<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                         29-1-2015




GEMEENTE
ALMELO
             KADERNOTA GOVERNANCE




                 Het wezenlijke op de agenda




             Kaders voor governance verbonden partijen

  IN 30653
                                                                     0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 2
1.      Samenwerkingsrelaties ................................................................................................................... 5
     1.1 Algemeen....................................................................................................................................... 5
     1.2 Verbonden partijen ....................................................................................................................... 6
     1.3 Het afwegingskader samenwerkingsrelaties................................................................................. 7
2.      Governance verbonden partijen ..................................................................................................... 8
     2.1 Oprichtingskader ........................................................................................................................... 8
        2.1.1          De gemeenteraad stelt kaders en oordeelt over deelname ........................................... 8
        2.1.2          Het college besluit tot deelname o.b.v. een afwegingskader ......................................... 9
     2.2 Stuur- en beheerskader ............................................................................................................... 11
        2.2.1          De gemeenteraad vervult een kaderstellende en controlerende rol ........................... 11
        2.2.2          Het college vervult de eigenaars- en opdrachtgeversrol .............................................. 13
        2.2.3          Democratische legitimatie............................................................................................. 15
     2.3 Evaluatie- en heroverwegingskader ............................................................................................ 17
        2.3.1          De gemeenteraad stelt kaders voor evaluatie en heroverweging ................................ 17
        2.3.2          Het college besluit tot beëindiging of voortzetting....................................................... 18
3.      Implementatie ............................................................................................................................... 19
Bijlage A Afwegingskader samenwerkingsrelatie.................................................................................. 20
     A1. Toelichting afwegingskader ........................................................................................................ 21
     A2. Toelichting subsidie of overeenkomst ........................................................................................ 25
     A3. Voor- en nadelen en risico’s per vorm behorende bij het afwegingskader................................ 24
Bijlage B Wetgeving ............................................................................................................................... 26
Bijlage C Gemeentelijke kaders ............................................................................................................. 30
Bijlage D Soorten verbonden partijen ................................................................................................... 32
Bijlage E Risicobeheersing ..................................................................................................................... 34
Bijlage F Stuur- en beheers instrumentarium ....................................................................................... 36
Bijlage G Evaluatie- en heroverwegingskader ....................................................................................... 41
Bijlage H Basisgegevens verbonden partijen ........................................................................................ 43
Bijlage I Structuur paragraaf verbonden partijen in begroting en jaarverslag..................................... 44




IN 30653
                                                                                                                                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding


Aanleiding

De overheid treedt terug, de samenleving treedt in. Het zijn de inwoners, instellingen en bedrijven
die steeds vaker zelf het voortouw nemen om iets te bereiken voor de samenleving. De overheid
werkt samen met haar partners om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Mede door deze
ontwikkeling kiezen wij als gemeente steeds vaker bewust voor een faciliterende rol waarin wij
kaders en omstandigheden creëren waarbinnen inwoners, maatschappelijke partners en
ondernemers zaken met elkaar kunnen realiseren.

Tegelijkertijd kunnen wij niet in alle gevallen volstaan met een faciliterende rol. Wanneer er sprake is
van een te behartigen publiek belang willen wij als gemeente vaak invloed behouden en zal er in
enkele gevallen worden overgegaan tot samenwerking in een verbonden partij. Een flink deel van de
gemeentelijke middelen wordt inmiddels al via verbonden partijen ingezet.

Dit past bij onze keuze voor een regisserende rol, waarbij wij inzetten op een intensivering van de
samenwerking met andere gemeenten in de regio en uitvoering van (publieke) taken door derden via
zogeheten verbonden partijen. Basis hiervoor is en blijft het door de gemeenteraad in 2012
vastgestelde sourcingsbeleid. De beleidsmatige uitgangspunten zijn verwerkt in deze nota en als
kader in bijlage C opgenomen. Een kenmerkende passage uit de kaderstelling sourcing is: “Bij het
verschil maken hoort een rol van de gemeente als regisseur en als aanjager. De gemeentelijke
organisatie voert alleen taken uit als anderen dat zelf niet kunnen.” De programma’s van de
gemeenteraad en het college voor de jaren 2014-2018 borduren hier op voort; zij benadrukken het
belang van samenwerking en zij richten zich op een rol van overheidsparticipatie, die vraagt om
luisterend en dienend publiek leiderschap. Tegelijkertijd zijn we kritisch op de vorming van
gemeenschappelijke regelingen vanwege de afstand tot het openbaar bestuur.

In de media duiken regelmatig berichten op over een gebrek aan democratische legitimatie bij
verbonden partijen en het ontstaan van zichzelf besturende organisaties waarover de gemeente de
facto nauwelijks nog wat te zeggen heeft. De nadruk lijkt te verschuiven van het bestrijden van
bestuurlijke drukte naar het versterken van bestuurlijke legitimiteit. Vanwege de grote bestuurlijke,
beleidsmatige en financiële belangen is inzicht in -en effectieve sturing op- deze samenwerkings-
relaties noodzakelijk.

Deze thema’s zijn in actuele dossiers (bijvoorbeeld de vorming van een intergemeentelijke
bedrijfvoeringsorganisatie en de lopende decentralisaties) en in verandertrajecten onderwerp van
discussie. Wij gaan in toenemende mate samenwerken bij het realiseren van de beoogde bestuurlijke
doelen. Hierdoor zal een steeds groter deel van de gemeentelijke begroting buiten de eigen
organisatie worden ingezet en treden wij steeds vaker op als deelnemer in een verbonden partij en
als samenwerkingspartner voor andere overheden en instellingen. De positieverschuiving van onze
gemeente in de samenleving en in de lokale en regionale netwerken vraagt om een daarop
toegesneden relatiemanagement op het niveau van de raad, college en ambtelijke organisatie.

Om de sturing en het beleid op deze samenwerkingsrelaties te voorzien van kaders is in 2007 de
Nota Deelnemingen vastgesteld. Met voorliggende Kadernota Governance wordt hier een vervolg



IN 30653
                                                                                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>aan gegeven, waarbij de eerdere uitgangspunten en instrumenten worden geactualiseerd en
uitgediept om de sturing op samenwerkingsrelaties te versterken.

Doel

Met deze nota willen we de sturing op samenwerkingsrelaties en in het bijzonder verbonden partijen
in de praktijk versterken. De nota dient de komende jaren als kader voor zowel de gemeenteraad,
het college als de ambtelijke organisatie.

Dit kader is een handvat voor onze organisatie om effectief sturing te geven aan -en toezicht te
houden op- verbonden partijen. Een kader voor deelname aan, het oprichten van en het sturen op
de verbonden partijen van de gemeente, maar ook voor het evalueren en heroverwegen van
bestaande relaties, om zo te komen tot verbonden partijen die maximaal bijdragen aan de lokale
bestuurlijke ambities.

Naast voorliggende kadernota waarin de kaders worden geschetst, is er de “Uitvoeringsnota
Verbonden partijen”. Dit document is gericht op de uitvoering en vormt een handleiding voor
bestuurders en de ambtelijke organisatie waarmee wij beogen helderheid te bieden over interne
rollen, taken en verantwoordelijkheden.

De beleidsregels in deze kadernota worden na vaststelling door de gemeenteraad toegepast. Gelet
op de dynamiek binnen het thema Governance kan er de komende jaren aanleiding zijn de nota aan
te passen. Uitgangspunt is deze nota vierjaarlijks te actualiseren.

Governance

Centraal in het begrip governance staat verantwoord besturen. Goede spelregels, actieve en
transparante informatievoorziening, democratische controle en checks and balances zijn hierbij van
belang. Deze richten zich op het bestuur, toezicht en verantwoording zodat uiteenlopende
verantwoordelijkheden en belangen op elkaar kunnen worden afgestemd. Naast het kiezen van een
passende rechtsvorm speelt governance een belangrijke rol in de grip op verbonden partijen.
Governance kent een viertal aspecten:
    - Sturen; kaderstellen en het geven van richting aan het realiseren van de beleidsdoelen.
    - Beheersen; het stelsel van procedures en maatregelen.
    - Toezicht houden; controleren en het waarborgen van de continuïteit.
    - Verantwoorden; transparante informatievoorziening over de verbonden partijen en het
        uitgevoerde toezicht.




IN 30653
                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bereik van deze nota

De focus van deze nota ligt op samenwerkingsrelaties in de vorm van verbonden partijen. Wat wij
onder een verbonden partij verstaan wordt beschreven in hoofdstuk 1. De kaders en uitgangspunten
zoals verwoord in deze nota zijn leidend voor de samenwerking met onze verbonden partijen, maar
ze zijn ook grotendeels toepasbaar en daarmee behulpzaam en ondersteunend bij het vormgeven en
onderhouden van andere samenwerkingsrelaties.


   Bij andere samenwerkingsvormen denken we in Almelo bijvoorbeeld aan de Regionale
   Uitvoerings Dienst (RUD), geen verbonden partij volgens de definitie in deze nota, maar wel
   een samenwerkingsvorm waarbij het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap aandacht
   verdient.



Leeswijzer

In hoofdstuk 1 worden samenwerkingsrelaties beschreven die ons helpen onze beleidsdoelen te
realiseren. Als handreiking voor een te kiezen samenwerkingsvorm voor het te realiseren doel, wordt
een afwegingskader geschetst.

Hoofdstuk 2 gaat vervolgens in op specifieke samenwerkingsverbanden die zijn vormgegeven in
zogenaamde verbonden partijen. Er worden kaders geboden voor het deelnemen in een verbonden
partij, het sturen op een verbonden partij en het heroverwegen van een relatie met een verbonden
partij. Bij deze kaders worden de rollen van de gemeenteraad en het college van B en W beschreven.
Tot slot wordt in hoofdstuk 3 aangegeven hoe de nieuwe kaders worden toegepast en geborgd in de
organisatie.

De bijlagen vormen een essentieel en integraal onderdeel van deze nota. Uit oogpunt van
overzichtelijkheid zijn de inhoudelijke thema’s in de bijlagen opgenomen.




IN 30653
                                                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   1. Samenwerkingsrelaties


1.1 Algemeen

In de veranderende samenleving waarbij ook onze rol als gemeentelijke overheid verandert, zijn er
verschillende manieren om taken te organiseren, zoals; zelf doen, inkoop, subsidie verlenen en
samen met andere gemeenten een taak uitvoeren in een gemeenschappelijke regeling. Ongeacht de
manier van uitvoeren is de gemeente verantwoordelijk voor de inhoudelijke aansturing of
opdrachtverlening en controle daarop en voor de financiële consequenties voor de eigen organisatie.
In onderstaand schema wordt dit weergegeven:

Schema 1. Samenwerkingsrelaties




Groen = Samenwerkingsrelaties

De gemeente gaat alleen een samenwerkingsrelatie aan waar het gaat om activiteiten die een
publiek belang betreffen. De term “publiek belang” is geen vastomlijnd begrip. Het is een begrip
waarvan de inkleuring voorbehouden is aan de politiek. De overheid heeft verschillende middelen cq.
instrumenten om een publiek belang te behartigen. Zij kan dit doen door middel van wet- en
regelgeving. Daarnaast is het mogelijk om via een subsidie of een overeenkomst ervoor te zorgen dat
continuïteit van publieke belangen blijft geborgd. De overheid kan ook met verbonden partijen die
continuïteit van publieke belangen borgen. In dat geval gebruikt de overheid dus een “op afstand”
geplaatste zelfstandige of verzelfstandigde organisatie om het publiek belang te behartigen. Soms
schrijft de wet een verbonden partij voor, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke regeling
Veiligheidsregio op basis van artikel 9 Wet Veiligheidsregio’s.


  Publiek belang
  In het rapport ‘Het borgen van publiek belang’ geeft de Wetenschappelijke Raad voor het
  Regeringsbeleid (WRR) aan dat het antwoord op de vraag of sprake is van een publiek belang
  primair van politiek/ideologische aard is en daarom door de overheid (lees gemeente) zelf moet
  worden gegeven. In bijlage A1 wordt hier uitgebreider bij stil gestaan en als handreiking een
  aantal criteria genoemd.

IN 30653
                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.2 Verbonden partijen

Wij hanteren de definitie voor verbonden partijen van het Besluit Begroting en Verantwoording
(artikel 1 BBV).

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente
een bestuurlijk én financieel belang heeft.

Van een bestuurlijk belang is sprake indien de gemeente rechtstreeks invloed heeft op de
besluitvorming binnen de verbonden partij.

Een financieel belang is aan de orde als de gemeente financieel kan worden aangesproken wegens
het functioneren van de verbonden partij of wanneer de gemeente geld kan kwijtraken bij een
faillissement van een verbonden partij. Een financieel belang is bijvoorbeeld het aandelenbelang van
de gemeente in een vennootschap. Ook het eventuele jaarlijks ontvangen dividend valt onder het
financieel belang. Een financieel belang kan ook zijn; een gemeenschappelijke regeling (of andere
rechtspersoon) waar een deel van de activiteiten van de gemeente is belegd en waar een verplichte
financiële bijdrage van de gemeente in de exploitatie van de rechtspersoon tegenover staat (artikel
193 Gemeentewet).

Organisaties waar enkel sprake is van een financieel belang worden niet gezien als verbonden partij,
deze partijen vallen onder andere gemeentelijke kaders. Voorbeeld hiervan is subsidieverstrekking:
hiervoor geldt de Algemene Subsidie Verordening als kader.

Verbonden partijen waarmee de gemeente te maken krijgt zijn de privaatrechtelijke rechtspersonen
zoals BV, NV, stichting, vereniging en coöperatieve vereniging (geregeld in het Burgerlijk Wetboek).
Daarnaast is er de publiekrechtelijke rechtsvorm: de gemeenschappelijke regeling (geregeld in de
Wet gemeenschappelijke regelingen). Een beschrijving van deze verschillende rechtsvormen is
opgenomen in bijlage D.




IN 30653
                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.3 Het afwegingskader samenwerkingsrelaties

Bij de keuze om taken en activiteiten op afstand te zetten gaat het om een afweging van belangen en
om een afweging van de voor- en nadelen van de verschillende mogelijkheden. De keuzevrijheid kan
worden beperkt door andere factoren bijvoorbeeld als wordt aangesloten bij bestaande organisaties,
door een hogere regeling of door aanwijzing van het Rijk.

De keuze voor de wijze waarop wij een taak uitvoeren lijkt soms willekeurig. Het is dan geen
uitdrukkelijk onderdeel van een specifiek onderzoek door bestuur of organisatie en wordt impliciet
‘meegenomen’ in de besluitvorming. Wij zijn echter wel verantwoordelijk voor de gemaakte keuze en
de mogelijke consequenties daarvan. Het is dan ook van belang dat we voorkomen onnodige risico’s
te lopen op het gebied van de taakuitvoering, dat we daaraan sturing geven en dat we de beheersing
van de externe samenwerkingsrelatie goed inrichten.

Om deze besluitvorming beter te faciliteren is een afwegingskader ontworpen dat de verschillende
stappen in de besluitvorming inzichtelijk maakt, zie bijlage A. Het afwegingskader is behulpzaam bij
het maken van de keuze om taken op afstand te zetten waardoor er meer systematisch wordt
gekeken naar varianten-, kansen- en risicoanalyse voordat er een verbintenis wordt aangegaan met
een (verbonden) partij. Deze bijlage omvat ook een uitwerking van het begrip publiek belang.

Het gaat in het afwegingskader specifiek om samenwerking met organisaties of instellingen waarmee
wij een bestuurlijke en financiële band hebben, maar deze kan ook gebruikt worden voor andere
samenwerkingsrelaties, zoals die in de sociale sector (ook al zal er in die gevallen vaak sprake zijn van
een ‘gewone’ subsidierelatie).

Dit afwegingskader is geen blauwdruk, waarbij toepassing ervan als vanzelf leidt tot de ideale
samenwerkingsvorm. Het is wel een middel om met behulp van een aantal relevante criteria tot een
afweging te komen en deze te kunnen onderbouwen. Hoewel het hierbij gaat om een aantal
rationele criteria en argumenten, spelen in het afwegings- en besluitvormingsproces uiteraard ook
andere factoren een rol: eerdere ervaringen met samenwerking of met de samenwerkingsrelaties,
draagvlak en vertrouwen (is er een klik), toekomstverwachtingen en cultuurverschillen.

Gedurende het smeden van de samenwerking kunnen de relaties op scherp komen te staan: te
weinig vertrouwen in de ander of te weinig ervaren gelijkwaardigheid. Totdat de formele
overeenkomsten zijn getekend of de toetreding is geformaliseerd dient er het besef te zijn van de
weg terug. In die zin moet het afwegingskader ook worden gebruikt: als handvat, niet als handboei.




IN 30653
                                                                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    2. Governance verbonden partijen

Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop wij met verbonden partijen willen omgaan in drie fases.
Elke fase kent haar eigen kader, namelijk een oprichtingskader, een stuur- en beheerskader en een
evaluatie- heroverwegingskader. Elk kader bestaat uit een cluster van spelregels onderverdeeld naar
gemeenteraad en het college.

Schema 2. Indeling kaders governance



  Oprichtingskader                  Stuur- en beheerskader              Heroverwegingskader

  Rol van:                          Rol van:                          Rol van:
  • de gemeenteraad                 • de gemeenteraad                 • de gemeenteraad
  • het college van B&W             • het college van B&W             • het college van B&W




2.1 Oprichtingskader

Wij kunnen diverse redenen hebben om een relatie met een verbonden partij aan te willen gaan.
Uitgangspunt is dat een verbonden partij een expliciete meerwaarde dient te hebben. Hieronder
wordt verstaan dat er sprake dient te zijn van een publiek belang, aangevuld met andere
argumenten, zoals een financieel voordeel, een toename van de kwaliteit van de dienstverlening of
borging van de continuïteit. Wij kiezen er bij verbonden partijen bewust voor om zelf invloed te
houden omdat de activiteiten te kwetsbaar zijn om volledig uit te besteden.

2.1.1   De gemeenteraad stelt kaders en oordeelt over deelname

  I.    De gemeenteraad wordt vroegtijdig betrokken bij het voornemen tot deelname aan een
        verbonden partij.

        Gemeente Almelo neemt uitsluitend deel in een verbonden partij die taken uitvoert met een
        publiek belang.

        De gemeenteraad oordeelt bij ieder voornemen van het college tot deelname of de
        activiteiten die de verbonden partij voor de gemeente Almelo gaat uitvoeren bij het
        publieke belang horen.

  II.   De gemeenteraad wordt vervolgens betrokken bij het afwegingsproces voor het aangaan van
        een relatie met een verbonden partij. Bijlage F geeft inzicht in de vragen die spelen bij dit
        afwegingsproces.

        De gemeenteraad stelt randvoorwaarden bij een concreet initiatief tot deelname. Hierbij kan
        de gemeenteraad aandacht besteden aan algemene uitgangspunten en aan de manier
        waarop de gemeenteraad betrokken en geïnformeerd wil worden. De gemeenteraad kan



IN 30653
                                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>        bijvoorbeeld aanvullende eisen stellen aan de te leveren prestaties van de verbonden partij
        en de rapportage hierover.

 III.   De gemeenteraad oordeelt over deelname aan een verbonden partij.

        Pas nadat de gemeenteraad toestemming heeft gegeven, gaat het college over tot deelname
        aan een gemeenschappelijke regeling.

        Pas nadat de gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt, beslist het
        college over deelname aan een private verbonden partij.


2.1.2   Het college besluit tot deelname o.b.v. een afwegingskader

  I.    Het college maakt bij het voornemen tot deelname een afweging op onderstaande
        onderwerpen:
        Rechtsvorm van de verbonden partij (zie punt II).
        Vertegenwoordiging vanuit de gemeente Almelo (zie paragraaf 2.2.2 uitgangspunt I).
        Financiële aspecten. Zijn de financiële risico’s en het verdienmodel in kaart gebracht en
        voldoende onderbouwd? Het verdienmodel geeft aan hoe de partij middelen verwerft en
        welke meerwaarde zij creëert.
        Juridische aspecten. Voldoet de verbonden partij aan wet- en regelgeving?

 II.    In het afwegingsproces dient nadrukkelijk aangetoond te worden dat de gekozen rechtsvorm
        de voorkeur geniet.

        De keuze voor een bepaalde rechtsvorm is niet zwart-wit. Andere zaken dan het doel c.q. de
        primaire taak van een verbonden partij kunnen de keuze voor een bepaalde vorm
        beïnvloeden, zoals fiscaliteit, wensen van andere deelnemers of een reeds bestaande
        situatie.

        Het college participeert uitsluitend in privaatrechtelijke rechtsvormen indien de betreffende
        taak niet vanuit een publieke rechtsvorm kan worden uitgevoerd. Van belang is of het college
        een vergelijkbaar resultaat kan bereiken door de publiekrechtelijke regeling te gebruiken. De
        verschillende rechtsvormen zijn terug te vinden in bijlage D.

        Het college richt, conform het raadsbesluit over sourcing (Raad-1200083), geen
        privaatrechtelijke rechtsvorm op waarbij zij enig aandeelhouder is.

        Ten aanzien van de gekozen rechtsvorm zal bijzondere aandacht moeten zijn voor:
        o mogelijkheid tot democratische controle en beïnvloeding;
        o adequate controle en verantwoording en openbaarheid van bestuur;
        o effectieve en doelmatige verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen
           gemeente en de betreffende organisatie.

        Ten aanzien van de statuten zal bijzondere aandacht moeten zijn voor:
        o de vastlegging van de bevoegdheden van college en gemeenteraad;
        o het mandaat van de verbonden partij (wat wel en wat niet);
        o mogelijkheden tot uittreding en de wijze waarop deze gestalte kan krijgen;
        o het intern toezicht binnen de verbonden partij en toepassing van de Code voor goed
           openbaar bestuur of de branche-specifieke Code voor goed bestuur.




IN 30653
                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> III.   Het college neemt niet eerder deel aan een gemeenschappelijke regeling:

        Dan nadat de gemeenteraad zijn toestemming heeft verleend.

 IV.    Het college gaat niet eerder de relatie met een private verbonden partij aan:

        Dan nadat de gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt.

 V.     Het college krijgt bij het voornemen tot deelname ondersteuning van de ambtelijke
        organisatie op basis van de afspraken en rolverdeling in de Uitvoeringsnota Verbonden
        partijen.


   Kaders voor oprichting van een verbonden partij

           De beleidsmatige kaders van sourcing 2012 (Raad-1200083) blijven van kracht.
           Participeren in een verbonden partij dient een publiek belang.
           De gemeenteraad wordt vroegtijdig betrokken en kan specifieke randvoorwaarden stellen
           bij het voornemen tot deelname aan een verbonden partij.
           Het moet een aantoonbare meerwaarde hebben om een publieke taak/doelstelling via
           een verbonden partij te laten lopen.
           Het college motiveert het voorstel tot deelname aan een verbonden partij op basis van
           het afwegingskader.
           Het college neemt niet eerder deel aan een gemeenschappelijke regeling dan nadat de
           gemeenteraad zijn toestemming heeft verleend.
           Het college gaat niet eerder de relatie met een private verbonden partij aan dan nadat de
           gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt.




IN 30653
                                                                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2.2 Stuur- en beheerskader

Verbonden partijen voeren vaak taken uit met een groot publiek belang en ze leveren hierbij een
belangrijke bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Het deelnemen in verbonden
partijen levert naast voordelen ook inhoudelijke, financiële en bestuurlijke risico’s op. Het is
noodzaak om zicht te hebben op deze risico’s die de realisatie van de doelstellingen binnen de
gestelde kaders kan belemmeren.

De verbonden partijen van de gemeente Almelo lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm.
Hierdoor variëren ook de gemeentelijke belangen en risico’s. Door jaarlijks het risicoprofiel van een
verbonden partij in te schatten, zorgen we ervoor dat kansen en bedreigingen bij verbonden partijen
tijdig worden gesignaleerd en dat hierop adequaat kan worden gereageerd.

Het risicoprofiel van een verbonden partij is gebaseerd op de actuele beleidsmatige, bestuurlijke en
financiële risico’s en gebeurt op basis van een risicoanalyse (zie bijlage E). Het stuur- en
beheersinstrumentarium wordt vervolgens afgestemd op het risicoprofiel van de verbonden partij.

Hoe groter het bestuurlijk en/of financieel risico is dat wordt gelopen bij een verbonden partij, des te
intensiever is de sturing op de verbonden partij en de informatievoorziening aan de gemeenteraad.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee niveaus van sturing en beheersing: dat van de
opdrachtgever en de eigenaar. Deze verschillen worden in de Uitvoeringsnota Verbonden partijen
toegelicht.

2.2.1   De gemeenteraad vervult een kaderstellende en controlerende rol

  I.    De gemeenteraad stelt minimaal vierjaarlijks de Kadernota Governance vast.

        Hierin staat omschreven hoe de gemeente Almelo omgaat met haar verbonden partijen.

  II.   Op verzoek van de gemeenteraad kan er een (jaarlijks) overleg plaatsvinden om de sturing en
        beheersing op de verbonden partijen te evalueren.

        De evaluatie betreft de werkwijze rondom risicoanalyse, risicoprofielen en bijbehorende
        stuur- en beheersinstrumentarium.

        Dit overleg kan eventueel gecombineerd worden met het overleg over de zienswijzen bij de
        begrotingen van de verbonden partijen (zie uitgangspunt IV).

 III.   De gemeenteraad stelt jaarlijks het risicoprofiel per verbonden partij vast.

        Het risicoprofiel wordt opgenomen in de paragraaf verbonden partijen in de
        programmabegroting en de gemeenteraad stelt het risicoprofiel vast bij het goedkeuren van
        de programmabegroting.

        Afhankelijk van het risicoprofiel heeft de gemeenteraad de beschikking over een aantal
        aanvullende kaderstellende en controlerende instrumenten die een meer intensieve sturing
        en beheersing mogelijk maken.

 IV.    Om de kaderstellende rol in relatie tot een verbonden partij uit te voeren, beschikt de
        gemeenteraad (jaarlijks) over de volgende stuur- en beheersinstrumenten:




IN 30653
                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       Zienswijze bij de begroting van de verbonden partij. De gemeenteraad heeft het wettelijke
       recht om bij gemeenschappelijke regelingen over iedere begroting en begrotingswijziging
       zienswijzen bij het dagelijks bestuur in te dienen. Het is hierbij overigens vervolgens aan het
       dagelijks en algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling wat zij met deze
       zienswijze doet.

       Paragraaf verbonden partijen. Wij zijn wettelijk verplicht om in de gemeentelijke
       programmabegroting een paragraaf verbonden partijen op te nemen. Het model van de
       paragraaf is opgenomen in bijlage I. Dit nieuwe model gaat ervan uit dat er een actueel
       overzicht verbonden partijen bestaat conform bijlage H.

 V.    Om de controlerende rol in relatie tot verbonden partijen uit te voeren, maakt de
       gemeenteraad jaarlijks minstens gebruik van de volgende stuur- en beheersinstrumenten:

       De jaarstukken van de verbonden partij. Om bestuurlijke en ambtelijke intergemeentelijke
       afstemming over de jaarstukken te versterken geldt als uitgangspunt dat een 8-weken
       termijn van toepassing is. Dat wil zeggen dat 8 weken na verspreiding van de stukken de
       vergadering van het algemeen bestuur kan worden gehouden. Voor private verbonden
       partijen wordt gestreefd naar een termijn van 6 weken voor behandeling in de
       aandeelhoudersvergadering.

       Paragraaf verbonden partijen. Wij zijn wettelijk verplicht om in de jaarstukken een paragraaf
       verbonden partijen op te nemen.

       De actieve informatieplicht van het college van B en W. Bij de volgende ontwikkelingen moet
       terugkoppeling naar de gemeenteraad plaatsvinden:
       o wijziging van de doelstellingen en strategie van een verbonden partij.
       o veranderingen in de wijze van vertegenwoordiging van de gemeente in een verbonden
           partij (ontslag en benoeming van commissarissen, leden van het algemeen bestuur of
           dagelijks bestuur namens de gemeente Almelo).
       o met betrekking tot het voortbestaan van een verbonden partij.
       o (voornemens tot) het beëindigen van een relatie met een bestaande verbonden partij.

       Bij de regievoering op verbonden partijen zijn een tweetal beginselen van toepassing om de
       positieve effecten van uitbesteding naar verbonden partijen niet teniet te doen met een
       bovenmatig zware governance-last, namelijk:
       o De mate van onze sturing is afgestemd op te bereiken beleidsmatige doelstellingen; we
            plegen of claimen niet meer inbreng of interventiemogelijkheden dan noodzakelijk om
            de overeengekomen doelstellingen te realiseren (minimum-interventiebeginsel);
       o De mate van sturing is in lijn met onze verantwoordelijkheid, de risico’s en omvang van
            de verbonden partij (proportionaliteitsbeginsel); tevens behelst dit beginsel het tijdig
            aanpassen van vaardigheden en benaderingen aan veranderende omstandigheden.
In bijlage F is een uitgewerkt overzicht van het instrumentarium van de gemeenteraad opgenomen
en wordt betekenis gegeven aan het begrip regievoering in relatie tot verbonden partijen.




IN 30653
                                                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2.2.2   Het college vervult de eigenaars- en opdrachtgeversrol

  I.    Het college is vertegenwoordigd in het bestuur van publiekrechtelijke rechtspersonen en de
        aandeelhoudersvergadering van privaatrechtelijke rechtspersonen waarin zij deelneemt.

        Het doel van vertegenwoordiging is het uitoefenen van invloed c.q. sturing en het adequaat
        kunnen invullen van democratische controle.

        In een privaatrechtelijke verbonden partij vertegenwoordigt de portefeuillehouder Financiën
        de gemeente Almelo in de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA), tenzij de
        portefeuillehouder tevens beleidsinhoudelijk verantwoordelijk is.

        In een publiekrechtelijke verbonden partij vertegenwoordigt de inhoudelijk betrokken
        portefeuillehouder de gemeente Almelo in het algemeen bestuur (en eventueel het dagelijks
        bestuur). Uitzonderingen hierop worden beargumenteerd door het college van B&W
        genomen.

        De portefeuillehouder die de gemeente Almelo vertegenwoordigt, legt - indien sprake is van
        strategische en/of bestuurlijk-gevoelige besluiten- , de beslispunten voor advies voor aan het
        college, alvorens zeggenschapsrechten uit te oefenen. Dit past binnen het principe van
        collegiaal bestuur.

        De verschillende verbonden partijen van de gemeente zijn verdeeld over de portefeuilles van
        de collegeleden. Ondanks deze toedeling, blijft het college als collectief verantwoordelijk
        voor alle verbonden partijen.

 II.    Het college doet een voorstel voor een risicoprofiel in de programmabegroting.

        Het college doet een voorstel voor een risicoprofiel per verbonden partij – gebaseerd op de
        jaarstukken van de partij - in de paragraaf verbonden partijen in de programmabegroting.

        Afhankelijk van het risicoprofiel heeft het college beschikking over een aantal aanvullende
        instrumenten voor het uitoefenen van de eigenaars- en opdrachtgeversrol.

 III.   Het college heeft als eigenaar de taak om de continuïteit en de risico’s van de verbonden
        partij te bewaken en te beheersen en hier waar nodig op bij te sturen.

        In de eigenaarsrol heeft het college zeggenschap over de missie, de taken, bevoegdheden en
        verantwoordelijkheden van de verbonden partij (beheersmatige aansturing).

        Om de eigenaarsrol in relatie tot een verbonden partij uit te voeren, maakt het college
        jaarlijks minstens gebruik van de volgende planning- en controldocumenten:
        o de begroting van de GR (artikel 35 Wgr) en voor private organisatie voor zover aanwezig;
        o tussentijdse rapportages van de verbonden partij;
        o de jaarstukken van de verbonden partij.

 IV.    Het college heeft als opdrachtgever de taak zicht te houden op de realisatie van prestaties
        binnen de met de verbonden partij afgesproken randvoorwaarden.

        In de rol van opdrachtgever streeft het college naar een zo goed mogelijk product tegen een
        zo laag mogelijke prijs (beleidsmatige aansturing).



IN 30653
                                                                                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>       De rol van college als opdrachtgever wordt ingevuld via de lijnverantwoordelijkheid van de
       portefeuillehouder. Deze vak-wethouder maakt als vertegenwoordiger van de gemeente
       afspraken (contracten, concessies en/of subsidievoorwaarden) met de verbonden partij.

 V.    Het college stelt minimaal vierjaarlijks de Uitvoeringsnota Verbonden partijen vast, waarin is
       opgenomen:
       o het stuur- en beheersinstrumentarium voor het college;
       o wijze waarop de bestuurders ambtelijk worden ondersteund in hun verschillende rollen
           met betrekking tot verbonden partijen;
       o ambtelijke overleggen over en met verbonden partijen;
       o planning voor gemeenteraad en college voortkomend uit de maatregelen die zijn
           gekoppeld aan het risicoprofiel.

 VI.   De ondersteuning en advisering van het college op verbonden partijen door de ambtelijke
       organisatie is vastgelegd in het Uitvoeringsnota Verbonden partijen.


 Kaders voor het sturen en beheersen van een verbonden partij

           Bij de regievoering op verbonden partijen zijn een tweetal beginselen van toepassing; het
           minimum-interventiebeginsel en het proportionaliteitsbeginsel.
           Er vindt een risicogerichte sturing en beheersing op verbonden partijen plaats.
           Het stuur- en beheers instrumentarium is afgestemd op de belangen en
           verantwoordelijkheden van de gemeente en het risicoprofiel van de verbonden partij.
           De paragraaf verbonden partijen bij de begroting en jaarstukken bevat een toelichting op
           het risicoprofiel van de verbonden partij.
           De jaarstukken van de verbonden partij zijn voorzien van een oplegmemo (samenvatting)
           en komen tijdig beschikbaar voor de raad alvorens deze worden vastgesteld in het
           algemeen bestuur of de algemene vergadering van aandeelhouders.
           Het college informeert de gemeenteraad als de volgende ontwikkelingen zich voordoen
           bij verbonden partijen:
                o wijziging van de doelstellingen en strategie van een verbonden partij;
                o veranderingen in de wijze van vertegenwoordiging van de gemeente in een
                    verbonden partij (ontslag en benoeming van commissarissen, leden van het
                    algemeen bestuur of dagelijks bestuur namens de gemeente Almelo).
                o met betrekking tot het voortbestaan van een verbonden partij;
                o (voornemens tot) het beëindigen van een relatie met een bestaande verbonden
                    partij;
                o gebeurtenissen en omstandigheden met een naar verwachting politiek-relevante
                    impact.
           Het college zorgt met behulp van een mandaatregeling voor bestuurlijke en ambtelijke
           scheiding van de eigenaars- en opdrachtgeversrol.




IN 30653
                                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.2.3   Democratische legitimatie

Bij gemeenschappelijke regelingen is de democratische legitimatie indirect. Doorgaans maken
wethouders en soms raadsleden onderdeel uit van het algemeen bestuur. Zij moeten zich dan
(individueel) verantwoorden aan hun gemeenteraad. Een min of meer “getrapte” verantwoording.

In de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is de democratische controle geregeld. Enerzijds
tussen het bestuur van de gemeenschappelijke regeling en de deelnemende gemeenten en
anderzijds binnen het bestuur van de gemeenschappelijke regeling tussen het algemeen en dagelijks
bestuur. Veelal zijn de wethouders van de deelnemende gemeenten de vertegenwoordigers in het
algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Hiermee zou de controlerende taak vanuit
de verschillende gemeenteraden afdoende geregeld moeten zijn, maar bij sommige
gemeenschappelijke regelingen met meerdere taakvelden mist de gemeenteraad toch de directe
invloed op de gemeenschappelijke regelingen.

Door de gemeenteraad in een vroegtijdig stadium te betrekken bij de beleidswijzigingen en
besluitvorming van een gemeenschappelijke regeling gaan we hier op een verantwoorde manier
mee om.

Welke instrumenten een gemeenteraad tot zijn beschikking heeft om het bestuur van een openbaar
lichaam politiek te kunnen controleren, hangt af van het soort gemeenschappelijke regeling waarbij
het openbaar lichaam is ingesteld. Bij raadsregelingen en gemengde regelingen waaraan we
deelnemen biedt de Wgr op hoofdlijnen het juridisch kader voor de verantwoordingsrelatie tussen
gemeenteraad en bestuur van een samenwerkingsverband. Bij collegeregelingen en
burgemeestersregelingen biedt de Wgr instrumenten aan de gemeenteraad en staat het de raad vrij
om gebruik te maken van mogelijkheden die de Gemeentewet biedt om het college of de
burgemeester te controleren. Deze instrumenten zijn o.a. :
-   de inlichtingen- en verantwoordingsplicht (artikel 16 Wgr, artikel 169 en 180 Gemeentewet);
-   de wijze waarop inlichtingen moeten worden verstrekt (artikel 16 lid 1 Wgr);
-   de wijze waarop een algemeen bestuurslid ter verantwoording kan worden geroepen (artikel 16
    lid 3);
-   de bevoegdheid om ontslag te verlenen, de wijze waarop inlichtingen kunnen worden verstrekt
    (artikel 16 lid 5 Wgr ) en
-   een handvat om te controle uit te kunnen oefenen (Artikel 19 Wgr).
Indien in een gemeenschappelijke regeling meerdere beleidsvelden van de gemeente ondergebracht
zijn, onderschrijven wij de werkwijze dat één of meerdere raadsleden als afgevaardigde in het
algemeen bestuur (raad) van de desbetreffende gemeenschappelijke regeling deelnemen, bijv. de
Regioraad. Hiermee borgen we een grote betrokkenheid van de raad en wordt de democratische
legitimatie versterkt. Een raadsregeling heeft de voorkeur boven een gemengde regeling. De
wethouders blijven deel uitmaken van het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling.

De desbetreffende raadsleden hebben dan meer contact met de organisatie van de
gemeenschappelijke regeling. Zij worden eerder en meer uitvoerig geïnformeerd over
beleidswijzigingen en hebben direct invloed via het algemeen bestuur van de desbetreffende
gemeenschappelijke regeling. Raadsleden kunnen direct hun controlerende taak richting het



IN 30653
                                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>dagelijks bestuur uitoefenen en zijn in de gelegenheid om hun eigen raadsleden in de raad en/of
commissie te informeren over de ontwikkelingen binnen de gemeenschappelijke regeling.

Gemeenteraadsleden hebben dus op grond van de Wgr en de Gemeentewet, maar ook op grond van
een gemeenschappelijke regeling zelf, een aantal instrumenten binnen handbereik om het bestuur
van een openbaar lichaam te controleren. Het is van belang dat gemeenteraadsleden bekend zijn
met de mogelijkheden die zij hebben om het bestuur van een gemeenschappelijke regeling te
controleren. Raadsleden moeten zich dus bewust zijn van de mogelijkheden die zij hebben
(beschreven in bijlage F) en deze mogelijkheden zo goed mogelijk gebruiken om de democratische
controle te optimaliseren en de democratische legitimatie van een samenwerkingsverband te
vergroten.

Bij private ondernemingen is meer dan bij publiekrechtelijke rechtsvormen gekozen voor een grotere
afstand tot het lokaal bestuur omdat beleidsmatige sturing minder gewenst is. In de toelichting op
het afwegingskader (bijlage A) wordt dit toegelicht.

 Kader voor democratische legitimatie

           Bij een gemeenschappelijke regeling (GR) die meerdere beleidsvelden ondergebracht,
           onderschrijven wij de werkwijze dat één of meerdere raadsleden als afgevaardigde in het
           algemeen bestuur van de desbetreffende GR deelnemen, ter versterking van de
           betrokkenheid van de raad en de democratische legitimatie. Collegeleden participeren in
           het Dagelijks Bestuur.




IN 30653
                                                                                                     16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.3 Evaluatie- en heroverwegingskader

De gemeente Almelo neemt deel in een groot aantal verbonden partijen op diverse beleidsvelden. Er
kunnen omstandigheden zijn die om meer fundamentele evaluatie en het heroverwegen van de
verbonden partij vragen. Er kan een concrete aanleiding zijn, bijvoorbeeld als overheidsingrijpen niet
meer nodig is, er geen publiek belang meer is, maar bijvoorbeeld ook structureel disfunctioneren van
de verbonden partij kan aanleiding zijn voor heroverweging.

Maar ook zonder directe aanleiding is het nuttig om regelmatig de relatie met de verbonden partij te
evalueren. Vragen in dit verband zijn onder meer:

        Welke invloed heeft de gemeente daadwerkelijk op de samenwerkingsrelatie?
        Is zij effectief in het uitoefenen van invloed gericht op het behalen van de gemeentelijke
        doelstellingen en borgen van de gemeentelijke belangen?
        Is de verbonden partij zelf voldoende in control?

Om deze vragen beantwoord te krijgen evalueren we periodiek de samenwerkingsrelatie. Op het
evaluatiemoment beoordeelt het college of de verbonden partij (nog steeds) effectief is in het
realiseren van de publieke, gemeentelijke doelen. Het resultaat leidt mogelijk tot een formulering
van nieuwe aanwijzingen en opdrachten in de richting van de samenwerkingsrelatie, of zelfs het
voornemen om de samenwerking te beëindigen.

Niet alleen de fase van oprichting en beheer moet goed voorbereid worden, ook het voornemen om
te beëindigen moet zorgvuldig gebeuren. Het antwoord op de vraag om al dan niet een verbonden
partij te beëindigen is niettemin een politieke uitspraak. In bijlage G is het te hanteren evaluatie- en
heroverwegingskader opgenomen.

2.3.1   De gemeenteraad stelt kaders voor evaluatie en heroverweging

  I.    De gemeenteraad geeft het college opdracht om minimaal vierjaarlijks de relatie met
        verbonden partijen te evalueren en te heroverwegen met gebruikmaking van het kader in
        bijlage G. Dit vindt plaats gelijktijdig met de oplevering van de jaarstukken.

  II.   De gemeenteraad wordt vroegtijdig betrokken bij het voornemen tot beëindiging van
        deelname aan een verbonden partij.

        De gemeenteraad beoordeelt bij ieder voornemen van het college tot beëindiging of de
        activiteiten die de verbonden partij voor de gemeente Almelo uitvoert het publieke belang
        nog dienen.

 III.   De gemeenteraad wordt betrokken bij het afwegingsproces voor het beëindigen van de
        relatie met een verbonden partij en wordt door het college geïnformeerd over de
        uitkomsten van onderzoeken op dit vlak.

        De gemeenteraad betrekt hierbij de door haar vastgestelde uitgangspunten.

 IV.    De gemeenteraad oordeelt over het voornemen tot beëindiging van deelname aan een
        verbonden partij.




IN 30653
                                                                                                           17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>        Pas nadat de gemeenteraad toestemming heeft gegeven, beëindigt het college deelname
        aan een gemeenschappelijke regeling.

        Pas nadat de gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt, beslist het
        college over beëindiging van deelname aan een private verbonden partij.



2.3.2   Het college besluit tot beëindiging of voortzetting

        Het college maakt bij het voornemen tot beëindiging een afweging op basis van het
        evaluatie- en heroverwegingskader (bijlage G).

        Het college rapporteert aan de raad over de uitkomsten van de afweging indien het
        onderzoek leidt tot een voornemen tot beëindiging of fundamentele wijziging van de relatie.

        Indien er geen publiek belang is kunnen er andere zwaarwegende redenen zijn de deelname
        te continueren zoals grote financiële of maatschappelijke effecten.

        Het college beëindigt de deelname aan een gemeenschappelijke regeling niet eerder dan
        nadat de gemeenteraad toestemming heeft verleend.

        Het college beëindigt de relatie met een private verbonden partij niet eerder dan nadat de
        gemeenteraad zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt.



    Kaders voor het evalueren- en heroverwegen van een verbonden partij

            De deelname aan verbonden partijen wordt minimaal elke vier jaar geëvalueerd
            gelijktijdig met de oplevering van de jaarstukken.
            Het college motiveert het voorstel tot beëindiging met gebruikmaking van het evaluatie-
            en heroverwegingskader.
            Voor beëindiging van deelname aan een gemeenschappelijke regeling dient de raad
            toestemming te verlenen aan het college.
            Voor beëindiging van deelname aan een private verbonden partij dient het college de
            raad eerst gelegenheid te geven om zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken.




IN 30653
                                                                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                          3. Implementatie


Na vaststelling van deze kaders (RAAD-2536), heeft de raad het college opgedragen tot
implementatie van deze kaders over te gaan en deze in de planning en control cyclus te borgen.

Met ingang van 2015 wordt de volgende cyclus in relatie tot governance van verbonden partijen
gehanteerd.

Schema 3. Planning- en control verbonden partijen



                                                                               Twee keer per jaar




                                                                                                                                                          Jaarlijks




                                                                                                                                                                                      Jaarlijks
 Minimaal vierjaarlijks




                                       Minimaal vierjaarlijks




                                                                                                                   Minimaal vierjaarlijks
                          Kadernota                             Uitvoerings-                        Paragraaf                               Evaluatie                 Actualiseren                Verant-
                          Governance                            nota                                Verbonden                               Verbonden                 risicoprofiel               woording
                                                                Verbonden                           Partijen                                Partijen                  Verbonden                   voortgang/
                                                                Partijen                                                                                              Partijen                    afwijkingen
                                                                                                                                                                                                  prestaties
                                                                                                    Programma-                              Control -en               Programma-                  Berap
                                                                                                    begroting en                            auditplan                 begroting
                                                                                                    jaarstukken



De overige implementatiemaatregelen voortvloeiend uit deze Kadernota Goverance staan in de
Uitvoeringsnota Verbonden partijen. Het college stelt deze uitvoeringsnota, een handreiking voor het
college van B en W en de ambtelijke organisatie, vast (BenW-1503936) .




IN 30653
                                                                                                                                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bijlage A Afwegingskader samenwerkingsrelatie




IN 30653
                                                20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>A1. Toelichting afwegingskader


1.         Gaan we samenwerken?

A. Doel / Probleem

Wat is de aanleiding en wat is het doel? Voor welk probleem wordt een oplossing gezocht?

Het kan voorkomen dat een samenwerking wettelijk wordt opgelegd, maar in andere gevallen dient
bij de beantwoording van deze vraag rekening gehouden te worden met voor- en nadelen van
mogelijke samenwerking. Redenen om samen te werken kunnen de volgende zijn:

     I.    Vergroten van ambitieniveau – bundelen van krachten
           Realiseren van beleidsopgaven die je niet alleen aan kan
           Vergroten kwaliteit van en variëteit aan dienstverlening
           Meerwaarde van strategische aard en ideologische motieven

     II.   Voorkomen van hinder van elkaar
           Tegengaan ‘slopende concurrentie’
           Afstemmen met elkaar dat gemeenten elkaar niet opzadelen met negatieve bijeffecten

 III.      Efficiënter werken
           Voorkomen dubbelwerk
           Realiseren bedrijfseconomische schaalvoordelen
           Spreiden of delen van risico’s

 IV.       Organisatorische voordelen
           Professionalisering van organisatie en bestuur
           Beperken kwetsbaarheid organisatie bij wegvallen van personen voor cruciale functies
           Beter bereikbaar zijn van personele, financiële en materiële middelen

B. Publiek belang

Uitgangspunt is dat de gemeente Almelo alleen participeert in een derde partij indien daarmee een
publiek belang wordt gediend. In het rapport ‘Het borgen van publiek belang’ geeft de
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan dat het antwoord op de vraag of sprake
is van een publiek belang primair van politiek/ideologische aard is en daarom door de overheid (lees
gemeente) zelf moet worden gegeven.

Als handreiking kunnen onderstaande criteria gehanteerd worden.

Het gaat om een publiek belang op het moment dat de activiteit:
    - past binnen het beleid en/of takenpakket, zoals onder meer vastgesteld in een
       programmabegroting, een op dat moment geldend uitvoeringsprogramma, raadsprogramma
       of bijvoorbeeld verkiezingsprogramma;
    - zonder bijdrage van de gemeente niet of onvoldoende van de grond komt;
    - van strategisch en/of innovatief belang is, waarbij de gemeente de beschikbaarheid, de
       betaalbaarheid, klanttevredenheid en/of duurzaamheid voor haar inwoners wil garanderen;




IN 30653
                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>     -   een maatschappelijk belang heeft en ook een publiek belang wordt, namelijk als de markt
         faalt (bijv. door monopolypositie van de aanbieder) en de marktpartijen dit niet zelf
         corrigeren, of daar waarde markt resulteert in uitkomsten die maatschappelijk niet gewenst
         zijn.


Wanneer het bestuur van oordeel is dat er géén sprake is van een publiek belang of van een publiek
belang dat niet door de gemeente behartigd kan worden, zal de gemeente niets doen en het aan de
markt of andere overheden overlaten.

C. Mogelijkheden voor uitvoering door derden

Conform het in 2012 vastgestelde sourcingsbeleid dient bij de afweging tot samenwerking de vraag
beantwoord te worden of er überhaupt mogelijkheden zijn om anderen de taken van de gemeente
uit te laten voeren. Enerzijds gaat het om de mogelijkheden die de wet laat, anderzijds om de
aanwezigheid van aanbieders.

D. Eigendomskosten en aanvullende overwegingen

Het afwegingskader behorende bij ons sourcingsbeleid stelt ook dat de eigendomskosten de vorm
van de samenwerking bepalen. Het antwoord op de vraag bij welke uitvoeringsvorm de
eigendomskosten het laagst zijn dient daarbij betrokken te worden. Dat wil zeggen:

a.       Wat zijn de productkosten?
         Wat vraagt de markt en wat kost het als we het zelf doen?

b.       Wat zijn de transactiekosten?
         Wat zijn de kosten om het opdrachtgeverschap structureel vorm en inhoud te geven? Deze
         worden voor een groot deel bepaald door de aard van de taak en de mate waarin de
         resultaten van een activiteit meetbaar zijn. Bij hoge kosten doen we het eerder zelf, dan
         kunnen we beter grip houden op de uitvoering van de taak.

c.       Wat zijn de noodzakelijke specifieke investeringen?
         Dit zijn de investeringen die hun waarde verliezen als de uitvoerende partij niet langer de
         uitvoering doet.

d.       Naast de eigendomskosten kunnen er aanvullende overwegingen zijn, bijvoorbeeld:
         - gewenste flexibiliteit vanwege onzekere toekomstige ontwikkelingen;
         - beïnvloedingsmogelijkheden en mogelijkheden democratische controle;
         - hoogte van de transitiekosten (veranderkosten);
         - kosten van eventuele toekomstige beëindiging van de samenwerking;
         - effecten van gedwongen winkelnering;
         - bestuurlijke risico’s verbonden aan deelname;
         - overwegingen van sociale aard: vertrouwen in de samenwerkingspartner, draagvlak,
            mogelijke belangenconflicten;
         - timing.




IN 30653
                                                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>2.     Hoe gaan we samenwerken?

A.     Actieve betrokkenheid

Hier gaat het om de vraag of de gemeente een meer terughoudende rol wil innemen of dat een
actieve betrokkenheid bij de uitvoering wenselijk of noodzakelijk is. Er is hier sprake van grote
diversiteit aan politiek/bestuurlijke, maatschappelijk, financiële gemotiveerde afwegingen. Maar ook
effectiviteits- en efficiencyoverwegingen geven richting. De afweging van de voor- en nadelen van de
gemaakte keuze kan veranderen na verloop van tijd of door gewijzigde omstandigheden.

Op het moment dat de keuze leidt tot een rol op afstand bij de uitvoering van een taak, komt
regelmatig de vraag aan de orde of we gaan inkopen of subsidiëren. Hier is geen standaard regel voor
maar bijlage 1 kan helpen bij de keuze..

B.     Rechtspersoonlijkheid wenselijk of noodzakelijk?

Zowel het publiekrecht als het privaatrecht biedt mogelijkheden voor het oprichten van een
samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid. Rechtspersoonlijkheid kan wenselijk of
noodzakelijk zijn voor:

       -   het zelfstandig kunnen uitoefenen van rechtshandelingen;
       -   het kunnen aantrekken/inhuren van eigen personeel;
       -   de uitoefening van bevoegdheden tot het aangaan van rechtshandelingen;
       -   het hebben van eigen vermogen;
       -   het kunnen werven en bedienen van andere klanten / partijen;
       -   het ontwikkelen van een eigen identiteit en externe profilering;
       -   het kunnen hebben van eigendommen op naam.


Voorbeelden van lichamen zonder rechtspersoonlijkheid op basis van de Wgr zijn een
gemeenschappelijk orgaan, een centrumgemeente constructie en (bestuurs)convenant.

Voorbeelden van lichamen met rechtspersoonlijkheid op basis van de Wgr zijn een
gemeenschappelijk openbaar lichaam en een bedrijfsvoeringsorganisatie. Private vormen met
rechtspersoonlijkheid zijn bijvoorbeeld stichtingen, verenigingen en een besloten vennootschap.

3.      In welke vorm gaan we samenwerken?

A.        Publiekrechtelijk of privaatrechtelijk?
Een afweging die moet worden gemaakt is de vorm van de verbonden partij; publiekrechtelijke of
privaatrechtelijke verbonden partijen. Bij de afweging dient de gemeente zich bewust te zijn van de
risico’s en de voor- en nadelen van de verschillende keuzes. In bijlage A3 wordt hiervan een overzicht
gegeven per mogelijke hoofdvorm.

Over het algemeen wordt gesteld dat wanneer een taak echt op afstand gezet wordt, eerder gekozen
kan worden voor een privaatrechtelijke samenwerkingsrelatie. Naarmate meer beleidsmatige en
bestuurlijke invloed gewenst is, ligt een keuze voor een publiekrechtelijke organisatie voor de hand.




IN 30653
                                                                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>-      Publiekrechtelijk


Een voordeel van publiekrechtelijke verbonden partijen, zoals de gemeenschappelijke regeling, is dat
er meer aandacht is voor democratische controle en verantwoording, wat de transparantie vergroot.
Een risico van gebrek aan slagvaardigheid, bijvoorbeeld bij een groot aantal deelnemers, wordt
gezien als een nadeel van een publiekrechtelijke verbonden partij. Daarnaast is het financiële risico
voor de deelnemende partijen hoog, omdat de deelnemende partijen in de meeste gevallen volledig
financieel aansprakelijk zijn.

-      Privaatrechtelijk

De mogelijkheid om met commerciële partijen samen te werken wordt vaak gezien als voordeel van
privaatrechtelijke verbonden partijen. Hierdoor wordt namelijk specifieke kennis en ervaring aan de
organisatie toegevoegd. Andere voordelen zijn de slagvaardigheid, het lage financiële risico en de
beperkte aansprakelijkheid. Nadelen zijn het gebrek aan democratische controle en verantwoording
en het gebrek aan bestuurlijke invloed, met name in de rol van aandeelhouder.

Voor vennootschappen (NV, BV) is in de wet geregeld dat de algemene vergadering van
aandeelhouders (AvA) de jaarrekening vaststelt en dat zij het recht heeft om de Raad van
Commissarissen (RvC) te benoemen en te ontslaan. Maar zelfs als een gemeente 100% van de
aandelen van een vennootschap bezit, dan nog heeft het bestuur van de vennootschap vergaande
bevoegdheden, een eigen rol en een eigen verantwoordelijkheid. Een voordeel van een
vennootschap als verbonden partij is dat de gemeente doorgaans meedeelt in de winst en dividend
ontvangt.

Een andere mogelijkheid is de coöperatieve vereniging, ook wel coöperatie genoemd. Dit is een
speciale vorm van de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. In tegenstelling tot de gewone
vereniging mag het doel van de coöperatieve vereniging gericht zijn op geldelijk voordeel voor de
leden zelf. Zij kan overeenkomsten aangaan met en voor haar leden en behartigt bepaalde zakelijke
belangen van haar leden die kunnen variëren van gezamenlijk inkoop tot en met verkoop van
diensten of producten. De winst mag worden uitgekeerd aan de leden.

B.      Mate van zeggenschap
Bij deze stap gaat het om de vraag of het voor de mate van zeggenschap wenselijk of noodzakelijk is
deel te nemen in het ‘risicodragend kapitaal’ van een onderneming. Het gaat hierbij om de vraag of
aan het kapitaal gekoppelde zeggenschap, dat wil zeggen via een (actief) aandeelhouderschap en de
daaraan gekoppelde bevoegdheden wel of niet wenselijk of noodzakelijk is.

Belangrijk is om goed af te wegen of de risico van het nemen van een belang in een private
organisatie opweegt tegen het publieke belang dat de gemeente wil dienen.




IN 30653
                                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>A2. Toelichting subsidie of overeenkomst


De kaders zijn gesteld, de instrumenten zijn gekozen. De vraag is, hoe worden deze ingezet in de
afspraken die met organisaties worden gemaakt? Als gemeente zijn er twee belangrijke manieren om
met geld invloed uit te oefenen op wat er gebeurt. Eén is via het inkopen ofwel aanbesteden van
producten en diensten, de ander is via het verstrekken van subsidie. Maar wat is nu precies het één,
en wat het ander? Hieronder worden de definities weergegeven van een ‘overeenkomst’ en een
‘subsidie’. Het onderscheid tussen deze definities is relevant bij de vraag of men gebruik moet maken
van een aanbesteding (civielrechtelijk), danwel een subsidierelatie (bestuursrechtelijk).

Met het onderscheid in definities wordt duidelijk welke verschillen er bestaan tussen een
overeenkomst en een subsidie. Het is niet alleen juridische gezien relevant om te weten welk
rechtskader van toepassing is, maar ook ten aanzien van het inkoopbeleid binnen de gemeente.

Overeenkomst (artikel 6:213 lid 1 BW)

Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen jegens één of
meer anderen een verbintenis aangaan.

Subsidie (artikel 4:21 lid 1 Awb)

Dit is de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op
bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan
geleverde goederen of diensten.

Keuze tussen overeenkomst en subsidie

Om te achterhalen of sprake is van een overeenkomst of een subsidie zijn met name de punten in
onderstaand schema van belang om te beantwoorden in een praktijksituatie. De rijen geven
puntsgewijs de verschillen tussen een overeenkomst en een subsidie weer.

Indien in een praktijksituatie meer punten uit de linker kolom ‘overeenkomst ’ van toepassing zijn,
dan is waarschijnlijk sprake van een opdracht. Zijn meer punten uit de rechterkolom ‘subsidie’ van
toepassing? Dan zal eerder sprake zijn van een subsidie. Als sprake is van een mengeling van de
punten uit beide kolommen, dan wordt in de praktijk vaak gekozen voor een subsidie. Belangrijk
hierbij is dat geen enkel punt uit beide kolommen doorslaggevend kan zijn.




IN 30653
                                                                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Overeenkomst (na opdracht)                                                           Subsidie

Tweezijdige handeling (aanbod en aanvaarding, wederkerigheid).                       Eenzijdige handeling (subsidiebeschikking, in beginsel geen prestatieplicht).

Uitvoeren van werken, leveren van diensten of goederen door derden aan de            Vaak voor activiteiten die te maken hebben met het 'algemeen belang', waarbij
overheid, meestal ten behoeve van de uitvoering van eigen taken van het              de subsidieverstrekker (vaak) belang heeft bij (het in stand houden van)
bestuursorgaan.                                                                      activiteiten van de subsidieaanvrager ten behoeve van derden.

Er is vaak een markt voor de activiteiten. Concurrentiestelling is in principe       Concurrentiestelling op een markt vaak niet goed mogelijk.
mogelijk. Voor de opdrachtnemer gaat het om een commerciële activiteit.

Aanbesteding gericht op het verrichten van activiteiten tegen het                    Subsidie gericht op hoe dan ook laten verrichten van activiteiten. Kan een meer
gunningscriterium laagste prijs of economisch voordeligste inschrijving / meest      of minder dan marktconforme vergoeding voor noodzakelijk zijn (anders wordt
scherpe en marktconforme vergoeding.                                                 activiteit die in het algemeen belang is namelijk mogelijk niet uitgevoerd).

                                                                                     NB: Vergoeding waarbij bewust meer dan marktconforme vergoeding wordt
                                                                                     gegeven kan potentieel risico op staatssteun meebrengen.

Initiatief bij opdrachtgever, die zijn behoefte stelt en formuleert in programma     Initiatief bij subsidieaanvrager, die behoefte aan subsidie moet aantonen; door
van eisen (PvE) waarna een aanbesteding volgt.                                       aanvraag gaat subsidieprocedure lopen.

Burgerrecht van toepassing op aanbestedingsprocedure en de overeenkomst.             Bestuursrecht van toepassing op subsidie. Bij bezwaar / beroep tegen
Burgerrechter is geschilbeslechtende instantie. Civiele rechtsgang. In kort geding   subsidiebeschikking: administratieve rechtsgang via beschikkend bestuursorgaan
kunnen voorlopige voorzieningen worden gevraagd.                                     en bestuursrechter (Awb).

Bij niet nakoming overeenkomst: nakoming overeenkomst kan worden                     Als de activiteiten niet zijn uitgevoerd, dan kan een lagere subsidie worden
gevorderd. Afdwingbaarheid van de overeenkomst. Afspraken gemaakt onder              vastgesteld of nihilvaststelling en terugvorderings-mogelijkheid wegens
bezwarende titel (d.w.z. tegen betaling (tegen geld of op geld waardeerbaar).        onverschuldigde betaling. Prestatie tegenover subsidie niet of beperkt
Bij de oplevering van het eindproduct / dienst gaat het eigendom vaak over naar      afdwingbaar. Hoe meer resultaatverplichtingen zijn vereist of zijn vastgelegd in
de opdrachtgever en wordt sterker gestuurd op de formulering van de inhoud           een aan de subsidiebeschikking gekoppelde uitvoeringsovereenkomst (zie ook
ervan.                                                                               artikel 4:36 Awb), hoe eerder een subsidie richting een overeenkomst gaat.


Btw verschuldigd (hierop gelden uitzonderingen). De btw-wetgeving bepaald of         Geen btw verschuldigd (hierop gelden uitzonderingen, zoals prijssubsidies). De
btw verschuldigd is.                                                                 btw-wetgeving bepaald of btw verschuldigd is.

In principe vergoeding van de kostprijs opdrachtnemer plus winstmarge mogelijk.      Vergoeding deel van de kosten (geen vergoeding winst mogelijk).



IN 30653
                                                                                                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>A3. Voor- en nadelen en risico’s per vorm behorende bij het afwegingskader

VORM               BESTUURLIJKE             FINANCIËLE RELATIE           VOORDELEN                             NADELEN                               RISICO’S
                   BETROKKENHEID
GR:                Algemeen bestuur         Jaarlijkse bijdrage          Veel bestuurlijke/                    Bijdrage ten behoeve van              Financieel
OPENBAAR LICHAAM   Dagelijks bestuur        bekostiging exploitatie.     beleidsmatige invloed met             bekostiging jaarlijkse activiteiten   Hoog, vanwege het feit dat de
                   Voorzitter bestuur                                    mogelijkheid tot sturing aan de       is een verplichte uitgave.            participerende gemeenten volledig
                                                                         voorkant.                                                                   financieel aansprakelijk zijn en de
                                                                                                               Bij verlies of hogere uitgaven zijn   bekostiging van de jaarlijkse
                                                                         Uitgelezen vorm om op voet            de participerende                     activiteiten een verplichte uitgave
                                                                         van evenredigheid en                  gemeenten verplicht om het            is.
                                                                         gelijkwaardigheid samen te            verschil bij te leggen.
                                                                         werken met publieke partijen                                                Bestuurlijk/organisatorisch
                                                                         voor een publiek belang.              Qua besluitvorming lange              Hoog. Afhankelijk van de gekozen
                                                                                                               procedures en verplichte              GR bestaat er een regeling voor
                                                                         Schaalvoordelen: inkoop,              verantwoordingslijnen. Meer           terugroeping van leden van het
                                                                         expertise en fte.                     kans op burocratie.                   Algemeen of Dagelijks Bestuur:
                                                                                                                                                     motie van wantrouwen of ontslag
                                                                                                                                                     door de raad, art. 49
                                                                                                                                                     Gemeentewet.
                                                                                                                                                     In alle gevallen bestaat er een
                                                                                                                                                     inlichtingen- en
                                                                                                                                                     verantwoordingsplicht.

STICHTING          Zitting in het bestuur   Subsidierelatie tussen       De financiële consequenties           Een stichting heeft meestal geen      Financieel
                   van de stichting.        gemeente en stichting of     zijn nihil. Alleen financiële         buffer om exploitatie-tekorten of     Laag/Gemiddeld, vanwege
                   In de                    vereniging met mogelijk      aansprakelijkheid voor                onvoorziene uitgaven op te            beperkte financiële risico’s.
                   stichtingsstatuten kan   aanvullende afspraken        verstrekte middelen.                  vangen.
                   staan dat er             met betrekking tot:                                                Per definitie kloppen zij bij         Bestuurlijk/organisatorisch
                   kwaliteitsplaatsen in    - het dekken van             De stichting is formeel               gemeenten aan. Bij                    Laag/Gemiddeld. Bestuurders zijn
                   het bestuur voor         onvoorziene                  verantwoordelijk voor                 garantiestelling is dit risico        alleen aansprakelijk als er sprake is
                   raadsleden zijn          exploitatietekorten;         exploitatierisico’s. In de praktijk   directer.                             van wanbeleid.
                   gereserveerd.            - incidentele uitgaven als   blijkt echter dat gemeenten
                                            gevolg van reorganisaties;   een deel van dit risico               De wetgever heeft niet voorzien
                                            - garantiestellingen.        informeel of via aanvullende          in een toezichtmechanisme.
                                                                         afspraken dragen.                     Er is niets formeel vastgelegd met
                                                                         Eenvoudig en goedkoop op te           betrekking tot de financiële
                                                                         richten.                              informatievoorziening.




IN 30653
                                                                                                                                                                                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>VORM              BESTUURLIJKE           FINANCIELE RELATIE       VOORDELEN                         NADELEN                               RISICO’S
                  BETROKKENHEID
SUBSIDIERELATIE   Subsidieverstrekker.   Subsidierelatie          Veel beleidsmatige invloed.       Voor de realisatie van beleid ben     Financieel
                                                                                                    je afhankelijk van de                 Laag/gemiddeld wegens beperkte
                                                                  Subsidieverstrekking voor         subsidieontvanger.                    financiële risico’s.
                                                                  maatschappelijke activiteiten     Dit vergt vooraf goede
                                                                  goede manier om                   formulering van de te                 Bestuurlijk/organisatorisch
                                                                  gemeentelijke beleidsdoelen te    beleidsdoelen en de                   Laag / Gemiddeld.
                                                                  realiseren.                       subsidiebeschikkingen.                Dubbele petten als subsidie wordt
                                                                                                    Als dit niet gebeurt, zijn effecten   verstrekt aan een stichting waarin
                                                                  Vrij eenvoudig te realiseren      van de subsidie moeilijk              de gemeente deelneemt.
                                                                  (subsidiebeschikkingen op         meetbaar.                             Veelal gebrek aan direct
                                                                  grond van verordening).                                                 beschikbare alternatieven
                                                                                                    Awb-procedures van toepassing,        waardoor een
                                                                  Grote mogelijkheden voor          hetgeen voor enige bureaucratie       afhankelijkheidsrelatie ontstaat.
                                                                  beïnvloeding.                     zorgt (aanvraag-
                                                                                                    subsidieverleningaanvraag-
                                                                                                    subsidievaststelling)

VENNOOTSCHAP      Aandeelhouder          Aandelen (BV en NV).     De taak wordt meer op afstand     De vaak beperkte                      Financieel
                  Commissariaten                                  geplaatst. Financiële voordelen   beïnvloedingsmogelijkheid.            Gemiddeld, vanwege het feit dat de
                                                                  door winstdeling en dividend.                                           gemeente alleen risico loopt over
                                                                                                    De Raad van Bestuur heeft             het ingebrachte geld.
                                                                  Minder vanuit de bestuurlijke     wettelijk veel bevoegdheden en
                                                                  rol.                              moet primair handelen vanuit het      Bestuurlijk/organisatorisch
                                                                                                    private belang van de                 Gemiddeld/hoog. In
                                                                  Meer vanuit de rol als            onderneming.                          maatschappelijke discussies kan de
                                                                  toezichthouder betrokken bij                                            bestuurlijke relatie een belangrijke
                                                                  de vennootschap.                                                        rol spelen. Gezien de grote afstand
                                                                                                                                          tussen gemeente en vennootschap
                                                                                                                                          is het moeilijker publieke
                                                                                                                                          doelstellingen in het oog te
                                                                                                                                          houden.

OVEREENKOMST/     Partij bij             Hangt af van de inhoud   Eenvoudig en flexibel.            Volgen eigen inkoopregels en          Financieel
CONVENANT         overeenkomst/          van overeenkomst/        Grote mogelijkheden voor          Europees aanbestedingsrecht.          Afhankelijk van inhoud van de
                  convenant.             convenant.               beïnvloeding.                                                           overeenkomst.
                                                                                                                                          Bij niet goed volgen
                                                                                                                                          aanbestedingsregels procedures
                                                                                                                                          van concurrenten.



IN 30653
                                                                                                                                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage B Wetgeving

Bij verbonden partijen dient rekening te worden gehouden met een juridisch kader. Het wettelijke
kader bestaat uit de Gemeentewet, de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en het Besluit
Begroting en Verantwoording (BBV). Daarnaast is het Burgerlijk Wetboek op onderdelen van
toepassing en dienen de staatsteunregels in acht genomen te worden.

Gemeentewet

De verbonden partijen zijn primair een aangelegenheid voor het college. De juridische basis hiervoor
zijn de artikelen 160 en 169 uit de Gemeentewet. Hiermee is de relatie tussen gemeenteraad en
verbonden partijen dezelfde als die tussen gemeenteraad en college. Dit betekent dat de
gemeenteraad een kaderstellende en controlerende rol uitoefent ten opzichte van verbonden
partijen.

Betreffende de besluitvorming over oprichting en deelname aan verbonden partijen met
uitzondering van gemeenschappelijke regelingen (zie hierna) passen we artikel 160 lid 2
Gemeentewet toe:

Het college besluit slechts tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen,
vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in
het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen
openbaar belang. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerp-besluit is
toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te
brengen.

Het aansturen van een verbonden partij en het dragen van verantwoordelijkheid voor de uitvoering
is de rol van het college. Het college dient hierover verantwoording aan de gemeenteraad af te
leggen. De gemeenteraad controleert of het college deze rol goed vervult.

De Gemeentewet geeft als belangrijkste criterium dat de privaatrechtelijke weg slechts is toegestaan
als er sprake is van het behartigen van het daarmee te dienen openbaar belang. Het begrip publiek
belang wordt in de wet niet nader gedefinieerd. Gemeenten bepalen zelf wat onder het begrip
‘publiek belang’ wordt begrepen.

Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Een belangrijk juridisch kader voor samenwerking tussen gemeenten is de Wgr. De Wgr richt zich op
een specifiek type samenwerking en wel die tussen decentrale overheden (gemeenten, provincies en
waterschappen) onderling. Gemeenten kunnen met elkaar samenwerken in de vorm van een
gemeenschappelijke regeling (GR). Bij gemeenschappelijke regelingen gaat het vaak om primaire
gemeentelijke taken met een uitvoerend karakter. Intergemeentelijke samenwerking op basis van de
Wgr is een vorm van verlengd lokaal bestuur, waarbij de vrijwilligheid van de samenwerking voorop
staat.




IN 30653
                                                                                                       26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Betreffende de besluitvorming over oprichting en deelname aan een gemeenschappelijke regeling
passen we artikel 1 lid 2 van de Wgr toe:

De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet over tot het treffen van
een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraden. De toestemming kan slechts
worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.

Volgens artikel 27 moet het college van B en W een register bijhouden van de regelingen waaraan
hun gemeente deelneemt. In dit register wordt in ieder geval gemeld:
        De deelnemers;
        De wettelijke voorschriften waardoor de bevoegdheden van het samenwerkingsverband
        worden beheerst;
        De bevoegdheden die bij de regeling of krachtens de regeling zijn overgedragen;
        Het adres en de plaats van vestiging;
        Of een openbaar lichaam of een gemeenschappelijk orgaan is ingesteld.


    - Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen
De gewijzigde Wgr is per 1 januari 2015 in werking getreden. Belangrijke wijziging is dat het traject
inzake vaststelling van de begroting en begrotingswijzigingen wordt aangepast om de
gemeenteraden meer sturing en invloed te geven op het openbaar lichaam: het dagelijks bestuur
stuurt uiterlijk voor 1 augustus de vastgestelde begroting aan Gedeputeerde Staten (art. 34 Wgr). Dit
vloeit voort uit de verlengde zienswijzetermijn voor de deelnemers van zes naar acht weken (art. 35
Wgr).
Verder geldt voor gemeenschappelijke regelingen dat het dagelijks bestuur uiterlijk op 15 april van
het lopende jaar de conceptbegroting en de voorlopige jaarrekening aanbieden aan de raden van de
deelnemende gemeenten, zodat de raden deze informatie beschikbaar hebben ten behoeve van de
integrale afweging bij de voorjaarsnota.

     - Bedrijfsvoeringsorganisatie
In de Wgr is de mogelijkheid gecreëerd om een lichte vorm van samenwerking met elkaar aan te
gaan door invoering van een bedrijfsvoeringorganisatie met rechtspersoonlijkheid.
Een bedrijfsvoeringsorganisatie wordt ingesteld bij een zogenaamde collegeregeling waaraan
uitsluitend colleges van B en W deelnemen. De regeling mag alleen worden getroffen “ter
behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en van uitvoeringstaken
van de deelnemers.”

Hiermee wordt onder meer beoogd de publiekrechtelijke samenwerking tussen decentrale
overheden te verbeteren. Voor gemeenschappelijke regelingen op het gebied van bedrijfsvoering en
uitvoeringstaken is er behoefte ontstaan aan een nieuwe samenwerkingsvorm die net als een
openbaar lichaam wel rechtspersoonlijkheid heeft, maar niet belast is met een algemeen bestuur,
een dagelijks bestuur en een voorzitter. De bestuursstructuur is enkelvoudig bestuur, waardoor dit
de bestuurlijke drukte rondom GR’s vermindert en de efficiency in de besturing kan verbeteren.

Voorbeelden van bedrijfsvoeringsterreinen waarop in een bedrijfsvoeringsorganisatie kan worden
samengewerkt zijn: personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, administratie,


IN 30653
                                                                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>communicatie en huisvesting (zogenaamde PIOFACH-taken). Uitvoeringstaken kunnen zijn: het
opleggen van belastingaanslagen en het invorderen van belastingen, groenvoorziening,
afvalinzameling, gemeentereiniging, leerlingenvervoer en het uitvoeren van de Leerplichtwet.
 De gedachte is dat deze taken naar hun aard, “vanwege hun beleidsneutrale karakter” niet vragen
om een zware bestuurlijke aansturing.

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

In het BBV is in artikel 9, lid 2 sub f bepaald dat in de begroting in een afzonderlijke paragraaf de
beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot verbonden partijen. Volgens artikel 15 van het
BBV bevat de paragraaf tenminste:
        de visie op verbonden partijen in relatie tot de realisatie van de doelstellingen die zijn
        opgenomen in de begroting;
        de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen;
        de lijst van verbonden partijen.

In de lijst van verbonden partijen wordt ten minste de volgende informatie opgenomen:
    •   de naam en de vestigingsplaats;
    •   het openbaar belang dat op deze wijze behartigd wordt;
    •   het belang dat de provincie onderscheidenlijk de gemeente in de verbonden partij heeft aan
        het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar;
    •   de verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden
        partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar;
    •   de verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het
        begrotingsjaar.

Burgerlijk Wetboek

Bij privaatrechtelijke rechtshandelingen, zoals het sluiten van overeenkomsten (artikelen 6:217-225
Burgerlijk Wetboek) of het oprichten van een rechtspersoon (stichting, BV, NV, artikel 2:3 BW), is het
Burgerlijk Wetboek van toepassing.

Staatssteun

Aan een samenwerkingsverband wordt niet deelgenomen als de samenwerking onrechtmatige
staatssteun oplevert. Ieder samenwerkingsverband dient daarom expliciet getoetst te worden aan de
Europese regelgeving voor staatssteun. De staatssteunregels zien op ieder niet marktconform
voordeel voor ondernemingen en instellingen of op een bepaalde productie uit overheidsmiddelen,
waardoor de mededinging wordt vervalst en de handel wordt beïnvloed.

De financiering van rechtspersonen en andere samenwerkingsverbanden vindt dan ook plaats tegen
marktconforme voorwaarden en tarieven. Het uitgangspunt hierbij is dat staatssteun slechts wordt
verleend indien deze past binnen de daarvoor geldende Europese kaders. Dit is anders indien er
sprake is van een subsidieverlening. Indien in een nieuwe of bestaande rechtspersoon wordt
deelgenomen kan op basis van andere vergelijkbare private participaties worden beoordeeld of de
gemeente marktconform meedoet of opricht.



IN 30653
                                                                                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Wet Markt en overheid

Als wij alleen dan wel in of met een samenwerkingsverband economische activiteiten uitvoeren, is de
Wet Markt en Overheid van toepassing. Deze wet beoogt concurrentievervalsing door
overheidsinstellingen tegen te gaan en de private markt te beschermen als de overheid zelf of via
haar overheidsbedrijf economische activiteiten verricht. Hieraan is al te denken bij relatief
eenvoudige activiteiten als verhuur van vastgoed of het ophalen van bedrijfsafval. Als wij economisch
actief zijn dan moeten in ieder geval en ten minste de integrale kosten van de dienst of de geleverde
goederen aan de afnemer in rekening worden gebracht. De Wet Markt en Overheid is complementair
met de staatssteunregels.

Wet op de Vennootschapsbelasting

Activiteiten van Nederlandse publiekrechtelijke rechtspersonen zijn momenteel alleen belast voor de
vennootschapsbelasting (Vpb) indien zij een in de wet genoemde onderneming vormen (‘niet belast,
tenzij’). Dit uitgangspunt verandert met de op 16 september 2014 bij de Tweede Kamer ingediende
wetsvoorstel tot modernisering van de Vpb-plicht voor overheidsondernemingen. Op grond van de
nieuwe wettekst zijn overheidsondernemingen in beginsel belastingplichtig (‘belast, tenzij’). De
gewijzigde wet treedt naar verwachting per 1 januari 2016 in werking.




IN 30653
                                                                                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage C Gemeentelijke kaders

Voorliggende kadernota voor governance sluit aan op bestaande vastgestelde kaders, zoals de Nota
Deelnemingen uit 2007, het in 2012 vastgestelde sourcingskader en het raadsprogramma en
uitvoeringsprogramma voor de jaren 2014-2018. De beleidsmatige uitgangspunten zijn verwerkt in
de Kadernota Governance. Hieronder worden de al vastgestelde kaders, inclusief beleidsmatige
uitgangspunten, toegelicht.

Discussienota Deelnemingen 2007

In 2007 zijn door de gemeenteraad richtinggevende uitspraken gedaan over het beleid ten aanzien
van deelnemingen in private partijen. Deze zijn verwoord in de discussienota deelnemingen
(2007/14003). Kernpunt uit deze nota is dat voor deelnemingen die geen publiek belang dienen en
de activiteiten door de markt kunnen worden geleverd, er permanent en actief onderzocht wordt of
de betreffende deelnemingen kunnen worden afgesloten. Destijds is door de raad uitgesproken dat
de deelnemingen in Twence, Crematoria Twente, Twente Milieu, Kabelbedrijf Cogas, Essent en Bank
Nederlandse Gemeenten voor (gedeeltelijke) afstoting in aanmerking komen. Verder is besloten:
- Het college expliciet te machtigen actief te onderzoeken welke van de gemeentelijke
    deelnemingen voor eventuele (gedeeltelijke) afstoting in aanmerking komen;
- Het college te verzoeken om de gemeenteraad conform artikel 169 Gemeentewet vooraf op de
    hoogte te houden van de uitkomsten van de verschillende onderzoeken rekening houdend met
    de aangegeven aandachtspunten te weten:
        financiële consequenties;
        werkgelegenheid;
        maatschappelijke effecten (voor de burger) in termen van kwaliteit dienstverlening en
        gevolgen voor tarieven.


Kaderstelling sourcing 2012

In 2011 zijn nieuwe beleidskaders ontwikkeld voor sourcing. Kern hiervan is dat de gemeente Almelo
zich steeds meer wenst te ontwikkelen tot een regie-organisatie. Een organisatie die in verbinding
met de stad werkt aan de grote opgaven van de stad; een organisatie die zelf zo min mogelijk taken
uitvoert. Het collegeakkoord 2010 – 2014 stelde:

“Bij het verschil maken hoort een rol van de gemeente als regisseur en als aanjager. De
gemeentelijke organisatie voert alleen taken uit als anderen dat zelf niet kunnen.”

In het raadsbesluit over sourcing van 31 januari 2012 (Raad _ 12000068) is deze koers verankerd:
Sourcing is de strategie voor een meer regisserende organisatie. In het raadsbesluit is een voorkeur
uitgesproken voor het uitbesteden van uitvoerende taken aan de markt en in tweede instantie aan
vormen van (regionale) samenwerking. In het onderliggende adviesrapport sourcing wordt aandacht
gevraagd voor een belangrijke pijler uit het governance-vraagstuk, namelijk het inrichten van
professioneel opdrachtgeverschap. Geconcludeerd is dat versterking van het opdrachtgeverschap
noodzakelijk is. Vooral in het uitvoeringsdeel van deze nota krijgt dit verder aandacht.




IN 30653
                                                                                                       30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>In het rapport wordt gewaarschuwd voor quasi-inbesteden. In deze situatie worden taken door een
andere rechtspersoon uitgevoerd, maar blijft de gemeente als 100% eigenaar verantwoordelijk. Zij is
risicodrager, maar kan slechts indirect sturing geven. Concurrentieprikkels ontbreken. Omdat dit
soort constructies vaak tot sturingsproblemen leidt, zal de sturingsrelatie extra zorgvuldig ingericht
moeten worden, waarbij maximale grip het uitgangspunt is. De instrumenten en mogelijkheden om
grip te houden worden in dit beleidskader behandeld. Om het risico op sturingsproblemen te
vermijden is als uitgangspunt geformuleerd dat de gemeente in beginsel geen rechtspersonen meer
opricht waarvan zij enig aandeelhouder is.

Uitvoeringsprogramma 2014-2018

In het Uitvoeringsprogramma 2014 – 2018 wordt dit beleid gecontinueerd: er wordt verder gewerkt
aan een compactere overheid waarbij op afstand zetten betekent loslaten en accepteren dat een
andere partij het anders doet. Dat vraagt vertrouwen in de ander. We denken daarnaast dat we een
substantieel bedrag kunnen bezuinigen door een compacte overheid te vormen waarbij we een
aantal taken niet meer doen, aan anderen overdragen of anders doen. We kijken naar de
mogelijkheden om de (regionale) samenwerking te vergroten waar dat meerwaarde heeft. We zijn
kritisch op de vorming van gemeenschappelijke regelingen.

Raadsprogramma 2014-2018

In het raadsprogramma 2014 – 2018 staat over regionale samenwerking het volgende:

Als meer wordt besloten en uitgevoerd op regionaal niveau, kan de democratische legitimiteit onder
druk komen te staan. In 2014 zal de raad hierover, en over de structuur van Netwerkstad Twente, een
besluit moeten nemen. In de discussie betrekken: werken vanuit gelijkwaardigheid en niet vanuit
gemeenschappelijke regelingen.

Financiële verordening gemeente Almelo 2015

De van toepassing zijnde lokale financiële regelgeving is verankerd in de Financiële Verordening van
de gemeente Almelo. In artikel 22 van deze verordening is betreffende verbonden partijen
opgenomen:

1. Het college draagt zorg voor een actuele lijst van verbonden partijen.
2. Van elk van de verbonden partijen wordt ten minste weergegeven het doel, het openbaar belang
   en de beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeente.
3. De paragraaf verbonden partijen bevat, naast de verplichte onderdelen op grond van artikel 15
   BBV, ook informatie betreffende:
       a. de risico’s van verbonden partijen;
       b. relevante ontwikkelingen bij verbonden partijen, met in het bijzonder aandacht voor
           (voorgenomen) wijzigingen in verbonden partijen (nieuw, wijziging, beëindiging).




IN 30653
                                                                                                         31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage D Soorten verbonden partijen

Er zijn verschillende soorten verbonden partijen. Deze soorten kunnen onderverdeeld worden in vier
hoofdvormen, zoals in onderstaande tabel weergegeven. Binnen deze hoofdvormen kunnen ook
weer verschillende soorten worden onderscheiden.

HOOFDVORM VERBONDEN PARTIJ             RECHTSVORM                             BELANG
                                                                    Publiek                 Privaat
Stichting                              privaatrechtelijk
Vennootschap (BV, NV, CV)              privaatrechtelijk
Gemeenschappelijke Regeling            publiekrechtelijk
Publiek Private Samenwerking           privaatrechtelijk
(PPS)


Publiekrechtelijke samenwerking(svormen)

De samenwerking tussen decentrale overheden is publiekrechtelijk vooral geformaliseerd in
gemeenschappelijke regelingen op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Dit
maakt samenwerking mogelijk tussen overheden op een publiekrechtelijke grondslag waardoor
(onder andere) een openbaar lichaam met rechtspersoonlijkheid ingesteld kan worden. Het
openbaar lichaam bestaat uit een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. Bij de
regeling worden onder meer het bestuur, de taken en de financiën vastgelegd en worden
bevoegdheden aan het bestuur overgedragen om de belangen te behartigen waarvoor de regeling is
aangegaan. De uitgaven van een gemeenschappelijke regeling (volgens de goedgekeurde begroting
en de in de regeling vastgelegde financiële verdeelsleutel) zijn door het deelnemen aan zo’n regeling
voor de gemeente verplichte uitgaven. Het betreft dus geen subsidierelatie. We kennen vijf soorten
publiekrechtelijke samenwerkingsvormen:
-      openbaar lichaam met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter;
-      gemeenschappelijk orgaan zonder rechtspersoonlijkheid;
-      laten uitvoeren van de gemeenschappelijke taken door een centrumgemeente;
-      regeling zonder organisatorisch verband (bestuursovereenkomst);
-      bedrijfsvoeringsorganisatie (zie bijlage B).


Omdat het gaat om taken en overgedragen bevoegdheden van de betreffende overheden zelf,
dienen de bestuursfuncties in de regeling ook door die deelnemende overheden zelf vervuld te
worden. De bestuursfuncties kunnen niet op afstand worden gezet zoals dat bij privaatrechteljke
rechtspersonen wel mogelijk is. De verantwoordelijke portefeuillehouder is daarmee tegelijkertijd
gegeven. De portefeuillehouder wordt bij de uitoefening van de bestuurstaken in de
gemeenschappelijke regeling ambtelijk ondersteund.

Privaatrechtelijke samenwerking(svormen)

Bij uitvoering van taken door privaatrechtelijke rechtspersonen gaat het in bijna alle gevallen om
vennootschappen of stichtingen. De aansturing van deze relaties wordt vastgesteld bij het aangaan



IN 30653
                                                                                                        32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>er van, op basis van de noodzakelijke of wenselijke invloed en manier waarop dat het beste
gerealiseerd kan worden binnen het gekozen verband. Onze invloed is gewoonlijk niet direct,
bijvoorbeeld via de samenstelling van het bestuur van die rechtspersoon, geregeld.

Wij zijn zeer terughoudend bij het vervullen van bestuursfuncties in vennootschappen en stichtingen.
Normaal gesproken worden geen bestuursfuncties bekleed in vennootschappen of stichtingen die
door ons direct of indirect worden gesubsidieerd. Ook bij vervulling van bestuursfuncties door
collegeleden op persoonlijke titel wordt terughoudendheid betracht en wordt per geval bezien of
zich gemakkelijk een situatie kan voordoen met mogelijk tegenstrijdige belangen of de schijn
daarvan.

We kennen de volgende soorten privaatrechtelijke samenwerkingsvormen:

-      Gesubsidieerde instellingen

Gesubsidieerde instellingen (veelal stichtingen en verenigingen) staan op afstand van de gemeente.
In principe doen zij een taak voor de gemeente waarvoor ze worden betaald. De gemeente heeft
geen invloed op de organisaties, anders dan de inkooprelatie/subsidierelatie. Bij niet functioneren
kan de subsidie worden verminderd of gestopt (conform subsidieverordening).

-      BV’s of NV’s

Een BV of NV behoort tot de verbonden partijen als de gemeente aandeelhouder is. De
daadwerkelijke zeggenschap van de gemeente over de BV of NV is afhankelijk van het percentage
aandelen. Een BV of NV functioneert zelfstandig en volgt het Burgerlijk Wetboek.

Publiek Private samenwerkingen

Publiek-private samenwerking (PPS) is een samenwerkingsverband waarbij overheid en bedrijfsleven,
met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een project realiseren op basis
van een heldere taak- en risicoverdeling.

Het resultaat van de samenwerking is meerwaarde, een kwalitatief beter eindproduct voor hetzelfde
geld, of dezelfde kwaliteit voor minder geld. Er ontstaat voordeel voor beide partijen. PPS kent
meerdere verschijningsvormen. Het Kenniscentrum PPS van het ministerie van Financiën
onderscheidt de volgende modellen, die onderling in zwaarte verschillen van een lichte PPS tot een
zware PPS:
        Gemeentelijke grondexploitatie
        Bouwclaim
        Joint-venture
        Concessie
        Zelfrealisatie.




IN 30653
                                                                                                       33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage E Risicobeheersing

De risico’s die de gemeente loopt vanwege de betrokkenheid bij een verbonden partij, hangen
samen met het doel en de financieringsstructuur van de samenwerking en het aandeel van de
gemeente daarin. Conform de opzet van de kadernota wordt in deze bijlage onderscheid gemaakt
tussen de verschillende fasen van deelname.

Oprichting of nieuwe deelname

In het kader van de besluitvorming over participatie in een nieuwe verbonden partij of ander
samenwerkingsverband worden de doelbereikings-, politiek/bestuurlijke, juridische en financiële
risico’s geïnventariseerd, Op basis van deze analyse wordt beoordeeld of de beoogde doelen van de
gemeente door of in het samenwerkingsverband kunnen worden behaald en wat de mogelijke
belemmeringen daarin zijn.
Daarbij is er specifiek aandacht voor factoren die samenhangen met de samenwerking met externe
partijen als gevolg van verschil in (bedrijfs)cultuur, afwijkende governance-structuren en regelgeving
en de inbedding in de gemeente van het opdrachtgeverschap en/of eigenaarschap.
Ook de wat verder van de specifieke samenwerkingsrelatie verwijderde risico’s als gevolg van
politieke en maatschappelijke ontwikkelingen of veranderende regelgeving moeten inzichtelijk
gemaakt worden. Het gaat hier dus uitdrukkelijk om inzicht in risico’s en belemmerende factoren die
mee moeten wegen in de besluitvorming over deelname aan een verbonden partij.

Risicobeheersing

De signalering van risico’s, de risicoanalyses, het opstellen en beoordelen van de risicoprofielen zijn
onderdeel van het continue proces van risicomanagement. Het risicomanagement in relatie tot
verbonden partijen is en wordt doorontwikkeld. Stappen daarin zijn het jaarlijks actualiseren en
vaststellen van het risicoprofiel in de paragraaf verbonden partijen van de jaarstukken.
Cruciaal hierin in de actieve informatievoorziening en verantwoording van zowel college van B en W
als verbonden partijen richting de gemeenteraad en de betrokkenheid van de raad bij deelname en
beëindiging van de relatie met verbonden partijen.

Voor verbonden partijen met een hoog risicoprofiel worden aanvullende toezichtsmaatregelen
getroffen. Deze kunnen bestaan uit (begrotings)richtlijnen voor de verbonden partij, aanvullende
informatie-eisen (inhoud en frequentie) of zelfs een verzoek voor een extern- of rekenkamer-
onderzoek. Het instrumentarium zal na vaststelling van de kadernota verder worden uitgewerkt.


Leidend principe is dat de intensiteit van het gemeentelijk toezicht afgestemd wordt op de taxatie van
                              het risicoprofiel van de verbonden partij.


Niet alle risico’s verdienen aandacht van de gemeente. De factoren die hierbij een rol spelen zijn
onder andere de politieke gevoeligheid, de omvang van de geldstromen via het opdrachtgever-
schap, het financieel belang en de soort taak die extern wordt uitgevoerd. Voor de gemeente als
opdrachtgever is het zaak grip te houden op uitvoering van de prestaties. En om afspraken over het
mechanisme dat in werking treedt als afwijkingen van de door de gemeente gestelde kaders en
gemaakte afspraken worden geconstateerd.



IN 30653
                                                                                                          34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Voor de aandeelhouder zijn vooral van belang de risico’s die voortvloeien uit het financieel belang in
de verbonden partij en de governance-risico’s. De governance-risicobeoordeling vindt vooral plaats
op het moment van besluitvorming over deelname en de periodieke evaluatie van verbonden
partijen.

Iedere samenwerkingsrelatie kent haar eigen, specifieke risico’s. Toch zijn er risico’s die vaak
voorkomen en waarbij al vooraf beheersmaatregelen bedacht kunnen worden. Bekende risico’s zijn:
        financiële stabiliteit / financiële problemen bij de externe relatie;
        de samenwerkingsrelatie realiseert taken, doelstellingen en prestaties onvoldoende;
        uiteenlopende belangen;
        onvoldoende sturingsmogelijkheden in het samenwerkingsverband door de organisatievorm
        (minderheidspositie in gemeenschappelijke regeling) of een onvoldoende op de externe
        partij afgestemd sturingsinstrumentarium;
        rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn bij gemeente of bij externe partij niet
        goed gescheiden of niet duidelijk;
        informatievoorziening en onderlinge afstemming is onvoldoende of niet tijdig;
        de betrokkenheid van de gemeente bij de samenwerking is te laag.



Leidend principe is dat de verbonden partij voldoende weerstandsvermogen heeft om tegenvallers in
                        de operationele taakuitvoering op te kunnen vangen.


Om een betrouwbaar beeld hiervan te verwerven is een actieve informatievoorziening vanuit de
externe partij noodzakelijk. Dat kan, naast de rapportage via de P&C-cyclus, bijvoorbeeld ook via
informele presentaties door vertegenwoordigers van de externe relatie. Ook het tijdig en correct
rapporteren van operationele risico’s binnen de samenwerkingsrelatie maken hiervan deel uit.
De verantwoording van verbonden partijen aan het college en de raad vindt vooral plaats met
het jaarverslag en de jaarrekening van de ondernemingen, inclusief de bevindingen van de
accountant hierover. Risico’s inzake de kwaliteit van de verantwoording hebben vooral betrekking op
de transparantie, juistheid, tijdigheid en volledigheid.

Periodieke evaluatie en heroverweging

Bij de periodieke evaluatie en heroverweging van deelname aan een verbonden partij worden vanuit
risicomanagement de volgende aspecten beoordeeld:
         de omvang en de duur van de risico’s die de gemeente loopt;
         eventuele aansprakelijkheid bij beëindiging of uittreding;
         is er sprake van verlies van een elementaire voorziening in of voor Almelo bij beëindiging van
         de activiteit;
         is er een balans tussen enerzijds het publieke belang en anderzijds het te lopen risico;
         zijn de sturingsmogelijkheden van de gemeente in verhouding tot de risico’s die de
         verbonden partij met zich meebrengt;
         de kwaliteit van intern en extern toezicht (governance structuur) met specifieke aandacht
         voor de mogelijkheden van de gemeente om corrigerende maatregelen te treffen, vastgelegd
         in de (instellings)documenten (statuten), overeenkomsten of subsidievoorwaarden;
         de wenselijkheid van risicoreservering en de beschikbaarheid van eigen vermogen bij de
         verbonden partij voor het geval iets misgaat.



Leidend principe is dat deelname aan elke verbonden partij minimaal elke vier jaar wordt geëvalueerd.
IN 30653
                                                                                                          35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage F Stuur- en beheers instrumentarium

De raad beschikt naast bevoegdheden over een aantal instrumenten om haar kaderstellende en
controlerende taak op verbonden partijen uit te oefenen. De belangrijkste instrumenten zijn:

Beleidsvorming

De raad kan via het deelnemingen- en sourcingsbeleid kaders voor het college stellen, waarbinnen
het college dient te opereren.

Onderzoekscommissie

De raad kan op voorstel van een of meer van zijn leden een onderzoek naar het door het college of
de burgemeester gevoerde beleid instellen (artikel 115a Gemeentewet).

Informatie van het college of aan eigen lid algemeen bestuur

Om de kaderstellende en controlerende rol te kunnen vervullen is de kwaliteit van de informatie
vanuit de verbonden partij en het college van doorslaggevend belang. Hiervoor gelden, naast de van
toepassing zijnde artikelen 16 t/m 19 van de Wgr, de volgende afspraken:
1. Het college van B en W en elk van zijn leden zijn afzonderlijk aan de raad verantwoording
    schuldig over het door het college gevoerde bestuur. Het college geeft de raad alle inlichtingen
    die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (artikel 169 Gemeentewet).
2. De raad heeft recht op transparante en ondubbelzinnige verantwoordingsdocumenten over de
    sturing aan verbonden partijen en het functioneren van verbonden partijen. De indirecte
    controle van de raad stelt hoge eisen aan de kwaliteit van de informatievoorziening.
3. Begrotingen en jaarverslagen van verbonden partijen die door het college aan de raad ter
    kennisname of voor het geven van een zienswijze worden voorgelegd zijn voorzien van een
    samenvatting waarin minimaal de aspecten opdrachtuitvoering (bijdrage aan gemeentelijke
    doelstellingen), besturing en toezicht, financiën en risico’s worden behandeld.
4. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen versterkt de
   kaderstellende en controlerende taak van de gemeenteraad doordat deze de verplichting bevat
   dat uiterlijk 15 april van het lopende jaar de algemene beleidsmatige en financiële kaders voor
   het volgende begrotingsjaar aan de raden van de deelnemende gemeenten worden aangeboden.
   De termijn voor het geven van een zienswijze op de ontwerpbegroting wordt verlengd van zes
   naar acht weken. 15 april wordt ook de uiterste datum waarop de voorlopige jaarrekening,
   inclusief het accountantsrapport, dient te worden aangeboden aan de raden van de
   deelnemende gemeenten.
5. Het college heeft de plicht om de raad actief te informeren over verbonden partijen.
   Uitgangspunt is rapportage via de paragraaf verbonden partijen in begroting en jaarverslag, maar
   als de situatie daar aanleiding toe geeft ook tussentijds, zoals het na een aandeelhouders-
   vergadering de raad per brief te informeren over de uitkomsten van de vergadering en het actief
   informeren van de raad over belangrijke initiatieven en ontwikkelingen.




IN 30653
                                                                                                       36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Rekenkamercommissie

De rekenkamercommissie onderzoekt de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid
van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur (artikel 182 van de Gemeentewet).
Om de rekenkamercommissie in staat te stellen haar onderzoek te verrichten worden:
- bij elke aanbesteding en dienstverleningsovereenkomst die de gemeente afsluit met
    bijvoorbeeld een zorgaanbieder respectievelijk samenwerkingsverband of centrumgemeente in
    de bepalingen van het contract standaard een verplichting tot medewerking aan
    rekenkameronderzoek is opgenomen;
- in elke gemeenschappelijke regeling of dienstverleningsovereenkomst die de gemeente afsluit
    wordt de bepaling opgenomen dat de rekenkamer(commissie)s van de deelnemende gemeenten
    afzonderlijk en in samenwerking in staat worden gesteld om alle informatie te verkrijgen die voor
    de wettelijke uitoefening van de rekenkamer- of rekenkamercommissie taak nodig is.

Vaststelling gemeentebegroting en jaarstukken: paragraaf verbonden partijen

In de begroting en jaarstukken wordt een paragraaf verbonden partijen opgenomen. Deze paragraaf
bevat een aantal gegevens over de verbonden partij (artikel 15 BBV). De raad stelt de begroting, de
jaarrekening en de jaarstukken vast.

Informatieve bijeenkomst (op locatie)

De verbonden partij kan de raad rechtstreeks informeren over strategie, resultaten e.d. Denk
bijvoorbeeld aan werkbezoeken aan verbonden partijen of presentaties van de verbonden partij in
de raad.

Vragen aan de GR

De gemeenteraad kan zich rechtstreeks tot het DB van de GR wenden met schriftelijke vragen.
Vragen dienen binnen een maand te worden beantwoord.

Gebruik van andere bronnen

Alle informatie is “gekleurd”. Daarom verdient het aanbeveling ook op andere wijze informatie in te
winnen over de verbonden partij. Bijvoorbeeld uit de media, openbare onderzoeken en benchmarks
en informele contacten.

Aandachtsgebieden bij kaderstelling en controle

Voor de gemeenteraad is het van belang selectief te zijn in de oordeelsvorming over (op te richten)
verbonden partijen. Hierna staan de voor de raad meest relevante vragen op het vlak van opdracht,
besturingsmodel en verdienmodel. Andere vragen die spelen met betrekking tot de oprichting van –
of deelname aan – verbonden partijen vormen het aandachtsgebied van het college. Denk hierbij aan
organisatievorm, werkwijze, ICT, kwaliteitsborging en inrichting van het accountmanagement.




IN 30653
                                                                                                        37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Kernvragen voor oordeelsvorming door de gemeenteraad
In welke mate dragen de prestaties van de verbonden partij bij aan de geformuleerde
doelstellingen c.q. maatschappelijke ambitie? Wat wordt haar opdracht?
Hoe wordt door het college zicht en toezicht gehouden? Welke formele posities en rollen gaat
het college innemen in relatie tot de verbonden partij. Denk bijv. aan deelname in het dagelijks
of algemeen bestuur en eigenaar- en opdrachtgeverschap, deelname aan intern toezicht van de
partij (RvT of RvC)
Welk mandaat krijgt de verbonden partij?
Hoe is de omgang met andere betrokkenen / stakeholders geborgd?
Past de juridische rechtsvorm bij het besturingsmodel van de gemeente Almelo, zoals vastgelegd
in eerdere raadsbesluiten? Denk aan de kaders voor sourcing (2012) en deze kadernota
Governance, maar ook het raadsakkoord en coalitie-akkoord 2014 - 2018.
Welke varianten zijn afgevallen en waarom?
Wat is het verdienmodel van de verbonden partij, de daaraan gekoppelde financiële risico’s en
de beheersing daarvan?
Wat zijn de (reële) verwachtingen over kostenbesparing, kwaliteitsverhoging en vermindering
van kwetsbaarheid?


De invloed van de raad is het grootst voor het feitelijk aangaan van nieuwe samenwerkingsrelaties en
bij de evaluatie en herijking daarvan. Dat is het moment voor kaderstelling.




     Bijdrage aan doelstellingen         Besturing en toezicht           Verdienmodel en risico's




              Contract /
                                                                         Bedrijfsplan, begroting en
           Dienstverlenings-            Statuten en rechtsvorm
                                                                                 jaarverslag
            overeenkomst




Deze scheiding dient overigens niet altijd op te gaan. Van de verantwoordingsinformatie van de
verbonden partijen wordt verwacht dat deze integraal is. Dat wil zeggen dat een koppeling gelegd
wordt tussen de uitvoering van de publieke taak, de (beleids)prestaties en de daaraan verbonden
kosten. Zodat de begroting en jaarverslag niet alleen gebruikt worden voor de financiële
verantwoording, maar ook voor de inhoudelijke.




IN 30653
                                                                                                       38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Regie voeren = sturen + loslaten

Aan het eind van deze bijlage over sturen en beheersen verdient het begrip regie aandacht, mede
omdat het een centraal thema is in de door de raad gestelde kaders:
- Kaderstelling sourcing (2012)
De gemeente Almelo ontwikkelt zich steeds meer tot een regie-organisatie.
- Uitvoeringsprogramma 2014 -2018
Er wordt verder gewerkt aan een compactere overheid waarbij op afstand zetten betekent loslaten en
accepteren dat een andere partij het anders doet. Dat vraagt vertrouwen in de ander.

Maar wat verstaan we nu onder regie voeren?

Voor het op afstand van de gemeente organiseren van
taken met een publiek belang gaat het niet uitsluitend om
de wijze waarop we sturen op afstand . Het gaat evengoed
om het durven loslaten. Immers: taken zijn niet voor niets
op afstand gezet en doordat we veelal de sturing met
andere partijen moeten delen verandert de mogelijkheid
van directe sturing naar vormen van meer indirecte sturing.

Ook zien we dat we bij uitbesteding en verzelfstandiging
vanuit een hiërarchie-verhouding meer in een situatie van
nevenschikking terecht komen, met als logisch gevolg een
versterking van de horizontale relatie. Het loslaten van het
direct invloed uitoefenen is ook nodig om de verbonden
partij de ruimte te geven zich te bewijzen, slagvaardig en
bedrijfsmatig te opereren en de kans te geven zich te
ontwikkelen.

Regievoeren betekent een ander sturingsniveau: niet alles en in de breedte willen beheersen, maar
wel zicht en grip op hoofdlijnen houden met het besef en de acceptatie van gedeelde invloed.

Met de nota Governance is het niet de bedoeling om de positieve effecten van uitbesteding naar
verbonden partijen teniet te doen met een bovenmatig zware governance-last. Daarom zijn de
volgende beginselen van toepassing:

1.   De mate van onze sturing is afgestemd op te bereiken beleidsmatige doelstellingen; we plegen
     of claimen niet meer inbreng of interventiemogelijkheden dan noodzakelijk om de
     overeengekomen doelstellingen te realiseren (minimum-interventiebeginsel);

2. De mate van sturing is in lijn met onze verantwoordelijkheid en omvang van de verbonden partij
     (proportionaliteitsbeginsel); het tijdig aanpassen van vaardigheden en benaderingen aan
     veranderende omstandigheden.




IN 30653
                                                                                                     39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Dit vraagt van raad en college een benadering van regie-voeren die zich kenmerkt door:

    -   kaderstelling en controle van de raad zonder op de directeursstoel van de verbonden partij
        plaats te nemen;
    -   een attitude van samenwerking op basis van betrouwbaarheid en integriteit;
    -   ruimte geven in de interactie met de samenwerkingspartner gericht op werkbare
        overeenstemming;
    -   het vinden van een balans op het complexe spanningsveld tussen loslaten
        (ondernemersvrijheid gunnen) en –uiteindelijk- als gemeente verantwoordelijk zijn;
    -   relatiemanagement gericht op een duurzame vertrouwensrelatie, met zo weinig mogelijk
        politisering van de relaties;
    -   erkennen van - en het kunnen omgaan met- de wederzijdse afhankelijkheid, uiteenlopende
        belangen en deze productief maken;
    -   opdrachtgeverschap van het college van B en W gebaseerd op heldere gemeentelijke
        doelstellingen;
    -   eigenaarschap van het college van B en W gebaseerd op bedrijfseconomische en
        strategische uitgangspunten.




IN 30653
                                                                                                     40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage G Evaluatie- en heroverwegingskader

In- en externe ontwikkelingen kunnen aanleiding zijn tot evaluatie en heroverweging van de
aangegane financiële én bestuurlijke relaties. Een evaluatie of de deelname nog een bijdrage levert
aan de beoogde gemeentelijke beleidsdoelstellingen vindt echter nog nauwelijks plaats.

Voor evaluatie en heroverweging wordt een toetsingskader toegepast dat hierna wordt geschetst. De
uitkomst van de evaluatie kan –als mogelijke vervolgstap- aanleiding geven tot heroverweging van de
bestaande relatie. Ingeval van heroverweging wordt ook aandacht besteed aan het verkoop- of
uittredingsproces en de effecten van heroverweging.

Bij het evalueren en heroverwegen van deelname aan een verbonden partij, hebben wij de volgende
opties:
    Onze inhoudelijke betrokkenheid/rol en financieel belang in ongewijzigde vorm continueren;
    Het financiële belang anders organiseren en daarmee ook onze inhoudelijke betrokkenheid/rol in
    meer of mindere mate wijzigen;
    Beëindiging deelname, opheffing of verkoop van de verbonden partij.

Aandachtsgebieden bij de evaluatie en heroverweging

    -   Het publieke belang

Getoetst wordt of de publieke doelstellingen worden gewaarborgd en of dit op de juiste wijze
plaatsvindt. Kernvragen zijn in dit verband: sluiten de doelstellingen van de gemeente en de
verbonden partij op elkaar aan? Kan een beeld van de effectiviteit van de verbonden partij worden
verkregen? Zijn de belangen van de gemeente gebaat bij voortzetting van de verbonden partij? Wat
zijn relevante externe ontwikkelingen en wat is hiervan de verwachte impact?

    -   Het functioneren van de corporate governance en passendheid van de rechtsvorm

Een beoordeling of de zeggenschapsstructuur en het intern toezicht in lijn is met de wetgeving en
met de gehanteerde beleidslijn en beleidsuitgangspunten met betrekking tot de gemeentelijke
vertegenwoordiging zoals uiteengezet in deze kadernota. Tevens beoordeling van de waarborgen in
de organisatie van de verbonden partij voor beheersing van de primaire en ondersteunende
processen en toepassing van de governance-code voor de branche. En met als laatste vraag of de
rechtsvorm van de verbonden partij het meest geschikt is voor uitvoering van de betreffende taak.

    -   De begroting, jaarstukken en overige informatievoorziening van de verbonden partij:

Een beoordeling van de rechtmatige naleving van de gestelde eisen ten aanzien van deze stukken in
de statuten en de wetgeving, zoals het BW, BBV en de Wgr.

    -   Waarborgen voor doelmatigheid

Een beoordeling van de wijze waarop de organisatie het publiek belang behartigt. Zijn in organisatie
en werkwijze afdoende randvoorwaarden aanwezig voor een doelmatige uitvoering?




IN 30653
                                                                                                       41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>    -   De vormgeving van de (sturings)relatie tussen de gemeente en de verbonden partij

Een beoordeling van de vraag of de gemeente afdoende in control is, de aanvaardbaarheid van de
risico’s, hoe de relatie te typeren is en het functioneren van het gemeentelijk opdrachtgeverschap en
eigenaarschap en de onderlinge verhoudingen tussen gemeente en verbonden partij. Hierbij wordt
ook de kwaliteit van de onderlinge informatievoorziening en de risico(beheersing) beoordeeld.
Daarnaast worden de bestaande afspraken en overeenkomsten met de verbonden partij beoordeeld.
Zijn deze toereikend in het kader van de gewenste sturing en verantwoording?

    -   De effecten van een eventuele heroverweging

Een beoordeling van de effecten van heroverweging in termen van:
    financiële consequenties;
    eventuele gevolgen voor werkgelegenheid;
    maatschappelijke effecten (voor de burger) in termen van kwaliteit dienstverlening en gevolgen
    voor tarieven.

    -   Overige aandachtspunten

In de toelichting op het afwegingskader van bijlage A1 staan onder A, B en D criteria voor het
aangaan van samenwerking en uitbesteding benoemd. Deze zijn tevens bruikbaar voor de evaluatie
en heroverweging van verbonden partijen.

Een heroverweging kan leiden tot continuering, beëindigen van participatie in -, opheffing van - of
vervreemding van de verbonden partij. De belangrijkste omstandigheden die hiertoe aanleiding
geven, zijn:
    Afwijking(en) in de realisatie van de overeengekomen activiteiten en prestaties.
    Realisatie / voltooiing van de voorgenomen activiteiten en prestaties.
    Wijziging van de doelstelling en strategische koers van de verbonden partij.
    Wijziging in het voortbestaan en de vormgeving van de verbonden partij (bijvoorbeeld als gevolg
    van fusie of integratie).
    Negatieve (financiële) ontwikkelingen die tot een verhoogd risico ten aanzien van het
    weerstandsvermogen kunnen leiden.
    Bestuurlijk-juridische risico’s.
    Wijzigingen in de besturingsfilosofie van de gemeente.
    Wijzigingen in wet- en regelgeving die een negatieve invloed hebben op het aanhouden van de
    verbonden partij.
    Een verbonden partij is niet meer de beste mogelijkheid om de gemeentelijke doelstellingen en
    de voorgenomen activiteiten en prestaties uit te voeren.

Jaarlijkse oordeelsvorming
Naast de hiervoor beschreven meer fundamentele evaluatie en heroverweging wordt jaarlijks bij het
ontvangen van de jaarstukken van de verbonden partij inzicht verworven in de financiële situatie van
de verbonden partij, wordt een risicoprofiel opgesteld en worden actuele interne en externe
ontwikkelingen beoordeeld op hun impact voor de verbonden partij en de relatie met de gemeente.




IN 30653
                                                                                                        42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Bijlage H Basisgegevens verbonden partijen
Naam
Vestigingsplaats

Soort                                          Gemeenschappelijke regeling – Vennootschap (BV of
                                               NV) – stichting – vereniging - PPS

Partij is verbonden sinds                      dd – mm - jjjj

Publiek belang
Doel(en)                                       Wat is het doel van de Verbonden Partij?
                                               Bron: statuten, samenwerkingsovereenkomst,
                                               oprichtingsakte

Het publieke belang dat wordt behartigd        Wat is het publieke belang dat door de verbonden partij
                                               wordt behartigd?

Relatie met doelstellingen uit gemeentelijke   Aan welke programmadoelen en activiteiten levert de
programmabegroting                             verbonden partij een bijdrage?

Bestuurlijk belang
Deelnemende partijen                           Wie zijn de gemeenten, publieke of private partijen in
                                               de verbonden partij? Hoe groot is de zeggenschap van
                                               Almelo en de andere deelnemende partijen?

Vertegenwoordiging                             Deelname in algemeen bestuur – dagelijks bestuur –
                                               raad van toezicht – raad van commissarissen –
                                               algemene vergadering van aandeelhouders

Verantwoordelijk portefeuillehouder            Beleidsinhoudelijk: <naam portefeuillehouder>
                                               Eigenaarschap: <naam portefeuillehouder>

Financieel belang
Belang                                         Omvang ingebracht aandeel in aandelenkapitaal.
                                               Toelichting: exploitatiebijdragen worden in de
                                               paragraaf verbonden partijen opgenomen.

Beïnvloedingsmogelijkheden
Door uitoefening opdrachtgeverschap

Door uitoefening eigenaarschap

Beoogd jaar van evaluatie




IN 30653
                                                                                                         43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Bijlage I Structuur paragraaf verbonden partijen in begroting en
jaarverslag


A. Algemene visie en beleid m.b.t. de verbonden partijen


B. Dynamische informatie per verbonden partij

Officiële naam van de verbonden partij

  a.   Ontwikkelingen in het afgelopen en komende jaar
       Beleidsvoornemens m.b.t. de verbonden partij

  b.   Financiële kengetallen
        Bedragen x € 1.000                 Ultimo jaar t-2        Ultimo jaar t-1          Ultimo jaar t

        Eigen vermogen

        Vreemd vermogen (incl.
        voorzieningen)
        Solvabiliteit (EV/TV)


  d.   Financieel resultaat en toelichting op het resultaat
       Nb. Geleverde of te leveren prestaties staan in de programmaverantwoording van het jaarverslag cq begroting

        Bedragen x € 1.000                 Ultimo jaar t-2        Ultimo jaar t-1          Ultimo jaar t

        Lasten
        Baten
        Jaarresultaat netto
        Uitkering aan gemeente
  e.   Financiële bijdrage van de gemeente en overige kosten t.b.v. de verbonden partij
        Bedragen x € 1.000                 Ultimo jaar t-2        Ultimo jaar t-1          Ultimo jaar t

        Bijdrage van gemeente

       Toelichting:

  h.   Welke risico’s loopt de gemeente?

        Beleidsmatig:

        Bestuurlijk-juridisch:

        Financieel:


       Toelichting op het risicoprofiel van de verbonden partij



IN 30653
                                                                                                                     44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>  i.   Financieel meerjarenperspectief (optioneel)
       Voor verbonden partijen met het risicoprofiel hoog wordt het door de verbonden partij geprognosticeerde
       meerjarenperspectief opgenomen

        Bedragen x € 1.000                Jaar t+1               Jaar t+2                 Jaar t+3

        Geprognosticeerd
        exploitatieresultaat

       Toelichting op het perspectief van de verbonden partij




IN 30653
                                                                                                                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>