<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                       Raadsvergadering:
                                                       Registratienummer: R 2307603
De Raad van de Gemeente Almelo:
Gezien het voorstel van de Rekenkamercommissie Almelo;
Besluit:
Gedaan in de openbare vergadering van <datum>
de griffier,                                    de burgemeester,
drs. J.W. Scherpenzeel                          A.J. Gerritsen
Pagina 1 van 5
Raad - R 2307603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                Raadsvergadering: 18 april
                                                                Registratienummer: R 2307603
Naam: Y Engbers
Datum: 14 februari 2023
Team/teamonderdeel: RGF Raadsgriffie
Voorstel aan de raad
 Onderwerp                                              Rekenkameronderzoek Uitvoering
                                                        Participatiewet in Almelo
 Portefeuillehouder                                     Rekenkamercommissie Almelo
Samenvatting raadsvoorstel
Elke gemeente is bij wet verplicht om een rekenkamer te hebben. Een rekenkamer doet onafhankelijk
onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentebestuur. De
Rekenkamercommissie Almelo (RKA) heeft in het najaar van 2022 tot maart 2023 onderzoek gedaan
naar de uitvoering van de Participatiewet in Almelo. Met dit raadsvoorstel biedt de
rekenkamercommissie u hierbij de conclusies en aanbevelingen aan van dit onderzoek. Het onderzoek
maakt deel uit van het onderzoeksprogramma van de Rekenkamercommissie Almelo (Jaarplan 2022)
en is uitgevoerd door onderzoeksbureau Unravelling, in opdracht en onder verantwoordelijkheid van
de RKA.
De Rekenkamercommissie heeft met dit onderzoek inzicht gecreëerd in de manier waarop de
gemeente Almelo de Participatiewet implementeert en of er sprake is van een doeltreffende en
doelmatige uitvoering. De aanbevelingen zijn erop gericht de raad en het college hierin nader te
ondersteunen op verschillende onderdelen. De raad wordt met dit raadsvoorstel voorgesteld om de
conclusies en de aanbevelingen over te nemen zodat het college deze tot uitvoering kan brengen.
Voorgesteld raadsbesluit
    1. De conclusies van het rapport over te nemen, zijnde:
              a. Conclusie 1: De beleidscyclus (PDCA-cyclus) wordt niet volledig doorlopen omdat de
                 Check en Act stappen niet of onvolledig worden gezet. Daardoor zijn er minder
                 mogelijkheden om te bepalen wat goed en wat minder goed werkt. Bovendien
                 belemmert het niet goed doorlopen van de Check en Act stappen een doeltreffende
                 uitvoering.
              b. Conclusie 2: Inzicht ontbreekt in de kosten en baten van (maatregelen en instrumenten
                 voor de uitvoering van) de Participatiewet.
              c. Conclusie 3A: De uitvoering van het beleid ten aanzien van de Participatiewet verloopt
                 niet optimaal om diverse redenen. Zo zijn er veel veranderingen geweest in de
                 uitvoering en in het management in relatief korte tijd. Er is sprake van
                 resultaatgerichte sturing, een hoge caseload, geen specialisatie in de uitvoering en
                 beleid zonder prioritering tussen groepen cliënten. De keuzes over welke cliënten er
                 (eerst) worden geholpen, worden in de dagelijkse uitvoering gemaakt.
              d. Conclusie 3B: De gemeente Almelo heeft te weinig (strategische) beleidscapaciteit
                 ingezet op de uitvoering van de Participatiewet en daardoor is er onvoldoende tijd om
                 meerjarig na te denken over samenhangende keuzes in beleid en uitvoering van de
                 Participatiewet.
              e. Conclusie 4: De samenwerking met Ontplooj zit nog in de opstartfase. Er bestaat
                 onduidelijkheid over de toekomst van en de mogelijkheden van/bij Ontplooj. Dit leidt
                 er bijvoorbeeld toe dat cliënten niet altijd worden doorverwezen en dat de bij Ontplooj
                 beschikbare capaciteit niet volledig wordt gebruikt.
    2. De bijbehorende aanbevelingen over te nemen:
              a. Ten aanzien van conclusie 1:
                      i. Verzoek het college om de PDCA-cyclus structureel onderdeel van beleid en
                         uitvoering van de Participatiewet te maken. Daarvoor is het nodig om de
                         ‘check’ en ‘act’ stappen periodiek meer navolgbaar uit te voeren.
Pagina 2 van 5
Raad - R 2307603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                      ii. Verzoek het college om bij de stap ‘check’ structureel inzicht in het
                          cliëntenbestand te creëren (monitoring) zodat onderscheid in groepen cliënten
                          mogelijk is. Aspecten om in beeld te brengen zijn onder meer:
                          achtergrondkenmerken van de cliënten, duur in de bijstand (granieten
                          bestand) en ingezette maatregelen/instrumenten. Gebruik dit inzicht ten
                          behoeve van een analyse welke instrumenten werken, voor welke groepen
                          deze werken en welke groepen makkelijk, moeilijk of niet aan werk geholpen
                          kunnen worden (evaluatie).
                     iii. Verzoek het college om bij de stap ‘act’ om met behulp van de inzichten van
                          monitoring en evaluatie na te denken over en eventueel voorstellen te doen ter
                          zake van de vraag of een bijstelling van beleid nodig is. De frequentie van een
                          dergelijke toets kan jaarlijks of tweejaarlijks zijn (een tussentijdse
                          bijstellingsronde op basis van monitoring en pilots) maar ook vier- of
                          zesjaarlijks (een grote evaluatie van beleid en uitvoering voorafgaand aan een
                          eventuele herziening van beleid).
                     iv. Verzoek het college om regelmatig inzicht te verstrekken in de monitoring van
                          het beleid en vraag ook om relevante evaluaties. Een veel gebruikte methode
                          is bijvoorbeeld in de vorm van een reguliere update (bespreking monitoring,
                          pilots, bijzonderheden), ieder kwartaal of half jaar tussen de wethouder en
                          (een deel van) de raad.
              b. T.a.v. conclusie 2:
                       i. Verzoek het college om verdieping in de begroting van de Participatiewet te
                          verstrekken. Dit zou op termijn gekoppeld kunnen worden aan beleid en
                          uitvoering, dat wil zeggen; vraag het college om de kosten te relateren aan
                          o.m. beleidsinstrumenten en de kosten gerelateerd aan specifieke
                          doelgroepen. Op die manier kan de raad structureel monitoren op de
                          beleidsplannen, de uitvoering, de resultaten en de daaraan verbonden kosten.
              c. T.a.v. conclusie 3A en B:
                       i. Verzoek het college om voor de Participatiewet de (strategische) beleids- en
                          uitvoeringscapaciteit te vergroten zodat er meer gelegenheid is om
                          samenhangende keuzes te maken in beleid en uitvoering binnen de
                          Participatiewet, en zodat er sprake is van een overzichtelijke en redelijkerwijs
                          uit te voeren caseload. Geef het college in overweging om specialisatie voor
                          doelgroepen in te voeren. Vraag het college hiervoor een voorstel uit te
                          werken inclusief opties voor dekking van de extra kosten die hiermee gemoeid
                          zijn.
                      ii. Verzoek het college om aan de uitvoeringsorganisatie beleidsmatige
                          prioriteiten mee te geven (zoals specifieke doelgroepen) zodat zij een handvat
                          heeft voor het stellen van prioriteiten.
                     iii. Vraag het college om uitvoeringsbeleid, wijze van uitvoering en formatie vast
                          te stellen en verander hier een zekere periode (bijvoorbeeld 2 jaar) niets aan,
                          om rust te brengen in de uitvoering van de Participatiewet. Baseer eventuele
                          verandering op een goed doorlopen PDCA-cyclus. Dit komt de uitvoerende
                          organisatie ten goede.
                     iv. In aansluiting op voorgaande (3A): Ondersteun het college door - waar nodig -
                          richtinggevende uitspraken te doen over een eventuele financiële herverdeling
                          die voor het uitvoeren van plannen in de Participatiewet mogelijkerwijs nodig
                          is. Zorg ervoor dat beleid en uitvoering enige tijd consistent worden
                          gehouden; stuur als raad op hoofdlijnen en geef nieuwe plannen de tijd om
                          zich te bewijzen.
              d. T.a.v. conclusie 4:
                       i. Verzoek het college, vanwege de gewenste duidelijkheid, om de
                          samenwerking tussen de gemeente en Ontplooj concreet en duidelijk uit te
                          werken en leg de afspraken vast op bestuurlijk, management en
                          uitvoeringsniveau.
                      ii. Vraag het college om voor de uitwerking van de aanbevelingen een plan van
                          aanpak te maken en de raad en over de uitvoering met regelmaat te
                          informeren.
Pagina 3 van 5
Raad - R 2307603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
De Rekenkamercommissie Almelo (RKA) heeft in het najaar van 2022 tot maart 2023 onderzoek
gedaan naar de uitvoering van de Participatiewet in Almelo. De Participatiewet is sinds 1 januari 2015
van kracht. De gemeente Almelo is sindsdien verantwoordelijk voor haar inwoners met een afstand
tot de arbeidsmarkt die ondersteuning nodig hebben. T.o.v. vergelijkbare gemeenten (4%) zijn er in
de gemeente Almelo relatief meer mensen met een bijstandsuitkering (7%). Een doeltreffende en
doelmatige uitvoering van de Participatiewet door de gemeente Almelo is daarom van belang. De
Rekenkamercommissie heeft met dit onderzoek inzicht gecreëerd in de manier waarop de gemeente
Almelo de Participatiewet implementeert en of er sprake is van een doeltreffende en doelmatige
uitvoering. De aanbevelingen zijn erop gericht de raad en het college hierin nader te ondersteunen op
verschillende onderdelen. De raad wordt met dit raadsvoorstel voorgesteld om de conclusies en de
aanbevelingen over te nemen zodat het college deze tot uitvoering kan brengen.
Onderzoek
Dit onderzoek maakt onderdeel uit van het onderzoeksprogramma van de Rekenkamercommissie
Almelo (Jaarplan 2022) en is uitgevoerd door onderzoeksbureau Unravelling, in opdracht en onder
verantwoordelijkheid van de RKA.
Onderstaande onderzoeksvraag lag hieraan ten grondslag:
‘Verloopt de uitvoering van de Participatiewet doeltreffend en doelmatig, worden doelen en ambities
behaald, hoe wordt hierover aan de raad gerapporteerd en komen deze rapportages overeen met
beelden uit de praktijk?’
Er is een uitgebreide documentstudie gedaan naar het beleid in Almelo. Daarnaast vonden
gesprekken plaats met betrokkenen, waaronder ambtenaren, de portefeuillehouder, de
programmamanager Economie en Participatie, raadsleden en uitvoeringsorganisatie Ontplooj. Tot
slot zijn gesprekken gevoerd met cliënten die te maken hebben (gehad) met de uitvoering van de
Participatiewet. Conform art. 3.2. lid 9 van de verordening op de rekenkamercommissie heeft het
schriftelijk ambtelijk hoor- en wederhoor plaatsgevonden met daaraan voorafgaand aanvullend
overleg over de voorlopige Nota van Bevindingen.
Conclusies in hoofdlijnen
De Rekenkamercommissie trok uit het onderzoek de volgende conclusies:
     ➢ Conclusie 1: De beleidscyclus (PDCA-cyclus) wordt niet volledig doorlopen omdat de Check en
         Act stappen niet of onvolledig worden gezet. Daardoor zijn er minder mogelijkheden om te
         bepalen wat goed en wat minder goed werkt. Bovendien belemmert het niet goed doorlopen
         van de Check en Act stappen een doeltreffende uitvoering.
     ➢ Conclusie 2: Inzicht ontbreekt in de kosten en baten van (maatregelen en instrumenten voor
         de uitvoering van) de Participatiewet.
     ➢ Conclusie 3A: De uitvoering van het beleid ten aanzien van de Participatiewet verloopt niet
         optimaal om diverse redenen. Zo zijn er veel veranderingen geweest in de uitvoering en in het
         management in relatief korte tijd. Er is sprake van resultaatgerichte sturing, een hoge
         caseload, geen specialisatie in de uitvoering en beleid zonder prioritering tussen groepen
         cliënten. De keuzes over welke cliënten er (eerst) worden geholpen, worden in de dagelijkse
         uitvoering gemaakt.
     ➢ Conclusie 3B: De gemeente Almelo heeft te weinig (strategische) beleidscapaciteit ingezet op
         de uitvoering van de Participatiewet en daardoor is er onvoldoende tijd om meerjarig na te
         denken over samenhangende keuzes in beleid en uitvoering van de Participatiewet.
     ➢ Conclusie 4: De samenwerking met Ontplooj zit nog in de opstartfase. Er bestaat
         onduidelijkheid over de toekomst van en de mogelijkheden van/bij Ontplooj. Dit leidt er
         bijvoorbeeld toe dat cliënten niet altijd worden doorverwezen en dat de bij Ontplooj
         beschikbare capaciteit niet volledig wordt gebruikt.
Per conclusie, die samenhangt met een onderdeel van de uitvoering, zijn de verschillende
aanbevelingen geformuleerd die betrekking hebben op zowel de raad als het college. De
rekenkamercommissie adviseert de gemeenteraad de aanbevelingen over te nemen en in uitvoering
te laten brengen.
Pagina 4 van 5
Raad - R 2307603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Beoogd effect
De aanbevelingen aan de raad over te nemen en het college te verzoeken uitvoering te geven aan de
aanbevelingen voor het college en zodoende de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitvoering
van de Participatiewet te versterken. Daarnaast over die uitvoering jaarlijks aan de gemeenteraad te
rapporteren, conform de invoering van de Wet versterking decentrale rekenkamers sinds 1 januari
2023.
Argumenten voor
Het overnemen van de genoemde aanbevelingen uit het onderzoeksrapport vormt een belangrijke
stap om de uitvoering van de Participatiewet op de betreffende onderdelen te verbeteren en daarmee
de implementatie van de Participatiewet nader te optimaliseren t.b.v. een meer doeltreffende en
doelmatige uitvoering.
Kanttekeningen
N.v.t.
Kosten, opbrengsten en dekking
Het onderzoek is gefinancierd uit het onderzoeksbudget van de rekenkamercommissie.
Vervolg
N.v.t.
Bijlagen
Rekenkamerrapport ‘Uitvoering Participatiewet in Almelo (INT 2386133)
Bestuurlijke zienswijze College van B en W (UIT - 108348)
Reactie Rekenkamercommissie op bestuurlijke zienswijze (Volgt)
Rekenkamercommissie Almelo,
de secretaris,                               de voorzitter,
Y. Engbers                                   J.J. Mastwijk
Pagina 5 van 5
Raad - R 2307603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>