<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Inhoudelijke maatlat: op hoofdlijnen




                                       1.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>       Inhoudelijke maatlat: biodiversiteit
BIODIVERSITEIT EN NATUURINCLUSIVITEIT

Doel                      Groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit worden versterkt op alle schaalniveaus
Normen                    Er zijn voor het thema biodiversiteit geen normen opgenomen, vanwege het locatiespecifieke karakter van de onderdelen en de nog beperkte
                          onderbouwing ervan.


Richtlijnen               Waardevolle habitat en basiskwaliteit natuur1 behouden en realiseren
De onderdelen voor        Inventariseren en vaststellen van doelstellingen voor de bestaande en toekomstige biodiversiteit. Hierbij is het van belang lokale habitattypen en
biodiversiteit zijn als   soortencategorieën in beeld te brengen2 en doelstellingen af te stemmen op de grootte van de ontwikkeling/project, gebiedsspecifieke condities en de
richtlijn opgenomen,      groen- en waterstructuren in de omgeving. Daarbij wordt het gebied ingericht op duurzame en gezonde groei en ontwikkeling, zoals ruime groeiplaatsen,
omdat deze in Nederland   gezonde bodemkwaliteit en het zoveel mogelijk behouden van het bestaande groen en de oorspronkelijke bodem.
nog relatief weinig
toegepast zijn in de      Groene oplossingen gebaseerd op natuurlijke processen en structuren hebben de voorkeur boven technische oplossingen: groen, tenzij
praktijk en verder        Motiveren hoe natuurlijke processen en structuren, zoals de bestaande bodemopbouw en de groen- en waterstructuur in en rondom het plangebied, de
wetenschappelijk loopt.   basis zijn voor het plan/ontwerp. Een ontwerp met biodivers groen passend bij de lokale bodem- en waterkenmerken met verbindingen met omliggende
                          groen- en waterstructuren heeft de voorkeur. Bij de afweging tussen groene natuurlijke en technische oplossingen worden maatschappelijke kosten en
                          baten van de aanleg- en beheerfase betrokken. Deze richtlijn geldt voor alle thema’s.

                          Percentage groen op buurtniveau behouden en realiseren
                          Stel een groennorm op buurt/wijkniveau vast. Deze norm is gebaseerd op het lokale doel / de doelen waaraan de groennorm een bijdrage moet leveren.
                          Let hierbij op de criteria die er aan het groen gesteld wordt om de lokale doel(en) te behalen. In het percentage groen telt groen in het hele gebied, zowel
                          op publiek en privaat terrein (inclusief daken) en volwassen boomkronen mee. Deze richtlijn geldt ook voor hitte en voor droogte en heeft ook meerwaarde
                          voor gezondheid.


Referenties               1. Voor meer informatie over basiskwaliteit natuur, zie: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/09/21/bijlage-op-weg-naar-
                          basiskwaliteit-natuur
                          2. Voor meer informatie over habitattypen en soortencategorieën zie: leidraad klimaatadaptief bouwen
                          3. Gebaseerd op onderzoek Hogeschool van Amsterdam (De hittebestendige stad: een koele kijk op de inrichting van de buitenruimte (hva.nl)) en
                          wetenschappelijk onderzoek over stedelijk groen van het Nature Based Solutions Institute (Promoting health and wellbeing through urban forests -
                          Introducing the 3-30-300 rule | Request PDF (researchgate.net))


                                                                                                                                                                                         2.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>       Inhoudelijke maatlat: droogte
DROOGTE

Doel                     Droogte leidt niet tot structurele schade aan bebouwing, funderingen, wegen, groen, water en vitale of kwetsbare functies.

Decentrale normen:       Grondwaterstanden en zoetwaterbeschikbaarheid zijn sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Mogelijke borging door   Motiveren en aantonen wat de gemeten en beoogde (gemiddeld hoogste en laagste) grondwaterstanden zijn. Daarbij wordt aangegeven hoe de
gemeenten in             toekomstige ontwerppeilen van groen, bebouwing en infrastructuur zijn afgestemd op de verwachte uitzakking van grondwater. Ook de waterbehoefte in
omgevingsplan,           ontwerp/plan voor huidige en toekomstige situatie wordt in beeld gebracht, zoals de lange termijn buffercapaciteit van een groen dak in mm per m 2.
leidraad openbare
ruimte en
privaatrechtelijke
overeenkomsten


Richtlijnen              Vergroten infiltratie en minimaliseren verharding
                         Vergelijking voor en na ontwikkeling, zodat dat de grondwateraanvulling in het gebied door infiltratie op peil blijft en de verharding voor en na ontwikkeling
                         geen negatieve impact heeft op de infiltratie. Buitenstedelijke ontwikkeling is infiltratieneutraal: grondwateraanvulling blijft gelijk ondanks
                         verhardingstoename, mits dit niet leidt tot grondwateroverlast gezien de grondwatersituatie, bebouwingsdichtheid en bodemtype. Binnenstedelijke
                         ontwikkeling is infiltratiepositief: er is minder verharding (range 0 tot -10 %) of meer infiltratie (range 0 tot +10 %) dan voor de ontwikkeling. Groene daken
                         tellen niet mee als verharding. Groene, biodiverse invullingen voor vergroting van de infiltratie hebben de voorkeur. Deze decentrale norm geldt ook voor
                         droogte en wateroverlast.

                         Hergebruik van water, zuinig gebruik van drinkwater4 en verbeteren waterkwaliteit is onderdeel van het ontwerp
                         Motiveren in ontwerp/plan wat het beoogde hergebruik van water is, hoe drinkwatergebruik wordt beperkt en wat de beoogde verbetering van de
                         waterkwaliteit is, afgestemd op gebiedsspecifieke condities. Deze richtlijn heeft een raakvlak met circulaire economie door het verbeteren van de
                         waterkringloop.


Voorkeursvolgorde        Benutten en besparen, vasthouden en infiltreren, bergen, afvoeren



Referenties              4. Voor maatregelen/eisen voor zuinig drinkwatergebruik binnen gebouwen wordt een separaat traject opgestart vanuit het Rijk. Het advies is alle
                         voorstellen van de drinkwaterbedrijven voor waterbesparing op woningniveau hierin mee te nemen.

                                                                                                                                                                                           3.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>       Inhoudelijke maatlat: bodemdaling
BODEMDALING

Doel                   Bodemdaling van gebouwd gebied en de gevolgen ervan blijven nu en in de toekomst beheersbaar en betaalbaar.


Decentrale norm        Draagkracht bodem is mede sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Mogelijke borging      Motiveren in hoeverre bebouwing en infrastructuur binnen het plangebied afgestemd is op de draagkracht van de bodem. De bodemdaling wordt hiermee
door:                  zoveel mogelijk gemitigeerd en beperkt, zodat bodemdaling nu en in de toekomst beheersbaar en betaalbaar blijven. Hierbij is het van belang dat bebouwing
• Provincies in        en infrastructuur geconcentreerd is op draagkrachtigste bodem, het (grond)waterpeil gelijk blijft of hoger wordt en het ontwerppeil, de bouwwijze is afgestemd
  verstedelijkings-    op bodemtype en verwachte restzetting.
  strategie
• Gemeenten in         Gebiedsspecifieke keuze ontwerppeil, restzettingseis, maatregelenset en materiaal
  omgevingsplan        Aantonen dat over de levensduur de meest (maatschappelijk) kosteneffectieve ontwerppeilen van bebouwing, infrastructuur en groen en bijbehorende
  en                   maatregelenset voor openbaar en privaat terrein is gekozen. De maatregel- en materiaalkeuze wordt afgestemd op de draagkracht van de bodem ter plekke
  privaatrechtelijke   om (de gevolgen van) bodemdaling zoveel mogelijk te mitigeren en te beperken. Bij de keuze moet de gehele levensduur (bijvoorbeeld 60 jaar voor de
  overeenkomsten       riolering) worden betrokken inclusief de beheerfase, zodat de kosten niet afgewenteld worden op bewoners en beheerders. De restzetting wordt berekend over
                       een periode van 30 jaar na oplevering. Drinkwaterbedrijven hanteren het uitgangspunt van restzetting van 10 cm in 30 jaar. Parameters worden gemonitord
                       over een periode van 10 jaar. Betrokken partijen leggen verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden vooraf vast.




                                                                                                                                                                                        4.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>        Inhoudelijke maatlat: hitte
HITTE

Doel                       Tijdens hitte biedt de gebouwde omgeving een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.


Norm                       Voor hitte zijn geen normen opgenomen.


Richtlijnen6               Geen directe opwarming van verblijfsplekken in de private of openbare buitenruimte door gebouwen(installaties)
                           Aantonen dat de gebouwen en eventuele binneninstallaties zoals airco’s niet leiden tot extra opwarming van verblijfsplekken buiten de gebouwen, zoals
De onderdelen van          (dak)terrassen. Voor nieuwe woningen kan het gebruik van warmtepompen met koeling nodig zijn voor het behalen van de TOjuli norm5. De toepassing van
hitte zijn als richtlijn   warmtepompen moet hierbij mogelijk blijven. Deze richtlijn heeft een raakvlak met de energietransitie.
opgenomen, omdat
deze in Nederland          Schaduw op verblijfsplekken, loop- en fietsroutes en drinkwaterstroken
nog relatief weinig        Aantonen en motiveren in hoeverre wordt voldaan aan 40 % schaduw op belangrijke loop- en fietsroutes, drinkwaterstroken7 en verblijfsplekken en 30 %
toegepast zijn in de       schaduw op buurtniveau op het heetste moment van de dag (15:30 uur op 21 juni). Zo is een keuze tussen schaduw en zon mogelijk en warmen drinkwater-
praktijk en verder         leidingen minder op. De schaduw van gebouwen en van volwassen boomkronen wordt meegerekend, mits groeiplaats volwassen groei mogelijk maakt.
wetenschappelijk
loopt.                     Afstand tot groene koele verblijfsplekken (verbonden met thema biodiversiteit)
                           Aantonen en motiveren in hoeverre wordt voldaan aan om op loopafstand (richtlijn: 300 meter vanaf de ingang) toegang te hebben tot een openbaar
                           toegankelijke koele groene plek in de schaduw. Hierbij is ook de omvang (richtlijn minimaal 200 m2 groen en schaduw) en de gebruiksfunctie van de koele
                           plek in relatie tot de omgeving van belang. Groene, biodiverse invullingen van de koele plekken en vermindering van hitte hebben de sterke voorkeur.

                           Warmtewerende oppervlakten
                           Het plangebied wordt zo ingericht dat een belangrijk deel van de oppervlakten (range 40-50%) warmtewerend zijn. Door het maaiveld en de gebouwen
                           warmtewerend te ontwerpen en in te richten wordt de opwarming van stedelijk gebied (het hitte-eiland effect) beperkt. Warmte weren door groen en bomen en
                           een biodiverse inrichting en beheer hebben de voorkeur.

                           Vitale en kwetsbare functies en groenvoorzieningen zijn bestand tegen hitte
                           Als vitale en kwetsbare functies, zoals beweegbare bruggen, onderdeel zijn van het project worden deze zo ontworpen dat deze kunnen blijven functioneren bij
                           hitte. Ook groenvoorzieningen worden zo ingericht dat ze hittebestendig zijn. Daarbij heeft lokaal passende biodiverse invulling de voorkeur.
Voorkeursvolgorde          Ladder van koeling van OSKA: Koele omgeving, Warmte weren, Passief koelen, Actief koelen


Referenties                5. De TOjuli norm is sinds 1 januari 2022 opgenomen in het bouwbesluit. Het advies is om een evaluatie van de werking uit te voeren.
                           6. De schaduwpercentages en definities voor koele plekken zijn gebaseerd op onderzoek Hogeschool van Amsterdam (De hittebestendige stad: een koele kijk
                           op de inrichting van de buitenruimte (hva.nl)) en de afstand tot een park ook op wetenschappelijk onderzoek over stedelijk groen van het Nature Based          5.
                           Solutions Institute (Promoting health and wellbeing through urban forests - Introducing the 3-30-300 rule)
                           7. Drinkwaterbedrijven geven aan dat het tijdens hittegolven moeilijker wordt aan de temperatuureis van 25 graden Celsius uit de Drinkwaterwet te voldoen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>       Inhoudelijke maatlat: gevolgbeperking overstroming
GEVOLGBEPERKING OVERSTROMING

Doel                           De gebouwde omgeving is via gevolgbeperking voorbereid op overstromingen in buitendijks gebied, vanuit het regionale watersysteem en
                               door dijkdoorbraken.
Norm                           Voor gevolgbeperking van overstromingen zijn geen normen opgenomen.


Richtlijn                      Overstromingsrisico’s van overstromingskans, waterdiepte en evacuatietijd en bijbehorende impact afwegen 8, met specifieke aandacht voor
                               vitale en kwetsbare functies9
                               Motiveren in hoeverre op de locatie maatregelen genomen moeten worden voor gevolgbeperking van overstromingen, aanvullend op de veiligheid van
                               de waterkeringen. Hierbij wordt de prioriteitsvolgorde uit Utrecht* gehanteerd: voor de functies die leiden tot een uitval met landelijke impact ligt de lat
                               hoger dan die bij uitval met regionale impact. De lat voor functies met een lokale impact ligt hoger (of gelijk aan) reguliere functies als woningen en
                               bedrijven.

Voorkeursvolgorde              Een voorbeeld voor de voorkeursvolgorde is in het basisveiligheidsniveau van de Metropoolregio Amsterdam* opgenomen:
*In de Metropoolregio
Amsterdam, Utrecht en in            Waterdiepte/             1 x per 100 jaar               1 x 1.000 jaar                  1x per 10.000 jaar             1x per 100.000 jaar
Zuid-Holland zijn                   Herhalingstijd           (1 x per 30 – 1 x per 300      (1 x per 300 – 1 x per          (1 x per 3.000 – 1 x per       ( > 1 x per 30.000 jaar)
verschillende                                                jaar)                          3.000 jaar)                     30.000 jaar)
voorkeursvolgordes en
afwegingskaders ontwikkeld          > 2,0 meter              Schuilen en evacueren          Schuilen en evacueren           Schuilen en evacueren          Schuilen en evacueren
voor gevolgbeperking van                                     Risicovolle ontwikkeling       Geen v&k7 of afdoende           Geen v&k of afdoende
overstromingen. Deze                                                                        beschermen                      beschermen
betrekken de evacuatietijd
                                    > 0,5 meter – 2,0        Schuilen en evacueren          Schade voorkomen                Acceptabel risico              Acceptabel risico
nog niet bij de afweging. De
                                    meter                    Risicovolle ontwikkeling       Schuilen en evacueren +         Schuilen en evacueren +
samenwerkende regio’s
                                                                                            schade voorkomen (v&k)          schade voorkomen (v&k)
hebben aan het Rijk
voorgesteld het kader van de        > 0,2 meter – 0,5        Schade voorkomen               Schade beperken                 Schade beperken                Acceptabel risico
metropoolregio Amsterdam            meter                                                   Schade voorkomen (v&k)          Schade voorkomen (v&k)
voorlopig aan te houden.
                                    0 – 0,2 meter            Schade voorkomen               Schade voorkomen                Schade voorkomen               Schade voorkomen



Referenties                    8. Voor het traject “water en bodem sturend” wordt in 2023 een afwegingskader ontwikkeld om de risico-afweging verder vorm te geven
                               9. V&k betekent vitale en kwetsbare functies                                                                                                            6.     6.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>       Inhoudelijke maatlat: wateroverlast
WATEROVERLAST

Doel                          Hevige neerslag leidt niet tot waterschade aan gebouwen, boven- en ondergrondse infrastructuur en voorzieningen. Kwetsbare en vitale functies
                              en voorzieningen blijven beschikbaar.
Landelijke normen:            Geen waterschade tot en met een bui die 1 x per 100 jaar voorkomt, vitale en kwetsbare functies blijven beschikbaar
Mogelijke borging door:       Bij elk nieuw gebouw of object aantonen voor buien tot en met een herhalingstijd van 1x per 100 jaar (aanvullend op de normen in het Nationaal
Rijk in wet- of regelgeving   Bestuursakkoord Water10) dat water op het maaiveld niet tot waterschade in het gebouw zelf leidt. De verwerking van de buien vindt plaats via infiltratie in de
                              bodem, tijdelijke berging op het maaiveld, berging en afvoer in de riolering en in het watersysteem. Startpunt vanuit regionale convenanten: 70 mm in een uur
                              bui die overeenkomt met een herhalingstijd van 1x per 100 jaar voor in 2050 voor kortdurende buien. Voor het lokale of regionale riool-/watersysteem kunnen
                              andere buien maatgevend zijn, zoals de composietbuien 1x per 100 jaar van 2050 van RIONED11 en buien van een dag of meerdere dagen voor regionale
                              watersystemen. Gemeenten kijken vooral naar kortdurende buien en waterschappen naar langdurige buien. Onderlinge afstemming is essentieel. Voor het
                              beschikbaar blijven en doorfunctioneren van vitale en kwetsbare functies geldt een startpunt van buien met een herhalingstijd tot en met 1x per 250 jaar, die
                              overeenkomt 90 mm in een uur in 2050 voor kortdurende buien. Buien tot en met 1x per 250 jaar zijn het hogere ambitieniveau voor niet vitale gebouwen.

                              Geen waterschade bij 0,2 meter waterdiepte op straat (verbonden met gevolgbeperking overstromingen)
                              Startpunt: aantonen dat het vloerpeil van nieuwe gebouwen 0,2 meter hoger ligt dan het laagste punt van de rijbaan in het straatprofiel ter plaatse (dit betreft
                              het straatpeil in het ontwerp). Hierbij is het belangrijk aandacht te hebben voor de bouwbesluiteis van 2-zijdige toegankelijkheid voor minder validen. Als niet
                              aan de 0,2 meter voldaan kan worden vanwege toegankelijkheid of (natuurlijke) hoogteverschillen, moet met een berekening worden aangetoond dat er geen
                              waterschade ontstaat bij een bui met een herhalingstijd tot en met 1 x 100 jaar. Ook van toepassing voor gevolgbeperking van overstromingen.
Decentrale normen:            Neerslag op privaat terrein verwerken op privaat terrein of daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied of de watersysteemgrenzen
Mogelijke borging door:       Aantonen dat neerslag op bebouwd deel van privaat terrein (range 40-70 mm12, voorzieningen zijn binnen 48-60 uur beschikbaar) wordt verwerkt daar waar
• Gemeenten:verordening       het valt: in voorzieningen op het privaat terrein of in daaraan gekoppelde extra voorzieningen in het plangebied of binnen de watersysteemgrenzen.
  omgevingsplan en
  privaatrechtelijke          Ontwikkeling voorkomt afwenteling
  overeenkomsten              Motiveren en onderbouwen dat er na het project geen afwenteling plaatsvindt: geen extra waterschade aan gebouwen en voorzieningen en/of geen extra
• Waterschappen in keur       afvoer op kwetsbare (water)systemen of gebieden buiten de plangrens vergeleken met de situatie voor het project
Richtlijn                     In het gebied is natuurlijke en bovengrondse afwatering zoveel mogelijk aanwezig.
                              Motiveren in hoeverre het openbaar en privaat gebied in staat zijn om regenwater op een zo natuurlijk mogelijke wijze bovengronds onder natuurlijk verval
                              zonder waterschade af te voeren. Groene, biodiverse invullingen van de verwerking van hemelwater hebben de sterke voorkeur. Bijvoorbeeld door de aanleg
                              van meer biodivers groen (in plaats van verharding) of een wadi of groendak met biodiverse beplanting.
Voorkeursvolgorde             Benutten en besparen, vasthouden en infiltreren, bergen, afvoeren
Referenties                   10. Afgestemd op werknormen van het Nationaal Bestuursakkoord Water opgenomen in de Waterwet (Wateroverlastnormen regionaal oppervlaktewater)
                              11. Composietbuien beschikbaar in de Kennisbank Stedelijk Water - RIONED (riool.net)                                                                   7.
                              12. Een neerslag van 40 mm in een uur komt ongeveer overeen met een herhalingstijd van 1x per 25 jaar. Een neerslag van 70 mm in een uur komt overeen
                              met de verwachte herhalingstijd van 1 x per 100 jaar in het klimaat van 2050. Zie: STOWA 2018-12a.pdf en STOWA 2019-19A brochure neerslagstatistieken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>