<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    •   Plannen voor doorstroomlocaties en een eenmalige bijdrage voor huisvesting van
        statushouders in gemeenten;
    •   Wetsvoorstellen voor het tweestatusstelsel en de asielnoodmaatregelenwet;
    •   Nationale implementatie van het EU-migratiepact en mogelijke effecten op gemeenten;
    •   Vervolg implementatie Spreidingswet.

Verbod op voorrang huisvesting statushouders

Op 17 februari heeft de minister van VRO een voorstel voor aanpassing van de Huisvestingswet in
consultatie gebracht. Hierin staat dat er een verbod wordt ingesteld op het met voorrang huisvesten
van statushouders, op grond van het feit dat zij statushouder zijn. Dat betekent dat statushouders
na hun verblijf in de asielopvang voortaan zelfstandig moeten voorzien in huisvesting.

We voorzien dat deze beleidswijziging grote gevolgen kan hebben. De wachttijden in de sociale
huursector zijn gemiddeld zeven jaar, waardoor dit voor veel statushouders – die nog geen
wachttijd hebben opgebouwd – geen optie zal zijn. Intrekken bij vrienden of familie kan leiden tot
overbewoning in al kwetsbare wijken. Dit kan ook problemen opleveren in andere domeinen, zoals
de kostendelersnorm en toeslagen. Een risico is ook dat statushouders met een laag inkomen zijn
aangewezen op bedenkelijke (onder)huurconstructies, of dat zij in ongewenste mate afhankelijk
worden van hun werkgever. Tot slot zien we het risico dat statushouders helemaal niet uitstromen
uit de opvang. Dan loopt de druk op de asielketen nog verder op en blijven de kosten voor
noodopvang en inzet van hotels voor statushouders stijgen.

Als verblijf in de opvang door de voorgenomen intrekking van de Spreidingswet ook op de tocht
komt te staan, en er geen alternatief onderdak geboden wordt, ontstaat zelfs het risico dat
statushouders in de maatschappelijke opvang of op straat belanden. In dat geval wordt het falende
beleid zichtbaar in onze steden, waardoor ook onze inwoners ermee geconfronteerd worden. Dit
alles is funest voor de openbare orde en veiligheid, de integratie, het draagvlak en de leefbaarheid.

Volgens de Memorie van Toelichting blijft het college vooralsnog verantwoordelijk voor huisvesting
conform de huisvestingstaakstelling. De keuze om het verbod op voorrang al in te laten gaan, maar
de taakstelling voorlopig te behouden, is onbegrijpelijk. Met dit wetsvoorstel ontneemt het kabinet
gemeenten elke vorm van regie over de huisvesting van statushouders. Daardoor worden zij voor
een onmogelijke opgave gesteld. Overigens zien wij door de voorgenomen afschaffing van de
taakstelling eveneens grote problemen ontstaan, onder andere omdat de inburgering daardoor
onuitvoerbaar wordt.

Wij onderkennen de grote krapte op de woningmarkt. We zijn echter van mening dat het middel niet
erger mag zijn dan de kwaal. De weg die het kabinet nu inslaat – zonder dat er realistische
alternatieven zijn uitgewerkt – zorgt voor grote problemen voor statushouders, in gemeenten en
uiteindelijk voor de samenleving als geheel.

De VNG gaat de gevolgen, kansen en risico’s van het voorstel de komende weken samen met
gemeenten verder in kaart te brengen. Op 6 maart (14:00 tot 15:30) organiseert de VNG hierover
een online sessie waaraan gemeenten kunnen deelnemen. Via het VNG-forum krijgen
medewerkers van gemeenten nadere informatie over dit proces. Met een looptijd van 1 maand is de
consultatieperiode die het ministerie van VRO beschikbaar stelt korter dan gebruikelijk.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                              2/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Doorstroomlocaties en eenmalige bijdrage

Op 14 februari jl. heeft de minister van A&M een Kamerbrief verstuurd waarin zij enkele
maatregelen aankondigt voor het sneller huisvesten van statushouders die nog in de asielopvang
verblijven. Het gaat om een eenmalige financiële tegemoetkoming voor gemeenten die
statushouders plaatsen en om het stimuleren van doorstroomlocaties.

Volgens de VNG kleven er aan beide voorstellen aanzienlijke risico’s voor gemeenten. Voor
doorstroomlocaties krijgen gemeenten financiering voor slechts 1 jaar per statushouder. Daarna
komt het financiële risico bij de gemeente te liggen. Gemeenten mogen weliswaar huur vragen,
maar in het algemeen is de rol van verhuurder of exploitant een nieuwe taak waar gemeenten niet
op zijn toegerust. Ook de vergoeding per bezette plek creëert een groot financieel risico voor
gemeenten, omdat zij nauwelijks grip hebben op de aantallen statushouders die zij krijgen
toebedeeld – zeker wanneer het verbod op met voorrang huisvesten wordt ingevoerd en de
taakstelling wordt afgeschaft. Het aangekondigde verbod op voorrang kent bovendien geen
uitzondering voor huisvesting in doorstroomlocaties, wat betekent dat deze locaties na aanpassing
van de Huisvestingswet niet meer ingezet mogen worden om statushouders versneld te huisvesten.

De VNG heeft in september een brief gestuurd naar het ministerie van Asiel en Migratie, waarin we
de minister wijzen op de risico’s van doorstroomlocaties. Deze punten lijken in zijn geheel niet te
zijn meegenomen. Ondanks herhaalde verzoeken van de VNG is het concept doorstroomlocaties
niet onderworpen aan een uitvoeringstoets.

Het eenmalige bedrag dat het kabinet wil uitkeren per statushouder, die vanuit de opvang naar de
gemeente gaat, roept ook vooral vragen op. Uit de Kamerbrief wordt niet duidelijk wat de exacte
voorwaarden zijn; het is niet helder of gemeenten zelfstandige en/of onzelfstandige woonruimte
mogen inzetten en of er wel of niet gebruik mag worden gemaakt van de bestaande sociale
woningvoorraad. Wanneer het gaat om woningdelen, voorzien we gevolgen voor bijvoorbeeld de
Participatiewet. De VNG probeert hier zo spoedig mogelijk meer duidelijkheid over te krijgen. Wat
we in ieder geval constateren, is dat deze maatregel niet méér woonruimte toevoegt aan de
voorraad; het betreft daardoor vooral een verplaatsing van de problematiek. Wij vragen ons daarom
af in hoeverre een eenmalige financiële prikkel bijdraagt aan de benodigde (structurele)
oplossingen.

Tweestatusstelsel en asielnoodmaatregelenwet

Op 10 februari bracht de Raad van State een advies uit over de asielnoodmaatregelenwet en het
tweestatusstelsel. De VNG is bij de totstandkoming van de voorstellen niet door het kabinet
geconsulteerd. Wij delen daarom het standpunt van de Raad van State over het onzorgvuldige
proces: door de beperkte consultatie zijn de effectiviteit en uitvoerbaarheid van de wetsvoorstellen
maar ten dele belicht. Via een brief aan de minister van A&M hebben wij daarom de
aandachtspunten vanuit gemeentelijk perspectief voor het voetlicht gebracht.

In de brief vragen we de minister om effectief en samenhangend beleid. Daarnaast schetsen we
enkele concrete de risico’s, zoals het verder vastlopen van de asielketen met grote gevolgen voor
de druk op de opvang en huisvesting. Ook wijzen we de minister op verwachte belemmeringen voor
integratie, inburgering en welzijn. Tot slot vragen we aandacht voor de verwachte toename van
mensen zonder verblijfsrecht in gemeenten.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                              3/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Wij hebben de minister van A&M gevraagd dit gemeentelijke perspectief mee te wegen bij de
appreciatie van het advies van de Raad van State. Ook nodigen we de minister uit om dit verder te
spreken.

Asiel- en Migratiepact

De voorbije weken vond een internetconsultatie over de ‘Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en
Migratiepact 2026’ (hierna: Migratiepact) plaats. Het verbaast ons dat het rijk op geen enkele wijze
afstemming heeft gezocht met de VNG over de gevolgen, terwijl het Migratiepact wel degelijk
consequenties voor gemeenten heeft. Zo brengt de uitwerking van het Migratiepact nieuwe
opvangmodaliteiten met zich mee, onder meer voor kansarmere asielzoekers en basale
voorzieningen (‘bed-bad-brood’) voor asielzoekers die terug moeten naar het land waar ze de
Europese Unie zijn binnengekomen. Hoe het kabinet deze locaties wil spreiden, en welke taken en
verantwoordelijkheden gemeenten krijgen, is nog niet duidelijk.

Het Migratiepact heeft ook gevolgen voor het recht op toegang tot de arbeidsmarkt, inburgering en
onderwijs. Om ervoor te zorgen dat alle wet- en regelgeving voor alle betrokken organisaties
uitvoerbaar is, hebben wij de minister gevraagd te komen tot een samenhangend pakket. Als er
geen consistentie in de wet- en regelgeving zit, vrezen we dat de keten van opvang tot en met
integratie nog verder onder druk wordt gezet. We hebben onze visie in een brief aan de minister
van A&M onder de aandacht gebracht.

Spreidingswet

Momenteel werken gemeenten hard aan het beschikbaar stellen van 96.000 plekken voor
asielopvang in het kader van de Spreidingswet. Volgens de laatste ramingen zijn er op 1 januari
2026 zelfs 115.000 plekken nodig, al zijn die niet allemaal afdwingbaar op grond van de
Spreidingswet. Bij het vinden van geschikte plekken en het organiseren van opvang, lopen
gemeenten aan tegen gebrekkige of ontbrekende kaders. Zo blijkt het vooralsnog onmogelijk om
als gemeente zelf een opvanglocatie te exploiteren. Daarnaast is onduidelijk hoe de minister ervoor
gaat zorgen dat kleinschalige locaties ook tijdig kunnen worden gerealiseerd.

Ook is er nog steeds onduidelijkheid over de financiering van de tijdelijke gemeentelijke opvang
(TGO). In de TGO geven gemeenten en het COA samen invulling aan de opvanglocatie, onder
eindverantwoordelijkheid van het COA. De financieringsregeling hiervoor loopt af per 1 juli 2025 en
ondanks herhaalde verzoeken heeft het ministerie van A&M nog geen helderheid verstrekt over een
vervolg.

Tot slot is nog onduidelijk hoe de minister het interbestuurlijk toezicht wil vormgeven. Gemeenten
weten niet óf, hoe en wanneer de minister gaat handhaven. De VNG hecht eraan dat de minister
uitstraalt dat alle gemeenten gehouden zijn aan het verdeelbesluit, om te voorkomen dat de
onderlinge solidariteit onder druk komt te staan. We hebben onze vragen meermaals kenbaar
gemaakt bij het ministerie en ook bij de Tweede Kamer.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             4/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Vervolg

In lijn met de resolutie die de leden van de VNG hebben aangenomen, blijven we bij het kabinet en
het parlement te bepleiten dat volgordelijkheid cruciaal is om chaos in de asielketen te voorkomen:
áls wetgeving en instrumentarium voor opvang en huisvesting worden ingetrokken, kan dat niet
voordat de asielketen op orde is en er voldoende effectieve, werkbare alternatieven beschikbaar
zijn. Daarnaast blijven we uitdragen dat elke maatregel die impact heeft op gemeenten in overleg
met de VNG moet worden getoetst op uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en uitlegbaarheid, waarbij er
aandacht moet zijn voor de (maatschappelijke) consequenties op de langere termijn.

Met vriendelijke groet,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten




mr L.K. Geluk
Algemeen directeur




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            5/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>