<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Jaarrekening en jaarverslag 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Jaarverslag
1. Inleiding                       3

2. Bestuurlijke verantwoording     4

3. Programmaverantwoording         6

4. Financiële verantwoording       39

Jaarrekening
5. Overzicht van baten en lasten   44

6. Balans met toelichting          50




                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
Voor u ligt een beknopte versie van de jaarrekening en het jaarverslag van 2019. Met deze beknopte
versie willen we u in vogelvlucht de essentie van de jaarrekening 2019 laten zien. Wat zijn in grote lijnen
de cijfers en trends/ontwikkelingen? En waar heeft de gemeente Emmen in 2019 aan gewerkt?
U leest het in dit boekwerk. De complete jaarrekening en het jaarverslag kunt u vinden op de website:
gemeenteraademmen.nl.

De jaarrekening                                           verkeerslichtrapportages voor de behaalde doelen en
De jaarrekening geeft een beeld van de inkomsten en       maatschappelijke effecten (“wat hebben wij bereikt”).
uitgaven van de gemeente Emmen in het afgelopen jaar.
Daarnaast geeft de rekening een beeld van de              Daarbij worden de volgende mogelijkheden gebruikt:
bezittingen en schulden van de gemeente. Na
vaststelling door de gemeenteraad wordt de                      De prestatie is gerealiseerd dan wel loopt volgens
jaarrekening aangeboden aan de provincie.                       planning
                                                                De prestatie is deels gerealiseerd dan wel
Het jaarverslag                                                 vertraging in de planning
In het jaarverslag kunt u lezen wat de gemeente in 2019         De prestatie is niet gerealiseerd dan wel nog niet
allemaal gedaan heeft. De activiteiten van de gemeente          opgestart
zijn over 10 programma’s (thema’s) verdeeld. Per
programma worden beknopt de relevante
ontwikkelingen geschetst. Voor een completer beeld        Emmen, 19 mei 2020
verwijzen wij u naar het complete jaarverslag op de       College van Burgemeester en Wethouders
website.
In deze jaarrekening wordt gewerkt met zogenaamde




                                                                                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. Bestuurlijke verantwoording
Voor u ligt de Jaarrekening 2019. Het was een bewogen         medio vorig jaar een flinke uitdaging om de begroting
jaar wat betreft de begroting. Al voor het vaststellen van    sluitend te krijgen en daarom moesten we
de begroting 2019 werden we geconfronteerd met                noodgedwongen een pas op de plaats maken met nieuwe
oplopende tekorten, waardoor de begroting is                  investeringen. Ook hebben we meer tijd genomen om
vastgesteld zonder investeringsagenda. De tussentijdse        onze reserves op het gewenste niveau te brengen. Bij de
rapportages over 2019 gaven een beeld dat wij te maken        behandeling van de Kadernota 2020, in de
hadden met een dreigend financieel tekort. Hierdoor           raadsvergadering van 27 juni 2019, bood de
zijn wij strak gaan sturen op de uitgaven (geen nieuwe        gemeenteraad ons daarvoor ruimte. Versterking van het
investeringen) en hebben wij ingegrepen door middel           weerstandsvermogen is noodzakelijk, niet alleen
van een uitgavenstop. Bij elke uitgave is gekeken of deze     vanwege het huidige ratio, maar ook gezien de
wel nodig is. Ook was er gedurende het jaar 2019 sprake       ontwikkelingen rondom het coronavirus in 2020.
van fors bijsturen op de bedrijfsvoering met onder            Overigens biedt het resultaat 2019 de kans om ons
andere een selectieve vacaturestop. Dit heeft geleid tot      weerstandsvermogen te versterken.
de volgende voordelen:
  - € 1,3 mln. minder uitgaven door de selectieve             Met de raad zijn we in gesprek richting de Kadernota
      uitgavenstop;                                           2021. Met dit proces zijn wij op 23 september 2019
  - € 1,9 miljoen voordeel op bedrijfsvoering bij Berap II;   gestart, om samen te komen tot inhoudelijke keuzes
  - € 1,5 miljoen voordeel doordat er minder                  voor een toekomstbestendig Emmen. Want het
      investeringen zijn gedaan.                              financieel perspectief voor de komende jaren is nog
                                                              steeds ongunstig. Een schrale troost: ook daarin staan
Echter, deze bijsturingen zijn niet houdbaar voor de          we als gemeente Emmen niet alleen. Bij de Vereniging
langere termijn. We zien dat we in de organisatie hier en     van Drentse Gemeenten (VDG) en VNG hebben we voor
daar door de bodem zakken en dat zaken blijven liggen,        een forse inzet richting het Rijk gepleit. Ook via het
die nog wel moeten worden opgepakt. De werkdruk is            samenwerkingsverband van grote steden, de G40, zijn
hoog en hier en daar zelfs te hoog.                           wij in gesprek met het kabinet om het tij te keren.

Door de stevige bijsturing werd in de begroting (na           Naast het verzoeken om extra geld, hebben we het
wijzigingen) uitgegaan van een voordeel van € 2,3             afgelopen jaar ook nadrukkelijk geconstateerd dat van
miljoen. De afsluiting van het jaar 2019 geeft echter een     onze kant werk aan de winkel blijft: een verdere
positief resultaat van € 6,9 miljoen.                         transformatie van de gedecentraliseerde taken blijft
                                                              nodig om de beloften daadwerkelijk te kunnen inlossen.
Het positievere resultaat komt hoofdzakelijk door             Wat daarbij essentieel is, is vertrouwen en
incidentele voordelen, zoals:                                 ondersteuning (financieel en in beleid) van het Rijk.
  - het positieve effect van de decembercirculaire 2019       Deze ondersteuning dient zich te richten op het
     ad € 0,9 miljoen;                                        versterken van het decentraal beleid, niet op het
  - een actuele doorrekening van de grondexploitaties         ondergraven daarvan. Decentralisatie zal nooit slagen
     (de meerjarige uitgifteprognoses van gronden zijn        zonder eigen beleidsruimte. Samen met de overige
     positiever en worden volgens de
                                                              Drentse gemeenten hebben we een lobbytraject in gang
     verslaggevingsregels in één keer als resultaat in
                                                              gezet met meerdere voorstellen om de sturingskracht
     2019 verwerkt) ad € 5,2 miljoen;
                                                              van ons als gemeenten te vergroten.
  - eenmalige extra declaraties aan het rijk voor
     bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ) en een
                                                              Ontwikkelingen Wildlands
     onttrekking aan de voorziening
     bijstandsdebiteuren met betrekking tot BUIG en           Op 28 maart 2019 heeft de raad ingestemd met het
     overige participatie ad € 1,2 miljoen.                   voorgestelde herstructureringsscenario. Hiermee is de
                                                              gemeente de enige financier en is het financieel belang
Het voordelig resultaat over 2019 betekent niet dat wij       in Wildlands toegenomen. Ten behoeve van de
uit de financiële problemen zijn. Het                         jaarrekening 2019 is een impact analyse uitgevoerd van
meerjarenperspectief laat grote tekorten zien. Wij            de effecten van corona op Wildlands en het Atlastheater.
worden nog steeds geconfronteerd met toenemende               Uit deze analyse komt naar voren dat er geen extra
kosten in het sociaal domein en tegenvallers in het           voorziening getroffen hoeft te worden, maar dat het
gemeentefonds. Het zogenoemde ‘trap-op-trap-af                risicobedrag wel is toegenomen, dit is meegenomen in
systeem’ bij het Gemeentefonds had negatieve financiële       de bepaling van het weerstandsvermogen. Het
gevolgen voor gemeenten. Als het Rijk minder geld             voornemen is om het rekening courant krediet tijdelijk
uitgeeft, krijgen gemeenten ook minder geld.                  te verhogen met € 5,5 miljoen waardoor ons financieel
Zoals hiervoor gesteld: financieel gezien hadden we           belang uit komt maximaal € 85,2 miljoen.


                                                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                           •   We investeerden in dorpen en wijken die schoon,
Ambities Collegeprogramma                                      heel, veilig en groen zijn.
Ondanks de beperkte financiële mogelijkheden zijn we       •   We hebben gewerkt aan de voorbereiding op de
in 2019 blijven werken aan onze ambities uit het               energietransitie en klimaatadaptie op basis van het
collegeprogramma. Dit mede gericht op de koers in de           Klimaatakkoord.
Strategienota 2030 ‘Emmen daar wil je zijn!’. Het          •   Na meer dan 80 jaar te hebben kunnen zwemmen
stimuleren van innovatieve bedrijvigheid, het benutten         aan de Angelsoërdijk, opende in 2019 het nieuwe
van onze logistieke potentie en de ontwikkeling van een        Aquarena aan het Stadionplein in Emmen. Het
onderscheidende woon- en werkomgeving zijn doelen              zwembad heeft een achtbaans wedstrijdbad, een
                                                               doelgroepenbad met verstelbare bodem, een
die we willen realiseren.
                                                               recreatie- en een peuterbad. En er zijn
                                                               verschillende speel-, wellness- en
We noemen een aantal gerealiseerde zaken uit het
                                                               sportmogelijkheden. Een aanwinst voor de
afgelopen jaar:
                                                               gemeente Emmen.
  • We hebben deelgenomen aan de ‘Regio Deal Zuid
                                                           •   Omdat Wildlands van groot belang is voor de regio
     en Oost Drenthe’ die ons de mogelijkheid biedt
                                                               en om onze financiële positie zeker te stellen,
     samen met het Rijk, de provincie en
                                                               besloot de gemeenteraad om leningen en panden
     regiogemeenten versneld te werken aan de
                                                               over te nemen, om het park zo een toekomst te
     sociaaleconomische vitalisering van Zuid en Oost
                                                               bieden. Zo werden de kosten voor Wildlands
     Drenthe op het gebied van wonen, werken en
                                                               verlaagd en kreeg de gemeente meer zekerheden.
     welzijn. De drie pijlers (werken, wonen, welzijn)
                                                           •   De bouw en ontwikkeling van nieuwbouw-
     zijn geconcretiseerd in projecten.
                                                               woningen verloopt zeer voorspoedig.
  • We zijn blijven werken aan een sociale gemeente
                                                           •   Mede dankzij doorlopende inzet op acquisitie is
     Emmen, waar iedereen kan meedoen en naar
                                                               Emmen in beeld bij grote internationale partijen.
     vermogen een bijdrage kan leveren aan de
                                                               Zo behoorde Emmen in 2019 tot de laatste drie
     samenleving. De basis is primair het hebben van
                                                               mogelijke locaties voor de Europese vestiging van
     werk. De positieve lijn van meer uitstroom uit de
                                                               Tesla.
     bijstand hebben we behouden. Het aantal
                                                           •   In september 2019 heeft de Raad de Strategienota
     huishoudens met een uitkering is gedaald met 8%
                                                               ‘Energy Hub GZI Next Emmen’ unaniem
     van 3401 in 2018 naar 3125 in 2019.
                                                               vastgesteld. De nota vormt daarmee het
  • We werkten in 2019 hard aan de transformatie
                                                               beleidskader voor de ontwikkelingen op de
     jeugd. De toename van het aantal kinderen met
                                                               voormalige GZI-locatie Emmen en de aan GZI
     jeugdzorg ligt onder de landelijke trend, onder
                                                               verbonden gaswinningslocaties.
     andere door de inzet van huisartsenondersteuners,
     afspraken met onderwijs, stoppen met oneigenlijk
                                                          Bij onze ambities en activiteiten hebben we
     gebruik jeugdwet (bijv. huiswerkbegeleiding) en
                                                          samengewerkt met bewoners, bedrijven en instellingen
     inzetten op normaliseren en preventie. Desondanks
                                                          in allerlei samenwerkingsverbanden.
     zagen we toch een stijging van kosten omdat er per
     saldo meer jeugdigen met jeugdhulp zijn en de        Ook participeerden we in samenwerkingsverbanden met
     kosten per jeugdige zijn gestegen. In de             andere overheden, zoals BOCE (Borger-
     inkoopafspraken jeugdhulp 2020 zijn hierop           Odoorn, Coevorden en Emmen), de Vereniging Drentse
     sturingsafspraken gemaakt, waaronder een             Gemeenten (VDG), de VNG en
     omzetbegrenzing.                                     samenwerkingsverbanden van grote gemeenten zoals de
                                                          G40 en de 4 grote noordelijke gemeenten.




                                                                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3. Programmaverantwoording
3.1     Inwoners en bestuur
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Gemeenten zijn gewend om in een inspraakverordening            zorgen we ervoor dat kwetsbare personen goed geholpen
te regelen hoe ze inwoners willen betrekken bij de             worden en hun kwaliteit van leven verbetert?
voorbereiding van beleid. De minister stelt nu voor om         Dit zijn stuk voor stuk opgaven die zich niet houden aan
daar een participatieverordening van te maken.                 een strikte taakverdeling tussen overheden. Als
Daarmee moet de gemeente ook regels vaststellen over           gemeente krijgen we steeds meer te maken met
hoe inwoners worden betrokken bij de uitvoering en             samenwerkingsvormen met partnergemeenten,
evaluatie van beleid. Het Right to Challenge of het            provincies en rijksoverheid. Denk daarbij aan de
uitdaagrecht valt binnen de uitvoering van het beleid.         regiodeal, de omgevingsagenda Noord-Nederland, de
                                                               Regionale Energie Strategie en de agenda Zuid-Oost
Door de decentralisatie van taken wordt er steeds vaker        Drenthe in BOCE verband.
op regionale schaal samengewerkt en er zijn nieuwe
uitdagingen bij gekomen. De landelijke, provinciale en         Wij zien op dit moment dat inwoners meer producten
lokale overheden hebben de ambitie om aan deze                 digitaal gaan aanvragen. Wat dit betekent voor de
maatschappelijke opgaven ‘als één overheid’ te werken,         dienstverlening na de coronacrisis is nog onzeker.
om de reden dat deze grote opgaven niet door één partij        Mogelijk dat inwoners, als de noodmaatregelen van tafel
kunnen worden opgelost. Ze zijn complex en                     zijn, weer in toenemende mate naar het gemeentehuis
veelvormig. Hoe geven we de energietransitie vorm?             komen. We zullen in deze situatie telkens kijken hoe we
Hoe zorgen er we ervoor dat iedereen in Nederland goed         de gevraagde dienstverlening met de bestaande formatie
en betaalbaar kan wonen, nu en in de toekomst? En hoe          op kunnen vangen.



Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
Democratie dichterbij
De relatie tussen inwoners en gemeente          In 2019 is met alle betrokken partijen (raad, college, EOP’s en
versterken, door de betrokkenheid van           ambtelijke organisatie) gesproken over democratie dichterbij en de
inwoners te vergroten en de
                                                beelden die betrokkenen daarbij hebben. Dit heeft geresulteerd in de
aanspreekbaarheid van de gemeente te
verbeteren.                                     agenda Democratie Dichterbij, welke telkens bij deze bijeenkomsten
                                                onderwerp van gesprek is geweest.
                                                Het ‘keuzemenu’ is afgerond en gepresenteerd tijdens de
                                                platformbijeenkomsten EOP’s, de waarderingsavond EOP’s en de
                                                werkbezoeken EOP’s.
                                                De doelstelling van het Grote Voor Elkaar Festival (GVEF), de
                                                initiatievenmarkt, om bewonersinitiatieven een podium te geven zich
                                                te kunnen presenteren en inwonersinitiatieven met elkaar in contact
                                                te brengen is behaald en binnen het budget gebleven. Ook de vorm
                                                van de markt werd bij de initiatiefnemers gewaardeerd. Op dit
                                                moment wordt het GVEF geëvalueerd.
                                                Aan de hand van de routeplanner Right to Challenge (R2C) ontwerpen
                                                we een proces dat samenwerken met de samenleving, het inspelen op
                                                initiatieven en uitgedaagd worden door inwoners ondersteunt en
                                                verbetert.




                                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Meer invloed van de burger in de eigen       We bieden de EOP’s die dat graag willen de mogelijkheid om zich
leefomgeving zowel fysiek als sociaal.       onder leiding van de Vereniging Brede Overleggroep Kleine Dorpen in
                                             Drenthe (BOKD) te professionaliseren. Dit is tijdens de
                                             platformbijeenkomsten onderwerp van gesprek geweest en vindt zijn
                                             uitvoering in het project ‘de vijfsterren’.
                                             Ook in 2019 is de burgerbegroting aan Emmerhout en Nieuw-
                                             Dordrecht toegekend. Denkrichtingen over het vervolg van de
                                             burgerbegroting zijn in voorbereiding.
                                             Er is een kader ontwikkeld voor de inzet van het budget lokale
                                             initiatieven, waar inwoners en EOP’s een beroep op kunnen doen.
                                             Samen met inwoners en betrokkenen is het koersdocument Angelslo
                                             opgesteld en door ons vastgesteld. In het koersdocument Angelslo
                                             wordt de verbinding gezocht met de sociale gebiedsagenda’s en de
                                             woon- en leefbaarheidsvisies.
Bestuurlijke samenwerking
Door regionale bestuurlijke samenwerking     De BOCE gemeenteraden zijn door de gezamenlijke colleges
op vastgestelde thema’s leefbaarheid,        geïnformeerd over de voortgang van de projecten. In 2019 is er
toerisme en recreatie, omgevingswet en
                                             gewerkt aan een gezamenlijk op te stellen visie op bereikbaarheid voor
bereikbaarheid de gemeente Emmen en
de regio op de kaart te zetten.              Zuidoost-Drenthe. Deze visie wordt in het eerste kwartaal van 2020
                                             ter instemming aan de raden voorgelegd. Daarmee wordt duidelijk
                                             waar de regionale wensen en prioriteiten liggen en er kan dan
                                             krachtiger (ambtelijk en bestuurlijk) worden samengewerkt aan de
                                             toekomstige realisering daarvan. De raden zijn geïnformeerd over de
                                             wijze waarop recreatie en toerisme wordt aangepakt. De daarbij
                                             behorende activiteiten zijn ingedeeld aan de hand van een aantal
                                             speerpunten zoals kennisondersteuning, routenetwerken, promotie &
                                             informatievoorziening en evenementen en worden concrete projecten
                                             verder uitgewerkt.

                                             De samenwerking met de provincie en de Drentse gemeenten wordt
                                             steeds belangrijker om maatschappelijke problemen aan te pakken.
                                             De Regio Deal is daar een goed voorbeeld van.

Dienstverlening
Klanten zijn tevreden over de manier         De klantonderzoeken hebben in 2019 de volgende scores opgeleverd:
waarop zij door de gemeente zijn geholpen    De dienstverlening aan de balie scoort een 8,3, de telefonische
met hun vraag. Zij voelen zich gehoord,      dienstverlening scoort een 8,4 en de digitale dienstverlening via de
serieus genomen en op de juiste wijze        website scoort een 7,6.
aangesproken.
De inwoner en ondernemer staat voor ons      De aandacht voor laaggeletterdheid is ook in 2019 een belangrijk
centraal in onze dienstverlening.            thema. In 2019 zijn er schrijftrainingen voor medewerkers
Dienstverlening is nabij, dit kan            georganiseerd en er zijn zogeheten schrijfcoaches die collega’s
persoonlijk contact zijn maar ook digitale   ondersteunen. Tijdens het introductieprogramma voor nieuwe
dienstverlening. Wij communiceren            medewerkers wordt ook aandacht besteed aan laaggeletterdheid.
proactief en in ons                          Ook wordt de website aangepast naar meer begrijpelijke taal. Alle
dienstverleningshandvest zijn wij helder     webpagina’s worden gescreend op het taalniveau B1 en
over wat inwoners van ons mogen              toegankelijkheid voor laaggeletterden. Aan de hand van de klantreis
verwachten.                                  worden alle aspecten van het dienstverleningsproces in beeld gebracht
                                             en geeft de klant per onderdeel aan waar hij wel en niet tevreden over
                                             is.




                                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3.2     Economie en werkgelegenheid
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

De eind 2016 door uw raad vastgestelde Kadernota            Binnen de nieuwe omgevingsvisie van provincie Drenthe
Economie heeft ook in 2019 richting gegeven aan de          is er ruimte voor de ontwikkeling van nieuwe
uitvoering van diverse activiteiten. Dit betekent dat we    grootschalige bedrijventerreinen.
hebben gewerkt aan de economische
structuurversterking in het algemeen en aan de
versterking van onze speerpuntsectoren High Tech
Systemen en Materialen, transport en logistiek en
chemie/biobased economie, in het bijzonder. Werken
aan de economische structuurversterking is een
langjarig, voortdurend proces, waarbij we de onderlinge
samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen
en overheden stimuleren. Dit resulteert in een
robuustere structuur en onderling op elkaar afgestemde
agenda’s. Een aantal resultaten zijn in 2019 al zichtbaar
geworden. We zien dat de onderwijsinstellingen en de
bedrijven elkaar beter weten te vinden. Dit heeft
geresulteerd in een aantal mooie initiatieven die zullen
bijdragen aan de economische vooruitgang van Emmen
en de regio. De initiatieven leiden niet alleen tot
onderwijsvernieuwing en kennisopbouw, maar ook tot
clustering van bedrijven van waaruit weer nieuwe            Ook fysieke bereikbaarheid blijft belangrijk. In 2019 is
initiatieven uit ontstaan. Er is verder gebouwd aan de      het Small and Medium-sized Cities (SMC) Platform
vorming van sterke clusters voor de industrie en de         mede door Emmen opgericht. Dat stelt ons in staat de
kennisinfrastructuur (VO-MBO-HBO-WO). Hierbij kan           belangen van de middelgrote en kleine steden in Europa
gedacht worden aan nieuwe opleidingen zoals HBO-V,          gezamenlijk te behartigen en ons beter te positioneren
uitbreiding met minors, betere aansluiting onderling        op de corridor ten behoeve van de versterking van onze
etc. In 2019 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot   (inter)nationale concurrentiepositie met als doel om ook
een Chemiecampus en een vestiging van de Universiteit       testregio van grensoverschrijdende innovatieve en
van het Noorden. Dat werkt structuurverdichtend en          duurzame concepten te worden en deze met elkaar te
versterkt de dynamiek in Emmen en de Dutch TechZone         verbinden (w.o. Solar Highway RWS).
regio. De gemeente pakt hier afwisselend de rol van
aanjager, verbinder, organisator en sponsor.                De Raad heeft de Strategienota ‘Energy Hub GZI Next
                                                            Emmen’ unaniem vastgesteld. De nota vormt daarmee
                                                            het beleidskader voor de ontwikkelingen op de
                                                            voormalige GZI-locatie Emmen en de aan GZI
                                                            verbonden gaswinningslocaties. Er wordt ingezet om in
                                                            Emmen de eerste Energy Hub in Nederland te realiseren
                                                            en daarmee onze werkgelegenheid te stimuleren.

                                                            In 2019 heeft de tuinbouwsector een
                                                            Toekomstvisie/Duurzaamheidsprogramma
                                                            Glastuinbouw Klazienaveen en Erica aangeboden aan de
                                                            gemeente en de provincie. Naar aanleiding hiervan is
                                                            een start gemaakt om een gezamenlijke tuinbouwvisie
                                                            op te stellen. Deze tuinbouwvisie wordt in 2020
                                                            vastgesteld. In deze visie worden de relatie gelegd met
Er wordt doorlopend ingezet op acquisitie. Zo behoorde      verscheidene energie-gerelateerde vraagstukken.
Emmen tot de laatste drie mogelijke locaties voor de
Europese vestiging van Tesla. Vanuit DTZ wordt de           In 2019 is er een stimuleringsregeling op het gebied van
bedrijvenregeling in iets aangepaste vorm doorgezet. Er     toerisme en recreatie gerealiseerd. Vanaf 1 januari 2020
wordt geanticipeerd op de komst van de nieuwe               kunnen recreatieondernemers een bijdrage aanvragen
Omgevingswet in relatie tot maatschappelijke en             voor toeristische ideeën en initiatieven in hun bedrijf.
economische behoeften en nieuwe wettelijke                  Ook het nieuwe evenementenbeleid is vastgesteld en
mogelijkheden en verplichtingen.                            wordt in 2020 geïmplementeerd. Het beleid is erop
                                                            gericht om beeldbepalende evenementen met een
                                                            bovenregionale allure aan te trekken.




                                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
Goed vestigingsklimaat
Voldoende en aantrekkelijke              De gemeente faciliteert en bevordert de gewenste ontwikkelingen uit de
bedrijventerreinen voor alle typen       Structuurvisie Werklocaties Emmen 2020.
bedrijven die zich willen vestigen en    De detailhandelsstructuurvisie is onderdeel van de Structuurvisie
uitbreiden.                              Werklocaties Emmen 2020. In 2020 zal deze detailhandelsstructuurvisie
                                         worden geactualiseerd.
                                         Het bestemmingsplan voor het industrieterrein Bargermeer/Werkas
                                         Emmen wordt herzien. Daarbij wordt geanticipeerd op de komst van de
                                         nieuwe Omgevingswet, met het oog op maatschappelijke en economische
                                         behoeften en nieuwe wettelijke mogelijkheden en verplichtingen. Naar
                                         verwachting draagt deze herziening bij aan het ondernemersklimaat.
Binnen Dutch TechZone verband            Binnen de genoemde sectoren worden in alle gevallen stappen gemaakt:
netwerkvorming tussen bedrijven en       - Chemie en BBE/CE: uitbouwen Ecosysteem van bedrijven, onderwijs en
kennisinstellingen in de                 overheid leidt tot zaken als Innovatieprogramma’s, nieuwe spin-off’s van
speerpuntsectoren High Tech Systemen     bedrijven, aansluiting van de RuG (hybride vakgroep HBO-WO)
en Materialen (HTSM), Chemie,            - HTSM: Skills for future gaat veel betekenen voor deze sector en voor de
Logistiek en Energie.                    andere. Nieuwe ontwikkelingen rondom Fieldlab technologies Added lopen
                                         voorspoedig.
                                         - Logistiek/energie: Als lid van het Europese Polis netwerk van steden en
                                         regio’s voor transportinnovatie hebben we het Small and Medium sized
                                         Cities (SMC) Platform begin 2019 mede-opgericht
De bedrijvenregeling Dutch TechZone      De bedrijvenregeling heeft binnen de gemeente Emmen gezorgd voor het
stimuleert innovatie en investeringen    naar voren halen van investeringen bij die specifieke bedrijven, die een
in en door bedrijven in de topsectoren
                                         duidelijke toegevoegde waarde voor de regionale economie hebben. In
HTSM, Chemie, Logistiek en Energie
                                         2019 is een bedrag van bijna €1 miljoen verleend aan Emmense bedrijven.
                                         De regeling is complementair aan andere initiatieven en regelingen van
                                         betrokken gemeenten, provincie (o.a. op het vlak van innovatiestimulering,
                                         arbeidsmarkt, scholing, e.d.), Rijk en Regio Deal. Juist door de
                                         bedrijvenregeling kunnen de DTZ-gemeenten zich onderscheiden van
                                         andere regio’s, waar een dergelijke steun niet aanwezig is. Daarnaast levert
                                         een proactieve uitvoering een belangrijke bijdrage aan de verdere
                                         profilering van de regio en meer onderlinge samenwerking tussen partijen.
Goede fysieke bereikbaarheid
Logistiek knooppunt tussen de            Vanuit ons lidmaatschap van het Europese Polis netwerk van steden en
Randstad en Noordoost Europa.            regio’s voor transportinnovatie hebben we begin 2019 het Small and
                                         Medium-sized Cities (SMC) Platform mede opgericht. Dat stelt ons in staat
                                         de belangen van de middelgrote en kleine steden in Europa gezamenlijk te
                                         behartigen en ons beter te positioneren op de corridor ten behoeve van de
                                         versterking van onze (inter)nationale concurrentiepositie met als doel om
                                         ook testregio van grensoverschrijdende innovatieve en duurzame
                                         concepten te worden en deze met elkaar te verbinden (w.o. Solar Highway
                                         RWS). Wethouder Guido Rink is political chair van dit platform. Samen
                                         met Polis organiseerden we een eerste webinar met een aantal
                                         geïnteresseerde gemeenten.
                                         Op 25 september 2019 vond de eerste face-to-face werkgroep plaats in
                                         Bilbao met wethouder Rink als spreker. Op 27 november 2019 sprak
                                         wethouder Rink tijdens de 2daagse Polis Annual Conference in Brussel
                                         over de uitdagingen en kansen van kleine en middelgrote steden. Tevens
                                         lanceerde hij daar het Ambassadors’ Initiative en heeft deze Working
                                         Group inmiddels 15 leden. Op 17 maart 2020 zou wethouder Rink
                                         wederom spreken in Brussel tijdens de COP-CITIES - Workshop on Scaling
                                         up Smart and Sustainable Cities and Communities. De bijeenkomst gaat
                                         echter in verband met COVID-19 niet door.




                                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Sterke corridors A28-A37-E233 en         In 2019 hebben we ons ingespannen om de gevolgen van het invoeren van
Groningen-Zuidoost Drenthe-Twente        de vrachtwagenheffing op alle A-wegen regionaal onder de aandacht te
(N34).                                   brengen. Mede namens de Dutch TechZone hebben we deelgenomen aan
                                         een bijeenkomst die de Regio Zwolle, gemeente Zwolle en provincie
                                         Overijssel hebben georganiseerd in het kader van de European Week of the
                                         Regions and Cities in oktober 2019. Thema was de potentie van de corridor
                                         A28-A37-E233.
                                         In november hebben we deelgenomen aan de bijeenkomst Community
                                         TopDutch Logistics om ook daar het belang van aanhaking bij het TEN-T
                                         comprehensive network onder de aandacht te brengen.
Betere en waar mogelijk, uitgebreide     Sinds september 2019 rijdt vanaf de Euroterminal Emmen Coevorden
(inter-) nationale spoorverbindingen.    Hardenberg (ETECH) vijf keer per week een goederentrein van
                                         intermodale dienstverlener Samskip naar Malmö in Zweden. Dit betekent
                                         een uitbreiding van de dienst en een rechtstreekse verbinding tussen
                                         Nederland en Zweden. In het kader van het project NewWays Drenthe ligt
                                         de focus op de Joint Corridor Coevorden - Rotterdam Shortsea / Deepsea.
                                         De railterminals ETECH en RSC Rotterdam gaan hun spoorverbinding
                                         doorontwikkelen als Joint Corridor binnen het programma NewWays
                                         Drenthe, NewWays Zuid-Holland en Lean & Green Off-Road. Extra
                                         partners in de vorm van vervoerders en verladers worden in 2020
                                         benaderd. De bedoeling is dat medio 2020 de
                                         samenwerkingsovereenkomst door de betrokken partijen ondertekend
                                         wordt en de promotiecampagne gestart wordt (filmpje, Dutch TechZone,
                                         etc.).
                                         Door de provincie en de Duitse partners is een aanvraag ingediend voor
                                         Europese subsidie ten behoeve van de spoorlijn Emmen-Rheine. Daarnaast
                                         wordt een Public Affairs/Public Relations traject opgestart richting Rijk,
                                         Duitse overheden en Brussel.
                                         In onze opdracht is een haalbaarheidsonderzoek railterminal Emmtec
                                         uitgevoerd. Het college heeft op basis van de uitkomsten van dat onderzoek
                                         vastgesteld dat op dit moment onvoldoende perspectief is op een
                                         levensvatbare terminal op het Emmtec terrein.
                                         De provincie Overijssel heeft in 2019 het initiatief genomen om een quick
                                         scan uit te laten voeren naar de Nedersaksenlijn. Hierbij zijn de provincies
                                         Drenthe en Groningen en de omliggende gemeenten (waaronder Emmen)
                                         aangehaakt. Uit deze scan blijkt dat de kosten hoger zijn (zowel aanleg als
                                         onderhoud) en de verwachte reizigersgroei lager is dan eerder voorzien.
                                         Mede hierom zijn de meningen over de wenselijkheid van deze spoorlijn
                                         verdeeld. De provincie Drenthe geeft aan dat de Nedersakenlijn een stip op
                                         de horizon is.
Slimme economie
Emmen werkt op basis van de              In 2019 is de Beleidsnotitie Smart City Emmen opgeleverd. Er wordt begin
Strategienota volgens het ‘Smart city,   2020 een kwartiermaker aangesteld om initiatieven verder te brengen,
smart region’ concept.                   volgens het ‘Smart city, smart region’ concept.
‘Launching customer’ voor de lokale      In het kader van de aanbesteding voor nieuw meubilair voor het
economie en de verduurzaming.            gemeentehuis zijn gesprekken gevoerd met een Emmens bedrijf voor het
                                         leveren van meubilair gemaakt van plastics uit de ‘plastic soep’. Wegens de
                                         bezuinigingen is de aanbesteding uitgesteld. In 2020 worden de
                                         mogelijkheden wederom onderzocht.
Duurzame economie
Verduurzaming bedrijfsleven, inclusief   De invloed die de gemeente heeft op het verduurzamen van het
land- en (glas-)tuinbouw.                bedrijfsleven is onder andere door duurzaam/circulair aan te besteden.
                                         Hiermee wordt de markt uitgedaagd om te innoveren. De sloop van het
                                         zwembad en het extensief maaibestek zijn circulair aanbesteed. Daarnaast
                                         is een masterclass georganiseerd voor de Dutch TechZone op het gebied
                                         van circulaire economie. Hierbij zijn Best Practises getoond en is ingezet op
                                         het creëren van een netwerk op het gebied van circulair ondernemen. Als
                                         gemeente treden we daar aanjagend, faciliterend in op.

                                         Doorlopend worden ondernemers met initiatieven door de
                                         accountmanagers economie gewezen op mogelijkheden van duurzaam
                                         ondernemen en verbinden in de keten.




                                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Vooraanstaande rol kennisinstellingen      Er is ingezet op het realiseren van een Campus Chemie Emmen, daarvoor
en bedrijfsleven in Biobased Economy       is een EFRO-aanvraag ingediend en toegekend met een omvang van ca.
                                           €6,5 miljoen. Dit proces wordt nu versterkt door de aansluiting van de
in Europees verband behouden en
                                           universiteit van het Noorden in Emmen, in de vorm van een hybride
uitbouwen.                                 vakgroep groene-biobased NHL Stenden en RuG. Hier is in 2019 stevig op
                                           ingezet, begin 2020 is bekend geworden dat de vakgroep naar Emmen
                                           komt. Tenslotte zijn er eerste ideeën over de realisatie van een fysieke
                                           campus en campusomgeving nabij Emmtec, waarin alle onderwijspartijen
                                           en bedrijven in willen participeren.
                                           In 2019 zijn voorbereidingen getroffen voor een werkbezoek in februari
                                           2020 aan Chemelot/Brightlands in Limburg om te leren van hoe zij een
                                           community rond groene chemie hebben ontwikkeld.
Optimale aansluiting onderwijs
en arbeidsmarkt
Strategische kennis- en                    De notitie is in concept gereed en wordt volgens planning in april 2020
onderwijsnotitie over de positie van het   aangeboden aan het college.
middelbaar en hoger beroepsonderwijs
in Emmen
Opleidingen voorzien in de behoeften       Vanuit de Arbeidsmarktregio wordt goed samengewerkt met de
van de arbeidsmarkt.                       onderwijspartners in onze regio. Dit betreft verschillende initiatieven zoals
                                           bijvoorbeeld: pilot praktijkleren, leerwerkloket en diverse projecten.
                                           Daarnaast is Emmen een van de bestuurlijke trekkers van de G40 Human
                                           Capital agenda en zijn we onder meer aangesloten bij de Scholingsalliantie
                                           Noord en de Techniekpact NN.
Land- en tuinbouw van
economisch belang
Factor van economisch belang en            De beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden
mede-drager van de leefbaarheid van        van Erica en Klazienaveen 2013-2018 is in samenspraak met de sector
ons uitgestrekte buitengebied.             geëvalueerd. In 2020 wordt de actualisatie van het beleidskader afgerond.

                                           Vanuit de gemeente zijn wij actief in de projectgroep van de Agenda voor
                                           de Veenkoloniën. Vanuit deze werkgroep wordt onder andere invulling
                                           gegeven aan de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw, samen werk
                                           maken van een vitaal platteland in Noord-Nederland.
Innovatieve verduurzaming van de           De tuinbouwsector heeft in 2019 een
sector                                     Toekomstvisie/Duurzaamheidsprogramma Glastuinbouw Klazienaveen en
                                           Erica aangeboden aan de gemeente en de provincie. Naar aanleiding
                                           hiervan is een start gemaakt om een gezamenlijke tuinbouwvisie op te
                                           stellen, waarin innovatieve verduurzaming een van de uitgangspunten is.
                                           Deze tuinbouwvisie wordt naar verwachting in 2020 vastgesteld.
Attractieve regio voor recreatie
en toerisme
Groei van de werkgelegenheid in de         Uit de cijfers van het provinciaal werkgelegenheidsregister blijkt dat het
toeristische sector.                       totaal aantal werknemers in de bedrijfsgroep cultuur, sport en recreatie in
                                           het jaar 2019 is gestegen ten aanzien van het jaar 2018. Het aantal
                                           werknemers is in deze periode gegroeid van 1252 naar 1355. Tevens is
                                           gedurende deze periode het aantal vestigingen in deze beroepsgroep
                                           gestegen van 284 naar 304.
                                           De cijfers over 2019 zijn pas in 2020 bekend, maar de prognose is dat er
                                           tegelijkertijd een stijging is van het aantal overnachtingen en de directe en
                                           afgeleide dagtocht bestedingen in Emmen.




                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Onze gemeente en Zuidoost-Drenthe      In samenwerking met Marketing Drenthe is er gewerkt aan een
zijn nog beter zichtbaar op de         merkhuis/merkverhaal voor de gemeente Emmen op het gebied van
toeristische kaart.                    recreatie en toerisme. Daarnaast is een haalbaarheidsstudie gestart naar
                                       een boekingsplatform. Er is een start gemaakt om het ‘Veenland’ in de
                                       toekomst meer onder de aandacht te brengen, ondersteund met een
                                       belevingskaart voor het gebied.
                                       In het kader van de landelijke profilering van Emmen is een uitzending
                                       geproduceerd van het televisieprogramma ‘Op Weg, Hunebed Highway’
                                       waarbij Emmen prominent in beeld is geweest.
                                       De vele evenementen en activiteiten op cultureel gebied dragen ook bij aan
                                       de beleving en positionering van de gemeente. Zo is in 2019 ‘Veenbrand’ en
                                       ‘Into Nature’ binnengehaald en is sprake van diverse activiteiten in BOCE
                                       verband.
                                       De samenwerking met SPE en SMRE is geïntensiveerd en er wordt zowel in
                                       BOCE als Hondsrug-verband samengewerkt op het gebied van promotie en
                                       informatievoorziening in de vorm van campagnes, brochures en beurzen
                                       waarbij men zich richt op zowel de Nederlandse als Duitse gast.
                                       Voorbeelden zijn de Erleb krant, Hondsrug magazine, Kinder doe-boek,
                                       ‘Omgeven door Emmen’, centrum plattegrond.
Goede aansluiting op de behoefte aan   Er is een kwartiermaker innovatie vrijetijdseconomie aangesteld die
kwaliteit en beleving van de moderne   onderzoek heeft verricht naar kansen in de markt met aanbevelingen voor
vrijetijdsconsument.                   toekomstige projecten. Er zijn ambassadeurscursussen en Duitse taal
                                       workshops georganiseerd en er is uitvoering gegeven aan projecten vanuit
                                       het Toeristisch Platform. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus
                                       zakelijk gebruik Facebook, een gebiedssafari door het Veengebied en de
                                       oplevering van een proof of concept voor een Augmented Reality beleving
                                       in het Van Gogh huis. Tevens is in aansluiting op eerder onderzoek een
                                       verdiepingsslag gemaakt in de Visitor Journey.
                                       Binnen de regiodeal is een project rondom digitalisering ingediend, om de
                                       sector toekomstbestendig en concurrerend te houden/maken.

                                       Ondernemers zijn gestimuleerd om meer gebruik te maken van
                                       consultancyprogramma's, zoals de Streekconsulent en het Recreatie
                                       Expertteam van het Recreatieschap Drenthe (RD).

                                       Ook in 2019 heeft de gemeente het project 'Community of Practise' (COPT
                                       2.0) ondersteund. Dit project is gericht op kennisdeling en ontwikkeling
                                       van nieuwe arrangementen om zo te profiteren van kennis, kunde en
                                       kwaliteiten. Er vindt een cross-over plaats tussen grensregio’s en landen en
                                       tussen bedrijven en organisaties in de ‘ tourism & leisure’ (3 O’s) aan beide
                                       zijden van de Nederlands-Duitse grens. Het einddoel is het realiseren van
                                       een grensoverschrijdend platform waardoor nieuwe productontwikkeling
                                       en kennisdeling ontstaat. COPT 2.0 is afgerond en een vervolg in de vorm
                                       van 3.0 wordt onderzocht.




                                                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.3     Veiligheid
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Algemeen                                                     aanpak. Steeds meer wordt daarbij gevraagd om samen
De jaarwisseling 2018/2019 is in onze gemeente rustig        te werken met zorgpartijen. Deze samenwerking wordt
verlopen met relatief weinig schade. Terugkijkend            dan ook steeds meer opgezocht. Het formaliseren van
vanuit het aspect veiligheid was dit wellicht een            deze samenwerking gericht op het onderwerp
voorbode. Het afgelopen jaar hebben we in tegenstelling      woonoverlast lijkt een succesformule.
tot 2018 geen grote veiligheidsincidenten gehad. Door
de droogte in het voorjaar ging het paasvuur in Erica net
goed.
Op basis van deze gebeurtenis is een evaluatie
uitgevoerd en zijn concrete verbeterpunten o.a. in de
afstemming tussen partijen doorgevoerd. Het jaar 2019
zal de boeken in gaan als een jaar vol demonstraties; de
leraren-staking, de protestactie van de boeren, de
medewerkers in de zorg en de scholieren voor een beter
klimaat. Lokaal hebben we in dat kader te maken
gekregen met de protesten van de gele hesjes, Wakker
Noorden en de anti zwarte piet demonstratie.



                                                             Zorg & veiligheid
                                                             Het afgelopen jaar heeft vooral in het teken gestaan van
                                                             de voorbereiding van de Wet verplichte geestelijke
                                                             gezondheidszorg (Wvggz). Belangrijkste wijziging in
                                                             deze wet is de nieuwe bevoegdheid van de burgemeester
                                                             om een Crisismaatregel (CM) op te leggen, waarin
                                                             verplichte zorg kan worden opgelegd.
                                                             In Drenthe hebben de 12 gemeenten besloten om de
                                                             meldfunctie, het verkennend onderzoek onder te
                                                             brengen bij de GGD Drenthe. Omdat in de CM het horen
                                                             van de betrokkene tijdsgebonden is hebben we de
                                                             hoorfunctie belegd bij de Zorg Centrale Noord (ZCN).
                                                             Hiermee is een 24/7 dekking gerealiseerd.
Veilige woon- & leefomgeving
                                                             Gemeenten ontvangen Rijksmiddelen ter dekking van
Al jaren zien we een tendens van individualisering en
                                                             de kosten voor de organisatie. Vooralsnog hebben we
afnemende tolerantie. Dit lijkt zich te vertalen naar
                                                             een inschatting gemaakt van het te verwachten aantal
meer overlastmeldingen en een toenemende vraag naar
                                                             meldingen en het aantal verkennende onderzoeken.
handhaving.
                                                             Onzeker is of de schatting overeenkomt met de
Ook wij zijn van mening dat meer zichtbare handhaving
                                                             werkelijkheid. Op het moment dat er fors meer
kan bijdragen aan een veilige woon- & leefomgeving.
                                                             onderzoeken plaatsvinden stijgen de kosten en bestaat
In 2019 zijn daarom de eerste stappen gezet in de
                                                             er de kans dat de rijksmiddelen onvoldoende zijn. In de
doorontwikkeling van team gebiedstoezicht. De nadruk
                                                             richting van het Rijk zijn de zorgen hierover gemeld.
ligt daarbij op een verschuiving van repressie naar meer
proactief optreden, integraliteit en het voorkomen van
                                                             Jeugd & veiligheid
agressie.
                                                             Afgelopen jaar is de verbinding tussen jeugd(hulp) en de
We zien de laatste jaren bij de overlastmeldingen vooral
                                                             aanpalende beleidsterreinen versterkt. Met name de
een toename van de meldingen over verwarde personen.
                                                             verbinding met onderwijs. Dit draagt bij aan een
Dit lijkt verklaarbaar als je kijkt naar de ontwikkelingen
                                                             integrale aanpak vanuit zowel het jeugddomein als
in de zorg waardoor mensen met een zorgvraag steeds
                                                             onderwijs vanuit de gezamenlijkheid kinderen en ouders
meer thuis blijven wonen, afgezet tegen de afnemende
                                                             te ondersteunen bij het creëren van een veilig
tolerantie. Het gevolg is dat men steeds meer
                                                             opvoedklimaat. Daarbij kunnen signalen vanuit jeugd en
woonoverlast ervaart. Om woonoverlast aan te pakken
                                                             onderwijs sneller bij elkaar gebracht worden. Een
lijken alleen repressieve maatregelen ontoereikend. Om
                                                             voorbeeld van deze benadering betreft de toenemende
tot een duurzame oplossing te kunnen komen is het van
                                                             zorg over het aantal mesincidenten dat zich in het
belang om te achterhalen wat de oorzaak van het
                                                             afgelopen jaar manifesteerde.
overlastgevend gedrag is en dit mee te nemen in de
                                                             We zijn gestart met de uitwerking van het dynamische


                                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>beleidsdocument ‘Perspectief op Jeugd’. Hiermee wil de     blijft het op termijn betaalbaar houden van de VRD in
gemeente de komende jaren verder investeren in een         een tijd waarin gemeenten voor aanzienlijke
veilig opvoed- en opgroeiklimaat. Vanuit de ambitie dat    ombuigingsvraagstukken staan.
iedere jongere in Emmen gelukkig, veilig, gezond en met
perspectief kan opgroeien.

Bedrijvigheid & veiligheid
De belangrijkste bedrijventerreinen van de gemeente
Emmen beschikken over het KIWA-keurmerk Veilig
Ondernemen. Onder dit keurmerk werken de
Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen, de
gemeente, politie, en een vertegenwoordiging van de
betrokken bedrijven samen om de veiligheid op de
bedrijventerreinen te bevorderen. Onderdeel van de
werkzaamheden is een jaarlijkse dag- en nachtschouw
om het KIWA-keurmerk te behouden.
De aandacht is gericht op inbraakbeveiliging,
bevordering brandveiligheid, handhaven
bestemmingsplan en het signaleren van en optreden          Integriteit en veiligheid
tegen criminele activiteiten.                              Wij zijn ons ervan bewust dat van de overheid (de
Afgelopen maart heeft er een voorlichting en               mensen die daarin functioneren) een hoge
rondleiding plaatsgevonden over ondermijning op            integriteitskwaliteit wordt verlangd. We hebben te
bedrijventerreinen voor wethouders van andere              maken met een rechtmatige en doelmatige besteding
gemeenten in het kader van het landelijk thema             van publieke middelen.
“weerbare overheid”.                                       Wij zijn alert op incidenten en ontwikkelingen die ons
Ook via multidisciplinaire controles en handhaving         in ons streven naar een veilige en stabiele samenleving
onder de vlag van de Octopus-aanpak kunnen bepaalde        bedreigen en ontwrichtend werken zoals cybercrime,
bedrijfstakken extra aandacht krijgen.                     beïnvloeding door georganiseerde criminaliteit,
                                                           radicalisering en polarisatie. Ervaring leert dat het bij
Fysieke/ externe veiligheid                                elkaar brengen van informatie een belangrijk
We zien dat de ontwikkelingen die op de                    aandachtspunt vormt. Op meerder fronten dienen we
Veiligheidsregio Drenthe (VRD) afkomen (minder             alert te zijn met welke partij we zakendoen. Ten
vrijwilligers en de toenemende complexiteit van de         aanzien van bijvoorbeeld zorgfraude vormt het een
samenleving) die er ook voor zorgen dat rampen en          uitdaging om prestatieafspraken rondom het verlenen
crises, ook in het sociale domein complexer worden.        van zorg/begeleiding aan de voorkant in contracten
De uitspraak van het Europese Hof betekent dat de          vast te leggen om uiteindelijk later te kunnen bepalen
huidige inzet en oefenen van de vrijwillige brandweer op   of er sprake is van levering van de juiste/voldoende
termijn zal veranderen. Het afgelopen jaar heeft de VRD    zorg/begeleiding.
hier al op geanticipeerd. Belangrijk aandachtspunt is en




                                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
Een veilige omgeving
Emmen blijft de veiligste 100.000+         Emmen is nog steeds één van de veiligste 100.000+ gemeenten.
gemeente.                                  We zien een daling van de criminaliteitscijfers (o.a. woninginbraken
                                           en geweldsdelicten) maar daar staat een stijging van overlast,
                                           voertuigcriminaliteit en illegale handel tegenover.
Iedere inwoner voelt zich veilig in zijn   Omdat de klassieke criminaliteit (veelal zaken met grote impact voor
eigen (woon/werk) omgeving                 slachtoffers (woninginbraak en geweld) daalt zou dit een positief
                                           effect moeten hebben op het gevoel van veiligheid.
                                           Objectieve veiligheidscijfers en subjectief veiligheidsgevoel zijn niet
                                           aan elkaar te koppelen. Gevoelens van onveiligheid kunnen slechts
                                           aangetoond worden op basis van grootschalige onderzoeken. Dit soort
                                           onderzoeken voeren we eens per vier jaar (opnieuw in 2021) in Drents
                                           verband uit.
Minder geweld, minder woninginbraken       Het aantal geweldsdelicten en incidenten neemt af. Dit is ook het
betere fysieke kwaliteit.                  geval bij woningcriminaliteit. In 2019 stijgt voor het eerst sinds jaren
                                           het aantal vernielingen vandalisme naar het niveau van 2017.
Tegengaan van de                           Duidelijk is dat het verstoren van georganiseerde/ondermijnende
georganiseerde/ondermijnende               criminaliteit een weg van lange adem is. Onze informatiepositie is het
criminaliteit.                             afgelopen jaar duidelijk beter geworden. Politie informeert het
                                           bestuur tijdig bij eventueel optreden.
Wij gaan de zorg laagdrempelig en snel     De Toegang speelt steeds beter in op de vraag naar passende zorg voor
toegankelijk organiseren en zorgen voor    kwetsbare personen. Er zijn korte lijnen ontstaan en afstemming vindt
een sluitende keten rondom personen met    steeds beter plaats. We zien in het project Optimaal Leven een
verward gedrag.                            duidelijke verbetering in het laagdrempelig organiseren van zorg
                                           rondom personen met verward gedrag.
Terugdringen van alcohol-drugsgebruik      Gemeld dient te worden dat effectmeting op dit thema op de korte
onder jongeren <18.                        termijn bijna niet mogelijk is. Landelijke grote onderzoeken kunnen
                                           op de langere termijn een uitspraak doen over de mate van
                                           beïnvloeding van de doelgroep.
Veilige (grote) evenementen.               Alle inzet heeft ertoe geleid dat grote evenementen veilig zijn
                                           verlopen. Met organisatoren zijn goede afspraken gemaakt over de
                                           eigen verantwoordelijkheid en het gemeentelijke toezicht op het veilig
                                           verloop van de evenementen.
Het huidige niveau van brandweerzorg in    De VRD zal in 2019 het afgesproken niveau van brandweerzorg
stand houden.                              opnieuw behalen. Omdat de gemeente Emmen beschikt over een
                                           beroeps- en een vrijwillig korps staan de opkomsttijden in onze
                                           gemeente niet fors onder druk. De opkomsttijden vormen de komende
                                           jaren wel een aandachtpunt bij andere gemeenten. In april/mei zal dit
                                           via het Jaarverslag 2019 kenbaar gemaakt worden.
Het vastgestelde niveau van                De formatie voor toezicht en handhaving is op orde gebracht.
vergunningsverlening en de toezicht- en    Daardoor kon het vastgestelde niveau van VTH net gerealiseerd
handhaving borgen.                         worden.
De crisismanagementorganisatie actueel     De CMO is op sterkte gebracht en daardoor beter geborgd. Door
houden en borgen.                          training en oefening in de CMO zijn we in staat om crises vooral in het
                                           fysieke domein adequaat af te handelen. De crises in het sociale
                                           domein vraagt nog extra aandacht.




                                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>3.4     Onderwijs en jeugd
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Jeugd                                                        arbeidsmarkt en ook heeft het geleid tot concrete
In samenwerking met UptoUs is een jongerenteam               plannen rond passend onderwijs en jeugdhulp.
geformeerd, genaamd “Jonger.En?” Er is een start
gemaakt met het in beeld brengen van de behoeften van        Laaggeletterdheid
jongeren. Met een groep jongeren wordt gewerkt aan           In 2019 is er op het gebied van uitvoering, organisatie en
een jeugdagenda. Dit vraagt meer tijd dan ingeschat. Er      beleid veel gerealiseerd. Te denken valt aan afspraken
is gewerkt aan een beleidskader “Perspectief op Jeugd”.      met werkgevers over het toeleiden van werknemers naar
Deze moet bijdragen aan het realiseren van de                taaltrajecten, doorstroming van informeel naar formeel
doelstelling dat iedere jongere gelukkig, veilig en gezond   onderwijs en deelname aan een onderzoek naar
op kan groeien met perspectief op een baan.                  laaggeletterdheid in Drenthe.

                                                             Leerplicht
                                                             Het uitgangspunt is, dat kinderen en jongeren naar
                                                             school gaan. Jeugdigen hebben recht op onderwijs.
                                                             Deze taken worden uitgevoerd door j Menso.
                                                             Leerplichtamtenaren bewaken dit recht en handhaven
                                                             waar nodig. Daarnaast wordt ondersteuning geboden
                                                             door jobcoaches, jobhunters, jongerencoaches en
                                                             coaches van 2Getthere. Dit alles in nauwe
                                                             samenwerking met het onderwijs en overige
                                                             ketenpartners. Daarbij is aandacht voor preventie
                                                             (voorkomen van uitval).

                                                             Leerlingvervoer
                                                             Uitgangspunt van de regeling leerlingenvervoer is het
Voorscholen                                                  (zelfstandig) reizen met het openbaar vervoer. Vooral
Vanuit de gemeente wordt intensief contact                   voor de leerlingen die hiertoe in staat zijn, zijn de
onderhouden met Stichting OKCE en Stichting                  ontwikkelingen op het gebied van vervoer van belang.
Peuterwerk die de voorschoolse educatie uitvoeren. Alle      De grootste groep leerlingen in het leerlingenvervoer
basisscholen in Emmen hebben inmiddels een                   maakt echter gebruik van het (aangepast) taxivervoer,
voorschool voor kinderen van 2,5-4 jaar. Kinderen            vanwege psychische, lichamelijke of zintuiglijke
worden hier spelenderwijs voorbereid op de basisschool.      beperkingen (waarbij alleen deze doelgroep tezamen
De samenwerking tussen scholen en voorscholen komt           wordt vervoerd in een taxibusje). Voor hen zijn de
al goed op gang, al zien we hierin wel verschillen in        ontwikkelingen in mindere mate van belang. Er is in
intensiteit. Bij deze samenwerking gaat het o.a. over het    2019 een overschrijding op het budget ontstaan door
afstemmen van het pedagogisch beleid en het zorgen           toename van het aantal leerlingen dat met de taxi reist.
voor doorgaande leer- en ontwikkellijnen. Er is              Strikter beoordelen hield onvoldoende stand in relatie
structureel overleg met de belanghebbenden via het           tot huidige beleid. Er zijn voorbereidingen getroffen om
lokaal overleg basisonderwijs (LOBO), de werkgroep           in 2020 met behulp van Go-ov app meer leerlingen met
voorscholen en de ontwikkelgroep Het Jonge Kind.             het OV te laten reizen.

Primair onderwijs                                            Onderwijshuisvesting
Schoolbestuurders en gemeente ontmoeten elkaar               Er is uitvoering gegeven aan het jaarprogramma.
minimaal 5 keer per jaar in het lokaal overleg               Vanwege stijgende bouwkosten is het budget éénmalig
basisonderwijs (LOBO). Voor dit overleg worden ook de        verhoogd volgens de VNG-norm met 40% én is
partners van de voorscholen uitgenodigd. De                  aanvullend nog een extra krediet beschikbaar gesteld
belangrijkste agendapunten in 2019 waren: Het jonge          voor de vervangende nieuwbouw Vakcollege Esdal op
kind (voorschoolontwikkeling), het integraal                 het campusterrein.
huisvestingsplan en passend onderwijs.
                                                             Schoolbestuurlijke taak, bestuur openbaar
Voortgezet onderwijs                                         primair onderwijs
Vanuit de gemeente is het overleg met het voortgezet         Openbaar Onderwijs Emmen (OOE) wil kwalitatief goed
onderwijs en het MBO geïntensiveerd. Dit heeft               onderwijs bieden en investeert dus in kinderen en
geresulteerd in gezamenlijke afspraken over doorgaande       medewerkers. Vanuit het Bestuurlijk Koersplan ‘Samen
leerlijnen VMBO-MBO, de afstemming onderwijs en              Sterker’ is in 2019 voornamelijk ingezet op


                                                                                                                     16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> professionalisering van scholen en leerkrachten, door         OOE heeft een nieuw Bestuurlijk Koersplan vast laten
 o.a. scholing van schoolleiders, Intern Begeleiders en        stellen door het bestuur voor de periode 2019-2023.
 leerkrachten. Daarnaast zijn Management                       Hierin zijn de ambities opgenomen voor de
 Development-trajecten aangeboden.                             aankomende periode. Er is een eerste stap gezet met
                                                               een interne verzelfstandiging van Openbaar Onderwijs
 Verder is veel aandacht besteed aan kwaliteit. In 2019        Emmen. De uitvoeringsplannen voor de opbouw van
 zijn voorbereidingen getroffen voor een herzien               de nieuwe organisatie zijn verder uitgewerkt. Er zijn
 kwaliteitsplan voor de scholen. De verbetermaatregelen        stappen gezet bij de inrichting van de nieuwe
 die in 2019 op basis van het vierjarig inspectieonderzoek     organisatie en de inpassing van het personeel van
 2018 zijn ingezet, hebben resultaat opgeleverd. De drie       OOE. Het uiteindelijke doel is om het openbaar
 zwakke scholen zijn weer terug in het basisarrangement.       onderwijs op een zorgvuldige wijze te verzelfstandigen,
                                                               om in een vergelijkbare positie te komen als andere
 Ook is ingezet op doorontwikkeling van kindcentra en          schoolbesturen. Goed onderwijs verdient namelijk
 de samenwerking met het voortgezet onderwijs.                 exclusief aandacht van het bestuur.



 Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
ONDERWIJS EN JEUGD (een sociale gemeente)
Iedere jongere groeit gelukkig, veilig en    Er is een beleidskader ‘Perspectief op Jeugd’ opgesteld en deze is
gezond op met perspectief op een baan:       inmiddels vastgesteld door college en raad. Het beleidskader moet
Door een samenhangende jeugdagenda op        bijdragen aan het realiseren van de doelstelling.
het terrein van de jeugdzorg en aspecten     Samen met jongeren en professionals is gewerkt aan de jeugdagenda.
als armoede, onderwijs, arbeid, veiligheid   Dit traject heeft meer tijd gevraagd dan vooraf was ingeschat. De
en vertier.                                  jeugdagenda is nog niet gereed.
Door – samen met het onderwijsveld en        De uitvoering van de aanpak laaggeletterdheid verloopt voorspoedig
consultatiebureaus- in een zo vroeg          en sluit aan bij de landelijke aanpak 2020 – 2024. Voorbereidingen
mogelijk stadium laaggeletterdheid en        hiervoor zijn gestart.
achterstand van kinderen te signaleren.
Voorzieningen in dorpen en wijken zoveel     Hier wordt jaarlijks invulling aan gegeven met het Jaarprogramma
mogelijk behouden: door renovatie of         voorzieningen huisvesting onderwijs. Het jaarprogramma voor 2020
nieuwbouw en slimme vormen van               is in december 2019 vastgesteld.
samenwerking tussen verschillende
voorzieningen te stimuleren.
Renovatie van gebouwen heeft de hoogste
prioriteit in de gefaseerde aanpak.
Gemeentelijk vastgoed, inclusief             Bij nieuwbouw gelden de eisen van het Bouwbesluit: geen
schoolgebouwen, verduurzamen: door           gasaansluiting en hogere isolatiewaarden. Schoolbesturen zijn zelf
zonnepanelen op de daken in combinatie       verantwoordelijk voor het verduurzamen van schoolgebouwen.
met isolerende maatregelen.                  Netwerkcapaciteit is daarbij een aandachtspunt.
Investeren in goed onderwijs is investeren   Er is ingezet op professionalisering van scholen en leerkrachten. Ook
in de toekomst: door vanaf jonge leeftijd te is er veel aandacht besteed aan kwaliteit. De ambities voor de
investeren in het kind en het aanbieden      komende periode zijn opgenomen in een vastgesteld Bestuurlijk
van goed onderwijs.                          Koersplan 2019-2023. Er zijn stappen gezet in het zorgvuldig
                                             verzelfstandigen van het Openbaar Onderwijs Emmen.




                                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>3.5     Bouwen, wonen en milieu
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Beheer overige gebouwen en gronden                        het op eenvoudige en interactieve wijze toegankelijk
In 2019 is wederom geïnvesteerd in het onderhoud van      maken van de beleidsnota, rapportage en kaartmateriaal
een groot deel van de gemeentelijk gebouwen               voor bevolking en gemeentelijke organisatie. Met deze
(waaronder sport en welzijnsgebouwen). Bij de             interactieve digitale kaart en het ontwikkelen van een
Kadernota 2017 zijn hiervoor de benodigde extra           participatieve werkwijze, maakt de gemeente Emmen /
middelen beschikbaar gesteld. Voor 2019 gaat het om       het bestuur zich klaar voor de nieuwe Omgevingswet in
een bedrag van circa € 1,0 mln. Voor het onderhoud aan    2021.
de twee gebouwen die van de WMD in eigendom zijn
overgenomen is, door de raad € 300.000 beschikbaar
gesteld. Een deel van de uitgaven voor achterstallig
onderhoud is uitgevoerd, de rest wordt in 2020
uitgevoerd. De locatie de Tussenstee was niet langer
strategisch van aard en dit gebouw zal in 2020 in delen
worden verkocht en herontwikkeld tot woonzorglocatie.
Onder andere door een relatief zware orderportefeuille,
een beperkte bezetting en de uitgavenstop eind 2019, is
een deel van het onderhoudsprogramma 2019 niet
conform planning uitgevoerd. Daarnaast is ook de
overspannen markt er debet aan dat niet het totale
programma kan worden uitgevoerd. Een aantal
aannemers heeft momenteel onvoldoende capaciteit om
de vraag uit de markt aan te kunnen.

                                                          Riolering
                                                          De investeringsplanning op het gebied van riolering en
                                                          water zijn in de begroting 2019 meegenomen. Doel van
                                                          alle werkzaamheden is het efficiënt en effectief
                                                          functioneren van het Emmens rioleringssysteem. Om
                                                          aan de zorgplicht te voldoen, waren voor 2019 - naast de
                                                          afhandeling van calamiteiten - een aantal projecten
                                                          gepland.

                                                          Afval
                                                          Op basis van de Wet milieubeheer heeft de gemeente
                                                          Emmen een zorgplicht voor de uitvoering van het
                                                          afvalbeheer. Het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) 2017-
                                                          2029 geeft daarvoor de kaders. De staatssecretaris van
                                                          Infrastructuur en Waterstaat heeft met ingang van 2019
Cultureel erfgoed                                         een verdubbeling aangekondigd van de belasting op het
In 2019 heeft het accent gelegen op het uitvoeren van     verbranden van afvalstoffen. Door het uitbreiden van
concrete projecten en uitwerken van een participatief     inzamelvoorzieningen en een goede afvalscheiding
erfgoedbeleid. In een aantal projecten waarin gemeente    kunnen de (extra verbrandings-) kosten de komende
en partners uit de samenleving nauw hebben                jaren beperkt blijven.
samengewerkt, is gewerkt aan het in standhouden van,
het zichtbaar en beleefbaar maken van Emmens erfgoed      Het ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG)-programma is
en vertellen van het verhaal van Emmen. In oktober        ook onderdeel van het Rijksbrede programma Circulaire
2019 is de Luchtwachttoren Schoonebeek gerenoveerd        Economie en gaat uit van 100 kilogram restafval per
en voor publiek toegankelijk gemaakt. De voormalige       inwoner in 2020 waarbij er sprake is van 75 procent
gereformeerde kerk in Schoonebeek, een provinciaal        afvalscheiding door inwoners zelf. De VANG
monument, kreeg een nieuwe bestemming als                 doelstelling 100 kg restafval in 2020 is voor Emmen niet
huisartsenpraktijk/ gezondheidscentrum. De                realistisch. In het nieuwe beleidsplan afval stellen wij
cultuurhistorische analyse Emmen Centrum-Noord is         ons de ambitie om de 100 kg restafval per inwoner in
nagenoeg afgerond en zal in 2020 aan het bestuur          2024 te bereiken. De afgelopen jaren is de hoeveelheid
worden voorgelegd. In de wijk Emmerhout is samen met      restafval wel fors verminderd (2016: 270 kg, 2017: 241
het wijkexpeditieteam ‘Emmerhout energieneutraal’ en      kg, 2018: 204 kg). In 2019 is de frequentie van de
de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) een           afvalinzameling gewijzigd conform het
onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de          ombuigingsvoorstel. Per 1 september is de inzameling
karakteristieke woningen energiezuiniger te maken. In     van restafval aangepast naar 1 x per 3 weken. Dit heeft
de wijk Bargeres is de ontwerpprijsvraag Panorama         in 2019 al een besparing opgeleverd en voor 2020 wordt
Lokaal in november 2019 gestart. De omgang met            een besparing van € 370.000 verwacht. In het 4e
cultuurhistorie en mogelijk herstel van het ‘oude         kwartaal van 2019 is er 13% minder restafval
landschap’ in de ondergrond wordt integraal in de         ingezameld dan in 2018. Er zit nog wel veel GFT in het
opgaven meegenomen. Het speerpunt van de uitwerking       restafval. Dit is ook te herleiden aan de minimale
van het erfgoedbeleid heeft gelegen op de erfgoedkaart:

                                                                                                                18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>scheidingsmogelijkheid voor hoogbouw. Ook hier zal           natuurvergunning of een verklaring van geen
aandacht voor zijn in het nieuw beleidsplan.                 bedenkingen noodzakelijk is. Het is wel mogelijk dat
                                                             zich nog (grote) woningbouwprojecten voordoen
Milieubeheer                                                 waarvoor een dergelijke vergunning wel noodzakelijk is.
De Drentse Energie Tafel heeft de Startnotitie RES 1.0       Het is nu nog niet duidelijk wat de stikstofproblematiek
aangeboden aan de besturen van de gemeenten, de              gaat betekenen voor andere (bedrijfs)activiteiten.
provincie Drenthe en de deelnemende waterschappen.
De RES 1.0 leidt tot een Drentse bijdrage in de nationale    Ruimtelijke Ordening
opgave om 35 TWh hernieuwbare energieproductie op            De gemeente Emmen bereidt zich door middel van het
land te realiseren. Wij werken in regionaal verband met      Programma Omgevingswet voor op de nieuwe
provincie, de andere Drentse gemeenten en Drentse            Omgevingswet waarvan de invoering staat gepland voor
waterschappen samen. De provincie Drenthe faciliteert        1 januari 2021. Op Drents schaalniveau zijn
dit proces. Maar ook van de gemeente vraagt het              werkgroepen bezig om samen concrete vraagstukken uit
aanzienlijke inzet om de vereiste lokale input te kunnen     te werken. Op BOCE-niveau wordt kennis uitgewisseld
organiseren en leveren. In 2019 zijn we gestart met de       op de vlakken van programma, digitalisering,
actualisatie van de Energienota. De middelen voor de         omgevingsvisie, e.d.
Energienota staan nog tot en met 2020 structureel in de      In 2019 is er een routekaart en startnotitie
begroting. De Energienota wordt vertaald in jaarlijkse       omgevingsvisie voorbereid en vastgesteld door het
uitvoeringsplannen.                                          college en er is een projectleider aangetrokken om tot
                                                             een koersdocument te komen. Er is ook een plan van
                                                             aanpak digitalisering Omgevingswet opgeleverd om te
                                                             komen tot een uitvoeringsplan digitalisering. Er is een
                                                             projectleider aangetrokken die de digitalisering voor de
                                                             fysieke keten oppakt.

                                                             Voor wat betreft de woningbouw en
                                                             gebiedsontwikkelingen in het Centrumgebied Emmen
                                                             zijn in 2019 de Transformatievisie
                                                             Weerdingerstraat/Hoofdstraat en de gebiedsvisie
                                                             Westrand Emmen Centrum in concept als denkrichting
                                                             gereed. Het gebiedsproces wordt in 2020 opgestart.
                                                             Ook zijn de visies Oude camping/Boermarkeweg en
                                                             Hampshire P-Oost opgeleverd. De Transformatievisies
                                                             Dordsestraat en Wilhelminastraat konden dit jaar niet
                                                             meer worden opgesteld in verband met de beperkte
                                                             beschikbare capaciteit. Deze zullen in 2020/2021
                                                             worden opgesteld. Voor het versterken van de
                                                             leefbaarheid en de vitaliteit van dorpen en wijken is de
De gemeente werkt samen met de stakeholders aan een
                                                             Stimuleringsregeling Dorpen en Wijken ingezet. In 2019
visie voor bodemdalingsgebieden als gevolg van
                                                             is een bijdrage geleverd aan speeltoestellen rondom het
veenoxidatie. In 2019 is gewerkt aan de visie voor het
                                                             natuurbad de Zandpol, een beweeg- en beleeftuin in
pilotgebied Valthermond. Begin 2020 wordt afronding
                                                             Nieuw-Schoonebeek en het verbeteren van buurthuis de
verwacht. In het najaar van 2019 zijn we ook
                                                             Stobbe. In 2019 is fase 2 van het centrumplan
geconfronteerd met acute bodemdalingsproblematiek in
                                                             Schoonebeek afgerond, de renovaties van de
het gebied Veenoord / Nieuw-Amsterdam. Naast de
                                                             dorpshuizen in Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek
impact die dit op woning en erf van de bewoners van het
                                                             zijn afgerond en er is gewerkt aan de planvorming over
gebied heeft, heeft dit ook gevolgen voor de kwaliteit van
                                                             de integrale centrumontwikkeling van Emmer-
gemeentelijke infrastructuur en nutsvoorzieningen. Er
                                                             Compascuum.
is, via de website van de gemeente Emmen, een
meldingsmogelijkheid ingericht. De meldingen en
eventueel bouwtechnisch onderzoek maken onderdeel
uit van een breder onderzoek naar de bodem, water en
funderingen in het pilotgebied en de omgeving tussen
Veenoord, Nieuw-Amsterdam en Erica. Er is een
informatieavond georganiseerd en een
gebruikersplatform ingesteld voor begeleiding van het
onderzoek. Dit gebeurt in samenwerking met de
provincie Drenthe en het waterschap Vechtstromen, om
zo een compleet beeld van het probleem te krijgen.

In 2019 is de stikstof en PFAS problematiek actueel
geworden. Er is een expertteam/werkgroep stikstof
opgericht met een link naar RUD. Tot nu toe zijn er geen
woningbouwprojecten stilgelegd in Emmen vanwege
stikstof. In Emmen is ook nog fysieke ruimte voor            Ook in 2019 is er gewerkt aan verscheidene
bedrijvigheid, dat is van bovenregionaal belang. Er zijn     bestemmingsplannen. De actualisatie van het
in de gemeente Emmen geen woningbouwprojecten in             bestemmingsplan Delftlanden is afgerond. Het
voorbereiding waarvan wij nu al weten dat een                bestemmingsplan/omgevingsplan Bargermeer is een


                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>complexe opgave, waarvoor het komen tot                     de wettelijke termijn een WABO-vergunning afgegeven
beleidsuitgangspunten in het voorjaar 2019 is opgestart.    waardoor deze van rechtswege zijn verleend. In 2020
Voor bedrijventerrein De Tweeling zal alleen het            worden deze bijsturingsmaatregelen waar nodig
uitbreidingsdeel van een nieuw bestemmingsplan              voortgezet en geïntensiveerd. Dit betekent dat tijdelijk
worden voorzien, de voorbereiding hierop is inmiddels       extra capaciteit wordt ingehuurd, er wordt gestart met
ook opgestart. Voor de wijk Parc Sandur hebben              de aanbesteding van een VTH-applicatie om een
voorbereidingen plaatsgevonden (middels een pilot           verbeterslag in de monitoringsgegevens te kunnen
Omgevingswet) op een omgevingsplan, door samen met          maken en de werkprocessen tussen de verschillende
de wijk een gebiedsvisie op te stellen. Vanwege             teams binnen het fysieke domein verder worden
capaciteitsgebrek in de ambtelijke organisatie is dit       gestroomlijnd
proces rond de zomer 2019 voorlopig stilgelegd en is dit
eind 2019 nog niet weer opgestart.                          In 2019 zouden vier woon- en leefbaarheidsvisies
                                                            (WLV’s) worden opgeleverd en door het college
                                                            vastgesteld. Deze visies bevatten een inhoudelijke en
                                                            ruimtelijke analyse van een wijk of dorp en geven
                                                            richting voor de toekomst. De ambitie van vier WLV’s
                                                            per jaar is bijgesteld naar twee WLV’s per jaar. Deze
                                                            doelstelling is behaald. Voor de wijken Angelslo is de
                                                            visie afgerond en vastgesteld en de visie voor
                                                            Emmerhout wordt begin 2020 afgerond. De WLV’s van
                                                            Nieuw-Amsterdam/Veenoord en Nieuw-Weerdinge zijn
                                                            in uitvoering. Voor twee grote uitvoeringsprojecten
                                                            (herinrichting Achterdiep Nieuw-Weerdinge en de drie
                                                            hofjes in Veenoord) is subsidie toegekend vanuit de
                                                            provincie. Het traject voor de WLV van Bargeres is
                                                            opgestart. De wijk Bargeres is ook geselecteerd voor de
                                                            landelijke pilot Panorama Lokaal van de
Wonen en bouwen                                             Rijksbouwmeester.
De afgelopen jaren hebben we uitvoering gegeven aan
het Actieplan Fysieke keten. Doel van het Actieplan is      In 2018 is de ‘Structuurvisie herprogrammering
het realiseren van een wezenlijke verbetering in de         woningbouw 2018-2028’ vastgesteld. Om te komen tot
omgang door de gemeente met ruimtelijke initiatieven        een plancapaciteit die past bij de verwachte
uit de maatschappij in de gehele fysieke keten. Met         huishoudontwikkeling in de gemeente zijn bijna 1.029
uitzondering van de verbeterslag monitoringsgegevens        zogenoemde ‘slapende plannen’ (veelal gemeentelijke
zijn in 2019 alle acties uit het Actieplan opgepakt en      uitleglocaties) aangewezen voor herprogrammeren. Dit
afgerond. Ondanks het uitvoeren van de benoemde             betekent dat de bestemming wonen weg wordt
acties is het in 2019 niet gelukt de afgesproken            genomen. De voortgang van de structuurvisie
behandeltermijn voor WABO-vergunningen en het               herprogrammering wordt in 2019 niet meer
zogenaamd vooroverleg te realiseren. Dit wordt met          geëvalueerd, maar de herprogrammering wordt
name veroorzaakt door het toegenomen aantal WABO-           meegenomen als onderdeel van het in 2020 uit te
vergunningaanvragen in 2019 ten opzichte van 2018 en        voeren woningmarktonderzoek. Op basis van de
de gelijktijdige afname van de beschikbare capaciteit ten   uitkomsten van het onderzoek kan de
gevolge van de taakstelling op de bedrijfsvoering. Vanaf    herprogrammering worden geëvalueerd, omdat we dan
oktober 2019 is bijgestuurd door tijdelijk extra            beter inzichtelijk hebben wat de huidige behoefte is.
menskracht in te zetten. Ondanks deze
bijsturingsmaatregelen is er in 26 gevallen niet binnen




                                                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
BOUWEN EN WONEN
Sterke dorpen en wijken door plannen         In 2019 zijn er twee woon- en leefbaarheidsvisies (WLV’s) opgeleverd
die bijdragen aan het vergroten van de       voor de wijken Angelslo en Emmerhout. In het kader van de
                                             centrumvernieuwing dorpen en wijken is in Schoonebeek de
leefbaarheid. Dit door initiatieven vanuit
                                             centrumontwikkeling afgerond. De gemeente heeft hier, vanuit het
de samenleving en de Woon- en                Stimuleringsfonds Dorpen en Wijken, circa € 1,2 mln. aanbesteed. De
leefbaarheidsvisies.                         provincie Drenthe heeft in het kader van het fonds Vitaal Platteland
                                             €500.000 bijgedragen. In Emmer-Compascuum is verdere uitvoering
                                             gegeven aan de centrumontwikkeling van Emmer-Compascuum.

                                             De gemeente heeft het programma “Toekomstbestendig Angelslo”
                                             gestart, met een integrale, wijkgerichte aanpak in samenhang met alle
                                             partners in de wijk. Er is voor 2019 € 50.000, beschikbaar gesteld als
                                             werkbudget. Dit budget is in 2019 niet aangewend en blijft in de
                                             reserve beschikbaar voor de uitvoering in 2020. Het is nodig voor de
                                             uitvoering van dit programma reserveringen te doen voor toekomstige
                                             uitgaven, met name wat betreft de thema’s Woningvoorraad,
                                             Voorzieningen, Verkeer en Aanpak Openbare Ruimte.

                                             Omgevingswet
                                             Voor de zomer is er een routekaart en startnotitie omgevingsvisie
                                             voorbereid en vastgesteld door het college. Het proces om te komen
                                             tot het koersdocument loopt door tot eind Q1 2020. Er is een plan van
                                             aanpak digitalisering Omgevingswet opgeleverd en een projectleider
                                             aangetrokken die de digitalisering voor de fysieke keten oppakt. De
                                             aanbesteding voor de aanschaf van het VTH-systeem is vertraagd ten
                                             opzichte van de oorspronkelijke planning, maar het systeem kan. voor
                                             zover nu kan worden voorzien, nog steeds op tijd worden
                                             geïmplementeerd.
Prettig en betaalbaar wonen voor             Binnen het Lokaal Akkoord tussen gemeente, corporaties en
inwoners door tegengaan van                  huurdersorganisaties zijn afspraken gemaakt over betaalbaarheid en
lastenverzwaring en afspraken met            toekomstbestendigheid. De gemeente Emmen biedt de zonnelening
corporaties over betaalbaarheid en een       aan waarmee inwoners tegen een aantrekkelijke rente zonnepanelen
toekomstbestendige woningvoorraad.           kunnen kopen. Deze lening is zeer succesvol gebleken. De beschikbare
                                             middelen van €2.500.000 zijn nagenoeg volledig benut. Daarnaast
                                             zijn er meerdere bijeenkomsten geweest in het kader van collectieve
                                             inkoop zonnepanelen. Deze zijn zeer succesvol verlopen met een hoge
                                             opkomst.
Nabijheid van voorzieningen door uit         De uitvoering van de renovaties van dorpshuizen in Schoonebeek en
te gaan van de behoefte en voorkeuren van    Nieuw- Schoonebeek is in 2019 afgerond. De eerste tranche voor de
inwoners en rekening te houden met           1/3 regeling dorpshuizen en wijkcentra (investeringsbudget van
verschillen tussen dorpen en wijken.         jaarlijks €100.000) is eerder dit jaar beschikbaar gesteld. De tweede
                                             tranche was onderdeel van de restant investeringsagenda. Deze
                                             middelen zijn niet beschikbaar gesteld.
MILIEU
Schone en hernieuwbare energie               De Drentse Energie Tafel heeft de Startnotitie RES 1.0 aangeboden
door zelf regie te voeren op afspraken met   aan de besturen van de gemeenten, de provincie Drenthe en de
Rijk en provincie, ruimte te geven aan       deelnemende waterschappen. Als Emmen hebben wij, ten opzichte
zonne-energie en alternatieve                van de hele regio (= de provincie Drenthe) een substantieel aandeel
energiebronnen en –dragers als               van de opgave in ons beleid vastgelegd.
geothermie, restwarmte en waterstof te
verkennen.                                   Op het gebied van geothermie en warmtenet hebben wij met
                                             marktpartijen de gezamenlijke ambities verkend en deze omgezet in
                                             intentieverklaringen. Dit maakt de weg vrij naar een verdere
                                             uitwerking van een warmtenet met restwarmte van Emmtec en de
                                             opsporing van warmte in de bodem in Erica.

                                             In 2018 hebben wij een aanvraag ingediend voor een proeftuin
                                             aardgasvrije wijken. Hier zijn wij niet voor geselecteerd. Na overleg
                                             met het ministerie BZK en de betrokkenen bij het programma
                                             Emmerhout Energieneutraal 2027 is besloten om bij de volgende
                                             ronde opnieuw een aanvraag in te dienen (waar in 2020 de uitslag van


                                                                                                                      21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                             wordt verwacht). Hiervoor stellen we voor Emmerhout een
                                             warmteplan op.
Energiebesparing als gezamenlijke            Een extern bureau heeft 25 gebouwen qua verduurzaming
opgave met inwoners, bedrijven en            geanalyseerd. Dit zijn de gebouwen die qua verbruik bovenaan staan
maatschappelijk middenveld. We geven         en waarbij inzicht in de verduurzaming qua wet- en regelgeving
zelf het goede voorbeeld door                wenselijk is.
verduurzaming van het eigen vastgoed.
Een circulaire economie waarbij de           De Drentse gemeenten, verenigd in de Vereniging Drentse Gemeenten
nadruk ligt op het sluiten van kringlopen,   (VDG), hebben zich in 2017 gezamenlijk gecommitteerd aan de
voorkomen van afval en verspilling en de     landelijke ambities in het VANG-programma in het Manifest ‘Drenthe
toepassing van nieuwe materialen ( zie ook   Van Afval Naar Grondstoffen’. Met dit Manifest geven de betrokken
programma 2)                                 gemeenten een gezamenlijk signaal af dat er serieuze stappen zijn en
                                             worden gezet op weg naar een circulaire economie. Hierin ligt de
                                             nadruk op het sluiten van kringlopen, het voorkomen van afval en
                                             verspilling, en het toepassen van nieuwe materialen. Naast hergebruik
                                             en recyclen van producten en grondstoffen zien wij waarde toevoegen
                                             (upcyclen) als volgende stap.
Innovatieve systemen zoals een               Het project SEREH, voor een grensoverschrijdende elektriciteits- en
grensoverschrijdende energieregio            energiemarkt, is in uitvoering met een lichte vertraging: 2 a 3
(SEREH).                                     maanden. De oorzaak daarvan is de trage administratieve afwikkeling
                                             van de aanvraag door EDR/ Rijksoverheid. Er wordt gewerkt aan het
                                             inhalen van deze vertraging.

                                             De subsidieaanvraag voor het vervolgtraject voor COBEN
                                             (Community BENefits of Civic Energy) in het kader van het
                                             programma Interreg North Sea Region is gehonoreerd. Het aandeel
                                             van de gemeente Emmen is 593.500 euro om aan de
                                             doorontwikkeling van COBEN te besteden. Hiermee kunnen wij de
                                             lokale energie coöperaties blijven ondersteunen




                                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> 3.6     Inkomensondersteuning
 Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

 Schulddienstverlening, armoede en minima
 (SAM-beleid)                                                     Handhaving en fraudebestrijding
 Het afgelopen jaar wilden we dat meer mensen uit een             We werkten (en werken) vanuit het principe van
 (uitzichtloze) schulden-of armoedesituatie kwamen. Het           hoogwaardig handhaven. Volgens dit concept staan de
 beleid was (en is nog steeds) gericht op individuele             uitgangspunten voorlichting, zorgvuldige
 ondersteuning naar meer zelfredzaamheid. We hebben               dienstverlening, opsporen van fraude en sanctioneren
 extra aandacht voor gezinnen met minderjarige                    van fraude centraal. Het algehele doel van het
 kinderen en inwoners met acute financiële nood.                  hoogwaardig handhaven is nalevingsbereidheid bij de
 Voor het SAM-beleid hebben we meerjarig 634.000                  klanten te vergroten. Gebleken is dat de
 euro beschikbaar gesteld. De dekking hebben we                   nalevingsbereidheid groter wordt, maar dat de te
 gevonden in het inkomensafhankelijk maken van de                 onderzoeken zaken complexer en tijdsintensiever
 Tegemoetkoming chronisch zieken (TCG).                           worden. De maatschappij ontwikkelt zich voortdurend.
                                                                  Sociale media zijn niet meer weg te denken. Mensen
 Extra uitstroom uit de bijstand                                  worden steeds creatiever, waardoor het opsporen van
 Het afgelopen jaar hebben we het investeringsplan                fraude ook intensiever wordt. We blijven meegaan en
 opnieuw ingezet op extra uitstroom. Dit plan heeft               passen ons aan de veranderende omstandigheden in de
 geleid tot een daling van het bijstandsvolume. Wat               maatschappij, bijvoorbeeld op het gebied van digitaal
 vooral opvalt zijn de resultaten ‘uitstroom naar regulier        rechercheren. Binnen de organisatie wordt nog meer
 werk’ en de resultaten uitstroom op het gebied van               samenwerking gezocht met andere disciplines om
 handhaving van rechtmatigheid.                                   daarmee integraal samen te werken om regelovertreding
 Met drie extra beleidssporen op het gebied van                   te voorkomen dan wel om fraude vroegtijdig op te
 uitstroom naar regulier werk en loonkostensubsidie is            sporen.
 het bijstandsvolume verder teruggebracht.



 Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
INKOMEN
Zorgdragen voor tijdelijke rechtmatige             De ambitie ‘beperken uitkeringsvolume ultimo 2019’ is aangepast van
inkomensondersteuning; algemene                    3.143 (inclusief sporenbeleid) naar 3.110 Participatiewet. Eind
bijstand, bijzondere bijstand en
                                                   december is het volume 3.125 en daarmee is onze ambitie
armoedebestrijding.
                                                   gerealiseerd. Dit ondanks de historische trend dat het volume aan het
                                                   einde van het jaar ongeveer gelijk blijft.

                                                   Het positieve verloop van de instroom is verwerkt in een nieuw BUIG-
                                                   scenario. In dit scenario is ook rekening gehouden met verwachtingen
                                                   beïnvloedbare uitstroom.
Het verhogen van de maatschappelijke               Het aantal minima is aan het afnemen. Dit is onder andere zichtbaar
participatie (“iedereen doet mee naar              in het aantal klanten dat momenteel gebruik maakt van de
vermogen”).                                        participatiewebshop. Dit is beduidend minder dan over dezelfde
                                                   periode vorig jaar (-140). Het bestedingspatroon van het budget per
                                                   persoon is gemiddeld op hetzelfde niveau van vorig jaar (ongeveer
                                                   95%).

                                                   Met het SAM-beleid werken we aan het verhogen van de
                                                   maatschappelijke participatie. De transformatie van het SAM-beleid is
                                                   intensief. Op alle actielijnen wordt ingezet, echter de focus is gelegd
                                                   op de volgende vier prioriteiten:
                                                   Vroegsignalering,
                                                   Jongeren Perspectieffonds,
                                                   Voorzieningen voor Jeugdigen,
                                                   Beschermingsbewind (reducectie kosten verstrekking bijzondere
                                                   bijstand voor bewindvoering).




                                                                                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Op basis van genoemde hoofddoelstellingen zijn de volgende subdoelen geformuleerd:
Beperking van instroom in de uitkering;        Een op de drie aanvragen leidt niet tot een uitkering. Hiermee is de
                                               preventie conform het meerjarig gemiddelde.

                                               De instroom tot en met het derde kwartaal is vergelijkbaar met 2018
                                               t/m 3e kwartaal.

                                               De instroom WW is gestegen. Mogelijk is dit een eerste signaal van
                                               een afzwakkende economie. Ook het aantal instroom uit school-
                                               verlaters laat een stijging zien.
Bevordering van uitstroom uit de uitkering     Om uitstroom te bevorderen is voor 2019 een rechtmatigheids-
(op gebied van rechtmatigheid, voor            screening in uitvoering. De resultaten hiervan zijn verwerkt in de
doelmatigheid zie programma 9);                volume ambitie BUIG 2019.
                                               In totaal is een ambitie vastgesteld van 142 uitstroom op gebied van
                                               rechtmatigheid. Hiervan is de reguliere prestatie 102, 20 vanwege
                                               rechtmatigheidsscreening en 20 vanwege stimuleren van extra
                                               onderzoekswaardige signalen.
                                               Eind december is het resultaat 127.Begin 2020 wordt op basis van de
                                               resultaten 2019 beoordeeld of de inzet op onderzoekswaardige
                                               signalen wordt voortgezet.
Voorkomen dat burgers in problematische        Voorkomen dat burgers in problematische schulden raken begint met
schuldensituaties geraken                      het vergroten van het financieel bewustzijn. Stichting Knip verzorgt in
                                               dat kader budgettrainingen met als doel om de financiële
                                               zelfredzaamheid te vergroten. De stichting heeft daarvoor in 2019
                                               subsidie ontvangen.
                                               In juli 2019 zijn we gestart met de pilot vroegsignalering van
                                               schulden.
                                               Vroegsignalering staat voor het in een zo vroeg mogelijk stadium in
                                               beeld brengen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige
                                               hulpverlening mogelijk te maken door gebruik te maken van
                                               daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. We hebben
                                               gekozen om in de pilot te starten met gegevens die bij de gemeente
                                               bekend zijn én gebruikt mogen worden te koppelen aan:
                                               - de meldingen van achterstand betalingen bij energiebedrijven van
                                               inwoners van de gemeente Emmen.
                                               - de meldingen Centraal Administratie Kantoor (CAK), van inwoners
                                               van met een participatiewet uitkering voor levensonderhoud.
                                               - de meldingen van de Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD).
                                               Er is gewerkt met onaangekondigde huisbezoeken op adressen in de
                                               gehele gemeente Emmen waar een betalingsachterstand is. De
                                               reacties van van de inwoners zijn positief, ze zijn blij dat de gemeente
                                               contact met ze opneemt.
                                               Er zijn 336 inwoners bezocht, waarvan er 183 thuis waren. Ruim 150
                                               gaat over tot actie (denkt het zelf op te lossen, gaat over tot betalen,
                                               het treffen van een betalingsregeling of wordt verwezen naar een
                                               hulpverlener als er ook andere problemen spelen). Met ruim dertig
                                               inwoners volgt een trajectgesprek en zijn opgenomen in de reguliere
                                               trajectbegeleiding van Schulddienstverlening

                                               De toegang tot de schulddienstverlening vindt plaats binnen Stichting
                                               De Toegang. De dienstverlening wordt dicht bij de burger uitgevoerd
                                               door middel van ondersteuning door de sociale-/en of gebiedsteams
                                               waarvan schulddienstverlening onderdeel uit maakt. Verder is
                                               schulddienstverlening werkzaam bij de corporaties, Emco en Menso.
                                               Eén en ander werkt drempelverlagend en de zichtbaarheid van de
                                               dienstverlening wordt vergroot.
                                               De aanpak van schulden is onderdeel van het SAM-beleid. De
                                               transformatie is intensief en in ontwikkeling. Vanuit dit gegeven
                                               hebben we gekozen om allereerst de nadruk te leggen op 4 actielijnen
                                               van de vastgestelde 6.




                                                                                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3.7     Openbare ruimte Verkeer en Vervoer
Beknopte schets van de ontwikkeling in 2019

Openbaar gebied                                             bedrijfsvoering van het openbaar groen, het beter
De zomer van 2019 was wederom een droge hete zomer.         inzetten van de aannemers en het regelen van hun
Om de schade door droogte gedeeltelijk op te vangen is      samenwerking.
er efficiënt omgegaan met de beschikbare financiële
middelen. Waar minder maaien nodig was is de inzet
van de aannemers gebruikt om water te geven, sloot
onderhoud en dergelijke. Dit heeft niet kunnen
voorkomen dat ook in 2020 reconstructies van
groenvakken nodig kunnen zijn. De omvang van de
schade is pas zichtbaar als in het groeiseizoen het groen
niet meer hersteld.

Ten behoeve van de aantrekkelijkheid van de openbare
ruimte is er op beperkte schaal een aantal kleine
groenreconstructies uitgevoerd, vaak gecombineerd om
wortelopdruk en parkeerproblematiek op te lossen.
Door het ontbreken van extra middelen zijn
grootschalige reconstructies achterwege gebleven. De
voorbereidende werkzaamheden voor het oplossen van
wortelopdruk zijn in het najaar aanbesteed en
gedeeltelijk uitgevoerd. In 2020 zal de uitvoering verder
worden opgepakt en afgerond. Met deze aanpak zijn er        Verkeer en vervoer
vele knelpunten van wortelopdruk bij parkeerplaatsen        2019 stond in het teken van het verduurzamen van het
en voetpaden opgelost. Daarnaast is de inspectie            vervoer. De eerste openbare laadpaal is geplaatst en
speelvoorzieningen uitgevoerd, zijn valzones hersteld en    inmiddels zijn er zo’n vijftien laadpalen in gebruik in
nieuwe speelvoorzieningen geplaatst.                        onze gemeente. Dit is het gevolg van een openbare
                                                            aanbesteding die we samen met andere gemeentes in
Er is in 2019 gekeken naar een manier om een                Drenthe en Groningen hebben gedaan. Door deze
aantrekkelijke leefomgeving te koppelen aan duurzaam        aanbesteding kunnen bewoners zonder eigen
onderhoud.                                                  parkeerplaats toch elektrisch rijden door een laadpaal in
Er wordt gewerkt aan de biodiversiteit binnen de            hun buurt aan te vragen. Ook is het de bedoeling dat er
gemeente. Bermen worden omgevormd van eenduidig             laadpalen komen op strategische locaties zoals
gladgeschoren naar bloemrijke ruigere grassen. Op           sportparken, de Hub’s (schakelhaltes tussen OV) en alle
kleine schaal heeft dit al plaatsgevonden. In 2020 wordt    kernen met meer dan 1.000 inwoners.
dit verder uitgebouwd. Deze verandering kan ten dele        Ook het openbaar vervoer verduurzaamt. Op 12
worden gefinancierd uit het anders inrichten van            december 2019 is de nieuwe concessie in werking
onderhoud en beheer. De maaibestekken komen in              getreden. De stadsdiensten worden geheel uitgevoerd
2020 opnieuw op de markt. Hierin gaat het circulaire        met elektrische bussen. Deze worden opgeladen bij het
aspect meegenomen worden., hierbij wordt onder              station waarvoor Qbuzz laadvoorzieningen heeft
andere gekeken op welke wijze (berm)maaisel als             geplaatst. Ook 60% van de streekbussen rijdt elektrisch.
grondstof kan dienen voor bijvoorbeeld                      De streekbussen worden geladen op de nieuwe stalling
bodemverbetering of voor biobased producten.                aan de Tweede Bokslootweg.

Behalve de droogte zijn er andere natuurlijke invloeden     De eerdere aanpassingen in het netwerk van de
zoals de eikenprocessierups, plaagdieren en invasieve       stadsdienst in Emmerhout en Angelslo (dienstregeling
exoten die extra inzet geëist hebben in 2019. Met name      2018) hebben effect gehad. Er stappen steeds meer
de overlast door de eikenprocessierups was in 2019          passagiers in de bus. De frequentie van de stadsbussen
heviger dan het jaar ervoor. Er is met behulp van           is verhoogd waardoor er ook op zondag met een
gespecialiseerde aannemers gestreefd de overlast voor       halfuurdienst wordt gereden. Daarentegen rijdt de Qlink
inwoners zoveel mogelijk te beperken. In 2020 wordt dit     naar Klazienaveen in het weekend minder vaak. Niet dat
verder doorgezet. Hiervoor is in 2019 ook al contact        het aantal instappers terugloopt. Maar de Qlink wordt
gezocht met provincie en andere Drentse gemeente om         gereden met een gelede bus waardoor er voldoende
de beheersmaatregelen af te stemmen en van elkaar te        plaats is om alle reizigers comfortabel te vervoeren met
leren. In 2020 moeten verschillende andere besluiten        minder ritten. Op het spoor zijn tussen Emmen en
worden genomen om het probleem beheersbaar te               Zwolle extra spitstreinen gaan rijden (voorheen reden
houden.                                                     deze alleen tussen Coevorden en Zwolle). Ook is ProRail
Daarnaast is afgelopen jaar hard gewerkt aan de             gestart met de spooraanpassing bij Herfte. Hierdoor
voorbereidingen van het contractmanagement.                 gaat de trein uit Emmen de spoorbaan Zwolle – Meppel
                                                            straks ongelijkvloers kruizen wat de betrouwbaarheid
Dit draagt bij aan een belangrijke stap in de               van de dienstregeling verbetert.




                                                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
OPENBARE RUIMTE (leefbare gemeente)
Aantrekkelijke openbare ruimte door            Het boombestek voor 2019 tot 2026 is aanbesteed en gegund. Binnen
vanuit het perspectief van dienstverlening     dit bestek is ook de bestrijding van de eikenprocessierups belegd. Als
                                               bezuinigingsmaatregel is de onderhoudstermijn per boom is verlengd
en beleving van de inwoners en samen met
                                               van zes naar acht jaar.
hen, bedrijven en maatschappelijke
organisaties de kwaliteit en leefbaarheid in   Voor het inzetten van vrijwilligers op het gebied van de verwijdering
dorpen en wijken te beheren.                   van zwerfafval hebben zich ruim 130 individuele opruimers gemeld.

                                          Vanaf 2020 maakt zwerfafval onderdeel uit van het groenbestek van
                                          de EMCO-groep.
VERKEER EN VERVOER (bereikbare gemeente en ondernemende gemeente)
Toekomstbestendige                        Er wordt de komende jaren aan twee grote projecten gewerkt om de
binnengemeentelijke infrastructuur        bereikbaarheid van Emmen te verbeteren:
hierbij ligt de focus op de ruit;         Reconstructie Boermarkeweg
Hondsrugweg- Weerdingerstraat -           Wegenruil en reconstructie N391 en N862.
Boermarkeweg – Dordsestraat               Zie paragraaf 7.2 voor een nadere toelichting op deze projecten.
Goede bereikbaarheid met het              Samen met de provincie Drenthe werken wij de komende tijd verder
openbaar vervoer door het verbeteren      aan de inrichting van zogenaamde Hub’s in onze gemeenten.
van de spoorverbinding Emmen – Zwolle     Hiervoor zijn het centrum van Klazienaveen en de stations Emmen
(ondermeer de reeds ingezette             Centrum, Emmen Zuid en Nieuw-Amsterdam aangewezen. In 2019
kwartierdienst), aandacht voor            zijn bij alle Hub’s laadpalen voor elektrische auto’s geplaatst.
halteplaatsen OV (stationsomgeving,
HUB’s) en doorgaan met het verbeteren     Met het ingaan van de dienstregeling 2020 rijden er in de spits
van de toegankelijkheid van halteplaatsen enkele spitstreinen: in de ochtendspits zijn extra sneltreinen van
voor mensen met een handicap.             Emmen naar Zwolle beschikbaar en in de avondspits zijn extra
                                          sneltreinen van Zwolle naar Emmen beschikbaar. Dit is de opmaat
                                          naar een volledige kwartiersdienst (in beide richtingen) in de spits
                                          tussen Zwolle en Emmen die in december 2021 moet ingaan.
Meer aandacht voor de fietser door        Als onderdeel van de duurzame mobiliteitsdeal die met het Rijk is
het fietsnetwerk en de daarbij horende    gesloten, werken wij binnen SNN-verband aan een ‘plan van aanpak
voorzieningen op orde te brengen en de    fiets’. Hierin worden bestaande plannen van de gemeenten
fiets een prominente plaats te geven in   samengebracht. Dit met als doel om beleid op elkaar af te stemmen
recreatie, sport en gezondheid.           en het vergroten van de mogelijkheden om voorzieningen voor de
                                          fiets te realiseren. Het plan van aanpak moet leiden tot concrete
                                          projecten waarvoor MIRT-gelden te verwerven zijn.

                                               De middelen voor de uitvoering van het Fietsplan 2018-2024 zijn
                                               niet beschikbaar gesteld. De uitvoering van het Fietsplan is daarom
                                               opgeschort.
Uitnodigend parkeerbeleid met                  Het is de aannemer niet gelukt om de parkeergarage Willinkplein
uitzondering van Emmen blijft het              tijdig te openen tijdens de drukke decembermaand. De verwachting
parkeren in dorpen en wijken gratis.           is dat de parkeergarage voor de zomer van 2020 in gebruik genomen
Parkeertarieven voor gesloten faciliteiten     kan worden.
moet in overeenstemming zijn en blijven
met de in de Wet markt en overheid             Op 8 januari 2019 is de gebiedsvisie P-Oost in concept vastgesteld.
gestelde eisen.                                Op 8 juli 2019 is er een goed bezochte inloopbijeenkomst geweest
                                               voor de omgeving. De definitieve gebiedsvisie zal naar verwachting in
                                               het voorjaar van 2020 worden vastgesteld.
Bevorderen van de                              Met een risicoanalyse van ons wegennet wordt invulling gegeven aan
verkeersveiligheid door mee te werken          het nieuwe Strategisch Plan Verkeersveiligheidsplan van minister
aan het Rijksmanifest “Verkeersveiligheid      Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat). Dit plan gaat uit
en nationale prioriteit” met de nadruk op      van een risicogestuurde aanpak. Daarnaast is de rotonde Brinkenweg
verbetering weginrichting en beïnvloeding      gerealiseerd en is een start gemaakt met de aanleg van de rotonde op
verkeersgedrag                                 de Dikke Wijk / Verlenge Herendijk in Nieuw-Amsterdam. Bij de
                                               OBS De Oliebron is een schoolzone ingericht op de Europaweg. Op
                                               de Roswinkelerstraat (Roswinkel) en Vastenow (Nieuw-Dordrecht)
                                               zijn pilots georganiseerd vanuit het project ‘Klacht en Knel’ bedoeld
                                               voor wegen waar een gevoel van onveiligheid heerst. Dit betekent dat
                                               er frequent is gecontroleerd en er door bewoners en scholen
                                               buurtacties zijn georganiseerd om automobilisten te wijzen op het
                                               belang van veilig verkeersgedrag. Het Westerdiep in Emmer-


                                                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                          Compascuum heeft meegedaan aan een heuse verkeerswedstrijd. In
                                          deze wedstrijd werd goed gedrag juist beloond (Emmer-
                                          Compascuum heeft overigens niet gewonnen). In Angelslo hebben we
                                          in de week van de veiligheid remwegdemonstraties gegeven. Hiermee
                                          worden bewoners bewust gemaakt van de langere remweg bij hard
                                          rijden in de woonwijk. Ook stond verkeersveiligheid centraal in de
                                          Pop-up store veiligheid in het wijkwinkelcentrum.
Goede regionale bereikbaarheid door       In BOCE-verband wordt gewerkt aan een regionale
het verbeteren van de corridor A28-A37-   bereikbaarheidsvisie. De vaststelling hiervan is in het najaar van
E233, de N34 en (inter)- nationale        2020 voorzien. Voor de zomer van 2020 vindt een gezamenlijke
spoorverbindingen (logistiek knooppunt)   radenbijeenkomst plaats ter voorbereiding op deze vaststelling.

                                          In het kader van het doortrekken van de spoorverbinding naar
                                          Duitsland is een projectgroep bestaande uit de provincie Drenthe,
                                          gemeenten Coevorden en Emmen, Bentheimer Eisenbahn en diverse
                                          Duitse overheden ingericht. In 2019 is de Interreg aanvraag
                                          goedgekeurd. Dit budget is bestemd voor gezamenlijk onderzoek,
                                          lobby en pr. In juli 2019 vond reactivering van reizigersvervoer op
                                          het tracé Neuenhaus – Bad Bentheim plaats, als voorbereiding op het
                                          traject Emmen-Rheine.

                                          In opdracht van de provincie Overijssel is een quick scan naar de
                                          spoorlijn Stadskanaal-Emmen uitgevoerd voor een mogelijke
                                          realisatie van een treinverbinding Groningen-Emmen-Almelo. De
                                          provincie Drenthe alsmede de aanliggende gemeenten zijn hierbij
                                          betrokken.




                                                                                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.8     Sport en cultuur
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Sport                                                    Ontwikkelingen sportaccommodaties
Sportakkoord                                             Iedereen die dat wil kan deelnemen aan natuurlijk
Afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van het        bewegen, sportieve bewegingsactiviteiten, sport of
afsluiten van een lokaal sportakkoord (31 jan 2020       topsport.
ondertekening) waarbij zo’n veertig diverse              Om dit te realiseren moet er een kwalitatief goed,
samenlevingspartijen een bijdrage leveren aan de         betaalbaar en eigentijdse aanbod van
uitvoering van de doelen uit de kadernota sportief       sportaccommodaties zijn.
bewegen. Deze kadernota wil bijdragen aan “actief        Hiervoor moeten de sportaccommodaties in stand
leven” voor alle inwoners en de gezondheidsverschillen   worden gehouden met als aandachtspunten de actuele
verminderen tussen inwoners met een hoge en een lage     vraag naar accommodaties, hygiëne en veiligheid. Het
sociaaleconomische status. Tegelijkertijd proberen we    uitgangspunt is het huidige voorzieningenniveau te
samen met sportverenigingen maatschappelijke thema’s     handhaven, met als uitdaging nieuw voor oud.
op te pakken en een toekomstbestendige                   Op 19 oktober 2019 is het nieuwe zwembad Aquarena
verenigingsstructuur te behouden. Dit doen we            geopend. Het kunstgrasveld van sc Angelslo is
gebiedsgericht.                                          vervangen en er is een puppyveld aangelegd met
                                                         biologisch afbreekbare infill bij sc Erica als kansrijke
Gebiedsgerichte werkplannen                              pilot in kader van mens en milieu.
Buurtsportcoaches en seniorensport medewerkers
hebben hun acties en resultaten bepaald door aan te      BTW sportbesluit
sluiten bij wensen, ambities, visie en missies van       Via de Specifieke Uitkering Stimulering Sport worden
sportverenigingen, brede schoolnetwerken, erkende        gemeenten en gelieerde sportbedrijven gecompenseerd
overlegpartners en sociale teams in de zes gebieden.     voor het btw-nadeel dat zij leiden door de verruiming
                                                         van de sportvrijstelling in de Wet omzetbelasting per 1
                                                         januari 2019. Het budget van de Specifieke Uitkering
                                                         Stimulering Sport (SPUK SPORT) wordt verhoogd
                                                         omdat gemeenten fors meer hebben aangevraagd dan
                                                         wat beschikbaar was. Het budget van de SPUK wordt
                                                         verhoogd van € 152 miljoen naar € 185 miljoen. Voor
                                                         2020 bedraagt dit € 178 miljoen. Deze verhoging is niet
                                                         voldoende om gemeenten volledig te compenseren. Het
                                                         plafond wordt daarom naar rato verdeeld. Dit komt voor
                                                         2019 neer op een vergoeding van 82% van de
                                                         activiteiten waarvoor zij een specifieke uitkering hebben
                                                         aangevraagd (op begrotingsbasis). Dit leidt voorlopig tot
                                                         een nadeel voor 2019 voor de gemeente Emmen voor
                                                         een bedrag van €136.000. De afrekening moet namelijk
                                                         nog plaatsvinden (voor 15 juli 2020). Ook voor 2020
                                                         dreigt een nadeel.
                                                         Dat de SPUK naar rato wordt verdeeld is in strijd met de
Onderwijsvernieuwing
                                                         eerdere toezeggingen van het kabinet dat gemeenten
Team Sport draagt bij aan de ingezette
                                                         volledig worden gecompenseerd. Ontwikkelingen
onderwijsvernieuwing van Drenthe College, Sport en
                                                         hieromtrent worden nauwlettend in de gaten gehouden.
bewegen door zo’n 100 tweede– en derdejaars studenten
                                                         VNG en VSG zullen op basis van de jaarrekeningen 2019
Sport, bewegen en gezondheid te laten stagelopen, drie
                                                         van de gemeenten en de aanvragen 2020 dit ook
dagen per week. De studenten zijn begonnen in
                                                         monitoren met als uitgangspunt ‘als dan’ met elkaar
september en voeren opdrachten uit de werkplannen
                                                         wederom in overleg te treden.
van de buurtsportcoaches uit. Bijvoorbeeld door als
onderwijsopdracht de conditie van oudere inwoners te
verbeteren, zodat ze (weer) zelfstandig naar het
winkelcentrum kunnen lopen/fietsen. Zo wordt
onderwijsrendement tevens maatschappelijk
rendement.




                                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Cultuur                                                        Start Buurtcultuurfonds
Stimuleren en aanjagen culturele ontwikkeling                  Op 1 januari 2019 is gestart met het Buurtcultuurfonds,
Rensenpark                                                     dit is één van de projecten die voortkomt uit de
In 2019 is verder gewerkt aan de culturele ontwikkeling        cultuurnota ‘Van Goede Grond’.. De Kunstbeweging
van het Rensenpark. In 2019 heeft Loods13 een nieuwe           heeft in het buurtcultuurfonds de rol van aanjager. Zij
locatie gekregen in het Rensenpark. Ook hebben twee            voeren adviesgesprekken met initiatiefnemers en doen
initiatiefnemers voor een poppodium de mogelijkheden           de communicatie rond het Buurtcultuurfonds. In het
hiervoor onderzocht. Filmhuis Emmen heeft                      eerste jaar zijn zes aanvragen toegekend en één
geëxperimenteerd met Film in het park in de kelder van         aanvraag is afgewezen. In 2019 was er een
het Biochron en ook zijn de voorbereidingen voor het           onderbesteding op het budget, maar dit is ook wel te
project Veenbrand gestart. Het CBK Rensenpark heeft in         verwachten omdat het het eerste jaar van een nieuwe
samenwerking met collectie Brands en Tin Pan Alley in          regeling betreft. In overleg met de Kunstbeweging is
2019 een succesvolle expositie verzorgd in de nieuwe           besloten om de regeling iets aan te passen, zodat ook
extra locatie.                                                 stichtingen en verenigingen een aanvraag kunnen doen.
                                                               De aangepaste regeling is per 1 januari 2020 ingegaan.




Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
SPORT
Iedereen die dat wil kan deelnemen aan          Er zijn aansprekende resultaten behaald:
natuurlijk bewegen, sportieve                        -    553 kinderen uit groep 4 zijn gescreend op MRT-behoefte.
bewegingsactiviteiten, sport of topsport.                 Daarvan zijn 12 doorverwezen naar een
                                                          kinderfysiotherapeut en hebben 32 een vervolgprogramma
                                                          gekregen via onze buurtsportcoaches.
                                                     -    Seniorensportmedewerkers hebben 3 fittesten
                                                          georganiseerd. Ruim 3000 mensen zijn uitgenodigd.
                                                          Hierbij hebben 278 mensen zich laten testen en hebben 239
                                                          deelgenomen aan een bewegingsaanbod. Resultaat hiervan
                                                          is dat 6 nieuwe groepen zijn ondergebracht bij diverse
                                                          sportaanbieders.
                                                In 2019 zijn 31 sporters en sportteams door de gemeente gehuldigd
                                                die minimaal NK zijn in hun klasse of eerste zijn geworden bij een
                                                hoger kampioenschap.
Sport levert een bijdrage aan een gezonde       Via de JOGG-regisseur en honderd mbo-studenten Sport, bewegen
samenleving                                     en gezondheid worden steeds meer inwoners beïnvloed. Er zijn door
                                                de buurtsportcoaches 28 sport- en gezondheidsmarkten /
                                                initiatieven georganiseerd.
Sport boort aan en- of versterkt de             Dit blijkt lastig. In 2020 zoeken we nog nadrukkelijker de
opvoedkracht van wijken en dorpen.              samenwerking met buurtwerkers van Sedna
Sportverenigingen die dat willen kunnen         Dit blijkt lastig. Sportverenigingen hebben het dusdanig moeilijk dat
zich ontwikkelen tot samenlevingspartner.       in hun ogen ‘extra’ taken geen prioriteit hebben.
Sportieve evenementen worden                    Er zijn extra sportstimuleringsactiviteiten georganiseerd bij het WK
gerealiseerd met extra maatschappelijk          Para-cycling en bij de Drentse Fiets4daagse.
rendement (sociaal en economisch)




                                                                                                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Een toekomstgericht                          Gelet op de wettelijke verplichting van verduurzaming van de veelal
voorzieningenaanbod, betaalbaar voor         verouderde accommodaties staat de betaalbaarheid onder druk.
zowel de gebruiker als de gemeente           Daarnaast is er een krimp bij sportverenigingen. Een strategische
Emmen.                                       visie hiervoor is nodig.

CULTUUR
Culturele basis:
Ondersteuning van projecten en               Vanuit het initiatievenbudget zijn subsidies verleend aan projecten
initiatieven die bijdragen aan de            als Zoo Mooi, Veenbrand, Into Nature en de Woodstock
doelstellingen van de Cultuurnota met het    tentoonstelling in het CBK Rensenpark.
Initiatievenbudget
Bevordering samenwerking tussen              In november 2019 heeft een tussenevaluatie van de Cultuurnota met
instellingen, stimulering diversiteit van    de vijf grote gesubsidieerde partners plaatsgevonden. Hier geven de
cultuuruitingen, zichtbaarheid en            partners aan dat flink is geïnvesteerd in de samenwerking, maar dat
organisatiekracht van cultuurorganisaties.   er nog stappen gemaakt kunnen worden. Uit de cultuurmonitor
                                             2019 blijkt dat de meeste partners goed bekend zijn bij de inwoners
                                             van Emmen. Er wordt nog onvoldoende diversiteit in
                                             cultuuruitingen ervaren, dit hangt samen met de kwetsbaarheid van
                                             de culturele infrastructuur in Emmen, die voor een groot deel
                                             bestaat uit vrijwilligersinitiatieven.
Culturele organisaties staan in verbinding   Culturele organisaties in Emmen hebben steeds meer oog voor de
met de samenleving.                          samenleving om hen heen. Loods13 voert maatschappelijke
                                             projecten uit, het ATLAS Theater houdt bij de programmering
                                             rekening met een bezoekersprofiel dat aansluit bij de inwoners van
                                             Emmen en de Bibliotheek werkt aan de ontwikkeling tot
                                             ‘maatschappelijke bibliotheek’.
Deelname aan bestuurlijk overleg             Op structurele basis wordt zowel ambtelijk als bestuurlijk
VDG/Onderwijs-Cultuur en We The              deelgenomen aan de overleggen.
North.
Er is ruimte om initiatieven uit de          Vanuit het initiatievenbudget kunnen initiatieven uit de
samenleving te steunen.                      samenleving worden ondersteund. Er is minder geld beschikbaar
                                             dan in de cultuurnota is opgenomen, omdateen aanzienlijk deel van
                                             het initiatievenbudget wordt besteed aan jaarlijks terugkerende
                                             subsidies. Eind 2019 heeft een evaluatie en vervolgens wijziging
                                             plaatsgevonden van het buurtcultuurfonds. Dit om beter te kunnen
                                             aansluiten op de vraag. Een deel van het budget van het
                                             buurtcultuurfonds is in 2019 vrijgevallen vanwege onderbesteding.
                                             Dit heeft te maken met het feit dat de regeling in 2019 voor het eerst
                                             werd uitgevoerd. Via het CBK is geëxperimenteerd door
                                             zelfgeorganiseerde initiatieven uit de samenleving te laten
                                             tentoonstellen in CBK Rensenpark
Inwoners en bezoekers hebben toegang tot     Er gebeurt veel op het gebied van cultuur in dorpen en wijken. Voor
een divers en zichtbaar cultureel aanbod.    een deel zijn dit projecten waar de gemeente geen subsidie voor
                                             verleent, maar wel faciliterend optreedt. In 2019 zijn de projecten in
                                             het kader van Vrijheid 2020 voorbereid in bijna alle dorpen en
                                             wijken van Emmen. Een aandachtspunt voor kunst en cultuur in de
                                             dorpen en wijken is de culturele diversiteit en kansen voor
                                             professionele makers.
Kunstenaars voelen zich thuis en worden      De culturele infrastructuur in Emmen is kwetsbaar. Dit hangt samen
uitgedaagd in de gemeente Emmen.             met het feit dat in Emmen geen kunstacademie of vakopleiding is.
                                             Jonge (aspirant-) kunstenaars vinden moeilijk mentoren of
                                             voorbeelden. Het is dan ook bijzonder dat Dick Lubbersen uit
                                             Emmen een landelijke Gouden K heeft gewonnen. Daarnaast is
                                             Saskia Boelsums uit de gemeente Emmen kunstenaar van het jaar
                                             2020 geworden. We zien in het Rensenpark mogelijkheden voor
                                             ontwikkelplekken voor kunstenaars. In 2019 hebben jongeren van
                                             de academie voor Popcultuur uit Leeuwarden een studieproject
                                             gedaan in het park.




                                                                                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Vrijwilligersorganisaties op het gebied van   Overall is de diversiteit en het aanbod op het gebied van popmuziek
cultuur en popmuziek leveren een              best groot in Emmen. Desondanks sluit de vraag niet altijd aan bij
belangrijke bijdrage aan de diversiteit van   het huidige aanbod. Er zijn onderzoeken geweest voor de
het culturele aanbod.                         mogelijkheden voor een poppodium in het Rensenpark. Beide
                                              initiatieven zijn kwetsbaar omdat forse investeringen nodig zijn.
Vrijwilligersorganisaties op het gebied van   De samenwerking binnen het Erfgoednetwerk is momenteel goed te
cultuurhistorie werken samen en worden        noemen. Het werken aan het Collectiebeheersysteem is een zeer
organisatorisch sterker.                      belangrijke factor daarin.
Museale voorzieningen maken                   De erkende museale voorzieningen in Emmen ontwikkelen zich
cultuurhistorie beleefbaar; erkende musea     voortvarend: de bezoekersaantallen nemen toe, de samenwerking
worden versterkt.                             (met ondersteuning van het erfoednetwerk) is goed, de kwaliteit van
                                              het museaal beheer wordt geborgd. De exposities kennen kwaliteit,
                                              mede door de inzet van een conservator en de ondersteuning van de
                                              Stichting Platform Drentse Musea.
Cultuurparticipatie
Ondersteuning amateurkunst,                   In de gemeente Emmen worden meer dan 60 culturele (vrijwilligers)
vrijwilligersorganisaties, culturele          initiatieven ondersteund
commissies.
Kunst- en cultuuraanbod voor jongeren         Vooral projecten mét jongeren zijn lastig gebleken. Wel
komt tot stand in samenspraak met             ondersteunen we initiatieven op het gebied van popcultuur
jongeren.                                     (bijvoorbeeld Bakeshop).
Deelname aan kunst en cultuuractiviteiten     Met het Jeugdfonds Sport & Cultuur en de Participatie-webshop
is ook mogelijk voor kinderen uit gezinnen    wordt de mogelijkheid geboden om aan cultuur deel te nemen voor
met een laag inkomen.                         inwoners met een laag inkomen. Culturele instellingen hebben hier
                                              ook oog voor, zo biedt het ATLAS Theater jongeren voor €10,- een
                                              last-minute theaterkaartje aan.
Wij zetten in op een verdere ontwikkeling     Uit de monitor voor cultuureducatie blijkt dat CeMK in Emmen tot
van Cultuureducatie met Kwaliteit met         goede resultaten komt. Zeker als dat vergeleken wordt met het
een goede afstemming tussen binnen- en        landelijke beeld. Het gemiddelde niveau in Emmen ligt nabij 3 (van
buitenschools aanbod.                         de 4 niveaus). Dit uit zich in het hebben van de Interne Cultuur
                                              Coördinator, een leerplan, een doorgaande leerlijn, samenwerking
                                              met de culturele omgeving, e.d.
Er is een kwalitatief goed aanbod van         In het voortgezet onderwijs wordt Cultuurtraject uitgevoerd. De
cultuureducatie in het voortgezet             scholen voor voortgezet onderwijs zijn tevreden over Cultuurtraject.
onderwijs, praktijkonderwijs en MBO met       Toch zal Cultuurtraject meer in de lijn van CeMK moeten worden
een goede verbinding met culturele            opgezet met het oog op de vereisten van Curriculum.nu, dat in
aanbieders.                                   voorbereiding is. Het MBO heeft in 2019 een pilot voor
                                              cultuureducatie uitgevoerd, wat zeer succesvol was en gecontinueerd
                                              zal worden in 2020. Het praktijkonderwijs voert een eigen
                                              programma voor cultuureducatie uit tot grote tevredenheid van alle
                                              betrokkenen, in het bijzonder de leerlingen.
Cultuureducatie PO/VO georganiseerd           Binnen CeMK wordt gewerkt aan de doorgaande leerlijn voor
                                              cultuureducatie voor PO en VO. Met Curriculum.nu wordt de
                                              doorgaande leerlijn PO - VO een vereiste.
Ouderen nemen meer deel aan kunst en          Voor veel activiteiten in Emmen geldt dat deze vooral worden
cultuuractiviteiten                           bezocht door ouderen. Echter er is ook een doelgroep ouderen die
                                              door hun kwetsbaarheid niet kunnen deelnemen aan cultuur. In
                                              2019 zijn er mooie voorbeelden geweest van samenwerking tussen
                                              culturele organisaties en maatschappelijke organisaties.
                                              Bijvoorbeeld het project ‘Eet smakelijk’ van het CBK Emmen.
Creatieve verbindingen
Kunst en cultuur leveren een belangrijke      De toegevoegde waarde van de cultuursector in Nederland is 3,7%
bijdrage aan de vrijetijdseconomie.           van het Bruto Binnenland Product (BBP) (CBS 2019,15) Dit is een
                                              omvang van 48,2 miljard euro. Het vergroten van de
                                              aantrekkelijkheid van de regio door middel van cultuur, recreatie en
                                              toerisme is een blijvend punt van aandacht. De culturele
                                              infrastructuur in Emmen is kwetsbaar omdat de meeste initiatieven
                                              draaien op vrijwilligers. In 2019 is geïnvesteerd in samenwerking
                                              tussen cultuur en vrijetijdseconomie. Projecten als Van Gogh,
                                              Veenbrand en Into Nature kunnen zorgen voor een economische
                                              impuls voor de regio.




                                                                                                            31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Het nieuwe centrum heeft een brede en       Nu de centrumvernieuwing is afgerond zien we in het
passende programmering waarbij kunst        centrumgebied een brede mix van (culturele) evenementen en
en cultuur een prominente rol spelen.       activiteiten.
Kunst, cultuur en cultuurhistorie leveren   Een voorbeeld van samenwerking op het gebied van kunst in de
een waardevolle bijdrage aan economische    openbare ruimte is de samenwerking tussen gemeente Emmen,
en ruimtelijke opgaven.                     provincie Drenthe, Stichting LACDA en de grondeigenaren rond
                                            Broken Circle/Spriral Hill. De cultuurhistorische waardenkaart en
                                            de erfgoedwaarden vormen input voor nieuwstrategisch beleid
                                            (Strategienota 2030) voor het aspect woon- en leefomgeving.
Er worden nieuwe verbindingen gelegd        Het project Moederliefde van Loods13 waarin vrouwen met een
binnen de cultuursector en met andere       minimum-inkomen een theatervoorstelling hebben gemaakt is een
sectoren, met name gezondheid,              voorbeeld van een mooie samenwerking tussen sociaal domein en
duurzaamheid en leefbaarheid.               cultuur. Ook vanuit het buurcultuurfonds worden projecten op het
                                            snijvlak van cultuur en leefbaarheid gesubsidieerd.
In Noord-Nederlands verband nemen           Emmen neemt sinds 2017 deel aan We The North, een
culturele organisaties uit Emmen deel aan   samenwerkingsverband tussen de drie noordelijke provincies en
innovatieve projecten, die bijdragen aan    Groningen, Leeuwarden, Assen en Emmen. Gezamenlijk is een
onze culturele ambities.                    Regioprofiel aangeboden aan de Raad voor cultuur, waarmee wordt
                                            ingezet op extra rijksfinanciering. Vanuit Emmen nemen Loods13,
                                            CBK, en de Kunstbeweging deel aan projecten vanuit We the North.




                                                                                                        32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3.9     Sociaal Domein
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Participatie                                           interventies of activiteiten gericht op ouders en
Het aantal mensen dat meedoet naar vermogen            jeugdigen met als doel versterken van eigen kracht,
moet omhoog. Of anders gezegd: de                      vergroten zelfredzaamheid en/of eigen regie is een
participatiegraad moet omhoog. Het verhogen van        speerpunt in deze jeugdagenda. We hebben
de participatiegraad (arbeidsparticipatie en           aandacht voor de eerste 1000 dagen van een kind.
maatschappelijke participatie) bevordert het welzijn   Ieder kind verdient een zo goed mogelijke start. Op
en de welvaart van inwoners persoonlijk en van de      het terrein van jeugdhulp hebben we een
dorpen en wijken. Ons integraal beleid is erop         transformatieplan “Zorg voor jeugd” ingediend voor
gericht dat arbeid loont. De focus ligt in de eerste   het landelijke “actieprogramma zorg voor de jeugd”.
plaats op uitstroom uit de bijstand naar betaald       We hebben een bestuurlijk transformatie-akkoord
werk bij bedrijven en instellingen. Voor de mensen     afgesloten met de aanbieders van gespecialiseerde
die (tijdelijk) niet kunnen uitstromen naar betaald    jeugdhulp.
werk, is meedoen belangrijk. Dagstructuur en zinvol    We hebben de een nieuwe aanbesteding voor de
bijdragen helpt bij het oplossen of voorkomen van      inkoop van jeugdhulp afgerond voor 2020 en verder.
andere problemen                                       Hierin zetten we maximaal in op effectieve
                                                       samenwerking in de regio, effectieve aanpak in de
Tegengaan discriminatie                                keten en lokale problematiek, transformatie in de
We zijn een gemeente zijn, waarin inwoners zichzelf    hele jeugdketen, behoud van kwaliteit van geleverde
kunnen zijn. Door het agenderen van en actieve         hulp en financiële beheersbaarheid. Hierin zijn we
voorlichting over het tegengaan van discriminatie      deels afhankelijk van externe ontwikkelingen. Het
willen we bewustwording vergroten over de impact,      huidige inkoopmodel en de effecten daarvan gaan
die discriminatie kan hebben op het leven van          we meenemen in de afweging voor de nieuwe
mensen. Vorig jaar hebben we ons aangesloten bij       aanbesteding.
het Regenboogsteden-programma van het
ministerie van Onderwijs Cultuur en                    De toegang tot hulp en ondersteuning
Wetenschappen. Hiervoor hebben we lokaal beleid        Iedereen met een hulp- of ondersteuningsvraag kon
opgesteld. Dit hebben we gedaan in samenwerking        in 2019 laagdrempelig en snel toegang krijgen tot
met de kerngroep (platform) Regenbooggemeente          ondersteuning. De Toegang heeft geïnvesteerd in de
Emmen.                                                 verbetering van de kwaliteit van dienstverlening
                                                       binnen de gestelde kaders. We werken verder aan de
                                                       doorontwikkeling van de Toegangsteams, zodat de
                                                       beleids-uitgangspunten beter naar de
                                                       dienstverlening vertaald kunnen worden.

                                                       Lokaal gezondheidsbeleid, huisartsen en
                                                       ziekenhuis
                                                       De leefbaarheid van dorpen en wijken wordt mede
                                                       bepaald door goede, nabije en betaalbare zorg in
                                                       kleinschalige gezondheidscentra. Het Actieplan
                                                       Zorglandschap, waarin we de toekomst van de
                                                       eerstelijnszorg willen beschrijven, is in ontwikkeling
                                                       en is gehonoreerd als project in het kader van de
                                                       Regio Deal. Bij een centrumgemeente als Emmen
                                                       behoort ook een ziekenhuis waar acute, complexe en
Iedere jongere gelukkig, veilig en gezond              klinische ziekenhuiszorg wordt uitgevoerd. Het
Iedere jongere in onze gemeente moet gelukkig,         Scheper ziekenhuis van Treant is daarnaast veel
veilig en gezond op kunnen groeien. Daarvoor           meer dan een zorginstelling voor onze inwoners. Het
stellen we één jeugdagenda op waarin alle relevantie   is van zeer grote betekenis voor de werkgelegenheid,
beleidslijnen, zoals armoede/opvoeding, onderwijs,     voor complexe zorg dichtbij, voor de samenwerking
veiligheid en gezondheid opgenomen zijn. Die           tussen ziekenhuis en verpleeghuizen, voor de relatie
jeugdagenda maken we samen met onze sociale            met woon-zorginstellingen, voor de relatie met de
partners, het consultatiebureau, het onderwijsveld     huisartsenpraktijken en gezondheidscentra.
en de jongeren zelf. Preventieve inzet via


                                                                                                           33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
Centrale doelstelling: Maatschappelijke        De uitvoering van de drie decentralisaties is overwegend volgens
                                               plan verlopen, maar vergt ook op een aantal onderwerpen extra
participatie (“iedereen doet mee naar
                                               aandacht. De kwaliteitsontwikkeling bij stichting De Toegang en de
vermogen”)                                     ontstane onbalans tussen het beschikbare budget en gevraagde zorg
                                               en ondersteuning in de Jeugdzorg vragen nog steeds om gerichte
                                               ombuigingen en/of acties.
Op basis van bovengenoemde centrale doelstelling zijn de volgende subdoelen geformuleerd:
Een hogere arbeidsparticipatie                 De sluitende aanpak heeft tot goede resultaten geleid. Menso werkt
                                               bij instroom met een screeningmethodiek om meteen een goed
                                               beeld te krijgen van de (on)mogelijkheden van werkzoekenden.
                                               Menso ligt qua uitstroom op koers. Tot en met december 2019 zijn
                                               er 442 personen uitgestroomd naar werk, 94 baan-afspraakbanen
                                               gerealiseerd en 46 mensen op een beschut werkplek geplaatst. De
                                               uitstroom is voor 84% duurzaam (tussen de 6-9 maanden komt 16%
                                               terug in de Participatiewet).

                                               In het kader van de samenwerking tussen Emco, Menso en
                                               Buurtsupport is inmiddels een intentieverklaring getekend. Tot en
                                               met december zijn er gesprekken gevoerd over de verdere
                                               uitwerking.
Vergroten sociale samenhang in alle            Maatschappelijke partners en inwoners werken gezamenlijk aan de
dorpen en wijken.                              uitvoering van de sociale gebiedsagenda’s. De inhoud van de sociale
                                               gebiedsagenda’s is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
                                               van de inwoners, instellingen en gemeente. Dit stimuleerde en
                                               stimuleert betrokkenheid bij elkaar, burgerparticipatie,
                                               zelforganisatie en eigenaarschap van de inwoners. De agenda’s
                                               blijven dynamisch.
                                               Het verwerken van nieuwe ontwikkelingen in de agenda’s heeft
                                               onvoldoende aandacht gehad in 2019.
Inwoners wonen zo lang mogelijk                We zien dat de investeringen in de uitvoeringskwaliteit van stichting
zelfstandig en veilig in hun eigen             De Toegang zijn vruchten heeft afgeworpen. Er is een afname in het
omgeving.                                      volume van beschermd wonen te zien.

                                               Ook hebben we gewerkt aan een nieuwe voorzieningenstructuur van
                                               beschermd wonen. Dit wordt binnen de huidige contracten
                                               doorgevoerd. Voor deze nieuwe vormen gaan ook andere tarieven
                                               gelden. Binnen de huidige meerjarenbegroting beschermd wonen is
                                               rekening gehouden met het financieel effect van de nieuwe
                                               voorzieningenstructuur beschermd wonen.
                                               De realisatie van de nieuwe voorzieningenstructuur van beschermd
                                               wonen heeft een half jaar vertraging opgelopen. De nieuwe structuur
                                               en tarieven zijn gereed om per 1 januari 2020 in te voeren.

                                               In 2020 zal worden gemonitord wat de financiële effecten zijn van
                                               de nieuwe voorzieningenstructuur. Dit kan betekenen dat gebruik
                                               wordt gemaakt van de mogelijkheid om de huidige contracten te
                                               verlengen met twee jaar. Mocht dit niet lukken dan wordt de nieuwe
                                               voorzieningenstructuur vanaf 2021 onderdeel van de nieuwe
                                               aanbesteding.




                                                                                                              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Jongeren groeien veilig, gezond en         In ons beleid staat voorop dat jeugdhulp geboden wordt aan
gelukkig op.                               kinderen die het nodig hebben. De vaardigheid van de ketenpartners
                                           moet zijn dat kinderen die specialistische hulp nodig hebben dit zo
                                           snel mogelijk krijgen en hiervan zo kort mogelijk gebruik maken.
                                           De toegang tot jeugdhulp loopt naast de gemeentelijke toegang
                                           tevens via (huis)arts, specialist of Gecertificeerde Instellingen. Het
                                           aantal jeugdigen in jeugdhulp stijgt niet, maar de kosten stijgen wel.
                                           We zien ook dat de duur van individuele trajecten specialistische
                                           zorg toeneemt.
                                           De wachtlijstproblematiek is onderwerp van bespreking met de
                                           aanbieders.

                                           Onze beleidsuitgangspunten zijn erop gericht om af te schalen waar
                                           het kan en op te schalen waar het moet.
                                           Dit af- en opschalen is een ketenaangelegenheid, waarbij de
                                           sleutelpositie is belegd bij de verschillende toegangen tot jeugdhulp.
                                           We constateren dat samenwerking in de keten op dit gebied op gang
                                           komt, dat de samenwerking van de gemeentelijke toegang met de
                                           gemeente en met de keten verbeterd functioneert en dat de
                                           samenwerking en consultatie met voorliggend veld, onderwijsveld
                                           en ketenpartners (w.o. arts, specialist en Gecertificeerde instelling)
                                           is geïnitieerd. Het ontbreken van prikkels in het inkoopmodel die
                                           het streven naar het behalen van de beleidsuitgangspunten
                                           stimuleren helpt hierbij niet.

                                           Om weer balans te brengen in de kosten is samenwerking met de
                                           zorgaanbieders belangrijk. Wij zien het als een gedeelde
                                           verantwoordelijkheid van gemeenten en zorgaanbieders om te
                                           zorgen dat ook in de nabije toekomst passende hulp aan jeugdigen
                                           kan worden geboden. We hebben deze gezamenlijke
                                           verantwoordelijkheid vertaald in concrete afspraken die leiden tot
                                           inspanningsverplichtingen voor zowel gemeenten als
                                           zorgaanbieders. Met als doel om het jeugdhulpaanbod betaalbaar en
                                           beschikbaar te houden.
                                           We hebben dit samen met de andere Drentse gemeenten en de vijf
                                           grootste zorgaanbieders gerealiseerd in het “Bestuurlijk
                                           Transformatie Akkoord Jeugd.”

                                           Verder is de inkoopsystematiek binnen het inkooptraject jeugdhulp
                                           2020 e.v. gericht op het maken van afspraken met de aanbieders van
                                           specialistische jeugdhulp over financieel evenwicht en inzet in het
                                           voorliggend veld.
Inwoners hebben een gezonde leefstijl op   Het uitgangspunt van M&GEZOND! is het stimuleren van de
alle levensgebieden.                       inwoners van onze gemeente om actief met hun gezondheid aan de
                                           slag te gaan. We willen de inwoners aanmoedigen en uitdagen met
                                           ideeën te komen die hun woonomgeving, hun wijk en buurt
                                           gezonder maakt en om hierin zelf een actieve rol te spelen.
                                           Het uitgangspunt hierbij is positieve gezondheid volgens de definitie
                                           van Machteld Huber: ‘Gezondheid als het vermogen om je aan te
                                           passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke
                                           en emotionele uitdagingen van het leven’
                                           We geven één en ander vorm door:
                                           •Inwoners activeren vanuit de samenleving en het stimuleren van
                                           zelfregie en zelfredzaamheid
                                           •Inzetten op preventie
                                           •Versterken en verbeteren van de samenwerking met andere
                                           instanties en organisaties op het gebied van Volksgezondheid.




                                                                                                            35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Actieplan Zorglandschap   Periodiek overleggen wij met het bestuur van de Zuid-Oost Drentse
                          Huisartsencoöperatie. Een belangrijk onderwerp is de toekomst van
                          de huisartsenzorg in onze gemeente. De opvolging van huisartsen,
                          die hun praktijk beëindigen, kent een probleem door de geringe
                          beschikbaarheid van nieuwe huisartsen. Ook bestaat de wens om in
                          gezondheidscentra met andere gezondheidsdisciplines samen te
                          werken.
                          In gezondheidscentra kunnen ook voorzieningen worden getroffen
                          om de extra medische taken, die uit de tweede lijn worden
                          overgenomen, uit te voeren. Het Actieplan Zorglandschap, waarin
                          we de toekomst van de eerstelijnszorg willen beschrijven, is in
                          ontwikkeling en is gehonoreerd als project in het kader van de Regio
                          Deal.




                                                                                        36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3.10 Bedrijfsvoering in Inkomstenbronnen
Beknopte schets van de ontwikkelingen in 2019

Recent is bekend geworden dat de herziening                  In 2019 is er fors bijgestuurd op de bedrijfsvoering,
financiële verhoudingen een jaar is uitgesteld. De           onder andere door middel van een selectieve
rapportages van de externe onderzoekers geven                vacaturestop. Hierbij is ook al geanticipeerd op de
onvoldoende basis om de herziening volgens                   effecten van Meer met Minder. Financieel heeft deze
planning door te voeren. Het uitstel betekent dat de         bijsturing voordelig uitgepakt, maar binnen de
herziening ingaat per 2022. Het afgelopen jaar zijn          organisatie is het wel op een aantal plaatsen gaan
wij als gemeente Emmen en als VDG actief                     knellen. Er is sprake van een capaciteitsvraagstuk.
betrokken geweest bij deze herziening. De komende
tijd wordt verder gewerkt aan het verbeteren van de          De renteontwikkelingen waren in 2019 voordelig. De
verdeelmodellen. Als gemeente Emmen en VDG                   korte rente is het hele jaar 2019 negatief geweest. De
zullen wij hier waar mogelijk ook weer onze                  lange rente (voor een 10-jaars lineaire lening) is in
belangen kenbaar maken.                                      de eerste driekwart van het jaar 2019 behoorlijk
                                                             gedaald en zelfs negatief geweest. Vanaf oktober is
                                                             de rente weer gestegen.



Wat hebben we bereikt in 2019?

Voorgenomen maatregelen/acties en uitgevoerd/stand van zaken
Flexibele ambtelijke organisatie
Werken met een integraal                         Geheel 2019 is er gemonitord op het integrale personeelsbudget en
personeelsbudget, waarbij ontschotting           gerapporteerd via de beraps. Vanwege het tekort op de bedrijfsvoering
en flexibel de kernbegrippen zijn.               zijn er diverse maatregelen genomen, waaronder het instellen van een
                                                 taskforce. Hierdoor was het kernbegrip flexibiliteit minder tot niet van
                                                 toepassing.
Verjonging van ons medewerkersbestand            In 2019 is ervoor gekozen om het traineeship stop te zetten als één
                                                 van de bezuinigingsmaatregelen voor de bedrijfsvoering.
Het in huis hebben en houden van                 Als gevolg van de tekorten op de bedrijfsvoering zijn veel vacatures
kennis/expertise en overdracht van               niet of later pas ingevuld. Hierdoor heeft niet in alle gevallen een
kennis bij uitstroom.                            goede overdracht kunnen plaatsvinden en is de kennis/expertise
                                                 (deels) niet behouden gebleven.
Verbinding tussen onze medewerkers en            We zetten vaker en in een vroeger stadium in op betrokkenheid van de
de samenleving                                   samenleving. Voorbeelden zijn onder meer het
                                                 dienstverleningshandvest, experimenten burgerbegroting, democratie
                                                 dichterbij en de inzet op laaggeletterdheid.
Samenwerking in BOCE-verband                     In 2019 is verder uitvoering gegeven aan de BOCE-agenda,
versterken                                       waarbinnen op de vier thema’s (omgevingswet, bereikbaarheid,
                                                 recreatie & toerisme en leefbaarheid) wordt samengewerkt. Op 18
                                                 maart 2019 is in een gezamenlijke bijeenkomst de voortgang op deze
                                                 thema’s gedeeld met de raden van de drie gemeentes.

                                                 Naast samenwerking op de vier vastgestelde thema’s vinden de
                                                 gemeenten elkaar op nieuwe vraagstukken die als gevolg van
                                                 rijksbeleid en maatschappelijke ontwikkelingen op ons afkomen.
                                                 Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld de Nationale
                                                 Omgevingsvisie (NOVI), de Regionale Energiestrategie (RES) en
                                                 andere effecten van het klimaatakkoord en de Regio Deal.

                                                 Naast de samenwerking op inhoud is er in 2019 ruimte geweest voor
                                                 bestuurlijke ontmoetingen in BOCE-verband. De gezamenlijke
                                                 collegebijeenkomsten, ontmoetingen van de portefeuille-wethouders
                                                 en burgemeesters en de bijeenkomsten met de BOCE-raden zijn hier
                                                 voorbeelden van. Deze bijeenkomsten stonden zowel in het teken van
                                                 de voortgang van de activiteiten van de BOCE Beleidsagenda, als ook
                                                 in het teken van de eerder genoemde nieuwe vraagstukken.




                                                                                                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>De informatiesamenleving vraagt om een investering in de infrastructuur
Er zijn passende, digitale diensten en we   Er is een Datalab binnen de gemeente Emmen opgezet en
ontwikkelen ons naar een                    overlegstructuren geregeld om vorm en inhoud te geven aan
informatiegestuurde organisatie.            informatiegestuurd werken.
                                            In het Datalab zijn vier projecten gestart: Emmen monitor, KCC-
                                            meldingen, Jeugd Dashboard en Dashboard bedrijfsvoering.
                                            Daarnaast heeft het Centraal Servicepunt ‘CSP direct’ geïntroduceerd
                                            in 2019. Hierdoor worden medewerkers direct naar de vraag/verzoek
                                            geleid, waardoor het verzoek sneller wordt opgepakt.
Gezonde financiële huishouding
Binnen de randvoorwaarde van een            De woonlasten voor de gemiddelde woning zijn beperkt gebleven. We
gezonde financiële huishouding zullen we    hebben de OZB en rioolheffing vrijwel gelijk kunnen houden. De
de stijging van de gemiddelde woonlasten    afvalstoffenheffing is door gestegen kosten wel meer gestegen dan
zoveel mogelijk beperken, waarbij de OZB    gewenst, echter minimaal.
en de Rioolheffing qua opbrengst,
afgezien van areaaluitbreiding gelijk
blijven.
Het risicomanagement met betrekking tot     Het risicomanagement met betrekking tot verbonden partijen is op
de ‘verbonden’ partijen (in de brede zin,   onderdelen geïntensiveerd. In brede zin zal dit in 2020 nader moeten
dus ook contractpartners) intensiveren;     worden uitgewerkt.
het meer in control zijn op dit onderdeel.
Met zo min mogelijk administratieve         De administratie is erop ingericht om zo efficiënt mogelijk te kunnen
lasten wordt jaarlijks inzicht verkregen in beoordelen of er mogelijk sprake is van verschuldigde
de VPB-plicht van de gemeente Emmen.        vennootschapsbelasting (VPB). Voor zowel 2016 als 2017 is een nul-
Doelstelling is ook het beperken van de     aangifte ingediend.
VPB-plicht.
De renterisico’s zoveel mogelijk beperken.  Op basis van een actuele liquiditeitenplanning en de
                                            investeringsplanning is regelmatig de vermogensbehoefte bepaald. Er
                                            wordt steeds bekeken of kort of lang financieren het meest voordelig
                                            is. De renterisiconorm wordt goed bewaakt; bij nieuwe leningen wordt
                                            bekeken welke looptijd het beste binnen de leningenportefeuille past.
Sluitend financieel kader, zowel per jaar   Voor 2020 is er een sluitende begroting, nadat er extra maatregelen
als in meerjarenperspectief.                zijn genomen, zoals de generieke 2%. Voor de jaren daarna is er nog
                                            geen sluitend perspectief. Samen met de raad is een proces doorlopen
                                            om tot een gezonde financiële huishouding te komen. Bij de kadernota
                                            2021 worden voorstellen gedaan om een sluitend perspectief te
                                            krijgen.
Structurele uitgaven worden in ieder        Onze begroting en meerjaren begroting is materieel in evenwicht. Dit
geval in meerjarenperspectief gedekt door   betekent dat de structurele uitgaven worden gedekt door structurele
structurele inkomsten.                      inkomsten.
                                            Er wordt structureel € 3,4 miljoen in de algemene reserve gestort.
Versterking van het                         Bovendien willen wij positieve jaarrekeningresultaten nastreven door
weerstandsvermogen/ afdekking risico’s.     tijdig bij te sturen. Positieve rekeningresultaten zijn de snelste manier
                                            om het weerstandsvermogen weer op orde te krijgen.




                                                                                                             38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>4. Financiële verantwoording
De begroting van de gemeente wordt vastgesteld door de raad. Hierdoor ontstaat een financieel mandaat voor het
college van burgemeester en wethouders om het vastgestelde beleid met de daarvoor beschikbare middelen uit te
voeren.

Gaandeweg het begrotingsjaar kunnen zich ontwikkelingen voordoen of keuzes worden gemaakt die leiden tot
begrotingswijzigingen, welke telkens door de raad worden vastgesteld. De primitieve begroting en deze
begrotingswijzigingen vormen de referentiepunten van de jaarrekening. Afwijkingen ten opzichte van de
begroting kunnen worden veroorzaakt door niet beïnvloedbare factoren, ter besluitvorming voorgelegde keuzes en
door onvolkomenheden in het budgetbeheer. Deze afwijkingen, ofwel het jaarresultaat, worden aan de raad
voorgelegd. Een positief resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve, een negatief resultaat wordt hieraan
onttrokken.

Naast het jaarresultaat wordt de vermogenspositie op balansdatum van de gemeente gepresenteerd in de balans.
Door vaststelling van de jaarstukken wordt het college gedechargeerd voor het financiële beleid in het verslagjaar.

Algemeen
• De jaarstukken zijn opgesteld volgens de BBV regelgeving. Net als bij de begroting wordt ook bij de
   jaarrekening gewerkt met taakvelden. Daarnaast wordt de uitvoeringsinformatie opgesteld. Dit is het
   sturings-/verantwoordingsinstrument van het college waarin de bestuurlijke prioriteiten/risico’s,
   beleidsindicatoren en financiële informatie per taakveld zijn geclusterd (taakveldenverantwoording). De
   uitvoeringsinformatie sluit op onderwerpen aan op de programma’s. Daarnaast is er samenhang tussen de
   programma’s en de uitvoeringsinformatie. De uitvoeringsinformatie ligt ter inzage voor de raad.
• Via begrotingswijzigingen zijn de mutaties ten opzichte van de primitieve begroting door tussentijdse budget-
   aanpassingen, vaststelling Kadernota en Beraps in de begroting verwerkt.

4.1.    Rekeningresultaat 2019 en analyse
Begroting
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingsresultaat 2019 weergegeven. Hiermee wordt
inzichtelijk hoe de begroting zich heeft ontwikkeld en wat het uitgangspunt is geweest voor de jaarrekening.

Bedragen * € 1000         Resultaat     Toelichting
Primitieve begroting           6.872    Begroting 2019 na vaststelling zonder investeringsagenda.
Bijstelling begroting         -6.587    Verwerking deel investeringsagenda en bijstelling begroting.
                                285     Bijgesteld begrotingsresultaat
Berap I 2019                 - 2.481    Nadelen o.a. door vervallen solidariteit jeugdhulp, hogere energielasten,
                                        verlaging inkomsten BUIG en lagere opbrengsten parkeren.
                             - 2.196    Bijgesteld begrotingsresultaat
Actualisatie financieel         1.229   Voordelen meicirculaire en BUIG en nadeel door hogere cao
perspectief
                               - 967    Bijgesteld begrotingsresultaat
Berap II 2019                  2.652    Nadelen door niet realiseren taakstellingen jeugdhulp en de
                                        septembercirculaire 2019. Voordelen op de bedrijfsvoering, lagere
                                        kapitaallasten (i.v.m. achterblijven van investeringen) en beschermd wonen.
Bij besluitvorming             - 250    Bij de besluitvorming door de raad is nog een reservering gedaan.
                              1.435     Bijgesteld begrotingsresultaat
Afrondingsverschillen             37    Diverse kleine verschillen bij de werkelijke boeking van Berap II
Decembercirculaire               849    De decembercirculaire 2019 had een positief effect op het begrotingssaldo
                              2.321     Begrotingsresultaat 2019 na wijzigingen




                                                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Totaaloverzicht jaarrekening
In de programmaverantwoording (jaarverslag 2019) is per programma aangegeven wat de baten en lasten zijn
geweest en welke mutaties op de reserves hebben plaatsgevonden. Samengevat geeft dit het volgende beeld:

(bedragen x 1.000)
                                  Begroting 2019          Rekening 2019                 Afwijking
                                    na wijziging

Lasten                                     429.994                433.716                   3.721 V
Baten                                      425.520                435.728                 -10.209 N
Saldo van baten en lasten                   -4.475 N                2.013 V                 6.487 V

Storting in reserves                         6.040                  6.488                      -448 N
Onttrekking aan reserves                    12.836                 11.375                    -1.461 N

Resultaat                                    2.321 V                 6.899 V                 4.579 V

Het resultaat van de jaarrekening 2019 is € 6,9 mln. voordelig.
De afwijking van de rekening 2019 ten opzichte van de begroting na wijziging betreft € 4,6 mln. voordelig.

De belangrijkste afwijkingen betreffen:
                                                                             Bedrag
Prog. Omschrijving                                                                      V/N
                                                                            (x € mln)
   1     Voorziening wethouderspensioenen                                      -2,3      N
   5     Grondexploitaties                                                      5,2      V
   5     Aanpassing voorziening riool                                          -0,9      N
5 en 7   Afvalverwerking (PO Area)                                             -0,7      N
  6      BUIG en overige participatie                                           1,2      V
  9      Beschermd wonen                                                       -0,6      N
Divers   Overige netto afwijkingen < € 500.000                                  2,7      V
         Totaal                                                                4,6       V

In paragraaf 5.3 is een analyse opgenomen van de voor- en nadelen per programma. Bij deze analyse is een bruto
grensbedrag van € 250.000 gehanteerd. Voor een nog uitgebreidere analyse wordt verwezen naar de
programma’s waar een analyse van de verschillen groter dan € 50.000 is opgenomen.

4.2.     Grondexploitaties
Er was een voordelig resultaat op grondexploitaties begroot van € 0,5 mln. Bij het opstellen van de jaarrekening is
nog een aanvullend voordeel van € 5,2 mln. opgenomen vanwege nieuwe inzichten met betrekking tot de uitgifte
van bedrijventerreinen en aanvullende winstnemingen vanwege een wijziging in de regelgeving. Het totale
resultaat op grondexploitaties bedraagt daarmee € 5,7 mln. voordelig.

Het resultaat op grondexploitaties 2019 is als volgt opgebouwd:

Tussentijdse resultaatnemingen                            € 3,3 miljoen
Resultaten afgesloten complexen                         - € 0,2 miljoen
Mutaties voorzieningen                                    € 2,6 miljoen
Totaal t.g.v. saldo van baten en lasten 2019            € 5,7 miljoen

De boekwaarde van de grondcomplexen bedraagt per ultimo 2019 € 85,0 mln. (2018: € 85,1 mln.). Hier staat voor
een bedrag aan € 29,4 mln. aan voorzieningen tegenover. Dit is 35% (2018: 38%) van de boekwaarde.
Voor meer informatie over de grondexploitaties verwijzen wij u naar de paragraaf grondbeleid.




                                                                                                                 40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>4.3.    Weerstandsvermogen
De beschikbare weerstandscapaciteit van de Gemeente Emmen bestaat uit het geheel aan middelen dat de
organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken.

Bedragen * € 1.000                                  Begroting 2020
                                   Peildatum        Stand ultimo     Jaarrekening
Weerstandscapaciteit               begroting 2019 2020               2019
Algemene reserves                            13.986           -4.089           -2.481
Reserve Sociaal Domein                       -1.007                0               23
Onvoorzien                                      335              335                0
Vrije ruimte in de                           11.839            6.859            8.797
bestemmingsreserves (incl. BUIG)

Rekening-/ begrotingsresultaat                  6.873               -3.998                6.899
Totale weerstandscapaciteit                 € 32.026               € -893             € 13.238

Uit een nadere doorrekening van de risico’s komt naar voren dat een bedrag van € 21,7 mln. benodigd is aan
weerstandscapaciteit. Omdat er € 13,2 mln. aan weerstandcapaciteit is, komt het ratio weerstandsvermogen uit op
0,61 hetgeen geclassificeerd wordt als onvoldoende.

                                  Beschikbare
                                  weerstandscapaciteit                       € 13,2 mln.
Ratio weerstandsvermogen =                                    =                            = 0,61
                                  Benodigde                                  € 21,7 mln.
                                  weerstandscapaciteit

Vanwege het negatieve rekeningresultaat van de jaarrekening 2018 (- € 17 mln.) is de weerstandscapaciteit van de
gemeente fors afgenomen. Hierdoor is het ratio weerstandsvermogen afgenomen van voldoende/matig (bij de
begroting 2019) tot slecht (jaarrekening 2018).
Ten opzichte van de jaarrekening 2018 is de beschikbare weerstandscapaciteit toegenomen. Het ratio
weerstandsvermogen is echter nog onvoldoende. Komende jaren wordt gewerkt aan herstel van het
weerstandsvermogen, onder andere door een jaarlijkse storting (vanaf 2021) van € 3,4 mln. in de algemene
reserve. De verwachting is dat we vanaf 2025 op een ratio weerstandsvermogen van ruim voldoende zitten.

In de paragraaf weerstandsvermogen van de uitgebreide jaarstukken is dit nader toegelicht.

4.4. Risicomanagement
Jaarlijks worden, zowel bij de jaarrekening als de begroting, de risico’s geactualiseerd. Daarbij is het afgelopen
jaar ingezet op een steeds nadrukkelijkere rol voor de teams. Waar nodig wordt dit aangevuld met risico’s die
meer zijn gebaseerd op externe oriëntaties (bijvoorbeeld rijksbeleid en wetswijzigingen). De geïdentificeerde en
geactualiseerde risico’s vanuit de teams worden geanalyseerd. Daarnaast wordt gekeken naar samenhang tussen
risico’s door de concerncontroller en de beheerder van het risicomanagement informatiesysteem.
Voor het beheersen en registreren van de risico's wordt het systeem Naris gebruikt. Hiermee wordt het
risicoprofiel van de gemeente bepaald en wordt de benodigde weerstandscapaciteit berekend, met een
zekerheidspercentage van 90%. Het geactualiseerde risicoprofiel van de gemeente is verwerkt in de paragraaf
weerstandsvermogen van deze jaarrekening. Bij de kadernota 2021 wordt een nieuw Beleidskader
risicomanagement en Weerstandsvermogen voorgelegd aan de raad.

4.5.    Kosten bedrijfsvoering
Personeelslasten en inhuur derden
In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de personeelslasten (ambtelijke organisatie en bestuur) en
inhuur derden over de jaren 2015-2019 gepresenteerd.

 x € 1.000              2015        2016        2017       2018        2019
 Personeelslasten      57.800     58.730      61.533      60.535     61.020
 Inhuur derden         11.209      11.370      9.670       6.892       5.263
 Totaal              69.009      70.100      71.203      67.427     66.283




                                                                                                                     41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>De personeelslasten zijn in 2018 ten opzichte van 2017 gedaald door de uittreding van personeel naar Menso. In
2019 is er een lichte stijging van de personeelslasten. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de loonindexatie
conform de cao van 3,25% en de eenmalige uitkering (€ 750) in oktober 2019.

Inhuur derden betreffen lasten voor externe capaciteit bij ziekte, piekdrukte, speciale opdrachten/projecten,
bijvoorbeeld uitzendkrachten. Dekking vindt plaats door vrijval vacatureruimte, begrote middelen of incidenteel
verkregen middelen zoals subsidies.
Middels inhuur derden kunnen we als organisatie pieken in het werk kunnen opvangen zonder hiermee aan
structureel personeel vast te zitten en snel reageren op veranderingen in de vraag naar diensten (bijvoorbeeld bij
uitkeringsverstrekking en vergunningverlening; werk is mede afhankelijk van de conjunctuur).
De verhouding personeelslasten en inhuur derden in de jaren 2015-2019 ligt in een bandbreedte van13% tot 19%
ten opzichte van de totale gemeentelijke lasten.

De inhuur van derden is in het afgelopen jaar afgenomen van 6,9 mln. naar 5,3 mln. De vrijval van vacatureruimte
is (grotendeels) benut voor de dekking van inhuur derden. In 2019 is stevig gestuurd op de bedrijfsvoering wat
ook geresulteerd heeft in een daling van de inhuur derden. Ook de inhuur bij het openbaar onderwijs is gedaald,
dit komt doordat er veel mensen in vaste dienst zijn gekomen. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt nader op de
formatie en inhuur ingegaan.
De inhuur kan als volgt nader gespecificeerd worden:

 Bedragen * € 1 mln.                     2018       2019
 Inhuur bij teams                          6,3        5,1
 Detachering vanuit teams                 -0,2       -0,2
 Subtotaal teams                           6,1        4,9
 Inhuur bij onderwijs                     0,8        0,4
 Totaal gemeente Emmen                    6,9        5,3

Bijsturing
Door onopgeloste taakstellingen was bij Berap-I een nadeel ten opzichte van de begroting op bedrijfsvoering
geprognosticeerd van € 1,2 miljoen. Bedrijfsvoering omvat in dit kader loonsom, inhuur (integraal
personeelsbudget) en taakveld overhead (programma 10). Er is in het jaar stevig bijgestuurd middels de selectieve
vacaturestop en de overige uitgaven, zoals facilitaire kosten en kosten tbv organisatieontwikkeling, zijn zoveel
mogelijk on-hold gezet. Dit heeft geresulteerd in een voordeel op de bedrijfsvoering van € 1,9 miljoen bij Berap-II.
Bij de jaarrekening 2019 is nogmaals een voordeel ten opzichte van de begroting te melden van € 1,5 miljoen.
Loonsom en inhuur (integraal personeelsbudget) geeft een voordeel van € 0,7 miljoen en de budgetten op
taakveld overhead geven een voordeel van € 0,8 miljoen. In programma 10 is een analyse gegeven van de
voordelen op taakveld overhead.
Om hier structureel evenwicht in te brengen zal naar aanleiding van de uitkomsten van het externe onderzoek
‘Meer met Minder’ een (meerjaren) verbeterprogramma opgesteld worden. Het doel hiervan is mede om een
besparingspotentieel in de bedrijfsvoering te vinden en begrotingsruimte te creëren.

Formatie
Op 31-12-2019 is de vastgestelde formatie 891 fte. De werkelijke bezetting is 809 fte. Er was op dat moment 82 fte
vacatureruimte. Dit is ontstaan omdat zeer prudent is omgegaan met het invullen van vacatures gezien de op te
lossen tekorten op bedrijfsvoering. Daarnaast is een groot deel van de vacatureruimte ingezet voor inhuur derden
om zo flexibel pieken in de werkbelasting op te kunnen vangen. Tevens wordt de openstaande vacatureruimte
deels structureel afgeraamd voor het traject “Meer met Minder”.

Het A&O fonds gemeenten vergelijkt landelijk de formatie en bezetting van gemeenten. Voor gemeenten
>100.000 inwoners is de bezetting per 1.000 inwoners 7,8 fte in 2018. Voor Emmen was de bezetting per 1.000
inwoners 7,9 fte in 2018. De bezetting is ten opzichte van 2019 gedaald, voor 2019 is de bezetting in Emmen 7,6
fte. Het vergelijkend cijfers van het A&O fonds voor 2019 is nog niet bekend. Geconcludeerd kan worden dat de
bezetting in formatie van de gemeente Emmen rond het landelijke gemiddelde hangt.




                                                                                                                   42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>4.6. Uitgaven sociaal domein versus de rijksmiddelen
Door de raad is besloten om bij de begroting en de jaarrekening inzicht te geven over de inkomsten en uitgaven
binnen het sociaal domein. Daarmee kan de raad monitoren hoe de rijksmiddelen zich verhouden tot de uitgaven.
Voor het jaar 2019 zijn de inkomsten en uitgaven binnen het sociaal domein als volgt (de cijfers zijn van de
begroting na wijziging en van de werkelijkheid):

                                               Begroot 2019                                Werkelijk 2019
x € 1.000                              Ink.2019 Uitg. 2019 Saldo 2019             Ink.2019 Uitg. 2019 Saldo 2019
Jeugdhulp                                 34.538     36.668     -2.130               34.538     36.668     -2.129
WMO-begeleiding                           20.828     15.054      5.774               20.828     15.291      5.537
WMO-beschermd wonen                       23.059     21.776      1.283               23.059     22.383        675
Participatie - WSW                        24.852     27.660     -2.807               24.852     27.756     -2.903
Participatie - Werkdeel                    6.845      6.845          0                6.845      6.845          0
Totaal 3 decentralisaties               110.122    108.003      2.119              110.122    108.943      1.180
WMO-huishoudelijke hulp                   12.537     11.775        762               12.537     11.674        863
Vrouwenopvang                              3.271      3.785       -514                3.271      3.867       -597
Maatschappelijke opvang                    3.191      3.124         66                3.191      2.959        232
Participatiewet - BUIG                    52.697     50.755      1.942               53.509     50.832      2.677
Totaal overige sociaal domein            71.696     69.440      2.257               72.508     69.333      3.175
Totaal sociaal domein                   181.818    177.442      4.376              182.630    178.275      4.355



Op het totaal sociaal domein zit per saldo weinig verschil tussen begroot en werkelijk. De uitgaven bij de 3
decentralisaties zijn in totaal € 0,9 mln. hoger dan begroot, dit wordt met name veroorzaakt door een nadeel op
beschermd wonen en deels op begeleiding. Hiertegenover staat een behoorlijk voordeel door hogere inkomsten
participatiewet en lagere uitgaven bij subsidies maatschappelijke opvang en lagere kosten voor huishoudelijke
hulp.

Bij jeugdhulp en de wsw is nog steeds sprake van hogere uitgaven dan rijksbijdragen. Daarentegen zijn de
inkomsten voor Wmo begeleiding fors hoger dan de uitgaven.

Per saldo is er voor de drie decentralisaties € 1,2 mln. minder uitgegeven dan er aan rijksbijdrage is ontvangen.
Voor het totale sociaal domein is er € 4,3 mln. minder uitgeven dan er aan rijksbijdragen is ontvangen.




                                                                                                                    43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>5. Overzicht van baten en lasten
5.1          Inleiding
In dit hoofdstuk vindt een financiële beschouwing op hoofdlijnen per programma plaats. Voor een meer
gedetailleerde beschouwing en financiële analyse per programma wordt verwezen naar het jaarverslag. In
onderstaande tabel wordt een totaaloverzicht van de baten en lasten per programma weergegeven.

(bedragen * €1.000)                        Primitieve begroting            Begroting na wijzigiging                    Rekening                 Verschil
Programma                                Lasten    Baten       Saldo       Lasten    Baten       Saldo       Lasten     Baten       Saldo       begr-werk
1 Inwoners en Bestuur                      8.905     1.275       -7.631      9.753     1.401       -8.353     11.619      1.514      -10.105        -1.753
2 Economie en Werkgelegenheid              8.482      951        -7.530      8.977     1.755       -7.222      8.550      1.860       -6.690             533
3 Veiligheid                               9.256       59        -9.196      9.612       59        -9.553      9.593       121        -9.472              81
4 Onderwijs en Jeugd                      45.680    35.003      -10.678     49.212    39.041      -10.170     51.311     41.243      -10.068             102
5 Bouwen, Wonen en Milieu                 40.717    38.818       -1.899     42.687    39.347       -3.339     42.718     44.715       1.996          5.336
6 Inkomensondersteuning                   65.539    55.320      -10.219     66.686    56.644      -10.042     66.379     57.610       -8.770         1.272
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer    27.883     5.532      -22.351     26.790     5.008      -21.782     27.348      5.668      -21.680             102
8 Sport en Cultuur                        16.108     2.152      -13.956     17.987     2.544      -15.444     18.120      2.597      -15.523             -80
9 Sociaal domein                         146.836     2.772     -144.065    157.029     2.964     -154.066    157.515      3.449     -154.066              -0
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen     1.945    53.459      51.515       2.809    56.579      53.769       2.755     56.679      53.924              155
Programma                                371.351 195.342 -176.009 391.543 205.342 -186.201 395.910 215.456 -180.454                                 5.747
Algemene dekkingsmiddelen
Algemene uitkering                         1.115   183.912     182.797        200    186.495     186.295          0     186.226     186.226              -69
Dividend                                     283     1.294       1.012        293      1.230         937        293       1.292         999               62
Lokale heffingen                               0    25.550      25.550          0     25.401      25.401          0      25.280      25.280             -121
Saldo financieringsfunctie                   864     1.860         996       1.086     1.732         645       1.245      1.727         482             -164
Algemene dekkingsmiddelen                  2.262 212.617       210.355      1.579 214.858        213.279      1.538 214.525         212.987             -292
Overhead
Overhead                                  35.894     4.000      -31.894     36.872     5.319      -31.552     36.268      5.747      -30.521         1.032
Saldo baten / lasten                     409.507 411.959         2.452 429.994 425.520            -4.475 433.716 435.728              2.013         6.487
Toevoeging / onttrekking reserves
1 Inwoners en Bestuur                        133      490          357        353       815          462        436        771          335             -127
2 Economie en Werkgelegenheid                  0     2.223       2.223       1.787     4.933       3.146       1.875      4.770       2.895             -251
3 Veiligheid                                   0       14           14          0        67           67          0             7           7            -60
4 Onderwijs en Jeugd                           5      179          175          5       683          678          5        469          465             -213
5 Bouwen, Wonen en Milieu                    887     1.396         509       1.370     3.056       1.685       1.414      2.088         674         -1.011
6 Inkomensondersteuning                        0       83           83          0            8           8        0             8           8              0
7 Openbare Ruimte en Verkeer & Vervoer         0           8           8        0        25           25          0             2           2            -23
8 Sport en Cultuur                            12      242          230         12       342          330         12        342          330                0
9 Sociaal domein                              22      276          255       1.159     1.076          -83      1.392      1.099        -292             -209
10 Bedrijfsvoering en Inkomstenbronnen       515     1.081         567       1.355     1.832         477       1.355      1.818         463              -14
Toevoeging / onttrekking reserves          1.572    5.992        4.421      6.040    12.836        6.795      6.488     11.375        4.886        -1.909
Resultaat na bestemming                  411.079 417.952         6.873 436.035 438.355             2.321 440.204 447.103              6.899         4.579



De primitieve begroting 2019 is de begroting zoals vastgesteld door de raad en zonder investeringsagenda. De
investeringsagenda is later in twee tranches toegevoegd waardoor er in 2019 op programmaniveau verschillen zijn
tussen primitieve begroting en jaarrekening.




                                                                                                                                                   44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>5.2      Exploitatiebeeld rekening 2019

Lasten en baten (incl. reservemutaties)
De gerealiseerde omzet van de gemeente Emmen ziet er volgens het hiervoor aangegeven overzicht van baten en
lasten in euro’s als volgt uit:

                                                 Lasten    in %     Baten     in %
(x € 1.000)
1. Inwoners en bestuur                            12.056     2,7%     2.286     0,5%
2. Economie en werkgelegenheid                    10.425     2,4%     6.630     1,5%
3. Veiligheid                                      9.593     2,2%       128     0,0%
4. Onderwijs en jeugd                             51.316    11,7%    41.712     9,3%
5. Bouwen, wonen en milieu                        44.133    10,0%    46.803    10,5%
6. Inkomensondersteuning                          66.379    15,1%    57.618    12,9%
7. Openbare ruimte en Verkeer & vervoer           27.348     6,2%     5.670     1,3%
8. Sport en cultuur                               18.132     4,1%     2.939     0,7%
9. Sociaal domein                                158.907    36,1%     4.549     1,0%
10. Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen           41.915     9,5%   278.769    62,3%
                                                 440.204    100%    447.103    100%

Saldo                                              6.899

Lasten en baten in %

                                 2,4%                                                     1,5%
                          2,7%                                                     0,5%          0,0%
                                  2,2%
                  9,5%                                                                            9,3%

                                    11,7%
                                                                                                         10,5%


                                         10,0%
    36,1%
                                                                                                           12,9%
                                                                     62,3%
                                    15,1%
                                                                                                                 1,3%
                          6,2%                                                                               0,7%
                                                                                                              1,0%
                      4,1%
              1. Inwoners en bestuur                                   2. Economie en werkgelegenheid
              3. Veiligheid                                            4. Onderwijs en jeugd
              5. Bouwen, wonen en milieu                               6. Inkomensondersteuning
              7. Openbare ruimte en Verkeer & vervoer                  8. Sport en cultuur
              9. Sociaal domein                                        10. Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen


Het merendeel van de baten wordt conform de BBV verantwoord op programma 10, dit is de algemene uitkering,
de integratieuitkeringen sociaal domein en de OZB. Op programma 6 staat de doeluitkering voor
bijstandsverlening en op programma 4 de doeluitkering onderwijs. Op programma 5 zijn de baten meegenomen
uit riool- en afvalstoffenheffing, baten van grondexploitaties, huuropbrengsten en vergunningen.




                                                                                                              45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>5.3 Nadere beschouwing resultaten 2019 per programma op hoofdlijnen
In dit hoofdstuk analyseren wij de resultaten per programma op hoofdlijnen, waarbij we voor de financiële
afwijkingen als grensbedrag per saldo € 250.000 hanteren.

In het jaarverslag is per programma een uitgebreidere verantwoording opgenomen, zowel met betrekking tot het
beleidsdeel als wel het financiële deel. Bij de analyses binnen de programma’s is als grensbedrag € 50.000
gehanteerd. Voor deze meer uitgebreide analyse verwijzen we naar de programma’s.

V = Voordeel, N= Nadeel; bedragen x € 1.000.
Toelichting op afwijkingen (per saldo > € 250.000) in de jaarrekening                         Afwijkingen baten      Afwijkingen
                                                                                                  en lasten          mutaties in
                                                                                                                      reserves
Voor de programma's 2, 3 en 8 niet van toepassing.

Programma 1 – Inwoners en bestuur

                                                                                                                             Onttrek-
Omschrijving                                                                                        N        V    Storting
                                                                                                                             king
Vorming voorziening wethouderspensioenen. We hebben een voorziening moeten vormen
ter afdekking van het risico dat een wethouder de waarde van zijn pensioen overdraagt aan        2.233
een ander pensioenfonds. Dit is een verplichting vanuit het BBV.

Programma 4 – Onderwijs en jeugd

                                                                                                                             Onttrek-
Omschrijving                                                                                        N        V    Storting
                                                                                                                             king
In 2019 is door prijsbijstelling (o.a. door cao aanpassing) en meer werkdrukmiddelen, van
                                                                                                          1.681
het ministerie OC&W meer rijksvergoeding door OOE ontvangen dan begroot.
De systematiek van de financiering van openbaar basisonderwijs (OOE) vereist dat het
resultaat van baten en lasten wordt gestort/onttrokken in/aan de onderwijsreserve. Dit komt
                                                                                                 1.797
echter niet tot uiting onder de mutatie reserves, maar conform BBV-regelgeving op de
balans.
Hogere loonkosten openbaar basisonderwijs, mede door te anticiperen op een tekort aan
                                                                                                   274
personeel in de toekomst is er meer personeel ingezet
Door het activeren van groot onderhoud, uitstel van onderhoudswerkzaamheden en
                                                                                                            254
hogere energielasten is er per saldo een voordeel op de huisvesting openbaar onderwijs

Programma 5 – Bouwen, wonen en milieu

                                                                                                                             Onttrek-
Omschrijving                                                                                        N        V    Storting
                                                                                                                             king
Lagere lasten jaarprogramma 2019 Bodembeheer waardoor er ook minder is onttrokken uit
                                                                                                            436                    436
de reserve.
In totaal is er een overschrijding van € 0,7 mln. op de productovereenkomst met Area. Dit
wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere lasten voor straatreiniging en inzameling
PMD. Daarnaast zijn er voordelen voor containerbeheer en geen extra kosten voor gifvrije           295
onkruidbestrijding. Omdat de PO Area op verschillende taakvelden wordt geboekt, komt
het tekort tot uitdrukking in programma 5 en 7.
Nadeel omdat de begrote onttrekking aan de voorziening een storting wordt. Dit omdat de
gehanteerde rente-opslag niet meegerekend mag worden aan de lasten en de lasten lager
                                                                                                 1.209      444
uitkomen. Daarnaast zijn de uitgaven mbt riolering vertraagd door gebrek aan capaciteit
en externe factoren.
Ontvangen Europese subsidie voor het project “SEREH” en de doorbetaling aan
                                                                                                   292      292
projectpartners was niet begroot.
Resultaat op grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen.                                          5.211




                                                                                                                             46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Programma 6 - Participatie

                                                                                                                   Onttrek-
Omschrijving                                                                                 N     V    Storting
                                                                                                                   king
Minder bestedingen voor trajecten zelfstandigen op het gebied van de startersregelingen.
                                                                                            314   311
Doordat er minder bestedingen zijn gedaan kan er minder gedeclareerd worden.
Voordeel BUIG door gebruik te maken van oude BBZ regeling declaratiesystematiek en
                                                                                                  816
hogere opbrengst terugvordering en verhaal.
Voordeel overige participatie door inzet voorziening bijstandsdebiteuren en een voordeel
                                                                                                  347
door vergoedingen voor personeel ivm ziekte of detachering.

Programma 7 – Openbare ruimte en Verkeer en Vervoer

                                                                                                                   Onttrek-
Omschrijving                                                                                 N     V    Storting
                                                                                                                   king
In totaal is er een overschrijding van € 0,7 mln. op de productovereenkomst met Area. Dit
wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere lasten voor straatreiniging en inzameling
PMD. Daarnaast zijn er voordelen voor containerbeheer en geen extra kosten voor gifvrije    413
onkruidbestrijding. Omdat de PO Area op verschillende taakvelden wordt geboekt, komt
het tekort tot uitdrukking in programma 5 en 7.

Programma 9 – Sociaal domein

                                                                                                                   Onttrek-
Omschrijving                                                                                 N     V    Storting
                                                                                                                   king
Het nadeel van Stichting de Toegang over 2019 valt hoger uit dan was gerapporteerd bij
                                                                                            337
Berap II door Stichting De Toegang.
Niet begrote inkomsten en uitgaven voor 2e tranche ESF Pro-VSO                              268   268
Hogere lasten voor Wmo woonvoorzieningen doordat ouderen langer thuis blijven wonen,
de aanzuigende werking van het (lage) abonnementstarief en een sterke stijging van de       253
tarieven in de bouw
Nadeel op zorgkosten jeugd ZIN/PGB en voordeel door crediteringen. Per saldo is de
                                                                                            338   115
afwijking ongeveer 0,7% van het budget.
Voordeel op balansposten jeugd en terugvorderingen ZIN 2017/2018                                  430
Hogere lasten beschermd wonen PGB en hogere afrekeningen over voorgaande jaren              556

Programma 10 – Bedrijfsvoering en inkomstenbronnen

                                                                                                                   Onttrek-
Omschrijving                                                                                 N     V    Storting
                                                                                                                   king
Post onvoorzien is in 2019 niet volledig uitgenut waardoor het restant vrijvalt                   265




                                                                                                                   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>5.4 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen

De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (hierna: WNT) is op 6 december 2011 door de Tweede Kamer
aangenomen en is met ingang van 1 januari 2013 in werking getreden. De WNT stelt een maximum aan de
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector. Voor gemeenten wordt de
gemeentesecretaris en griffier als topfunctionaris gekwalificeerd. De WNT kent een openbaarmakingregime en
een maximale bezoldigingsnorm. In onderstaande tabel worden deze gegevens gepubliceerd. De maximale
bezoldigingsnorm (€ 194.000, bij voltijd dienstverband) wordt niet overschreden en behoeft niet verder
toegelicht te worden. Naast de hieronder vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met
een dienstbetrekking die in 2019 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben
ontvangen.


Gegevens 2019

                                                           I.A.A. Oostmeijer-      H.D.
bedragen x € 1                                                                                        J.R. Sloots
                                                                Oosting           Werkman
                                                                                                      Waarnemend
Functiegegevens                                            Gemeentesecretaris       Griffier
                                                                                                   gemeentesecretaris
Aanvang en einde functievervulling in 2019                    [1/1] – [31/8]     [1/1] – [31/12]     [1/9] – [31/12]
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                   [1,0]              [1,0]               [1,0]
Dienstbetrekking?                                                   Ja                  Ja                 Ja
Bezoldiging
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                    88.602             110.570             38.736
Beloningen betaalbaar op termijn                                  13.374             19.514             6.503
Subtotaal                                                        101.976            130.084             45.239


Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                    129.156            194.000             64.844


-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen
                                                                  N.v.t.             N.v.t.              N.v.t.
bedrag
Bezoldiging                                                     101.976            130.084              45.239

Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan          N.v.t.             N.v.t.              N.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde
                                                                  N.v.t.             N.v.t.              N.v.t.
betaling

Gegevens 2018

                                                           I.A.A. Oostmeijer-         H.D.
bedragen x € 1
                                                                 Oosting           Werkman
Functiegegevens                                             Gemeentesecretaris       Griffier
Aanvang en einde functievervulling in 2018                    [1/1] – [31/12]    [1/1] – [31/12]
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                    1,0                1,0
Dienstbetrekking?                                                    Ja                 Ja
Bezoldiging
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                   129.347             108.649
Beloningen betaalbaar op termijn                                 18.413              17.865
Subtotaal                                                       147.759             126.514


Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                   189.000             189.000


Bezoldiging                                                      147.759            126.514




                                                                                                                  48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>6. Balans met toelichting
Balans per 31 december
ACTIVA                                                                Ultimo               Ultimo
(bedragen * € 1.000)                                                   2019                 2018

Vaste activa

Immateriële vaste activa                                                       3.153                3.070
 • Bijdragen aan activa in eigendom van derden                       3.153               3.070

Materiële vaste activa                                                       477.429             458.060
 • Investeringen met economisch nut
    • gronden uitgegeven in erfpacht                                 4.858               4.881
    • overige investeringen met economisch nut                     275.359             266.876
 • Investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding       91.166              85.187
   van de kosten een heffing kan worden geheven
 • Investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut        106.046             101.115

Financiële vaste activa                                                       82.625              63.873
 • Kapitaalverstrekkingen aan:
    • deelnemingen                                                   2.658               2.658
    • overige verbonden partijen                                     3.386               3.525
 • Leningen aan:
    • woningbouwcorporaties                                          6.420               8.395
    • deelnemingen                                                  67.149               2.162
 • Overige langlopende leningen u/g                                  3.013              45.063
 • Overige uitzettingen met looptijd > 1 jaar                            0               2.071

Totaal vaste activa                                                          563.207             525.002

Vlottende activa

Voorraden                                                                     36.478              33.209
 • Onderhanden werk, waaronder gronden in exploitatie               36.437              33.172
 • Gereed product en handelsgoederen                                    41                  38

Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar                              37.180              33.135
 • Vorderingen op openbare lichamen                                 17.173              19.450
 • Rekening-courantverhoudingen met niet-financiele instellingen     6.565                 268
 • Uitzettingen in 's Rijks schatkist                                5.500                   0
 • Overige vorderingen                                               7.943              13.417

Liquide middelen                                                               2.908                1.916
 • Kassaldi                                                            262                 256
 • Banksaldi                                                         2.645               1.660

Overlopende activa                                                            11.955                8.507
 • Vooruitbetaalde bedragen                                          3.242               2.729
 • Van Europese of Nederlandse overheden nog te ontvangen            1.311                 781
   voorschotbedragen specifieke uitkeringen
 • Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen              7.402               4.997

Totaal vlottende activa                                                       88.520              76.767

Totaal activa                                                                651.728             601.769




                                                                                                            50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>PASSIVA                                                           Ultimo               Ultimo
(bedragen * € 1.000)                                               2019                 2018

Vaste passiva

Eigen vermogen                                                            27.172              25.159
 • Algemene reserve                                             -2.481              15.618
 • Bestemmingsreserve                                           22.754              26.595
 • Gerealiseerd resultaat                                        6.899             -17.054

Voorzieningen                                                             12.971              10.205
 • Voorzieningen, waarvoor ter bestrijding van de kosten een    12.971              10.205
   heffing kan worden geheven

Vaste schulden met een rentetypische looptijd >= 1 jaar                  521.767             472.920
 • Onderhandse leningen van:
     obligatieleningen                                         148.000             118.000
     binenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen       889              21.144
     binnenlandse banken en overige financiële instellingen    331.230             296.669
     overige binnenlandse sectoren                              40.000              35.400
 • Waarborgsommen                                                  208                 208
 • Vooruitontvangen afkoopsommen                                 1.440               1.500

Totaal vaste passiva                                                     561.910             508.284

Vlottende passiva

Netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar              50.605              59.465
 • Schulden aan openbare lichamen                                1.255               2.446
 • Kasgeldleningen                                              30.000              35.000
 • Overige schulden                                             19.350              22.019

Overlopende passiva                                                       39.213              34.020
 • Nog te betalen bedragen                                      21.663              19.325
 • Van Europese of Nederlandse overheidslichamen ontvangen,     17.125              12.150
   nog te besteden specifieke uitkeringen
 • Overige vooruitontvangen bedragen                              424                2.545

Totaal vlottende passiva                                                  89.818              93.485

Totaal passiva                                                           651.728             601.769

Gewaarborgde geldleningen                                                     89               7.501
Garantstellingen                                                         362.934             351.522




                                                                                                       51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>6.1 Toelichting op de balans

Vaste activa
Bij vaste activa wordt onderscheid gemaakt in immateriële, materiële en financiële vaste activa.
Immateriële vaste activa zijn kosten gemaakt voor onderzoek en ontwikkeling van een bepaald actief en bijdragen
aan activa in eigendom van derden.
De materiële activa zijn stoffelijk van aard, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen
     -   investeringen met economisch nut
     -   investeringen met economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden
         geheven (bijvoorbeeld investeringen in riool, afval en begraven)
     -   investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut (voorbeelden zijn o.a. wegen, kunstwerken,
         fiets- en voetpaden, openbare verlichting en andere investeringen waarvoor geen markt is in het private
         verkeer)
De financiële vaste activa tenslotte omvatten kapitaalverstrekkingen, verstrekte geldleningen en vorderingen op
lange termijn. De vermeerderingen en verminderingen van de vaste activa evenals de afschrijvingen/afwaarderin-
gen zijn nader gespecificeerd in de staat van activa. Deze staat van activa ligt ter inzage.

Immateriële vaste activa
Immateriële vaste activa zijn kosten gemaakt voor onderzoek en ontwikkeling van een bepaald actief en bijdragen
aan activa in eigendom van derden.

Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                          31-12-19        31-12-18
Kosten onderzoek en ontwikkeling                                213              75
Bijdragen activa in eigendom derden                           2.940           2.995
Totaal                                                        3.153           3.070

Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de immateriële vaste activa gedurende het jaar 2019:

                                                   boek-      inves-      vermin-         af-            af-     boek-
(bedragen * € 1.000)                             waarde       tering       dering schrijving          waar-     waarde
                                                31-12-18                                             dering    31-12-19
Kosten onderzoek en ontwikkeling                      75         138                                                213
Bijdragen activa in eigendom derden                2.995         136                       191                    2.940
Totaal                                             3.070         274             0         191            0       3.153



Herrubricering vaste activa
De gemeente had op haar balans een immaterieel actief ad € 15,6 mln staan betreffende een zgn. bijdrage aan
activa in eigendom derden. Dit was het saldo van investeringen, aankoop gronden, verplaatsingsbijdrage, eigen
bijdragen uit reserves en subsidies ten tijde van de verplaatsing van het dierenpark. De eerder gekozen insteek om
dit bedrag te presenteren als immaterieel vast actief (geactiveerde bijdrage derden) is gegeven de ontwikkelingen
rondom Wildlands herzien. Feitelijk hebben wij destijds voor de bijgedragen bedragen de locatie Rensenpark
verkregen waarmee wij uitdrukkelijk een maatschappelijke functie beogen. Om deze reden is gekozen voor
reclassificatie van dit bedrag in de balans naar materiele vaste activa met een maatschappelijk nut. Bij
maatschappelijk nut geldt conform de regels van het BBV het principe van waardering tegen verkrijgingsprijs.
Hiervan resteert na gedane afschrijvingen in de voorgaande jaren ultimo 2019 € 15,3 miljoen.




                                                                                                                52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Materiële vaste activa
De post materiële vaste activa wordt onderscheiden in:
        Balanswaarde per (bedrag * € 1.000)                               31-12-19                 31-12-18
        A. In erfpacht uitgegeven gronden                                    4.858                    4.881
        B. Overige investeringen met economisch nut                        275.359                  266.876
        C. Investeringen met economisch nut, waarvoor ter                   91.166                   85.187
        bestrijding van de kosten heffing kan worden
        geheven
        D. Investeringen in openbare ruimte met uitsluitend                106.046                 101.115
        maatschappelijk nut
        Totaal                                                             477.429                 458.061

De onderstaande overzichten geven het verloop weer van de materiële vaste activa gedurende het jaar 2019:
A. In erfpacht uitgegeven gronden
                                               boek-    vermeer-      vermin-        af-          af-      boek-
(bedragen * € 1.000)                          waarde      dering       dering     schrijving     waar-    waarde
                                             31-12-18                                           dering    31-12-19
Erfpacht                                         4.881           0             0           23           0     4.858
Totaal                                           4.881           0             0           23           0     4.858

B. Overige investeringen met economisch nut
                                       boek-                   ver-       ver-        af-             af-      boek-     voor-        balans
(bedragen * € 1.000)                  waarde      Corr.       meer-       min-      schrij-         waar-     waarde      zie-       waarde
                                      31-12-18   BW 1-1       dering     dering      ving           dering    31-12-19   ning        31-12-19
Investeringen met economisch nut
Gronden en terreinen                    36.190                     390      1.142             46                35.392      4.558         30.834
Woonruimten                              7.238                       2        200                                7.040                     7.040
Bedrijfsgebouwen                       174.866                  12.543         98       4.675           214    182.422                   182.422
Grond-, weg-, en waterbouwkundige       38.054                   1.135                  1.293             1     37.896                    37.896
werken
Vervoermiddelen                            251                                             39                      212                       212
Machines, apparaten en installaties     10.190                   3.276        699       1.448                   11.319                    11.319
Overige materiële vaste activa           5.530                   1.699        151       1.442                    5.636                     5.636
Totaal                                 272.317            0     19.045      2.289       8.942           215    279.917     4.558         275.359


C. Investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten heffing kan worden geheven
                                         boek-     vermeer-    vermin-       af-         af-      boek-
(bedragen * € 1.000)                    waarde       dering     dering    schrijving   waar-     waarde
                                        31-12-18                                       dering   31-12-19
Investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven
Gronden en terreinen                          292                                                     292
Bedrijfsgebouwen                              271                                  13                 258
Grond-, weg-, en waterbouwkundige          83.906       8.366        106        2.265              89.901
werken
Machines, apparaten en installaties           581         119        109                              591
Overige materiële vaste activa                137                                  13                 123
Totaal                                     85.187       8.485        214       2.291          0    91.166

Materiële vaste activa met een economisch nut zijn alle activa die bijdragen aan de mogelijkheid om middelen te
genereren, bijvoorbeeld door het vragen van rechten, heffingen, leges of prijzen. Ook activa, waarbij de
mogelijkheid bestaat om deze te verkopen behoren tot de activa met economisch nut. Het gaat om de
mogelijkheid de activa te verkopen, niet om de vraag of de gemeente het actief ook daadwerkelijk wil verkopen.
Dit betekent onder andere dat alle gebouwen een economisch nut hebben; er is immers een markt voor gebouwen.
De totale boekwaarde van de activa met economisch nut bedraagt eind 2019 € 367 miljoen. Activa die vallen
onder bedrijfsgebouwen betreffen hoofdzakelijk gemeentelijke huisvesting aan het Raadhuisplein, huisvesting
werkplein ZO Drenthe, de praktijkschool, scholen, sporthallen, het zwembad en de brandweerkazerne.

Conform de verslaggevingsregels (BBV) zijn de ‘niet in exploitatie genomen gronden’ verantwoord onder de
immateriële en materiële vaste activa. Bij immateriële vaste activa gaat het dan om de kosten van onderzoek en
ontwikkeling voor onder meer het tuinbouwgebied Rundedal, gebiedsontwikkeling Oude Roswinkelerweg en de



                                                                                                                                    53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Oude brandweerkazerne West. Bij de materiële vaste activa gaat het dan om de Gronden en terreinen. Dit omvat
onder meer de strategische grondvoorraad en de aankoop van grond van de voormalige camping Emmen en van
de Tussenstee Ravelijn 104.

De vermeerdering op machines, apparaten, en installaties betreft investeringen in werktuigen en machines voor
het groenonderhoud. De vermeerdering van de grond-, weg- en waterbouwkundige werken betreffen onder meer
investeringen in de gemeentelijke riolering en het aanbrengen van asfaltpaden.

Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de materiële vaste activa met maatschappelijk nut
gedurende het jaar 2019. Conform vernieuwing BBV moeten per 1 januari 2017 alle investeringen met
maatschappelijk nut, die vanaf het begrotingsjaar 2017 of later gereed komen, geactiveerd worden. Dit betekent
een geleidelijke invoering, met als gevolg dat pas over 30 tot 40 jaar alle investeringen op een identieke manier op
de balans worden opgenomen en worden afgeschreven. Door de geleidelijke invoering van de nieuwe systematiek
blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen die vóór het
begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om hierin inzicht te geven is in het verloopoverzicht aangegeven welk bedrag
volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens de oude systematiek.

D. Investeringen in openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut
                                          boek-    correctie vermeer-      vermin-      af-                  af-         boek-
(bedragen * € 1.000)                     waarde      BW*        dering     dering    schrijving            waar-        waarde
                                        31-12-18                                                           dering       31-12-19
Investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut tot en met 31-12-2016
Gronden en terreinen                         2.465                                                                          2.465
Grond-, weg-, en waterbouwkundige          40.300       -245                               2.689                           37.366
werken                                           0                                                                              0
Machines, apparaten en installaties            996                                           111                              885
Overige materiële vaste activa                 310                                            70                              239
Totaal                                     44.071       -245           0           0       2.870                    0      40.956

                                          boek-    correctie vermeer-       vermin-        af-           af-         boek-
(bedragen * € 1.000)                     waarde      BW*        dering      dering      schrijving     waar-        waarde
                                        31-12-18                                                       dering       31-12-19
Investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut vanaf 1-1-2017
Gronden en terreinen                        15.653                                             358                      15.295
Bedrijfsgebouwen                                 0                  1.034                                                1.034
Grond-, weg-, en waterbouwkundige          38.498        244        8.721      1.555         1.680                      44.229
werken                                           0                                                                           0
Machines, apparaten en installaties          2.229                  1.455                       35                       3.649
Overige materiële vaste activa                 666                    298         30            50                         884
Totaal                                     57.045        244      11.508       1.585         2.122              0       65.090
De gronden en terreinen betreft de reclassificering van de verplaatsingsvergoeding voor het oude Dierenpark
Emmen (DPE) vanuit de immateriële vaste activa (bijdrage activa in eigendom derden). Zie hiervoor ook de
toelichting bij Immateriële vaste activa. De overige mutaties in investeringen in maatschappelijk nut betreffen
voornamelijk de reconstructies van wegen en de locatie Hoofdstraat (Rensenpark).

In de onderstaande tabel zijn de belangrijkste lopende investeringen weergegeven (bedragen > € 1 miljoen).
(bedragen * € 1.000)
                                             verleend krediet       Werkelijk           Cumulatief
                                                  totaal         besteed in 2019      besteed in 2019
Investeringen met economisch nut
Nieuwbouw zwembad Emmen                                 15.116               7.076             13.934
GRP 2012 - 2019                                         50.750               8.239             21.684
Totaal                                                  65.866              15.315             35.618


Investeringen in openbare ruimte met maatschappelijk nut
Ontwikkeling locatie Hoofdstraat                        10.670               1.022             10.588
Meerjareninvesteringsprogramma wegen                     3.000               1.282               2.642
Kruispunt Weerdingerstraat Wolfsbergenweg                  450                  6                      6
Opwaarderen Herendijk                                    1.200                 19                     40
Herinrichting De Blokken Zwartemeer                        516                 14                    398
Totaal                                                  15.836               2.343             13.674




                                                                                                                           54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Als gevolg van een herbeoordeling van de investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut zijn er
investeringen gereclassificeerd van investeringen tot en met 2016 naar investeringen vanaf 2017.

Financiële vaste activa
Financiële vaste activa kunnen worden onderscheiden in kapitaalverstrekkingen en leningen. Voorzieningen die
getroffen zijn om eventueel de oninbaarheid van vorderingen op te vangen, worden in de balans rechtstreeks
verantwoord onder financiële vaste activa. Het verloop van de financiële vaste activa gedurende het jaar 2019
wordt in onderstaand overzicht weergegeven.
                                                        boek-      vermeer-       vermin-          af-       boek-       voor-      balans
    (bedragen * € 1.000)                               waarde       dering         dering      schrijving   waarde      ziening    waarde
                                                       31-12-18                                /aflossing   31-12-19               31-12-19
    Kapitaalverstrekkingen aan:
     • deelnemingen                                        4.458                                                4.458      1.800         2.658
     • overige verbonden partijen                         13.525                         139                   13.386     10.000         3.386
    Leningen aan:
     • woningbouwcorporaties                               8.395                                    1.975       6.420                 6.420
     • deelnemingen                                        3.287       65.625                         638      68.274      1.125     67.149
     • overige verbonden partijen                              0                                                    0                     0
    Overige langlopende leningen                          45.077          338                      42.386       3.029                 3.029
    Voorziening GKB                                          -15           -2            -1                       -16                   -16
    Overige uitzettingen met een looptijd > 1 jaar         2.071                      2.071                         0                     0
    Totaal                                                76.799       65.961         2.210        44.999      95.550     12.925     82.625

Voor de kapitaaldeelname in het Stadionbedrijf Emmen ad € 1,8 mln. is voor hetzelfde bedrag een voorziening
gevormd. Voor de verstrekte geldlening waar geen zekerheden op gevestigd zijn, is voor 50% van de lening een
voorziening gevormd ad € 1,1 mln. De reden hiervoor is dat het eigen vermogen van het Stadionbedrijf volgens de
meest recente jaarrekening negatief is en de begroting vooralsnog geen ruimte biedt deze te laten groeien.

De vermindering van kapitaalverstrekking aan overige verbonden partijen betreft de leningen uitgezet via de SVN.

De aflossing van de lening aan woningbouwcorporaties heeft betrekking op de aflossing van de achtergestelde
leningen aan Lefier en Domesta. De gemeente is aangesloten bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Indien
een woningbouwcorporatie niet aan de verplichtingen kan voldoen, kan deze een beroep doen op dit fonds.

De overige uitzetting met een looptijd langer dan één jaar betrof de vordering wegens verstrekte geldleningen aan
Enexis. Deze is op 30 september in zijn geheel afgelost.

Aan DPE is een achtergestelde lening verstrekt van € 12,5 miljoen. Daarnaast is in 2010 een overbruggingskrediet
van maximaal € 22 miljoen beschikbaar gesteld. In 2017 is de laatste termijn betaald; het definitieve bedrag van
het overbruggingskrediet is daarmee vastgesteld op € 20,0 miljoen. Deze leningen zijn verantwoord onder de
leningen aan deelnemingen.

Ontwikkelingen Wildlands
Herstructurering in 2019
Op 28 maart 2019 heeft de raad ingestemd met het voorgestelde herstructureringsscenario.
De gemeente Emmen heeft daarmee de financiering van Rabobank en Volker Wessels overgenomen en is vanaf 1
mei 2020 de enige financier. Dit heeft tot gevolg dat daarmee het gemeentelijk bruto financieel belang in
Wildlands is toegenomen naar € 80,5 miljoen. Per 31 december 2019 betreft dit minus gedane aflossingen een
bedrag van € 79,9 miljoen.

Dit bedrag per ultimo 2019 is als volgt opgebouwd:
    • Lening u/g                           : € 62,4 miljoen
    • Lening in rekening courant           : € 7,5 miljoen (maximaal)i
    • Certificaten aandelen Wildlands : € 10,0 miljoenii
    • Totaal                               : € 79,9 miljoen


i    van de rekening courant faciliteit is ultimo 2019 € 4,6 miljoen verstrekt.
ii   De certificaten zijn ultimo 2018 voor het volledige bedrag van € 10 miljoen voorzien.



                                                                                                                                    55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Uit het businessplan 2019 van Wildlands en de follow-up hiervan in 2019/ 2020 concluderen wij dat Wildlands
aan de uit de leningen voortvloeiende verplichtingen (rente en aflossing) kan voldoen.

Ter nadere analyse is er op basis van de begroting 2020 van Wildlands een netto contante waarde berekening van
de kasstromen van Wildlands opgesteld, waaruit ook blijkt dat Wildlands gedurende de looptijd van de leningen
aan de uit de leningen voortvloeiende verplichtingen aan de gemeente Emmen kan voldoen. Bij de netto contante
waarde berekening is uitgegaan van een aantal parameters en uitgangspunten (zoals bezoekersaantallen,
abonnementen, yield per kaartje, omzet horeca en detailhandel, ontwikkeling kosten en investeringen, etc.), die
bepalend zijn voor de waardering van hierboven verantwoorde leningen aan Wildlands. De belangrijkste betreft
het geraamde aantal bezoekers waarbij wordt uitgegaan van 975.000 in 2020, een bezoekersaantal dat in de jaren
daarna voorzichtigheidshalve als constant wordt veronderstelt en onderdeel uitmaakt van de reguliere indexatie
van 2% (2021 eenmalig 2,5%). In combinatie met de gedane investeringen in het park en de sterk verbeterde
waardering spreekt Wildlands daarmee een meer behouden ambitie uit. Daarnaast is uitgegaan van een ingevulde
extra bezuiniging van € 500.000 in 2021, een stijging van de omzet met € 838.000 als gevolg van het verkrijgen
van de ANBI-status en een rente voor de lange termijn van 2,25 % (eerste 9 jaren 1,75 %). Op basis van deze
uitgangspunten zijn de leningen gewaardeerd tegen nominale waarde en is vooralsnog geen aanleiding de
leningen te waarderen tegen een lagere marktwaarde (zie verder ook de gebeurtenissen na balansdatum).

Handhaven van de voorziening m.b.t. de aandelen
Naast de leningen bestaat het bruto financieel belang voor € 10 miljoen uit aandelen in Noorderdierenpark B.V.
(NDP B.V.) Wij zijn voor 100 % aandeelhouder van NDP B.V. (aandeelhouder van Wildlands Adventure Zoo
Emmen B.V.). Voor wat betreft de aandelen Wildlands per ultimo 2019 geldt conform de regels van het BBV het
principe van verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde. In het kader van de herstructurering heeft er bij Wildlands
in 2018 een bedrijfswaarde berekening plaats gevonden, mede in belang van de jaarrekening 2018 van Wildlands.
Deze bedrijfswaarde berekening leidde er toe (mede als gevolg van een hogere vereiste rendementspercentage)
dat Wildlands een groot deel van de aanwezige activa moest afboeken. Dit leidt tot een negatief eigen vermogen
bij Wildlands. Dit heeft tot bijkomend gevolg dat de in de gemeentelijke balans ultimo 2018 opgenomen
certificaten van aandelen middels het treffen van een voorziening zijn afgewaardeerd naar € nihil.

Mocht na verloop van tijd het vermogen van het Noorderdierenpark B.V. weer positief worden en daarmee de
marktwaarde van de aandelen, kan de voorziening voor dit deel weer vrijvallen tot de dan geldende marktwaarde
en tot maximaal de verkrijgingsprijs. Bij de jaarrekening 2019 is hiervan echter geen sprake. De voorziening van
€ 10 miljoen kan dus niet vrijvallen en blijft gehandhaafd.

Vlottende activa
Voorraden
De voorraden maken deel uit van de vlottende activa en worden uitgesplitst naar de volgende categorieën:
Balanswaarde per (bedrag * € 1.000)                                         31-12-19     31-12-18
Onderhanden werk, w.o. bouwgronden in exploitatie                             36.437       33.172
Gereed product en handelsgoederen                                                 41           38
Totaal                                                                        36.478       33.209

Van de in exploitatie genomen bouwgronden kan het volgende overzicht worden gegeven:
                                  boek             van/naar          inves      verkopen          winst           boek           voor-          balans
(bedragen * € 1.000)             waarde           gronden in        tering      opbrengst        uitname         waarde         ziening        waarde
                                 31-12-18         exploitatie                   bijdragen                        31-12-19                      31-12-19
In exploitatie genomen bouwgronden
Stads- en dorpsvernieuwing           2.165                                582             84              541           2.123       1.550           572
Stads- en dorpsuitbreiding          11.996                      3       1.505          4.190             -746          10.061       9.294           767
Industrie- en bedrijventerreinen    46.058                              1.796          1.651           -2.879          49.083      13.985        35.098

Totaal                                   60.219                 3       3.884          5.925          -3.085           61.266      24.829        36.437

Totaal boekwaarde 31-12-2019                                                                                            60.182 *
Nog te maken kosten                                                                                                     33.839
Nog te verwachten opbrengsten                                                                                           79.035
Verwacht exploitatieresultaat (-/- = voordelig)                                                                         14.986

* Het verschil in boekwaarde wordt veroozaakt doordat het complex Stroomdal voor 2/3 onder de kortlopende schulden (betreft een pps)


                                                                                                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Om een project te kunnen realiseren moeten er investeringen worden gedaan en opbrengsten worden
gegenereerd. Elk jaar bij de herziening wordt per grondexploitatie bezien of de ramingen van de nog te realiseren
kosten en opbrengsten reëel zijn. Verwacht wordt dat er per 1 januari 2020 nog voor € 33,8 miljoen moet worden
geïnvesteerd en voor € 79,0 miljoen aan opbrengsten moet worden gegenereerd.

Ten opzichte van 2018 is de voorziening met € 2,2 miljoen afgenomen.


Uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of minder

De in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder kunnen als volgt gespecificeerd
worden:
                                                      Boekwaarde         voorziening      balans         balans
(bedragen * € 1.000)                                     31-12-19         oninbaar        waarde         waarde
                                                                            heid         31-12-19       31-12-18
Vorderingen openbare lichamen                                 17.173                 0       17.173        19.450
Verstrekte kasgeldleningen                                         0                 0             0             0
Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële
instellingen                                                   6.565                 0        6.565            268
Overige vorderingen                                           11.215             3.272        7.943        13.417
Uitzettingen in 's Rijks schatkist                             5.500                 0        5.500              0
Totaal                                                        40.452            3.272       37.180         33.135

De vorderingen zijn als volgt gespecificeerd:

Vorderingen op openbare lichamen (bedragen * € 1.000)
Debiteur ministerie OCenW en SoZaWe                                               1.693
BTW Compensatiefonds                                                             14.917
Openbare lichamen                                                                 1.607
BTW                                                                               1.044-
Totaal                                                                           17.173

Overige vorderingen (bedragen * € 1.000)
Debiteuren                                                                       2.496
Bijstand debiteuren WWB                                                          5.993
Belastingdebiteuren                                                              2.530
Overige vorderingen                                                                197
Totaal                                                                          11.215

De voorziening voor de oninbaarheid van vorderingen heeft betrekking op de volgende voorzieningen:

Voorziening oninbaarheid (bedragen * € 1.000)
Voorziening dubieuze debiteuren                                                     140
Voorziening dubieuze debiteuren belastingen                                         488
Voorziening bijstandsdebiteuren                                                   2.644
Totaal                                                                            3.272

Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen
SVN                                                                                6.565
Totaal                                                                             6.565

Uitzettingen in 's Rijks schatkist
Schatkistbankieren                                                                 5.500
Totaal                                                                             5.500

Ingevolge de wet op het schatkistbankieren moeten overtollige middelen (banktegoeden boven een vrij te laten



                                                                                                               57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>drempelbedrag van € 3.128.000) worden afgestort bij ’s Rijks schatkist en deze worden weer teruggevraagd
indien de stand van de liquide middelen daarom vraagt. In 2019 was voldoende ruimte onder het drempelbedrag
aanwezig en is deze niet overschreden.

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
                                     Verslagjaar                                            2019

                                             Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4
Drempelbedrag                                     3.128      3.128      3.128      3.128
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks
                                                  2.944      3.064          2.512          2.124
schatkist aangehouden middelen
Ruimte onder het drempelbedrag                     183             64           616        1.003
Overschrijding van het drempelbedrag                -          -                 -           -



Liquide middelen
Liquide middelen maken net als voorraden en vorderingen onderdeel uit van de vlottende activa. Voor liquide
middelen geldt dat alleen positieve en negatieve banksaldi gesaldeerd mogen worden als de betreffende rekening
behoren tot eenzelfde bank.

Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                                                         31-12-19     31-12-18
Kassaldi                                                                                       262          256
Banksaldi                                                                                    2.645        1.660
Totaal                                                                                       2.908        1.916

Overlopende activa
De post overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden:
                                                       Boekwaarde                     voorziening       balans      balans
(bedragen * € 1.000)                                     31-12-19                      oninbaar        waarde      waarde
                                                                                         heid          31-12-19    31-12-18
Vooruitbetaalde bedragen                                                 3.242                   0         3.242       2.729
Van Europese en Nederlandse overheidslichamen te                         1.311                   0         1.311         781
ontvangen voorschotten op specifieke uitkeringen
   Europese overheidslichamen                    154
   Rijk                                            0
   Nederlandse                                 1.157
Overig nog te ontvangen bedragen                                         8.152                   750      7.402       4.997
Totaal                                                                  12.705                   750     11.955       8.507



De voorziening oninbaarheid heeft betrekking op de volgende voorzieningen:

Voorziening oninbaarheid (bedragen * € 1.000)
Voorziening afwikkeling vordering CQ                                      750
Totaal                                                                   750

In 2014 is een voorziening opgenomen voor de afwikkeling van het faillissement van CQ. Aangezien de
afwikkeling nog gaande is, blijft de voorziening staan.




                                                                                                                        58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>De in de balans opgenomen post “nog van Europese en Nederlandse overheidslichamen te ontvangen
voorschotten op specifieke uitkeringen” kan als volgt gespecificeerd worden:

Omschrijving                                                saldo      bijgesteld       toe          ont         saldo
bedragen * € 1.000)                                        31-12-18    1-1-2019       voeging      vangen       31-12-19

Europese overheidslichamen
ESF                                                             245            129-       1.246         1.209          154
COBEN                                                            96             96-                                      0-
Totaal Europese overheidslichamen                               341            225-       1.246         1.209          154

Overige Nederlandse Overheidslichamen
Provincie Drenthe - Windenergie                                 440            -           260            208           492
Provincie Drenthe - Verlenging Vreding                          -              -           237            -             237
Arbeidsmarktregio Drenthe (AMRD)                                -              -           405            -             405
Provincie Drenthe - Boermarkeweg fase 2                         -              -            23            -              23
Totaal Overige Nederlandse Overheidslichamen                    440            -           925            208         1.157

Totaal                                                          781            225-       2.171         1.417         1.311


Voor overlopende activa en passiva geldt dat posten niet gesaldeerd worden gepresenteerd in de balans. De stand
van de overlopende activa eind 2018 wordt op 1 januari 2019 bijgesteld met de posten die eind 2018 een
creditsaldo hebben en daarom waren gepresenteerd onder overlopende passiva, maar die in 2019 worden
verantwoord onder overlopende activa.

Vaste passiva

Reserves
Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                                     31-12-19         31-12-18
Algemene reserve                                                         -2.481          15.618
Bestemmingsreserves                                                     22.754           26.595
Gerealiseerd resultaat                                                    6.899         -17.054
Totaal                                                                  27.172           25.159

De grootste reserve mutaties betreffen (> € 1 miljoen):

          Onttrekking aan de algemene reserve
•         Rekeningsresultaat 2018                                     17.054

Overige onttrekkingen zijn onder meer verkiezingen, bedrijvenregelingen, ombuigvoorstellen, lasten energienota
en FLO Brandweer.

In de bijlagen A en B van de jaarstukken is een toelichting gegeven over de stand van de reserves en de stortingen
en onttrekkingen in 2019.

Voorzieningen
De volgende voorzieningen zijn in de balans opgenomen. Het verloop in 2019 wordt in onderstaand overzicht per
voorziening weergegeven.




                                                                                                                 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>(bedragen * € 1.000)                                Boekwaarde           toevoeging         aanwending      Boekwaarde
                                                         31-12-18                                              31-12-19
Voorziening afvalstoffenheffing                               126                                    126              0
Voorziening riolering                                       8.940                  479                            9.419
Voorziening begraafplaatsen                                     0                                                     0
Voorziening sloopkosten Aquarena                              535                                     53            482
Voorziening groot onderhoud Atlastheater                      604                   360              128            836
Voorziening Wethouderspensioenen                                0                  2233                           2.233
Totaal                                                     10.205                 3.072              307         12.971



Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer

In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de vaste schulden over het jaar 2019:

(bedragen * € 1.000)                                      saldo        vermeer        aflossing      boekwaarde
                                                       31-12-18         dering                          31-12-19
Obligatielening                                         118.000          40.000            10.000        148.000
Pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen              21.144                            20.255            889
Banken en overige financiele instellingen               296.669          65.000            30.438        331.230
Openbare lichamen                                        35.400          10.000             5.400         40.000
Waarborgsommen                                              208                                              208
Vooruitontvangen afkoopsommen                             1.500                               60           1.440

Ten opzichte van voorgaand jaar zijn de langlopende schulden per saldo toegenomen met € 49 miljoen.
In 2019 is er voor een totaal bedrag van € 40 miljoen opgenomen als obligatielening en € 65 miljoen als gewone
lening bij de Bank Nederlandse Gemeenten BNG en € 10 miljoen bij de Provincie Gelderland.
De vooruitontvangen afkoopsommen betreft een eenmalige ontvangst voor erfpacht zonnepark Oranjepoort.

De rentelast in 2019 bedraagt € 9.681.600.

Vlottende passiva

Onder vlottende passiva zijn opgenomen:
Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                                      31-12-19       31-12-18
Schulden < 1 jaar                                                        50.605         59.465
Overlopende passiva                                                      39.213         34.020
Totaal                                                                   89.818         93.485

Kortlopende schulden
De in de balans opgenomen netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of minder
kunnen als volgt gespecificeerd worden:

Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                                       31-12-19          31-12-18
Openbare lichamen                                                          1.255             2.446
Kasgeldleningen                                                           30.000            35.000
Overige schulden                                                          19.350            22.019
Totaal                                                                    50.605            59.465

De post overige schulden kan als volgt gespecificeerd worden:
Overige schulden (bedragen * €1.000)
Crediteuren                                                   12.040
Te betalen loonheffing en sociale lasten                       5.697
Nog te verhalen posten Gemeentelijke Kredietbank                 451
Overig                                                         1.162
Totaal                                                        19.350
Overlopende passiva


                                                                                                                   60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt:

Boekwaarde per (bedrag * € 1.000)                                           31-12-19          31-12-18
Vooruitontvangen bedragen                                                        424             2.545
Van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen, nog                  17.125            12.150
te besteden voorschotten op specifieke uitkeringen
    Europese overheidslichamen                           308
    Rijk                                                   5
    Nederlandse overheidslichamen                    16.812
Nog te betalen bedragen                                                       21.663           19.325
Totaal                                                                        39.213           34.020

De in de balans opgenomen van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen, nog te besteden
voorschotten op specifieke uitkeringen kunnen als volgt worden gespecificeerd:

Omschrijving                                               saldo         bijgesteld         toe-        vrijgevallen    saldo
(bedragen * € 1.000)                                      31-12-18        1-01-19         voeging        bedragen      31-12-19

Europese overheidslichamen
ESF                                                               334           -129           647               741          111
Coben                                                               0            -96           101                 4            1
Runde Emmer-Compascuum                                            159                                            159            0
Duurzame inzetbaarheid Regio's                                    150                           65                19          197
Totaal Europese overheidslichamen                                 643           -225           813               923          308
Rijk
Project Gat van Reef Schoonebeek                                     5                              0              0              5
Totaal Rijk                                                          5                0             0              0              5

Overige Nederlandse Overheidslichamen
Provincie Drenthe - Age Friendly Cultural City                   24                              6                 0          30
Provincie Drenthe - Uitvoering bibliotheekfunctie               100                            100               100         100
Provincie Drenthe - Culturele allianties 2017-2020               73                             56                 0         129
Provincie Drenthe - 75 jaar Vrijheid Gemeente Emmen               0                             46                            46
Provincie Drenthe - Bondgenootschap voor een Geletterd Drenthe 40                               24                31          33
Provincie Drenthe - Make it in Emmen                              0                              6                 3           3
Provincie Drenthe - 10 jaar A37                                   0                             20                 0          20
Provincie Drenthe - Regiodeal Zuid en Oost Drenthe                0                            798                 0         798
Provincie Drenthe - Koopstromenonderzoek Gemeente Emmen           0                              5                 0           5
Onderwijs achterstanden beleid (OAB) 2019                         0                            121                 2         119
Provincie Drenthe - Dutch Tech Zone - Vierkant voor Werk          0                            169                 0         169
Provincie Drenthe - Binnenstadsfonds (BSF)                        0            2.180             0               248       1.932
Provincie Drenthe - Muur van Emmen                                0                            400                           400
Onderwijs²                                                   11.238                          4.629             2.895      12.972
Lefier - Emmermeer-Panstraat / beschermd wonen                   11                              0                 0          11
Provincie Drenthe - Gedragsbeïnvloeding                          17                            241               212          45
Totaal Overige Nederlandse Overheidslichamen                 11.502            2.180         6.621             3.491      16.812

Totaal                                                          12.150         1.955         7.434             4.415      17.125



Voor overlopende activa en passiva geldt dat posten niet gesaldeerd worden gepresenteerd in de balans. De stand
van de overlopende passiva eind 2018 wordt op 1 januari 2019 bijgesteld met de posten die eind 2018 een
debetsaldo hebben en daarom waren gepresenteerd onder overlopende activa, maar die in 2019 worden
verantwoord onder overlopende passiva.




                                                                                                                         61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Overige financiële verplichtingen

Waarborgsommen en garanties
Het in de balans opgenomen bedrag voor verstrekte waarborgen aan natuurlijke- en rechtspersonen kan als volgt
naar de aard van de geldlening gespecificeerd worden:

Aard/omschrijving                                  oorspr.              perc.               boek              boek           eind
(bedrag * € 1.000)                                 bedrag               borg              waarde            waarde         datum
                                                                     stelling            31-12-19          31-12-18
Drentse Energie Organisatie (DEO)                        89              30%                   89                89          2028
Totaal                                                   89                                    89                89



Het in de balans opgenomen bedrag voor verstrekte garanties bestaat uit de volgende garantstellingen:
Omschrijving                                                 Garantie
(bedrag * € 1.000)                                             bedrag
WSW: Woonservice Drenthe / Lefier / Domesta / Woonzorg        356.375
Nationale Hypotheekgarantie                                      6.559
Totaal                                                        362.934


Langlopende financiële verplichtingen
De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende, niet uit de balans blijkende,
financiële verplichtingen. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste van deze verplichtingen

Omschrijving (bedrag * €1.000)             ingangs         Ver-          looptijd         opmerking
                                            datum       plichting        in jaren
 • Gemeentewinkel Klazienaveen               1-07-10            40                 0,5    jaarlijks - verlenging 5 jaar (optie)
 • Gemeentewinkel Emmer Compascuum           1-07-14            13                14,5    jaarlijks - verlenging per 10 jaar
 • Huur 'De Fabriek' CBK                     1-08-19           261                 2,5    met een mogelijkheid tot verlenging van 5 jaar
 • Onderhoudscontract Atlas theater         19-10-16         6.867                 17     Meerjarenonderhoudsplan/onderhoudsvz
 • Lease wagenpark                             divers        2.216              divers    exclusief brandstof
 • Wethouders pensioenen                                                                  Vanaf 2019 is hiervoor een VZ ingesteld
Totaal                                                       9.397



Gebeurtenissen na balansdatum
Het coronavirus (COVID-19) heeft geen directe financiële gevolgen voor de jaarrekening 2019, maar wel voor naar
verwachting veel beleidsterreinen van onze begroting 2020 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de
financiële impact exact zal zijn is nu onmogelijk te bepalen.

De belangrijkste gevolgen/effecten voor zover deze op dit moment zijn in te schatten betreffen:
   • Teruglopende opbrengsten voor onder andere parkeren, zwembaden, gymzalen, sporthallen,
      toeristenbelasting etc.;
   • Aantal bijstandsuitkeringen;
   • Onzekerheden in de uitgangpunten van de waardering van de grondexploitaties, met name bij
      bedrijventerreinen / kantoorlocaties;
   • De waardering van debiteuren;
   • Rechtmatigheid / getrouwheid subsidies;
   • WMO / Jeugdhulp;
   • Risico’s en weerstandsvermogen.

Een nadere toelichting is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen.

We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen risico voor de
continuïteit. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende
deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.




                                                                                                                           62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Impact analyse corona
De corona maatregelen hebben ingrijpende gevolgen. Zo ook voor Wildlands; sinds medio maart is Wildlands
gesloten voor publiek en zijn er ook geen inkomsten meer uit kaartverkoop. Dit heeft in eerste instantie geleid tot
een verzoek tot uitstel van betalingen aan het college ten bedrage van € 2,1 miljoen.

Om te kunnen beoordelen wat de gevolgen van de Coronacrisis zijn voor Wildlands heeft de directie een impact
analyse opgesteld. Er zijn diverse scenario’s in beeld gebracht en deze zijn ook besproken met de gemeente
Emmen. Met betrekking tot Wildlands en Atlas Theater is op basis van de huidige inzichten het volgende scenario
verder uitgewerkt:
- Wildlands ‘(beperkte) opening per 1 juni’;
- Atlas Theater ‘(beperkte) opening per 1 september’.
Op basis van dit scenario komt Wildlands in de notitie ‘Liquiditeit Noorderdierenpark B.V.’ uit op een
liquiditeitsbehoefte van € 9,7 miljoen voor Wildlands (t/m juni 2021) en Atlas Theater (t/m september 2021)
samen.

Gezien de laatste ontwikkelingen (verwachte opening van Wildlands per 25 mei a.s.) blijkt dit qua datum een
realistisch scenario, die voor wat betreft de gekozen uitgangspunten vanzelfsprekend nog met de nodige
onzekerheid gepaard gaan.

Voor het begrote resultaat 2020 van Wildands hebben de corona maatregelen tot gevolg dat deze met € 6 miljoen
verslechtert naar € 7,2 miljoen nadelig. Het begrote resultaat Atlas Theater verslechtert met
€ 247.000 naar € 252.000 nadelig. Deze resultaten zijn exclusief mogelijke regelingen / bijdragen vanuit het rijk
als gevolg van omzetderving. Hierbij moet uiteraard in ogenschouw worden genomen dat deze prognose er een is
waarbij meerdere factoren uiterst onzeker zijn en er wat dat betreft de komende periode sprake zal zijn van
inzichten die per dag kunnen verschillen.

Op basis van de doorgerekende liquiditeitsbehoefte hebben wij de gemeenteraad voorgesteld om:
    1. Tijdelijk het bestaande rekening courant krediet ad € 7,5 miljoen met € 5,5 miljoen te verhogen naar
        maximaal € 13 miljoen tegen hetzelfde rentepercentage van 2,25%, met directe ingang en t/m juni 2021
        en onder de volgende voorwaarden:
             a. openstaande bedragen ten gevolge van het verleende uitstel van betalingen worden voldaan;
             b. eventueel ontvangen vergoedingen vanuit het rijk in het kader van corona direct ten gunste
                 worden gebracht van het op dat moment aanvullend openstaande rekening courant krediet.
    2. Wildlands uitstel van de aflossingsverplichtingen te verlenen t/m juni 2021 (16 termijnen) ten bedrage
        van
        € 1,5 miljoen;
    3. De laatste subsidietermijn van Atlas Theater ad € 890.000 naar voren te halen en reeds in augustus 2020
        beschikbaar te stellen in plaats van oktober 2020;

De komende periode wordt verder gewerkt om nader inzicht te krijgen in hoeverre deze tijdelijke oplossing
omgezet dient te worden in een structurele oplossing die mogelijk impact kan hebben op de resultaten van de
gemeente Emmen in 2020 en/of op de waardering van de leningen. Dit zal vooral afhankelijk zijn de ontwikkeling
van de bezoekersaantallen en omzet in 2020, van de regelingen vanuit het rijk waar zowel Wildlands en Atlas
Theater mogelijk aanspraak op kunnen maken als wel van het wel/ niet verlengen/ aanscherpen van de corona
maatregelen.

Gevolgen voor het financieel belang in Wildlands
Het totale financieel belang van de gemeente Emmen komt na deze (tijdelijke) oplossingsrichting uit op
€ 85, 2 miljoen, bestaande uit:
         Per 31/12/2019 een bedrag aan leningen openstaand aan Wildlands van € 62,4 miljoen . In 2020 heeft
         Wildlands nog € 184.000 afgelost, dat wordt dan € 62,2 miljoen;
    -    Daarnaast max € 13 miljoen aan rekening courant (=inclusief verruiming met € 5,5 miljoen en feitelijk
         afhankelijk van wat daadwerkelijk wordt opgenomen) maakt € 75,2;
    -    Aandelenkapitaal van € 10 miljoen, met daaraan gekoppeld een voorziening van € 10 miljoen.
Het financieel belang stijgt dus maximaal met € 5,5 miljoen.




                                                                                                                  63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Uitgave                 Eindredactie             Tekst            Opmerkingen en
Gemeente Emmen          Financieel en            Gemeente Emmen   vragen
                        Bedrijfsvoeringsadvies                    gemeente@emmen.nl
Bezoekadres:            Postbus 30001                             of tel 14 0591
Vreding 5               7800 RA EMMEN
7800 RA EMMEN
Telefoon: 14 0591
Website: www.emmen.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>