<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                 Historisch onderzoek

                Groen Erfgoed
                  in centrum Emmen




Specialisten in Groen Erfgoed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                        Historisch onderzoek

                                       Groen Erfgoed
                                            in centrum Emmen




                                                Opdrachtgever:
                                               Gemeente Emmen




                 Specialisten in Groen Erfgoed



Costerweg 1- P         6702 AA Wageningen              0317 424 167   www.sb4.nl   info@sb4.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>SB4




Colofon

© 2019, SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen BV

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar worden
gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij op papier of digitaal, zonder voorafgaande toestem-
ming van de opdrachtgever en na overleg met SB4. In geval van publicatie, geheel of gedeeltelijk,
van dit als intern rapport bedoelde document, kan het noodzakelijk zijn om auteursrechten, copy-
right, publicatierechten en/of andere rechten te regelen met SB4 of andere partijen.

De afbeeldingen in dit rapport zijn gemaakt door de auteurs, tenzij anders vermeld. De kaarten zijn
noordwaarts georiënteerd, tenzij anders aangegeven.

Projectcoördinatie en landschapshistorisch onderzoek, tekst, kaarten en opmaak:
		                  SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen
		                  ir. C.H.P.M. (Kees) van Dam en ir. E.M.J. (Eric) Blok bnt
		                  Costerweg 1-P
		                  6702 AA Wageningen
		                  www.sb4.nl

Projectnummer:      10090

Opdrachtgever:      Gemeente Emmen
Contactpersoon:     ir. J. (Jacqueline) Muffels (team Beleid Leefomgeving)
Versie:             definitief, 12 maart 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Groen Erfgoed in centrum Emmen



INHOUDSOPGAVE




inleiding........................................................................................................................... 5

1. korte Introductie................................................................................................... 7

2. beschouwing en Conclusies............................................................................... 15
2.1. Groen erfgoed binnen de ontwikkeling van het centrum van Emmen                                         15
2.2. Waardering                                                                                             17
2.3. Aanbevelingen                                                                                          21

3. Overzicht historische achtergrond per boom of boomgroep.......... 25
3.1. Stationsstraat                                                  25
3.2. Weerdingerstraat, Kolhoopstraat                                 35
3.3. Hoofdstraat (noord)                                             43
3.4. Noorderstraat, Noorderplein, Derksstraat, Westerstraat          55
3.5. Hoofdstraat (zuid), Wilhelminastraat, Notaris Oostingstraat     71
3.6. Kerkpad, Schoolstraat, Marktplein                               107

Bronnen........................................................................................................................... 125




                                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>SB4




      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen



inleiding



Emmen kent een relatief groen centrumgebied, dat ten dele is te danken aan
de interessante geschiedenis. In 100 jaar is het centrum van een agrarische
nederzetting uitgegroeid tot een stadshart. De bomen, die variëren in leeftijd
van 1 tot meer dan 150 jaar, staan symbool voor de verschillende ontwikke-
lingsfasen van het centrum.

Voor de gemeente Emmen werkt het Monumenten Advies Bureau uit Nijme-
gen aan het opstellen van een cultuurhistorische analyse en quickscan van
waardevolle bebouwing in het gebied Centrum Noord te Emmen. De gemeen-
te heeft ter aanvulling gevraagd het historisch groen nader te inventarise-
ren, analyseren en waarderen. Dit betreft met name het duiding geven aan
herkomst, betekenis en (verdwenen) context van de aanwezige bomen en
groene onderdelen van de openbare ruimte.

Voorliggend onderzoek is gebaseerd op historisch onderzoek, alsmede een
veldopname in december 2018. Vanuit de opdrachtgever werd het onderzoek
begeleid door Jacqueline Muffels (team Beleid Leefomgeving), Lisette van
der Giessen (adviseur stedelijke ecologie) en Gerolf Menzo (ontwerper ste-
delijk gebied & landschap). Daarnaast gaat dank uit naar Jos Arends, Enge-
lien Lippold en Marjolein Bijmolt-Wesselink van het gemeentearchief voor hun
hulpvaardigheid in het opzoeken en aanleveren van historische gegevens,
alsmede Sis Hoek-Beugeling van Historische Vereniging Zuid-Oost-Drenthe
voor haar opmerkingen bij het concept.

Onderzoek en rapportage zijn verzorgd door Kees van Dam (landschapsar-
chitect, landschapsonderzoeker en specialist groen erfgoed) en Eric Blok (se-
nior specialist groen erfgoed en landschapsarchitect bnt) van bureau SB4.


SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen
Wageningen, 2019.




                                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>SB4




      Gemeentelijke kaart met waardevolle bo-
      men in Emmen Centrum-Noord. De grens
      van het onderzoeksgebied op deze kaart is
      ook in voorliggende studie gehanteerd als
      begrenzing.
      (Bron: Gemeente Emmen).




                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen



1. Korte introductie




Onderzoeksgebied is het Centrum-Noord van Emmen, uitgaande van de be-
grenzing zoals deze door de gemeente is gehanteerd bij de kartering van
waardevolle bomen.

Bestaande gegevens over boomlocaties en -soorten uit VTA-inventarisaties
uit 2007 en 2013 zijn op basis van veldverkenning aangevuld, met de be-
perking van het winterbeeld. Er is vanaf de openbare weg geïnventariseerd,
zodat particulier groen in achtertuinen buiten beschouwing valt.
Een selectie van de bomen is nader onderzocht, waarbij in principe is geko-
zen voor bomen aangeduid op de kaart met monumentale bomen, ouder dan
20 jaar en/of in groepen.

Er zijn veel historische gegevens beschikbaar in de vorm van literatuur, rap-
porten, archiefmateriaal, prentbriefkaarten en foto’s, onder meer in het ge-
meentearchief en op de website van ‘Historisch Emmen’. Daarentegen bleken
- ondanks zoektochten - afbeeldingen in een hoge kwaliteit niet altijd goed
toegankelijk, was de ruimtelijke context in beschrijvingen vaak niet geduid
en waren afbeeldingen veelal niet gedateerd. Door het combineren van be-
schikbare gegevens was het desondanks mogelijk voldoende diepgang in het
onderzoek te bereiken.

In voorliggend rapport is de nadruk gelegd bij historisch-ruimtelijke aspecten
van structuurbepalende beplanting (groen erfgoed), waarbij de geschiedkun-
dige kant (bijvoorbeeld bewoningsgeschiedenis) alleen is beschreven indien
dit relevant is voor begrip van de betekenis van het object.

Op de hierna volgende pagina’s zijn ter oriëntatie en informatie enkele (his-
torische) kaarten en luchtfoto’s opgenomen van het onderzoeksgebied als
geheel.




                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>SB4




Kadastrale minuutplan, 1832.   Veldminuut van de topografische kaart,       Topografische kaart, uitgegeven in 1902.   Topografische kaart, uitgegeven in 1912.
(Bron: RCE).                   1852.                                        (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
                               (Bron: NA).




                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




Topografische kaart, uitgegeven in 1930.   Topografische kaart, uitgegeven in 1954.       Topografische kaart, uitgegeven in 1959.   Topografische kaart, uitgegeven in 1964.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).         (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).




                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>SB4




Topografische kaart, uitgegeven in 1975.   Topografische kaart, uitgegeven in 1985.        Topografische kaart, uitgegeven in 2017.   Luchtfoto, opname 1971.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).          (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: GAE).




                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           Groen Erfgoed in centrum Emmen




Bewerkte hoogtekaart.                   Aanduiding en nummering van huidige             Reconstructie van de situatie in de eerste      Reconstructie van de situatie in de eerste
(Bron: www.ahn.nl; bewerkt door SB4).   locaties en clusters van bomen.                 helft van de 19e eeuw (ca. 1832).               helft van de 20e eeuw (ca. 1935).
                                        (Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;              Bebouwing
                                        bewerkt door SB4).                                    Bijzondere bebouwing (villa, hotel, station, etc.)
                                                                                              Openbare weg
                                                                                              Overige openbare ruimte
                                                                                              Tuin
                                                                                              Bos
                                                                                              Water
                                                                                              Bomen
                                                                                              Kavelrand- of wegbeplanting




                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>SB4




Luchtfoto, opname 1989.   Luchtfoto, opname 2009.        Luchtfoto, opname 2010.   Luchtfoto, opname 2011.
(Bron: GAE).              (Bron: Google-maps).           (Bron: Google-maps).      (Bron: Google-maps).




                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




Luchtfoto, opname 2013.   Luchtfoto, opname 2014.        Luchtfoto, opname 2015.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Google-maps).      (Bron: Google-maps).           (Bron: Google-maps).      (Bron: Google-maps).




                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>SB4




                 1832-1900 of eerder
                 1900-1940
                 1940-1965
                 1965-1980
                 na 1980
                 onbekend / recent
           Indicatie van periode van aanplant
           van de bomen.
           (Bron ondergrond: Kadaster/www.pdok.nl).




      14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen



2. Beschouwing en conclusies



2.1. Groen erfgoed binnen de ontwikkeling van het centrum van Emmen
Emmen kent een groen centrum met relatief veel oude bomen. Door de rela-                   •   wederopbouw (1940-1965): vanuit de vestiging van diverse bedrijven
tief snelle ontwikkeling van de plaats zijn in het centrumgebied alle fasen in                 werd gebouwd aan een stadscentrum met grootschalige bebouwing.
het groen vertegenwoordigd:                                                                    Hiervan resteren twee typen beplantingen:
• esdorp (tot omstreeks 1900): de agrarische nederzetting met losse boer-                        1. straatbomen, als stedelijke beplanting langs de weg, meestal linde
     derijen en grillig wegenpatroon met brinken. Hiervan resteren drie typen                        (nrs. 7);
     beplantingen:                                                                               2. beplanting in tuinen en op erven, vanuit een minder nadrukkelijk
       1. erfbeplanting bij boerderijen, functioneel en/of decoratief langs een                      doel of motief ontstaan (6, 20, 21, 33).
            gevel aangeplant (i.r.t. klimaatbeheersing), meestal linde (nrs. 12,
            18, 22, 35);                                                                   •   groeikern (1965-1980): de verdere opschaling van Emmen heeft nieuwe
       2. weg- en randbeplanting, als markering van de weg of perceels-                        bebouwing opgeleverd maar weinig aan gestructureerde nieuwe beplan-
            grens, of als productiehout ten behoeve van bouwmateriaal, meest-                  ting. Ook is er schade van diverse stormen, met name aan de oostzijde
            al eik (nrs. 25, 34, 39, 40, 41, 43), of linde (10, 36). De Wilhelmina-            van de Hoofdstraat. Beplanting is verspreid, divers in soort en lijkt zonder
            straat kende tot begin 20e eeuw een laanbeplanting (gesloten, met                  nadrukkelijk plan toegevoegd (1, 9, 10, 14, 20, 48, 31, 33, 36).
            rakende boomkronen). Ook de voormalige brink (43) verdient als
            bijzonder historisch groengebied een speciale duiding;                         •   stedelijk centrum (na 1980): als gevolg van maatschappelijke en ruim-
       3. beplanting in tuinen en op erven, vanuit decoratieve of andere func-                 telijke ontwikkelingen worden ingrijpende plannen uitgerold in het cen-
            tie, diverse boomsoorten (16, 22, 26, 28, 32, 37, 42).                             trumgebied. Een zeer ingrijpende ontwikkeling is de aanleg van de
                                                                                               Hondsrugweg, die daarmee de functie van doorgaande weg van de Wil-
•   regionaal centrum (1900-1940): de nederzetting ontwikkelde zich door                       helminastraat-Hoofdstraat overneemt, zodat deze tot voetgangerszone
    een verbeterde ontsluiting (weg, spoor, tram) tot centrum voor handel met                  kunnen worden ingericht (plan ‘Stadsvloer’ uit 1990). Hierbij worden bo-
    markten, winkels, banken, hotels, herenhuizen en villa’s, etc. Hiervan res-                men in verhoogde plantsoenen gezet of krijgen een markante boomspie-
    teren drie typen beplantingen:                                                             gel. Ook wordt een groot aantal bomen in de Hoofdstraat en rondom de
       1. erfbeplanting bij hotels en winkelpanden, functioneel en/of decora-                  kerk toegevoegd. Op een aantal plekken worden platanen (in grote maat)
          tief langs een gevel aangeplant (i.r.t. klimaatbeheersing), meestal                  aangeplant (3, 8, 11, 32), of worden aangebracht als markering van (de
          linde (nrs. 4, 10, 13), soms paardenkastanje (15);                                   entree van) het voormalige dierenpark (27). Bijzondere boomsoorten krij-
       2. weg- of laanbeplanting, als representatieve beplanting van de weg,                   gen een plek, zoals boomhazelaar, tulpenboom, moeraseik en gleditsia
          meestal beuk (nrs. 2). De Stationsstraat is thans de enige echte                     (9, 19, 38, 47).
          laan binnen het onderzoeksgebied;                                                    In 2014-2015 is de omgeving van de kerk en markt opnieuw ingericht.
       3. beplanting in tuinen en op erven, vanuit decoratieve of andere func-                 Recent is er aandacht voor het terugplaatsen van dezelfde boomsoort,
          tie, diverse boomsoorten (23, 24, 30, 32, 42). De zogenaamde ‘vre-                   zoals rode paardenkastanje of bruine beuk (45). De rij linden (18) op het
          desboom’ vormt als herdenkingsboom een bijzonderheid (nr. 5).                        Noorderplein is voor de herinrichting van het gebied tijdelijk op een an-
          Ook de representatieve plantsoenen bij bestuurlijke gebouwen (32,                    dere locatie ondergebracht en nadien herplaatst.
          42) betreffen een bijzondere categorie.




                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>SB4




      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




2.2. Waardering                                                                                       •   ensemblewaarde: deze waarde wordt bepaald door de context of sa-
De hieronder gevolgde waarderingsmethode is ontleend aan de Richtlijnen                                   menhang: een boom kan onderdeel zijn van een structuur of patroon,
Tuinhistorisch Onderzoek.37 Hierin wordt onder meer nadruk gelegd op het                                  dat ruimtelijk/fysiek of in betekenis met elkaar in verbinding staat. Een
belang van goede doorgronding van de ontwikkelingsgeschiedenis van een                                    dergelijke relatie kan bijvoorbeeld bestaan uit een logisch en als geheel
plek en een heldere en verifieerbare methode om te komen tot een duidelijke                               gerealiseerd ontwerp waarbij de boom dient als onderdeel van een groter
representatie van de waarden in beschrijvingen en tekeningen.                                             geheel (laan, tuin) of als begeleiding van een weg of perceelsgrens.
                                                                                                      •   tuinhistorische waarde: deze waarde volgt uit een belang voor de geschie-
Een waardestelling heeft in dit geval plaatsgevonden op structuur- en object-                             denis van de (tuin)architectuur en/of tuinhistorie, voor het oeuvre van de
niveau, waarmee wordt bedoeld dat de waarden van de individuele of groe-                                  (tuin- en landschaps)architect, wegens het idee achter de aanleg en/of
pen bomen in relatie tot het onderzoeksgebied als geheel zijn afgewogen,                                  motief van de opdrachtgever, vanwege de afleesbaarheid van de histori-
en dus in principe niet gerelateerd zijn aan vergelijkbare gebieden (andere                               sche gelaagdheid, vanwege de esthetische en ruimtelijke kwaliteiten (van
stadscentra) of objecten in Nederland. Een waardering geeft inzicht in de spe-                            het ontwerp), ornamentiek en/of afwerking, vanwege de compositie, on-
cifiek aan een object toe te kennen betekenis, waarbij oudere, meer gave en                               derlinge samenhang en/of ordening van onderdelen, of vanwege het (in-
meer in samenhang verkerende objecten in principe een hogere waardering                                   novatieve) materiaalgebruik, horticulturele traditie, gebruikte beplanting
kennen. Welke bomen zijn in de loop der tijd ongewijzigd (in hun context) en                              en/of dendrologische aspecten. Hierin speelt onder meer de zeldzaam-
behoren tot of herinneren aan de vroege fase van het centrumgebied? Of wel-                               heid van een boomvorm een rol, alsmede een eventueel oorspronkelijke
ke bomen zijn later ingevoegd, maar op zorgvuldige wijze zodat een nieuwe                                 vorm, als onderdeel van een tuinstijl.
samenhang met de oudere situatie is ontstaan? Zo ontstaat ook onderscheid                             •   gebruikshistorische waarden: Gebruikshistorische waarde komt voort
tussen hoofdstructuren, bijzonderheden en bijzaken: wat zou zonder impact                                 uit een belang vanwege (de ordening, samenhang of inrichting van on-
kunnen worden gewijzigd en wat draagt bij tot de essentie van het centrum?                                derdelen, passend bij) een (historisch) gebruik, functie of productie, of
Toekomstverwachting of ecologische betekenis van bomen speelt geen rol in                                 als herinnering aan een historische gebeurtenis of prominente bewoner
de cultuurhistorische beoordeling.                                                                        (herinneringswaarde), gebruiker of opdrachtgever. Hierbij speelt ook de
                                                                                                          gaafheid ten opzichte van de primaire vorm: in de loop der tijd kunnen
In de waardestellingen zijn de volgende aspecten in ogenschouw genomen:                                   vorm en functie gewijzigd zijn, waarbij de primaire vorm is aangetast in
• algemeen historische waarde: deze waarde wordt bepaald door repre-                                      fysieke staat en/of herkenbaarheid. Er wordt waarde toegekend aan een
    sentatie van culturele, sociaaleconomische en/of geestelijke ontwikkeling,                            boom die in het verleden nadrukkelijk een functionele rol heeft gespeeld
    representatie van geografische, landschappelijke en/of bestuurlijke ont-                              (die thans nog herkenbaar is), bijvoorbeeld als bomenrij voor een gevel,
    wikkeling, representatie van technische en/of typologische ontwikkeling,                              laan- of wegbeplanting of veedrift.
    of te typeren als innovatief, vroeg of pionier. In deze is met name het ont-                      •   belevingswaarde: Hier speelt het belang van afleesbaarheid van (histo-
    staan en de ontwikkelingsgeschiedenis van belang, niet (enkel) het huidig                             risch) gebruik, continuïteit, verhaal en gelaagdheid, van ruimtelijke kwali-
    aanzien. In deze is de ouderdom op zich niet bepalend voor de waarde,                                 teit en verzorgdheid, en van aanzicht, beeld of silhouet. Ook de ouderdom
    maar wel een belangrijke graadmeter voor de beleving, bijzonderheid                                   van bomen kan bijdragen aan de belevingswaarde. Belevingswaarde is in
    (zeldzaamheid) en continuïteit in vorm en functie (gaafheid). Te meer om-                             principe niet gerelateerd aan openbaarheid of toegankelijkheid van plek-
    dat groen erfgoed een grotere vergankelijkheid kent (ten opzichte van                                 ken.
    ‘rode elementen’), zijn oudere elementen in de regel ook zeldzamer.
37      Hendriks, L., R. van Immerseel, Richtlijnen tuinhistorisch onderzoek, Voor waardestel-
        lingen van groen erfgoed, 2012.




                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>SB4




                 Hoog
                 Positief
                 Indifferent
           Waardestelling bomen (op cultuurhistori-
           sche aspecten).
           (Bron ondergrond: Kadaster/www.pdok.nl).




      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




De waardering wordt uitgedrukt in de volgende kwalificaties:
• hoog (blauw): essentieel en onlosmakelijk onderdeel in de cultuurhistori-
   sche waarde;
• positief (groen): belangrijk onderdeel in de cultuurhistorische waarde, bij-
   voorbeeld vanwege de instandhouding en afleesbaarheid van de ontwik-
   kelingsgeschiedenis;
• indifferent (geel): geen wezenlijk onderdeel in de cultuurhistorische waar-
   de.

In geval van een waardering als ‘hoog’ gaat het in de meeste gevallen om
oorspronkelijke (oude) bomen, met een hoge intrinsieke historische waarde.
Bomen die een waardering ‘positief’ hebben, kregen deze in veel gevallen
omdat deze onderdeel zijn van een historische structuur.

Een waardestelling is geen absoluut gegeven, maar dient om een gewicht (of
weging) toe te kennen en om met elkaar in gesprek te gaan over unieke of
bijzondere kenmerken. Naarmate een hogere waarde is toegekend, zal een
meer krachtig argument benodigd zijn om deze waarde aan te tasten.
De hiernaast staande waarderingskaart per boom is het resultaat van gevolg-
de methode. In het overzicht per boom of boomgroep (hoofdstuk 2) is vermeld
welke cultuurhistorische waarde is toegekend, voorzien van een beknopte
toelichting.




                                                           Waardestelling groenstructuren (op cul-
                                                           tuurhistorische aspecten).
                                                           (Bron ondergrond: Kadaster/www.pdok.nl).




                                                                                 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>SB4




                 Ontstaan op particulier terrein
                 Ontstaan in de openbare ruimte.

           Historische context van de bomen.
           (Bron ondergrond: Kadaster/www.pdok.nl).




      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




2.3. Aanbevelingen                                                                     ting (boomspiegel) of omgeving (verbeelding oorspronkelijke context).
Bij elke ontwikkeling die van invloed kan zijn op de cultuurhistorische waarden        Oudere bomen zijn in veel gevallen gesnoeid (geknot, gekandelaberd, etc.).
geldt dat een zorgvuldige afweging gemaakt moet worden, waarin (ook) de                Daarbij moet onderscheid worden gemaakt in de achterliggende redenen:
cultuurhistorische waarde van de boom of de groenstructuur wordt meegewo-              • een boom (bijv. linde) voor een boerderij werd tot zonwerend blader-
gen. Achter de aanduiding van de cultuurhistorische waarde van de bomen                     scherm gesnoeid;
schuilt tevens een richtlijn voor de omgang:                                           • een straatboom (bijv. eik) werd opgesnoeid om het verkeer geen hinder
• hoog (blauw): dit betreft een essentieel en onlosmakelijk onderdeel van de                te laten ondervinden;
groenstructuur, dat te allen tijde gerespecteerd moet worden en waarvan aan-           • een boom in een (villa)tuin werd beperkt gesnoeid en diende een zo fraai
tasting effect heeft op het gebied als geheel;                                              en evenwichtig mogelijke habitus te krijgen;
• positief (groen): dit betreft een belangrijk onderdeel van de groenstructuur,        • een boom in een houtwal werd waar nodig ingekort of afgezet, zodat een
dat beschermenswaardig is, maar dat aanpassing of verandering kan verdra-                   grillige vorm is ontstaan.
gen, zolang het als (oorspronkelijk) onderdeel herkenbaar blijft;                      Door deze verschillende handelswijzen is een differentiatie in snoei- en groei-
• indifferent (geel): dit betreft een ondersteunend onderdeel van de groen-            vormen ontstaan. Snoei naar aanleiding van stormschade of standaard be-
structuur en voegt (thans) geen (cultuurhistorische) waarde toe, zodat zowel           heer als stads- en straatboom kan afbreuk doen aan deze differentiatie.
versterking als vernieuwing tot de mogelijkheden behoort.
                                                                                       Aldus zijn factoren als locatie, boomsoort, snoeivorm, de relatie ten opzichte
Vanuit de historische achtergrond en kenmerken van gebieden en structuren              van andere bomen en de relatie ten opzichte van de (gebouwde) omgeving
zou kunnen worden ingezet op diversiteit en onderscheid, waarbij kan worden            van belang voor de vergelijking en beoordeling van historische, huidige en
gedacht aan:                                                                           toekomstige situatie.
• Stationsstraat als (eenduidige) laan;
• Wilhelminastraat als (eenduidige) laan;                                              Tenslotte zou aandacht kunnen uitgaan naar restanten, die thans weinig
• herkenbaar onderscheid in de omgeving van de kerk tussen het voorma-                 (ruimtelijke) context kennen en/of op zichzelf staan, maar wel de potentie
    lig kerkhof, het erf rondom de voormalige boerderij, het Kerkpad en de             hebben om ruimtelijk te versterken (als ontwerpopgave). Hierbij kan worden
    Schoolstraat;                                                                      gedacht aan:
• markering van de voormalige brink (rondom muziekkoepel);                             • een buffer tussen busstationsplein en bebouwing aan Stationsstraat (1);
• plantsoen (gemengd) ter plekke van voormalige villatuinen bij Lindenhof,             • markering van de oorspronkelijke achtergrens (20-21);
    kantongerecht en gemeentehuis (als tuinen in landschapsstijl);                     • kruising Weerdingerstraat-Hoofdstraat (7).
• éénzijdige (en eenduidige) rijbeplanting van de Hoofdstraat tussen Markt-            Dit geldt in het algemeen ook voor (voormalige) villatuinen, waarbij openbaar
    plein en Weerdingerstraat.                                                         groen in samenhang met aanliggende (monumentale) bebouwing en wegen
                                                                                       wordt gebracht, meer in samenhang beschouwd vanuit de identiteit als tuin.
Een belangrijk historisch onderscheid komt voort uit de ontstaanswijze: een
boom kan zijn geplant of gegroeid op particulier terrein, in de context van een        Borging van de bevonden cultuurhistorische waarden zou kunnen door bij-
gebouw of perceelsgrens, of in de openbare ruimte, gekoppeld aan een weg               werking en opname op de kaart met monumentale bomen (Gemeentelijke
of als stedelijke groenstructuur. Aan deze duiding kan gevolg worden gegeven           Bomenverordening) en de gemeentelijke Cultuurhistorische Waardenkaart.
door (voormalige) particuliere bomen anders te behandelen in beheer, inrich-           Op de huidige kaart met monumentale bomen ontbreken enkele bomen (4, 5,
                                                                                       6, 7, 20, 21) of zouden op basis van de uitkomsten van voorliggend onderzoek
                                                                                       her- of opwaardering verdienen: (delen van) 4, 5, 23, 35, 42 en 43.




                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>SB4




                           Aanduiding van huidige boomsoorten, op basis van veldinventarisatie (indicatie) en VTA-inven-
                           tarisaties uit 2007 en 2013.
                           A. Stationsstraat.
                           (Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl; bewerkt door SB4).




      B. Hoofdstraat en Noorderstraat.




                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen



3. Overzicht historische achtergrond
per boom of boomgroep




Ter toelichting
Op navolgende pagina’s is per boom, boomgroep, groen-
gebied of cluster een aantal kenmerken opgesomd:

•   Boomsoort: thans aanwezige boomsoort (Nederland-
    se naam)
•   Huidige aanduiding: aanduiding op de gemeentelijke
    ‘Kaart Monumentale Bomen’.
•   Ontstaan op part. terrein: aanduiding voor de oor-
    spronkelijke eigendomssituatie en context, of een
    boom op particulier terrein is ontstaan of in de open-
    bare ruimte
•   Huidige eigendomssituatie: aanduiding of een boom
    thans op particulier terrein of in de openbare ruimte
    staat
•   Periode van aanplant: aanduiding in zes perioden:
    “voor 1832”, “1832-1900”, “1900-1940”, “1940-1965”,
    “1965-1980” en “na 1980”.
•   Cult.hist. waarde: cultuurhistorische waardering op
    basis van onderliggend onderzoek
•   Toelichting: reden(en) voor cultuurhistorische waar-
    dering                                                          C. Marktplein en Wilhelminastraat.




                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste        Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                 helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                          3.1. Stationsstraat




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).
                                                                                                       Stationsstraat, ca. 1950-1955.
                                                                                                       (Bron: GAE).




                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                Foto van villa Anna Jacoba uit 1919. Situ-
                                                                                                atie ca. 2000.
                                                                                                (Bron: RCE).
Combinatie van kadastrale hulpkaarten,     Stationsstraat, gezien richting station, met
periode 1900-1940, met aanduiding van de   links Stationskoffiehuis Bellevue uit 1906.
huidige bomen in rood.                     (Bron: GAE).
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                                       Luchtfoto 1971, met
                                                                       aanduiding van de hui-
                                                                       dige bomen in rood.
                                                                       (Bron: GAE).




                                                                                          26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




     1. Groenstrook met boomgroep

     Tussen villa Anna Jacoba uit 1919 en het stationsplein is thans een smalle
     groenstrook aanwezig met enkele bomen (beuk, acacia). De strook behoorde
     in het verleden tot het perceel van Stationskoffiehuis Bellevue uit 1906.1 Om-
     streeks 1920 werd ter plekke van de huidige bomen nog een opstal gebouwd.
     In 1977 werd het Stationskoffiehuis gesloopt en in 1983 kwam hier het bus-
     station.

     Boomsoort: 		               beuk, acacia
     Huidige aanduiding:         geen
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       na 1980
     Cult.hist. waarde: 		       positief
     Toelichting:
     • als plantsoen in de rand tussen busstation en erf




     1        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/stationsstraat/ss28-a.htm




27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>SB4




Stationsstraat, gezien richting centrum, met rechts de Ambachts-
school uit 1908 (in 1932 afgebrand) en daarachter café Groothuis
uit 1909. De weg is aan weerszijden voorzien van laanbeplanting.
(Bron: GAE/MAB, 2018).




                                                                            Combinatie van kadastrale hulpkaarten, periode 1905-1914, met aanduiding van de hui-
                                                                            dige bomen in rood.
                                                                            (Bron: Kadaster, Archiefviewer).




Stationsstraat, gezien richting station, met rechts het tramstation.
(Bron: GAE).



                                                                            Stationsstraat, zuidwestelijk deel, ca. 1930.   Stationsstraat, gezien vanuit het zuidwes-
                                                                            (Bron: GAE).                                    ten, ca. 1950.
                                                                                                                            (Bron: GAE).




                                                                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                        Groen Erfgoed in centrum Emmen




     2+3. Beuken en platanen als laanbeplanting

     In 1905 kreeg Emmen een spoorverbinding en station, en werd over de tot dan
     toe ongebruikte gronden (‘koale hopen’) de Stationsweg tussen Hoofdstraat
     en station aangelegd. De weg waarop de bezoekers van Emmen werden ont-
     vangen werd direct als statige, representatieve beukenlaan aangeplant. Deze
     laan dunde zich geleidelijk uit, waarbij met name aan de zuidwestzijde van de
     straat de beuken op zeker moment waren verdwenen.
     In 1909 kwam aan de zuidzijde van de Stationstraat een tramspoor, eindigend
     bij het tramstation en emplacement aan het noordeinde van de straat (te-
     genover de Ambachtsschool en villa Anna Jacoba). In 1947 werd de tramlijn
     definitief opgeheven en afgebroken.2
     De eerste platanen die werden geplant om de beukenlaan aan te vullen, zul-
     len dateren uit de jaren 1980-1995.


     Boomsoort: 		              beuk
     Huidige aanduiding:        waardevolle boom
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:      1900-1940
     Cult.hist. waarde: 		      hoog
     Toelichting:
     • als oorspronkelijke representatieve laanbeplanting in de Stationsstraat

     Boomsoort: 		               plataan
     Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       na 1980
     Cult.hist. waarde: 		       positief
     Toelichting:
     • als laanstructuur in de Stationsstraat
     • recent en afwijkend van historische beplanting



     2        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/stationsstraat/; https://hvzod.org/wp-content/
              uploads/2018/05/2012-4.pdf




29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                     Café Groothuis, met achter de laanbomen een tweede rij bomen voor het terras.
                                                                     (Bron: GAE/MAB, 2018).



Combinatie van kadastrale hulpkaarten, periode 1900-1940, met
aanduiding van de huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                                30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




     4. Linden en paardenkastanje op erfgrens

     Links van Café Groothuis (uit 1909) staan op de erfgrens twee geknotte bo-
     men: een linde en een paardenkastanje. Tegen de overdekte veranda staat
     een tweede linde, buiten de lijn van de laanbomen langs de Stationsstraat.
     Het terras aan de voorzijde dateert van 1935 (de luifel van na 2003), zodat
     de linde aan de voorzijde vermoedelijk reeds daarvoor is aangeplant als on-
     derdeel van meerdere bomen. Deze linde staat buiten het (oorspronkelijke)
     perceel en op de openbare weg.3




     Boomsoort: 		              linde, paardenkastanje
     Huidige aanduiding:        geen/waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: ja/nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte/particulier terrein
     Periode van aanplant:      1900-1940
     Cult.hist. waarde: 		      positief
     Toelichting:
     • als markante erfbeplanting




     3        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/stationsstraat/ss24.htm




31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>SB4




Combinatie van kadastrale hulpkaarten, periode 1909-1967, met
aanduiding van de huidige bomen in rood.                             De hoek van de Hoofdstraat en Stationsstraat, ca. 1978, waar de locatie van het ge-
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).                                     sloopte hotel Postma tijdelijk in gebruik is als parkeerterrein. Op de achtergrond is de
                                                                     paardenkastanje te zien.
                                                                     (Bron: GAE).




                                                                32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                  5. Paardenkastanje

                                                  Aan de achterzijde van het pand Stationsstraat 49-53 staat een paardenkas-
                                                  tanje. Deze zou uit een kastanje zijn gegroeid die in 1918 door een jongen in
                                                  de grond werd gestopt. Dit wordt ook vermeld op een plaquette bij de boom.4
                                                  De boom stond destijds tussen de bebouwing van hotel Postma, dat in 1909
                                                  werd gebouwd en omstreeks 1978 geamoveerd.


                                                  Boomsoort: 		                paardenkastanje
                                                  Huidige aanduiding:          geen
                                                  Ontstaan op part. terrein: ja
                                                  Huidige eigendomssituatie: particulier terrein
                                                  Periode van aanplant:        1900-1940
                                                  Cult.hist. waarde: 		        hoog
                                                  Toelichting:
                                                  • als bijzondere boom, geplant ter herinnering aan het einde van de Eerste Wereldoor-
                                                    log
                                                  • als verwijzing naar het erf bij voormalig hotel




“Vredesboom. Ter herinnering aan het
einde van de Eerste Wereldoorlog op 11
november 1918. Geplant door een zeven-
jarige jongen, die hier een kastanje in de
grond stopte”.
                                                  4        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/stationsstraat/ss01.htm;   http://home.deds.
                                                           nl/~hotelpostma/hotelnl.html




                                             33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste        Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                 helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                                        Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                          3.2. Weerdingerstraat, Kolhoopstraat




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).                                            Topografische kaart, uitgave 1930.
                                                                                                           (Bron: Kadaster/Topotijdreis.nl).




                                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>SB4




      Luchtfoto 1971, met
      aanduiding van de hui-
      dige bomen in rood.
      (Bron: GAE).




                               36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




     6. Linde op erfgrens

     Tussen panden Weerdingerstraat 242 en 245 staat op de erfgrens één forse
     linde. Deze zal resteren van de erfbeplanting van de reeks vrijstaande panden
     die aan het begin van de 20e eeuw langs deze straat was ontstaan.



     Boomsoort: 		               linde
     Huidige aanduiding:         geen
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: particulier terrein
     Periode van aanplant:       1900-1940
     Cult.hist. waarde: 		       positief
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de erfgrens




37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                           Gecombineerde kadastrale hulpkaarten, ca. 1905-1914, met aan-
                                                                                           duiding van de huidige bomen in rood.
                                                                                           (Bron: Kadaster).




Luchtfoto uit 1971, met kruising Weerdingerstraat en Hoofdstraat, en rechtsonder de
aansluiting van de Kolhoopstraat, met aanduiding van de huidige bomen in rood.
(Bron: GAE).
                                                                                           Open ruimte bij de kruising Weerdingerstraat en Hoofd-
                                                                                           straat, gezien vanuit het noordwesten, ca. 1960-1970.
                                                                                           (Bron: GAE).




                                                                                      38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                                Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                  7. Linden

                                                  Bij de kruising van de Weerdingerstraat en de Hoofdstraat staat rondom de
                                                  rotonde diverse beplanting. In het eerste kwart van de 20e eeuw krijgt dit
                                                  kruispunt nader vorm, waarbij een driehoekig terrein wordt ingeklemd door
                                                  wegen. De oudere linden zijn mogelijk aangeplant langs het wegdeel dat ligt
                                                  in het verlengde van de Kolhoopstraat, waar vijf linden van ongeveer gelijke
Kruising Weerdingerstraat-Hoofdstraat,            leeftijd staan. Na de herinrichting tot rotonde is de situatie sterk gewijzigd en
gezien richting het oosten, ca. 1972.
                                                  zijn bomen toegevoegd (linde, tulpenboom; periode 1985-1995).
(Bron: internet/serc.nl).


                                                  Boomsoort: 		              linde
                                                  Huidige aanduiding:        geen / waardevolle boomstructuur
                                                  Ontstaan op part. terrein: nee
                                                  Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                  Periode van aanplant:      1940-1965
                                                  Cult.hist. waarde: 		      positief
                                                  Toelichting:
                                                  • als vroege wegbeplanting
Kolhoopstraat, gezien richting het westen,
ca. 1969.
(Bron: internet/serc.nl).




Linden in de Kolhoopstraat, ca. 1970-1980.
(Bron: gemeente/coll. J. Schuurman).




                                             39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>SB4




      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




     8. Plataan

     In de bocht van de Kolhoopstraat staat één plataan. Deze zal in de openbare
     ruimte zijn aangeplant omstreeks 1980-1990.




     Boomsoort: 		              plataan
     Huidige aanduiding:        waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:      na 1980
     Cult.hist. waarde: 		      positief
     Toelichting:
     • als markante straatboom




41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste        Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                 helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                          3.3. Hoofdstraat (noord)




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).
                                                                                                              Hoofdstraat, ca. 1950-1955.
                                                                                                              (Bron: GAE).




                                                                     43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>SB4

                                                                                              De Hoofdstraat vanaf de Weerdingerstraat,
                                                                                              ca. 1937. Aan de oostzijde staan bomen.
                                                                                              (Bron: GAE).




                                                                                              De Hoofdstraat vanaf de kruising met de
                                                                                              Stationsstraat, gezien richting Weerdin-
                                                                                              gerstraat, ca. 1947. Aan de oostzijde staan
                                                                                              bomen.
                                                                                              (Bron: GAE).




                                                                                              De Hoofdstraat vanaf de kruising met de
                                                                                              Stationsstraat, gezien richting Weerdinger-
Luchtfoto 1989.                                                                               straat (vanuit Van Peer), ca. 1960. Aan de
(Bron: GAE).                                                                                  oostzijde staan bomen.
                                                                                              (Bron: GAE).




                                                                                              De hoek Hoofdstraat-Stationsstraat,
                                                                                              waarbij de locatie van vml. hotel Postma
                                                                                              in gebruik is als parkeerterrein, ca. 1980.
                                                                                              De platanen in de Stationsstraat en linden
                                                                                              in het noordelijke deel van de Hoofdstraat
De Hoofdstraat vanaf de Weerdingerstraat,   De Hoofdstraat, gezien richting markt. Aan        zijn nog niet aanwezig.
ca. 1934. Aan de oostzijde staan bomen.     de oostzijde staan bomen, ca. 1945-1960.          (Bron: internet/serc.nl).
(Bron: GAE).                                (Bron: internet/serc.nl).




                                                                                         44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                                   Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                   9. Linden en tulpenbomen als straatbomen

                                                   Momenteel staan alleen aan de westzijde van dit deel van de Hoofdstraat
                                                   (tussen Weerdingerstraat en Derksstraat) straatbomen: vijf linden en twee tul-
                                                   penbomen.
                                                   In de eerste helft van de 20e eeuw stonden er juist bomen aan de oostzijde
                                                   en ontbrak beplanting aan de westzijde. De huidige straatbomen dateren van
                                                   de aanleg van de Stadsvloer omstreeks 1990.
De hoek Hoofdstraat-Derksstraat, ca. 1947-
1955, waar links zichtbaar is in het aanwe-
                                                   Boomsoort: 		               linde, tulpenboom
zige plantsoen dat de vml. tramspoor een
                                                   Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
ruime boog behoefde en aan de westzijde
                                                   Ontstaan op part. terrein: nee
van de Hoofdstraat geen beplanting (meer)
                                                   Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte particulier terrein
stond.
                                                   Periode van aanplant:       na 1980
(Bron: internet/serc.nl).
                                                   Cult.hist. waarde: 		       indifferent
                                                   Toelichting:
                                                   • als relatief recente wegbeplanting




> Uitsnede van een plankaart door
Gemeentewerken - werkgroep Emmen-
centrum, omgeving Hoofdstraat, situatie
najaar 1991.
(Bron: Gemeente Emmen).




                                              45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                            Hoofdstraat nabij de kruising met de          Linden bij het pand op de kruising van de
                                                                                            Stationsstraat, gezien richting Weerdin-      Hoofdstraat met de Minister Kanstraat, ca.
                                                                                            gerstraat, ca. 1910-1920. Aan de oostzijde    1910. (Bron: GAE).
                                                                                            staan linden.
                                                               Luchtfoto 1924.              (Bron: GAE).
                                                               (Bron: GAE).




                                                                                                                                          Hoofdstraat, gezien richting Weerdinger-
                                                                                            Hoofdstraat nabij de kruising met de Stati-   straat, ca. 1932.
                                                                                            onsstraat, gezien richting markt, ca. 1905.   (Bron: GAE).
                                                               Kaart bij de aanvraag        (Bron: GAE).
                                                               voor kap van bomen,
                                                               1936 (huidige huis-
                                                               nrs. 40-50).
                                                               (Bron: GAE).




                                                                                                                                          Hoofdstraat, gezien richting Weerdinger-
                                                                                            Hoofdstraat, gezien richting Weerdinger-      straat, 1940.
                                                                                            straat, 1939.                                 (Bron: GAE).
                                                                                            (Bron: GAE).




Woning van familie Hadders met beplan-    De Hoofdstraat nabij de kruising met de
ting ervoor. In 1938 werd deze woning     Minister Kanstraat, gezien richting markt,
afgebroken om plaats te maken voor drie   ca. 1900.                                         Hoofdstraat, ca. 1950. Onder de bomen         Hoofdstraat, gezien richting markt, ca.
nieuwe panden.                            (Bron: GAE).                                      wordt geparkeerd.                             1947.
(Bron: GAE).                                                                                (Bron: GAE).                                  (Bron: GAE).




                                                                                       46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                                                   Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                  10. Linden als straatbomen

                                                                  In lijn met het wegdeel ten noorden van de Stationsstraat, stonden in de eer-
                                                                  ste helft van de 20e eeuw de bomen aan de oostzijde en ontbrak beplanting
                                                                  aan de westzijde. Uit historische foto’s blijkt dat geen sprake was van een
                                                                  doorgaande, bewust aangebrachte wegbeplanting, maar dat de bomen in ver-
                                                                  schillende rijen voor de panden waren aangeplant. De bomen stonden echter
                                                                  niet op particuliere percelen, maar in de openbare ruimte.
                                                                  In verband met nieuwbouw ter plekke van een woning van familie Hadders in
                                                                  1936-1938 (huidige huisnrs. 40-50) is sprake van bomen op het toenmalige
                                                                  perceel: twee esdoorns, vier linden en drie paardenkastanjes. De directeur
                                                                  van Gemeentewerken adviseerde de linden te behouden en zag geen be-
                                                                  zwaar tegen kap van de andere bomen. De huidige bomen op dit wegdeel
                                                                  (tussen Hema en Minister Kanstraat) zijn na 1971 (of meer recentelijk) aan-
                                                                  geplant.
                                                                  Aan de oostzijde komen drie oude linden uit de vroegste periode: twee tussen
                                                                  huisnrs. 96 en 106 en één op de hoek bij huisnr. 74-76. De twee lindebomen
                                                                  daartussen dateren in ieder geval van vóór 1971.
                                                                  De meeste straatbomen aan de westzijde (op twee na) dateren van na de
                                                                  afsluiting van de straat voor autoverkeer en herinrichting tot ‘Stadsvloer’ (om-
                                                                  streeks 1990).

                                                                  Boomsoort: 		              linde
                                                                  Huidige aanduiding:        waardevolle boomstructuur / waardevolle bomen
                                                                  Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                  Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                  Periode van aanplant:      1832-1900 / na 1980
                                                                  Cult.hist. waarde: 		      oude linden: hoog / jonge linden oostzijde: positief / jonge
                                                                  			                        linden westzijde: indifferent
                                                                  Toelichting:
                                                                  • als historische wegbeplanting, oorspronkelijk aan oostzijde vanwege tramspoor




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,     Luchtfoto 1971.
periode 1905-1914, met aanduiding van de   (Bron: GAE).
huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                             47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>SB4




Splitsing van Hoofdstraat en Noorderstraat met beplanting voor
hotel Hovenkamp, ca. 1905.
(Bron: GAE).




                                                                                                  Plataan op de splitsing van Hoofdstraat en
                                                                                                  Noorderstraat, na herinrichting tot voet-
                                                                                                  gangerszone omstreeks 1990.
                                                                                                  (Bron: GAE).




Splitsing van Hoofdstraat en Noorderstraat met beplanting voor
het nieuwe hoekpand uit 1936.
(Bron: GAE).




                                                                      Luchtfoto, ca. 1995-2000.
                                                                      (Bron: GAE).




                                                                 48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                       11. Plataan

                                                                                       Op de splitsing van de Hoofdstraat en Noorderstraat staat één plataan. Deze
                                                                                       is in de openbare ruimte aangeplant, mogelijk gelijktijdig (periode 1950-1980)
                                                                                       met de platanen in de Stationsstraat. Dit kon echter pas na herinrichting van
                                                                                       de kruising, aangezien de Hoofdstraat tot ca. 1989-1990 onderdeel was van
                                                                                       het doorgaande verkeer en ter plekke van de plataan een rijweg lag. De pla-
                                                                                       taan zal in relatief grote maat op deze locatie zijn geplant.




                                                                                       Boomsoort: 		              plataan
                                                                                       Huidige aanduiding:        waardevolle boom
                                                                                       Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                                       Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                                       Periode van aanplant:      na 1980
                                                                                       Cult.hist. waarde: 		      positief
                                                                                       Toelichting:
                                                                                       • als markante straatboom
Uitsnede van een plankaart door Gemeentewerken - werkgroep Emmen-centrum, omge-
ving Hoofdstraat-Noorderstraat, situatie najaar 1991.
(Bron: Gemeente Emmen).




                                                                                  49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>SB4




Linden voor boerderij-café, thans ‘De Hee-
ren van Boerland’, ca. 1910.                 Linden voor de toenmalige café Prins.
(Bron: Coll. S. Hoek).                       (Bron: GAE).                                   Linden voor de toenmalige café Prins.   Beide cafés met linden.
                                                                                            (Bron: DA).                             (Bron: HE).




Linden voor de toenmalige cafés Kooiker
(links) en Prins of Centrum (rechts), de
                                             Linden voor de toenmalige café Prins.
laatste afgebroken in 1959. (Bron: GAE).
                                             (Bron: DA).




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,       Hoofdstraat, gezien richting markt, met
periode 1905-1914, met aanduiding van de     rechts de linden voor café Kooiker, ca.
huidige bomen in rood.                       1905.                                                        Luchtfoto, 1962.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).             (Bron: GAE).                                                 (Bron: KLM Aerocarto).




                                                                                       50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                   12. Rij linden

                                                   Op de splitsing van de Hoofdstraat en Noorderstraat staat een rij van vijf lin-
                                                   den, deels voor ´De Heeren van Boerland´ - voorheen ‘Kooiker’ (links) en
                                                   deels voor een woonwinkelcomplex. Deze torenflat was in 1961 één van de
                                                   eerste hoogbouw in het centrum van Emmen, en was gebouwd op de plaats
                                                   van boerderij annex café ‘Prins’. De linker twee linden staan voor het café dat
                                                   thans nog bestaat, sinds de 18e eeuw een herberg (destijds familie Crusen).5
                                                   Voorheen stond tussen deze linden nog een extra boom.
                                                   De gekandelaberde linden behoorden aldus bij twee verschillende percelen
                                                   en boerderij-cafés. Dit verklaart mogelijk enig verschil tussen de linker twee
                                                   en rechter drie bomen, waarbij de rechter iets lager en duidelijk in tweeën zijn
                                                   vertakt.


                                                   Boomsoort: 		               linde
                                                   Huidige aanduiding:         waardevolle bomen
Twee foto’s vanaf vrijwel dezelfde locatie.        Ontstaan op part. terrein: ja
De linden aan de rechterzijde zijn nog             Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
aanwezig. De beplanting in de voortuinen           Periode van aanplant:       1832-1900 of eerder
aan de linkerzijde is verdwenen.                   Cult.hist. waarde: 		       hoog
(Bron: GAE/Coll. S. Hoek).                         Toelichting:
                                                   • als historische erfbeplanting bij twee boerderijen




                                                   5        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs03-d.htm;   http://www.histo-
                                                            risch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs03-a.htm




                                              51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                     Beplanting op de hoek, ca. 1950-1960.        Beplanting op de hoek, ca. 1975-1985. Van
                                                                                     (Bron: internet/serc.nl).                    de vier linden resteren er nog twee.
Combinatie van kadastrale hulpkaarten,                                                                                            (Bron: GAE).
periode 1905-1914, met aanduiding van de
huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




Splitsing van Hoofdstraat en Noordstraat met beplanting voor   Splitsing van Hoofdstraat en Noordstraat met beplanting voor het
hotel Hovenkamp, ca. 1925-1935.                                nieuwe hoekpand uit 1936.
(Bron: GAE).                                                   (Bron: GAE).




                                                                                                                                  Luchtfoto, 1962.
                                                                                                                                  (Bron: KLM Aerocarto).




                                                                                52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




     13. Linde

     Op de splitsing van de Hoofdstraat en Noorderstraat staat thans achter de pla-
     taan één oudere linde. Deze boom heeft altijd in de openbare ruimte gestaan,
     maar is destijds aangeplant als onderdeel van een rij van vier linden vóór het
     omstreeks 1860 gebouwde hotel Hovenkamp.6 In 1936 werd het hotel vervan-
     gen door het huidige woonwinkelcomplex, waarbij de rij linden gehandhaafd
     bleef. Van de vier resteert thans één boom (in gekandelaberde of lei-vorm) en
     is aan de linker zijde (enkele jaren geleden) een nieuwe linde (reguliere vorm)
     aangeplant. Omstreeks 1990 waren nog drie linden aanwezig.


     Boomsoort: 		               linde
     Huidige aanduiding:         waardevolle boom
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       1832-1900
     Cult.hist. waarde: 		       hoog
     Toelichting:
     • als beplanting voor hotel




     6       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs02-m.htm




53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste        Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                 helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                                                         Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                          3.4. Noorderstraat, noorderplein,
                                                                          Derksstraat, Westerstraat




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).
                                                                                                                    Noorderstraat, ca. 1905.
                                                                                                                    (Bron: GAE).




                                                                     55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>SB4




Noorderstraat, begin 20e eeuw.
(Bron: GAE).




                                      Luchtfoto, ca. 1995-2000. (Bron: GAE).




                                 56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                               14. Es

                                                                                               De es komt als boomsoort vrijwel niet voor als straatboom in het centrum
                                                                                               van Emmen. Deze boom tussen huisnrs. 24 en 26 zal gezien de leeftijd niet
                                                                                               afkomstig zijn van een particulier erf, maar als straatboom zijn aangeplant in
                                                                                               de periode (1975-1990).7


                                                                                               Boomsoort: 		                es
                                                                                               Huidige aanduiding:          waardevolle boomstructuur
                                                                                               Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                                               Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                                               Periode van aanplant:        na 1980
                                                                                               Cult.hist. waarde: 		        indifferent
                                                                                               Toelichting:
                                                                                               • als relatief recente straatboom




Uitsnede van een plankaart door Gemeentewerken - werkgroep Emmen-centrum, omge-
ving Noorderstraat, situatie najaar 1991. Met de rode cirkel is de dan aanwezige es ge-
markeerd. Ook de linden (nr. 19 op kaart) en paardenkastanjes (nr. 4) staan aangegeven.
(Bron: Gemeente Emmen).                                                                        7        Op de luchtfoto uit 1971 is nog geen boom(kroon) zichtbaar; op




                                                                                          57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                     Kastanje tussen twee winkelpanden. Situ-     Noorderstraat, ca. 1937.
                                                                     atie ca. 1955-1970. (Bron: HE).              (Bron: internet/serc.nl).




Combinatie van kadastrale hulpkaarten, periode 1905-1914, met
aanduiding van de huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                                     Op de achtergrond de twee paardenkastanjes in de Noorderstraat. Foto gezien richting
                                                                     Noorderplein, 1972. (Bron: GAE).




                                                                58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




     15. Paardenkastanje

     Deze paardenkastanje bij huisnr. 29 staat op een perceel, waar omstreeks
     1902 een woning werd gebouwd. De kastanje stond waarschijnlijk in de voor-
     tuin van deze woning. Deze werd in 1952 vervangen door een winkelpand
     met bovenwoning, die wederom in 1980 werd vervangen door het pand waar-
     in thans de Blokker gevestigd is.8

     Boomsoort: 		               paardenkastanje
     Huidige aanduiding:         waardevolle boom
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: particulier terrein
     Periode van aanplant:       1900-1940
     Cult.hist. waarde: 		       hoog
     Toelichting:
     • als restant van en verwijzing naar een voormalige voortuin




     8        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/noorderstraat/ns03.htm




59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                              De Noorderstraat, gezien richting markt,   Situatie ter hoogte van het huidige Noor-
                                           Rechts de reeds omvangrijke paardenkas-            met centraal op de foto de paardenkas-     derplein en kruising met Derksstraat.
                                           tanje op het erf (achter het hek) van hotel        tanje. Situatie ca. 1900.                  Centraal de paardenkastanje, en links nog
                                           Meijer, ca. 1925-1935.                             (Bron: GAE).                               hoog opgaande bomen (wsl. eiken), ca.
                                           (Bron: internet/serc.nl).                                                                     1905. (Bron: GAE).
Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
periode 1905-1914, met aanduiding van de
huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                                                                                                         Hotel Meijer/Van Dalen met links erachter
                                                                                                                                         de paardenkastanje, ca. 1925-1935.
                                                                                              De kastanjeboom aan de westzijde van
                                                                                                                                         (Bron: GAE).
                                                                                              de Noorderstraat, ca. 1940-1950. Links
                                                                                              op de voorgrond de tweede, iets jongere
                                                                                              paardenkastanje.
                                                                                              (Bron: GAE).




Luchtfoto, 1924.
(Bron: GAE).
                                                                                                                                         Noorderstraat, ca. 1972.
                                                                                                                                         (Bron: GAE).




                                                                                         60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                 16. Paardenkastanje

                                 In de Noorderstraat staat ter hoogte van huisnr. 31 een omvangrijke kastan-
                                 jeboom. De historische vereniging meldt dat deze door Hugo Emmen Kuiper
                                 (1853-1930) zou kunnen zijn geplant.9
                                 Op vroege foto’s van omstreeks 1900 is het reeds een forse boom, die een
                                 aanplant rond 1850 of eerder doet vermoeden. In 1832 stond ter plekke van
                                 de boom een boerderij, in eigendom van ene Lute Kuiper. Tussen 1832 en
                                 1848 is deze boerderij vervangen door een kleiner pand op meer afstand tot
Luchtfoto, ca. 1995-2000.
                                 de Noorderstraat, waarbij het mogelijk werd dat de kastanje op de erfgrens
(Bron: GAE).                     van het perceel kwam te staan. Op het perceel werd rond 1878 de boerderij
                                 vervangen door een hotel (Hotel Meijer), dat in 1982 werd gesloopt.



                                 Boomsoort: 		               paardenkastanje
                                 Huidige aanduiding:         monumentale boom
                                 Ontstaan op part. terrein: ja
                                 Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                 Periode van aanplant:       1832-1900
                                 Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                 Toelichting:
                                 • als restant van en verwijzing naar een voormalig erf




                                 9        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/noorderstraat/ns22.htm




                            61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>SB4




      62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




     17. Ginkgo’s

     Het Noorderplein is omstreeks 1990 ontstaan en de inrichting met ginkgo’s en
     plantsoen is relatief recent.
     Vroeger werd op het Noordeind de paardenmarkt gehouden.10




     Boomsoort: 		                ginkgo
     Huidige aanduiding:          geen
     Ontstaan op part. terrein:   nee
     Huidige eigendomssituatie:   openbare ruimte
     Periode van aanplant:        na 1980
     Cult.hist. waarde: 		        indifferent
     Toelichting:
     • als stedelijk plantsoen




     10      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp03.htm#paardenmarkt:




63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>SB4




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
periode 1832-1900, met aanduiding van de
huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).                 Rij linden voor een 19e eeuwse boerderij. Foto uit ca. 1965-1970.
                                                 (Bron: GAE).




Links de rij linden, rechts vml. hotel Meijer.
Foto van Noorderstraat, gezien richting
Markt, ca. 1988. (Bron: internet/serc.nl).




                                                                                                                           Situatie van de linden aan Noorderplein en
                                                                                                                           op hoek van de Derksstraat vóór de tijde-
Luchtfoto, ca. 1990.                             Luchtfoto 1971. De boerderijen zijn gesloopt na aansluiting van de        lijke stalling en verplaatsing in 2012-2014.
(Bron: GAE).                                     Noorderstraat op Westeind. Een rij bomen is blijven staan. (Bron: GAE).   (Bron: Gemeente Emmen).




                                                                         64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                 18. Rij linden

                                                                                 Aan de westzijde van de Noorderstraat en op de hoek van de Derksstraat ston-
                                                                                 den reeds respectievelijk acht en drie linden, die bij de herinrichting van het
                                                                                 Noorderplein omstreeks 2011-2012 naar een tijdelijke locatie zijn verplaatst.
                                                                                 De drie bomen uit de Derksstraat waren reeds hierheen verplaatst van buiten
                                                                                 de gemeente. Van deze gestalde bomen zijn de zeven beste geselecteerd en
                                                                                 op ongeveer dezelfde plek teruggeplant.11
                                                                                 De linden aan de Noorderstraat/Noorderplein vormen vermoedelijk een res-
                                                                                 tant van de beplanting bij een 19e eeuwse boerderij die omstreeks 1970 is
                                                                                 gesloopt. De bomen stonden direct tegen de westgevel van de boerderij, niet
                                                                                 op het eigen perceel maar de openbare ruimte.

                                                                                 Boomsoort: 		               linde
                                                                                 Huidige aanduiding:         waardevolle bomen
                                                                                 Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                                 Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
Luchtfoto, ca. 1925-1935. In de rode cirkel is de rij linden weergegeven.        Periode van aanplant:       1832-1900
(Bron: gemeente/coll. J. Schuurman).                                             Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                                                 Toelichting:
                                                                                 • als beplanting bij een voormalige boerderij




Luchtfoto ca. 1995-2000. Rechtsboven de rij linden.
(Bron: GAE).                                                                     11      Mededeling Gemeente Emmen.




                                                                            65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>SB4




           Derksstraat in 1948, ter hoogte van de huidige bomen, nog zonder wegbeplanting.
           (Bron: GAE).




      66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




     19. Rij Boomhazelaars

     De boomhazelaars zijn in de openbare ruimte als straatbomen gesitueerd.




     Boomsoort: 		                boomhazelaars
     Huidige aanduiding:          waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:        na 1980
     Cult.hist. waarde: 		        indifferent
     Toelichting:
     • als relatief recente straatbomen




67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>SB4




                                  Luchtfoto ca. 1995-2000. Rechtsmidden de resterende erfbeplanting.
                                  (Bron: GAE).




      Kadastraal minuutplan, 1832, met aandui-
      ding van de huidige bomen in rood.
      (Bron: RCE).




                             68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




     20+21. Beuk en paardenkastanjes als erfbeplanting

     De beplanting aan de oostzijde van de Westerstraat lijkt een restant van de
     voormalige tuinen van de panden aan de Noorderstraat. De locaties van de
     bomen verwijzen in zekere zin naar de achtergrens van de percelen, zoals
     die in 1832 was.
     Ter plekke van de jonge beuken aan de Westerstraat zouden omstreeks 1990
     moeraseiken hebben gestaan en/of zijn aangeplant.




     Boomsoort: 		               beuk, paardenkastanje
     Huidige aanduiding:         geen
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: particulier terrein
     Periode van aanplant:       1965-1980 of eerder
     Cult.hist. waarde: 		       positief
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de historische achtergrens van de kavels aan de Noorderstraat
     • als voormalige erfbeplanting




69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste        Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                 helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                                                           Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                          3.5. Hoofdstraat (zuid), Wilhelminastraat,
                                                                          Notaris Oostingstraat




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).                                                     Wilhelminastraat, plan- en
                                                                                                                    situatietekening 1979.
                                                                                                                    (Bron: GAE).




                                                                     71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>SB4

      Kadastraal minuutplan, 1832, met aandui-
      ding van de huidige bomen in rood.
      (Bron: RCE).




                                                                                                     Twee bomen rechts voor huis Willinge. De
                                                      Het ‘Witte Huus’, het resterende deel van      meest rechtse boom komt in vorm overeen
                                                      landgoed Willinge, afgebroken in 1936.         met de nog bestaande linde.
      Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
                                                      De bomen op de voorgrond staan op het          (Bron: GAE/Coll. S. Hoek).
      periode 1850-1900, met aanduiding van de
      huidige bomen in rood.                          marktplein. (Bron: GAE).
      (Bron: Kadaster, Archiefviewer).




      Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
      periode 1900-1940, met aanduiding van de                                                       Zicht vanaf de kerktoren. Situatie ca. 1900.
      huidige bomen in rood.                          Zicht vanaf de kerktoren. Situatie ca. 1936-
                                                                                                     (Bron: GAE).
      (Bron: Kadaster, Archiefviewer).                1947. (Bron: GAE).




                                                      Hoofdstraat, gezien richting het noorden,
                                                      met rechts de uitrit van villa Lindenhof.
                                                      Situatie ca. 1936-1947.
                                                      (Bron: internet/serc.nl).




                                                 72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                            22. Linde

                                                                                            Relatief centraal aan de oostzijde van het Marktplein-Hoofdstraat staat deze
                                                                                            oude linde, misschien wel de oudste boom in het centrum van Emmen.12 De
                                                                                            linde stond rechts voor het huis van landgoed Willinge, dat in de 17e eeuw de
                                                                                            woning van de ‘schulte’ zou zijn geweest.13 In 1936 werd het restant van dit
                                                                                            huis (“Het Witte Huis”) afgebroken en villa Lindenhof op grotere afstand van
                                                                                            de weg gebouwd. De boom was onderdeel van een rij of groep bomen voor
                                             Links de linde, ca. 1970-1980.                 het huis.
Hoofdstraat met lindes in groenstrook, ca.   (Bron: internet/serc.nl).                      De boom kent thans een geknotte of gekandelaberde vorm, maar is op histo-
1950-1970. (Bron: GAE).                                                                     rische afbeeldingen niet zodanig of in mindere mate gesnoeid afgebeeld en is
                                                                                            dus niet als leiboom voor de woning gesitueerd geweest. De boom zou tot de
                                                                                            huidige vorm gesnoeid zijn na een storm. Omstreeks 1990 is de tweede linde,
                                                                                            die ten zuiden stond, nog aanwezig.

                                                                                            Boomsoort: 		               linde
                                                                                            Huidige aanduiding:         monumentale boom
                                                                                            Ontstaan op part. terrein: ja
                                                                                            Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                                            Periode van aanplant:       1832-1900 of eerder
                                                                                            Cult.hist. waarde: 		       hoog
Uiterst links de linde, ca. 1961.                                                           Toelichting:
(Bron: internet/serc.nl).                                                                   • als restant van de voortuin bij het (middeleeuwse) huis van landgoed Willinge of de
                                             Gemeentelijke boominventarisatie, 1957.           Schulte
                                             (Bron: GAE).




Twee linden in de groenstrook, ca. 1975-
1985. (Bron: internet/serc.nl).
                                             Luchtfoto, ca. 1990-1995.
                                                                                            12       De boom is niet opgenomen in het Landelijk Register van Monumentale Bomen, zie: ht-
                                             (Bron: GAE).
                                                                                                     tps://www.landschapinnederland.nl/kaart-groen-erfgoed. Ook de website https://www.
                                                                                                     monumentaltrees.com/nl/map/wereldwijd/ vermeldt geen bomen binnen het onder-
                                                                                                     zoeksgebied.
                                                                                            13       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-a.htm




                                                                                       73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>SB4




                                          Luchtfoto, 1924.                Aanleg van de vijver in de voortuin van       Stormschade in 1976.
                                          (Bron: GAE).                    Lindenhof, 1986.                              (Bron: GAE/Gemeente Emmen).
Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.
(Bron: GAE).                                                              (Bron: DA).




                                          Villa Lindenhof in 1960.        Bomenrij links van de villa en rechts op de   Stormschade in 1976.
                                          (Bron: GAE).                    voorgrond een nieuw aangeplante boom.         (Bron: GAE/Gemeente Emmen).
                                                                          (Bron: DA).




Luchtfoto, 1962. (Bron: KLM Aerocarto).




                                                                          Stormschade in 1972.
                                                                          (Bron: internet/serc.nl).
Zicht vanaf Lindenhof over vijver.                                                                                      Stormschade in 1976.
(Bron: GAE).                                                                                                            (Bron: GAE/Gemeente Emmen).




                                                                     74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                   Groen Erfgoed in centrum Emmen




     23. Groen met boomgroepen

     Deze groep bestaat uit vier linden in een omrand plantsoen en twee oudere
     beuken rechts daarvan. De bomen staan in de voormalige voortuin van villa
     Lindenhof. Van deze beplanting zouden de beuken kunnen dateren van vóór
     de afbraak van ‘Het Witte Huis’ en de bouw van Lindenhof in 1936. Ter plekke
     van de vier linden stonden in 1972 nog drie eiken. Waarschijnlijk zijn deze
     eiken in een storm in 1972 of 1976 omgewaaid.
     De villa was in 1978 door de gemeente overgenomen van familie Zegering-
     Hadders. In 1984 werd de villa en achterliggende grond verkocht en toege-
     voegd aan de dierentuin. De voortuin werd onderdeel van de openbare ruimte
     en ter afscheiding van de villa werd in 1986 een vijver gegraven.
     Links van villa Lindenhof is een groep bomen aanwezig op de perceelsrand,
     waaronder zilveresdoorn, es en eik, waarvan de zilveresdoorn meer karakte-
     ristiek is als tuinboom.

     Boomsoort: 		               beuk, zilveresdoorn
     Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       1900-1940 of eerder
     Cult.hist. waarde: 		       hoog
     Toelichting:
     • als restant van een particuliere tuin

     Boomsoort: 		              linde
     Huidige aanduiding:        waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:      na 1980
     Cult.hist. waarde: 		      positief
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>SB4




                              Groep linden, ca. 1940-1960.
Luchtfoto, 1962.              (Bron: GAE).
(Bron: KLM Aerocarto).




                         76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                   24. Groep linden

                                                   Deze groep bestaat uit vijf linden van min of meer gelijke leeftijd. De bomen
                                                   staan in de voormalige voortuin van villa Lindenhof. Deze beplanting dateert
                                                   waarschijnlijk van na de afbraak van ‘Het Witte Huis’ en de bouw van Linden-
                                                   hof in 1936.



                                                   Boomsoort: 		              linde
                                                   Huidige aanduiding:        monumentale bomen
                                                   Ontstaan op part. terrein: ja
                                                   Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                   Periode van aanplant:      1900-1940
                                                   Cult.hist. waarde: 		      hoog
                                                   Toelichting:
                                                   • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




Uitsnede van een plankaart door Gemeen-
tewerken - werkgroep Emmen-centrum,
omgeving Noorderstraat, ‘reconstructie
Marktplein’, getekend 15-11-1989; laatst
gewijzigd 15-10-1991. Met de rode cirkel is
de dan aanwezige boomgroep van linden
gemarkeerd. De met een letter gemar-
keerde bomen worden nieuw aangeplant.
(Bron: Gemeente Emmen).




                                              77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>SB4




Op de foto (ca. 1940-1960) zijn van links naar rechts waarschijnlijk de eiken (verdwenen),        Omgewaaide bomen na een storm in 1972. Op de foto zijn van rechts naar links waar-
de twee beuken (23), daarachter de groep van 5 linden (24), de linde (26) en rechts van           schijnlijk de eik (25), daarachter de groep van 5 linden (24), daarnaast de twee beuken
het voetpad de eik (25).                                                                          (23) en een linde (naast 22).
(Bron: GAE).                                                                                      (Bron: internet).




                                                                                             78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                  25. Eik

                                                  Deze eik staat aan de rand van de oorspronkelijke doorgaande rijweg door
                                                  Emmen. Waarschijnlijk behoorde deze niet tot de particuliere tuinen of erven,
                                                  maar is deze als straatboom aangeplant of (spontaan in de berm) gegroeid.




                                                  Boomsoort: 		               eik
                                                  Huidige aanduiding:         monumentale boom
                                                  Ontstaan op part. terrein: nee
                                                  Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                  Periode van aanplant:       1832-1900 of eerder
                                                  Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                  Toelichting:
                                                  • als historische wegbeplanting
                                                  • als verwijzing naar de (locatie van de) voormalige doorgaande rijweg




Uitsnede van een plankaart door Gemeen-
tewerken - werkgroep Emmen-centrum,
omgeving Hoofdstraat-Markt, situatie
najaar 1991. De eik is met een rode cirkel
gemarkeerd. (Bron: Gemeente Emmen).




                                             79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>SB4




                              De dokterswoning, waar in 1936 het hui-
                              dige Hospershuis werd gebouwd. Links
                              een boomgroep en rechts (voor het huis)
                              twee linden.
                              (Bron: GAE).




                              Zicht vanaf de Hoofdstraat op de rij villa’s
                              in 1949, waarbij de twee linden in het
                              plantsoen voor het Hospershuis staan.
                              (Bron: GAE).


Luchtfoto, 1962.
(Bron: KLM Aerocarto).




                              Twee linden voor het Hospershuis, ca.
                              1970-1980.
                              (Bron: GAE).




                         80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




     26. Linde

     De linde staat in een groep van jongere linden voor het Hospershuis, dat in
     1934 voor dr. Hospers werd gebouwd ter plekke van de woning van dr. Schön-
     feld.14 Deze laatstgenoemde woning uit ca. 1861 stond dichter bij de rijweg
     en kende twee linden aan de voorzijde. Na de afbraak van deze woning zijn
     mogelijk de linden blijven staan. De nog bestaande linde zou dan de linker
     boom betreffen.15

     Boomsoort: 		              linde
     Huidige aanduiding:        monumentale boom
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:      1832-1900
     Cult.hist. waarde: 		      hoog
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




     14       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-b.htm
     15       De rechter boom was volgens de inmeting in 1972 nog aanwezig.




81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>SB4




De rechter villa (zoon Schönfeld) stond direct links van het entreeplein. Er behoorde geen
erfbeplanting bij.                                                                                De entree van het Noorderdierenpark in 1994. Een deel van de platanen is aanwezig. Ter
(Bron: GAE).                                                                                      hoogte van de glazen overkapping zijn later eveneens platanen gekomen.
                                                                                                  (Bron: GAE; Scholtens, 2014).




                                                                                                  Entree van het dierenpark ca. 1938 en ca. 1955.
                                                                                                  (Bron: GAE/Coll. S. Hoek).




                                                                                             82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                                                            Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                          27. Groep platanen

                                          Tot 1939 stond op deze plek de woning van familie Van Holthe tot Echten.
                                          In 1916 verhuisde de familie Oosting van hun huis aan de westzijde van de
                                          Hoofdstraat naar dit pand, waarachter hun zoon in 1935 het Noorder Dieren-
                                          park opende. In 1939 werd een nieuwe villa voor familie Oosting gebouwd,
                                          thans bekend als ‘d’Oude Drommedaar’. De huidige platanen zijn na 1980
                                          stapsgewijs in onregelmatig driekhoeksverband aangeplant als entree van
                                          het dierenpark: eerst drie aan de straatzijde, daarna ter plekke van het terras
                                          voor de ‘Drommedaar’ en later westelijk van een overkapping.16
Entree dierenpark, ca. 2010.
(Bron: internet/serc.nl).
                                          Boomsoort: 		               plataan
                                          Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
                                          Ontstaan op part. terrein: ja
                                          Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                          Periode van aanplant:       na 1980
                                          Cult.hist. waarde: 		       positief
                                          Toelichting:
                                          • als verwijzing naar de entree van het voormalige dierenpark




De omgeving van de kerk, ca. 2010.        16       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-e.htm;   http://www.histo-
(Bron: internet/serc.nl).                          risch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-d.htm




                                     83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>SB4




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
periode 1900-1940, met aanduiding van de
huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).                                                             Luchtfoto, ca. 1995-2000.
                                                                                             (Bron: GAE).




De woning van Van Holthe tot Echten         De woning van Van Holthe tot Echten en           De Hoofdstraat met linde bij landhuis
en later Oosting, foto uit ca. 1905-1915.   later Oosting, foto ca. 1920-1930. Rechts        d’Oude Drommedaar van familie Oosting,
Rechts van het pand de linde (schuilgaand   van het pand de linde.                           1978. Rechts de paardenkastanje.
achter een kleinere boom tegen de omhei-    (Bron: GAE).                                     (Bron: GAE).
ning). (Bron: GAE).


                                                                                             > De linde met op de achtergrond de Ten
                                                                                             Kateflat, 1978.
                                                                                             (Bron: GAE).




                                                                                        84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




     28. Linde

     Deze linde kan worden gesitueerd net ten zuiden van de oude woning van
     familie Van Holthe tot Echten. Deze woning werd omstreeks 1850 gebouwd.17
     Na de bouw van de nieuwe villa voor familie Oosting in 1939 (thans bekend
     als ‘d’Oude Drommedaar’) is deze boom behouden.


     Boomsoort: 		              linde
     Huidige aanduiding:        monumentale boom
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:      1832-1900
     Cult.hist. waarde: 		      hoog
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




     17       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-e.htm;     http://www.histo-
              risch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-d.htm; http://www.historisch-emmen.nl/cen-
              trum/hoofdstraat/hs08-h.htm




85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>SB4




      Deel van de plat-
      tegrond van het
      dierenpark, ca. 1970.
      (Bron: GAE; Schol-
      tens, 2014).




                                   Luchtfoto, ca. 1979. Tussen de ‘Drommedaar’ en de Ten Kateflat lag nog geen vijver.
                                   (Bron: GAE).




      Deel van de plat-
      tegrond van het
      dierenpark, ca. 1995.
      (Bron: GAE; Schol-
      tens, 2014).




                              86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




     29. Groen rondom vijver

     Achter d’Oude Drommedaar ligt als onderdeel van de voormalige dierentuin
     een vijver met daar omheen (opslag van) beplanting. Een deel van deze be-
     planting behoort mogelijk tot de groene aankleding van de vijver, die van vóór
     1995 dateert.




     Boomsoort: 		               divers
     Huidige aanduiding:         geen
     Ontstaan op part. terrein: ja
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       na 1980
     Cult.hist. waarde: 		       indifferent
     Toelichting:
     • als verwijzing naar het voormalige dierenpark




87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                                                         De paardenkastanje naast de Ten Kateflat,
                                                                                                                                         ca. 1975.
                                                                                                                                         (Bron: GAE).




Combinatie van kadastrale hulpkaarten, periode 1900-1940, met aanduiding van de hui-        De linde en daarachter de paardenkastan-
dige bomen in rood.                                                                         je, met op de achtergrond de Ten Kateflat,
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).                                                            1978.
                                                                                            (Bron: GAE).




                                                                                                                                         Luchtfoto, ca. 1925-1935. In de rode cirkel
                                                                                                                                         is mogelijk de kastanje weergegeven.
                                                                                                                                         (Bron: gemeente/coll. J. Schuurman).




                                                                                       88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                                                     Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                   30. Paardenkastanje

                                                   Deze paardenkastanje lag net als naastgelegen oude linde op het perceel van
                                                   de villa van familie Oosting, in de zuidwestelijke rand. Het is niet geheel dui-
                                                   delijk of deze van vóór of na de bouw van de nieuwe villa in 1939 dateert;
                                                   uitgegaan wordt van aanwezigheid vóór 1940.18


                                                   Boomsoort: 		              paardenkastanje
                                                   Huidige aanduiding:        monumentale boom
Links een paardenkastanje naast een
                                                   Ontstaan op part. terrein: ja
entreehek van de familie Van Holthe tot
                                                   Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
Echten, rechts ertegenover ligt de woning
                                                   Periode van aanplant:      1900-1940
van familie Oosting, ca. 1910-1915.
                                                   Cult.hist. waarde: 		      hoog
(Bron: GAE).
                                                   Toelichting:
                                                   • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




Dezelfde kijkrichting, ca. 1916-1925, na de
bouw van de Nationale Bank (rechts).
(Bron: GAE).




Dezelfde kijkrichting, ca. 1935-1939, na de
opening van het Noorder Dierenpark en
vóór de bouw van de nieuwe villa, waarbij
reeds een deel van de beplanting in de
voortuin was verdwenen.                            18       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-d.htm;   http://www.histo-
(Bron: internet/serc.nl).                                   risch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-h.htm




                                              89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                  Zicht vanuit de Wilhelminastraat over het      Zicht op drukkerij en woonhuis van Ten
                                                                                                  plantsoen voor het kantongerecht, ca.          Kate en rechts daarvan het postkantoor,
                                                                                                  1920-1930.                                     ca. 1965-1970. Er is vrijwel geen beplan-
                                                                                                  (Bron: GAE).                                   ting bij deze gebouwen. (Bron: GAE).


Het postkantoor uit 1910 met beplanting aan de voorzijde, ca. 1915-1925. Mogelijk be-
hoorde de tuin links op de foto tot het huis van Ten Kate (gezien het afwijkende hekwerk).
(Bron: Coll. S. Hoek).




Het postkantoor met beplanting aan de
voorzijde, afgescheiden door een hek, ca.
1910-1915.
(Bron: internet).                             Het postkantoor met beplanting aan de
                                              voorzijde, ca. 1925-1935.
                                              (Bron: HE).


                                                                                                  Situatie aan voorzijde van het postkantoor in 1964, na verlegging van de rijweg. De eik
                                                                                                  is in ieder geval nog niet aanwezig. Wel is achter het postkantoor een klein deel van de
                                                                                                  kroon van een paardenkastanje zichtbaar. (Bron: GAE).




                                                                                             90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                        Groen Erfgoed in centrum Emmen




     31. Eik en els als erfbeplanting

     Links van het voormalige postkantoor uit 1910 staan twee forse bomen, een
     eik en een els.19 Deze staan op het perceel van het postkantoor (niet op het
     perceel van de naastgelegen woning van familie Ten Kate of de Ten Kateflat),
     dat volgens prentbriefkaarten uit het begin van de 20e eeuw was afgezet met
     een hekwerk en diverse beplanting kende. Na 1945 zal de toegangsweg zijn
     verlegd, waardoor deze dichter langs het gebouw kwam te liggen en een deel
     van de ‘voortuin’ van het postkantoor verdween. De bomen dateren mogelijk
     van na de bouw van de Ten Kateflat in ca. 1972; in ieder geval is de eik op een
     foto uit 1964 nog niet aanwezig.
     Ook rond de Ten Kateflat is groenaanleg aanwezig, als inbedding en geza-
     menlijk gebruik van de ‘torenflat’, doch niet als restant van de eerdere parti-
     culiere woning.


     Boomsoort: 		               eik, els
     Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       1965-1980
     Cult.hist. waarde: 		       positief
     Toelichting:
     • als verwijzing naar de aanleg bij het voormalige postkantoor




     19       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-j.htm; http://www.historisch-
              emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-k.htm




91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>SB4




Zicht vanuit de Wilhelminastraat over het     Zicht vanaf het kantongerecht over het
plantsoen voor het kantongerecht, ca.         plantsoen met naaldboom en heesters
1900. (Bron: GAE).                            (rozen?).
                                              (Bron: GAE).


                                                                                                Het plantsoen voor het kantongerecht, ca.
                                                                                                1961. (Bron: RCE).




                                                                                                                                            Luchtfoto, ca. 1995-2000.
                                                                                                                                            (Bron: GAE).

Zicht op het kantongerecht, ca. 1915.
(Bron: GAE).


                                              De situatie ca. 1976, na verlegging van de
                                              rijweg.
                                              (Bron: GAE).




Zicht op het kantongerecht, ca. 1927-1940.
Het beeld van W.W. van Haersma Buma
(geplaatst in 1927) temidden van het plant-
soen. Het plantsoen is afgezet met een
draad en voorzien van een poorthek. Aan
de rand van hetplansoen staan de linden.
(Bron: internet).                                                                                                                           Tekening van De Weiert, door architecten-
                                                                                                Situatie, ca. 2000.                         buro Ruf + Swager, 1979.
                                                                                                (Bron: RCE).                                (Bron: GAE).




                                                                                           92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                   32. Plantsoen met bomen

                                                   Voor het voormalige kantongerecht ligt een min of meer ovaalvormig plant-
                                                   soen met verschillende bomen (linde, plataan en acacia). Het kantongerecht
                                                   is in 1855 gebouwd als woning voor notaris Kniphorst. Het plantsoen zal als
                                                   voortuin bij de woning zijn aangelegd, omringt door een boogvormige oprit
                                                   om de koets te kunnen voorrijden. Enkele jaren na de bouw (1857) werd het
                                                   pand aangekocht door de Drentsche Veen- en Middenkanaal Maatschappij
                                                   en werden er een kantoor en dienstwoning in gevestigd. In 1891 werd het
                                                   door de gemeente aangekocht en ingericht als (hulp)postkantoor. Nadat dit in
                                                   1910 was verhuisd naar het naastgelegen nieuw gebouwde pand, werd het
                                                   kantongerecht in het pand gevestigd.20
                                                   Het plantsoen was aanvankelijk kleiner, waarbij het pad buitenom en direct
Luchtfoto, ca. 2000.                               langs de bomen liep. Het middendeel van de voortuin kende perken met plan-
(Bron: RCE).                                       ten (rozen?) en een naaldboom.
                                                   De acacia zal later zijn toegevoegd; ter plekke van de plataan stond tot ca.
                                                   2000 een bruine beuk.



                                                   Boomsoort: 		              linde, acacia, plataan
                                                   Huidige aanduiding:        waardevolle bomen
                                                   Ontstaan op part. terrein: ja
                                                   Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                   Periode van aanplant:      1832-1900
                                                   Cult.hist. waarde: 		      hoog
                                                   Toelichting:
                                                   • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin
                                                   • als representatieve ruimte voor het voormalige kantongerecht
                                                   • vanuit de nog bestaande relatie tussen groenaanleg en gebouw
Luchtfoto, ca. 1979. In het plantsoen staat
een rode beuk.
(Bron: GAE).




                                                   20      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs08-l.htm




                                              93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>SB4




Situatie ca. 1973. Rechts staat de paardenkastanje. Links staat ter plekke van de huidige        Situatie bij het kantongerecht, ca. 1976.
beuk een heester.                                                                                (Bron: GAE).
(Bron: DA).




                                                                                            94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                        Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                         33. Paardenkastanje

                                                                                         Rechts van het voormalige kantongerecht, vrijwel tegen het gebouw, staat
                                                                                         een paardenkastanje. Deze dateert vermoedelijk uit de periode 1940-1965 en
                                                                                         kent daarmee geen (direct) verband met de 19e eeuwse tuinaanleg.
                                                                                         Links van het gebouw staat een beuk, die van recentere datum is (plan uit
                                                                                         1992 geeft hier de aanplant van een paardenkastanje aan).




                                                                                         Boomsoort: 		              paardenkastanje
                                                                                         Huidige aanduiding:        waardevolle boom
                                                                                         Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                                         Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                                         Periode van aanplant:      1940-1965
                                                                                         Cult.hist. waarde: 		      positief
                                                                                         Toelichting:
                                                                                         • als onderdeel van de groenstructuur bij het voormalige kantongerecht


Uitsnede van een plankaart door Gemeentewerken - werkgroep Emmen-centrum, om-
geving kantongerecht en Wilhelminastraat, 1992. De bomen met dun omcirkelde boom-
kroon zijn dan bestaande bomen, de andere bomen staan gepland te worden aange-
bracht. (Bron: Gemeente Emmen).




                                                                                    95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>SB4




‘Wegje naar Sterrekamp’, met rechts boer-         De eik op de hoek van Sterrenkamp en Wilhelminastraat, ca. 1960.
derij Ensing, in het midden het kerklokaal        (Bron: GAE).
uit 1868 en links een rand met erfbeplan-
ting, ca. 1910-1920. (Bron: GAE).




Foto van na 1924 (bouw kerk) met in het
midden een oude boom op de kruising van
de Sterrenkamp voor boerderij Ensing.
(Bron: HE).




                                             96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




     34. Eik

     Op de hoek van de Sterrenkamp en de Wilhelminastraat staat een oude eik.
     Deze staat nu in het plantsoen voor het voormalige kantongerecht, maar be-
     hoorde waarschijnlijk in oorsprong tot de beplanting langs het pad vanaf boer-
     derij Ensing, de huidige weg Sterrenkamp.21




     Boomsoort: 		               eik
     Huidige aanduiding:         waardevolle boom
     Ontstaan op part. terrein: nee
     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
     Periode van aanplant:       1832-1900 of eerder
     Cult.hist. waarde: 		       hoog
     Toelichting:
     • als historische wegbeplanting
     • als verwijzing naar de (locatie van het) voormalige pad




     21        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/sterrenkamp/index.htm




97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                 De Wilhelminastraat, gezien in noordelijke    De hoek van Sterrenkamp en Wilhelmi-
Bomen aan de zijkant van boerderij En-        Boerderij Ensing, met rechts de eerste             richting, ca. 1920. Rechts boerderij Ensing   nastraat, ca. 1960. Rechts voor hotel ´t
sing, ca. 1925-1935. Hiervan resteren thans   boom van een rij op de erfgrens (door rode         met aan de straatzijde een bomenrij.          Heerenhof een rij linden.
de twee linden.                               cirkel gemarkeerd), foto uit ca. 1930-1940.        (Bron: GAE).                                  (Bron: GAE).
(Bron: HE).                                   (Bron: GAE).




                                                                                                 Wilhelminastraat, met rechts de rij linden,   Situatie, ca. 1980-1985.
                                                                                                 ca. 1948. (Bron: GAE).                        (Bron: GAE).




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,        Combinatie van kadastrale hulpkaarten,             Wilhelminastraat, met centraal de beplan-
periode 1900-1940, met aanduiding van de      periode 1940-1965, met aanduiding van de           ting bij boerderij Ensing: een haag en
huidige bomen in rood.                        huidige bomen in rood.                             dan de rij linden, ca. 1930-1945. (Bron:
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).              (Bron: Kadaster, Archiefviewer).                   internet).




                                                                                            98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                                 Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                 35. Linden

                                 Aan de Wilhelminastraat, op de hoek met de Sterrenkamp, staan twee oude
                                 linden. Op deze plek werd midden 19e eeuw de boerderij van familie Ensing
                                 gebouwd. Toen de boerderij omstreeks 1950 plaatsmaakte voor hotel ‘t Hee-
                                 renhof, bleef een rij van ten miste vijf linden staan.22 De lindes zijn gekande-
                                 laberd.



                                 Boomsoort: 		               linde
                                 Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
                                 Ontstaan op part. terrein: ja
                                 Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                 Periode van aanplant:       1832-1900
                                 Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                 Toelichting:
                                 • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin
                                 • als beplanting bij een voormalige boerderij




Luchtfoto, ca. 1950-1960.
(Bron: internet/serc.nl).




                                 22      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/wilhelminastraat/ws03-a.htm




                            99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>SB4




Wilhelminastraat als laan, ca. 1900.                                                      Situatie zonder beplanting, ca. 1930.
(Bron: GAE).                                                                              (Bron: GAE).




Situatie, ca. 1920.
(Bron: GAE).                           Voortuinen tussen de panden aan de
                                       Wilhelminastraat en de laanbeplanting, ca.         Wilhelminastraat, met rechts de rij linden,
                                       1925.                                              ca. 1948. Links zijn de linden verdwenen.
                                       (Bron: GAE).                                       (Bron: GAE).




Situatie, ca. 1927.
(Bron: GAE).

                                                                                          Situatie, ca. 1960.
                                                                                          (Bron: GAE).




                                                                                    100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




      36. Linden als straatbomen

      Aan de Wilhelminastraat, tussen zijstraten Sterrenkamp en Kapelstraat, staan
      aan weerszijden linden als straatboom. Aan het begin van de 20e eeuw zou
      nog sprake zijn geweest van een laanbeeld, dat verdween door de aanleg
      van de trambaan omstreeks 1909 en de kap van de bomenrij aan de oost-
      zijde. Omstreeks 1925-1930 werd de weg verbreed en zouden ook de bomen
      aan de westzijde worden gekapt, waarna de gemeente in 1931-1932 (op een
      deel) nieuwe bomen aanplantte.23 Omstreeks 1990-1992 werden meerdere
      linden toegevoegd als straatboom. Een laanbeeld zou het echter niet meer
      opleveren.

      Boomsoort: 		              linde
      Huidige aanduiding:        waardevolle boomstructuur
      Ontstaan op part. terrein: nee
      Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
      Periode van aanplant:      1900-1940 en later
      Cult.hist. waarde: 		      hoog / positief
      Toelichting:
      • als verwijzing naar de voormalige laanbeplanting
      • als stedelijke straatbomen




      23      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/wilhelminastraat/




101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                              Huize Oosting, later het Oosting-instituut,   Situatie na nieuwbouw, ca. 1975-1980.
                                                                                              ca. 1930-1940. (Bron: Coll. S. Hoek).         (Bron: GAE).




Combinatie van kadastrale hulpkaarten,       Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
periode 1850-1900, met aanduiding van de     periode 1900-1940, met aanduiding van de
huidige bomen in rood.                       huidige bomen in rood.
(Bron: Kadaster, Archiefviewer).             (Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                                                                                              Afbraak van het buurpand (ook familie         Situatie, ca. 1980-1985.
                                                                                              Oosting) in 1963. Op de voorgrond de          (Bron: GAE).
                                                                                              plataan. (Bron: HE).




                                                                                              De plataan, foto tussen 1954 en 1963.         Bebouwing en frietkraam (rechts aanslui-
                                                                                              (Bron: HE).                                   tend op naaststaande foto) ter plekke van
                                                                                                                                            het Oostinginstituut, foto tussen 1954 en
Woonhuis van Jan Oosting (links)en herenhuis van familie Oosting, later het Oosting-                                                        1963. De boom stond rechts van de pla-
instituut, foto ca. 1915-1930. In de rode cirkel is de plataan weergegeven.                                                                 taan, aan de andere zijde van de voorma-
(Bron: Coll. S. Hoek).                                                                                                                      lige oprit. (Bron: HE).




                                                                                        102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                                                                                                        Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                     37. Plataan

                                                     Aan de Hoofdstraat, voor huisnrs. 41-43 staat, een forse plataan. Deze stond
                                                     aanvankelijk op de perceelsgrens tussen het herenhuis van familie Oosting
                                                     (het latere Oostinginstituut, in 1954 afgebroken) en de woning van Jan Oos-
                                                     ting. Deze laatste woning zou omstreeks 1893 zijn gebouwd en in 1963 ge-
                                                     sloopt.24 De boom stond waarschijnlijk links van de oprit naar de garage van
                                                     het landhuis van Oosting, waar aan de rechterzijde een andere boom stond
                                                     (mogelijk een linde). Indien beide bomen in dezelfde lijn stonden, heeft ook de
                                                     plataan binnen de perceelsgrens van de tuin van Oosting gelegen, aangezien
                                                     de rechter boom duidelijk achter het hekwerk is weergegeven.



                                                     Boomsoort: 		              plataan
                                                     Huidige aanduiding:        monumentale boom
                                                     Ontstaan op part. terrein: ja
                                                     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                     Periode van aanplant:      1832-1900
                                                     Cult.hist. waarde: 		      hoog
                                                     Toelichting:
                                                     • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin




Luchtfoto, ca. 2000. In de rode cirkel is de         24       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs04-f.htm; http://www.historisch-
plataan weergegeven. (Bron: RCE).                             emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs04-e.htm




                                               103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>SB4




      Tekening van De Weiert, door architecten-
      buro Ruf + Swager, 1979.
      (Bron: GAE).




                                                  104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




      38. Gleditsia’s

      De Notaris Oostingstraat is in de jaren 1960 ontstaan op de plek waar voor-
      heen het landhuis van de familie Oosting stond (tussen 1928 en 1954 het
      Oostinginstituut).25 In het plan ‘Stadsvloer’ (ca. 1990) was hier sprake van
      aanwezigheid en/of aanplant van essen en lijsterbes. De huidige beplanting
      met onder andere gleditsia’s is redelijk recent.

      Boomsoort: 		                gleditsia
      Huidige aanduiding:          waardevolle boomstructuur
      Ontstaan op part. terrein:   nee
      Huidige eigendomssituatie:   openbare ruimte
      Periode van aanplant:        na 1980
      Cult.hist. waarde: 		        indifferent
      Toelichting:
      • als recente straatbomen




      25      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs04-e.htm




105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>SB4




Aanduiding en nummering van huidige        Reconstructie van de situatie in de eerste         Reconstructie van de situatie in de eerste   Topografische kaart, uitgegeven in 1975.
locaties en clusters van bomen.            helft van de 19e eeuw (ca. 1832).                  helft van de 20e eeuw (ca. 1935).            (Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl;
bewerkt door SB4).




                                                                                        106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                                                                                                          Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                           3.6. kerkpad, schoolstraat, marktplein




Topografische kaart, uitgegeven in 1985.   Luchtfoto, opname 2016.
                                                                                                                    De kerk aan de zijde van de
(Bron: Kadaster; www.topotijdreis.nl).     (Bron: Google-maps).
                                                                                                                    Hoofdstraat, ca. 1961.
                                                                                                                    (Bron: GAE).




                                                                     107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>SB4

      Kadastraal
      minuutplan,
      1832, met
      aanduiding
      van de hui-
      dige bomen
      in rood.
      (Bron: RCE).




                     De Hoofdstraat, gezien richting noorden,           De Hoofdstraat, gezien richting zuiden,
      Combi-                                                            ca. 1900. Rechts de erfbeplanting bij de      Het Kerkpad gezien richting het westen.
                     ca. 1900. Links de erfbeplanting bij de                                                          Links de eik op de hoek, ca. 1960-1965.
      natie van                                                         kosterswoning.
                     kosterswoning.                                                                                   (Bron: Coll. S. Hoek).
      kadastrale                                                        (Bron: GAE).
                     (Bron: GAE).
      hulpkaar-
      ten, periode
      1850-1900,
      met aan-
      duiding van
      de huidige
      bomen in
      rood.
      (Bron:
      Kadaster,
      Archiefvie-
      wer).
                     Boerderij van koster/onderwijzer op de
                     hoek van Hoofdstraat en Kerkpad, gezien
                     vanuit het zuidoosten, afgebroken in 1916.                                                       Het Kerkpad gezien richting het westen,
                     Op de perceelsgrens staat een bomenrij.                                                          ca. 1978-1980. (Bron: Coll. S. Hoek).
                     (Bron: GAE).
      Idem, peri-
      ode 1905-
      1914.




                                                                        Kerkpad, gezien vanuit het westen,
                     Bankgebouw uit 1916. Enkele bomen op               richting Hoofdstraat, ca. 1920-1930. In het
      Idem, peri-    de perceelsgrens zijn behouden.                    midden de eik op de hoek van het bank-
      ode 1900-      (Bron: GAE).                                       gebouw, gemarkeerd door een rode cirkel.      Het Kerkpad, links de eik op de hoek, ca.
      1940.                                                             (Bron: GAE).                                  2000. (Bron: Coll. S. Hoek).




                                                                  108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                           39. Eik

                                                                           Op de hoek van de Schoolstraat-Kerkpad met de Hoofdstraat staat een oude
                                                                           eik vrijwel tegen de bebouwing. Anders dan de nabijgelegen eiken lag deze
                                                                           eik niet in de groenstrook rondom het kerkhof (zie hierna), maar is deze ont-
                                                                           staan op het erf van een boerderij. Deze boerderij was in de 19e eeuw in
                                                                           bezit van de ‘Kerk van Emmen’ en in 1832 stond ter plekke van de eik nog
                                             Bank en boom in 1975.
                                                                           een schuur. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de boerderij bewoond
                                             (Bron: GAE).                  door de koster/schoolmeester en was de schuur verdwenen.26 De eik heeft
                                                                           waarschijnlijk deel uitgemaakt van een bomenrij op de perceelsgrens. In 1920
                                                                           kwam op het perceel van de boerderij een bankgebouw, waarnaast de eik dan
                                                                           al als relatief oudere boom aanwezig is. Met de verbetering van de wegen
Luchtfoto, 1962.                                                           in het centrum kwam een verharde rijweg (Kerkpad-Schoolstraat) tussen de
(Bron: KLM Aerocarto).                                                     eik en de groenstrook rond het kerkhof. In 1978 maakt het gebouw van de
                                                                           AMRO-bank plaats voor het huidige gebouw.


                                                                           Boomsoort: 		               eik
                                                                           Huidige aanduiding:         monumentale boom
                                                                           Ontstaan op part. terrein: ja
                                                                           Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                           Periode van aanplant:       1832-1900
                                                                           Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                                           Toelichting:
                                                                           • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin
                                                                           • als verwijzing naar de (locatie van het) voormalige pad
Gemeentelijke boominventarisatie, 1957.
(Bron: GAE).




Tekening van De Weiert, door architectenburo Ruf + Swager, 1979.           26        http://www.historisch-emmen.nl/centrum/hoofdstraat/hs04-b.htm;   http://www.histo-
(Bron: GAE).                                                                         risch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp22.htm




                                                                     109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                               Luchtfoto, 1962.
Afbeelding van de kerk in ca. 1855, door                                                       (Bron: KLM Aerocarto).
J. Reijnders. Dit schilderij is kort voor de
afbraak van het schip en koor vervaardigd
en toont een ‘landschappelijke’ omgeving                                                                                                 Situatie ca. 1970-1980. (Bron: DA).
en twee grotere bomen aan de oostzijde.
Aangezien er reeds in 1832 meerdere ge-
bouwen in de omgeving lagen, kan worden
afgevraagd of de omgeving realistisch
is afgebeeld. Een kerkhof lijkt niet te zijn
getekend.
(Bron: www.geheugenvannederland.nl).


                                               Kerkpad langs de oude school. Rechts de
                                               eiken rondom het kerkhof.                       Situatie ca. 1965.
                                               (Bron: GAE).                                    (Bron: RCE).


                                                                                                                                         Situatie ca. 1980-1990. (Bron: GAE).




                                               Kerkpad, ca. 1968                               Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.
                                               (Bron: internet/serc.nl).                       (Bron: GAE).                              Situatie, ca. 1990-1995. (Bron: DA).




                                                                                         110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>                                                                                                 Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                40. Strook met eiken

                                                De kerk vormde reeds in de Middeleeuwen een middelpunt van Emmen. Oos-
                                                telijk van de kerk lag de doorgaande weg die de dorpen op de Hondsrug met
                                                elkaar verbond, aan de noordzijde lag een brink en (later) het marktplein,
                                                waartussen zich nog een boerderij en schooltje bevonden. Rondom de kerk
                                                zal reeds vroeg een kerkhof aanwezig zijn geweest, waar tot ca. 1840 werd
                                                begraven.27 Midden 19e eeuw (1855) is de kerk - op de toren na - herbouwd.
                                                Daarbij zou ook de stenen omheining van het kerkhof zijn verwijderd.28
                                                De rij met oude eiken ligt precies buiten het perceel van het kerkhof en ligt
                                                als groenstrook op de rand tussen het kerkhof en de omliggende paden
                                                (Schoolstraat-Kerkpad). Ook aan de noord- en oostzijde is in het verleden
Links de boom met steen, rechts de              meer beplanting aanwezig geweest. Mogelijk heeft de beplanting er (tevens)
voortuin van het oude gemeentehuis, ca.
1915-1930. (Bron: GAE).                         toe gediend om als houtwal het over de paden gedreven vee van het kerkhof
                                                te weren.
                                                Tot in de jaren 1970-1980 lag westelijk en zuidelijk van de bomen een rijweg
                                                en kon tussen de bomen worden geparkeerd. Later werden de eiken onder-
                                                deel van het plein rondom de kerk (Stadsvloer) en kwamen er verhoogde
                                                randen omheen.
                                                Onder één van de dikke eiken aan het toegangspad naar de kerk bevond zich
                                                een grote steen, waaraan een legende is verbonden. De eik is echter thans
                                                niet meer aanwezig.29

                                                Boomsoort: 		               eik
                                                Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur / monumentale bomen
Zicht op boom met de steen, vanuit de           Ontstaan op part. terrein: nee
voortuin bij het oude gemeentehuis, ca.         Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
1969. (Bron: DA).                               Periode van aanplant:       1832-1900 of eerder
                                                Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                Toelichting:
                                                • als historische beplantingstrook
                                                • als verwijzing naar de contour van het voormalige kerkhof
                                                • als verwijzing naar de (locatie van het) voormalige pad

                                                27      Zie ook: Hengst, P. den, De archeologische opgraving (1964) in de Grote Kerk van Em-
                                                        men, in: Nieuwe Drentse Volksalmanak, 2013, p. 117-156.
Resterende steen en stronk in plavei-           28      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp22.htm; http://www.historisch-
sel. Deze zijn verdwenen bij een nieuwe                 emmen.nl/centrum/marktplein/mp26.htm
bestrating. (Bron: GAE/Gemeente Emmen).         29      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp26-b.htm




                                          111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                        Dreschjeslaan, met links de nieuwe kos-
                                                                        terswoning en rechts de beplanting op de
                                                                        perceelsgrens.
                                                                        (Bron: Internet).




                             Kadastraal minuutplan, 1832, met aandui-
                             ding van de huidige bomen in rood.
                             (Bron: RCE).




                                                                        Rechts de voortuin van het oude gemeen-
                                                                        tehuis, ca. 1915-1930.
                                                                        (Bron: GAE).



Luchtfoto, ca. 1980.
(Bron: GAE).




                                                                        < Combinatie van kadastrale hulpkaarten,
                                                                        periode 1900-1940, met aanduiding van de
                                                                        huidige bomen in rood.
                                                                        (Bron: Kadaster, Archiefviewer).




                       112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>                                                                                                Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                41. Groep eiken

                                                Nabij de entree van het gemeentehuis staat een rij eiken, met aan het oos-
                                                telijke einde een forse eik. Deze eiken lagen oorspronkelijk aan de Dresch-
                                                jeslaan, die vanaf de Schoolstraat in westelijke richting naar de es liep.30 In
                                                het verlengde stond nog een rij eiken langs het voormalige pad, welke zijn
                                                verdwenen met de bouw van het gemeentehuis.
                                                Net als de eiken rondom het kerkplein zijn deze bomen wellicht als hout- of
                                                wildwal ontstaan om het vee uit het perceel ten noorden ervan te weren. Ook
Gemeentelijke boominventarisatie, 1957.         de oude eiken ten zuiden hiervan (tussen gemeentehuis en De Weiert) staan
(Bron: GAE).                                    ter plekke van voormalige wegbermen.



                                                Boomsoort: 		               eik
                                                Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur / monumentale boom
                                                Ontstaan op part. terrein: nee
                                                Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                Periode van aanplant:       1832-1900 / 1900-1940
                                                Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                Toelichting:
                                                • als verwijzing naar de naastgelegen voormalige particuliere tuin
                                                • als verwijzing naar de (locatie van het) voormalige pad


Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.
(Bron: GAE).




                                                30      http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp20.htm




                                          113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>SB4




                                           Gebogen toegangsweg en voortuin bij
                                           oude gemeentehuis.
                                                                                                Boomgroep, vijver en treurbeuk bij oude
                                           (Bron: HE).                                                                                    De treurbeuk bij de vijver.
                                                                                                gemeentehuis.
                                                                                                (Bron: HE).                               (Bron: HE).


Zicht uit de deur van het voormalige ge-
meentehuis, ca. 1960-1970.
(Bron: GAE/Gemeente Emmen).




                                           De tuin naast het gemeentehuis, gezien
                                           in oostelijke richting. Achter de vijver een
                                           taxusgroep, rechts een verhoging met
Oude gemeentehuis met direct links van
                                           beuk, esdoorn en acacia. Op de voorgrond
het pand enkele linden.
                                           stinzebeplanting.
(Bron: GAE/Gemeente Emmen).
                                           (Bron: GAE).




Het oude gemeentehuis aan de School-       Het oude gemeentehuis aan de School-                 Uitsnede van een plankaart door Gemeentewerken - werkgroep Emmen-centrum, omge-
straat. (Bron: HE).                        straat. (Bron: GAE/Gemeente Emmen).                  ving Hoofdstraat-Markt, situatie najaar 1991.




                                                                                          114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                 42. Plantsoen met bomen

                                                 Een groep van verschillende bomen staat verspreid in het plantsoen naast het
                                                 gemeentehuis. Deze resteert van de tuin bij een woning, later het gemeente-
                                                 huis, die ten noorden van het plantsoen stond.
                                                 Ter plekke van een oudere boerderij werd in 1874 een woning gebouwd door
                                                 H.M. Gosselaar, die betrokken was bij de verveningen in de gemeente. Na-
                                                 dat Gosselaar naar Assen was verhuisd en de gemeente behoefte had aan
                                                 een nieuw gemeentehuis, werd de woning door Gosselaar aangeboden en
                                                 verkocht. De gemeente Emmen kocht in 1880 de woning inclusief de tuin
                                                 ten zuiden ervan en het pootrecht op het terrein aan de noordzijde (waar de
Het oude gemeentehuis na de brand, 1976.
                                                 muziekkoepel kwam).31 Het is niet bekend of de tuin na de overdracht aan de
Rechts een rij linden.
(Bron: DA).                                      gemeente is gewijzigd. Aan het begin van de 20e eeuw geven afbeeldingen in
                                                 ieder geval een landschappelijk ingericht terrein weer, met een gebogen oprit
                                                 voorlangs het huis, linden zuidelijk tegen het huis, enkele naaldbomen en
                                                 coniferen (chamaecyparis en taxus), een vijver met treurbeuk, een bontblade-
                                                 rige esdoorn en buiten de vijver en heesters een grasveld met stinzeplanten.
                                                 De vijver lag linksvoor ten opzichte van het huis terwijl aan de achterzijde van
                                                 de tuin een heuveltje was opgeworpen met erachter een singel van linde, eik
                                                 en esdoorn. Aan de zuidzijde stond een kleine boomgroep met kastanje, aca-
                                                 cia, spar, bruine beuk en bonte esdoorn.
                                                 Na de bouw van het nieuwe gemeentehuis tussen 1967 en 1970 werd het als
                                                 raadszaal gebruikte achterhuis van het oude gemeentehuis in 1974 gesloopt.
                                                 In 1975 brandde de rest van het pand uit en werd uiteindelijk eveneens ge-
                                                 sloopt. De gebogen oprit met daartussen gazon met bloemperk werd bij het
                                                 plein getrokken (waar thans het oorlogsmonument staat) en ter plekke van het
                                                 pand werd een bloemenklok aangelegd.

                                                 Boomsoort: 		               linde, eik, esdoorn
Het oude gemeentehuis na de brand, 1976.
                                                 Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur / waardevolle bomen
(Bron: DA).
                                                 Ontstaan op part. terrein: ja
                                                 Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                 Periode van aanplant:       1832-1900 of later
                                                 Cult.hist. waarde: 		       hoog
                                                 Toelichting:
                                                 • als verwijzing naar de voormalige particuliere tuin
                                                 • als verwijzing naar de tuin (in landschapsstijl) bij het voormalige gemeentehuis
                                                 31       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp11.htm




                                           115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>SB4




Luchtfoto ca. 1995-2000. (Bron: GAE).




                                          Het water ‘Wittendijk’ op de brink, gezien
                                          richting het westen, ca. 1910-1918.
                                          (Bron: GAE).
Gemeentelijke boominventarisatie, 1957.
(Bron: GAE).                                                                                 Tekening door Gemeentewerken Emmen, ‘Ecologische stadsvloer’, 1990. (Bron: GAE).




                                          Het water ‘Wittendijk’ op de brink, gezien
Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.   richting het oosten, ca. 1910-1918.                Het marktplein, gezien vanaf de kerktoren,   Situatie bij muziekkoepel, na nieuwbouw
(Bron: GAE).                              (Bron: GAE).                                       ca. 1935-1960. (Bron: GAE).                  Bikbar uit 1978. (Bron: GAE).




                                                                                       116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>                                                                                      Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                     43. Plantsoen met eiken

                                     Aan de noordwestzijde van het markt- en kerkplein ligt een gebied met plant-
                                     soen en oude eiken. Ten zuiden ervan stond tot 1975 het 19e eeuwse ge-
                                     meentehuis.
                                     Dit gebied behoorde van oudsher tot een brink, één van de meerdere ge-
                                     meenschappelijke ruimtes in het prestedelijke centrum van Emmen. Op deze
                                     brink stonden bomen, die doorgaans dienden als bouwmateriaal en overig
                                     nuttig gebruik, en was een kolk aanwezig (de Wittendijk), die als bluswater (of
                                     brandgat) en drenkplaats voor vee zal hebben dienstgedaan.32 Deze ‘vijver’
                                     werd in 1918 gedempt.
                                     De brink lag ingesloten tussen vier wegen: aan de oostzijde de Schoolstraat
                                     (die doorliep tussen kerkhof met toegang naar de kerk en het gemeentehuis),
                                     aan de noordzijde een gebogen pad (thans Marktplein), aan de westzijde
                                     een pad (waar thans de Hondsrugweg ligt) en aan de zuidzijde een pad naar
                                     een boerderij. In de positie van de bomen is thans nog te herkennen dat deze
                                     langs de Schoolstraat stonden. Ook aan de zuidzijde stonden de bomen aan
                                     weerszijden op een rij, wat tot in de jaren 1950-1970 nog aanwezig was (tot
                                     aanleg parkeerplaats, later busstation) en waarvan thans nog een enkele eik
                                     resteert.
                                     Om muziekuitvoeringen te kunnen geven werd in 1913 een verplaatsbare mu-
                                     ziekkoepel op het Marktplein geplaatst. Deze werd in 1934 vervangen door
                                     de huidige vaste koepel.33 Enkele meters verderop kwam de vaste plek van
                                     de ‘Bikbar’.



                                     Boomsoort: 		                eik
Schoolstraat, ca. 1980-1990.         Huidige aanduiding:          waardevolle boomstructuur
(Bron: internet/serc.nl).            Ontstaan op part. terrein: nee
                                     Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                     Periode van aanplant:        1832-1900 of later
                                     Cult.hist. waarde: 		        hoog / positief
                                     Toelichting:
                                     • als verwijzing naar de voormalige brink
                                     • als verwijzing naar (locatie van) voormalige paden

                                     32       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp06.htm
                                     33       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp07.htm




                               117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                      Beplanting op de kruising Hoofdstraat en
                                                          Beplanting op de kruising Hoofdstraat en    Marktplein, ca. 1980-1985.
                                                          Marktplein, ca. 1969. Voor de boerderij     (Bron: GAE).
                                                          de rode en witte paardenkastanje, later
                                                          vervangen door de huidige bomen. Tussen
                                                          boerderij en kerk staat nog een hoge eik.
                                                          (Bron: DA).




Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.
(Bron: GAE).




                                                                                                      Situatie na herinrichting (plan ‘Stadsvloer’)
                                                                                                      omstreeks 1990.
                                                                                                      (Bron: GAE).


                                                          Achterzijde van de voormalige boerderij
                                                          aan het Marktplein (toenmalige ‘Oudheids-
                                                          kamer’), zonder beplanting, ca. 1975.
                                                          (Bron: DA).




                                          < Tekening van De Weiert, door
                                          architectenburo Ruf + Swager,
                                          1979.                                                       Schoolstraat en achterzijde ‘Oudheidska-
                                          (Bron: GAE).                                                mer’, ca. 1980-1990. (Bron: GAE).




                                                    118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                  44+45+46. Amberbomen, paardenkastanjes en linden

                                                  Rondom de historische boerderij op het Marktplein (voorheen ookwel ‘Oud-
                                                  heidskamer’) staan diverse bomen.
                                                  Deze in de 19e eeuw herbouwde boerderij brandde in 2006 uit en werd tot het
                                                  huidige pand wederopgebouwd.34 In de omgeving van de boerderij (en op het
                                                  Marktplein) heeft altijd wel beplanting gestaan, maar locatie en intensiteit wis-
                                                  selde. Van deze twee amberbomen aan de zuidzijde dateert de oudste boom
                                                  van vóór de brand. Ter plekke van de twee paardenkastanjes stonden in 1957
Situatie 2007, na de brand in het achter-         en 1972 reeds een witte en rode paardenkastanje, later vervangen door de
ste deel. Leilinden en paardenkastanje            huidige bomen. De leilinden dateren van vóór de brand (en van vóór 2005),
(rechts) zijn aanwezig.
(Bron: RCE).                                      maar komen voordien niet als erfbeplanting bij de boerderij voor.
                                                  De amberbomen en paardenkastanjes staan op het marktplein, buiten het
                                                  oorspronkelijke erf van de boerderij. De leilinden staan deels op het oorspron-
                                                  kelijke perceel.

                                                  Boomsoort: 		                 amberboom, paardenkastanje, linde
                                                  Huidige aanduiding:           waardevolle boomstructuur
                                                  Ontstaan op part. terrein: nee
                                                  Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                  Periode van aanplant:         na 1980
                                                  Cult.hist. waarde: 		         paardenkastanjes: positief / amberboom, linden: indifferent
                                                  Toelichting:
Situatie westzijde 2007.                          • als verwijzing naar een voormalig agrarisch erf
(Bron: RCE).                                      • als relatief recent stedelijk groen




Situatie noordzijde 2007.
(Bron: RCE).


                                                  34       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp10.htm




                                            119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>SB4




Gemeentelijke boominventarisatie, 1957.
(Bron: GAE).                                                                                Dichte beplanting binnen een keermuur
                                                                                            rondom de kerk, ca. 1969.
                                                                                                                                       Tekening van De Weiert, door architecten-
                                                                                            (Bron: DA).
                                                                                                                                       buro Ruf + Swager, 1979.
                                          Zicht langs de voormalige boerderij aan                                                      (Bron: GAE).
                                          het Marktplein op beplanting ten noorden
                                          van de kerk, ca. 1974. Links tussen de
                                          dichte beplanting de ‘Haddersbank’. Het
                                          bronzen beeld bij de boerderij is in 1963
                                          geplaatst.
                                          (Bron: DA).




                                                                                            Bomen in gazon op het voormalig kerkhof,   De ‘Haddersbank’, met op achtergrond
                                                                                            ca. 1979.                                  nog relatief lage beplanting.
                                                                                            (Bron: DA).                                (Bron: GAE/Gemeente Emmen).




                                                                                            Situatie na herinrichting, ca. 1995.
Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.                                                     (Bron: DA).
(Bron: GAE).




                                                                                      120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                 Groen Erfgoed in centrum Emmen




                                                                                                47. Boomgroep

                                                                                                Aan deze zijde van de kerk heeft altijd diverse beplanting gestaan, maar lo-
                                                                                                catie en intensiteit wisselde. Thans bestaat de beplanting uit meerdere eiken,
                                                                                                beuk, moeraseik, plataan, linde en amerikaanse eik.
                                                                                                In 1832 stond aan de oostzijde van deze boomgroep nog een klein schoollo-
                                                                                                kaal en liep middendoor de grens tussen het erf bij de boerderij en het kerkhof.
                                                                                                In het midden van de 20e eeuw is deze grenslijn nog herkenbaar aan de
                                                                                                aanwezige beplanting: een strook met fijnspar, prunus en meidoorn. Op de
                                                                                                inmeting uit 1972 staan daarnaast esdoorn, beuk en amerikaanse eik ge-
                                                                                                noteerd. Tot in de jaren 1980-1990 stond op de plek een gedenkbank voor
                                                                                                Roelof Zegering Hadders.35
                                                                                                De huidige beplantingsstructuur dateert waarschijnlijk uit de jaren 1970-1980,
                                                                                                aangezien de huidige bomen relatief jong zijn. De linde en moeraseik dateren
                                                                                                uit het plan ‘Stadsvloer’ van ca. 1990.


                                                                                                Boomsoort: 		               eik, linde, plataan, moeraseik, beuk, amerikaanse eik
                                                                                                Huidige aanduiding:         waardevolle boomstructuur
                                                                                                Ontstaan op part. terrein: nee
                                                                                                Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
                                                                                                Periode van aanplant:       na 1980
                                                                                                Cult.hist. waarde: 		       positief / indifferent (zie kaart ‘waardestelling bomen’)
                                                                                                Toelichting:
                                                                                                • als verwijzing naar (de perceelsrand van) het voormalige kerkhof (als groene omge-
                                                                                                  ving kerk) en erf




Uitsnede van een plankaart door Gemeentewerken - werkgroep Emmen-centrum, om-
geving Noorderstraat, ‘reconstructie Marktplein’, getekend 15-11-1989; laatst gewijzigd
15-10-1991. De linde en moeraseik zijn met een rode cirkel gemarkeerd.
(Bron: Gemeente Emmen).                                                                         35       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp09.htm




                                                                                          121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>SB4




                                                                                                                                              Boerderij aan het Marktplein na de brand,
                                                                                                  Geen beplanting tussen Schoolstraat en      waarbij enkele bomen langs de School-
                                                                                                  boerderij en ruigte op het voormalige erf   straat nog aanwezig zijn, 2007.
                                                                                                  aan de zuidzijde, 1975.                     (Bron: RCE).
                                                                                                  (Bron: DA).




                                                                                                  Gemeentelijke boominventarisatie, 1972.
                                                                                                  (Bron: GAE).


Overzicht van de boomlocaties rondom de kerk en markt, met duiding van de bomen die
in de afgelopen ca. 15 jaar zijn verdwenen (op basis van vergelijking van de VTA uit 2007
met de VTA uit 2013, luchtfoto uit 2016 en veldverkenning in 2018).
(Bron ondergrond: Kadaster; www.pdok.nl).




                                                                                            122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>                                                       Groen Erfgoed in centrum Emmen




      48+49. Eiken, paardenkastanje en linde

      Aan de westzijde van het huidige pand staan een oudere paardenkastanje
      en linde. Op het terras aan de zuidzijde staan twee oudere eiken. Gezien de
      leeftijd dateren deze bomen van vóór de brand in 2006.
      De kastanje en linde staan op de grens tussen erf en Schoolstraat. Voor 1940
      stond hier nog een opstal. De eiken zijn vermoedelijk ontstaan als opslag op
      het voormalige terrein rondom de boerderij, waarvan het achterste gedeelte in
      1934 in gebruik werd genomen als museum ‘Oudheidskamer De Hondsrug’.36
      In 1972 zijn de eiken, paardenkastanje en linde nog niet aanwezig en bestaat
      de beplanting op het voormalige erf hoofdzakelijk uit berk en hazelaar.


      Boomsoort: 		                eik, paardenkastanje, linde
      Huidige aanduiding:          waardevolle boomstructuur
      Ontstaan op part. terrein: nee
      Huidige eigendomssituatie: openbare ruimte
      Periode van aanplant:        1965-1980 of later
      Cult.hist. waarde: 		        positief
      Toelichting:
      • als verwijzing naar het voormalige agrarische erf
      • als verwijzing naar (locatie van) voormalige paden




      36       http://www.historisch-emmen.nl/centrum/marktplein/mp10.htm




123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>SB4




      124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>                                                                                                                             Groen Erfgoed in centrum Emmen



Bronnen

                                                                                   Reijers, O., M. Horst, M. van Damme, e.a., Cultuurhistorische waardenkaart
Literatuur                                                                         Emmen, gemeente Emmen, The Missing Link, Cultuurland Advies, Het Over-
Berserik, O., Bladeren in Emmen, 1979.                                             sticht, 17 november 2016.

Dulk, S. den, Een mensenpark: Van dierentuin naar stadspark, in: Cascade,          Roller, G.J., Archeologische begeleiding herinrichting Marktplein en omgeving
bulletin voor tuinhistorie, 25 (2016) 2, p. 35-52.                                 (fase 1) te Emmen, gemeente Emmen (DR), MUG Ingenieursbureau, rapport
                                                                                   2014-44, 2 juli 2014.
Engelsman, T., Groene monumenten in Emmens centrum, in: Kroniek, Tijd-
schrift Historische Vereniging Zuidoost-Drenthe, 21 (2012) 46, p. 17-22.           Roller, G.J., Archeologische begeleiding Centrumverbetering Marktplein te
                                                                                   Emmen, gemeente Emmen (DR), MUG Ingenieursbureau, rapport 2016-54,
Frank, C.J.B.P., J. de Jong, Van Esdorp naar Groeikern, Cultuurhistorische         22 december 2016.
gebiedsanalyse en quickscan waardevolle bebouwing in het gebied Centrum
Noord in Emmen, Monumenten Advies Bureau, juli 2018.                               Scholtens, L.M., Ruimtelijke gebiedsanalyse en -visie Stedelijke Wateropgave
                                                                                   Emmen, Bijlage 8: Emmermeer - Emmen Centrum en omgeving, HHvB Ad-
Gemeente Emmen en Ondernemersvereniging Vlinderstad Emmen Centrum,                 viesburo voor landschapsinrichting, juni 2012.
Omgevingsvisie Emmen Centrum, Compact, groen, gezellig en bereikbaar,
2017.                                                                              Scholtens, L.M., Emmen Centrum Oost Ruimtelijke Structuur, HHvB Advies-
                                                                                   buro voor landschapsinrichting, november 2012.
Gemeente Emmen, Verslag Inventarisatie Bomen voormalige villatuin Linden-
hof; Rondgang met Wubbien R. de Jong, 2 sept. 2015.                                Scholtens, L.M., Dierenpark Emmen, Het landschap van het Oude Dierenpark
                                                                                   Emmen in historisch perspectief, Een landschappelijke analyse in het kader
Gemeente Emmen, Waardering bomen Mensenpark, 2016.                                 van het project Centrumvernieuwing Emmen - Mensenpark, Bureau Schol-
                                                                                   tens, september 2014.
Gemeente Emmen, Creatief mensenpark, Kwaliteitsboek, 6 juli 2017.
                                                                                   Sebregts, L., Nieuw hart voor open groene stad. Centrumplannen voor Em-
Hanskamp, B., Bewogen ruimte, De ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe,             men in tijden van groei en krimp, in: De Architect, december 2014 – januari
1942-1970, 2012.                                                                   2015.

Hengst, P. den, De archeologische opgraving (1964) in de Grote Kerk van            Tulp, C., Emmen, Marktplein 9, Definitieve Opgraving en Archeologische Be-
Emmen, in: Nieuwe Drentse Volksalmanak, 2013, p. 117-156.                          geleiding, De Steekproef bv, rapport 2016-06/01, november 2017.

Historische Vereniging Zuidoost Drenthe, Oud Emmen vanuit de lucht, 1996.          Withaar, J., S. Hoek-Beugeling, G. van der Veen, 100 jaar Emmen (deel 1 en
                                                                                   2), 2003-2004.
Huygen, P., Emmen, de bouw van een aangename stad in het groen, NAi
Uitgevers, 1995.




                                                                             125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>SB4


Instanties
Gemeente Emmen
Gemeentearchief Emmen (GAE)
Historisch Emmen (HE)
Drents Archief (DA)
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
Nationaal Archief (NA)
Kadaster, archiefviewer

Internet
www.ahn.nl
www.pdok.nl
www.topotijdreis.nl
www.cultureelerfgoed.nl
www.archieven.nl
www.drentsarchief.nl
www.serc.nl
www.qoop.nl
www.kadaster.nl
www.historisch-emmen.nl
www.emmen.nl
www.geheugenvandrenthe.nl
www.hvzod.org
dwarsbongel.blogspot.com/2013/10/oude-fotos-en-emmen-de-storm-van-13.
html




                                                                        126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Specialisten in Groen Erfgoed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>