<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Modelgedragscode Integriteit (dagelijkse)
bestuurders in gemeenten, provincies en
waterschappen




                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2




    Leeswijzer modelbepalingen
    • […] of [iets] = nader in te vullen, zie bijvoorbeeld veelvuldig in de aanhef.
    • [iets OF iets] = nadere keuze te maken tussen verschillende opties, zie bijvoorbeeld veelvuldig in de aanhef.
    • [iets] = facultatief, zie bijvoorbeeld in de aanhef.
    • Ook zijn er combinaties mogelijk. Zie de aanhef, dat een facultatief onderdeel bevat dat ook nog eens ingevuld
      moet worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Modelgedragscode Integriteit (dagelijkse)
bestuurders in gemeenten, provincies en
waterschappen
    [De raad van de gemeente OF Provinciale staten van OF Het algemeen bestuur van] [naam gemeente OF provincie
    OF waterschap];
    Gelezen het voorstel van [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten OF het dagelijks bestuur van] van
    [datum en nummer];
    Gelet op de artikelen [41c, tweede lid, en 69, tweede lid, van de Gemeentewet OF 40c, tweede lid, en 68, tweede lid, van
    de Provinciewet OF 33, derde lid, en 45 van de Waterschapswet];
    [gezien het advies van [naam commissie];]


    besluit[en] vast te stellen de Gedragscode integriteit [burgemeester en wethouders OF
    commissaris van de Koning en gedeputeerden OF voorzitter en overig leden van het dagelijks bestuur] [naam gemeen-
    te OF provincie OF waterschap en eventueel jaartal]




Inleiding
    Deze inleiding maakt integraal onderdeel uit van deze gedragscode.
    Goed bestuur is integer bestuur. Daarmee is integriteit niet alleen een verantwoordelijkheid van de individuele politieke
    ambtsdragers, maar een gezamenlijk belang dat de hele organisatie en het hele bestuur in al zijn geledingen aangaat.
    De gedragscode richt zich daarom zowel tot de individuele politieke ambtsdragers als tot de bestuursorganen. Ons
    democratische systeem en de democratische processen kunnen niet zonder integer functionerende organen en func-
    tionarissen. Integriteit van politieke ambtsdragers verwijst naar de zorgvuldigheid die politieke ambtsdragers moeten
    betrachten bij het invullen van hun rol in de democratische rechtsstaat. Dat betekent de verantwoordelijkheid nemen
    die met de functie samenhangt en bereid zijn verantwoording af te leggen, aan collega-bestuurders en/of (leden van)
    de volksvertegenwoordiging en bovenal aan de burger. In de democratische rechtsstaat dient een ieder zich te houden
    aan de wetten en regels die op democratische wijze zijn vastgesteld. Dat geldt zeker voor de politieke ambtsdragers
    die (mede)verantwoordelijk zijn voor de totstandkoming van die wetten en regels. Zonder dat zal het vertrouwen in de
    democratische rechtsstaat worden ondermijnd en het draagvlak voor de naleving van de wetten en regels verdwijnen.
                                                                                                                                3
    Vertrekpunt voor de politieke ambtsdrager is dan ook de eed of gelofte die de politieke ambtsdrager bij de ambtsaan-
    vaarding aflegt.


    Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar ziet ook op de onderlinge omgangsvormen. Een respectvolle om-
    gang met burgers en organisaties, tussen politieke ambtsdragers onderling en tussen politieke ambtsdragers en mede-
    werkers, met behoud van eigen politieke inhoud en stijl, is van groot belang.


    De volksvertegenwoordiging stelt zowel voor de eigen leden als voor de dagelijkse bestuurders (voorzitter en overige
    leden van het dagelijks bestuur) een gedragscode vast. Dat is zo vastgelegd in de [Gemeentewet OF Provinciewet OF
    Waterschapswet]. De gedragscode is richtsnoer voor het handelen van individuele politieke ambtsdragers en heeft tot
    doel hen te ondersteunen bij de invulling van hun verantwoordelijkheid voor de integriteit van het openbaar bestuur.
    Voor de twee groepen van politieke ambtsdragers (volksvertegenwoordigers en dagelijkse bestuurders) is er een afzon-
    derlijke gedragscode. Onderhavige gedragscode heeft betrekking op de dagelijkse bestuurders: de [burgemeester OF
    commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] en de [wethouders OF gedeputeerden OF leden van het dagelijks
    bestuur van het waterschap]. Veel bepalingen zijn voor dagelijkse bestuurders en volksvertegenwoordigers gelijk. Er
    zijn ook verschillen. Die hebben te maken met de staatsrechtelijke posities en met de voor hen geldende wettelijke
    (integriteits)regels. [De gemeenteraad is OF Provinciale staten zijn OF Het algemeen bestuur van het waterschap is] een
    politiek orgaan. In de volksvertegenwoordigingen worden specifieke of (partij-)politieke belangen ingebracht voor het
    algemeen belang van [de gemeente OF de provincie OF het waterschap]. Deze politieke ambtsdragers krijgen het man-
    daat van hun kiezers en de gedragscode dient de vervulling van het kiezersmandaat te ondersteunen.

    Het handelen van het dagelijks bestuur en van de bestuurders staat ten dienste van [de gemeente OF de provincie OF
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    het waterschap]. De ambtsdragers aan wie en de organen waaraan het dagelijks bestuur is opgedragen, zijn over hun
    bestuurlijke handelen en over hun functioneren verantwoording schuldig aan de volksvertegenwoordigende organen.
    Aan het dagelijks bestuur en de bestuurders worden ook in de gedragscode bijzondere eisen gesteld om optimale
    openheid en controleerbaarheid mogelijk te maken.


    Het rechtskarakter van de gedragscode is dat van een interne regeling, als nadere invulling en concretisering van de
    wettelijke regels. De gedragscode bevat in aanvulling op wettelijke regels gedragsnormen en regels over procedures
    die de transparantie van het handelen van politieke ambtsdragers evenals van de besluitvorming over en de naleving
    van de normen vergroten. Zij vormt een beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en discussies. Het niet nale-
    ven van de gedragscode heeft geen rechtsgevolgen. Sprake is van zelfbinding. De regels worden in gezamenlijk debat
    vastgesteld door de politieke ambtsdragers zelf. In dit licht moeten de regels in de code worden gezien. Dat maakt de
    gedragscode evenwel niet vrijblijvend. De bestuurders kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich over
    de naleving ervan te verantwoorden. Het niet naleven van de gedragscode kan dus wel onderdeel worden van politiek
    debat en politieke gevolgen hebben.


    Integriteit is een thema dat betekenis krijgt in het handelen. Een integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts
    een dode letter. Daarom moet het handelen van politieke ambtsdragers regelmatig onderwerp van gesprek zijn, juist
    ook onderling, en ook daarbij geeft de gedragscode ondersteuning. De code en de voorgestelde registraties zijn instru-
    menten. Integriteit is uiteindelijk niet in regels te vangen. In de woorden van de schrijver C.S. Lewis gaat het om ‘doing
    the right thing, even when no one is watching’.


    Integer handelen kan alleen in een cultuur en organisatie waar ook de andere waarden van goed bestuur worden na-
    gestreefd. De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur1 benoemt een aantal kernwaarden van goed openbaar
    bestuur. Integriteit wordt hierin in één adem genoemd met openheid. ‘Openheid en integriteit’: “het bestuur is open en
    integer en maakt duidelijk wat het daaronder verstaat.” De wetgeving (en de gedragscode in aanvulling hierop) bevat
    diverse voorschriften inzake openheid met het oog op de integriteit.


    Die voorschriften hebben betrekking op openbaarmaking van nevenfuncties en/of neveninkomsten, van geschenken,
    buitenlandse reizen, excursies en evenementen. De registraties in de codes zijn bedoeld om de transparantie te bevor-
    deren die belangenverstrengeling en onverantwoord en/of onjuist gebruik van publieke middelen door politieke ambts-
    dragers moeten tegengaan. De politieke ambtsdrager is primair zelf verantwoordelijk voor zijn integriteit en hij zal zich
    daar in alle openheid over moeten verantwoorden.


    De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur verbindt openheid en integriteit met de kernwaarden participatie,
    behoorlijke contacten met burgers, doelgerichtheid en doelmatigheid, legitimiteit, lerend en zelfreinigend vermogen en
    verantwoording. Al deze kernwaarden klinken in verschillende mate door in deze gedragscode.


4




    1   De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur (23 juni 2009) bevat basale beginselen van goed openbaar bestuur en is een
    informeel instrument dat een beroep doet op de eigen verantwoordelijkheid van besturen van gemeenten, waterschappen, provincies
    en het Rijk om gewetensvol invulling te geven aan hun taken en verantwoordelijkheden in het openbaar bestuur. De Code bevat geen
    juridisch afdwingbare normen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Paragraaf 1                   Algemene bepalingen

     Wettelijke grondslag
                  [De gemeenteraad OF Provinciale staten OF Het algemeen bestuur] [stelt OF stellen] een gedragscode
                  vast voor de voorzitter en overige leden van het dagelijks bestuur (artikelen [41c, tweede lid, en 69,
                  tweede lid, Gemeentewet OF artikelen 40c, tweede lid, en 68, tweede lid, Provinciewet OF artikelen 33,
                  derde lid, en 45 Waterschapswet]).


    Artikel 1.1
    1. Deze gedragscode geldt voor de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter en voor de
       [wethouders OF gedeputeerden OF overige leden van het dagelijks bestuur], maar richt zich ook tot de bestuursor-
       ganen.
    2. In deze gedragscode wordt onder lid van het dagelijks bestuur niet mede de waterschapvoorzitter verstaan.


    Artikel 1.2
    De gedragscode is openbaar en via internet beschikbaar.


     Toelichting
                  Artikel 1.1 (tweede volzin)
                  De waterschapvoorzitter maakt onderdeel uit van het dagelijks bestuur en is dus lid van het dagelijks
                  bestuur. In de gedragscode wordt de waterschapvoorzitter steeds apart benoemd. Met lid van het da-
                  gelijks bestuur worden in de gedragscode daarom bedoeld de overige leden van het dagelijks bestuur.




Paragraaf 2                   Voorkomen van
                              belangenverstrengeling

     Wettelijk kader                                                                                                       5
                  Afleggen eed of belofte (artikelen [41a en 65 Gemeentewet OF 40a en 64 Provinciewet OF 45 en 50
                  Waterschapswet])
                  Alvorens zijn functie te kunnen uitoefenen legt de bestuurder de volgende eed (verklaring en belofte)
                  af: “Ik zweer (verklaar) dat ik om tot het ambt benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder
                  welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer (verklaar
                  en beloof) dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk
                  of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik getrouw zal zijn aan de
                  Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten uit het ambt naar eer en geweten zal
                  vervullen.”


                  Persoonlijke belangen
                  • Een bestuurder neemt niet deel aan de stemming over
                    • een aangelegenheid die hem rechtstreeks of middellijk persoonlijk aangaat of waarbij hij als
                        vertegenwoordiger is betrokken;
                    • de vaststelling of goedkeuring der rekening van een lichaam waaraan hij rekenplichtig is of tot
                        welks bestuur hij hoort
                    (artikel [58 jo artikel 28 Gemeentewet OF 58 jo artikel 28 Provinciewet OF 45 jo artikel 38a Water-
                    schapswet]).
                  • Het bestuursorgaan waakt ertegen dat tot het bestuursorgaan behorende of daarvoor werkzame
                    personen die een persoonlijk belang bij een besluit hebben, de besluitvorming beïnvloeden (artikel
                    2:4, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                 Incompatibiliteiten en nevenfuncties
                 • Verboden overeenkomsten/handelingen: bestuurders mogen in geschillen, waar de [gemeente OF
                    provincie OF waterschaps](bestuur) partij is, niet als advocaat, adviseur of gemachtigde werkzaam
                    zijn. Zij mogen bepaalde overeenkomsten, waar [de gemeente OF de provincie OF het waterschap]
                    bij betrokken is, niet rechtstreeks of middellijk aangaan. Van verboden overeenkomsten kan ont-
                    heffing worden verleend.
                    (artikelen [41c, eerste lid, en 69, eerste lid, jo artikel 15, eerste en tweede lid, Gemeentewet] OF
                    40c, eerste lid, en 68, eerste lid, jo artikel 15, eerste en tweede lid, Provinciewet OF 45 en 47, derde
                    lid, jo artikel 33, eerste en tweede lid, Waterschapswet]).
                 • Onverenigbaarheid van functies: het zijn van een bestuurder sluit het hebben van een aantal ande-
                    re functies uit ([artikelen 36b en 68 Gemeentewet OF artikelen 35c en 67 Provinciewet OF artikel 45
                    jo artikel 31, tweede lid, en artikel 47, eerste lid, Waterschapswet]).
                 • Op overtreding van de incompatibiliteitenregeling staat uiteindelijk de sanctie van ontslag ([artike-
                    len 46, tweede lid, en 47 Gemeentewet OF artikelen 45, tweede lid, en 46 Provinciewet OF artikel
                    45 jo artikelen 31, derde lid, en 33, vierde lid, Waterschapswet]).
                 • Vervulling nevenfuncties: voor bestuurders is bepaald dat zij geen nevenfuncties hebben die
                    ongewenst zijn met het oog op een goede vervulling van hun ambt. Voor [burgemeesters OF
                    commissarissen van de Koning OF waterschapvoorzitters] is daaraan toegevoegd dat zij evenmin
                    nevenfuncties hebben die ongewenst zijn met het oog op de handhaving van hun onpartijdigheid
                    en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin. Bestuurders melden het voornemen tot aan-
                    vaarding van de nevenfunctie aan de volksvertegenwoordiging.
                    Voor de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] geldt deze meld-
                    verplichting niet voor ambtshalve nevenfuncties (artikelen [41b en 67 Gemeentewet OF 40b en 66
                    Provinciewet OF 44a en 48 Waterschapswet]).
                 • Openbaarmaking nevenfuncties: bestuurders maken openbaar welke nevenfuncties zij vervullen.
                    Voor [burgemeesters OF commissarissen van de Koning OF waterschapvoorzitters] zijn ambtshalve
                    nevenfuncties daarvan uitgezonderd. De lijst met nevenfuncties ligt ter inzage op het [gemeente-
                    huis OF provinciehuis OF waterschaphuis] (artikelen [41b en 67 Gemeentewet OF 40b en 66 Provin-
                    ciewet OF 44a en 48 Waterschapswet]).
                 • Openbaarmaking inkomsten nevenfuncties: fulltime bestuurders maken hun inkomsten uit neven-
                    functies openbaar; de opgave van neveninkomsten wordt ter inzage gelegd op het [gemeentehuis
                    OF provinciehuis OF waterschaphuis], uiterlijk 1 april na het jaar waarin de inkomsten zijn genoten
                    (artikelen [41b en 67 Gemeentewet OF 40b en 66 Provinciewet OF artikelen 44a en 48 Water-
                    schapswet]).
                 • Verrekening inkomsten nevenfuncties: bestuurders mogen geen vergoedingen ontvangen voor
                    ambtshalve nevenfuncties; die worden in de [gemeente OF provincie OF waterschap]kas gestort.

6                   Voor fulltime bestuurders is geregeld dat de inkomsten uit andere nevenfuncties voor een deel
                    worden verrekend, volgens dezelfde verrekenings-systematiek als voor leden van de Tweede Ka-
                    mer (artikelen [44 en 66 Gemeentewet OF 43 en 65 Provinciewet OF 44 en 48 Waterschapswet]).


    Artikel 2.1.1
    1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] levert de [gemeentesecretaris OF pro-
       vinciesecretaris OF secretaris-directeur] de informatie aan over de nevenfuncties die openbaar gemaakt moeten
       worden, bij aanvang van het ambt. Als gaande het lidmaatschap een nieuwe nevenfunctie aanvaard wordt of de om-
       standigheden met betrekking tot een bestaande nevenfunctie wijzigen, wordt de informatie die hierop betrekking
       heeft binnen één week aangeleverd bij de [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur].
    2. De informatie betreft in ieder geval:
       a de omschrijving van de nevenfunctie;
       b de organisatie voor wie de nevenfunctie wordt verricht;
       c of het al dan niet een nevenfunctie betreft uit hoofde van het ambt;
       d of de nevenfunctie bezoldigd of onbezoldigd is; en
       e indien bezoldigd wat de inkomsten daaruit zijn.
    3. De [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur] legt hiervoor een register aan en beheert dit
       register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.


    Artikel 2.1.2
    1. [De wethouder OF De gedeputeerde OF Het lid van het dagelijks bestuur] levert de [gemeentesecretaris OF pro-
       vinciesecretaris OF secretaris-directeur] de informatie aan over de nevenfuncties die openbaar gemaakt moeten
       worden bij aanvang van het ambt. Als gaande de uitoefening van het ambt een nieuwe nevenfunctie aanvaard wordt
       of de omstandigheden met betrekking tot bestaande nevenfuncties wijzigen, wordt de informatie die hierop betrek-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>   king heeft binnen één week aangeleverd bij de [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur].
2. De informatie betreft in ieder geval:
   a de omschrijving van de nevenfunctie;
   b de organisatie voor wie de nevenfunctie wordt verricht;
   c of het al dan niet een nevenfunctie betreft uit hoofde van het ambt;
   d of de nevenfunctie bezoldigd of onbezoldigd is; en
   e indien bezoldigd – voor zover deze openbaar gemaakt moeten worden - wat de inkomsten daaruit zijn.
3. De [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur] legt hiervoor een register aan en beheert dit
   register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.


Artikel 2.2
1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] en [de wethouder OF de gedeputeerde
   OF het lid van het dagelijks bestuur] handelen in de uitoefening van hun ambt niet zodanig dat zij vooruitlopen op
   een functie na aftreden.
2. [De wethouder OF De gedeputeerde OF Het lid van het dagelijks bestuur] bespreekt het voornemen tot tussentijdse
   aanvaarding van een functie na aftreden, met de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoor-
   zitter].


Artikel 2.3
1. [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten OF Het dagelijks bestuur] sluit de [burgemeester OF com-
   missaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] en een [wethouder OF gedeputeerde OF lid van het dagelijks be-
   stuur] gedurende een jaar na aftreden uit van het tegen beloning verrichten van werkzaamheden ten behoeve van
   [de gemeente OF de provincie OF het waterschap].
2. De uitsluiting geldt niet bij aanvaarding van een dienstbetrekking bij [de gemeente OF de provincie OF het water-
   schap] waar hij [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter], onderscheidenlijk [wet-
   houder OF gedeputeerde OF lid van het dagelijks bestuur] was. Voor werving, selectie en indiensttreding bij [de
   gemeente OF de provincie OF het waterschap] zijn de voor het ambtelijk personeel geldende regels ter zake van
   overeenkomstige toepassing.


Artikel 2.4
1. [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten OF Het dagelijks bestuur] draagt de [burgemeester OF
   commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] en een [wethouder OF gedeputeerde OF lid van het dagelijks
   bestuur] niet eerder dan een jaar na aftreden voor als kandidaat voor benoeming tot commissaris dan wel bestuurs-
   lid van een verbonden partij.
2. Onder verbonden partij wordt verstaan hetgeen hieronder wordt verstaan in artikel 1.1 van het Besluit begroting en
   verantwoording provincies en gemeenten en in artikel 4.1 van het Waterschapsbesluit.


 Toelichting                                                                                                               7
              Artikelen 2.1.1 en 2.1.2
              Zoals uit het opgenomen wettelijk kader blijkt, zijn er enkele verschillen in de wetgeving t.a.v. de open-
              baarmaking van (inkomsten uit) nevenfuncties tussen de [burgemeester OF commissaris van de Ko-
              ning OF waterschapvoorzitter] enerzijds en [wethouders OF gedeputeerden OF overige leden van het
              dagelijks bestuur] anderzijds. De nadere invulling daarvan in 2.1.1 en 2.1.2 is in lijn hiermee dan ook
              niet exact gelijk.


              Artikelen 2.3 en 2.4
              In deze bepalingen is de zogenaamde ‘draaideurconstructie’ geregeld. In 2.3 gedurende 1 jaar na
              aftreden de uitsluiting van betaalde werkzaamheden ten behoeve van [de gemeente OF de provincie
              OF het waterschap] en in 2.4 de uitsluiting van benoeming als commissaris of bestuurslid van een ‘ver-
              bonden partij’, ofwel, kort samengevat, van een organisatie waarin [de gemeente OF de provincie OF
              het waterschap] een bestuurlijk en financieel belang heeft. Hiermee wordt mogelijke vriendjespolitiek
              voorkomen en het risico op verstrengeling van persoonlijke en functionele belangen vermeden.


              Het begrip ‘verbonden partij’ is ontleend aan het Besluit begroting en verantwoording provincies en
              gemeenten. Daarin staat dat een verbonden partij een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organi-
              satie is waarin de provincie of gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Een financieel
              belang wordt gedefinieerd als een aan de betrokken organisatie ter beschikking gesteld bedrag dat
              niet verhaalbaar is indien die organisatie failliet gaat, onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aanspra-
              kelijkheid bestaat, indien de organisatie haar verplichtingen niet nakomt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                      En onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in
                      het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht.


                      Aanvaarding van een dienstbetrekking bij [de OF het] voormalige [gemeente OF provincie OF water-
                      schap], is niet uitgesloten. Dat kan van belang zijn in het kader van de re-integratie van de voormalige
                      bestuurder en ter voorkoming van uitkeringslasten voor [de gemeente OF de provincie OF het water-
                      schap]. Uiteraard dienen daarbij de regels van werving en selectie en aanstelling te gelden die er voor
                      iedereen zijn die bij [de gemeente OF de provincie OF het waterschap] gaat solliciteren. De draaideur-
                      constructie geldt natuurlijk niet bij aanvaarding van het [raadslidmaatschap OF statenlidmaatschap OF
                      lidmaatschap van het algemeen bestuur].


                      Het bepaalde in artikel 2.2, eerste lid, (vooruitlopen op een nieuwe functie na aftreden) geldt uiteraard
                      evenzeer voor een functie bij [de OF het] voormalige [gemeente OF provincie OF waterschap].




    Paragraaf 3                   Informatie

         Wettelijk kader
                      Informatieplicht
                      [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten OF Het dagelijks bestuur van het waterschap]
                      en elk van zijn leden zijn verplicht alle inlichtingen te geven die de volksvertegenwoordiging nodig
                      heeft voor de uitoefening van zijn taak. Het betreft zowel een actieve als een passieve informatieplicht.
                      Ook als individuele volksvertegenwoordigers informatie vragen zal die informatie aan de volksverte-
                      genwoordiging moeten worden verstrekt. De informatie kan alleen worden geweigerd als die in strijd
                      is met het openbaar belang (artikelen [169 en 180 Gemeentewet OF 167 en 179 Provinciewet OF 89
                      en 97 Waterschapswet]).


                      Het Reglement van Orde voor [de gemeenteraad OF provinciale staten OF het algemeen bestuur van
                      het waterschap] kan bepalingen bevatten die betrekking hebben op informatieverstrekking en de
                      omgang met informatie.


                      Geheimhouding

8                     • Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan en daarbij de
                        beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet
                        vermoeden, en voor wie niet reeds uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift ter zake van
                        die gegevens een geheimhoudingsplicht geldt, is verplicht tot geheimhouding van die gegevens,
                        behoudens voor zover enig wettelijk voorschrift hem tot mededeling verplicht of uit zijn taak de
                        noodzaak tot mededeling voortvloeit (artikel 2:5 Algemene wet bestuursrecht).
                      • [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten OF Het dagelijks bestuur van het water-
                        schap] [kunnen OF kan] op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid
                        van bestuur, geheimhouding opleggen. Ook de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF
                        waterschapvoorzitter] heeft die bevoegdheid. De geheimhoudingsplicht moet worden bevestigd
                        door de volksvertegenwoordiging. Ook [de gemeenteraad OF provinciale staten OF het algemeen
                        bestuur van het waterschap] onderscheidenlijk (de voorzitter van) een commissie [kan OF kunnen]
                        geheimhouding opleggen (artikelen [25, 55 en 86 Gemeentewet OF 25, 55 en 91 Provinciewet OF
                        37 en 43 Waterschapswet]).
                      • Het schenden van de geheimhoudingsplicht is een misdrijf (artikel 272 Wetboek van Strafrecht).


        Artikel 3.1
        De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethouder OF de ge-
        deputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] zorgt ervoor dat vertrouwelijke en geheime informatie waarover hij
        beschikt veilig wordt bewaard.


        Artikel 3.2
        De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethouder OF de gede-
        puteerde OF het lid van het dagelijks bestuur] maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik van in de uitoe-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    fening van het ambt verkregen niet openbare informatie.


     Toelichting
                  Artikel 3.1
                  Het is belangrijk de juiste maatregelen te treffen om te voorkomen dat onbevoegden vertrouwelijke
                  en/of geheime gegevens kunnen bezitten, raadplegen of beschadigen. Daarbij moet in de digitale
                  setting worden gedacht aan de beveiliging van de computer, smartphones e.d. met wachtwoorden en
                  het niet onbeheerd achterlaten van USB-sticks met vertrouwelijke/geheime informatie.




Paragraaf 4                   Omgang met geschenken en
                              uitnodigingen

     Wettelijk kader
                  Afleggen eed of belofte
                  De eed of belofte die op grond van de artikelen [41a en 65 van de Gemeentewet OF 40a en 64 van de
                  Provinciewet OF 45 en 50 van de Waterschapswet] moet worden afgelegd heeft onder meer betrek-
                  king op het geven, aannemen of beloven van giften, gunsten of geschenken. Zie voor de wetstekst
                  inzake de eed of belofte het wettelijk kader onder 2 voor de bepalingen ter voorkoming van belangen-
                  verstrengeling.


    Artikel 4.1
    1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethouder OF de
       gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] accepteert geen geschenken, faciliteiten en diensten als zijn
       onafhankelijke positie hierdoor kan worden beïnvloed.
    2. Onverminderd het eerste lid kan de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] res-
       pectievelijk [de wethouder OF de gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] incidentele geschenken die een
       geschatte waarde van ten hoogste € 50 vertegenwoordigen behouden.
    3. Geschenken die de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de

                                                                                                                             9
       wethouder OF de gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] uit hoofde van zijn ambt ontvangt en die een
       geschatte waarde van meer dan € 50 vertegenwoordigen worden, als zij niet worden teruggestuurd, eigendom van
       [de gemeente OF de provincie OF het waterschap].
    4. De [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur] legt een register aan van de geschenken
       met een geschatte waarde van meer dan € 50. In het register is aangegeven welke bestemming [de gemeente OF de
       provincie OF het waterschap] hieraan heeft gegeven. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.
    5. Geschenken worden niet op het huisadres ontvangen.

    Artikel 4.2
    1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethouder OF de
       gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] accepteert geen lunches, diners, recepties en andere uitnodigin-
       gen die door anderen betaald of georganiseerd worden, tenzij dat behoort tot de uitoefening van de functie en de
       aanwezigheid beschouwd kan worden als functioneel.
    2. Bij twijfel legt de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethou-
       der OF de gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] de uitnodiging ter bespreking voor aan [burgemeester
       en wethouders OF gedeputeerde staten OF het dagelijks bestuur].


    Artikel 4.3
    1. Invitaties voor excursies, evenementen en buitenlandse reizen voor rekening van anderen dan [de gemeente OF de
       provincie OF het waterschap] legt de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] res-
       pectievelijk [de wethouder OF de gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] vooraf ter bespreking voor aan
       [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten OF het dagelijks bestuur].
    2. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter], onderscheidenlijk [de wethouder OF de
       gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] maakt de excursies en evenementen die hij heeft aanvaard open-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>            baar binnen één week nadat de excursie, onderscheidenlijk het evenement heeft plaatsgevonden. Daarbij wordt ook
            openbaar gemaakt wie deze kosten voor zijn rekening heeft genomen.
         3. De informatie is via internet beschikbaar.
         4. De informatie over buitenlandse reizen voor rekening van derden wordt binnen één week na terugkeer in Nederland
            opgenomen in het register, bedoeld in artikel 5.3, tweede lid.


          Toelichting
                      Artikel 4.1
                      In de gedragscode is uitgangspunt dat geschenken, faciliteiten en diensten niet worden geaccepteerd
                      als hiermee de onafhankelijke positie van de bestuurder kan worden beïnvloed. Dat is in ieder geval
                      aan de orde in onderhandelingssituaties. Is daarvan geen sprake dan kunnen om praktische redenen
                      incidentele kleine geschenken (met een geschatte waarde van € 50 of minder) door de bestuurder
                      worden aanvaard, echter nooit op het huisadres. Duurdere geschenken worden niet aanvaard. Zij
                      worden teruggestuurd of eigendom van [de gemeente OF de provincie OF het waterschap] [die OF
                      dat] zorgt voor een goede bestemming van het geschenk. In een openbaar register worden opgeno-
                      men welke geschenken van meer dan € 50 [de gemeente OF de provincie OF het waterschap] heeft
                      aanvaard en welke bestemming daaraan is gegeven.


                      Artikel 4.2
                      Dit geldt ook als het gaat om werkbezoeken.


                      Artikel 4.3
                      Het gaat hier om excursies en evenementen die betrokkene als [burgemeester OF commissaris van de
                      Koning OF waterschapvoorzitter], onderscheidenlijk als [wethouder OF gedeputeerde OF lid van het
                      dagelijks bestuur] aanvaardt. Excursies en evenementen in de hoedanigheid van lid van een politieke
                      partij vallen hier dus niet onder.


                      Bij de artikelen 4.2 en 4.3. dienen eveneens als afwegingskader de motieven van de uitnodigende
                      partij beoordeeld te worden. Het kan en mag er niet om gaan de onafhankelijke positie van de be-
                      stuurders te beïnvloeden.




     Paragraaf 5                  Gebruik van voorzieningen van
10                                [de gemeente OF de provincie
                                  OF het waterschap]

          Wettelijk kader
                      Geen andere inkomsten:
                      Een bestuurder geniet geen andere vergoedingen ten laste van [de gemeente OF de provincie OF het
                      waterschap] dan die bij of krachtens wet toegestaan zijn (artikelen [44 en 66 Gemeentewet OF 43 en
                      66 Provinciewet OF 44 en 48 Waterschapswet]).


                      Procedure van declaratie (modelverordeningen VNG en IPO):
                      Er zijn voor [wethouders OF gedeputeerden] voorschriften opgenomen in de [gemeentelijke OF
                      provinciale] verordening over de wijze van declaratie (inclusief het overleggen van bewijsstukken)
                      van vooruit betaalde (zakelijke) kosten en over rechtstreekse facturering van (zakelijke) kosten bij de
                      [gemeente OF provincie]. Ook zijn in de [gemeentelijke OF provinciale] verordening voor [wethouders
                      OF gedeputeerden] voorschriften opgenomen over het (zakelijk) gebruik van een [gemeentelijke OF
                      provinciale] creditcard.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>              Buitenlandse dienstreis voor [wethouders OF gedeputeerden] (modelverordeningen VNG en IPO):
              Als de [wethouder OF gedeputeerde] in het [gemeentelijk OF provinciaal] belang een reis buiten
              Nederland maakt, worden de in redelijkheid gemaakte noodzakelijke reis- en verblijfkosten vergoed.
              Voor een reis in het [gemeentelijk OF provinciaal] belang buiten Nederland, niet zijnde een reis naar
              een Europese instelling, is vooraf toestemming van [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde
              staten] vereist.
              [De gemeenteraad OF Provinciale staten] [kan OF kunnen] aan deze toestemming voorwaarden ver-
              binden.


Artikel 5.1
1. Het bestuursorgaan richt de financiële en administratieve organisatie zodanig in dat er een getrouw beeld mogelijk
   is van de juistheid en rechtmatigheid van de uitgaven en hanteren heldere procedures over de wijze waarop functi-
   onele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij [de gemeente OF de
   provincie OF het waterschap].
2. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] en [de wethouder OF de gedeputeerde
   OF het lid van het dagelijks bestuur] verantwoordt zich over zijn gebruik van de voorzieningen volgens de in het
   kader van het eerste lid vastgestelde regels en procedures.


Artikel 5.2
1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk [de wethouder OF de
   gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] meldt het voornemen tot een buitenlandse dienstreis of een uit-
   nodiging daartoe aan [burgemeester en wethouders OF gedeputeerde staten OF het dagelijks bestuur]. Hij verschaft
   daarbij informatie over het doel en de duur van de reis, de bijbehorende beleidsoverwegingen, de samenstelling van
   het gezelschap dat meereist, de geraamde kosten en de wijze waarop van de reis verslag wordt gedaan.
2. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter], onderscheidenlijk [de wethouder OF de
   gedeputeerde OF het lid van het dagelijks bestuur] meldt daarbij tevens als hij voornemens is om de buitenlandse
   reis voor privédoeleinden te verlengen. De extra kosten van de verlenging komen daarbij volledig voor eigen reke-
   ning.
3. [Burgemeester en wethouders OF Gedeputeerde staten OF Het dagelijks bestuur] betrekt alle aspecten in de be-
   sluitvorming en informeert [de gemeenteraad OF Provinciale staten OF het algemeen bestuur] zo spoedig mogelijk
   over het genomen besluit.


Artikel 5.3
1. De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk een [wethouder OF ge-
   deputeerde OF lid van het dagelijks bestuur] legt verantwoording af over afgelegde buitenlandse dienstreizen. Hij
   maakt in ieder geval openbaar wat het doel, de bestemming en de duur van de buitenlandse dienstreis is geweest
   en wat daarvan de kosten waren voor [de gemeente OF de provincie OF het waterschap].
2. De [gemeentesecretaris OF provinciesecretaris OF secretaris-directeur] legt hiervoor een register aan en beheert dit
                                                                                                                          11
   register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.


Artikel 5.4
Voor de toepassing van de artikelen 5.2 en 5.3 wordt onder buitenlandse dienstreis niet verstaan een dienstreis naar
een Europese instelling of een dienstreis naar een [buurgemeente OF buurprovincie OF buurwaterschap] in het buiten-
land.


Artikel 5.5
De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] respectievelijk een [wethouder OF gedepu-
teerde OF lid van het dagelijks bestuur] declareert geen kosten die reeds op andere wijze worden vergoed.


Artikel 5.6
Gebruik van voorzieningen en eigendommen van [de gemeente OF de provincie OF het waterschap] ten eigen bate of
ten bate van derden is niet toegestaan, tenzij hier andere afspraken over gemaakt zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>          Toelichting
                       Artikel 5.1
                       Aan bestuurders worden rechtspositionele voorzieningen, vergoedingen en andere verstrekkingen
                       geboden die een goed functioneren van de bestuurders mogelijk maken.
                       Wat betreft de uitwerking van de principes van dit stelsel zou kunnen worden aangesloten bij de werk-
                       wijze in het Voorzieningenbesluit dat geldt voor ministers en staatssecretarissen:
                       a in beginsel worden voorzieningen en verstrekkingen in bruikleen ter beschikking gesteld;
                       b indien een voorziening of verstrekking niet in bruikleen ter beschikking kan worden gesteld, wordt
                          de factuur direct ten laste van de begroting van het bestuursorgaan betaald;
                       c het vergoeden van voorzieningen en verstrekkingen achteraf door het indienen van declaraties,
                          wordt tot een minimum beperkt;
                       d voorzieningen, verstrekkingen en declaraties worden maandelijks openbaar gemaakt op internet.


                       Uitgangspunt is hier dat zo weinig mogelijk uitgaven door de bestuurder zelf worden gedaan via zijn of
                       haar privérekening. Geldstromen tussen de rekening van het bestuursorgaan en de persoonlijke reke-
                       ning van de bestuurder maken een zwaardere controle op de uitgaven noodzakelijk.


                       De bestuurder zal zich uiteraard nauwgezet moeten houden aan de regels en procedures die er met
                       het oog hierop voor hem/haar gelden.


                       Artikelen 5.2 en 5.3
                       Uitgangspunten zijn hier eigen verantwoordelijkheid, transparantie en bereidheid om verantwoording
                       af te leggen. De beoordeling van de noodzaak van de buitenlandse dienstreis ligt uiteindelijk bij [bur-
                       gemeester en wethouders OF gedeputeerde staten OF het dagelijks bestuur].


                       Ingevolge artikel 5.4 gelden de bepalingen van de artikelen 5.2 en 5.3 niet voor de meer reguliere
                       (buitenlandse) dienstreizen naar een Europese instelling of een dienstreis naar een [buurgemeente
                       OF buurprovincie OF buurwaterschap] in het buitenland. Voor dergelijke (buitenlandse) reizen vormen
                       deze bepalingen wel een belangrijke richtsnoer.


                       Buitenlandse reizen die worden gemaakt ten behoeve van de politieke partij zijn geen ‘dienstreizen’ en
                       vallen dus niet onder de artikelen 5.2 en 5.3 en komen niet ten laste van [de gemeente OF de provincie
                       OF het waterschap].


                       Artikel 5.6

12                     Stelregel is dat privé gebruik van [gemeentelijke voorzieningen OF provinciale voorzieningen OF voor-
                       zieningen van het waterschap] niet is toegestaan. Wel hebben organisaties mogelijk een specifieke
                       regeling die privégebruik van bedrijfsmiddelen reguleert, zoals privégebruik van een mobiele telefoon.




     Paragraaf 6                   Uitvoering gedragscode
         Artikel 6.1
         [De gemeenteraad OF Provinciale staten OF Het algemeen bestuur] [bevordert OF bevorderen] de eenduidige interpre-
         tatie van de gedragscode. Ingeval van leemtes en onduidelijkheden in de gedragscode voorzien zij daarin.


         Artikel 6.2
         1. Op voorstel van de [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] [maakt OF maken] de
            [gemeenteraad OF provinciale staten OF het algemeen bestuur] in ieder geval afspraken over:
            a de periodieke bespreking van het onderwerp integriteit in het algemeen en van de gedragscode in het bijzonder;
            b de aanwijzing van contactpersonen of aanspreekpunten integriteit;
            c de processtappen die worden gevolgd ingeval van een vermoeden van een integriteitschending van een politieke
               ambtsdrager van [de gemeente OF de provincie OF het waterschap].
         2. De afspraken, bedoeld in het eerste lid, maken deel uit van deze gedragscode.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Toelichting
        Artikel 6.1
        [De gemeenteraad OF provinciale staten OF Het algemeen bestuur] [is OF zijn] het hoogste bestuurs-
        orgaan en als zodanig verantwoordelijk voor de inhoud van de gedragscode, voor een eenduidige
        interpretatie daarvan en voor wijziging/aanvulling daarvan bij onduidelijkheden of leemtes.


        Artikel 6.2
        De [Gemeentewet OF Provinciewet OF Waterschapswet] verplicht [de gemeenteraad OF provinciale
        staten OF het algemeen bestuur] om voor zichzelf en voor de bestuurders een gedragscode vast te
        stellen.


        Aanvullend op de wettelijke regels die gelden voor politieke ambtsdragers, bevat de gedragscode een
        aantal materiële normen waaraan de politieke ambtsdragers zich committeren.
        De [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] krijgt de wettelijke taak
        om de bestuurlijke integriteit van zijn of haar [gemeente OF provincie OF waterschap] te bevorderen.
        Hiermee is de verantwoordelijkheid voor de portefeuille ‘integriteit’ duidelijk belegd. De wettelijke
        bepalingen bieden de ruimte om naar gelang de situatie handelend op te treden, waarbij niet alleen
        gedacht moet worden aan het optreden bij incidenten.


        Belangrijk onderdeel is ook de preventie: ervoor te zorgen dat integriteit en integriteitsbewustzijn in de
        bestuurlijke gremia een plek krijgen en daarbij afspraken te maken over een regelmatige bespreking
        van het thema integriteit, zowel met de volksvertegenwoordiging als binnen het bestuur. De [burge-
        meester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] hoeft hier niet alleen voor te staan.
        Een daartoe aangewezen contactpersoon of vertrouwenspersoon (bijvoorbeeld de [griffier OF secreta-
        ris-directeur]) kan hier in relatie tot [de gemeenteraad OF provinciale staten OF het algemeen bestuur]
        eveneens een belangrijke rol in spelen.
        Goed denkbaar is ook dat [de gemeenteraad OF provinciale staten OF het algemeen bestuur] met de
        [burgemeester OF commissaris van de Koning OF waterschapvoorzitter] nadere afspraken [maakt
        OF maken] over de werkwijze die wordt gevolgd ingeval zich een incident of een vermoeden van een
        integriteitsschending voordoet. Dat geeft houvast en rust op het moment dat er gehandeld dient te
        worden.
        Al deze processuele en procedurele afspraken kunnen onderdeel uitmaken van de gedragscode. De
        onderwerpen, genoemd in artikel 6.2, eerste lid, zijn niet uitputtend.




                                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>14



     Colofon

     Een gezamenlijke publicatie van
     De Vereniging van Nederlandse Gemeenten
     Het Interprovinciaal Overleg
     De Unie van Waterschappen
     Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties


     Deze publicatie is digitaal beschikbaar op de websites van bovengenoemde organen en tevens te downloaden op
     www.integriteitoverheid.nl


     maart 2015
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>