<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Rondkomen
 Bijlage I Beleidskader sociaal domein
CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Inwoners
    hebben een
    zeker bestaan.




2   Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.   CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1.1 Definitie opgave
In de opgave Rondkomen streven we naar bestaanszekerheid voor inwoners:
ze zijn financieel zelfredzaam (eventueel met een steuntje in de rug).
Ze hebben een voldoende en voorspelbaar inkomen en een financiële buffer,
wonen betaalbaar en duurzaam en hebben toegang tot betaalbare zorg.



Definitie:

    Inwoners hebben een zeker bestaan

Toelichting:
De kern van een zeker bestaan is het hebben van voldoende
financiële zekerheid en de mogelijkheden om mee te doen.
De opgave Rondkomen zien we in de eerste plaats als het
voorkomen en tegengaan van armoede en schulden. Onder
bestaanszekerheid verstaan we ook toegang tot onderwijs,
sport, cultuur, etc. We zien dit als noodzakelijke voorwaarden
om de rust en ruimte te vinden die nodig zijn voor individue-
le ontwikkeling en meedoen in de samenleving. Armoede en
schulden zijn niet alleen een privéprobleem, maar vaak ook
een gevolg van de inrichting van onze maatschappij1.




  Thema’s:
       Inkomen
       Financiën
       Armoedebestrijding
       Schuldhulpverlening




         CONCEPT                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4   Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.   CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2 Het beeld van Emmen

Uit onderzoek blijkt dat problematische schulden geen directe relatie hebben met armoede binnen
families (intergenerationeel). Wel komen problematische schulden in sommige buurten meer voor
dan in andere en vooral onder lage inkomens. Mogelijke verklaringen zijn dat mensen met lage
inkomens sneller in de schulden komen door onverwachte uitgaven, verhogingen door te laat betaalde
rekeningen en problemen omtrent teveel ontvangen toeslagen2.

Het percentage huishoudens met een laag inkomen in Em-                           Emmen telt 107.865 inwoners en 49.111 huishoudens9. In 2021
men is de afgelopen jaren gedaald van 9,5% (2013) naar 8,8%                      was het aantal inwoners met een bijstandsuitkering in Emmen
(2018). In 2018 waren dat 4100 huishoudens. Het percentage                       49,9 per 1.000 inwoners. Het gemiddelde in Nederland was
is hoger dan in Nederland (7,9%) en Drenthe (7,1%). Een laag                     43,110. Emmen loopt momenteel behoorlijk in. De actuele stand
inkomen komt in Emmen het vaakst voor bij eenoudergezinnen                       is 38,40. De cijfers voor Drenthe en Nederland verbeteren
met minderjarige kinderen3,4. Het mediaan (oftewel doorsnee)                     echter ook. De relatieve achterstand van Emmen wordt hier-
besteedbaar inkomen bedroeg in 2020 in Emmen € 23.900,                           door naar verwachting niet minder 11.
terwijl dit in Drenthe € 25.500 en in Nederland € 25.900
was5,6. Het hebben van een passend inkomen is van belang om
aan de basisbehoeften te kunnen voldoen. Een voldoende en
stabiel inkomen geeft meer zekerheid en autonomie. Inkomen
verklaart voor een belangrijk deel onze ervaren gezondheid,
veiligheid, vertrouwen en sociale contacten7.


Aantal huishoudens in beeld in de gemeente Emmen
(percentage sociaal minimum)8:
Bron: Waarstaatjegemeente.nl, “CBS Emmen,” 2020, geraadpleegd 16 januari 2023,
https://www.waarstaatjegemeente.nl/jive.


Percentage van              Percentage         Aantal            Aantal
wettelijk sociaal minimum   huishoudens        huishoudens       inwoners

101%                        7,6%               3.733             8.198

105%                        9,6%               4.715             10.355

110%                        11,9%              5.845             12.835

120%                        15,8%              7.760             17.042




1.3 Factsheet Rondkomen
In de factsheet op de volgende pagina de belangrijkste grafie-
ken die een inzicht geven in de stand van zaken op de opgave
Rondkomen.



           CONCEPT                                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>           Factsheet Rondkomen                                                                                                                         Data zijn aangeleverd en geverifieerd door Datalab Emmen.



We zien dat het percentage huishoudens met een gere-                                                                                     We zien dat Emmen ten opzichte van Nederland en ook
gistreerde problematische schuld in Emmen ten opzichte                                                                                   Drenthe, een groter percentage werkzoekenden kent met
van Drenthe fors is: 9-11%. Het aantal schuldbemiddelingen                                                                               een uitkering van het UWV en huishoudens met een bij-
loopt terug van ver boven de 150 in 2018 naar tussen de 50                                                                               standsuitkering heeft. Het aantal kinderen in gezinnen met
en 100 in 2022. Dat wil niet zeggen dat het aantal huishou-                                                                              een uitkering is in Emmen in verhouding hoog.
dens met financiële problemen afneemt. Misschien neemt
die zelfs toe. Het is belangrijk om zicht te krijgen op deze
situaties, zeker in het licht van ‘focus op jeugd”.




R1 WW Uitkeringen                                                                                                                 R2 Huishoudens in de bijstand
Emmen Drenthe Nederland Juni 2021 t/m mei 2022                                                                                    Emmen Drenthe Nederland
               4
                                                                                                                                                 8.8

                                                                                                                                                 8.0
               3
                                                                                                                                                 7.2
percentage %




                                                                                                                                  percentage %




               2                                                                                                                                 6.4

                                                                                                                                                 5.6

                 1                                                                                                                               4.8

                                                                                                                                                 4.0

               0                                                                                                                                  ↕
                     JUN JUL AUG SEP OKT NOV DEC JAN FEB MRT APR MEI
                                                                                                                                                         2015




                                                                                                                                                                   2016




                                                                                                                                                                              2017




                                                                                                                                                                                         2018




                                                                                                                                                                                                    2019




                                                                                                                                                                                                               2020
R3 Kinderen in gezin met uitkering
Emmen Drenthe Nederland
                 11
                 10
                     9
                     8
                     7
  percentage %




                     6
                     5
                     4
                     3
                     2
                     1
                     0
                         2004

                                2005

                                       2006

                                              2007

                                                     2008

                                                            2009

                                                                   2010

                                                                          2011

                                                                                 2012

                                                                                        2013

                                                                                               2014

                                                                                                      2015

                                                                                                             2016

                                                                                                                    2017




                                                                                                                                                  2020
                                                                                                                           2018

                                                                                                                                   2019




6                        Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.                                                                                   CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>R4 Schulden
Huishoudens met problematische schulden per gemeente 2021

Gemeente 2021
  > 11%
  9-11%
  7-9%
  5-7%
  < 5%
E = Emmen
                                                                          R5 Schuldbemiddeling
                                                                                         200




                                                                                         150
                                                                          in aantallen




                                                                                         100




                                                                                          50




                                                                                           0
                                                                                               2008

                                                                                                      2009

                                                                                                               2010

                                                                                                                      2011

                                                                                                                             2012

                                                                                                                                    2013

                                                                                                                                           2014

                                                                                                                                                  2015

                                                                                                                                                         2016

                                                                                                                                                                 2017

                                                                                                                                                                         2018

                                                                                                                                                                                2019

                                                                                                                                                                                       2020

                                                                                                                                                                                              2021

                                                                                                                                                                                                     2022
                                      R6 Mediaan gestandaardiseerd inkomen
                                      Emmen Drenthe Nederland


                                                30
                                                                   27.5




                                                25
                                                                                                               27.1




                                                                                                                                                                       25.1
                                                            24.3




                                                                                                        24.0
                                                     22.8




                                                                                                 22.5




                                                                                                                                                                22.3




                                                20
                                 percentage %




                                                                                                                                                         21.0




                                                15

                                                10

                                                 5

                                                 0
                                                     2011                                       2015                                                     2019




   CONCEPT                                                                                                                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.4 De doelenboom Rondkomen uitgelegd
      Doelenboom
Wat willen we bereiken (maatschappelijke effecten)?


        Opgaven
    De maatschappelijke  Wat willen
                        effecten zijn:               we bereiken?                     Waar zien we dat aan?
    1. Inwoners zijn financieel zelfredzaam (voldoende,                    Waar zien we dat aan?
      voorspelbaar inkomen en een financiële buffer op
      kunnen bouwen).                  Inwoners voelen zich
                                         prettig en veilig in
                                                                             Maatschappelijk
                                                                                        voor elkaar
                                                                                                    effect 1
                                                                                   Inwoners zetten zich in
                                                                                                                                  Meer inwoners
    2. Inwoners kunnen betaalbaar, duurzaam wonen en                                       en de leefomgeving.
                                                                                                                                 ontmoeten elkaar.
                                      de eigen leefomgeving.
      hebben toegang tot betaalbare zorg.
                                                                                Inwoners zijn financieel zelfredzaam.
                                           Inwoners kunnen
De maatschappelijke effecten die we willen bereiken op de                  Hoe kunnen weeen
                                                                                         zien
                                                                                             Inwoners hebben
                                                                                               of inwoners
                                                                                            zinvolle en    zelfredzaam kunnen
                                                                                                                       worden?
                                                                                                                                     Inwoners
                                                                                                                              zijn Welk
                                              meedoen.                                    passende daginvulling.                    wie ze zijn.
opgave Rondkomen worden hieronder in de (deel) doelenboom                  resultaat hebben we voor ogen? Onderstaand gaan we hierop

        Goedvoelen
gevisualiseerd en vervolgens in deze paragraaf toegelicht.                 in. Het is tevens een uitleg van de doelenboom Rondkomen.

                                         Inwoners hebben                                     Inwoners maken
                                          gelijke kansen op                               keuzes waardoor hun
                                                                           Waar zien we dat aan?
                                                                                          gezondheid toeneemt.
                                       een goede gezondheid.

                                                                           1.1 Inwoners krijgen vroegtijdig ondersteuning
                                          Inwoners kunnen                      om te voorkomen     dat het mis gaat.
                                                                                       Inwoners hebben               Inwoners
                                     zo veel en zo lang mogelijk We willen meer   aan de voorkant
                                                                              een passende woning zorgen dat hebben
                                                                                                             het goed   gaat,
                                                                                                                    passende
                                                                                  of woonvorm.                ondersteuning.
                                            thuis wonen.         in plaats van achteraf ondersteunen als het mis is gegaan.
                                                                           Voldoende financiële zekerheid en de mogelijkheden om mee
                                                                           te doen betekenen  voor
                                                                                        Inwoners      steeds meer huishoudens de eindjes
                                                                                                 zijn geen
                                              Inwoners                                 slachtoffer van huiselijk
                                                                           aan elkaar knopen.    Of soms het ene gat vullen met het andere.
                                          ervaren veiligheid                          geweld, kindermishandeling,
                                                                           We zetten in op onzegeweld
                                                                                        seksueel wettelijke
                                                                                                      en    taken, preventie en vroegsig-
                                            in eigen huis.                                (financiële) uitbuiting.
                                                                           nalering. We willen ketenbrede afspraken over het signaleren
                                                                           en vroegtijdig ontzorgen van inwoners, met name (eenouder)
                                                                           gezinnen, met financiële problemen, inclusief een ‘perspectief-
                                                                           plan’ over huisvesting,   inkomen, startkwalificatie,
                                                                                        Kinderen en jongeren                     zorg,
                                                                                                                           Kinderen metetc.
                                             Jeugdigen                                      nemen deel aan                   (potentieel) minder kansen
                                         kunnen hun talenten                            (regulier) onderwijs en            krijgen optimale ondersteuning
                                                                           Naast   eenoudergezinnen        zijn zzp’ers
                                                                                          jeugdigen halen een             het meest
                                                                                                                                  om hunkwetsbaar
                                                                                                                                          talenten te
                                             ontplooien.                                   startkwalitficatie.                   kunnen ontplooien.
                                                                           voor armoede , zeker als er geen partnerinkomen is. Onderne-
                                                                                           12


                                                                           mers zijn vaak niet goed op de hoogte van de mogelijkheden
                                                                                           Aanstaande) ouders/
                                       Kinderen en jeugdigen               wanneer zijverzorgers
                                                                                        financiële   problemen
                                                                                                 en hun kinderen hebben Jeugdigen
                                                                                                                         en schaamte    speelt
                                                                                                                                  en ouders in
                                                                                                                                kwetsbare situaties
                                         groeien gezond en                 vaak een(-9rol,
                                                                                       mnd-4 jaar) krijgen
                                                                                           waardoor        vroegtijdig (te) laat worden gesteld.
                                                                                                        hulpvragen                worden gezien
                                                                                     ondersteuning waar nodig voor
                                             veilig op.                    Met de   oprichting
                                                                                      een goede van   het
                                                                                                start in hetGeldloket
                                                                                                            leven.
                                                                                                                                  en ondersteund.
                                                                                                                        Zakelijk beogen we een
        Ontwikkelen                                                        bijdrage te leveren aan het eerder bereiken van ondernemers
                                                                           en zzp’ers.     Inwoners ontvangen                     Er zijn voldoende
                                   Iedereen werkt en participeert                        een passend aanbod aan             mogelijkheden om te kunnen
                                         eventueel met een                              participatiemogelijkheden          participeren (o.a. basisbanen
                                                                                        als zij hierin ondersteund         en (collectieve) arbeidsmatige
                                         steuntje in de rug.                                 moeten worden.                        dagbesteding).


              Opgave:              Wat willen we bereiken?                               Waar zien we dat aan?


                                            Inwoners zijn                                    Inwoners krijgen                  Inwoners die te maken
                                       financieel zelfredzaam.                           vroegtijdig ondersteuning              hebben met armoede
                                                                                             om te voorkomen                        krijgen een
                                     (voldoende/voorspelbaar inkomen en
                                                                                             dat het misgaat.                    steuntje in de rug.
                                      kunnen financiële buffer opbouwen)



                                    Inwoners kunnen betaalbaar,                           (Kwetsbare) inwoners                 Inwoners zijn in staat
                                                                                           worden ondersteund                om passende woonruimte
                                     duurzaam wonen en hebben                             om energiearmoede te               te huren of te kopen in de
                                    toegang tot betaalbare zorg.                               voorkomen.                      gewenste omgeving.
        Rondkomen



8       Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.                                     CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>1.2 Inwoners die te maken hebben met                                                     willen ervoor zorgen dat we in gesprek gaan om tot maatwerk
    armoede krijgen een steuntje in de rug.                                              voor inwoners te komen. Tot nu toe valt de gemeente nog te
We vervullen onze rol als vangnet voor inwoners met een laag                             vaak terug op de eigen beleidsinstructies en -regels, vanuit
inkomen, die niet of moeilijk kunnen rondkomen. We hebben                                doelmatigheid. Dit gaat ten koste van maatschappelijk ren-
ons minimabeleid ingericht om mensen mee te laten doen en                                dement: we bereiken op korte termijn een (financieel) effect,
een toekomstperspectief te bieden. Maar gemeenten mogen                                  maar de gevolgen op langere termijn zijn minder effectief.
geen inkomenspolitiek voeren (de groei van zowel hoge als                                Het kan voor inwoners soms grote gevolgen hebben en voor
lage inkomens beïnvloeden). Dit is voorbehouden aan het rijk.                            overheid en maatschappij vaak duurder uitpakken. Dit willen
We kunnen alleen beleid maken voor compensatieregelin-                                   we veranderen en ketenbreed aanpakken. Het gaat dan vooral
gen, veelal op individueel niveau. Dat
         Inwoners                      betekent
                                   Inwoners ervarenin
                                                    datprincipe dat                      om wederzijds begrip en niet om (financiële) beheersing of het
    ervaren een veilige                 de leefomgeving uitnodigt
mensenleefomgeving.
        met een hoger            inkomen, die
                                            tothun huishoudboekje
                                               gezond gedrag.            niet            bereiken van efficiency.
rond krijgen, geen aanspraak kunnen maken op inkomenson-
dersteuning van de gemeente13, wel op schulddienstverlening.                             1.4 Inwoners worden op maat ondersteund.
Ook biedt het Geldloket informatie en advies voor alle inwo-                             Het bieden van financiële rust voor onze inwoners is de sleutel
     Inwoners zijn in staat
ners.
   omVerder    kanaan
       mee te doen    hethetcollege     het percentage van het wettelijk                 tot het oplossen van andere problemen. Armoede- en schul-
    maatschappelijk leven.
sociaal minimum aanpassen.                                                               denproblematiek werken door in gedrag, dat niet langer moet
We vervullen ook een rol in het voorkomen dat inwoners dit                               worden gezien als niet-willen (versus niet-kunnen). We zien
vangnet nodig hebben. Speerpunten in de Strategienota zijn                               dat er ook een grote groep niet-lukkers is16. Door financiële
eigen kracht of zelfredzaamheid en een zeker bestaan. Zo                                 zorgen nemen mensen minder initiatieven om de problemen
dragen we indirect bij aan gezondheid, veiligheid, welzijn en                            zelfstandig op te lossen, vergeten afspraken, leveren stukken
sociale samenhang. Een zeker bestaan draagt bovendien bij                                niet in; mensen gaan de wereld anders ervaren. Bij financiële
aan werken en meedoen. Daarbij willen we intergenerationele                              zorgen, richten mensen zich vooral op datgene (waarvan ze
overdracht van problematiek voorkomen. We willen problema-                               denken) dat ze het missen17. In onze (schuld)hulp aan inwoners
tiek meer duurzaam oplossen en meer bij de wortel aanpakken                              houden we hier rekening mee. We helpen om de (financiële)
in plaats van symptoombestrijding. We willen vanuit rode dra-                            problemen van een inwoner of een gezin in kaart te brengen
den (veel voorkomende problematiek in dorp of wijk) ingrijpen                            en op te lossen en begrijpen de rol die geldzorgen daarin
in samenhang met de andere opgaven.                                                      spelen.


1.3 Inwoners zien de overheid als                                                        1.5 Inwoners die het meest risico lopen het financieel
    een betrouwbare partner.                                                                 niet te redden zijn bij de gemeente in beeld.
De overheid, landelijk of lokaal, is mede-veroorzaker van
                                                                                                                            Vervolg:
                                                                                         Vindplaatsen zijn tastbare plekken, zoals een leer-/werkbedrijf
veel financiële nood bij kwetsbare inwoners. Bijvoorbeeld:
hoe lager het inkomen van een inwoner, hoeervaren
                                           groter het aantal
                                                                                                                       Hoe gaan we
                                                                                         of een niveau van ontwikkeling of omstandigheden waarin een
                                                                                         inwoner verkeert. Laaggeletterdheid en multiproblemcasu-
                                                                                         ïstiek zijn in die zin belangrijkedat   doen?
                                 Jeugdigen
     Jeugdigen en hun ouders
inkomstenbronnen          eninzet
 ervaren dat onderwijs en de  inkomensondersteunende     regelingen.
                                        geen belemmeringen                                                                 indicatoren voor armoede en
                                            in het krijgen van zorg en
 van zorg en ondersteuning in
Daar wordt het niet eenvoudiger,
  samenwerking plaatsvindt.
                                 laagdrempeliger
                              ondersteuning            en toegan-
                                            in de overgang                               schulden18. We willen een bijdrage leveren aan taalvaardigheid
                                              naar volwassenheid.
kelijker van. Hier zien we ook een verband met wantrouwen                                en ‘digiwijsheid’ van inwoners, ze betrekken bij de samenle-
van inwoners richting de overheid14.                                                     ving en hen gelijke kansen bieden19. Hoe bereiken we onze
                                          Jeugdigen worden               Kinderen/jeugdigen in
   Jeugdigen en hun ouders
                                    gestimuleerd gezond te leven                inwonersworden
                                                                    onveilige thuissituaties voor financiële ondersteuning? Hier willen we samen
   krijgen hulp met focus op
Onze   strategie    is vanuit        via aanbod van activiteiten
                              de bedoeling werken, met een sys-        adequaat  ondersteund  en
                                                                                (blijven) optrekken    met vrijwilligersorganisaties en onze part-
    wat nodig is binnen hun
                                      en kennisverbreding over       signalen van kinderen worden
          leefsituatie.
teem dat dit ondersteunt. Wat we willen         bereiken staat cen-
                                          middelengebruik.                      ners
                                                                        vroegtijdig    in het maatschappelijk middenveld. Voor ondernemers
                                                                                    onderkend.

traal, niet regels. We organiseren (alleen) wat dáár voor nodig                          kiezen we voor het Geldloket Zakelijk. Dit maakt deel uit van
is. We Inwoners
        geven professionals
                ervaren
                            ruimte om beslissingen
                                       Inwoners
                                                   te nemen                           de ondernemersboulevard
                                                                               Organisaties  worden                   van meerdere
                                                                                                                 Niet werkende   inwonersorganisaties   die voor
                                                                          gestimuleerd werk (voltijd of      (zonder uitkering, die in principe
en   sturen
       dat hetop  resultaten
               onderwijs en      en   effecten in plaats van op inzet . We
                                              worden ondersteund      15
                                                                                      ondernemers
                                                                         deeltijd) te bieden            werken. wel kunnen werken) worden
                                                                                             aan inwoners
      de arbeidsmarkt goed                 op een duurzame inzet naar
                                                                           die een afstand hebben tot           gestimuleerd deel te nemen
       op elkaar aansluiten.                  werk en participatie.
                                                                                 de arbeidsmarkt.                 aan het arbeidsproces.




                                                                                  Inwoners die het meest
         Inwoners zien                          Inwoners worden
                                                                                risico lopen het financieel
       de overheid als een                          op maat
                                                                                 niet te redden zijn bij de
      betrouwbare partner.                        ondersteund.
                                                                                    gemeente in beeld.



         Minima worden op
                                                 Inwoners ervaren
           passende wijze
                                               een passend aanbod
      financieel ondersteund,
                                            aan zorg en ondersteuning
     zodat zij toegang hebben
                                             in de gemeente of regio.
       tot noodzakelijke zorg.




            CONCEPT                                                                                                                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                 Het vinden van passende woonruimte in de gewenste om-
  Maatschappelijk effect 2                                       geving is daarmee niet altijd een kwestie meer van vraag en
                                                                 aanbod en de financiële draagkracht van de inwoner.
                                                                 We willen inwoners helpen die door (financiële) problemen
     Inwoners kunnen betaalbaar,                                 of life events helemaal geen woonplek hebben of vanuit een
     duurzaam wonen en hebben                                    instelling in een dorp of wijk komen wonen of daarnaar terug-
     toegang tot betaalbare zorg.                                keren. Deze situaties pakken we op in de brede context van
                                                                 de inwoner en het breder kader van de hulpverlening rond de
2.1 (Kwetsbare) inwoners worden ondersteund om                   inwoner. Wanneer deze inwoner eenmaal een woonplek heeft,
    energiearmoede te voorkomen.                                 willen we dat de inwoner ook in staat is om de woonplek te
Inflatie en toenemende energieprijzen kunnen leiden tot een      behouden en zich in de woonomgeving te handhaven, eventu-
stijging van (problematische) schulden. De kans is groot dat     eel met een (voortdurend) steuntje in de rug. We zoeken hier
inwoners, die zich eerder prima konden redden, in de proble-     de dialoog met omwonenden, woningcorporaties en zorgaan-
men komen, zelfs inwoners met een relatief hoog inkomen en       bieders.
ondernemers. Verder zijn er signalen dat inwoners met schul-
den en/of een inkomen rond het bestaansminimum sowieso           2.3 Minima worden op passende wijze financieel
steeds moeilijker kunnen rondkomen. Het Centraal Planbureau          ondersteund zodat zij toegang hebben tot
schatte dat tussen de 670.000 en 1,2 miljoen huishoudens             noodzakelijke zorg.
door inflatie en hoge energieprijzen op termijn moeite krijgen   Uit gesprekken met onze maatschappelijke en strategische
met het betalen van hun maandelijkse lasten20,21.                partners, blijkt dat ons huidige pakket aan regelingen goed in
                                                                 elkaar zit. In het collegeakkoord staat dat de inkomensonder-
Het voortdurend bieden van compensatieregelingen voor de         steunende regelingen in stand worden gehouden25. Het bereik
hoge energierekening is op termijn dweilen met de kraan open.    van de regelingen kan echter veel beter26. Voor het vergroten
Inwoners, huiseigenaren, verhuurders en woningcorporaties        van het bereik, het preventief werken en vroegsignalering,
zullen daarom hun woningen moeten verduurzamen of andere,        moeten we intensiever samenwerken met maatschappelijke en
betaalbare woonruimte moeten zoeken. De energietransitie         strategische partners. Hiervoor moeten we ‘achter de voor-
brengt kosten met zich mee: de prijzen stijgen, terwijl huur-    deur komen’ en hier zijn de maatschappelijke en strategische
ders geen invloed hebben op de kostbare, energiebesparende       partners geschikter voor dan de gemeente27. Dit is een belang-
maatregelen die verhuurders moeten nemen. Bovendien wo-          rijk thema binnen de opgave Rondkomen.
nen ze vaak in slecht geïsoleerde woningen22. Vanuit het Rijk
wordt veel gedaan om de financiële gevolgen van de transitie     De strategie van Emmen is om het maatschappelijk mid-
te minimaliseren. We blijven werken in het verlengde hiervan.    denveld een grotere rol te laten spelen bij het meedoen van
                                                                 (groepen) kwetsbare inwoners28. Uit gesprekken met onze
Voor hulp bij het in kaart brengen en oplossen van schulden,     maatschappelijke partners blijkt dat de gemeente wel stevi-
waar energienota’s vaak deel van uitmaken, kunnen inwoners       ger de regierol kan pakken op de samenwerking, ofwel: het
en ondernemers een beroep doen op de gemeente. We willen         versterken van de ketensamenwerking. We willen rode draden
de bereikbaarheid van onze (schuld)dienstverlening verbete-      aanpakken door met elkaar centrale vragen te formuleren over
ren en vergroten. Deze plaatsen we in het breder kader van       de problematiek, zoals we met elkaar hebben geoefend in het
hulpverlening aan inwoner en gezin, als onderdeel van bijvoor-   traject ‘Energiewerkplaats’ met ‘Schouders Eronder’.
beeld de verklarende analyse jeugdhulp.
                                                                 Bij noodzakelijke zorg willen we ook onze regelingen onder de
2.2 Inwoners zijn in staat om passende woonruimte te             loep nemen en onderzoeken waar deze beter aan kunnen slui-
    huren of te kopen in de gewenste omgeving.                   ten op de omstandigheden van inwoners. Er zijn signalen dat
De gemeente zet in op een betaalbare, duurzame woning, nu        inwoners met een laag inkomen helemaal geen gebruik meer
en in de toekomst. Samen met woningbouwcorporaties, inwo-        maken van noodzakelijke zorg, omdat ze zich zorgen maken
ners, maatschappelijke organisaties en zorgpartijen werkt de     of ze die zorgnota’s kunnen betalen. Samenwerking met onze
gemeente aan een passend woningaanbod voor verschillende         maatschappelijke partners is belangrijk om deze onwenselijke
doelgroepen zoals studenten, starters, senioren, jonge gezin-    ontwikkeling in kaart te brengen, te kunnen begrijpen en er
nen en mensen uit kwetsbare groepen23. Maar vooral huurders      wat aan te doen. Nadrukkelijk geldt ook hier dat de nood van
met een la(a)g(er) inkomen hebben moeite om hun woonlasten       de inwoner het uitgangspunt is, niet regels of beleidsinstruc-
te betalen. Zij kunnen vaak maximaal 20-35% van hun inkomen      ties.
aan huur uitgeven. Nieuw landelijk huurbeleid gaat deze groep
helpen. Vanuit het programma ‘Betaalbaar Wonen’ wordt bij-
voorbeeld gezorgd voor gematigde huurstijgingen en is het de
bedoeling mensen weer een woning toe te wijzen die bij hun
inkomen past24.




10     Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.                 CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.4 Inwoners ervaren een passend aanbod aan zorg en                Tot slot voor wat betreft de opgave Rondkomen
    ondersteuning in de gemeente of regio.                         het volgende:
Een speerpunt in de strategie van Emmen is beleid op kinderen      Onze doelen ontlenen we aan de definitie die Divosa aan
en jongeren, ofwel focus op jeugd. 1 op de 5 jeugdigen woont       bestaanszekerheid geeft. Een zeker bestaan betreft niet alleen
in een risicogezin29. Deze focus is drieledig. Ten eerste willen   voldoende en voorspelbaar inkomen, maar ook betaalbaar wo-
we bij financiële ondersteuning van een huishouden handelen        nen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een
in het belang van de jeugdige. Ten tweede, het opgroeien in        financiële buffer op te bouwen. We staan voor een inclusieve
armoede kan nadelige effecten hebben. Uit onderzoek blijkt         samenleving, waarin iedereen tot zijn recht komt en op een
bijvoorbeeld dat dit de cognitieve ontwikkeling bedreigt30. Hier   gelijkwaardige manier actief meedoet. Dit biedt iedereen per-
zien we nadrukkelijk dat het voorkomen en tegengaan van ar-        spectief om een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenle-
moede van kinderen en jongeren een mogelijkheidsvoorwaar-          ving en om te werken aan ontwikkeling38. In onze Strategienota
de is voor hun ontwikkeling. Zoals we ook zien bij de toesla-      willen we meer kwaliteit van leven voor inwoners die nu aan
genaffaire, kan het hebben van problematische schulden een         de kant staan en we willen intergenerationele overdracht van
reden zijn voor uithuisplaatsing van kinderen en jongeren31.       problematiek voorkomen. Hiervoor zetten we vooral in op een
Ten derde willen we ook naast de jeugdige staan in haar of         zeker bestaan, participatie en inclusie. Dit zijn voorwaarden
zijn financiën, om te voorkomen dat ze in de financiële pro-       voor, en heeft een positief effect op, gezondheid, veiligheid en
blemen komen. Geld uitgeven wordt steeds eenvoudiger door          welzijn39.
betalen via pinpas of mobiele telefoon en winkelen via internet
is inmiddels ingeburgerd, ook voor jongeren. Ook de moge-          De onderzoekers van het rekenkameronderzoek naar het
lijkheden voor flitskrediet en betaling achteraf nemen toe. We     schulden- en armoedebeleid van de gemeente Emmen (2022)
ondersteunen huishoudens daarom al met budgetcursussen of          zien dit ook zo. Armoede- en schuldenproblematiek is in de
een budgetcoach. Dit willen we meer bij kinderen en jongeren       eerste plaats financieel, maar het werkt wel stevig door in
brengen. Daarnaast willen we op zoek naar geschikte, be-           sociaal maatschappelijke zin. Inwoners trekken zich terug uit
trouwbare digitale hulpmiddelen, zodat met name kinderen en        sociale contacten en boeten als gevolg van de ervaren stress
jongeren beter grip houden op inkomsten en uitgaven.               vaak in op hun veerkracht. Het minimabeleid kan de gevolgen
                                                                   van armoede verzachten, maar niet de structurele oorzaken
Intergenerationele armoede is een taai vraagstuk, met name in      wegnemen40. We realiseren ons dat armoede- en schul-
de Veenkoloniën . Door verschillende mechanismen die op el-
                  32
                                                                   denproblematiek geworteld is in een groter vraagstuk van
kaar inwerken, hebben nieuwe generaties uit arme families een      bestaansonzekerheid. Duurzaam effectieve armoedebestrij-
grotere kans om ook arm te worden. Het gaat over hardnekki-        ding moet zich daarom richten op meer dan verzachting (het
ge, ingeslepen patronen en opvattingen over de eigen situatie,     verstrekken van voorzieningen gericht op meedoen) en curatie
waarbij we willen oppassen voor projectie op wat goed is voor      (oplossingen zoals schuldregelingen). Het vraagt ook om
de inwoner, in plaats van kijken naar de behoefte van een          structurele aanpakken op terreinen zoals arbeidsmarktbeleid,
huishouden. Om deze armoede te doorbreken, is een brede,           woningbouw, onderwijs en het overbruggen van gezondheids-
langdurige benadering nodig, waarmee zowel in de families als      verschillen. In dit licht bestempelen we het beleid gericht op
in hun omgeving veranderingen tot stand komen. Daarbij moet        armoede en schulden naar beleid gericht op het bevorderen
van jongs af aan extra worden geïnvesteerd in de jeugdigen33.      van een zeker bestaan41. Dit kan alleen slagen als we de opga-
Uit onderzoek blijkt dat er vooral aandacht moet zijn voor de      ve verbinden met de andere opgaven in sociaal, economisch
manier waarop jeugdigen en hun ouders geïnformeerde beslis-        en fysiek domein.
singen kunnen nemen over de studie- en werkopties34. In de
doe-agenda’s willen we aandacht, over de opgaven heen, hoe
we ze hierbij kunnen ondersteunen.


Wet- en regelgeving en koopkrachtberekeningen gaan uit
van rationele mensen die weten waar ze recht op hebben,
dat ook krijgen en niet te maken krijgen met financiële tegen-
slagen. Inwoners die het lukt om overzicht te houden over
alle inkomsten en uitgaven. Die aanname is door onderzoek
weerlegd35,36. In de praktijk is het maken van de juiste keuzes
een moeilijke opgave door de complexiteit en hoeveelheid
van regelingen. Zeker voor mensen die laaggeletterd zijn of
een licht verstandelijke beperking hebben. Met name voor de
laatste groep willen we (weer) meer investeren in duurzame
financiële begeleiding (ofwel inkomensbeheer), samen met
beschermingsbewind, dat bijdraagt aan de zelfredzaamheid
van inwoners en het voorkomen dan wel verergeren van (multi)
problematiek37.



         CONCEPT                                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Eindnoten
1.    Roel Lauwerier, Nadja Jungmann & Leonieke van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede-
      en Minimabeleid (SAM). In opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 28 juni 2022, 6, geraadpleegd
      12 december 2022, https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/f620bd91-1004-407b-92c1-
      792f1341350c?documentId=d3e14383-b1e8-4035-aba6-93ddfc5f2af5&agendaItemId=a0a1be41-48b5-4cc7-b2d3-
      4087337a2e79.
2.    Rijksuniversiteit Groningen, Problematische schulden in de Veenkoloniën,” oktober 2020, geraadpleegd 25 januari 2023,
      https://armoedegroningen.nl/wp-content/uploads/2020/10/Factsheet-problematische-schulden_RUG2020.pdf.
3.    Trendbureau Drenthe, “Armoede: Het beeld van de gemeente Emmen,” april 2020, geraadpleegd 13 januari 2023, https://
      trendbureaudrenthe.nl/wordpress/wp-content/uploads/2020/04/Feitenblad-Armoede-Emmen-2020.pdf.
4.    Trendbureau Drenthe, “Kenmerken van huishoudens met een (langdurig) laag inkomen,” geraadpleegd 13 januari 2023, https://
      trendbureaudrenthe.nl/armoede/wie-hebben-lage-inkomens/.
5.    Centraal Bureau voor de Statistiek, “Regionale monitor brede welvaart,” 2022, geraadpleegd 13 januari 2023, https://www.cbs.
      nl/nl-nl/cijfers/detail/85343NED?q=emmen%20inkomen.
6.    Trendbureau Drenthe, “Materiële welvaart,” geraadpleegd 16 januari 2023, https://trendbureaudrenthe.nl/brede-welvaart/
      materiele-welvaart/.
7.    Trendbureau Drenthe, “Materiële welvaart.”
8.    Waarstaatjegemeente.nl, “CBS Emmen,” 2020, geraadpleegd 16 januari 2023, https://www.waarstaatjegemeente.nl/jive.
9.    Centraal Bureau voor de Statistiek, “Huishoudensstatistiek,” 2022, geraadpleegd 16 januari 2023, https://opendata.cbs.nl/
      statline/#/CBS/nl/dataset/71486NED/table?fromstatweb.
10. Waarstaatjegemeente.nl, “Werk en inkomen,” 2021, geraadpleegd 16 januari 2023, https://www.waarstaatjegemeente.nl/
      dashboard/dashboard/Werk-en-inkomen.
11.   Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM). In
      opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 28 juni 2022, 5.
12. Huub Crijns, “Armoede en sociale uitsluiting,” 6, geraadpleegd 2 december 2022, https://www.socialealliantie.nl/images/pdf/
      armoede-en-sociale-uitsluiting-2021.pdf.
13.   Divosa, “Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is,” 2019, 2, geraadpleegd 16 januari 2023, https://www.divosa.nl/sites/
      default/files/divosa-wanneer-rondkomen-niet-vanzelfsprekend-is.pdf.
14. Roel Lauwerier, Nadja Jungmann & Leonieke van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede-
      en Minimabeleid (SAM). In opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 28 juni 2022, 7, geraadpleegd
      12 december 2022, https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/f620bd91-1004-407b-92c1-
      792f1341350c?documentId=d3e14383-b1e8-4035-aba6-93ddfc5f2af5&agendaItemId=a0a1be41-48b5-4cc7-b2d3-
      4087337a2e79.
15. Gemeente Emmen, “Strategienota Emmen. Ambities van Emmen voor de lange termijn in een snel veranderende wereld,” 25
      november 2021, 32, geraadpleegd 12 december 2022, https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2f7cdbe7-
      a12e-44fb-a2dd-71f3d35aa17e?documentId=56e77e19-16e8-4a04-b1ba-d64726b28d6c&agendaItemId=7e0ed3ef-9ec3-
      4912-8e27-c7bfe899bb8a.
16. Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM). In
      opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 24.
17.   Sendhil Mullainathan and Eldar Shafir, Scarcity. Why having too little means so much (New York: Penguin Group, 2014), 135-7.
      Haakjes toegevoegd.
18. Roeland van Geuns, Lisette Desain & Rianne van der Weijden, Hulp bij armoede Bouwstenen voor effectieve hulpverlening bij
      armoede en schulden (Houten: Bohn, Stafleu, Van Loghum, 2019), 88.
19. Gemeente Emmen, “Coalitieakkoord 2022-2026. Vooruit en betrokken,” 28, geraadpleegd 22 december 2022, file:///H:/
      Downloads/volledige-coalitieakkoord-2022-2026%20(8).pdf.
20. Centraal Planbureau, “Centraal Economisch plan 2022,” maart 2022, 5, geraadpleegd 17 januari 2023, https://www.cpb.nl/
      sites/default/files/omnidownload/Centraal-Economisch-Plan-CEP-2022.pdf.
21. Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM). In
      opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 5.
22. Divosa, “Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is,” 4.
23. Gemeente Emmen, “Coalitieakkoord 2022-2026. Vooruit en betrokken,” 14.
24. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, “Programma Betaalbaar wonen,” geraadpleegd 30 januari 2023,
      https://www.volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/programma-betaalbaar-wonen.




12      Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.                   CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>25. Gemeente Emmen, “Coalitieakkoord 2022-2026. Vooruit en betrokken,” 28.
26. Vergadering van de raadscommissie Samenleving op 11 oktober 2022.
27. Vanwege “onzichtbare mechanismen, zoals “wantrouwen jegens de overheid.” Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht,
     “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM). In opdracht van Rekenkamercommissie
     gemeente Emmen,” 7.
28. Gemeente Emmen, “Strategienota Emmen. Ambities van Emmen voor de lange termijn in een snel veranderende wereld,” 31.
29. Crijns, “Armoede en sociale uitsluiting,” 6.
30. Geuns, Desain & Van der Weijden, Hulp bij armoede Bouwstenen voor effectieve hulpverlening bij armoede en schulden, 32.
31. Naud van der Ven, “Werk en Reflectie over Jürgen Habermas,” geraadpleegd 10 januari 2023, http://nevn.home.xs4all.
     nl/W&R%20over%20J%C3%BCrgen%20Habermas.html.
32. Sociaal Planbureau Groningen, Trendbureau Drenthe, Rijksuniversiteit Groningen, “Armoede van generatie op generatie in de
     Veenkoloniën,” oktober 2018, geraadpleegd 16 januari 2023, https://sociaalplanbureaugroningen.nl/wordpress/wp-content/
     uploads/2018/11/feitenblad-armoede-van-generatie-op-generatie_oktober-2018.pdf.
33. Trendbureau Drenthe, “Generatie-armoede doorbreken. Wat werkt?” april 2020, geraadpleegd 16 januari 2023, https://
     trendbureaudrenthe.nl/wordpress/wp-content/uploads/2020/04/Feitenblad_generatiearmoedeV6.pdf.
34. Sanne Visser, Mechanismen en interventies bij intergenerationele armoede (Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, 2019),
     11, geraadpleegd 16 januari 2023, https://pure.rug.nl/ws/portalfiles/portal/82391302/Rapportage_Literatuuronderzoek_
     mechanismen_en_interventies_Intergenerationele_armoede.pdf. Italics door de auteur.
35. Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM).
     In opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 88.
36. Divosa, “Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is,” 4
37. Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet, “Duurzame financiële dienstverlening,” geraadpleegd 18 januari 2023,
     https://www.nvvk.nl/ons-werkveld/financiele-begeleiding#dfd. Duurzame financiële begeleiding ofwel duurzame financiële
     dienstverlening (DFD) is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van iemand met schulden als een
     schuldregeling (nog) niet mogelijk lijkt. Met DFD zorgt de schuldhulpverlener dat iemands financiële omstandigheden niet
     verder verslechteren, soms als onderdeel van een hulpverleningsketen. Ook bij DFD krijgen mensen met schulden soms
     aanvullende ondersteuning in de vorm van budgetbeheer, budgetcoaching of flankerende hulp. Soms zorgt dat ervoor dat
     iemand alsnog een schuldregeling kan krijgen.
38. Divosa, “Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is,” 2.
39. Gemeente Emmen, “Strategienota Emmen. Ambities van Emmen voor de lange termijn in een snel veranderende wereld,” 30.
40. Divosa, “Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is,” 5.
41. Lauwerier, Jungmann & Van Dordrecht, “Rekenkameronderzoek Schulddienstverlening, Armoede- en Minimabeleid (SAM).
     In opdracht van Rekenkamercommissie gemeente Emmen,” 6.




         CONCEPT                                                                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Aantekeningen




14   Verder Samen in het sociaal domein. Beleidskader: ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’.   CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>          Ontwerp en opmaak: Paul Kooi — www.100pk.nl




CONCEPT
                                                        Aantekeningen




15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Colofon                 Bezoekadres                      www.emmen.nl
©2023 Een uitgave van   Raadhuisplein 1, 7800 RA Emmen
de gemeente Emmen       Telefoon: 14 0591                gemeente@emmen.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>