<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Kenmerk: DCS 1208907 / INT-8443

Actualisatie archeologische waardenkaart gemeente Almelo
en voorstel tot verruiming van vrijstellingsgrenzen voor
archeologisch onderzoek




Opsteller:
Drs. J.A.M. Oude Rengerink
Regio-archeoloog namens de gemeente Almelo
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding

1. Aanleiding...................................................................................................3
2. Huidig beleid ..............................................................................................3
   2.1 De huidige waardenkaart .......................................................................4
   2.2 Huidige vrijstellingsgrenzen....................................................................4
3. Voorgestelde aanpassingen in het beleid ...............................................6
   3.1 De aan te passen archeologische waardenkaart....................................6
   3.2 Nieuwe vrijstellingsgrenzen ....................................................................6




                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Actualisatie archeologische waardenkaart gemeente Almelo
en voorstel tot verruiming van vrijstellingsgrenzen voor
archeologisch onderzoek



1. Aanleiding

In 2008 is door gemeenteraad een archeologiebeleid vastgesteld op basis van een
archeologische waardenkaart en een bijbehorende rapportage met beleidsregels.
Sindsdien is de archeologische waardenkaart de onderligger voor de wijze waarop
met archeologie, in voornamelijk de ruimtelijke planvorming en vergunningverlening,
wordt omgegaan. Op basis van de kaart worden eventuele voorwaarden voor
vergunningen (bouw- en sloop) gesteld, en worden in ruimtelijke planprocedures
archeologische waarden als toetsingskader en eventueel als deelbestemming
opgenomen in de bestemmingsplannen. Ook wordt aan de hand van de
waardenkaart gekeken of binnen de ruimtelijke planvorming archeologisch
onderzoek uitgevoerd dient te worden.

Beleid moet worden geëvalueerd om te kunnen bepalen of het werkt en of het zinvol
is. Archeologie is niet alleen van archeologen maar ook van de gemeenschap.
Ontwikkelaars, bedrijven, de gemeente zelf en particulieren kunnen te maken krijgen
met vaak aanzienlijke kosten als zij bij de planologische voorbereiding en de
realisatie van hun initiatieven, tot archeologisch onderzoek verplicht worden. Als
onderzoeken inderdaad ook leiden tot de ontdekking van waardevolle archeologische
vindplaatsen en wanneer die behouden kunnen worden of opgegraven worden, leidt
dit tot archeologisch kennisopbrengst die meestal ook plaatselijk wordt gewaardeerd.
Als met onderzoek weinig of geen archeologische vindplaatsen worden ontdekt, dat
moet op enig moment worden geconstateerd dat de kosten en de regelgeving niet in
balans zijn met de archeologische opbrengsten. Als regelgever kan de gemeente dat
niet verantwoorden en zal dat zeker het draagvlak voor de archeologie niet ten
goede komen.




2. Huidig beleid

2.1 De huidige waardenkaart
In 2007 is de waardenkaart van de gemeente Almelo opgesteld door het
adviesbureau Vestigia. De archeologische waardenkaart moet gezien worden als
een dynamisch document dat periodiek geëvalueerd moet worden op basis van
voortschrijdend inzicht. Ook vrijstellingsgrenzen die in het kader van ruimtelijke
plannen aan verwachtingswaarden zijn gekoppeld kunnen op basis van
onderzoeksresultaten worden herzien.
Bij het gebruik van de archeologische waardenkaart over de afgelopen jaren is
gebleken dat er nog een aantal zwakke punten en tekortkomingen vertoont:
    1. Er zijn relatief grote zones binnen het bebouwde gebied als grijs (=geen
        verwachting) aangeduid. Met behulp van aanvullend historisch geografisch
        onderzoek kan waarschijnlijk nog een aanzienlijk deel van deze grijze zones
        worden omgezet naar een archeologische verwachting;
    2. Van de door middel van cirkels gemarkeerde historische boerderijen is
        onvoldoende bekend of deze daadwerkelijke enige archeologische waarde


                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>   3. De in het centrum aangeduide historische boerderijen zijn merendeels
      burgerhuizen of andere niet agrarische gebouwen en geen boerderijen. De
      archeologische relevantie daarvan is, afgezien van de objecten in de
      historische kern van Almelo, helemaal niet onderbouwd;
   4. Op de kaart komen enkele grote witte gebieden voor. Van een aantal daarvan
      is niet goed na te gaan waarom daar geen archeologische
      verwachtingswaarden zijn aangeduid;
   5. Bij het opstellen van de kaart is geen gebruik gemaakt van historische
      topografische kaarten. Op deze kaarten is veel informatie beschikbaar over
      landgebruik en landschappelijke kenmerken die van belang zijn voor de
      bepaling van archeologische verwachtingswaarden en de begrenzingen
      daarvan, voornamelijk voor wat betreft de gebieden die op de huidige
      verwachtingskaart als grijs gebied zijn aangeduid;
   6. De kaart moet geactualiseerd worden vanwege de doorgevoerde nieuwe
      wetgeving (Wet archeologische monumentenzorg);
   7. De kaart is grafisch gezien van slechte kwaliteit. De kaart zal daartoe
      verbeterd moeten worden en aan de huisstijl van de gemeente Almelo
      aangepast worden. Bovendien moet de kaart digitaal worden opgenomen in
      de informatiesystemen die binnen de gemeentelijke organisatie worden
      gebruikt.



2.2 Huidige vrijstellingsgrenzen
Bij planontwikkeling en vergunningverlening (bouw- en sloopvergunningen) wordt
rekening gehouden met archeologische waarden. Afhankelijk van de op de
waardenkaart aangeduide archeologische waarden kan bij bodemverstorende
activiteiten worden voorgeschreven dat er archeologisch onderzoek verplicht is.
Onder het huidige beleid gelden bij bestemmingsplannen de volgende
modelvoorschriften:

   “1. Beschermd archeologisch monument
   Deze terreinen zijn op basis van de Monumentenwet 1988 aangewezen als beschermd
   archeologisch monument, of staan op de voorlopige lijst. Het beschermingsregime voor
   deze monumenten staat geheel los van het bestemmingsplan. Wel zijn terreinen die
   onder dit regime vallen opgenomen op de plankaart.

   2. Gebied of terrein met (deel) bestemming van archeologische waarde
   Op deze terreinen rust een voorschrift aanlegvergunning als aangegeven in art. xxx.
   Het vrijstellingscriterium voor bodemingrepen en te bebouwen oppervlakten is 100m2 en
   50cm diepte. Bij ingrepen groter dan 100m2 en dieper dan 50cm is vooronderzoek
   verplicht. Voor de historische binnenstad zullen daarnaast via de bouwvoorschriften
   aanvullende maatregelen worden opgesteld.

   3. Gebied of terrein met (deel)bestemming hoge archeologische verwachting
   Op deze terreinen rust een voorschrift aanlegvergunning als aangegeven in art. xxx.
   Het vrijstellingscriterium voor bodemingrepen en te bebouwen oppervlakten is
   250m2 en 50cm diepte. Bij ingrepen groter dan 250m2 en dieper dan 50cm is
   vooronderzoek verplicht.

   4. Gebied of terrein met (deel)bestemming lage archeologische verwachting
   Op deze terreinen rusten geen voorschriften.



                                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>5. Gebied of terrein waar geen bodemarchief meer aanwezig is
Op deze terreinen rust geen bijzondere bestemming of voorschrift.

6. Bebouwde kom (Gebied met een onbekende archeologische verwachting).
In deze gebieden geldt dat bij toekomstige bodemingrepen per geval door bevoegd
gezag een afweging gemaakt dienen te worden betreffende het (doen) laten
uitvoeren van archeologisch onderzoek.

Water
Op wateren waar is uitgediept, gebaggerd of zandwinning heeft plaatsgevonden, rusten
geen voorschriften.”


De afgelopen jaren zijn er evaluaties uitgevoerd naar de vrijstellingsgrenzen en
de ‘archeologische opbrengst’ van onderzoeken. Dit is onder andere gedaan voor
de gehele provincie Utrecht en voor de gemeente Lingewaal. Recentelijk is ook
een inventarisatie uitgevoerd in de gemeente Enschede. Bij die inventarisaties is
gekeken naar wat onderzoeken hebben opgeleverd (aan archeologische
informatie) in relatie tot de omvang van de onderzochte gebieden. Zonder
uitgebreid op de details in te gaan kunnen er uit deze inventarisaties opvallend
gelijkluidende conclusies worden getrokken.

1. In historische kernen worden doorgaans altijd archeologische waarden
   aangetroffen, ook binnen onderzoekslocaties van 100 m2 of minder.
2. Binnen terreinen van archeologische waarde, waarbinnen reeds
   archeologische waarden zijn vastgesteld worden bij onderzoeken in de
   meeste gevallen ook archeologische waarden aangetoond.
3. In gebieden die op archeologische waardenkaarten met een hoge of
   middelhoge verwachting zijn aangeduid worden vrijwel nooit archeologische
   waarden aangetroffen binnen onderzoekslocaties die kleiner zijn dan 2500
   m2. Ook binnen locaties kleiner dan 5000 m2 is de score erg laag.

Ten aanzien van punt 1 en 2; Momenteel wordt een vrijstellingsgrens van 100 m2
in de historische kern gehanteerd, dit is erg ruim. In veel andere steden met
historische kernen zijn grenzen van 50 m2 of minder van toepassing. Het gaat om
terreinen en gebieden waarin archeologische waarden zijn vastgesteld. Dit geldt
ook voor historische binnensteden die feitelijk als één grote archeologische
vindplaats beschouwd moeten worden. Veel bodemingrepen in historische
binnensteden omvatten oppervlakken van minder dan 100 m2. Op langere termijn
leiden deze ingrepen tot een gestage afbraak van het bodemarchief. Met
instelling van een vrijstellingsgrens van 50 m2 wordt het mogelijk om de meeste
van de bodemingrepen in de historische kern van Almelo te laten onderzoeken
en alsnog het bodemarchief in kaart te brengen.

Ten aanzien van punt 3; De laatste conclusie leidt dus tot de vraag of dan nog
onderzoek moet worden in relatief kleine gebieden kleiner dan 5000 m2 of 2500
m2, die door archeologen van onderzoeksbureaus ook vaak met de term
‘postzegellocaties’ worden aangeduid. Nu wordt er een vrijstellingsgrens van 250
m2 gehanteerd.

De provincie Overijssel hanteerde, voordat gemeenten zelf beleid met
vrijstellingsgrenzen hadden vastgesteld en de provinciale waardenkaart nog van
toepassing was, een onderzoeksverplichting voor locaties in gebieden met een
hoge archeologische verwachting die groter waren dan 2500 m2 en 5000 m2 voor
middelhoge verwachtingswaarden. De afgelopen jaren hebben de meeste
Overijsselse gemeenten in hun beleid deze vrijstellingsgrenzen overgenomen.


                                                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Samen met enkele andere gemeenten loopt Almelo hiermee uit de pas met
aanzienlijk lagere vrijstellingsgrenzen. Enschede zal binnenkort de
vrijstellingsgrenzen harmoniseren met de Overijsselse lijn. Hengelo heeft in 2010
voor het buitengebied de vrijstellingsgrenzen al opgetrokken. In Deventer speelt
deze discussie nog.

Landelijk is er een toenemende druk vanuit maatschappelijke organisaties van
projectontwikkelaars en vooral vanuit de agrarische sector, maar ook vanuit
partijen in de volksvertegenwoordiging om de ‘archeologische regeldruk die men
te zwaar acht, te verminderen. In dit jaar wordt de in 2007 ingevoerde Wet op de
archeologische monumentenzorg geëvalueerd. Als onderdeel daarvan wordt ook
gekeken naar wat de vele duizenden onderzoeken hebben opgebracht die in het
kader van ruimtelijke procedures verplicht zijn gesteld.



3. Voorgestelde aanpassingen in het beleid


3.1 Actualisatie archeologische waardenkaart
Voorgesteld wordt om de archeologische waardenkaart te actualiseren. De kaart
dient te worden aangepast op grond van de eerder genoemde zwakke punten en
tekortkomingen. De nieuwe archeologische waardenkaart is op dit moment
gereed voor gebruik. Concreet zijn daarin de volgende zaken aangepast ten
opzichte van de bestaande kaart:

1. Met behulp van aanvullende gegevens (historische kaarten en gedetailleerde
   hoogtegegevens) bijgesteld. Het totale oppervlak van hoge
   verwachtingswaarden is kleiner geworden. Dit komt voornamelijk door dat
   delen van zones met hoge verwachtingswaarden zijn afgewaardeerd naar
   middelhoge verwachtingswaarden.
2. Het grote grijze gebied van de bebouwde kom is nader ingevuld met
   middelhoge (ca. 30%) en lage verwachtingswaarden (ca.65%). De historische
   kern is iets groter aangeduid en omvat circa 5% van de bebouwde kom.
3. De vele ‘spots’ ter plaatse van in de 19e eeuw voorkomende gebouwen zijn
   verwijderd. Daarvoor in plaats zijn alleen nog oude, mogelijk middeleeuwse
   erven, havezaten, (water-) molens, kastelen en een klooster nog als
   aanduidingen opgenomen. Rond oude erven zijn attentiezones gecreëerd
   omdat in de directe nabijheid mogelijk oudere voorgangers aanwezig kunnen
   zijn.


3.2 Nieuwe vrijstellingsgrenzen
Voorgesteld wordt om de vrijstellingsgrenzen die gelden voor gebieden met een
hoge verwachting op te trekken van 250 m² naar 2500 m2 en binnen gebieden
met een middelhoge verwachting een vrijstellingsgrens van 250 m2 naar 5000 m2
op te nemen. Gebieden met een lage archeologische verwachting hadden nog
geen vrijstellingsgrens, voorgesteld wordt om hiervoor een grens van 50.000 m²
op te nemen. Vanuit archeologisch perspectief is dit volledig te verantwoorden
gezien de conclusies uit de inventarisaties genoemd bij paragraaf 2.2.
Maatschappelijk gezien neemt daarmee de archeologische lastendruk af bij
voornamelijk kleine ontwikkelingen op initiatief van particulieren, kleine
ondernemers en agrariërs. Dit heeft vooral betrekking op bouwprojecten voor
huizen, kleine bedrijfspanden en agrarische opstallen die doorgaans nooit groter
grondvlak hebben dan 2500 m2. Alleen grote moderne veestallen overtreffen


                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>deze oppervlakte. Vanuit het oogpunt van proportionaliteit worden hiermee kleine
initiatiefnemers niet geconfronteerd met relatief grote kosten die uit
onderzoeksverplichtingen voortvloeien.

Verder wordt voorgesteld om de vrijstellingsgrens voor terreinen van
Archeologische waarde en de historische kern van 100 m2 op 50 m2 te stellen.




                                                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>