                          EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

ambtenaren te snel. Het probleem is in hun ogen dat er dan vraagstukken zouden ontstaan ten
aanzien van de inzet van personeel en al bestaande contractafspraken met andere partijen. Maar er
zijn ook ambtenaren die juist heel enthousiast vertellen over het toegenomen eigenaarschap. Met
name het project rondom de begraafplaats wordt daarin door hen als positief benoemd. Of zoals
iemand van het college zegt: “ik denk dat in Emmerhout meer eigenaarschap op projecten is
ontstaan en in Nieuw Dordrecht meer eigenaarschap in algemene zin. Dat laatste vind ik eigenlijk
mooier”.

Inwoners van Nieuw-Dordrecht
                                                               Figuur 10: Bent u op de hoogte van de
                                                               burgerbegroting?
De inwoners die aan de enquête hebben
                                                                       12 % 6
deelgenomen zijn voor het grootste deel bekend met                                                ja
de burgerbegroting (82%). Bijna een vijfde is niet op                             82 %
de hoogte, maar een groot deel van hen had het wel                                                nee, maar had het
                                                                                                  graag willen weten
graag willen weten (zie figuur 10).
                                                                                                  nee




Betrokkenheid van inwoners
                                                              Figuur 11: Bent u zelf actief bij de burgerbegroting in
Ongeveer één op de drie inwoners die aan de                                    uw wijk betrokken?
enquête hebben deelgenomen is actief betrokken of                                                       Ja, actief betrokken
                                                         60
had dit graag gewild (34%). Vijf op de tien laat het
(nu) liever aan anderen over (49%) (zie figuur 11).
                                                                                                        Niet actief betrokken,
                                                         40
                                                                                                        maar zou dat wel
                                                                                                        graag willen
                                                                                                        Niet actief betrokken,
                                                         20                                             want ik laat dat liever
                                                                                                        aan anderen over
                                                                     24                                 Niet actief betrokken
                                                                             10    49
                                                          0
                                                                          Nieuw-Dordrecht




                                                20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN


                                                               Figuur 12: Stelling: Door de wijk/dorp het eigen
37% van de inwoners die aan de enquête hebben                 budget te laten beheren, is de saamhorigheid in de
deelgenomen, zien een relatie tussen het                                  wijk/het dorp toegenomen
budgetbeheer door de wijk en de toename in de
betrokkenheid/ saamhorigheid in de wijk (zie                                                       helemaal mee eens
figuur 12).                                                                                        mee eens
                                                                                                   neutraal
                                                                                                   mee oneens
                                                                                                   helemaal mee oneens
                                                                                                   weet niet




4.2 Effectieve besteding middelen

Betrokken inwoners en bestuur van de pilot
De verdeling van middelen is via een traject met een afsluitende stemronde verlopen. Via een huis
aan huis blad zijn de inwoners van Nieuw-Dordrecht geïnformeerd en is hen gevraagd ideeën aan te
leveren voor de burgerbegroting. Dit heeft geresulteerd in tien aangebrachte ideeën waarvan de top
vijf budget heeft ontvangen. Om te komen tot deze top vijf is er door de initiatiefnemers een pitch
gehouden en hebben de dertig aanwezige inwoners gestemd. De werkgroepen en het bestuur
stemden niet, anders was dit aantal van dertig hoger geweest. Het bestuur geeft aan dat ze zelf ook
graag wat meer opkomst hadden gezien, maar dat dat wat hen betreft te maken had met minder
vertrouwen in het vorige bestuur en wat nu langzamerhand terug begint te komen.

Gemeente ( bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
De ambtenaren die mee hebben gewerkt aan het onderzoek en de collegeleden geven zeer
verschillende meningen over of het geld wel of niet goed besteed is in Nieuw Dordrecht. Enkele
ambtenaren vinden dat de middelen per definitie goed besteed zijn, omdat de inwoners zelf bepaald
hebben waar ze het aan uitgeven. Zij vinden het goed dat de inwoners hun eigen keuzes ook
uitleggen aan de andere dorpsbewoners. Andere ambtenaren geven aan dat ze het lastig vonden dat
het dorp ook taken wilde overnemen van de gemeente en dus ook het daarvoor gereserveerde
budget. Er werd daarover gezegd: “de basisvoorzieningen in de openbare ruimte moet je bij de
gemeente beleggen. De gemeente heeft meerjarige (en op schaalgrootte van de gemeente)
afspraken voor onderhoud van grijs en groen. Dat kunnen inwoners toch niet efficiënter, beter en
goedkoper doen?” De raadsleden die we hebben gesproken, benoemen daarin een ander beeld: “het
is goed en leuk om eigen verantwoordelijkheid bij het dorp te beleggen. Zo kan er ook maatwerk
ontstaan. Dat is in Nieuw Dordrecht bijvoorbeeld met de begraafplaats heel goed geregeld. Die ligt er
piekfijn bij”




                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Inwoners van Nieuw-Dordrecht

Tevredenheid inwoners
                                                                Figuur 13: Stelling: Ik ben tevreden over de wijze
Bijna de helft (39%) van de inwoners die aan de                   waarop de keuze van de plannen tot stand is
enquête hebben deelgenomen, zijn (heel)                                               gekomen
tevreden over de wijze waarop de keuze van de
                                                                                                     helemaal mee eens
plannen tot stand is komen. 26% is ontevreden
                                                                                                     mee eens
(zie figuur 13).
                                                                                                     neutraal
                                                                                                     mee oneens
                                                                                                     helemaal mee oneens
                                                                                                     weet niet




Aansluiting bij wensen inwoners
                                                  Figuur 14: Wie moet er volgens u beslissen of een aanvraag of
In de enquête is gevraagd wie                                    plan moet worden toegekend?Dorps- buurt-, of wijkraad
volgens de inwoners van Nieuw-                            60
Dordrecht moet beslissen of een                                                                 Via een stemdag in de wijk,
aanvraag moet worden toegekend.                           40                                    buurt of dorp (eventueel
                                                                                                met een kiesdrempel)
Meer dan 95% vindt dat de beslissing                                                            De gemeente
in het dorp moet worden genomen,                          20

via een stemdag, door de wijkraad, of                                                           Een commissie van
                                                           0                                    bewoners die hiervoor
door een commisie van inwoners.
                                                                    Nieuw-Dordrecht             speciaal worden aangesteld
Een heel klein deel (4%) vindt dat de
gemeente daarover moet beslissen (zie figuur 14).



4.3 De relatie tussen inwoners uit Nieuw Dordrecht en de gemeente Emmen

Betrokken inwoners en bestuur van de pilot
De inwoners die hebben meegewerkt aan het onderzoek vragen aandacht voor de houding van de
gemeente ten aanzien van het dorp. Ze vinden dat de gemeente teveel stuurt, weinig vertrouwen
uitstraalt en veel controleert. De inwoners begrijpen dat samenwerken met de gemeente belangrijk
is, maar zouden graag wat meer gelijkwaardigheid willen ervaren in de samenwerking. Ze vinden
daarnaast dat er meer openheid van zaken gegeven kan worden ten aanzien van beschikbare
budgetten, bijvoorbeeld voor het onderhoud van een begraafplaats. De inwoners hebben ook een
discussie gevoerd met de gemeente over het investeren van budget dat door de inwoners wordt
verdiend door bepaalde werkzaamheden over te nemen van de gemeente en goedkoper uit te
voeren. Ze vinden dat de deze middelen terug zou mogen vloeien in de kas van het dorp. Naast de
verbeterpunten zien de inwoners dat de samenwerking en wisselwerking met de betrokken




                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                             EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

ambtenaren gedurende de twee jaar enorm zijn verbeterd. En dat de communicatie inmiddels ook
gelijkwaardiger en prettiger verloopt.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
De ambtenaren die mee hebben gewerkt aan het onderzoek geven aan soms moeite te hebben met
een meer gelijkwaardige relatie tussen inwoners en de gemeente. Zoals enkele ambtenaren daarin
zelf benoemen: “initiatiefnemers zijn over het algemeen vrijwilligers met (goede) ideeën maar
zonder expertise. Hierdoor lopen initiatiefnemers soms vast of kost het veel extra moeite om verder
te komen. De gemeente kan/wil zich er niet teveel mee bemoeien omdat het ‘immers een
burgerinitiatief’ is. Maar er kan veel tijd en energie bespaard worden, en frustratie worden
voorkomen door beter en eerder de kennis van gemeentelijke experts in te zetten. Voorwaarde
daarbij is wel dat gemeentelijke experts vanuit de organisatie tijd en middelen krijgen om de input te
leveren”.

Enkele bestuurders benoemen de wens om de burgerbegroting veel breder en bewuster in het
gemeentehuis onder de aandacht te brengen. Ze geven aan dat een groot deel van de ambtenaren
deze ontwikkeling ontgaat. En benoemen het belang van een gedeelde visie en gedeelde waarden.
Niet elk dorp of wijk is hetzelfde en dat vraagt volgens hen om maatwerk in de relatie tussen
inwoners en gemeente.

Inwoners van Nieuw-Dordrecht

                                                           Figuur 15: Stelling: Ik heb meer te zeggen gekregen over
Zeggenschap                                                wat er in mijn wijk/dorp gebeurt sinds de invoering van
Ongeveer een kwart van de inwoners (25%) die                                   de burgerbegroting
aan de enquête hebben deelgenomen, ervaren
                                                                                                    helemaal mee eens
dat ze meer te zeggen hebben gekregen. Dat is
                                                                                                    mee eens
niet voor iedereen het geval. 36% ervaart niet
                                                                                                    neutraal
meer zeggenschap. Een derde (33%) doet er geen
                                                                                                    mee oneens
uitspraak over of weet het niet (zie figuur 15).
                                                                                                    helemaal mee oneens
                                                                                                    weet niet / NVT




                                                 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Relatie inwoners – gemeente                              Figuur 16: Op welke wijze kan het dorp het beste bekend maken
Bijna 80% van de inwoners van Nieuw-                     aan de inwoners dat ze een burgerbegroting krijgen van de
                                                         gemeente?                              Via nieuwsbrieven of wijk-
Dordrecht die aan de enquête hebben                                                              en dorpskrantjes
deelgenomen, geven aan dat de                             80
bekendmaking over de                                                                             Via websites en sociale
burgerbegroting via de wijk zelf moet                     60                                     media van gemeente en
                                                                                                 van de wijk, buurt of dorp
gaan. Er is ook een groep die daarin
                                                          40                                     zelf
een rol weggelegd ziet voor de                                                                   Via bijeenkomsten die de
gemeente (22%) (zie figuur 16).                                                                  wijk, buurt of dorp zelf
                                                          20                                     organiseert

                                                           0                                     De gemeente moet dit
                                                                     Nieuw-Dordrecht             bekend maken aan alle
                                                                                                 bewoners


4.4 Burgerbegroting als instrument

Betrokken inwoners en bestuur van de pilot
De inwoners die hebben meegewerkt aan het onderzoek vinden dat Burgerbegroting moet worden
voortgezet. Er lopen namelijk veel projecten en die kunnen niet doorgaan als het budget van de
Burgerbegroting wegvalt. De inwoners willen bovendien graag nog meer het voortouw nemen in
eigen, lokale keuzes en meer beslisbevoegdheid over besteding van middelen. Bijvoorbeeld door
vanuit de verkeersgroep met het dorp zelf een visie op verkeer te schrijven. Wat hen betreft beheren
ze daarbij ook zelf het gereserveerde budget en verantwoorden ze achteraf aan de gemeente. Als
voorbeeld noemen ze het opnieuw asfalteren van een weg die in de ogen van het dorp nog best
prima was en die door de vernieuwing uitnodigt tot te hard rijden. Het dorp zou zelf een hele andere
weg hebben laten repareren.

De geïnterviewde inwoners geven daarbij wel aan per thema te willen kijken naar wel of geen
eigenaarschap in het dorp. Bij sommige thema’s zouden ze de het geld en de uitvoering graag
overnemen van de gemeente, maar op andere onderdelen zouden ze graag willen samenwerken met
de gemeente. Vooral het vraagstuk rondom draagvlak en inclusie wordt daarin door hen genoemd.
De dorpelingen vinden het erg belangrijk, maar ook een uitdaging, om goed te peilen wat de rest van
het dorp vindt over vraagstukken en welke prioriteiten er worden gekozen. Ze vragen zich daarbij
onder andere af hoe ze daarin ook de dorpelingen die nu helemaal niet betrokken zijn, kunnen
bereiken.

Gemeente (bestuurders, raadsleden en ambtenaren)
Vanuit de gevoerde gesprekken worden er zeer diverse beelden geschetst over een mogelijk vervolg.
Een deel van de ambtenaren en een deel van het college benoemt het belang van maatwerk per
dorp/wijk en het aansluiten bij de wensen van de inwoners. Zij vinden dat een open gesprek met
inwoners mogelijkheden biedt om samen te bepalen wat er nodig is. Deze gesprekken worden op dit
moment nog niet gevoerd, volgens hen, en daar ligt nog veel ruimte.




                                                24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN



Daarnaast geven bestuurders, raadsleden en ambtenaren ook het belang aan van intern gedeelde
beelden bij “loslaten en ruimte geven aan inwoners”. En de wens om de burgerbegroting niet zomaar
voort te zetten als instrument, maar te zoeken naar een gedeelde visie waarbinnen de vorm nog vrij
in te vullen is per dorp of wijk.

Inwoners van Nieuw-Dordrecht

                                                      Figuur 17: Stelling: Ik vind het goed dat de gemeente
Inwoners mee laten beslissen                          Emmen inwoners zelf mee laat beslissen waaraan het
Inwoners van Nieuw-Dordrecht zijn tevreden                            geld wordt uitgegeven.
over de burgerbegroting als instrument.
Inwoners van Nieuw-Dordrecht die aan de                                                       helemaal mee eens

enquete hebben deelgenomen, vinden voor                                                       mee eens

het grootste deel dat het goed is dat de                                                      neutraal
gemeente inwoners mee laat beslissen                                                          mee oneens
waaraan het geld wordt uitgegeven (zie                                                        helemaal mee oneens
figuur 17).




Meest passende vorm burgerbegroting
                                                    Figuur 18: Meest passende vorm van een burgerbegroting
Aan de inwoners is gevraagd welke
vorm van de burgerbegroting het beste                                                         De gemeente beheert al
zou passen voor Nieuw-Dordrecht.                                                              het geld voor de wijk/het
                                                                                              dorp en geeft hen een vast
                                                                                              bedrag voor activiteiten.
De grootste groep van de inwoners die                                                         Grotere uitgaven..
                                                                                              De gemeente beheert al
aan de enquête heeft deelgenomen,                                                             het geld voor de wijk/het
kiest voor de vorm waarbij de wijk al                                                         dorp maar de wijk/het dorp
                                                                                              kan wel zelf voorstellen en
het geld beheert en bepaalt wat ermee
                                                                                              bepalen wannee..
moet gebeuren (42%).                                                                          De wijk/het dorp beheert al
Een kwart (26%) van de inwoners die                                                           het geld voor de wijk/het
                                                                                              dorp en bepaalt ook zelf
aan de enquête hebben deelgenomen,                                                            waaraan dat wordt
kiest voor de vorm dat de gemeente al                                                         uitgegeven.
het geld beheert en een vast bedrag
geeft voor activiteiten. 32% Heeft de voorkeur voor de vorm dat de gemeente al het geld beheert en
de wijk zelf voor kan stellen wanneer er iets gebeurd (zie figuur 18).

Aan de inwoners is in de enquête tenslotte gevraagd wat er voor nodig is om de burgerbegroting
voor langere tijd te laten slagen? In hun top 5 staan de volgende items:
1.      Een heldere relatie tussen het dorp en de gemeente
2.      Voldoende budget en duidelijkheid over de begroting




                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

3.     Transparant en laagdrempelig beheer van de eigen middelen
4.     Overleg tussen het dorp en de gemeente
5.     Goede uitvoerbare plannen en werken met een meerjarenplanning

Wat betreft punt 1 gaat het de inwoners met name om een heldere afbakening van de
verantwoordelijkheden van inwoners en gemeente. Hoe kan er het beste worden samengewerkt?
Wie doet wat? En de inwoners geven aan dat de gemeente meer zou kunnen loslaten en vertrouwen
op de kracht van het dorp. Ook vragen ze aandacht voor korte lijnen en vaste contactpersonen.
Ten aanzien van het budget (punt 2) geven de inwoners aan dat dit vrij beperkt is. Er is meer inzicht
nodig in de budgetten die de gemeente beschikbaar heeft voor bepaalde werkzaamheden in het
dorp om als dorp in de kunnen schatten wat het dorp zelf zou kunnen overnemen.

Punt drie richt zich op een eenvoudige manier om het eigen budget te beheren door het dorp. De
inwoners willen inzicht in het budget en de wijze waarop het dorp het budget besteedt. De
verantwoording naar de gemeente moet niet te ingewikkeld zijn. Bij vier geven de inwoners aan dat
er meer overleg en afstemming moet plaatsvinden binnen de dorpscoöperatie, maar ook tussen de
coöperatie en de gemeente. Onder punt vijf geven de inwoners aan dat er duidelijke uitvoerbare
plannen nodig zijn om de burgerbegroting te laten slagen. Deze plannen richten zich op meerdere
jaren en op meerdere thema’s tegelijk.




                                                26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

5.     CONCLUSIE

In hoofdstuk 3 en 4 zijn de pilots Emmerhout en Nieuw-Dordrecht geëvalueerd langs vier thema’s, te
weten: eigenaarschap en betrokkenheid, efficiënte en effectieve besteding van middelen, relatie
inwoners - gemeente en burgerbegroting als instrument.
Op basis van die evaluatie voor beide pilots concluderen we in dit hoofdstuk in welke mate de pilot
geslaagd is, of de burgerbegroting bijdraagt aan eigenaarschap, wat werkt wel/niet en welke
elementen kunnen uit de pilot worden meegenomen.

Werkt het?
“Een burgerbegroting is een stimulans voor burgerbetrokkenheid en initiatiefkracht. Het open
karakter vergroot de mogelijkheden voor mensen die niet in formele structuren zitten om ook hun
stem te laten horen en enige richting te geven aan beleidskeuzes” (Hofman, 2011)

Uit de mondelinge evaluatie die eerder intern in de gemeente Emmen is uitgevoerd, kwam al naar
voren dat er in Emmerhout en Nieuw-Dordrecht ‘voldoende betrokkenheid is vanuit de wijk/het dorp
en wordt de bepaling van waar het geld naar toe gaat over gelaten aan de aanwezige inwoners’. Dit
wordt bevestigd door deze evaluatie. De burgerbegroting vergroot de betrokkenheid van de
inwoners bij de wijk. Door als inwoner actief te zijn voor je eigen woonomgeving of door
(projectmatig) samen te doen, neemt de betrokkenheid toe. Eén van de gesprekpartners beschreef
het op deze manier: ‘Dit geeft een gevoel van trots’. Inwoners van Emmerhout en Nieuw-Dordrecht
die aan de enquête deel hebben genomen, bevestigen dit, ze zien een toename van de
saamhorigheid in de wijk en in het dorp.

Over de vraag of de gemeente Emmen door moet gaan met de burgerbegroting, bestaat veelal geen
twijfel. De volgende twee uitspraken geven dit kernachtig weer:
Burgerbegroting kan niet in 2 jaar slagen, moet minimaal 5 jaar duren.
Absoluut doorgaan – als je nu stopt ben je als gemeente al je goodwill kwijt




                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                    EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Wat werkt?
In de gesprekken hebben we gevraagd naar wat gezien wordt als de werkzame bestanddelen van de
pilot burgerbegroting. En welke elementen kunnen uit de pilot worden meegenomen?

Maatwerk
Het werkt als de burgerbegroting aansluit bij (de beweging
die er in) het dorp of de wijk (is) en past bij het dorp/wijk. Of
het nu gaat over de begeleiding (wel of niet extern), het
aantal stemrondes of het beheer van het budget.

Ook uit de eerder uitgevoerde interne (mondelinge) evaluatie
komt eenzelfde beeld naar voren. ‘De manier van vormgeven
van de stemrondes past … bij beide goed. Binnen Emmerhout
wordt er meer aandacht besteed aan een theoretische goede
vorm (gebaseerd op de bewezen goede toepassing binnen bv.
stadsdeel Antwerpen). In Nieuw-Dordrecht past meer een
eenvoudig proces’.

De ervaring is dat het vaak klein begint, omdat het vaak eerst pionieren is. Op deze manier is het dan
voor het dorp en de wijk behapbaar en kan het (uit)groeien.

Van onderop
Geïnterviewden ervaren dat het draagvlak voor een burgerbegroting groter is naarmate inwoners in
hun dorp of wijk zich bewust zijn van wat er speelt en wat er belangrijk is voor hun leefomgeving. De
burgerbegroting is dan een ‘logische volgende stap’.

Communicatie
Voor de inwoners van dorp/wijk werkt het als er veel over wordt gecommuniceerd en er veel
verschillende communicatiekanalen worden gebruikt. Inwoners willen graag op de hoogte zijn van
het proces. Niet alle inwoners zijn op de hoogte van de burgerbegroting. Van de inwoners die niet op
de hoogte zijn van de burgerbegroting, had het grootste deel van de inwoners het wel heel graag
willen weten.

Loslaten in vertrouwen
De ervaring van de afgelopen twee jaar is geweest dat de burgerbegroting goed werkt als de
gemeente faciliteert en samenwerkt op basis van onderling vertrouwen. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het uitstralen van het vertrouwen dat dorpen en wijken de budgetten goed beheren, dat
inwoners verantwoordelijk omgaan met hun leefomgeving, en dat er fouten gemaakt mogen
worden.




                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                              EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Wat is er nodig voor het vervolg?
Een belangrijke constatering is dat er binnen de gemeente Emmen onder ambtenaren, raadsleden en
bestuurders nog onvoldoende sprake is van een gedeelde visie en gedeelde waarden. Dit heeft tot
gevolg dat er tegengestelde signalen worden geconstateerd, die van ‘ruimte geven’ en ‘loslaten’ en
aan de andere kant die van ‘controle’ en ‘sturing’. Dit wordt ook zo ervaren in de twee pilotgebieden.
De ervaring is dat de gemeente eerst (nog) (te)veel stuurde, controleerde en weinig vertrouwen
uitstraalde, maar dat dit in de 2 jaar erg verbeterd is. Zowel inwoners als bestuurders en raadsleden
herkennen een zgn. koudwatervrees bij de gemeente om dingen los te laten en vertrouwen te geven.

Lerende organisatie
Werken aan en met een burgerbegroting vraagt van de overheid een andere manier van werken. In
2013 heeft de gemeente ingezet op Bestuurlijke Innovatie Experimenten, waarmee ze ervaring op wil
doen met een andere manier van werken (Emmen, 2016). Met het experiment burgerbegroting zijn
in Emmerhout en Nieuw-Dordrecht veel ervaringen opgedaan waarvan geleerd kan worden.
De vraag die voorligt is: zijn deze leerervaringen uniek of zijn ze juist verklaarbaar/herkenbaar in deze
fase en het dynamische speelveld? En in het zoekproces naar nieuwe rollen en
verantwoordelijkheden? De leerervaringen geven veel handvaten voor het (door)ontwikkelen van
een gedeelde visie en gedeelde waarden over de rollen en verantwoordelijkheden. Of anders gezegd
over de gezamenlijke beelden bij loslaten, ruimte geven en vertrouwen geven. Het is dan van belang
dat gemeenteraad, het college en de ambtenaren de visie kennen en omarmen. En dat de
burgerbegroting onderdeel wordt van een werkwijze of een proces van samen optrekken met de
inwoners in dorpen en wijken.

Uit deze evaluatie komen vragen naar boven die mogelijk kunnen helpen bij het vormgeven van die
visie:
Hoe geven we betekenis aan het begrip ‘gelijkwaardigheid’?,
Welke taken kunnen dorpen/wijken wel overnemen?,
Zijn er taken die dorpen/wijken niet over kunnen nemen? Wat betekent dit voor de samenwerking
tussen dorpen/wijken met de gemeente?,
Welke expertise uit de gemeente kan worden ingezet?,
Hoe geven we de communicatie intern goed vorm?
Op welke wijze wikkelen we de budgetten af?
Vloeien de gemaakte besparingen terug in de kas van dorpen en wijken?




                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

BIJLAGEN




           30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                          EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Bijlage 1: Uitnodiging gesprekken Evaluatie Burgerbegroting




Gesprekken stakeholders ‘Burgerbegroting’
gemeente Emmen




UITNODIGING
Namens de gemeente Emmen nodigen wij u van harte uit om deel te nemen aan de evaluatie van
de pilots burgerbegroting Emmerhout en Nieuw-Dordrecht. CMO STAMM is gevraagd om deze
evaluatie uit te voeren.

Evaluatie Burgerbegrotingen Emmerhout en Nieuw-Dordrecht
De aflopen twee jaar (2017 en 2018) zijn er twee pilots burgerbegroting gestart in Emmen.
Wijkbewoners van Emmerhout en Nieuw-Dordrecht mochten zelf besluiten over hoe een bepaald
budget ingezet werd voor hun wijk of dorp. En daarmee mee beslissen over de toekomst van hun
wijk of dorp.

Het doel van de evaluatie is om na te gaan in welke mate de pilot Burgerbegroting 2017/2018
geslaagd is in Emmerhout en Nieuw-Dordrecht. Wat werkt wel, wat werkt niet en waarom. Op basis
van de uitkomsten van de evaluatie neemt de gemeente Emmen een besluit over het voortzetten
van de beide pilots c.q. het uitbreiden naar andere wijken en dorpen die dat graag willen.

Inzicht in ervaringen en bekendheid
In het evaluatiegesprek, waarvoor we u hierbij uitnodigen, staan uw ervaringen met de pilots
burgerbegroting in Emmerhout en/of Nieuw-Dordrecht centraal. We voeren gesprekken met een
aantal stakeholders. Naast deze individuele gesprekken met stakeholders, vragen we de inwoners
van Emmerhout en Nieuw-Dordrecht ook naar hun ervaringen en bevindingen. Dit gebeurt in de
vorm van een enquête.




Aanmelden




                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Aanmelden is niet nodig, we sturen een outlook vergaderverzoek via de mail. U kunt daarbij de
uitnodiging accepteren of weigeren. Meer informatie:

Saskia Duursma
s.duursma@cmostamm.nl
06 124 139 41

Hermien Maarsingh
h.maarsingh@cmostamm.nl
06 460 783 33

Met vriendelijke groet, namens de gemeente Emmen,
Saskia Duursma en Hermien Maarsingh, adviseurs CMO STAMM




                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                             EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Bijlage 2: gespreksonderwerpen evaluatie

Itemlist evaluatie burgerbegroting Emmen
De gesprekken zijn gevoerd op basis van onderstaande vier items die allen gaandeweg het gesprek
aan bod kwamen.

Proces
De wijze waarop de burgerbegroting van start is gegaan verschilt in Emmerhout en Nieuw Dordrecht.
Wat vinden jullie van de wijze waarop de gemeente van start is gegaan met de Burgerbegroting?
Was het dorp/de wijk voldoende betrokken bij de beginfase? Is het zo gegaan als jullie verwacht
hadden?

Hoe is dit geland in Emmerhout/Nieuw Dordrecht?
Zijn er verbeteringen mogelijk in de start van het proces, wat moet behouden blijven, wat kan beter?

Besteding middelen
Zijn de beschikbare middelen goed besteed? Hebben jullie de taken kunnen overnemen van de
gemeente die je graag wilde overnemen of ontbrak het aan voldoende budget en voldoende inzicht
in gemeentelijke budgetten?

Eigenaarschap en sociale cohesie
De betrokkenheid van inwoners bij de burgerbegroting is belangrijk om er een gedeeld succes van te
maken. Is het ‘Eigenaarschap’ vergroot? Zijn veel inwoners actief (of alleen beperkte groep die altijd
actief is) en op de hoogte van wat er in het kader van de burgerbegroting gebeurt in het dorp/de
wijk? Heeft de werkwijze effect op de sociale cohesie in het dorp/wijk?

Toekomst
Kan de werkwijze van de Burgerbegroting verder worden verbreed en wat is daar voor nodig?
Als je een toekomstig ideaalbeeld zou moeten beschrijven over ‘Meer van de Samenleving’
(samenwerking inwoners, gemeente, instellingen/organisaties en bedrijven) hoe ziet dat er dan uit?




                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                      EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Bijlage 3: vragenlijst enquête




                                 34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                           EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN




Evaluatie ‘Burgerbegroting’




Welkom bij dit onderzoek over de Burgerbegroting

De aflopen twee jaar zijn er experimenten burgerbegroting gestart in Emmerhout en Nieuw-
Dordrecht. U mocht als inwoner zelf besluiten over hoe een bepaald budget ingezet werd. En
daarmee mee beslissen over de toekomst van de wijk of het dorp.

De gemeente Emmen heeft CMO STAMM gevraagd om een evaluatie uit te voeren in Emmerhout en
Nieuw-Dordrecht. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie neemt de gemeente besluiten over
het voortzetten van de beide pilots en/of het uitbreiden naar andere wijken en dorpen die dat graag
willen.

Allereerst stellen we u enkele vragen over de bekendheid met de burgerbegroting. Vervolgens
stellen we een paar vragen over uw ervaringen en bevindingen.

BLOK 1: BEKENDHEID MET BURGERBEGROTING

1. In uw wijk/dorp heeft de gemeente Emmen een budget in het kader van de burgerbegroting
   beschikbaar gesteld. Bent u hiervan op de hoogte?
          Ja, ga door naar vraag 3
          Nee, ga door naar vraag 2

2. Had u dit wel graag willen weten?
          Ja, ga door naar vraag 3
          Nee, ga door naar vraag 5

3. Hoe bent u over de burgerbegroting op de hoogte gebracht? Kruis de optie aan die voor u van
   toepassing is. Er zijn meerdere antwoorden mogelijk.
          via nieuwsbrieven of wijk- en dorpskrantjes
          via websites en sociale media van de gemeente en de wijk, buurt of dorp zelf
          via bijeenkomsten die de wijk, buurt of dorp zelf organiseert
          anders (vul in) ………………………………………




                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                               EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

              ik ben niet op de hoogte gebracht

   4. Wilt u op dezelfde wijze op de hoogte gehouden worden van:

                                                                             ja            nee         geen
                                                                                                      mening

Nieuws en ontwikkelingen over de burgerbegroting



Waaraan het geld allemaal aan besteed wordt



De manier waarop de besluiten over de besteding van het geld zijn
genomen



Anders,……………………………………………………………………………………………….



   5. Op welke wijze kan de wijk/het dorp het beste bekend maken aan de inwoners dat ze een
      burgerbegroting krijgen van de gemeente? Kruis de optie(s) aan die volgens u het beste werkt.
             Dit moet via nieuwsbrieven of wijk- en dorpskrantjes
             Dit moet via websites en sociale media van de gemeente en de wijk, buurt of dorp zelf
             Dit moet via bijeenkomsten die de wijk, buurt of dorp zelf organiseert
             De gemeente moet dit bekend maken aan alle inwoners
             Dit moet anders (vul in) ………………………………………
             Ik vind niet dat het budget bekend moet worden gemaakt aan alle inwoners
             Weet ik niet

   6. Moeten de wijken, buurten en dorpen aan inwoners bekend maken waar het geld aan is
      besteed? Kruis de optie aan die volgens u het beste past.
             Ja, dit moet via nieuwsbrieven of wijk- en dorpskrantjes
             Ja, dit moet via websites en sociale media
             Ja, dit moet via bijeenkomsten die de wijk, buurt of dorp zelf organiseert
             Ja, dit moet anders, namelijk (vul in) …………………………….……
             Nee, dit hoeft niet.
             Weet ik niet

   7. Bent u zelf actief bij de burgerbegroting in uw wijk betrokken?
             Ja
             Nee, maar dat zou ik wel graag willen




                                                   36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                               EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

             Nee, dat laat ik liever over aan anderen
             Weet ik niet

  BLOK 2: WIE BESLIST?

  8. De burgerbegroting is er voor iedereen - jong en oud - die een goed idee heeft om activiteiten te
     ondernemen in hun wijk, buurt of dorp. Wie moet er volgens u beslissen of een aanvraag of plan
     moet worden toegekend? Of kort gezegd: wie moet er beslissen over de burgerbegroting?

          Dorps- buurt-, of wijkraad
          Via een stemdag in de wijk, buurt of dorp. Iedereen die een idee heeft en geld van het
         wijk-, buurt- of dorpsbudget wil, licht zelf de plannen toe. Daarna wordt er gestemd over alle
         ingebrachte ideeën
          De gemeente
          Een commissie van inwoners die hiervoor speciaal worden aangesteld
          Anders (vul in)…………………………………………………………………….



  9. Hieronder staan een aantal stellingen over de burgerbegroting. In hoeverre bent u het eens met
     de volgende stellingen?

                                 helemaal         eens       neutraal        mee         helemaal     weet niet /
                                 mee eens                                   oneens         mee          NVT
                                                                                          oneens




Ik weet waaraan de
budgetten worden besteed

Ik ben tevreden over de wijze
waarop de keuze van de
plannen tot stand is gekomen

Door de wijk/dorp het eigen
budget te laten beheren, is de
saamhorigheid in de wijk/het
dorp toegenomen

Ik heb meer te zeggen
gekregen over wat er in mijn
wijk/dorp gebeurt sinds de




                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                               EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

invoering van de
burgerbegroting

Ik vind het goed dat de
gemeente Emmen inwoners
zelf mee laat beslissen
waaraan het geld wordt
uitgegeven.



Ik vind dat ik mee moet
kunnen bepalen hoe mijn
eigen leefomgeving eruit ziet




  10. De burgerbegroting kan op veel verschillende manieren worden vormgegeven. Welke van de 3
      varianten zou voor u, als u zou mogen kiezen, het beste passen?

          De gemeente beheert al het geld voor de wijk/het dorp en geeft hen een vast bedrag voor
      activiteiten. Grotere uitgaven voor bijvoorbeeld het onderhoud van wegen doet de gemeente
      zelf. De gemeente beheert het geld.

         De gemeente beheert al het geld voor de wijk/het dorp maar de wijk/het dorp kan wel zelf
      voorstellen en bepalen wanneer iets gebeurd ook bijvoorbeeld voor het onderhoud van wegen.

         De wijk/het dorp beheert al het geld voor de wijk/het dorp en bepaalt ook zelf waaraan dat
      wordt uitgegeven.

         weet ik niet

  11. Als je een burgerbegroting voor langere tijd wilt laten slagen, wat is er dan volgens u (allemaal)
      voor nodig? Benoem uw top 5
      1. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
      2. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………
      3. …..
      4. …
      5. ….

  BLOK 3: ALGEMENE VRAGEN

  Dit laatste blok vragen gaat over de kenmerken van u zelf.




                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                 EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

1.   Wat is uw geslacht?
               man
               vrouw



2.   Wat is uw geboortejaar? (bijv. 1971)

3.   Woonplaats                                    ……………………………………

4.   Hoe lang woont u in uw huidige woonplaats?         ……....jaar



                             U bent aan het einde gekomen van deze vragenlijst
                                     Hartelijk dank voor uw medewerking!




                                                   39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                            EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Bijlage 4: Onderzoeksverantwoording enquête Evaluatie Burgerbegroting

Voor dit onderzoek is een online enquête afgenomen, uitgevoerd door Trendbureau Drenthe onder
inwoners uit Emmerhout en Nieuw-Dordrecht.

Het gaat om een steekproef van personen van 18 jaar en ouder. De personen die voor dit onderzoek
zijn geselecteerd, ontvingen per post een uitnodigingsbrief van de gemeente Emmen met daarop het
internetadres waar de vragenlijst ingevuld kon worden. Voor iedereen is er een unieke inlogcode om
ervoor te zorgen dat iedereen de vragenlijst maar 1 keer in kan vullen.

Respons enquête
In totaal hebben 110 inwoners uit Emmerhout de vragenlijst volledig ingevuld; dit is een respons van
8%. Voor dit onderzoek heeft een steekproef van personen van 18 jaar en ouder in Emmerhout een
uitnodigingsbrief op naam ontvangen.

In totaal hebben 73 inwoners uit Nieuw-Dordrecht de vragenlijst volledig ingevuld; dit is een respons
van 9%. Voor dit onderzoek hebben alle huishoudens in Nieuw-Dordrecht een uitnodigingsbrief
ontvangen.




                                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                       EVALUATIE BURGERBEGROTING EMMEN

Bijlage 5: geraadpleegde bronnen
-   Gemeente Emmen (2016) – Definitieve burgerbegroting 2017-2018.
-   Gemeente Emmen (2016) – Burgerbegroting Gemeente Emmen 2017/2018 Emmerhout en
    Nieuw-Dordrecht. Bijlage 1- Kaders m.b.t. de Burgerbegroting
-   Hofman, J. Nederland op weg naar de burgerbegroting. Den Haag, 2011
-   IPW (2015). Hoe waardeer je een maatschappelijk initiatief? Handboek voor publieke
    ondernemers. Deventer
-   Veldman, C. (2015) – Pilot Burgerbegroting Gemeente Oldenbroek 2015 – wat heeft het
    gebracht?




                                            41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>