<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>  Perspectiefnota
Gemeente Almelo
       2024-2027




  Vast te stellen in de raadsvergadering van 13 juli 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Inhoudsopgave................................................................................................... 2
1. Inleiding ......................................................................................................... 3
2. Financieel Meerjarenperspectief .................................................................... 6
    2.1 Samenvatting ................................................................................................................................................ 6
    2.2 Ontwikkeling financieel meerjarenperspectief en meerjarenraming 2024-2027 ........................................ 6
    2.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief .................................................................................................. 7
    2.4 Route naar een sluitende begroting 2026 e.v. ........................................................................................... 14
    2.5 Uitgangspunten programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 .......................................... 17

3. Programma's ................................................................................................ 19
    3.1 Programma Stedelijke ontwikkeling ........................................................................................................... 19
    3.2 Programma Sociaal en vitaal ...................................................................................................................... 28
    3.3 Programma Zorg en veiligheid .................................................................................................................... 41
    3.4 Programma Economie en arbeidsmarkt ..................................................................................................... 51
    3.5 Programma Klimaat en milieu .................................................................................................................... 66

4. Leefbare wijken en dorpen ........................................................................... 73
    4.2 Wat willen we bereiken? ............................................................................................................................ 74

5. Bijlagen ...................................................................................................................................................... 79
    5.1 Stand van zaken moties .............................................................................................................................. 79




                                                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
De Perspectiefnota 2024-2027 die voor u ligt, bevat de inhoudelijke en financiële uitgangspunten voor de
begroting van 2024 en de periode daarna. Het is de eerste perspectiefnota in deze raadsperiode. Als basis voor
de perspectiefnota is de programmabegroting 2023 gebruikt voor de opzet en inhoud. De focus van de
perspectiefnota ligt op de gewenste resultaten en het financiële kader waarbinnen deze resultaten zowel op de
kortere als middellange termijn bereikt worden.

De afgelopen jaren is sterk ingezet op financieel herstel. Onze gezamenlijke inzet heeft zich vertaald in goede
financiële resultaten. Dat biedt mogelijkheden voor het maken van plannen en het investeren in een stad voor
iedereen, met kansen en ontwikkelingsmogelijkheden voor alle inwoners waarbij we voortbouwen op het
stevige fundament dat we in de afgelopen jaren hebben gelegd. We werken aan een stad waarin ongezien
talent benut wordt, we de groei van bedrijven in de regio faciliteren met behulp van de realisatie van XL
Businesspark 2, waarin we het groenblauwe profiel van Almelo ontwikkelen, waarin we de leefbaarheid
versterken en waar elke inwoner zich veilig en geaccepteerd voelt. Ook werken we aan het tegengaan van
eenzaamheid, zetten we in op vitaliteit en hebben we specifieke aandacht voor kwetsbare personen en jeugd.
We dragen onder andere bij aan warmtetransitie, klimaatadaptatie, duurzame energieopwekking, schone lucht
en waterkwaliteit. Kortom we werken aan een stad waar onze inwoners prettig wonen en verblijven, waar
ondernemers voldoende mogelijkheden krijgen en waar bezoekers graag naar toe gaan.

De programma’s en het plan Leefbare Wijken en Dorpen zijn voor de komende vier jaar een uitwerking van
deze bestuurlijke doelen. Alle programma’s en het plan Leefbare Wijken en Dorpen leveren op hun eigen wijze
een bijdrage aan het behalen van deze bestuurlijke doelen. Waarbij de kracht in de verbinding en onderlinge
samenhang ligt.

De programma’s gaan ook in op ontwikkelingen die mondiaal, landelijk, regionaal en dus ook in Almelo spelen.
Denk hierbij aan geopolitieke verhoudingen die onder druk staan, het tekort aan woningen, de oorlog in
Oekraïne waardoor de gasprijzen stijgen, het stijgende aantal meldingen van kwetsbare personen, vergrijzing,
maar ook bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van de Hervormingsagenda Jeugd en nieuwe verdeling van het
gemeentefonds. We staan als Almelo dus voor verschillende uitdagingen op de korte termijn, waarbij een stip
op de horizon zoals opgenomen in de programmaplannen noodzakelijk is.

Om onze doelen te realiseren is het nodig om een organisatie te hebben die blijvend de schouders eronder zet.
Daar hebben wij de laatste jaren in geïnvesteerd. We hebben veel nieuw talent aangetrokken en er is een
recruiter gestart om nog meer talent aan onze gemeente te binden.

Samenhang tussen de programma’s
Met het programma Stedelijke Ontwikkeling dragen we bij aan een stad in balans. We versnellen de
woningbouw en zetten stappen in de ontwikkeling van de binnenstad, de Spoorzone en de herstructurering van
(prioritaire) wijken. Almelo draagt graag bij aan de woningbouwopgave van het Rijk. Om die (versneld) mogelijk
te maken zullen we niet alleen binnenstedelijk gaan bouwen maar ook uitleg mogelijk gaan maken. Door het
ontwikkelen van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad voor onze huidige en
toekomstige inwoners zetten we in op het ontstaan van gemengde buurten, waar het aantrekkelijker wonen is
voor zowel jong als oud. Stedelijke Ontwikkeling is dus zoveel meer dan alleen stenen stapelen en ziet dus ook
toe op het streven naar evenwichtigere sociale structuren in wijken waardoor kansengelijkheid toeneemt. Met
het plan Leefbare Wijken en Dorpen dragen we bij aan de leefbaarheid in de wijken en dorpen door waar
mogelijk initiatieven vanuit de wijken te ondersteunen. We stellen voor alle wijken en dorpen een
wijk/dorpsopgave op als vervolg op de opgestelde wijkanalyses.




                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Het programma Zorg en Veiligheid draagt ook bij aan de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. Door meer
specifieke aandacht voor kwetsbare personen door inzet van bijvoorbeeld de wijk GGD-er. Daarnaast zetten we
in op onze jeugd om te voorkomen dat jeugdigen in de criminaliteit belanden. Om een goed beeld te krijgen
voeren we een fenomenenonderzoek uit waarbij we inzicht krijgen in de problematiek rond risicojongeren. Het
programma Sociaal en Vitaal richt zich op het vergroten van de vitaliteit van kwetsbare inwoners door het
doorontwikkelen van het ecosysteem (samenwerkende partners die elkaar beïnvloeden) voor onze psychisch
kwetsbare inwoners. Verder zet het programma Sociaal en Vitaal in op het vergroten van kansengelijkheid voor
de jeugd door onder andere het uitbouwen van de samenwerkingsstructuur voor 12 tot 18 jarigen. Bovendien
worden sport, kunst en cultuur voor iedere inwoner van Almelo toegankelijk gemaakt.

Het programma Economie en Arbeidsmarkt draagt bij aan voldoende werkgelegenheid. Het programma zet in
op het vaststellen en uitwerken van nieuwe programmeringsafspraken, waardoor cruciale werkgelegenheid
voor Almelo en Twente wordt behouden c.q. uitgebreid. Ook wordt werk gemaakt van het binden en boeien
van talenten op alle niveaus onder meer door het ontwikkelen van een arbeidsmarktstrategie. Het programma
Klimaat en Milieu heeft als doel om energie te besparen, energie op te wekken en woningen aardgasvrij(ready)
te maken. Dit doen we bijvoorbeeld door het verduurzamen van huizen. We dragen bij aan een fijner woon- en
leefklimaat in de wijken door bij de herstructurering van wijken en de nieuwbouw van wijken veel aandacht te
hebben voor klimaat en milieu.

Leeswijzer
Financieel meerjarenperspectief
Het financieel meerjarenperspectief vormt de basis voor de Perspectiefnota 2024-2027 (hoofdstuk 2). In de
programmabegroting 2023 is de meerjarenraming 2024-2026 opgenomen, waarvan de laatste jaarschijf op dat
moment nog niet structureel sluitend was. Het financieel meerjarenperspectief 2024-2027 is geactualiseerd. De
financiële opgave is na 2026 zwaarder geworden. Het college kiest er daarom voor om in deze Perspectiefnota
een eerste forse stap te zetten in het terugdringen van het tekort. Daarnaast vindt u in deze perspectiefnota,
conform de toezegging van de portefeuillehouder tijdens de begrotingsbehandeling, een routevoorstel waarin
beschreven staat op welke wijze de komende jaren wordt gewerkt aan een structureel en reëel sluitende
begroting voor 2026 en verder. Dit proces wordt zo vormgegeven dat er, rekening houdend met de
onzekerheden in de meerjarenraming, een balans wordt gevonden tussen het tijdig nemen van maatregelen
enerzijds en continue monitoring en bijsturing (via de P&C-cyclus) anderzijds. Het college zal het voortouw
nemen om conform het routevoorstel te komen tot een sluitend meerjarenperspectief.

De programmaplannen
De programmaplannen (inclusief het Plan Leefbare Wijken en Dorpen) zijn het andere leidende principe van de
Perspectiefnota 2024-2027. De programma’s hebben een looptijd van 2023 tot en met eindjaar 2026. Per
programma (hoofdstuk 3) en het Plan Leefbare Wijken en Dorpen (hoofdstuk 4) zijn de visie en doelen
weergegeven.

We legden de visie en de ambities ter consultatie en aanvulling voor aan een brede delegatie uit Almelo en aan
de raad. Op basis van deze inbreng hebben we de doelen en mijlpalen gemarkeerd. Met de input van de raad
tijdens de beeldvormende beraden over de programmaplannen op 7, 8 en 9 maart 2023 en het
oordeelsvormend beraad op 19 april jl. zijn de programmaplannen en het plan Leefbare Wijken en Dorpen
aangepast of aangevuld. Zo zijn twee operationele doelen in het programma Klimaat en Milieu aangepast op de
onderwerpen RES en energielabels en kiezen we in het programma Sociaal en Vitaal voor een koers waarbij we
een goede balans willen houden tussen eigen regie van onze inwoners en een gemeente die er is voor haar
inwoners die haar echt nodig hebben. Ook hebben we toegevoegd dat we uitgaan van de eigen
verantwoordelijkheid van ouders, maar dat we er voor de ouders en kinderen willen zijn die niet zelf in staat
zijn hun kinderen te begeleiden of in hun eigen netwerk onvoldoende steun vinden. Het thema
‘bestaanszekerheid’ krijgt nadrukkelijk een plek in de lijnorganisatie. Tenslotte hebben we nadrukkelijker


                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>verwoord dat we de mogelijkheden voor collectief en preventief aanbod in beeld willen brengen bij onze
doorontwikkelingen.

Samen met de raad en met ondernemers, onderwijs, maatschappelijke instellingen, inwoners en investeerders
willen we deze ambities realiseren. In de programma’s vermelden we hoe we dat gaan doen, welke financiële
middelen we daarvoor inzetten en hoe we de voortgang gaan monitoren. Die monitoring laat niet alleen de
cijfers zien maar geeft ook inzicht in de verhalen achter de cijfers. Met het vaststellen van de perspectiefnota
worden de strategische doelen en visies van de programmaplannen Stedelijke ontwikkeling, Sociaal en vitaal,
Zorg en veiligheid, Economie en arbeidsmarkt en Klimaat en milieu en het Plan Leefbare Wijken en Dorpen
definitief vastgesteld waarbij de gemeenteraad de kaders, de strategische doelen en de monitoring in de
reguliere P&C-cyclus op grond van actuele omstandigheden en wensen kan bijstellen.

De Perspectiefnota 2024-2027 laat zien dat er de komende jaren financiële uitdagingen zijn. De komende jaren
werken we aan een reële en structureel sluitende begroting. Tegelijkertijd werken we aan het behalen van
onze bestuurlijke doelen waarbij we verder bouwen aan een stad die kansen biedt voor iedereen.




                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Financieel Meerjarenperspectief

2.1 Samenvatting
    •   Het financieel meerjarenperspectief 2024-2027 is geactualiseerd.
    •   De risico's en onzekerheden in het financieel meerjarenperspectief zijn groot.
    •   De jaren 2024 en 2025 laten nog voordelige saldi zien. Vanaf 2026 is er sprake van een tekort van
        ongeveer 12,5 miljoen euro structureel.
    •   Het proces om te komen tot een sluitend financieel meerjarenperspectief wordt zo vormgegeven dat
        er, rekening houdend met de onzekerheden in de meerjarenraming, een balans wordt gevonden
        tussen het tijdig nemen van maatregelen enerzijds en continue monitoring en bijsturing (via de P&C-
        cyclus) anderzijds.


2.2 Ontwikkeling financieel meerjarenperspectief en meerjarenraming 2024-2027
Bij de begroting 2023 heeft de raad kennisgenomen van de meerjarenraming 2024-2026. De laatste jaarschijf
van de meerjarenraming liet op dat moment een begrotingssaldo zien van 17,6 miljoen euro negatief.

In onderstaande tabel presenteren we een geactualiseerd financieel meerjarenperspectief op basis van de
ontwikkelingen die zich in de periode sinds het vaststellen van de programmabegroting 2023 hebben
voorgedaan én de ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen die zijn opgenomen in deze perspectiefnota. In
paragraaf 3.3. worden deze ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen inhoudelijk nader toegelicht. Zoals
gebruikelijk is het financiële perspectief in deze nota gebaseerd op de september- en decembercirculaire
(2022) van het gemeentefonds. De financiële effecten van de meicirculaire 2023 zijn nog niet opgenomen. De
verwerking hiervan vindt plaats bij de programmabegroting 2024. Uw raad wordt hierover per raadsbrief
geïnformeerd.


Financieel Meerjarenperspectief (FMP)                        2024           2025          2026           2027
Begrotingssaldo programmabegroting 2023                      -0,18 V        -1,44 V       17,62 N       17,62 N
Septembercirculaire 2022                                     -0,13 V         0,00         -5,25 V        -0,33 V
Decembercirculaire 2022                                      -0,31 V        -0,13 V        0,00           0,00
Toevoegen jaarschijf 2027                                     0,00           0,00          0,00           0,98 N
Basisperspectief voor perspectiefnota                        -0,62 V        -1,57 V       12,37 N       18,27 N
Ontwikkelingen                                                6,30 N         5,88 N        5,87 N         3,87 N
Dekkingsmaatregelen                                          -5,68 V        -5,03 V       -5,15 V        -9,69 V
Totaal mutaties perspectiefnota                               0,62 N         0,85 N        0,72 N        -5,82 V
Geactualiseerd meerjarenperspectief                           0,00 V        -0,72 V       13,09 N       12,45 N
Waarvan incidentele baten en lasten                           0,71 N         0,30 N        0,30 N         0,00
Geactualiseerd structureel meerjarenperspectief              -0,71 V        -1,02 V       12,79 N       12,45 N
Bedragen x 1 miljoen euro

Het geactualiseerde financieel meerjarenperspectief laat ten opzichte van de programmabegroting een meer
geflatteerd beeld zien.

De onzekerheden in het bovenstaande meerjarenperspectief zijn nog steeds groot, gelet op de risico's in het
sociaal domein, de mogelijke effecten van rente-, loon- en prijsontwikkelingen, de oorlog in Oekraïne en de
aanhoudende onduidelijkheid over de financiering van gemeentelijke taken vanaf 2026. En ook de
ontwikkelingen met betrekking tot de Hervormingsagenda Jeugd en de evaluatie van de in 2023 doorgevoerde




                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>herijking van het gemeentefonds (voorzien in 2025) kunnen grote impact hebben op het financieel
meerjarenperspectief, zowel in positieve als in negatieve zin.

Dit plaatst uw raad en ons college voor een dilemma. Vanuit de gedachte dat het reëel is te veronderstellen dat
het Rijk de financiële problematiek van gemeenten vanaf 2026 niet volledig zal oplossen, is het van belang om
tijdig maatregelen te nemen die de meerjarenbegroting ook op middellange termijn sluitend maken. Aan de
andere kant moet vanzelfsprekend voorkomen worden dat er onomkeerbare besluiten worden genomen, die
later niet nodig blijken te zijn geweest. Wij stellen dan ook een (proces-)aanpak voor waarmee in de komende
jaren een balans kan worden gevonden tussen het tijdig nemen van maatregelen enerzijds en continue
monitoring en bijsturing (via de P&C-cyclus) anderzijds. Dit laat ook ruimte om de resultaten van de landelijke
lobby die op dit moment wordt gevoerd inzake de financiering van gemeenten vanaf 2026 mee te nemen. In
paragraaf 2.4 van deze perspectiefnota wordt dit nader uiteengezet.


2.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief
Het vertrekpunt voor financieel meerjarenperspectief (FMP) is de programmabegroting 2023. In onderstaande
tabel wordt het geactualiseerde structurele financieel meerjarenperspectief 2024-2027 weergegeven. Het
betreft nadrukkelijk een globaal en richtinggevend perspectief waarin diverse ontwikkelingen zijn
meegenomen die op dit moment nog in meer of mindere mate onzeker zijn.


Financieel Meerjarenperspectief (FMP)                          2024           2025           2026          2027
A. Programmabegroting 2023                                     -0,18 V        -1,44 V       17,62 N        17,62 N


Autonome en bekende ontwikkelingen
Septembercirculaire 2022                                       -0,13 V         0,00         -5,25 V        -0,33 V
Decembercirculaire 2022                                        -0,31 V        -0,13 V        0,00           0,00
CAO gemeenten                                                   2,40 N         2,60 N        2,80 N         3,00 N
Structureel effect SR2022 sociaal domein                        1,50 N         1,50 N        1,50 N         1,50 N
Structureel effect SR2022 erfpacht                              0,12 N         0,12 N        0,12 N         0,12 N
Vrijval reservering energie B2023                              -0,75 V        -0,50 V       -0,50 V        -0,50 V
Programma's en wijkbudgetten 2022-2026                          0,00           0,00          0,00          -2,20 V
Zwembad (RAAD 7511)                                             0,25 N         0,25 N        0,23 N         0,23 N
Bijdrage ODT                                                    0,06 N         0,06 N        0,06 N         0,06 N
Stadsbank Oost Nederland (SON)                                  0,25 N         0,25 N        0,25 N         0,25 N
Meerjarenperspectief OZJT/Samen14                               0,14 N         0,14 N        0,14 N         0,14 N
Rente ontwikkeling                                              0,20 N         0,50 N        0,75 N         0,75 N
Geboorte- en herdenkingsbos                                     0,03 N         0,03 N        0,03 N         0,03 N
Overige (inclusief toevoeging jaarschijf)                       0,00           0,00          0,00           0,98 N
B. Totaal autonome en bekende ontwikkelingen                    3,75 N         4,81 N        0,12 N         4,02 N


Overige ontwikkelingen
Voorlopige reservering stadstheater                             0,50 N         0,50 N        0,50 N         0,50 N
Dienstverlening KCC                                             0,56 N         0,44 N        0,00           0,00
Impuls onderhoud openbare ruimte                                0,75 N         0,00          0,00           0,00
Soortenmanagementplan Wet Natuurbeheer                          0,30 N         0,00          0,00           0,00
Actualisatie Nota kapitaalgoederen                               pm             pm            pm             pm
C. Totaal overige ontwikkelingen                                2,11 N         0,94 N        0,50 N         0,50 N
D. Geactualiseerd perspectief (A + B + C)                       5,68 N         4,31 N       18,24 N        22,14 N



                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Dekkingsmaatregelen
Stelpost compensatie gemeenten 2027                              0,00            0,00           0,00          -4,47 V
Rijksmiddelen versterken gemeentelijke dienstverlening           -0,56 V        -0,44 V         0,00           0,00
BUIG/bijstand                                                    -0,50 V        -0,75 V        -1,00 V        -1,00 V
Behoedzaamheid gemeentefonds                                     -1,00 V        -0,59 V        -0,82 V        -0,82 V
Aanvullende loon-/prijscompensatie                               -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V
Beschermd wonen                                                  -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V
Stelpost offensief begroten                                      -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V        -1,00 V
Areaaluitbreiding                                                -0,05 V        -0,15 V        -0,23 V        -0,30 V
Stelpost onvoorzien                                              -0,10 V        -0,10 V        -0,10 V        -0,10 V
Onttrekking algemene reserve                                     -0,47 V         0,00           0,00           0,00
E. Totaal dekkingsmaatregelen                                    -5,68 V        -5,03 V        -5,15 V        -9,69 V


Financieel Meerjarenperspectief (D + E)                          0,00 V         -0,72 V       13,09 N         12,45 N
Bedragen x 1 miljoen euro

Toelichting:

Programmabegroting 2023
Startpunt is het financiële meerjarenperspectief uit de programmabegroting 2023.

Septembercirculaire 2022
Het netto effect van de septembercirculaire 2022 (RAAD-7409) is verwerkt in het financieel
meerjarenperspectief. Het voordelige effect in 2026 wordt gedeeltelijk verklaard door een hogere compensatie
voor prijsstijgingen, maar wordt vooral veroorzaakt doordat het Rijk in 2026 incidenteel landelijk 1 miljard euro
beschikbaar heeft gesteld in de aanloop naar een nieuwe financieringssystematiek tussen Rijk en gemeenten
vanaf 2026. Voor Almelo betekent dit een eenmalig voordeel van 4,5 miljoen euro.

Decembercirculaire 2022
Het netto effect van de decembercirculaire 2022 (RAAD-7591) is verwerkt in het financieel
meerjarenperspectief.

CAO Gemeenten
De werkgevers en vakbonden hebben een akkoord over een nieuwe cao bereikt. De nieuwe cao loopt van 2
januari 2023 tot en met 1 januari 2024. In de cao is een salarisstijging afgesproken, waarbij de nadruk ligt op
medewerkers in de eerste schalen in het loongebouw. De salarisstijging varieert gemiddeld van ruim 13% aan
de basis tot ruim 12% in schaal 5 en bijna 7% in schaal 11. Dit ligt fors hoger dan de reservering van 4% die wij
bij de begroting 2023 op basis van het Centraal Economisch Plan 2022 in onze meerjarenraming hadden
opgenomen. Een eerste doorrekening laat zien dat het financieel nadelige effect oploopt van 2,2 miljoen euro
in 2023 naar 3,0 miljoen euro in 2027. Bij het opstellen van de begroting 2024 worden de definitieve financiële
effecten berekend en verwerkt.

Structureel effect SR2022 sociaal domein
In de slotrapportage 2022 is een nadeel van 2,75 miljoen euro gemeld op Wmo/Jeugd. Dit is voornamelijk het
gevolg van de wetswijziging met betrekking tot het woonplaatsbeginsel in de jeugdzorg. De analyse van de
financiële consequenties voor de begroting 2023 en verder vindt op dit moment plaats. In het voorliggende
globale FMP zijn wij er vanuit gegaan dat het tekort grotendeels structureel van aard is.



                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Structureel effect SR2022 erfpacht
De herziening van de erfpachtcanon van een drietal erfpachters leidt als gevolg van de lagere rentestanden ten
opzichte van 25 jaar geleden tot een structureel nadeel in de begroting en meerjarenraming.

Vrijval reservering energie
In de programmabegroting is een meerjarige reservering van 750.000 euro opgenomen ten behoeve van de
stijgende energielasten. Een gedeelte hiervan is gereserveerd voor de inkoop van gas. Voor de jaren 2023 en
2024 is deze reservering niet nodig, omdat het huidige contract gehandhaafd kan worden en de prijzen voor
deze jaren ‘vastgeklikt’ zijn. In de komende periode wordt bekeken in hoeverre de reservering noodzakelijk
blijft en of deze kan vrijvallen. In het voorliggende globale FMP gaan we er vooralsnog vanuit dat de reservering
in 2023 en 2024 volledig en vanaf 2025 gedeeltelijk (500.000 euro) kan vrijvallen.

Programma's en wijkbudgetten 2022-2026
De huidige begrotingsprogramma’s lopen tot en met 2026. Vanaf 2027 vallen de programmamiddelen vrij ten
gunste van het financieel meerjarenperspectief. Dit geldt ook voor de verhoging van de wijkbudgetten die is
doorgevoerd vanaf de begroting 2023.

Zwembad (RAAD-7511)
Op basis van het aanbestedingsresultaat van het nieuwe Sportpark en een herijking van de projectbegroting is
de raad voorgesteld om een aanvullend krediet voor de realisatiefase van het Sportpark ter beschikking te
stellen vanaf gerond 5,9 miljoen euro. De hiermee samenhangende jaarlijkse extra kapitaallasten dienen te
worden opgenomen in de financiële meerjarenraming 2024-2027.

Bijdrage ODT
De 1e wijziging van de begroting 2023 van de ODT leidt tot een lastenuitzetting van 60.000 euro per jaar.
Besluitvorming heeft plaatsgevonden in het AB van 24 februari 2023, nadat de raden in de gelegenheid zijn
gesteld om een zienswijze in te dienen.

Stadsbank Oost Nederland (SON)
Op 14 november 2022 heeft het AB ingestemd met de voorgestelde herijking van het kostprijsmodel van de
Stadsbank. Het gewijzigde bekostigingsmodel moet leiden tot een grotere voorspelbaarheid en vermindering
van de variabiliteit van de begroting van de Stadsbank, en dient mede bij te dragen aan een afdoende
weerstandsvermogen om risico’s op te vangen. De herijking wordt geëffectueerd in begroting 2024 van de
Stadsbank. Voor Almelo betekent dit een verhoging van de bijdrage met afgerond 100.000 euro.

Om de dienstverlening van de Stadsbank beter aan te laten sluiten bij de behoeften van inwoners en de
wensen van gemeenten, gaat de Stadsbank investeren in ‘klantreizen’. Na consultatie van de raad heeft het
college besloten (BW-9767) om te kiezen voor een hybride dienstverleningspakket. Dit leidt tot afgerond
145.000 euro hogere lasten.

Meerjarenperspectief OZJT/Samen 14
Op 14 juni 2022 heeft het AB van Samen Twente ingestemd met het meerjarenperspectief OZJT. Hiermee
worden de formatie en de begroting van OZJT/Samen 14 passend gemaakt voor de kerntaken die de 14
Twentse gemeenten hier hebben neergelegd. Structurele taken worden daarmee structureel gedekt, waardoor
de begroting van OZJT voorspelbaarder wordt. De wijziging is via een addendumprocedure op de begroting
2023 aan de colleges en raden van de deelnemende gemeenten voorgelegd en dient nog verwerkt te worden in
onze begroting en meerjarenraming.

Rente ontwikkeling




                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>In onze rentevisie gaan wij uit van een verdere stijging van de rente op de geld- en kapitaalmarkt. In aanloop
naar de begroting 2024 zal de renteparagraaf worden herzien. Vooruitlopend op de integrale herziening wordt
een stelpost opgenomen die oploopt naar 750.000 euro vanaf 2026.

Geboorte- en herdenkingsbos
De raad heeft bij de behandeling van de begroting 2023 een motie aangenomen die het college opdraagt een
geboorte- en herdenkingsbos te realiseren. De totale jaarlijkse kosten worden op dit moment geraamd op circa
25.000 euro per jaar.

Overige (incl. toevoegen jaarschijf 2027)
De stelposten voor nieuw beleid (195.000 euro), areaaluitbreiding (225.000 euro) en voor (vervangings-)
investeringen in de openbare ruimte (NKG) worden opgenomen in de nieuwe jaarschijf. (500.000 euro)

Overige ontwikkelingen

Voorlopige reservering Stadstheater
Het Stadstheater heeft in 2021 bij de gemeente aangegeven niet voldoende te hebben aan de subsidie die ze
ontvangt. Dit geldt zowel voor de subsidie voor theaterprogrammering als de financiering van de verbouwing
die noodzakelijk is om de schouwburgfunctie duurzaam te blijven vervullen. Het college heeft aangegeven een
verhoging van de subsidie voor de theaterprogrammering bespreekbaar te vinden.

Dienstverlening KCC
Het college stelt voor om vanuit de Rijksmiddelen ter versterking van gemeentelijke dienstverlening een bedrag
van 1 miljoen euro beschikbaar te stellen voor een aantal onderwerpen die spelen binnen het
Klantcontactcentrum (KCC). Hiermee kan er tot en met 2025 een impuls worden gegeven aan:
    • Versterking archieftaken / uitbreiding capaciteit centrale registratie (120.000 euro)
         In de afgelopen jaren is de formatie voor archieftaken gereduceerd. Dit terwijl de documentenstroom
         jaarlijks toeneemt (toename van 35% sinds 2017). De achterstanden in de wettelijke taken lopen op.
         In het kader van het IBT is het beeld voor het domein Informatie- en archiefbeheer voor de derde keer
         oranje. Er is in de beoordeling aandacht gevraagd voor de structurele capaciteit op het gebied van
         registratie en archief. Op termijn zou een vermindering van de ingekomen stukken (zowel analoog als
         digitaal) deze problematiek kunnen verminderen. Voorwaarde is wel dat door middel van specifieke e-
         formulieren de vragen zonder tussenkomst van medewerkers van centrale registratie correct
         geautomatiseerd en geregistreerd worden in het zaaksysteem.
    • Digitale dienstverlening en bouw e-formulieren (180.000 euro)
         De start van online dienstverlening is in veel gevallen het kunnen aanbieden van een digitaal
         aanvraagformulier. Er is een capaciteitstekort met betrekking tot het bouwen van deze digitale
         formulieren, de zogenaamde e-formulieren. Dit remt de verdere groei van online dienstverlening en
         ook het verder digitaal kunnen behandelen en afhandelen van deze aanvragen.
    • Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (130.000 euro)
         Op 1 januari 2024 zal na 1 jaar uitstel de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer in
         werking treden. Het wetsvoorstel geeft burgers het recht om elektronische berichten aan een
         bestuursorgaan te zenden op een door het bestuursorgaan bepaalde wijze. Om dit gemeentebreed
         mogelijk te maken wordt in 2024 een projectleider aangesteld en is uitvoeringsbudget benodigd.
    • Digitale participatiestrategie en bijbehorende toolbox (295.000 euro)
         Er komen steeds meer digitale participatiemogelijkheden beschikbaar. Enkele gemeenten maken
         hiervan al vruchtbaar gebruik. Ook voor Almelo liggen hier mogelijkheden en kansen. Met digitale
         participatie wordt het proces om mee te praten, mee te beslissen en/of mee te doen versterkt en slim
         georganiseerd.



                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>    •    Begrijpelijke taal (275.000 euro)
         Het is van groot belang al onze communicatie (brieven, teksten op de website, beleidsdocumenten,
         etc.) in begrijpelijke taal te schrijven. De nationale ombudsman en ook andere organisaties vragen hier
         al meerdere jaren expliciete aandacht voor. Ook het Almelose coalitieakkoord en het rijksbeleid tonen
         ambities op dit gebied. Met begrijpelijke taal zijn de gebruikte woorden, de structuur en het ontwerp
         van de tekst zo duidelijk, dat de lezer op eenvoudige manier de informatie die is opgenomen uit de
         tekst kan halen. Gemeentebrede aanpassing van teksten en brieven en daarna de borging ervan, vraag
         sturing en uitvoeringscapaciteit.
In 2025/2026 wordt geëvalueerd in hoeverre structurele voortzetting van deze inzet nodig is en welke
financiële middelen daarvoor nodig zijn.

Impuls onderhoud openbare ruimte
In 2022 is besloten de kwaliteit van de openbare ruimte te verhogen en is een inhaalslag gestart om de
kwaliteit op het gewenste niveau te brengen. Uit inspecties blijkt dat de inhaalslag die nodig is, omvangrijker is
dan verwacht. Een groot deel van het straatmeubilair staat scheef en is versleten en de binnenstad is erg
vervuild met kauwgom. Ook zijn er een groot aantal slecht te onderhouden verharde locaties, waar veel
onkruid groeit en die moeilijk te bestrijden zijn. Door in 2024 en 2025 een extra impuls te geven van totaal
750K, versnellen we de inhaalslag en brengen we de kwaliteit van de openbare ruimte structureel op het
vastgestelde niveau.

Soortenmanagementplan Wet Natuurbeheer
Bij fysieke projecten (o.a. aanleg van openbare ruimte, verkeer en woon- en bedrijfsterreinen) moet voldaan
worden aan de onderzoeksverplichting vanuit de Wet natuurbescherming. Dit is een tijdrovend, ingewikkeld en
kostbaar proces dat voor ieder afzonderlijk project doorlopen moet worden en soms ook leidt tot vertraging
van werkzaamheden. Een mogelijke oplossing hiervoor is het opstellen van een gemeentelijk
Soortenmanagementplan. Op basis van dit plan kan er voor een periode van 10 jaar ontheffing worden
verkregen voor het uitvoeren van ecologische onderzoeken op projectniveau. De kosten voor het opstellen van
een Soortenmanagementplan zitten voornamelijk in het uit laten voeren van een flora- en faunaonderzoek.
Naast de geschatte incidenteel benodigde middelen van 300.000 euro is er naar verwachting ook structurele
inzet van 0,5 fte benodigd. In eerste instantie zal worden bezien of dit binnen de formatiebegroting
opgevangen kan worden. De provincie Overijssel heeft toegezegd een subsidiefonds te ontwikkelen voor een
gedeeltelijke vergoeding van het ecologische onderzoek dat de basis vormt voor de gebiedsontheffing van 10
jaar. Op het moment dat deze subsidie beschikbaar komt en wordt toegekend dan wordt het bedrag verrekend
met de algemene middelen.

Actualisatie Nota kapitaalgoederen
In 2024 vindt een actualisatie van de Nota kapitaalgoederen plaats en wordt het volledige areaal aan
kapitaalgoederen opnieuw doorgerekend op basis van de meest recente landelijke eenheidsprijzen. De in de
begroting 2023 opgenomen reservering voor prijsstijgingen (oplopend naar 1,4 miljoen euro in 2026) wordt
daarbij betrokken.

Dekkingsmaatregelen

Stelpost compensatie gemeenten
Het Rijk heeft in 2026 incidenteel landelijk 1 miljard euro beschikbaar gesteld in de aanloop naar een nieuwe
financieringssystematiek tussen Rijk en gemeenten vanaf 2026. Voor Almelo betekent dit een eenmalig
voordeel van 4,5 miljoen euro (zie regel: septembercirculaire 2022). Hoewel de definitieve toekenning pas
bekend wordt bij het verschijnen van de meicirculaire blijkt uit de voorjaarsnota 2023 van het Rijk dat
gemeenten vanaf 2027 een bedrag van 1 miljard euro structureel ontvangen.



                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Rijksmiddelen versterken gemeentelijke dienstverlening
Naar aanleiding van de toeslagenaffaire heeft het Rijk eind 2021 incidentele middelen beschikbaar gesteld voor
het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening. Vanuit 2021 en 2022 is een bedrag van afgerond 900.000
euro gereserveerd. Vanaf 2023 gaat het om een bedrag van circa 400.000 euro per jaar tot en met 2027. Een
bedrag van 1 miljoen euro wordt nu ingezet ter dekking van de onderwerpen zoals benoemd onder
dienstverlening KCC.

BUIG/Bijstand
Het Rijk kent gemeenten via een objectief verdeelmodel middelen toe voor de uitvoering van de BUIG/bijstand.
Gelet op het objectieve karakter van het verdeelmodel zou de hoogte van deze uitkering als uitgangspunt
kunnen worden genomen voor de meerjarenbegroting. Met andere woorden: de ambitie om de BUIG/bijstand
binnen de financiële middelen van het Rijk uit te voeren wordt financieel vertaald.
Hierbij past de kanttekening dat de gemeente in de afgelopen jaren al het nodige heeft geprobeerd om de
kosten voor de BUIG/bijstand terug te brengen door zoveel mogelijk mensen uit te laten stromen en inwoners
zo snel mogelijk van werk naar werk te begeleiden. Het aantal uitkeringsdossiers is in de periode 2018-2022
gedaald (2.857 juni 2018 – 2.351 dec 2022), maar dit betekent ook dat de groep die op dit moment nog een
BUIG/bijstandsuitkering ontvangt lastig(er) naar betaalde arbeid te begeleiden is. Uit de raming spreekt dus
een serieuze ambitie.

Behoedzaamheid gemeentefonds
De raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds heeft een behoedzaam karakter. Met name het
niet ramen van de ruimte onder het BCF plafond draagt daaraan bij. Als alle gemeenten landelijk in enig jaar
minder BTW declareren bij het BTW compensatiefonds dan het afgesproken plafond, dan wordt het verschil
onder het plafond toegevoegd aan de algemene uitkering. Op het moment dat de gemeenten gezamenlijk
meer BTW declareren dan volgt er een korting. De toezichthouder staat gemeenten toe om in de
meerjarenraming rekening te houden met de ruimte onder het BCF plafond, op basis van de realisatie in het
laatste volledige jaar. Wij stellen voor deze ruimte op te nemen, conform het advies van het ministerie van BZK.

Aanvullende loon- en prijscompensatie
Vanwege de uitzonderlijke stijging van de prijzen sinds het uitkeren van de prijsbijstelling voor het jaar 2022
met de meicirculaire, wijkt het kabinet eenmalig af van de reguliere systematiek. Bij de Voorjaarsnota 2023 en
dus de meicirculaire 2023 wil het kabinet in 2023 een extra prijsbijstelling uitkeren die terugkijkt naar het jaar
2022. Dit extra accres wordt dan gebaseerd op de desbetreffende indices voor prijsontwikkelingen voor het
jaar 2022 van het Centraal Economisch Plan 2023. De structurele doorwerking wordt nu voor 1 miljoen euro
ingerekend in het financieel meerjarenperspectief.

Beschermd wonen
Het positieve saldo op beschermd wonen wordt jaarlijks gestort in de bestemmingsreserve
centrumgemeentetaken maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MO + BW). Jaarlijks worden met de
regiogemeenten afspraken gemaakt over hoe het gerealiseerde resultaat van het vorige jaar wordt verdeeld
c.q. besteed. In de afgelopen jaren is er daarbij steeds sprake geweest van een voordeel voor de gemeente
Almelo. Onlangs het verloop via een reserve, heeft het voordeel daarmee feitelijk een structureel karakter en
kan daarmee structureel geraamd worden in het financieel meerjarenperspectief. Hierover zal nog wel
afstemming moeten plaatsvinden met de provinciaal toezichthouder.

Stelpost offensief begroten
Realistisch ramen is het uitgangspunt bij het opstellen van onze begroting en meerjarenraming. Bij
ramingsgevoelige budgetten, zoals bijvoorbeeld open-einde regelingen, wordt daarbij een conservatieve
benadering gekozen. We zijn voorzichtig. Maar als het nodig is zijn we ook bereid om ‘scherp aan de wind’ te


                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>varen. De huidige tekorten in het financieel meerjarenperspectief maken de noodzaak daartoe duidelijk. Het
college stelt voor om in het financieel meerjarenperspectief een stelpost ‘offensief begroten’ van 1 miljoen
euro op te nemen. Deze stelpost wordt in de aanloop naar de begroting 2024 ingevuld door waar mogelijk
budgetten scherper te begroten, zonder daarmee het principe van realistisch ramen los te laten. Budgetten
waarop zich in de afgelopen jaren incidentele voordelen hebben voorgedaan zouden in sommige gevallen
bijvoorbeeld gedeeltelijk kunnen worden verlaagd. Net als bij een aantal van de hierboven genoemde
maatregelen betekent dit een bewuste keuze voor wat meer risico in de begroting. De kans op bijstellingen in
de tussentijdse rapportages of overschrijdingen in de jaarverantwoording wordt groter.

Areaaluitbreiding
Als gevolg van areaaluitbreiding kunnen er in de komende jaren hogere inkomsten uit gemeentelijke
belastingen worden verwacht.

Stelpost onvoorzien incidenteel
In de begroting en meerjarenraming is een stelpost onvoorzien opgenomen van ruim 0,2 miljoen euro per jaar.
In de praktijk blijkt deze stelpost gedurende het jaar niet of nauwelijks te worden aangesproken en bij de
jaarrekening vrij te vallen. Voorgesteld wordt de hoogte van de stelpost te halveren.

Onttrekking algemene reserve
Het saldo van de jaarschijf 2024 wordt incidenteel onttrokken uit de algemene reserve.




                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2.4 Route naar een sluitende begroting 2026 e.v.
De totale financiële opgave zoals die zich op dit moment laat aanzien bedraagt vanaf 2026 ongeveer 12,5
miljoen euro. Zoals gezegd is daarbij sprake van de nodige risico’s en onzekerheden waarvan de verdere
structurele doorwerking deels buiten het bestek van het financieel meerjarenperspectief 2024-2027 ligt.

De aanloop naar de begroting 2024 is hiermee bijzonder van karakter en deze situatie is niet exclusief voor
Almelo 60% van de gemeenten verwacht in 2026 een tekort, een schrale troost. De keuzes van het Rijk raken
alle gemeenten in Nederland. In de komende tijd zullen wij het speelveld verder verkennen, zodat duidelijker
wordt hoe onze financiële positie zich ontwikkelt, hoe onze uitgaven zich verhouden tot die van andere
gemeenten, de ontwikkelingen in het gemeentefonds en welke ontwikkelingen en keuzes van invloed zijn op
onze gemeentelijke financiën. Hiermee krijgen we de opgave scherper en ontstaan mogelijk nieuwe inzichten
ten aanzien van handelingsalternatieven. Vanzelfsprekend houden wij vast aan een kritische beoordeling van
onze uitgaven en een strakke budgetdiscipline. Dit betekent dat wij middelen doelmatig inzetten en steeds
kijken of wij onze ambities en doelen kunnen bereiken tegen lagere kosten.

Landelijk wordt in de breedte gezocht naar oplossingen. Onder andere de VNG commissie Gemeentefinanciën
buigt zich over deze kwestie. Duidelijk is wel dat wij lokaal voor een stevig dilemma worden geplaatst.
• Alles wat we nu doen in termen van minder en bezuinigen sterkt de Rijksoverheid in haar argumenten dat
    het wel minder kan. Immers gemeenten hielden in 2021 gezamenlijk 1.760 miljoen euro over.
• Voor uitgaven die we doen in de periode 2022-2025 is geen dekking vanaf 2026. Zeker voor Almelo pakt dit
    extra hard uit, omdat de bezuinigingen uit voorgaande jaren nu juist ruimte boden en bieden om weer te
    investeren.

Om in uitersten te denken kunnen we ‘niets’ doen en leveren alleen een sluitende begroting 2024. Daarmee
sluiten we min of meer aan bij de suggesties die ook binnen de VNG worden besproken. Ander uiterste is we
spannen ons tot het uiterste in om een sluitend meerjarenperspectief te presenteren. Uiteraard kom je dan al
snel op een gesprek wat voor gemeente wij dan willen zijn. Dat wordt een moeilijke discussie als er structureel
onvoldoende middelen zijn om de wettelijke en noodzakelijke taken uit te voeren.

Wij kiezen daarom voor een behoedzame en flexibele strategie die een balans vindt tussen tijdig maatregelen
kunnen nemen enerzijds, en monitoren en zo nodig bijsturen anderzijds. Deze strategie bestaat uit de volgende
onderdelen en afspraken:

Verscherpt afwegingskader nieuw beleid
Conclusie van het huidige middelenkader is dat er binnen de meerjarenraming op dit moment geen ruimte is
voor structurele beleidsintensiveringen. Wij stellen dan ook voor om hier in de komende jaren terughoudend
mee om te gaan. Ons doel is het tekort vanaf 2026 niet verder op te laten lopen. Dit betekent dat voor nieuw,
structureel beleid in beginsel geen ruimte is, tenzij dit beleid (op termijn) kan bijdragen aan een verbetering
van onze financiële meerjarenraming. Dit vraagt om een kritische afweging van uw raad en ons college. We
stellen onszelf daarbij als opgave om voor deze beleidsintensiveringen in de eerste plaats ruimte te zoeken
binnen de begroting.

Brede evaluatie sociaal domein
Veruit de grootste druk op de gemeentelijke begroting komt voort uit de diverse open-einde regelingen in het
sociaal domein. Er zijn in de afgelopen raadsperiode diverse maatregelen genomen met het oog op het
terugbrengen van de lasten in het brede sociaal domein (maatregelplannen I, II en III). Daarmee ging een totale
besparingsambitie van circa 7 miljoen euro gemoeid. In het verlengde van het in 2021 door de
Visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein van de VNG uitgevoerde onderzoek geven wij
opdracht om in aanloop naar de perspectiefnota 2025-2028 een brede evaluatie uit te voeren naar de
inrichting het sociaal domein en de wijze waarop wij als gemeente uitvoering geven aan onze wettelijke taken.


                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Dit met als doel de kosten in het sociaal domein ook op langere termijn beheersbaar te houden, zodat wij het
leveren van kwalitatieve goede zorg in de toekomst kunnen waarborgen. Dit vraagt in de komende jaren
mogelijk om nieuwe en scherpere politiek-bestuurlijke keuzes.

Uitwerken maatregelenpakket van 12,5 miljoen euro
Wij verwachten dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en vanaf 2026 zal zorgen voor een toereikende
financiering van gemeenten en de aan hen opgelegde taken. Tegelijkertijd zijn we realistisch: het valt niet uit te
sluiten dat wij op enig moment maatregelen moeten nemen die ingrijpen op onze doelen, taken en ambities en
de manier waarop wij deze willen bereiken.

Om tijdig te beschikken over de noodzakelijke inzichten die nodig zijn om als college en raad zo nodig tijdig bij
te kunnen sturen, vraagt het college uw raad om in deze perspectiefnota een aantal zoekrichtingen vast te
stellen waarlangs een maatregelenpakket van ongeveer 12,5 miljoen euro structureel zal worden uitgewerkt.
Duidelijk is wel dat, gelet op de omvangrijke bezuinigingen die in het afgelopen decennium zijn doorgevoerd,
de opgave in alle redelijkheid niet gerealiseerd kan worden met efficiëntiemaatregelen en kaasschaven, maar
dat keuzes rond taken en de intensiteit van de uitvoering nodig zijn. De navolgende zoekrichtingen worden
voorgesteld:
     • Sociaal domein (n.a.v. brede evaluatie sociaal domein)
     • Onderhoud en beheer openbare ruimte
     • Versoberen cultureel en recreatief aanbod, inclusief sport.
     • Versoberen (publieke) dienstverlening
     • Besparingen op het gebied van welzijn en preventie
     • Bijdrage van verbonden partijen
     • Onderwijshuisvesting
     • Inkomstenverhogende maatregelen

Een eerste uitwerking van het besparingspotentieel dat volgt uit deze zoekrichtingen wordt aangeboden in
aanloop naar de begroting 2024. De raad heeft daarbij de keuze om de maatregelen die voldoende concreet
zijn uitgewerkt al dan niet te verwerken, mede rekening houdend met de ontwikkelingen in het financieel
meerjarenperspectief (o.a. Hervormingsagenda jeugd + gemeentefondssystematiek). Voor zover maatregelen
niet worden ingeboekt kunnen deze achter de hand worden gehouden om op een later moment waar nodig te
worden ingezet. Ook is het mogelijk dat bepaalde zoekrichtingen in de korte tijd tussen perspectiefnota en
begroting nog onvoldoende uitgewerkt kunnen worden. Deze zoekrichtingen worden verder uitgewerkt
richting de perspectiefnota 2025-2028.

Begrotingsanalyse
Afhankelijk van de resultaten van het overleg met het Rijk en de mate waarin bovenstaande zoekrichtingen het
mogelijk maken vanaf 2026 een sluitend financieel meerjarenperspectief te presenteren, zullen wij uiterlijk bij
de perspectiefnota 2025-2028 opdracht geven om ambtelijk in (nog) bredere zin financiële
besparingsmogelijkheden in beeld te brengen.




                                                        15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>2.5 Uitgangspunten programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Bij het opstellen van de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 worden onderstaande
uitgangspunten gebruikt. Het gaat daarbij om de grondslagen voor de ramingen bestaand beleid, zoals de
loon- en prijscompensatie, de inflatiecorrectie voor belastingen, heffingen en tarieven en huren en het
opslagpercentage overhead.

Looncompensatie
De looncompensatie wordt gebaseerd op het Centraal Economisch Plan 2023 (CEP2023) van het Centraal
Planbureau (CPB). Voor de loonontwikkeling gaan we uit van de index ‘prijs overheidsconsumptie,
beloning werknemers’.

Looncompensatie                                           2024        2025        2026       2027
%-wijziging t.o.v. voorgaand jaar                         4,7%        5,4%        4,5%       3,9%

Prijscompensatie
De prijscompensatie wordt gebaseerd op de index 'prijs overheidsconsumptie, netto materieel (imoc, %).
Prijscompensatie                                          2024        2025        2026       2027
%-wijziging t.o.v. voorgaand jaar                         3,9%        1,6%        1,6%       1,6%

Belasting, heffingen en tarieven
Voor de indexatie van de belastingen, heffingen en tarieven gebruiken we een combinatie van 2/3
looncompensatie en 1/3 prijscompensatie, behalve voor de OZB en riool- en afvalstoffenheffing.

In het coalitieakkoord 2022-2026 is afgesproken om de indexatie van de OZB en riool- en
afvalstoffenheffing te maximeren op 2%.
OZB en riool- en afvalstoffenheffingen                    2024        2025        2026       2027
%-wijziging t.o.v. voorgaand jaar                         2,0%        2,0%        2,0%       2,0%

Voor de overige heffingen e.d. geldt een combinatie van 2/3 looncompensatie en 1/3 prijscompensatie
(o.b.v. CEP2023).
Belastingen, heffingen en tarieven (overig)               2024        2025        2026       2027
%-wijziging t.o.v. voorgaand jaar                         4,4%        4,1%        3,5%       3,1%

Subsidie
Jaarlijks wordt bij het opstellen van de perspectiefnota of begroting bepaald of in het aankomende jaar een
gecombineerde 1/3e prijs- en 2/3e loonindex voor subsidies wordt toegepast. Voor 2023 wordt uitgegaan van
een indexatie van 4,4%.

Subsidies                                                  2024
%-wijziging t.o.v. voorgaand jaar                          4,4%

Circulaire gemeentefonds
De meicirculaire 2023 van het gemeentefonds vormt de basis voor de begroting 2024 en de
meerjarenraming 2025-2027.

Opslagpercentage overhead
Het opslagpercentage overhead bedraagt 50% van de salarislasten. Het percentage is niet gewijzigd ten
opzichte van voorgaande jaren.



                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Omslag-/rekenrente
De rente wordt met een percentage van 1% doorbelast naar de taakvelden.

Uitgangspunten raming Wmo en Jeugd
Bij de begroting 2024 nemen wij de volume- en prijsontwikkeling mee op basis van de analyses die in de
komende maanden worden uitgevoerd. Daarbij betrekken wij ook de uitkomsten van de aanbesteding van
WMO-hulpmiddelen.




                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>3. Programma's

3.1 Programma Stedelijke ontwikkeling
Steeds meer organisaties gebruiken programma's en programmamanagement om doelen te realiseren en
veranderingen tot stand te brengen. Programma's helpen om die doelen met de goede focus, energie en
samenhang te benaderen. Doelen die op dat moment extra aandacht vragen, omdat ze belangrijk en urgent
zijn. Het zijn doelen die buiten de gebaande paden tot stand gebracht moeten worden. Daarbij is
samenwerking met de lijnorganisatie van cruciaal belang. In de lijnorganisatie vindt de uitvoering plaats en
binnen de programma’s de versnelling en de vernieuwing op deze urgente en belangrijke opgaven, maar alleen
sámen zorgen ze ervoor dat de opgaven en ambities voor de stad gerealiseerd kunnen gaan worden. Bij de
start van deze coalitieperiode is er een nieuw programma ingericht voor Stedelijke Ontwikkeling die deze
vernieuwing en versnelling samen met de lijn de komende jaren zal gaan brengen.


3.1.1 Visie en Ambitie
Vanzelfsprekend gaat stedelijke ontwikkeling niet alleen om de fysieke opgave in de stad Almelo. In het
programma stedelijke ontwikkeling is de integraliteit gewaarborgd tussen de fysieke opgave met het bouwen
van woningen, het zorgen dat de stad bereikbaar is, met voldoende groene ruimte, winkels, ruimte om te
ondernemen, te recreëren en wijken waarin zowel de fysieke als de sociale opgaven samen worden opgepakt.
Vanuit deze integrale blik op stedelijke ontwikkeling, maar tegelijkertijd de noodzaak om vanwege tijd een
beschikbare middelen focus aan te brengen, is hierna aangegeven wat voor de komende jaren de doelen
binnen het programma Stedelijke Ontwikkeling zijn.

De streep op de horizon
Almelo is een toekomstbestendige en onderscheidende centrumstad met een blijvende aantrekkingskracht
vanuit de regio. Een stad waar huidige en toekomstige bewoners en ondernemers graag willen wonen, werken
en in willen investeren. Een stad waar we trots op zijn!

Deze streep op de horizon bouwt voort op een koers die Almelo in 2020 heeft ingezet met de Omgevingsvisie.
Die is uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda en recentelijk verder ingevuld in de Ruimtelijk Programmatische
visie. Hiermee hebben we ons inhoudelijke verhaal steeds meer een stevige basis gegeven en een koers
uitgezet welke stad we willen zijn en welke prioriteiten we hierin willen leggen.

Tegelijkertijd ontwikkel je een stad niet alleen als gemeente. Die tijd is al lang voorbij. Samen met partijen in de
stad, marktpartijen, onze buurgemeenten, de provincie en het rijk zullen we samen moeten optrekken om de
opgaven te realiseren en de kansen die zich daarbij in de tussentijd voor doen te pakken. Daarbij beginnen we
niet vanaf nul. De afgelopen jaren zijn er projecten gerealiseerd in onze stad waar we trots op zijn.

De “verrassing van Twente”: zo wordt Almelo wel eens omschreven. Wat zou het mooi zijn als in 2026 niemand
meer verrast is over Almelo, maar iedereen wel wéét dat het ontzettend veel te bieden heeft en er richting
2035 nog prachtige gebiedsontwikkelingen gerealiseerd zullen worden in onze spoorzone, binnenstad,
herstructureringswijken en het XL-bedrijvenpark. Niet alleen in plannen, maar gewoon door te doen, want dat
is waar Almelo goed in is.




                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3.1.2 Wat willen we bereiken?

3.1.2.1 Kwalitatieve aantrekkelijke stad
Strategisch doel
Het realiseren van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad voor onze huidige en
toekomstige inwoners.

Operationele doelen
   • In 2026 zijn er duidelijkere afspraken vastgelegd om de verdeling van de sociale woningvoorraad over
        de gemeente en (sub)regio beter te verdelen;
   • In 2026 is het realiseren van echt onderscheidende en gevarieerde woningbouw voor Almelo
        standaard onderdeel geworden in de uitwerking en realisatie van onze gebiedsontwikkelingen;
   • De bouw van 4.100 extra nieuwbouwwoningen is versneld;
   • In 2026 zijn we beter in staat met onze partners vorm te geven aan toekomstbestendige nieuwbouw
        te in onze stad.

3.1.2.2 Netwerken en positioneren
Strategisch doel
    • We realiseren een steviger netwerk en positie binnen het ruimtelijk domein;
    • We bouwen aan een stad met een duidelijker en meer onderscheidend profiel.

Operationele doelen
   • In 2026 is er meer investeringsbereidheid in de Almelose woningmarkt van marktpartijen rondom
        grote gebiedsontwikkelingen;
   • In 2026 hebben we een meer onderscheidend profiel van Almelo als woonstad neergezet;
   • In 2026 staat Almelo positiever bekend wat betreft de gebouwde omgeving en de daarbij behorende
        verhalen en ontstaansgeschiedenis;
   • In 2026 dragen we de mooie plekken en architectuur met onze partners met trots uit.


3.1.2.3 Kennis en professionalisering
Strategisch doel
De organisatie ontwikkelt zich door tot een nog steviger, professioneler en daarmee klantgerichte organisatie
rondom stedelijke ontwikkeling.

Operationele doelen
   • In 2026 werken de partners in de stad plezieriger met ons samen;
   • In 2026 zijn de processen rondom gebiedsontwikkeling professioneler en duidelijker ingericht.


3.1.3 Wat gaan we daarvoor doen?

3.1.3.1 Kwalitatieve aantrekkelijke stad
Strategisch doel

Het realiseren van een grotere onderscheidende en gevarieerde woningvoorraad voor onze huidige en
toekomstige inwoners.

 Activiteiten                     Omschrijving
 Activiteit 1:                    We zetten extra in op de regionale overleggen en de lobby wonen:


                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Ongedeelde regio               •   Wij trekken nadrukkelijk op met andere Twentse steden om die
                                   stedelijke belangen i.r.t. stad in balans en de ongedeelde regio op
                                   elkaar af te stemmen;
                               •   We zetten in op een stevige (provinciale) sturing op de kaders die het
                                   rijk heeft gesteld aangaande het streven naar 30 procent sociale
                                   huurwoningen voor alle gemeenten om zo te komen tot een
                                   ongedeelde regio;
Activiteit 2:                  In de Uitvoeringsagenda en de ruimtelijke programmatische visie zijn de
Visievorming en realisatie     belangrijkste toekomstige ontwikkelgebieden bepaald. In een vervolg is
toekomstbestendig              verdere concretisering nodig van alle nieuwe ontwikkelingen. Dit gebeurt
                               in de lijn, maar is voor de vulling van ons verhaal richting bijvoorbeeld het
                               kernlobbydossier en het bepalen en uitdragen van ons profiel wel van
                               wezenlijk belang. Hier zullen lijn en programma dan ook nauw samen
                               optrekken. Daarbij zijn de onderstaande activiteiten voor de strategische
                               voortgang van het programma in 2023 van belang:
                               • Gebiedsvisie Aalanderveld
                               • Gebiedsvisie Leemslagen
                               • Visievorming en ontwikkeling spoorzone
                               • Gebiedsaanpak binnenstad
                               • Ontwikkeling XL2

                               Vanuit het programma worden de volgende activiteiten verricht:
                               • Opdrachtgeverschap Ruimtelijke visie lokale bedrijventerreinen
                                  Reguliere ruimtelijke overleggen provincie (ambtelijk/ bestuurlijk)
Activiteit 3:                  In 2026 is er meer bewustzijn over toekomstbestendig bouwen (natuur
Toekomstbestendig wonen/       inclusief, circulair, duurzaamheid) en zijn er duidelijkere
bouwen                         randvoorwaarden over hoe nieuwbouw toekomstbestendiger
                               gerealiseerd kan worden. Dit thema is voor een aantal van onze
                               strategische partners ook een belangrijke opgave. Wij zullen dit thema in
                               2023 dan ook samen met hen verder vorm en inhoud gaan geven,
                               passend bij de veranderstrategie die we hiervoor hebben beschreven. Dit
                               doen we via een aantal inspirerende werksessies, werkbezoeken en
                               sprekers.
Activiteit 4:                  De woondeals die onlangs gesloten zijn worden uitgewerkt per gemeente
Woondeals uitwerken per        en samen met de corporaties. Vervolgens zal dit ook zijn doorvertaling
gemeente                       vragen richting de uitvoering en dus richting de projecten.

                               Deelsporen die hierbij nader ingevuld en opgepakt zullen worden:
                               • Aantallen en locaties
                               • Voorwaarden onderhandelen met de provincie
                               • Regio specifieke zaken afstemmen met buurgemeenten
                               • Doorvertaling naar projecten
                               • Aanvragen rijksregelingen
Activiteit 5:                  Met de ruimtelijk programmatische visie, de economische visie en de
Doorvertaling visies en        visie lokale bedrijventerreinen wordt inzichtelijk voor welke doelgroepen
profilering naar doelgroepen   er in Almelo gebouwd moet worden. Daarbij is het uitgangspunt dat
en woningtypen                 doelgroepen en het aanbod van verschillende typen woningen in de stad
                               in balans zijn. Deze doorvertaling zal aansluitend plaatsvinden als de




                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                ruimtelijke visie lokale bedrijventerreinen gereed is en daarmee ook de
                                economische visie op de stad. Naar verwachting zal deze activiteit dus pas
                                eind 2023 kunnen starten en voornamelijk in 2024 uitgevoerd worden.


3.1.3.2 Netwerken en positioneren
Strategisch doel
    • We realiseren een steviger netwerk en positie binnen het ruimtelijk domein;
    • We bouwen aan een stad met een duidelijker en meer onderscheidend profiel.
 Activiteiten                  Omschrijving
 Activiteit 1:                  Het hebben van een duidelijk profiel als stad, het uitdragen van het goede
 Profilering Almelo als woon-   verhaal en trots uitstralen zijn belangrijke onderleggers voor stedelijke
 en werkstad                    ontwikkeling. Het maakt dat je weet waarvoor je in Almelo moet zijn als
                                toekomstige bewoner, maar ook als investeerder van bijvoorbeeld een
                                grote ontwikkelaar of een bedrijf dat overweegt zich hier te vestigen.

                                We gaan er vanuit dat de brede citymarketing voor het stadsbrede
                                verhaal op korte termijn wordt opgezet en aangestuurd op
                                concernniveau, waarop het programma kan aansluiten. Vanuit de grote
                                projecten zal ook een eigen communicatie en branding opgezet (moeten)
                                worden die steeds maakt dat er een constante stroom van informatie en
                                positieven ‘buzz’ rondom stedelijke ontwikkeling op gang komt.

                                Vanuit het programma zal ingezet worden op het ontwikkelen van de
                                ‘satéprikker’ door de projecten heen: het profiel van Almelo als woon- en
                                werkstad (corporate story) en daarbij vanzelfsprekend aansluitend bij de
                                citymarketing als geheel. Hierbij gaan we niet voor grootschalige
                                campagnes, maar voor het formuleren van duidelijke verhaal dat
                                vervolgens vanuit onze projecten, onze partners en via strategische
                                interventies steeds breed uitgedragen zal worden.

                                Daarnaast wordt ingezet op activiteiten die de zichtbaarheid van Almelo
                                en daarmee trots op de stad met betrekking tot stedelijke ontwikkeling
                                vergroten. Activiteiten waaraan gedacht kan worden zijn een
                                stadsontwikkelingscafé, architectuurprijs of een ontwerpwedstrijd. Dit zal
                                samen met onze partners in de stad verder vorm en inhoud gegeven
                                worden.

                                Om ons op langere termijn te profileren zal vanuit het programma
                                aangejaagd worden om binnen de gebiedsontwikkelingen te komen tot
                                het realiseren van 2 iconen die de stad nog meer onderscheidend profiel
                                kunnen geven.
 Activiteit 2:                  De samenwerking met stakeholders in de (binnen)stad, het Rijk, de
 Lobby Stedelijke               provincie en andere gemeenten rondom stedelijke ontwikkeling en
 Ontwikkeling en                bereikbaarheid is onmisbaar. Als gemeente kunnen we het niet alleen.
 Bereikbaarheid                 We nemen daarom actief deel aan bestaande netwerken rondom
                                stedelijk ontwikkeling, nemen deel aan de Provada en zoeken de
                                afstemming en samenwerking met Enschede en Hengelo -Deventer.

                                Daarnaast is onlangs in het bestuurlijk overleg van de gezamenlijk colleges


                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                  van Almelo, Hengelo en Enschede besloten dat Stedelijke Ontwikkeling en
                                  Bereikbaarheid voor de komende jaren één van de drie strategische
                                  kernlobbydossiers zal zijn. Vanuit het programma zal hier dus nadrukkelijk
                                  inzet op gepleegd moeten worden. Wat we de afgelopen jaren zagen, was
                                  dat we vaak onze lobby ingestoken hebben vanuit de afzonderlijke
                                  onderdelen van de organisatie of losse projecten en nog te weinig een
                                  stevig integraal Almeloos verhaal hebben neergezet. Dat betekent dat we
                                  onszelf de vraag moeten stellen welke boodschap wij willen uitdragen en
                                  hoe we dat willen doen. Dat geldt voor de lobbyboodschap op het gebied
                                  van bereikbaarheid en de A1, de verstedelijkingsambitie in relatie tot ons
                                  hightech-profiel, onze centrale ligging en het feit dat we hoog liggen op
                                  de zandgronden en weinig last hebben van stikstof. Het verder
                                  verstevigen van ons eigen integrale verhaal en van daaruit langjarig
                                  investeren op de strategische lobby (op inhoud en de relatie) is
                                  nadrukkelijk een ambitie die in het programma is opgenomen voor de
                                  komende jaren.
 Activiteit 3:                    We gaan bouwen aan een netwerk van actieve partijen in onze stad
 Oprichten platform stedelijke    rondom stedelijke ontwikkeling. Een netwerk waar onder andere
 ontwikkeling                     gemeente, makelaars, corporaties, marktpartijen en provincie elkaar
                                  ontmoeten, kennis delen en waar mogelijk samenwerken. In 2023 werken
                                  we uit welke (juridische) vorm dit platform in Almelo krijgt, met welke
                                  agenda we aan de slag willen en gaat het platform ook daadwerkelijk van
                                  start.

                                  Dit platform heeft als doel de versnelling van de woningbouw en het
                                  vergroten van de trots op Almelo.



3.1.3.3 Kennis en professionalisering
Strategisch doel
De organisatie ontwikkelt zich door tot een nog steviger, professioneler en daarmee klantgerichte organisatie
rondom stedelijke ontwikkeling.

 Activiteiten                      Omschrijving
 Activiteit 1:                     Met de vaststelling van de uitvoeringsagenda zien we een verschuiving van
 Ontwikkelen Almelose aanpak       locatieontwikkeling naar grote en complexe gebiedsontwikkelingen. Dat
 gebiedsontwikkeling               vraagt een professionaliseringsslag rondom het ontwikkelen van een
                                   ‘Almelose aanpak gebiedsontwikkeling: de verschillende fasen, mijlpalen en
                                   rollen binnen gebiedsontwikkelingen. Daarbij kan ook geleerd worden van
                                   ervaringen uit andere gemeenten. Hiermee wordt kennis en een
                                   gezamenlijke set van begrippen, rollen en processtappen ontwikkeld die
                                   noodzakelijk is om de komende jaren te bouwen aan een professionele en
                                   evenwichtige organisatie. Hierin zullen we ook nadrukkelijk de
                                   samenwerking zoeken met leefbare wijken en dorpen om participatie,
                                   bewustzijn van ontwikkeling in bestaande stedelijke gebieden en de
                                   samenwerking van de wijkregisseurs en
                                   ontwikkelmanagers/projectmanagers verder te versterken.

                                   In 2023 zullen we een eerste stap zetten in de ontwikkeling van deze


                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                   Almelose aanpak. We zullen starten met het benoemen van de
                                   verschillende fasen en mijlpalen binnen gebiedsontwikkelingen.
 Activiteit 2:                     Binnen de adviespool, samen met de eenheid Uitvoering Fysiek is het
 Doorontwikkeling                  afgelopen jaar al een eerste stap gezet in de ontwikkeling van projectmatig
 opdrachtgever- en                 werken. Belangrijk onderdeel binnen projectmatig werken is het
 opdrachtnemerschap                opdrachtgever- en opdrachtnemerschap alsmede het hanteren van
 Stedelijke Ontwikkeling           meervoudige sturing binnen projecten. Vanuit de directie zal dit als een
                                   centraal thema worden opgepakt. Vanuit het programma stedelijke
                                   ontwikkeling zal specifiek hierop ingehaakt worden waar het de rollen
                                   betreft in gebiedsontwikkelingstrajecten. Bijvoorbeeld de rol van de
                                   bestuurder in onderhandelingstrajecten of de rol van een specifieke
                                   adviseur in een integraal projectteam.

                                   Hierin wordt ook samen opgetrokken met de nieuwe eenheid
                                   stadsontwikkeling en het ontwikkelplan dat het hoofd voor deze eenheid op
                                   zal gaan stellen.



3.1.4 Monitoren en verantwoorden
Trends
Relatief heeft Almelo een goedkoper(re) woningvoorraad en relatief gezien aanzienlijk meer huurwoningen dan
in de rest van Twente. Ook zien we dat de verdeling binnen onze stad van de huurwoningen en de goedkopere
koopwoningen sterke concentraties laat zien in een beperkt aantal wijken. Provinciaal en landelijk is er steeds
meer aandacht voor het meer in balans krijgen van deze regionale verdelingen van de woningvoorraden. We
noemen dit het komen tot de ongedeelde regio. Landelijk zien we dit bijvoorbeeld doordat het Rijk via de
woondeals en nieuwe wetten wil komen tot een meer gelijke verdeling van de huurwoningen, waarbij iedere
gemeente groeit naar een aandeel van 30%.

In Almelo zien we dat op dit moment zo’n 45% van de woningvoorraad bestaat uit huurwoningen, met een
groot aandeel in de lagere huurcategorieën. Eenzelfde beeld geldt eigenlijk ook voor de woningvoorraad in de
koopsector. De woningvoorraad van onze stad is zowel ten opzichte van de regio als van de wijken onderling
niet geheel in balans. Deze trend kan met de toevoeging van andere woningtypen en daarmee het aantrekken
van specifieke doelgroepen en huishoudens, strategische herstructurering en een zorgvuldige stedelijke
ontwikkeling waar aandacht is voor de sociale en fysieke opgave in onderlinge samenhang de komende
decennia omgebogen worden.




                                                      24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bron: Kennispunttwente.nl 2022

Cijfers
Om de komende 4 jaar goed zicht te kunnen houden op de voortgang van het programma en aan het eind te
kunnen bepalen of de doelen zijn bepaald, maar minstens zo belangrijk om tussendoor wanneer dat nodig is te
kunnen bijsturen, zijn er een aantal indicatoren vastgesteld. Samen met het Kennispunt en Datagedreven
werken is er gekeken welke indicatoren daadwerkelijk deze sturingsinformatie op kunnen leveren. Daarbij is
rekening gehouden met het feit dat we hier te maken hebben met een programma en geen uitvoeringsproject,
veel opgaven waar je met meerdere partijen aan werkt en als gemeente dus niet altijd heel direct en als enige
op kunt sturen en de looptijd van 4 jaar van dit programma terwijl een aantal opgaven en daarmee de




                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>zichtbaarheid van resultaten soms aanmerkelijk later te verwachten zijn. Met deze overwegingen in gedachten
zijn voor het programma Stedelijke Ontwikkeling de volgende indicatoren vastgesteld:

    1.   In 2026 zijn de economische- en ruimtelijke visies en door vertaald naar doelgroepen en woningtypen.
         Dit blijkt uit beleidsstukken die zijn vastgesteld door college en/of raad.

    2.   In 2026 is de realisatie van een onderscheidende en gevarieerde woningbouw in Almelo in de
         doorvertaling naar de plannen voor de prioritaire gebiedsontwikkelingen geconcretiseerd.

    3.   In 2026 is er een platform Stedelijke Ontwikkeling in Almelo opgezet dat reguliere bijeenkomsten
         organiseert, thema's uitwerkt en van waaruit de stedelijke ontwikkeling wordt aangejaagd door en
         met stakeholders.

    4.   In 2026 zijn er standaard projectrapportages over de voortgang met alle GROTIK-aspecten en met
         mogelijke vertragingsrisico's en versnellingsmaatregelen. Daarmee wordt bewuster gestuurd op
         risico's, versnelling en vertraging van gebiedsontwikkelingen en projecten binnen de stedelijke
         ontwikkeling.

    5.   Almelo heeft in 2026 op ambtelijk en bestuurlijk niveau reguliere overleggen met de stedelijke
         partnergemeenten, provincie en het rijk rondom stedelijke ontwikkeling.

    6.   In 2026 is samen met het programma Economie en Arbeidsmarkt in de rol van opdrachtgever een
         Ruimtelijk-economische Visie Bedrijventerreinen opgesteld.

    7.   In 2026 hebben we met een aantal van onze strategische partners de kansen rondom
         toekomstbestendig bouwen verder aangejaagd via werksessies, werkbezoeken en sprekers.

    8.   In 2026 Er is een corporate story voor Almelo als woonstad ontwikkeld en vastgesteld en we zien in
         uitingen van onze partners dat deze wordt uitgedragen en gedeeld.

    9.   In 2026 wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met leefbare wijken en dorpen om participatie,
         bewustzijn van ontwikkeling in bestaande stedelijke gebieden en de samenwerking van de
         wijkregisseurs en ontwikkelmanagers/projectmanagers verder te versterken.

    10. In 2026 is er een uniforme Almelose aanpak rondom gebiedsontwikkeling waarin stappen, rollen en
        tussenproducten duidelijk zijn gedefinieerd.



Ten behoeve van het verrijkt verantwoorden van de doelen van het programma Stedelijke Ontwikkeling wordt
op vier verschillende manieren bepaald in welke mate deze doelen worden behaald. Ze dragen bij aan het
inzichtelijk maken van de effecten van het programma. Deze indicatoren zullen we gedurende de looptijd van
het programma op verschillende manieren meten. Deze worden hierna verder toegelicht.

Het Kennispunt Twente zal in 2023 een 0-meting uitvoeren gekoppeld aan de logische momenten van de
benoemde meetinstrumenten (extra vragen gaan bijvoorbeeld mee in het ritme van het AlmeloPanel),
vervolgens wordt er een tussentijdse meting gedaan na 2 jaar en een eindmeting na 4 jaar.

Ten behoeve van het verrijkt verantwoorden van en met name ook de tussentijds sturing op de doelen van het
programma Stedelijke Ontwikkeling, zijn er vier instrumenten geselecteerd en uitgewerkt. Deze vier
instrumenten dragen bij aan het inzichtelijk maken van de effecten van het programma.




                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>1. Onderzoek/ enquête
Het Kennispunt Twente gaat in opdracht van het programma Stedelijke Ontwikkeling onderzoek doen onder
leden van het Platform Stedelijke ontwikkeling Almelo (PSA). Dit doen zij met een nulmeting na oprichting van
het platform. In 2026, of indien gewenst ook tussentijds, volgt een nieuw onderzoek waardoor een vergelijking
gemaakt kan worden. In overleg met het Kennispunt wordt de onderzoeksmethode bepaald (bijvoorbeeld een
enquête of focusgroepen), en worden relevante vragen geformuleerd en geoperationaliseerd. In dit platform
zijn corporaties, marktpartijen en provincie vertegenwoordigd, waardoor we hier aanvullende meetinformatie
vanuit andere doelgroepen/partners kunnen verkrijgen naast het AlmeloPanel.

2. Logboek
Het programmateam gaat een logboek bijhouden van alle activiteiten die worden uitgevoerd ten dienste van
het behalen van de strategische doelen. Op die manier wordt inzichtelijk op welke wijze het programma
activiteiten ontplooit (input).

3. AlmeloPanel
Het AlmeloPanel is een grote groep inwoners, die een aantal keer per jaar via internet een vragenlijst van de
gemeente invult. Zo weet de gemeente wat inwoners vinden van het gemeentelijk beleid en welke
ontwikkelingen er plaatsvinden in Almelo. Het panel wordt ingezet als specifiek meetinstrument voor vragen
die relevant zijn voor inwoners. Team I&D kan vragen toevoegen aan de reguliere enquêtes.

4. Foto
Om te bepalen of bepaalde wijzigingen in beleid, bedrijfsvoering en cultuur zijn doorgevoerd wordt het huidige
kader in kaart gebracht. Deze “Foto”, oftewel een momentopname wordt in 2024 en 2026 opnieuw gemaakt.
Deze foto’s kunnen vergeleken worden om zo te bepalen of verandering is bewerkstelligd of dat nadere
inspanningen nodig zijn.

Aanvullende verantwoording
Belangrijke gegevens, gebeurtenissen en informatie van bijvoorbeeld ketenpartners kunnen ook meegenomen
worden ten behoeve van de (bij)sturing in het programma.
Kwalitatieve gegevens (bijvoorbeeld):
•        Informatie vanuit lobbyactiviteiten
•        Reflectie strategische ketenpartners
Wat mag het kosten?
                                                                          Werkelijk /
Programma Stedelijke ontwikkeling                          Beschikbaar     Prognose
Jaar 2023                                                           400
Jaar 2024                                                           400
Jaar 2025                                                           400
Jaar 2026                                                           400
Totaal                                                            1.600              -
Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen
Voor het uitvoeren van het programma Stedelijke ontwikkeling is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De
incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan
gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.




                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.2 Programma Sociaal en vitaal

3.2.1 Visie en Ambitie
Kinderen in Almelo ontwikkelen zich optimaal naar eigen vermogen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan.
Onze inwoners helpen elkaar en kijken naar elkaar om. Iedereen is en voelt zich onderdeel van de
samenleving. Onze inwoners zijn weerbaar en veerkrachtig. Al onze inwoners krijgen hierbij gelijke kansen.
Zodat iedereen ook mee kan en gaat doen aan onze samenleving.

Wij willen dat de plek waar kinderen geboren worden en de omgeving en vriendjes die ze hebben, minder
bepalend zijn voor hun toekomst. Alle kinderen verdienen gelijke kansen om hun talenten ten volle te
ontwikkelen. Te veel jeugd heeft in Nederland ondersteuning nodig van de overheid en redt het uiteindelijk
niet om een zelfstandig leven te leiden. Het lukt nog onvoldoende deze groep de kansen te geven die ze nodig
hebben om een zelfstandig leven te leiden. De oorzaken hiervan zijn divers en de groep heterogeen, maar wat
zij delen is dat het fundament dat hiervoor in hun jonge jaren gelegd had moeten zijn vaak niet sterk genoeg is.
De jongvolwassenen komen vaker uit arme gezinnen, hebben vaker gescheiden ouders en hebben minder vaak
een (ondersteunend) netwerk en een rolmodel. Zij groeien op in een omgeving en cultuur waar armoede,
gebrek aan perspectief en aan vertrouwen in de maatschappij, de norm zijn. In deze omgeving zien zij de
voorbeelden van hun ouders en vrienden, die het veel te weinig lukt om zich aan deze situatie te ontworstelen.
Nog voor zij aan hun schoolcarrière beginnen staan ze op een bijna onoverbrugbare achterstand ten opzichte
van hun leeftijdsgenoten. Deze jeugd bepaalt niet alleen het huidige DNA van de stad, maar voor een deel ook
het DNA van de toekomst van Almelo.

Daarnaast kijkt Almelo aan tegen een behoorlijke groei van het aantal inwoners dat ouder is dan 65 jaar. Bij
een toename van het aantal ouderen en een verdere toename van het aantal eenpersoonshuishoudens is het
risico groot dat eenzaamheidsproblematiek toeneemt. Tevens zal het aantal thuiswonende inwoners met
dementie toenemen; in Almelo is 40% van deze inwoners alleenstaand. De toename van het aantal ouderen zal
ook leiden tot een toename van het gebruik van voorzieningen op grond van de Wmo, medische zorg en het
beroep op verpleging en verzorging. Omdat de minder gezonde levensjaren aan het eind van ons leven zitten
kijken we aan tegen een dreigend toenemend beroep op zorgvoorzieningen in een krappe arbeidsmarkt.

Ook in Almelo ervaren we incidenten met problematiek rondom psychisch kwetsbaren. Mensen met vaak
complexe meervoudige problematiek op het gebied van wonen, welzijn, zorg of bestaanszekerheid.
Er bestonden al langer zorgen over de weerbaarheid en veerkracht van mensen, maar de coronacrisis heeft
bestaande problemen verergerd. Daarbij is de samenleving steeds ingewikkelder vormgegeven, stelt hoge
eisen aan mensen en legt een grote nadruk op prestaties en zelfredzaamheid. Scholieren ervaren steeds meer
druk op school. Mentale problemen ontstaan vaak al op jonge leeftijd. Wanneer volwassenen te kampen
hebben met mentale problemen zijn in 75% van de gevallen de problemen al ontstaan voor het 25ste
levensjaar en in 50% van de gevallen zelfs al voor het 15de levensjaar.

Wij zetten ons de komende programmaperiode in om deze opgaven goed te doorgronden en aan te pakken.


3.2.2 Wat willen we bereiken?

3.2.2.1 Vitaliteit vergroten kwetsbare inwoners
Strategisch doel 1:
In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met
minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn.




                                                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Operationele doelen
• We helpen kwetsbare inwoners eerder met hun mentale problemen;
• Onze inwoners voelen zich veerkrachtiger;
• Onze inwoners voelen zich minder eenzaam;

Beoogde effecten:
• Minder terugval in psychisch kwetsbare situaties. Dat betekent een vinger aan de pols in gevallen waar
   inwoners klaar zijn met hun behandeling of wanneer ze nieuwe Life-events meemaken;
• Kwetsbare inwoners, buurten en de samenleving voelen zich veilig, al dan niet met lichte ondersteuning.
   Inwoners accepteren kwetsbare buurtbewoners en stellen zich weerbaar en veerkrachtig op.
• Jongeren zijn weerbaar tegen negatieve Life-events. Als jongeren gelukkig zijn, dan zijn ze mentaal
   weerbaar en veerkrachtig. Dan kunnen ze zelf, met sociale netwerk en eventueel met enkelvoudige
   professionele ondersteuning heftige situaties aan.
• Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal
   weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving
   en zich gezond en fit voelen.
• Partners weten wat ze van elkaar mogen verwachten. Er is inzicht in de verschillende beleidskaders en
   mogelijkheden bij alle partners. Professionals maken gebruik van de handelingsruimte die ze hebben. Met
   meer zicht in wat wel kan. We zorgen voor aanvullend beleid, beleidsregels, aanpakken en nadere
   afspraken van de partners waar dat nodig is.
• Partners lossen uitzonderingssituaties samen op. Partners nemen gezamenlijke verantwoordelijkheid
   waarbij iedereen buiten eigen kaders durft te kijken, meer samenwerkt, met mandaat omtrent inzet van
   capaciteit en financiële middelen.


3.2.2.2 Inwoners zijn bewuster van noodzaak om gezond en vitaal te leven
Strategisch doel 2:
Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven.

Operationele doelen
• Onze inwoners vinden gezond en vitaal leven belangrijk;
• Meer inwoners sporten

Beoogde effecten:
• Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal
   weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving
   en zich gezond en fit voelen.
• We willen meer gezonde jaren voor Almeloërs. Bewegen draagt bij aan een langer en gezonder leven,
   onder meer door verminderde kansen op obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten. Naast deze fysieke
   effecten hebben sport en bewegen ook mentale effecten. Zo zitten mensen vaak lekkerder in hun vel en is
   er meer geloof in eigen kunnen na het bewegen, zodat ze volop kunnen participeren in de maatschappij.


3.2.2.3 Kansengelijkheid jeugd
Strategisch doel 3:
Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun eigen talenten beter te ontwikkelen.

Operationele doelen
• Elk kind dat meedoet aan de rijke schooldag heeft een stijging in de eindresultaten groep 8 en/of in zijn of
   haar sociaal emotionele ontwikkeling;



                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>•      Het percentage schoolaanwezigheid groeit;
•      Onze 12-18 jarigen voelen zich vitaal en doen mee aan onze samenleving;
•      Het gemiddelde cijfer dat kinderen zichzelf geven voor hun welbevinden groeit.

Beoogde effecten
• Onze inwoners voelen zich positief gezond. Dat betekent dat ze goed voor zichzelf kunnen zorgen, mentaal
   weerbaar zijn, vertrouwen hebben in de toekomst, genieten van hun leven. Meedoen aan de samenleving
   en zich gezond en fit voelen.
• We bereiden een nieuwe generatie beter voor op deelname aan de samenleving en de wereld van morgen.
   Door het beter benutten van talenten van alle kinderen dragen we bij aan de persoonlijke ontwikkeling,
   maken we kansen in het onderwijs gelijker, zorgen we voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt en
   verrijken we de samenleving met meer toptalent.
• We willen inhaalbare achterstand inhalen met de juiste zorg. We spreken van inhaalbare achterstand
   wanneer een kind een achterstand heeft in zijn ontwikkeling op taal en/of andere ontwikkelingsdomeinen,
   die nog in te halen valt;
• Partners weten wat ze van elkaar mogen verwachten. Er is inzicht in de verschillende beleidskaders en
   mogelijkheden bij alle partners. Professionals maken gebruik van de handelingsruimte die ze hebben. Met
   meer zicht in wat wel kan. We zorgen voor aanvullend beleid, beleidsregels, aanpakken en nadere
   afspraken met van de partners waar dat nodig is.
• Partners lossen uitzonderingssituaties samen op. Partners nemen gezamenlijke verantwoordelijkheid
   waarbij iedereen buiten eigen kaders durft te kijken, meer samenwerkt, met mandaat omtrent inzet van
   capaciteit en financiële middelen.


3.2.3 Wat gaan we daarvoor doen?

3.2.3.1 Vitaliteit vergroten kwetsbare inwoners
Strategisch doel 1:
In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met
minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn.

    Activiteiten                     Omschrijving
    Doorontwikkelen ecosysteem       De in 2023 gestarte focus op de doorontwikkeling van ons ecosysteem voor
    voor onze psychisch              psychisch kwetsbare Almeloërs zetten wij door. Met een ecosysteem
    kwetsbare inwoners               bedoelen we het systeem van samenwerkende partners, bestaande uit
                                     algemene, voorliggende en indicatieve voorzieningen, die elkaar
                                     beïnvloeden en uitwisselen. We richten ons daarbij op de mogelijkheden
                                     voor laagdrempelige anonieme GGZ, inzet van ervaringsdeskundigheid en
                                     ervaringskennis, een flexibele en improviserende werkwijze van de GGZ
                                     specialist, cocreatie van hulpverleners die elkaar bijstaan en het voorkomen
                                     van onnodige diagnostische medicalisering. We werken vanuit de kennis
                                     dat mentale problemen vaak al vroeg beginnen (50% voor de leeftijd van 15
                                     jaar, 75% voor de leeftijd van 25 jaar) en de problematiek vooral vaak
                                     ontstaat daar waar meerdere problemen zich tegelijkertijd voordoen, zoals
                                     bv armoede en laaggeletterdheid.
                                     We focussen ons op betere bekendheid van het bestaande aanbod, betere
                                     aansluiting op elkaar van het al bestaande aanbod, kwaliteitsverbetering
                                     van het bestaande aanbod, ontwikkeling van aanbod waar we wel zien dat
                                     er vraag is maar nog geen beschikbaar aanbod en de mogelijkheden van
                                     een verschuiving van indicatieve voorzieningen naar algemene


                                                        30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                   voorzieningen.
 Communicatie over mentale         We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als
 weerbaarheid                      eenzaamheid, dementie en mentale weerbaarheid. Om taboes te
                                   doorbreken, noaberschap te stimuleren en handelingsvaardigheid bij te
                                   brengen.
 Voortzetting project Zorg en      We blijven inzetten op de mogelijkheden van zorgtechnologie zodat
 technologie                       kwetsbare inwoners zelfredzaam blijven en langer zelfstandig kunnen
                                   blijven wonen.
 Implementeren actieplan           Vanuit het in 2023 opgestelde actieplan eenzaamheidsbestrijding 2023-
 eenzaamheidsbestrijding           2026 zetten we in op 3 lijnen:
 samen met KomErbij Almelo.        1. Onze inwoners zijn zich meer bewust van eenzaamheid;
                                   2. Professionals signaleren eenzaamheid, kennen het handelingsperspectief
                                   en handelen daar ook naar;
                                   3. We bereiken en helpen steeds meer eenzame inwoners.


3.2.3.2 Inwoners zijn bewuster van noodzaak om gezond en vitaal te leven
Strategisch doel 2:
Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven.

 Activiteiten                     Omschrijving
 We werken vanuit een             De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde meerjarige (2023- 2026) Specifieke
 integraal gezondheidsplan        Uitkering Brede gezondheid (SPUK), behorende bij het Gezond en Actief
                                  Leven Akkoord (GALA), geeft ons de mogelijkheid en verplichting om te
                                  werken vanuit één, in 2023 op te stellen, integraal gezondheidsplan. In dit
                                  plan zal in ieder geval aandacht geschonken moeten worden aan de
                                  onderwerpen sport, combinatiefunctionaris sport en cultuur, terugdringen
                                  gezondheidsachterstanden, kansrijke start, mentale gezondheid, aanpak
                                  overgewicht, valpreventie, vroegsignalering alcohol, mantelzorg,
                                  eenzaamheidsbestrijding, welzijn op recept, versterken van de sociale basis
                                  en van de leefomgeving.
 Voortzetten en uitbreiden        Vanuit een in 2023 op te stellen vernieuwde en uitgebreide
 preventieagenda                  preventieagenda blijven we ook in 2024 kansen signaleren en nieuwe
 op thema’s gezondheid en         interventies helpen ontwikkelen om te komen tot gezonde en vitale
 vitaliteit.                      inwoners. Voor meer doelgroepen en via een aanbod dat aansluit op de
                                  vraag en de problematiek. We verrijken onze bestaande keten met steeds
                                  meer partners en kijken samen met wijkregie hoe we beter kunnen
                                  aansluiten op de behoeften vanuit de wijken. Het positieve
                                  gezondheidsmodel van Machteld Huber is hierin leidend.
 Communicatie over vitaal en      We blijven inzetten op communicatie met onze inwoners over thema's als
 gezond leven                     vitaliteit en gezondheid. Om het belang te agenderen en in gesprek te
                                  blijven over stimulerend aanbod.


3.2.3.3 Kansengelijkheid jeugd
Strategisch doel 3:
Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun talenten beter te ontwikkelen.

 Activiteiten                      Omschrijving
 We zetten de bestaande            De stuurgroep het Jonge Kind heeft een meerjaren ontwikkelprogramma



                                                      31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>ketenaanpak binnen het Jonge   opgesteld voor de jaren 2023-2026. Gebaseerd op de ervaringen van de
kind voort en bouwen deze      afgelopen jaren en diverse onderzoeken ligt de focus de komende jaren op
verder uit.                    het verbeteren van de lerende netwerken, het verbeteren van de kwaliteit
                               en het verbeteren van de omvang van de geboden interventies. Gericht op
                               het stimuleren en ondersteunen van ouders om hun verantwoordelijkheid
                               te nemen in de opvoeding en ontwikkeling t.b.v. hun kind. Gericht op het
                               bevorderen van het veilig en gezond opgroeien van kinderen en het
                               stimuleren van hun ontwikkeling. En gericht op een nog betere integrale
                               samenwerking tussen partners om achterstanden te voorkomen en te
                               bestrijden die ontstaan door ongunstige omgevingsfactoren. Concreet gaat
                               het bijvoorbeeld om het versterken van het ouderprogramma VVE, het
                               verder uitbouwen van de Rijke schooldag binnen het PO en de BSO en het
                               voortzetten van de aanpak Kansrijke Start.
uitbouwen                      We ontwikkelen de in 2023 opgezette samenwerkingsstructuur voor het
samenwerkingsstructuur 12-     voortgezet onderwijs verder door om de kansengelijkheid voor onze jeugd
18 jarigen.                    verder te vergroten. Zodat iedereen vanuit zijn of haar eigen taak en
                               verantwoordelijkheid een passende rol pakt om het hoger liggende doel,
                               kansengelijkheid, te bereiken. Dit doen we bijvoorbeeld door het
                               doorontwikkelen van een rijke schooldag voor het voortgezet onderwijs of
                               het implementeren van een plan om de kansengelijkheid in de doorgang
                               van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs te verbeteren.
Onderzoeken en opzetten        Wij voorzien op dit moment dat we in 2025 een start kunnen gaan maken
samenwerkingsstructuur 16-     met het opzetten en uitbouwen van een netwerk rondom de jongeren in de
23 jarigen                     leeftijd 16-23 jaar. Waar wij mogelijkheden zien beginnen we eerder. Doel
                               is om, in navolging van de werkende ketensamenwerking voor Het Jonge
                               Kind en de in 2023 en 2024 op te zetten ketensamenwerking voor de
                               jongeren in het voortgezet onderwijs een goed werkende
                               ketensamenwerking op te zetten voor de jongeren rondom de leeftijd
                               waarin ze kwalificatieplichtig zijn. Om van daaruit gefocused en op basis
                               van een grondige analyse nieuwe stappen te zetten om meer jongeren hun
                               opleiding te laten afmaken en toe te leiden naar een vervolgopleiding of
                               een baan. Dat kan zijn door bijvoorbeeld een betere ketensamenwerking of
                               nieuw aanbod aan interventies.
Activiteiten ontplooien        Op nationaal niveau wordt gewerkt aan een hervormingsagenda voor de
passend bij het actieplan      jeugd, die moet leiden tot het verbeteren van kwaliteit en passende en
jeugd                          tijdige zorg voor kinderen en gezinnen en het op lange termijn betaalbaar
                               houden van het stelsel. De beweging die hierin genoemd wordt is dat
                               gemeenten verantwoordelijk zijn voor vrij toegankelijke basisvoorzieningen
                               voor lichtere jeugdhulpvragen, die mogelijk nu nog onder het geïndiceerde
                               aanbod vallen. Onze collega's vanuit de lijn eenheid Uitvoering Sociaal gaan
                               dit vertalen naar een actieplan voor Almelo. Daar waar nuttig en nodig
                               helpen wij om de acties uit dit actieplan te ontwikkelen en implementeren.
                               Dat kan bijvoorbeeld gaan om het ontwikkelen van nieuw algemeen
                               aanbod voor onderdelen uit het huidige indicatieve aanbod jeugdzorg.
Communicatie over              We blijven inzetten op communicatie met onze jeugd en hun ouders of
kansengelijkheid en            verzorgers over thema's als vitaliteit, gezondheid, burgerschap en
talentontwikkeling jongeren    talentontwikkeling bij de jeugd. Om het belang te agenderen en in gesprek
                               te blijven over stimulerend aanbod dat past bij de behoefte.




                                                  32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3.2.4 Monitoren en verantwoorden
Algemeen
Een programma is per definitie een vernieuwend, op ontwikkeling gericht en complex proces. Jaarlijkse
verantwoordingscijfers die iets zeggen over de voortgang van het programma zijn zeldzaam. De kennis over
complexe systemen leert ons dat juist een wat andere monitoring, met aandacht voor kwalitatieve informatie
kansen biedt. Meten gaat dan minder om het resultaat (de presentatie van de cijfers), maar meer om het
proces (samen een complexe werkelijkheid leren begrijpen). Wij hebben dit vertaald naar de volgende
verantwoordingsinformatie.

Strategische doel 1: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich
beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn

Trends
De cijfers in onderstaande linkerfiguur geven per half jaar - weliswaar met een vertraging van een jaar - weer
hoe groot het percentage jongeren is dat jeugdhulp gebruikt. In de eerste helft van 2022 was dit 12,5%.
Het is onze ambitie om in 2026 een dalende trend in gang gezet te hebben.

In de rechterfiguur kunt u het percentage aflezen dat is samengesteld uit meerdere vragen die betrekking
hebben op hoe krachtig kinderen en jongeren zich zelf vinden om met problemen om te gaan. De rode lijn
geeft de cijfers voor de jeugd weer, de blauwe lijn de cijfers voor de kinderen. Dit cijfer wordt gedurende de
programmaperiode eens per 2 jaar gemeten.
Het is onze ambitie om de dalende trend omgezet te hebben in een nieuwe, stijgende trend.




Figuur 1: Jongeren met jeugdhulp                               Figuur 2: SDQ score kinderen en jeugd

Voor volwassenen ziet het beeld voor het thema mentale weerbaarheid er als volgt uit. Dit cijfer, dat tijdens
deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld
te schetsen van de opgave.




                                                       33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Veerkracht volwassenen en ervaren regie

Eind maart 2023 verscheen de, vanwege corona extra uitgevoerde, Corona Gezondheidsmonitor
Jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) 2022. Deze monitor geeft alleen inzicht in een cijfer voor heel Twente. De
belangrijkste conclusies hieruit zijn:
• Bijna de helft van de jongvolwassenen geeft aan psychische klachten te ervaren (47%). Zij voelden zich in
    de 4 weken voor het onderzoek bijvoorbeeld somber of zaten erg in de put. Vaak gaat het om lichte
    klachten (27%). Het percentage jongvolwassenen met psychische klachten ligt in Twente net iets lager dan
    gemiddeld in Nederland (53%).
• Jongvolwassenen geven aan zich (heel) vaak gestrest te voelen (44%). Dit is iets lager dan gemiddeld in
    Nederland (48%). Jongvolwassenen zijn het vaakst gestrest door: studie of school, een combinatie van alles
    wat moet en eisen die jongvolwassenen aan zichzelf stellen.
Omdat dit een extra onderzoek betreft en nog niet duidelijk is of dit onderzoek herhaald gaat worden, hebben
we deze informatie vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave.

Wat betreft eenzaamheid is onze uitgangspositie te vinden in figuur 4. Voor volwassenen is de trend te zien
voor matig en voor ernstig eenzaam.Dit cijfer, dat tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals
gemeten wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld te schetsen van de opgave.
Voor onze jeugd is in 2021 voor het eerst gemeten of ze zich vaak tot altijd eenzaam hebben gevoeld de
afgelopen maanden. Dit cijfer wordt gedurende de programmaperiode eens per 2 jaar gemeten.
Het is onze ambitie om een dalende trend in gang te zetten.




figuur 4: % eenzaamheid volwassenen en jeugd




                                                      34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>In de extra uitgevoerde Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) 2022is ten aanzien van
het Twentse cijfer voor eenzaamheid de belangrijkste conclusie:
• Zes op de tien jongvolwassenen voelt zich eenzaam (60%), wat vergelijkbaar is met het Nederlands
     gemiddelde. Een kwart voelt zich sterk eenzaam (25%). Eenzaamheid komt het meest voor bij praktisch
     opgeleide jongvolwassenen en vrouwen.
Omdat dit een extra onderzoek betreft hebben we deze informatie vooral opgenomen om een beeld te
schetsen van de opgave.

Operationele cijfers
Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we onderstaande resultaten weer.
                                                  Startwaarde 2023           Bron
Aantal deelnemers in algemene voorzieningen                 1.474            Mensdoormens, Avedan
Aantal deelnemers bij ontmoetingsplekken2                   10.240           KomErbij, Avedan
1] betreft de voorzieningen Mens door mens, persoonlijke coach, bemoeizorg en schoolmaatschappelijk werk
2] betref deelnemers aan de ontmoetingsdagen van KomErbij, Never2beAlone, wijkkamers

Rijkere verantwoording
Zelfregiecentrum Mensdoormens
Mensdoormens heeft in 2022 hulp geboden aan ruim 200 mensen: door huisbezoeken, op hun vaste locatie,
aan vaste bezoekers en soms ook aan eenmalige bezoekers. Hieronder geven we het verhaal weer van een van
de deelnemers.

Ines, 31 jaar

Op welke manier heb je het Mensdoormens gevonden?
Via haar maatschappelijk werkster omdat ze nieuwsgierig was naar ervaringsdeskundigheid.

Open vraag: wat haal jij er en wat breng jij er?
Voordat Ines naar Mensdoormens (MDM) kwam, zat zij op een plek waar zij zich heel nutteloos voelde. Bij
MDM is haar herstel in een stroomversnelling geraakt en had ze het gevoel dat ze wat terug kon geven. Ze
heeft weer een stukje dag invulling, ze komt haar huis weer uit. Ze heeft bij MDM geleerd dat ze er mag zijn
met al haar emotie. Ze wordt hier zonder masker geaccepteerd en dat was ze niet gewend.
Ze is meteen als vrijwilliger begonnen. Ze heeft geholpen met orde aanbrengen in de keuken en met de
schoonmaak. Ook heeft ze al verschillende cursussen gevolgd en is nu onderweg naar co-trainerschap van de
cursus ‘herstellen doe je zelf’

Vangnet:
Ze is liever bij MDM dan bij haar familie. Vooral als ze ergens mee zit, dan kan ze bij MDM haar ei kwijt. Ze ziet
haar vriendinnen wel maar die houdt ze meer op afstand omdat ze niet de vriendin wil zijn waar altijd wat mee
aan de hand is. Vriendinnen zijn er dus voor de leuke dingen. Binnen MDM voelt Ines daar wel de ruimte voor.

Netwerk:
Ines geeft aan dat toen ze een keer in crisis zat (richting psychose) ze zich heel erg gezien voelde toen er gezegd
werd “we gaan je beter in de gaten houden” Dit kwam vooral zo binnen omdat ze zelf eerst niet had laten zien
dat ze zo hoog zat. Ze voelde zich enorm gezien op dat moment en besefte dat ze het niet had hoeven
verbergen. Ook geeft ze aan dat er vriendschappen zijn ontstaan.

Groei:
Ines is enorm gegroeid in een jaar tijd. Van de bank naar ongeveer 4 dagen in de week bij MDM. Inmiddels al 3



                                                        35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>cursussen gevolgd en van junior naar senior vrijwilliger. Ze staat meer in haar eigen kracht en neemt haar taken
zeer serieus. Ze ontdekt steeds meer haar sterke kanten geeft ze aan.

Tot je recht komen:
Er werd dusdanig in Ines geloofd door deelnemers en collega’s dat ze het zelf ook ging geloven.

Herstel:
MDM heeft qua herstel in haar geval meer bijgedragen dan de plek waar ze indicatieve zorg ontvangt. Niet dat
zij die indicatieve zorg niet nodig heeft gehad, maar ze had vooral nodig dat ze zich van betekenis voelde en dat
heeft ze bij MDM kunnen vinden.

Zelfregie:
Door het vertrouwen wat ze kreeg bij MDM heeft ze stappen durven zetten die ze anders niet had durven
nemen.

Personoonlijke coach Avedan
Via Avedan kunnen onze inwoners gesteund worden in het vergroten van hun sociale netwerk en
zelfredzaamheid via de inzet van een geschoolde vrijwillige persoonlijke coach. Deelnemers aan het personal
coaching traject geven aan dat hun eigen kracht en het sociaal netwerk inderdaad is vergroot en dat herstel
van vertrouwen en balans heeft plaatsgevonden.
-    Hun eigen waardering van de kwaliteit van hun leven gaat gemiddeld van een 3,9 naar een 8;
-    Deelnemers zetten stappen die ze anders niet hadden gedurfd;
-    Deelnemers weten beter wat ze wel en niet kunnen doen;
-    En ze nemen vaker deel aan activiteiten/afspraken buiten de deur.
Bij de meeste deelnemers wordt aansluitend geen indicatie afgegeven.

Gerealiseerde bijvangst 2022:
Huwelijk/relatie hersteld                            1        Financiële ondersteuning opgestart         2
Baan gevonden                                        8        Huiskamer gestart                          2
Loopbaantraject gestart                              2        Woning gevonden                            1
Vrijwilligerswerk gestart                            1        Professionele ondersteuning gestart        1
Opleiding gestart                                    1        Uit ziektewet                              2
Opleiding afgerond                                   4        Uit uitkering                              1




                                                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Het verhaal van inwoner die door een persoonlijke coach geholpen is
Bij de start van het traject gaf ik mijzelf een 4. Ik zat erdoorheen en was behoorlijk aan het worstelen. Ik vond
het lastig om dingen op te pakken en tot actie over te gaan.
De ondersteuning van de Persoonlijke Coach heeft mij enorm geholpen. De coach zette mij in mijn kracht,
waardoor ik stappen durfde te zetten. Zij heeft ervoor gezorgd dat ik in staat ben om beter te relativeren en
dat ik in beweging durfde te komen. Situaties waar ik eerder tegenop zag, of juist uit de weg ging, ga ik nu aan.
Ik ervaar minder angst en stress. Mijn zelfinzicht en mijn zelfvertrouwen zijn vergroot. Ik durf nu zelfstandig
dingen op te pakken. De coach heeft mijn ogen geopend en mijn leefwereld verruimd.
Vóór het traject met de Persoonlijke Coach, heb ik allerlei dure trajecten doorlopen. Dit heeft mij uiteindelijk
niets gebracht. De kracht van een Persoonlijke Coaching zit hem in de laagdrempeligheid, de vertrouwensband
die je opbouwt met je coach en het samen doen/ervaren. Door dit traject heb ik geen uitkering meer en heb ik,
dankzij mijn coach, mijn opleiding succesvol kunnen afronden. Bovendien had ik, zonder de coach,
waarschijnlijk nog meer hulpmiddelen of trajecten nodig gehad, om te komen waar ik nu sta. Kortom, ik ben
mijn coach ontzettend dankbaar voor alle stappen die ik heb durven zetten en geef mijzelf op dit moment een
8,5.



Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven
De figuren 5 en 6 geven inzicht in onze uitgangspositie voor het doel om onze volwassen inwoners bewuster te
maken van de noodzaak om gezond en vitaal te leven en daar ook naar te handelen. In tabel 5 zijn de BRAVO-
elementen (Bewegen - Roken - Alcohol - Voeding - Ontspanning) van preventie weer gegeven. Tabel 6 geeft
inzicht in de gezonde eetgewoonten van onze inwoners en het percentage inwoners met een gezond gewicht.
Hieruit is af te leiden dat er nog veel te winnen valt in de motivatie bij onze inwoners om hun leefstijl aan te
passen, bijvoorbeeld door te stoppen met roken of minder alcohol te drinken. Deze cijfers, die tijdens deze
programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten worden, hebben we vooral opgenomen om een beeld te
schetsen van de opgave.

Trends




Figuur 5: BRAVO-elementen volwassenen                  Figuur 6: gezonde eetgewoonten en BMI volwassenen

Figuur 7 laat zien hoe welk percentage van onze volwassen inwoners voldoet aan de beweegrichtlijn en welk
percentage van onze kinderen voldoet aan de beweegnorm. Bij onze volwassenen is er helaas een dalende
trend waarneembaar. Voor onze kinderen is dit in 2021 voor het eerst uitgevraagd. Deze cijfers, die voor de
volwassenen tijdens deze programmaperiode alleen in 2024 nogmaals gemeten wordt en waarvan we voor de
kinderen niet weten of dit een standaard vraag wordt, hebben we vooral opgenomen om een beeld te
schetsen van de opgave.



                                                        37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>In figuur 8 laten we zien hoe onze kinderen omgaan met gezond eten en drinken. Dit laat best al een mooie
uitgangspositie zien. Zo zien we bv dat in 2021 70% van de kinderen 6 dagen of meer per week fruit at, waar
dat in 2017 nog 56% was. Dit cijfer wordt gedurende de programmaperiode eens per 2 jaar gemeten.
Het is onze ambitie om een stijgende trend in gang te zetten.




Figuur 7: Beweegnorm volwassenen en kinderen                   Figuur 8: Gezond eten en drinken kinderen

Operationele cijfers
Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we inzicht in onderstaande resultaten.

                                                         Startwaarde 2023       Bron
Aantal deelnemers sportspektakel, IKC actief, ouder-     1296                   Sportbedrijf, Avedan en
                                                   1
en kindgym en leefstijlbevorderende activiteiten                                de Klup
1] betreft o.a. de leefstijlmakelaar, Klup Gezond, Game eet en match en Fief worden en fief blijven

Rijkere verantwoording
Vanuit de preventieagenda hebben we het mede mogelijk gemaakt dat er voor onze inwoners met een
verstandelijke beperking speciale aandacht is voor gezond en vitaal leven.
Hiertoe is De Klup het project "Klup Gezond" gestart. Via deze link kunt u doorklikken naar het krantenartikel in
het Almeloos weekblad van 7 maart jl.

Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarigen krijgen de ruimte hun eigen talenten beter te ontwikkelen
Trends
Samen met de lokale coalitie voor de rijke schooldag gaan we de monitoring van deze inzet nog vorm geven.
Scholen in het basisonderwijs nemen jaarlijks vragenlijsten af onder hun leerlingen om het welzijn in beeld te
brengen. Aan deze vragenlijsten willen we ook vragen over het aanbod vanuit de Rijke schooldag gaan
toevoegen. Zo gauw hierover informatie beschikbaar komt voegen we dat toe aan deze set met
verantwoordingsgegevens. Dat cijfer kunnen we daarna jaarlijks laten zien.
Naast dit inzicht op de effecten van het rijkere schooldag aanbod op het welbevinden en/of de sociaal
emotionele ontwikkeling van de kinderen beoogt de Rijke schooldag ook te leiden tot een beter passend
schooladvies. Tabel 9 laat het schooladvies zien van de deelnemende scholen ten opzichte van het schooladvies
van de overige scholen in Almelo. Dit cijfer komt gedurende de programmaperiode jaarlijks beschikbaar.
Het is onze ambitie om de verschillen in schooladviezen tussen de deelnemende scholen en de overige scholen in
Almelo te verkleinen.




                                                       38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Figuur 9: adviezen deelnemende scholen aan Rijke Schooldag versus de overige scholen in Almelo

Operationele cijfers
Om inzicht te geven in de aantallen mensen die we bereiken geven we inzicht in onderstaande resultaten. Op
de deelnemende scholen zitten in totaal 1117 leerlingen.
Het is onze ambitie om minimaal 90% van de leerlingen van de deelnemende scholen te bereiken via de Rijke
schooldag.

                            Startwaarde 2023          Ambitie 2026           Bron
Aantal deelnemers Rijke                751            1.000                  Lokale coalitie rijke
schooldag PO                 (schooljaar 2021-2022)                          schooldag

Rijkere verantwoording
Het volgende Filmpje geeft goed weer wat de naschoolse activiteiten op de basisscholen van de kindcentra in
de vier aandachtswijken van Almelo inhouden. Er wordt een duurzaam basisprogramma in
schoolverenigingsvorm aangeboden, waarbij talentontwikkeling en actief bezig zijn hoog in het vaandel staan.
Wat mag het kosten?
                                                                         Werkelijk /
Programma Sociaal en vitaal                                Beschikbaar    Prognose
Jaar 2023                                                          750
Jaar 2024                                                          400
Jaar 2025                                                          400
Jaar 2026                                                          400
Totaal                                                           1.950             -
Bedragen x 1.000 euro


Programmamiddelen
Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele
programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode
2023-2026 plaatsvinden.

Naast de programmamiddelen is er voor Sociaal en Vitaal een bedrag van 1 miljoen euro structureel per jaar
beschikbaar. Deze middelen zijn beschikbaar voor structurele uitgaven in het sociaal domein. Deze zullen
vooral ingezet worden wanneer een incidenteel vanuit het programma opgezette interventie structureel
binnen de lijn voortgezet wordt. Daar waar de middelen voor 2024 nog niet nodig zijn ter dekking van
structurele kosten kunnen extra programma activiteiten gefinancierd worden vanuit dit budget. Dat kan




                                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>bijvoorbeeld gaan om het ontwikkelen van nieuw algemeen aanbod voor onderdelen uit het huidige indicatieve
aanbod jeugdzorg.




                                                   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3.3 Programma Zorg en veiligheid
Het programma zorg en veiligheid gaat over het doorbreken van maatschappelijke opgaven waar zorg en
veiligheid elkaar raken. Dat betekent dat we moeten veranderen, in de samenleving en in het systeem. Het
programma zorgt voor deze verandering, door te werken aan nieuwe inzichten, interventies die werken en
nieuwe afspraken. We hebben daarvoor een visie en een ambitie waar we naar toe willen werken deze vier
jaar.


3.3.1 Visie en Ambitie
‘Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig’.

In Almelo willen we dat iedereen mee kan doen aan onze samenleving. We gaan uit van de eigen kracht van
inwoners, maar er is ook een groep inwoners die het niet alleen redt. Daarom biedt de gemeente of één van de
samenwerkingspartners hen passende ondersteuning. Ook vanuit het perspectief van veiligheid is dat van groot
belang. Deze groep betreft vaak kwetsbare mensen, die mogelijk een risico vormen voor zichzelf, de omgeving
en de openbare orde en veiligheid. Deze problematieken kunnen ervoor zorgen dat mensen kwetsbaarder zijn
om slachtoffer te worden van misbruik of te vervallen in (ondermijnende) criminaliteit. Om de zorg voor
kwetsbare mensen en hun omgeving blijvend te verbeteren en bijbehorende veiligheidsproblematiek aan te
pakken is intensieve samenwerking tussen zorgprofessionals en hun veiligheidspartners nodig.

Specifiek is er binnen het programma Zorg en Veiligheid aandacht voor kwetsbare jongeren die dreigen af te
glijden richting criminaliteit en/of ondermijning. Het klinkt als een cliché; ‘Wie de jeugd heeft, heeft de
toekomst’. Maar dit cliché geldt als een basis voor het belang van een goede aanpak voor het thema Jongeren
en Veiligheid. De jeugd bepaalt namelijk niet alleen voor een deel het huidige DNA van de stad, maar voor een
belangrijk deel ook het toekomstige DNA. Het is dus van belang dat onze jongeren veilig kunnen opgroeien en
zich op allerlei vlakken ontwikkelen, zowel thuis, op school als in een sociaal netwerk.

We willen een samenleving waar kwetsbare inwoners, buurten en de openbare orde veilig zijn. We accepteren
dat er verschillende mensen zijn en streven naar kansengelijkheid in Almelo. Iedere inwoner voelt zich gehoord
en gezien. We normaliseren waar mogelijk en zetten specialistische ondersteuning in waar nodig. Iedereen
heeft recht op een veilig leven. Als dit in gevaar komt, dan is passende zorg voorhanden en weten zorg- en
hulpverleners elkaar tijdig te vinden en hun inzet te vertalen naar effectieve interventies.

We realiseren ons dat we niet alles kunnen voorkomen en oplossen. Wel zijn we overtuigd dat we met onze
inzet het verschil kunnen maken.


3.3.2 Wat willen we bereiken?

3.3.2.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners
Het programma Zorg en Veiligheid gaat over het behalen van onderstaande strategische doelen en het
realiseren van de bijbehorende, maatschappelijke effecten.

Strategisch doel 1:
Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners.
Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 1:
    • Minder onveilige incidenten door kwetsbare inwoners.
    • Minder overlast door kwetsbare inwoners.




                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Wat is daarvoor nodig?
   • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door kwetsbare inwoners.
   • Adequaat op- en afschalen volgens het AVE-model.
   • Beschikbaarheid van passende zorg en ondersteuning.
   • Betrokken partners die samen zorgen dat er voor alle situaties met kwetsbare inwoners en
         veiligheidsrisico’s een oplossing komt.

Operationele doelen
We vertalen het strategische doel als volgt:
We bieden kwetsbare inwoners de juiste ondersteuning, waardoor we veiligheidsrisico's voor henzelf, de
omgeving en/of de openbare orde beperken.
Ten opzichte van 2022:
    • In 2026 is het aantal casussen met veiligheidsrisico’s die leiden tot onveilige incidenten afgenomen ten
        opzichte van het aantal casussen met onveilige incidenten in 2022.
    • In 2026 schalen partners situaties met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s adequaat op- en af.
    • In 2026 belandt geen situatie met kwetsbare inwoners en veiligheidsrisico’s tussen wal en schip.
    • In 2026 ervaren inwoners minder overlast en onveiligheid dan in 2022 door kwetsbare inwoners.


3.3.2.2 Meer veilige omgeving voor jongeren
Strategisch doel 2:
Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad
te blijven.
Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 2:
     • Minder onveilige situaties veroorzaakt door jongeren.
     • Minder overlast door jongeren.
     • Minder jongeren glijden af richting criminaliteit.

Wat is daarvoor nodig?
   • Inzicht in veiligheidsrisico’s en overlast door jongeren.
   • Vroegtijdig signaleren van veiligheids- en overlastrisico’s.
   • Beïnvloeding gedrag van jongeren (aanreiken keuze-mogelijkheden).
   • Interventies op gedrag van jongeren.

Operationele doelen
We vertalen het strategisch doel als volgt:
We ondersteunen jeugdigen bij het maken van eigen keuzes om veilig te kunnen opgroeien en het risico om af
te glijden richting criminaliteit te beperken.
Ten opzichte van 2022:
     • In 2026 is het aantal politieregistraties met betrekking tot jongeren gedaald.
     • In 2026 is er meer zicht en inzicht in jeugdgroepen en leiden deze inzichten tot een meer effectieve
          aanpak.
     • In 2026 ervaren inwoners minder overlast door jongeren.


3.3.2.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein
Strategisch doel 3:
Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Beoogde maatschappelijke effecten bij strategisch doel 3:



                                                      42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>    •   Kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s krijgen passende zorg en ondersteuning.
    •   Inwoners, naasten en buurten en de samenleving hebben vertrouwen in de betrokken instanties en
        weten wat ze wel en niet kunnen verwachten.

Wat is daarvoor nodig?
   • Inzicht in behoefte en beschikbaarheid van zorg en ondersteuning (lokaal en in de regio).
   • Kennis en begrip van de partners over verantwoordelijkheden, bevoegdheden en middelen.
   • Optimale benutting van mogelijkheden wet-, regelgeving en beleid (landelijk en lokaal).
   • Eenduidig beeld van aanpak, werkwijzen en interventies op het snijvlak van zorg- en veiligheid.
   • Afspraken over gegevensdeling.
   • Afspraken over op- en afschalen.
   • Communicatie naar de inwoners. Waar melden?
   • Onafhankelijke cliëntondersteuning

Operationele doelen
We vertalen het doel als volgt:
Partners in het zorg en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Ten opzichte van 2022:
    • In 2026 hebben we de randvoorwaarden gecreëerd waardoor meer complexe casuïstiek tot duurzame
         oplossingen gaat leiden.
    • In 2026 hebben de samenwerkende instanties een partnerschap waarin meer begrip voor elkaars
         dilemma’s, afwegingen en gezamenlijke verantwoordelijkheid bestaat.
    • In 2026 laten partners op het snijvlak van zorg & veiligheid kwetsbare inwoners niet los voordat er een
         oplossing is.


3.3.3 Wat gaan we daarvoor doen?

3.3.3.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners
Het programma gaat een aantal veranderingen teweegbrengen. Onze veranderstrategie bestaat uit
verschillende verandermethoden die we per strategisch doel in zullen zetten: we gaan onderzoeken,
innoveren, experimenteren en optimaliseren.

Om de verandering en de doelen te bereiken gaan we gedurende de looptijd van het programma (2023 t/m
2026) inspanningen doen. Voor 2023 zijn die inspanningen opgenomen in de programmabegroting 2023. De
inspanningen voor 2024 en verder zijn op hoofdlijnen in deze Perspectiefnota opgenomen. Deze werken we
verder uit voor de programmabegroting 2024.

Hieronder staan de inspanningen (met het betreffende begrotingsjaar) ingedeeld bij het strategisch doel
waarvan we verwachten dat ze daar het meest aan bijdragen. De resultaten van de inspanningen zullen
overigens ook effect hebben op andere strategische doelen.

Strategisch doel:
Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners.

 Activiteiten                     Omschrijving
 Optimalisatie toepassing AVE     Opdracht volgend op de implementatie AVE. Uitrol naar de partners in
                                  Almelo op het snijvlak van zorg en veiligheid. Essentie is dat uitvoerend
                                  professionals op de juiste wijze casuïstiek op- en afschalen en weten wie



                                                     43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                  de regie heeft. Randvoorwaarden zijn protocollen voor de professionals
                                  en afspraken vastleggen in een lokaal convenant.
                                      Jaar: 2023
 Doorontwikkeling aanpak          Borduurt voort op de vastgestelde bouwstenen en is een
 personen verward gedrag          doorontwikkeling van instrumenten als streettriage en het Meldpunt
                                  Zorgwekkend gedrag. Rijk stuurt hier landelijk op, o.a. door subsidies en
                                  Actieprogramma ‘Grip op onbegrip’. Zowel lokaal als regionaal
                                  (themagroep onder de regionale Stuurgroep Zorg, Veiligheid & Straf).
                                  Daarnaast deelname aan de regionale Kenniswerkplaats Grip op
                                  onbegrip, waar kennisdeling en onderzoek over complexe problematiek
                                  plaatsvind.
                                       Jaar: 2023, 2024
 Pilot Wijk-GGD'er                Opvolging meldingen Zorgwekkend gedrag in aanvulling op inzet
                                  wijkcoaches en bemoeizorgers. Plus een onderzoek naar de effectiviteit
                                  van deze interventie voor Almelo.
                                  = onderdeel van de doorontwikkeling aanpak personen verward gedrag
                                      Jaar: 2023, 2024, 2025
 Project regionale                Ontwikkeling van een ‘route’ voor complexe casuïstiek waarvoor binnen
 doorzettingsmacht en             de reguliere overleggen geen oplossing is gevonden. Twente is een pilot
 cliëntondersteuning +            regio om RDM in te voeren. Onderliggend zijn het werken aan passend
 intensivering afstemming         zorgaanbod met het Zorgkantoor en inzicht in de behoefte aan
 Zorgkantoor + uitwerken          ondersteuning van cliënten.
 cliëntreizen                         Jaar: 2023
 Vroegsignalering kwetsbare       Signalen vanuit casuïstiek bespreken om te bepalen welke interventies
 volwassenen                      wenselijk zijn om te voorkomen dat deze cases tot onveilige situaties
                                  leiden. Inclusief vastleggen werkwijze vroegsignalering kwetsbare
                                  volwassenen met veiligheidsrisico’s.
                                       Jaar: 2023/2024


3.3.3.2 Meer veilige omgeving voor jongeren
Strategisch doel:
Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad
te blijven en niet af te glijden richting criminaliteit .

 Activiteiten                     Omschrijving
 Uitvoeren                        Geeft inzicht in de problematiek rond risicojongeren en doet
 fenomenenonderzoek               aanbevelingen. Als verdiepend vervolgonderzoek nodig blijkt uit de
 Jongeren                         uitkomsten van het fenomenen-onderzoek, geven we hiervoor een
                                  opdracht.
                                      2023 (eventueel vervolgonderzoek in 2024)
 Vroegsignalering                 Signalen vanuit casuïstiek bespreken om te bepalen welke interventies
 risicojongeren                   wenselijk zijn om te voorkomen dat deze kwetsbare jongeren (verder)
                                  afglijden. Inclusief vastleggen werkwijze vroegsignalering risico-jongeren.
                                       Jaar: 2023
 Groepsaanpak risicojongeren      Op basis van het 7-stappen model van het CCV ontwikkelen we een
                                  format voor de aanpak van groepen jongeren. . Bij het ontwikkelen van
                                  een aanpak gebruiken we het regionale plan voor jeugd en criminaliteit
                                  als handreiking.



                                                      44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                      Jaar: 2023
 Preventieagenda jongeren &       •   Opstellen preventie agenda gericht op Jongeren
 veiligheid                       •   Inrichten online platform
                                  •   Risk Factory
                                  •   Gerichte voorlichting over veiligheidsthema’s
                                  •   Afspraken met VO-scholen drugs- en wapenvrij
                                      Jaar: 2023/2024
 Toolbox gerichte interventies    Samenstellen van een gereedschapskist voor uitvoerend professionals
                                  van de partners op het snijvlak van zorg en veiligheid met effectieve
                                  Interventies voor het voorkomen van afglijden van jongeren. Kunnen
                                  zowel zorg als straf betreffen of een combinatie daarvan. Voorbeelden
                                  zijn HALT, Forza en Basta.
                                       Jaar: 2023/2024
 Interne                          Vanuit het programma denken we mee in effectieve
 deskundigheidsbevordering        deskundigheidsbevordering voor uitvoerend professionals die werken op
 J&V                              het snijvlak Jeugd & Veiligheid.
                                       Jaar: 2024
 Volgen aanpak seksuele           De aanpak seksuele intimidatie wordt reeds uitgevoerd en die uitvoering
 intimidatie                      maakt als zodanig geen deel uit van het programma. Wel volgen we in
                                  het programma de resultaten van de aanpak. Als er nieuwe inzichten
                                  uitkomen die verdere uitwerking vereisen, pakken we het op in het
                                  programma. De aanpak is gericht op het veiliger maken van de openbare
                                  ruimte voor vrouwen en meisjes en LHBTIQ+ personen.
                                     Jaar: 2023


3.3.3.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein
Strategisch doel:
Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

 Activiteiten                    Omschrijving
 Netwerkbijeenkomsten +          Werken aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid van partners voor
 kruip-in-de-huid-van-sessies    casuïstiek met veiligheidsrisico’s door:
                                 • Bespreken dilemma’s casuïstiek
                                 • ‘Kruip in de huid van’ – sessies = begrip voor elkaars dilemma’s en
                                     werkwijzen.
                                 • Afstemming met kernpartners over de samenwerking, knelpunten en
                                     dilemma’s en indien nodig lobby richting rijk.
                                 • Netwerkbijeenkomsten voor commitment en gezamenlijke inzet
                                 • Intensiveren terugkoppeling (zie ook informatie-uitwisseling)
                                          Jaar: 2023/2024/2025/2026
 Afspraken over informatie-      Regelen dat partners in casuïstiek van zorg en veiligheid informatie
 uitwisseling, lokaal en         kunnen en willen uitwisselen, om casussen adequaat op te lossen en
 regionaal                       ernstige incidenten te voorkomen.
                                 Jaar: 2023/2024
 Afspraken maken met             Onderzoeken of het nodig is dat uitvoerend professionals van
 kernpartners over               verschillende partners, naast de politie en de crisisdienst van Dimence,
 bereikbaarheid buiten           ook buiten kantooruren bereikbaar zijn. Dit kan leiden tot het bieden van
 kantooruren.                    adequate oplossingen voor urgente casuïstiek en het voorkomen van



                                                    45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                  onveilige situaties. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek
                                  hierover afspraken maken met de betrokken partners.
                                  Jaar: 2024
 Inzicht en bewustzijn            Bevorderen van inzicht in wetten, beleid, werkwijzen op het snijvlak van
 vergroten wet- en regelgeving    zorg en veiligheid. Streven is om het bewustzijn van uitvoerend
                                  professionals van de ketenpartners te vergroten van de mogelijkheden
                                  die wet- en regelgeving in de breedte biedt. Zodat zij samen tot
                                  oplossingen kunnen komen in de complexe casuïstiek. Hier zullen in ieder
                                  geval gemeenten en zorgkantoor/zorgverzekeraar samen optrekken.
                                           Jaar: 2024
 Krachten bundelen in de regio    •   Deelname Twentse Koers, themalijn ‘Psychisch kwetsbaren’
 Twente                           •   Themagroepen Zorg, Veiligheid- & Straf (o.a. J&V, Personen verward
                                      gedrag)
                                  •   Bevorderen informatie-deling: regionaal (o.a. bespreekbaar maken
                                      niet-pluis gevoelens)
                                  •   Lobby richting Rijk
                                           Jaar: 2023/2024/2025/2026


3.3.4 Monitoren en verantwoorden
Trends en ontwikkelingen
1 op de 4 van de volwassen Nederlands heeft in het afgelopen jaar een psychische aandoening gehad. Mentale
(psychische) ongezondheid vormt een groot deel van de totale ziektelast onder de volwassen bevolking.
Psychische ongezondheid heeft niet alleen in veel gevallen verstrekkende gevolgen voor de persoon zelf, maar
ook voor de omgeving van de persoon en de maatschappij. In onderstaande grafiek is duidelijk te zien dat we
hier te maken hebben met een stijgende trend vanaf 2010.

Grafiek 1




Bron: CBS Gezondheidsenquête




                                                     46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Als we kijken naar de specifieke situatie in Almelo, zien we dat het aantal volwassenen met een angststoornis,
depressieve stoornis of stoornis in het gebruik van alcohol en drugs is toegenomen. Almelo ligt voor wat betreft
ernstige psychische klachten zelfs hoger dan het landelijke gemiddelde. Zie onderstaande grafieken.

Grafiek 2




Bron: GGD GHOR



De psychische gesteldheid van een individu kan in sommige gevallen leiden tot veiligheidsrisico’s voor henzelf,
de omgeving en/of de openbare orde. We horen van onze partners bij de politie, GGZ-aanbieders,


                                                       47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>zorgaanbieders en inwoners dat zij steeds vaker worden geconfronteerd door inwoners die de grip op hun
leven verliezen. Deze mensen veroorzaken soms risicovol (gevaarlijk) of overlast gevend gedrag. De stijgende
landelijke trend zien we in Almelo terug (zie onderstaande grafiek 3 en 4). De diversiteit en complexiteit aan
problematiek en structurele knelpunten in de aanpak van deze trend zijn kenmerkend.

Grafiek 3




Grafiek 4




                                                       48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Ook als het gaat om overlast door jongeren zien we de afgelopen jaren een toename in politieregistraties met
betrekking tot overlast door jeugd, zowel landelijk als in Almelo (zie onderstaande grafiek 5).

Grafiek 5




Deze trend laat duidelijk zien dat we in toenemende mate te maken hebben met een groep kwetsbare jeugd,
bij wie het niet vanzelfsprekend is dat ze veilig opgroeien en zich ontwikkelen zoals ze dat willen. Bovendien
zijn kwetsbare jongeren een makkelijk doelwit voor criminelen, wat het risico op afglijden naar criminaliteit
groter maakt.

Monitoren en verantwoorden
Het programma Zorg en Veiligheid zet in om bovenstaande trends te doorbreken. De inspanningen zoals eerder
in dit hoofdstuk onder kopje 3.3.3.1 genoemd, dragen hier aan bij. Om daadwerkelijk te weten of de genoemde
inspanningen tot het gewenste resultaat leiden, monitoren we met behulp van indicatoren alle acties binnen
het programma. Deze verantwoording vindt plaats door te tellen én te vertellen. We nemen zowel
kwalitatieve, als kwantitatieve indicatoren op. In onderstaande tabellen is te zien welke indicatoren we per
strategisch doel opnemen in onze monitor. Alle indicatoren worden ten opzichte van 2022 gemeten.

 Doel 1: We bieden kwetsbare inwoners de juiste ondersteuning, waardoor we veiligheidsrisico's voor
 henzelf, de omgeving en/of de openbare orde beperken.

 Kwantitatieve indicator                   Kwalitatieve indicator                       Meetmoment
 Aantal casussen met veiligheidsrisico's                                                Jaarlijks
 (vanaf AVE 3) neemt af
 Aantal E33 registraties neemt af                                                       Jaarlijks
                                           Ervaring inwoners m.b.t. overlast            Jaarlijks
                                           personen verward gedrag



                                                       49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                           4 tot 6 portretten cliënten wijk GGD’er        Na einde onderzoek
                                                                                          Saxion



 Doel 2: We ondersteunen jeugdigen bij het maken van eigen keuzes om veilig te kunnen opgroeien en het
 risico om af te glijden richting criminaliteit te beperken.

 Kwantitatieve indicator                   Kwalitatieve indicator                         Meetmoment
 Aantal meldingen door inwoners van                                                       Jaarlijks
 overlast door jongeren neemt af
 Aantal politieregistraties met jongeren                                                  Jaarlijks
 neemt af
                                           Ervaring inwoners m.b.t. overlast jongeren     Jaarlijks



 Doel 3: Partners in het zorg en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke
 verantwoordelijkheid.

 Kwantitatieve indicator                   Kwalitatieve indicator                         Meetmoment
 Aantal complexe cases waarbij een                                                        Jaarlijks
 oplossing is aangeboden
 Aantal bijeenkomsten en sessies met       Ervaring partners over bijeenkomsten en        Jaarlijks
 partners                                  sessies (survey)
                                           Logboek van 3 a 4 complexe cases               Tussentijds na 2 jaar,
                                                                                          definitief na 4 jaar

Wat mag het kosten?
                                                                            Werkelijk /
Programma Zorg en veiligheid                                Beschikbaar      Prognose
Jaar 2023                                                            400
Jaar 2024                                                            400
Jaar 2025                                                            400
Jaar 2026                                                            400
Totaal                                                              1.600             -
Bedragen x 1.000 euro


Programmamiddelen
Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele
programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode
2023-2026 plaatsvinden.
Daarnaast is voor de komende drie jaar (2023, 2024 en 2025) jaarlijks een bedrag beschikbaar van 175.000
euro voor de pilot Wijk GGD- er.




                                                       50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>3.4 Programma Economie en arbeidsmarkt
In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Bouwen aan kansen voor iedereen’ is opgenomen dat de opgaven op het
gebied van economie en arbeidsmarkt programmatisch uitgewerkt zullen worden. Nadruk ligt hierbij op het
faciliteren van ondernemers in hun ontwikkeling en het benutten van het ‘’ongeziene talent” in Almelo op de
arbeidsmarkt.

Het Programma economie en arbeidsmarkt kan gezien worden als een follow up van het programma economie
en participatie van de afgelopen jaren (2018-22022). Toen veel energie op de totstandkoming van een goed
functionerend team EZ accountmanagement/Ondernemersloket. Met de inrichting van het ondernemersloket
is de dienstverlening aan de ondernemers en het bedrijfsleven van Almelo sterk verbeterd. Hiermee wordt het
ondernemersklimaat versterkt doordat signalen vroegtijdig worden opgevangen en er een herkenbaar punt is
voor ondernemers. Daarnaast was er veel aandacht op de ambities m.b.t. ontwikkeling van de
bijstandsuitkeringen, schuldenaanpak en bijbehorende taakstellingen. Deze resultaten van het programma zijn
nu voor een belangrijk deel geborgd in de lijn: uitvoering Participatiewet, aanpak schulden via het schuldenlab
en de schuldenspecialisten.

In het nieuwe programma E&A onderzoeken we breder (dan puur alleen de bijstandsuitkeringen) de kansen op
een grotere inzet van de Almelose beroepsbevolking op de arbeidsmarkt, hetgeen cruciaal is gezien de vele
openstaande vacatures. Ook het toenemende belang van MBO’ers nemen we hierin mee. En kijken we hoe we
nieuw talent aan de stad kunnen binden. Naast schaarste aan beschikbaar personeel is ook grond een schaars
goed. De ruimtelijke vraag naar nieuwe werklocaties vullen we daarom in door te starten met het opstellen van
een economisch-ruimtelijke visie die antwoord moet bieden op de vraag waar en hoe we onze lokale
bedrijvigheid kunnen faciliteren in hun groeibehoefte en welke strategie we kunnen voeren op verdere
verduurzaming en revitalisering van onze terreinen. Deze strategie ontwikkelen in samenwerking met het
programma stedelijke ontwikkeling. De verdere planvorming met betrekking tot het regionale XL Businesspark-
2 is nu belegd bij de lijn.

Economische ontwikkeling Almelo
Almelo is met ruim 45.430 arbeidsplaatsen een wezenlijk onderdeel van de banenmotor in Twente. De
afgelopen decennia is veel geïnvesteerd in nieuwe werkgebieden rondom de stad. De textielindustrie uit de 19 e
en begin 20e eeuw heeft plaatsgemaakt voor nieuwe vormen van werkgelegenheid , zoals innovatieve
maakindustrie en logistiek en distributie die zich bevinden op de verschillende bedrijventerreinen, zoals
Twentepoort, Bedrijvenpark Twente en XL Businesspark. Ook groeide de werkgelegenheid op de
bedrijventerreinen de laatste 10 jaren fors sterker dan elders in Almelo (5,4 % t.o.v. 3,8%).

De economie van Almelo kent met name een industrieel karakter. Van alle banen behoort 20% tot de
industrie, wat te danken is aan zowel grotere als kleinere bedrijven. Naast maakindustrie heeft Almelo een
aantal grote spelers in de hightech die een enorme groei kennen. Ook de logistieke sector (logistiek en
transport) is booming. De verwachting is dat deze groei zich de komende jaren doorzet. Andere grote sectoren
zijn de groot- en detailhandel (18%) en de gezondheidszorg (19%). Almelo heeft een belangrijke rol richting de
omgeving (Noord West Twente) met haar voorzieningen op gebied van zorg (waaronder het ZGT), cultuur en
sport.

De werkgelegenheid en het aantal vestigingen ontwikkelen zich positief in Almelo, vooral de laatste drie jaren.
Over de laatste 10 jaren bekeken, blijft Almelo wat achter bij de gemiddelden in Nederland en Twente. Net als
in de andere Twentse steden is er enorme dynamiek in de ontwikkeling van het aantal ZZP’ers waar het aantal
grote bedrijven gelijk is gebleven.




                                                       51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>In Twente zorgen de Universiteit Twente en Saxion Hogeschool voor nieuwe bedrijvigheid, nu al zo’n 3.000
spin-offs. De werkgelegenheid van deze bedrijven landt vooral buiten Twente (zo’n 30.000 banen), zo’n 6.000
arbeidsplaatsen blijft in Twente, vooral in Enschede (bron: Twente-index). De vraag is hoe we dit
ondernemerschap en deze banen ook voor Twente behouden.

Bedrijventerreinen en (top) werklocaties
Twente kent 5 topwerklocaties waarvan er zich 3 in Enschede bevinden (Kennispark, Connect-U en Techbase), 1
in Hengelo (Hightech Systems Park) en 1 in Almelo (XL Businesspark). De meeste werkgelegenheid bevindt zich
op dit moment op Kennispark met ca. 10.000 banen, de relatief grootste groei werd afgelopen jaar gerealiseerd
op het XL Businesspark.

Vrijwel alle kavels op XL zijn verkocht en ook op de andere terreinen in Almelo is geen vrije ruimte meer
beschikbaar. In de periode 2019-2022 heeft Almelo 37 hectare aan bedrijfsgrond uit gegeven. De prognose t/m
2035 laat een uitbreidingsvraag van nog eens ca. 41 tot 48 hectare zien. Deze vraag bestaat vooral uit
uitbreidingsvraag van ons lokale MKB. Ook in de rest van Twente is de vraag naar grootschalige bedrijfskavels
groot en groter dan eerder geprognosticeerd.

Daarom heeft Almelo het voortouw genomen in de ontwikkeling van een zesde topwerklocatie, het XL
businesspark 2, een regionaal bedrijventerrein voor grootschalige Hightech/innovatieve maakindustrie en
logistiek (ca. 75 hectare netto). In november 2022 heeft de Almelose raad besloten om hiervoor de volgende
fase van planontwikkeling in te gaan, namelijk van verkennende naar definitiefase. Met de realisatie van het XL
Businesspark-2 zal in een deel van de regionale behoefte aan grotere kavels voorzien worden. Daarnaast ligt er
een opgave voor alle Twentse gemeenten (ook Almelo) om op zoek te gaan naar uitbreidingsruimte voor haar
eigen lokale MKB.

Het tekort aan ruimte voor bedrijvigheid is een grote zorg en bedreiging van de economische vitaliteit en
toekomst van Twente en Almelo. Nieuwe ondernemingen (zoals de spin-offs) hebben geen ruimte om zich te
vestigen en bestaande bedrijven kunnen niet uitbreiden. Met als mogelijk
gevolg dat er relatief weinig snel groeiende bedrijven zijn en dat bedrijven de gemeente en de regio verlaten.
Terwijl de economie een belangrijke voorwaarde is voor een goed en gezond leefklimaat. Immers, de economie
biedt werkgelegenheid en daarmee bestaanszekerheid. Een gezonde economie vraagt om ruimte voor
verplaatsing en groei. Stilstand is achteruitgang. Het leidt tot een negatieve spiraal.

Ontwikkeling van de beroepsbevolking
Eén van de grootste uitdagingen op economisch gebied is het tekort op de arbeidsmarkt. Het is voor bedrijven
steeds uitdagender om geschikt personeel te vinden. De Twentse arbeidsmarkt kenmerkt zich door schaarste.
Er is een sterke vraag naar arbeid en er is een toename van de uitstroom aan werkende mensen vanwege
pensioen. Dit zorgt voor een uitdaging: zowel een kwantitatieve (te weinig mensen) als een kwalitatieve (te
weinig mensen met de juiste vaardigheden). Almelo is met 45.430 arbeidsplaatsen een banenmotor in Twente.
Tegelijkertijd is de participatiegraad (het deel van de beroepsbevolking dat daadwerkelijk aan het werk is)
relatief laag (en lager dan Twents en Nederlands gemiddelde). Gezien de krapte op de arbeidsmarkt nu en in de
toekomst is het van belang dat het ‘ongeziene talent’ beter benut wordt. Arbeidsmigranten vormen voor het
bedrijfsleven een welkome aanvulling op hun personeelsbestand en zullen ook in de toekomst nodig blijven.
Het is belangrijk om samen met het bedrijfsleven in te zetten op geschikte huisvesting voor deze doelgroep.

Een andere grote uitdaging is het faciliteren van de groei van bedrijven. De gemeente Almelo heeft het
initiatief genomen voor het ontwikkelen van een regionaal bedrijventerrein (XL Businesspark 2). Een nieuw
bedrijventerrein zorgt voor nieuwe werkgelegenheid voor de regio. Het beoogde profiel voor XL-2 richt zich op
hightech/innovatieve maakindustrie (75%) en logistiek (25%). De huidige arbeidspopulatie in Almelo bestaat
vooral uit MBO-geschoolden, en in mindere mate uit HBO- en WO geschoolden. De vraag is wat nodig is in de


                                                      52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>toekomst en in de context van de ontwikkeling van het regionale XL-2 terrein. En vervolgens hoe we er
gezamenlijk voor zorgen dat het gewenste arbeidsaanbod ontwikkeld wordt. Dit heeft ook betekenis voor de
woningbouwopgave want er moet voor verschillende doelgroepen voldoende en aantrekkelijk woningaanbod
zijn. Kortom: Een integrale visie op de ontwikkeling van de arbeidsmarkt en een strategie is nodig.

Vernieuwing van de economische structuur en belang van dienstverlening
Als gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn een aantal transities in versnelling geraakt: kijk
bijvoorbeeld naar het belang van digitalisering (e-commerce), energie en grondstoffengebruik (circulaire
economie). We zien schaalvergroting, nieuwe productieprocessen, een (nog grotere) noodzaak tot innovatie.
De ondernemers zijn hier vooral zelf aan zet maar er zijn ondersteuningsmogelijkheden (vanuit het Rijk, de
Provincie en de regio) waar zij gebruik van kunnen maken. Een goed functionerend, proactief
ondernemersloket kan de ondernemer helpen hun weg te vinden hierbij. Ons ondernemersloket onderhoudt
het dagelijkse contact met de ondernemer, weet wat er speelt, kunnen advies geven en doorverwijzen naar
andere organisaties en ondersteunen bij het verder brengen van de vraag in de interne gemeentelijke
organisatie. Zij is de belangrijkste schakel tussen het Almelose (MKB) bedrijfsleven en de gemeente. Belangrijk
is dat ook voor de vertaling naar beleid en kaders er voldoende capaciteit voorhanden is.

Almelo aantrekkelijke stad door het groen en blauw
Almelo heeft zich de laatste jaren geprofileerd als de Waterstad van Twente. Het water en het vele groen in de
gemeente zijn het onderscheidende karakter van de gemeente en zorgen voor een fijn leefklimaat. Dit biedt
kansen op het gebied van recreatie en toerisme. Gemeente Almelo wil de kansen die de vrijetijdseconomie
biedt, zo goed mogelijk benutten. De vrijetijdseconomie is een relevant onderdeel van de mix aan economische
activiteiten in onze gemeente. Het zorgt voor ontspanning, ontmoeting, beleving van de bewoners en
bezoekers. Het draagt bij aan het in stand houden van voorzieningen in de gemeente (denk bijvoorbeeld aan
het belang en de functie van ons treinstation en haar intercitystatus). Het zorgt voor werkgelegenheid, directe
en afgeleide omzet bij allerlei ondernemers en een passend aanbod van vrijetijdsvoorzieningen. De afgelopen
twee coronajaren hebben aangetoond dat de vraag naar recreatie, dicht bij huis, toeneemt. Er worden steeds
meer vrijetijdsactiviteiten ondernomen in minder tijd. Authenticiteit en beleving zijn hierin belangrijke trends.

Brede welvaart en Bruto Twents Geluk
De Twente Board (de samenwerking tussen de 14 Twentse gemeenten, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven)
zet de komende jaren in op het versterken van de brede welvaart in Twente. Onderzoek toont aan dat de
brede welvaart vooral in de stedelijke kernen onder druk staat, vooral op het gebied van
arbeidsmarktparticipatie, inkomensniveau en gezondheid. Het programma (via de Agenda van Twente en de
regiodeals) richt zich op het versterken van het Twentse bedrijfsleven omdat dit de basis is voor brede
welvaart, een goede inkomenspositie van inwoners en baanzekerheid en de voorzieningen in stad en regio. Een
tweede opgave betreft de optimale inzet van het beschikbare talent om het toenemend tekort aan personeel
het hoofd te bieden. De derde opgave gaat over de toegankelijkheid in de zorg die steeds meer onder druk
komt te staan.

Concurrentie en snelle veranderingen in de economie noodzaken dat het bedrijfsleven zich steeds vernieuwt
en aanpast aan nieuwe omstandigheden. Ruimtelijke randvoorwaarden en de fysieke leefomgeving spelen een
belangrijke rol. Ze kunnen de economische dynamiek stimuleren en faciliteren en ruimte geven aan
economische transities en duurzame innovaties. Transities en innovaties die nodig zijn voor onze welvaart,
werkgelegenheid en welzijn. Het ondernemers/vestigingsklimaat in Almelo staat onder druk omdat er op dit
moment geen of beperkt ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen en er een tekort is aan (technisch) talent. Maar
een sterk ondernemersklimaat vereist niet alleen goede verbindingen en ruimte voor mensen en bedrijven om
te werken en te ondernemen, maar vraagt ook om een goede kwaliteit van leven: een leefomgeving die de
inwoners een ruim en hoogwaardig niveau biedt van voorzieningen op het gebied van wonen, bewegen,
recreëren, ontmoeten en ontspannen.


                                                       53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Kortom, Almelo kent opgaven waarvan er een aantal binnen het programma Economie en Arbeidsmarkt
worden opgepakt:
• Er is een tekort aan geschikte ruimte voor bedrijven nu en in de toekomst. Het is belangrijk in en met de
    regio volop door te gaan met de planontwikkeling van XL Businesspark 2. Tegelijkertijd moet Almelo op
    zoek naar uitbreidings/vestigingsruimte voor het MKB door te onderzoeken waar nieuw aanbod
    beschikbaar gemaakt kan worden of waar de bestaande ruimte beter benut kan worden. Daarbij rekening
    houdend met andere ruimteclaims op gebied van wonen en recreëren.
• De krapte op de arbeidsmarkt neemt toe als gevolg van een afnemende beroepsbevolking en een
    mismatch tussen vraag en aanbod. Oplossingsrichtingen moeten gevonden worden in het aanboren van
    het zogenaamde ongezien talent (onbenut arbeidspotentieel) en het vasthouden en aantrekken van nieuw
    talent.
• Het vasthouden en uitbouwen van een hecht contact tussen gemeente en ondernemers is belangrijk .
• Het is essentieel dat Almelo, naast een aantrekkelijke (binnen)stad met (cultuur)voorzieningen ook
    investeert in goede vrijetijdsbesteding.

De uitwerking van deze opgaven gaat in afstemming met de lijn en de andere programma’s: voor het
ruimtevraagstuk wordt samen opgetrokken met (het programma) stedelijke ontwikkeling. Samen maken we
een economisch-ruimtelijke visie om te bepalen hoe we op een toekomstbestendige manier invulling kunnen
geven aan de behoefte aan werklocaties. Natuurlijk linken we daarbij met het programma Klimaat als het gaat
om de energietransitie op onze bedrijventerreinen. Met de Uitvoering Sociaal kijken hoe/of het ongeziene
talent beter ingezet kan worden. En werken we samen met stedelijke ontwikkeling aan een levendige
binnenstad door meer beleving en reuring op en aan het water te stimuleren.

Wat wel belangrijk is, ook aandacht en inzet krijgt vanuit de gemeente maar niet vanuit dit programma is de
versterking van de kunst en cultuurbeleving en voorzieningen in onze stad, de huisvesting van
arbeidsmigranten, het ontwikkelen van een aantrekkelijk woningaanbod, de bereikbaarheid van Almelo en de
werklocaties, het evenementenbeleid en de citymarketing.


3.4.1 Visie en Ambitie
Almelo: Hier wil je werken, hier wil je ondernemen, hier wil je recreëren!

Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen, organisaties en partners in Twente aan een
sterke, veerkrachtige economie voor nu en in de toekomst.

Met de uitvoering van het programma Economie en Arbeidsmarkt ontwikkelen we nieuwe perspectieven
en jagen we initiatieven aan op een aantal belangrijke uitdagingen voor Almelo:
• De ruimtelijke ontwikkeling van werklocaties
• De arbeidsmarkt
• De aantrekkelijkheid van de stad door haar water en groen

Want we willen ondernemers perspectief kunnen bieden zodat ze de mogelijkheid hebben om te groeien,
te innoveren zich te vestigen; de goede mensen aan te trekken, te behouden en op te leiden.

Nu weten ondernemers zelf het beste hoe ze hun bedrijven moeten runnen en laten groeien. Wij als
gemeente staan aan de lat om hen daarvoor het optimale klimaat te bieden. Een goede economie is
een voorwaarde voor een gezond en goed leefklimaat, vormt de basis voor de voorzieningen in de stad.




                                                      54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Gezien de schaarste in ruimte en arbeidsaanbod, de opgaven op het gebied van de energietransitie en
grondstoffen, is een sterke economie in de toekomst geen vanzelfsprekendheid. Dat vraagt een goede strategie
en actie. Als gemeente doen we dit samen met het bedrijfsleven, het onderwijs en de inwoners. Afhankelijk
van de opgave de ene keer wat meer vanuit het Almelose netwerk, de andere keer vanuit het Twentse. Er zijn
samenwerkingen/platforms waar we elkaar ontmoeten en waar de verbinding gemaakt wordt.


3.4.2 Wat willen we bereiken?

3.4.2.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie
Strategisch doel:
Almelo heeft een herkenbaarder en sterker economisch profiel en draagt in toenemende mate bij aan de
groene, top technologische regio Twente.

Operationele doel:
De regionale agenda (zoals de Agenda van Twente en de regiodeal) en de ontwikkeling van Almelo zijn met
elkaar verbonden in projecten die de economische structuur versterken.

Toelichting
Twente ambieert een toonaangevende groene technologische topregio. De Twenteboard (samenwerking van
overheden, bedrijfsleven en onderwijs/kennisinstellingen in Twente) wil met een gedragen economische
agenda, talent, bedrijven en kapitaal in Twente samenbrengen. Met als doel het versterken van de sociaal
economische structuur van Twente.

De kracht van de Twentse industrie is de techniek en die is volop aanwezig in Almelo. De ligging, multimodale
bereikbaarheid en een locatie voor grootschalige bedrijvigheid draagt bij aan de Almelose en Twentse
economische structuur. Almelo is de derde stad van Twente. Samenwerking en belangenbehartiging in Twente
is essentieel om de maatschappelijke doelen van de stad en die van Twente te realiseren. Voor de economische
ontwikkeling van Almelo en Twente zijn de regionale samenwerking via de Twenteboard en
investeringsagenda’s zoals de Agenda van Twente en de Regiodeal Twente belangrijk. Er ligt een grote
verstedelijkingsopgave op het gebied van wonen en werken voor Twente en de regiodeals. Almelose
ontwikkelingen nemen hier een belangrijk aandeel in zoals ook is verwoord in de provinciale omgevingsvisie en
het jaarplan van de Twenteboard.


3.4.2.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid
Strategisch doel:
Almelo heeft een sterker ondernemersklimaat

Almelo heeft een gezond economisch vestigingsklimaat voor bestaande en nieuwe bedrijven. Omdat er ruimte
is, er moderne voorzieningen zijn. En omdat er wat te beleven is. Dat leidt tot veel zakelijke en consumptieve
bestedingen. Maar de soliditeit van ons klimaat komt onder druk te staan door schaarste. Onze sociaal -
economische structuur bestaat uit 45.430 arbeidsplaatsen. Met 19 werkterreinen van heel groot naar heel
klein. Er komen veranderingen aan. We zien vooral kansen, ons bedrijfsleven verwelkomt de next-economy. De
economie van morgen gaat over vergaande digitalisering, duurzame energie en een circulaire economie.
Maar de diverse vormen van crisis kennen we ook. Het is aan ons om te zorgen voor een economische
structuur die in balans is en die tegen een stootje kan.

Operationeel doel 1:
Almelo heeft een toekomstbestendig, en daarbij voldoende, aanbod van bedrijventerreinen en werklocaties.




                                                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>We willen perspectief op nieuw te ontwikkelen bedrijvenlocaties. Naast de al geplande ontwikkellocaties zoals
XL Businesspark-2. Om onze MKB bedrijven de benodigde ruimte te kunnen bieden en schuifruimte en
dynamiek in het economisch systeem te faciliteren. Daarbij willen we ook een perspectief op onze huidige
terreinen voor verdere verdichting en verduurzaming.

Operationeel doel 2:
Behoud van de top 10 positie in de ranglijst van MKB vriendelijkste steden.

Almelo waardeert haar ondernemers en wil ondernemerschap faciliteren. De kracht van het
ondernemersklimaat is onder andere af te leiden van de waardering door ondernemers. In de meting van MKB-
Nederland heeft Almelo in 2022 een top 10 positie bereikt in de ranglijst met vergelijkbare gemeenten. Ook in
de nieuwe coalitieperiode is de positie een belangrijke graadmeter voor Almelo. De positie is gebaseerd op 4
pijlers:
-        De tevredenheid van ondernemers over de dienstverlening
-        Het imago van de gemeente bij ondernemers buiten de Gemeente Almelo
-        De gemeentelijke communicatie en het gemeentelijk beleid met betrekking tot het midden- en klein
bedrijf
-        De prijs-kwaliteitsverhouding

Op basis van de scores blijkt dat Almelo met name nog beter kan scoren op de pijlers imago en gemeentelijke
communicatie en beleid. De inspanningen en activiteiten zullen bijdragen aan de verbetering hiervan.

Operationeel doel 3:
Een score van minimaal een 7 op de tevredenheid van ondernemers op de gemeentelijke dienstverlening.

Een goed functionerend bedrijfsleven is de basis van de Almelose economie. Voor de gemeente Almelo is een
goed functionerend ondersteuningsinfrastructuur derhalve een randvoorwaarde om bedrijven in Almelo in
staat te stellen de eigen doelen te realiseren. Vanuit de gemeente staat daarom een goede dienstverlening
centraal. In de periode 2018-2022 heeft Almelo voor de waardering van de dienstverlening de VNG enquête als
leidraad gevolgd. Voor de nieuwe periode benutten wij de meting van MKB-Nederland aangezien deze ook
gekoppeld is aan de gewenste 10-positie.

Wij willen een dienstverlenende organisatie zijn voor de brede populatie ondernemers. Vanuit de lijn
(accountmanagement EZ) zal er daarom zowel aandacht zijn voor de bedrijven op de bedrijventerreinen, maar
zeker ook voor de elders gesitueerde ondernemers (zoals detailhandel, wijkwinkelcentra). Voor een goede
score is het van belang dat een dienstverlenende houding ingebed is in gehele breedte van de organisatie.


3.4.2.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus
Strategisch doel:
Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt.

We zien dat de arbeidsmarkt sterk in verandering is. We hebben te maken met nieuwe technologieën,
vergaande digitalisering, wereldwijde concurrentie, demografische ontwikkeling zoals vergrijzing en
maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie en covid-19. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat
soorten werk en de inhoud van werk razendsnel veranderen. De manier om deze ontwikkelingen de baas te
blijven is leren en ontwikkelen. Iedereen, mensen en organisaties, moet zich blijven ontwikkelen zodat we de
uitdagingen van de toekomst aan kunnen. Op het gebied van leren is er nog veel werk aan de winkel. De
deelname aan opleidingen en trainingen neemt licht af en specifieke groepen (laagopgeleiden, flexwerkers en
55-plussers) blijven sterk achter. Ook doen we minder aan informeel leren (leren op de werkvloer), terwijl dit



                                                      56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>juist ook een mooie manier is om specifieke doelgroepen te bereiken. Kortom, leren is ontzettend belangrijk,
maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom gaan we komende jaren in Almelo (en de regio) aan de slag
met het creëren van een actief klimaat van doen en leren. We willen dat werkenden zich (blijven) ontwikkelen
om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt.

Operationeel doel 1:
Werkenden in Almelo volgen vaker een cursus, training of opleiding.

Om ervoor te zorgen dat werkenden in Almelo mee ontwikkelen met de veranderende arbeidsmarkt en
ontwikkelingen van de toekomst, leggen we de focus op blijven leren voor professionals. In de komende jaren
hebben we als doel dat werkenden in Almelo vaker een opleiding, cursus en/of training volgen. Daarnaast
streven we naar een toename van het aantal aanvragen bij het Twents Fonds voor Vakmanschap en
Leerwerkloket vanuit werkenden en werkzoekenden uit Almelo. Dit betekent dat we goed inzichtelijk maken
wat de effecten voor Almelo zijn.

Strategisch doel 2:
Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Vraag en aanbod sluiten op de Almelose (Twentse) arbeidsmarkt niet altijd goed op elkaar aan. Een grote
uitdaging op economisch gebied is het tekort op de arbeidsmarkt in vooral de hightech/maakindustrie,
logistiek, zorg en horeca. Met name in de technische sector is een tekort aan (gekwalificeerd) personeel. En
dat terwijl in de regio op mbo-, hbo- en wo-niveau tal van technische opleidingen zijn. In potentie kunnen
jaarlijks honderden afgestudeerden met een technische opleiding in dienst komen van onze
(high)techbedrijven. De toenemende krapte op de arbeidsmarkt biedt aan de andere kant ook kansen voor
Almeloërs om werk te vinden. Het is van groot belang om het arbeidspotentieel van Almeloërs te herkennen en
vervolgens op een zorgvuldige manier te benutten.

Operationeel doel 1:
Het ongezien talent (onbenut arbeidspotentieel) in Almelo wordt beter benut.

De vraag naar arbeid is enorm. Deze vraag naar arbeid overstijgt ruim het aanbod van arbeid: op dit moment is
er een recordaantal openstaande vacatures. Het is van belang dat er sprake is van een betere match tussen
vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Eén van de oplossingen voor de krappe arbeidsmarkt is ervoor zorgen dat
er meer mensen gaan werken. Hiervoor zetten we binnen het programma in op het zogeheten ‘onbenut
arbeidspotentieel’. Dit potentieel gaat over drie groepen mensen:
1. De werklozen: mensen die geen betaald werk hebben, maar daar wel recent naar hebben gezocht en ook
    direct beschikbaar zijn.
2. De semi-werklozen: mensen die geen betaald werk hebben en daar ook niet recent naar hebben gezocht,
    maar wel direct beschikbaar zijn. Of andersom: mensen die wel recent hebben gezocht naar betaald werk,
    maar niet direct beschikbaar zijn.
3. De onderbenutte deeltijdwerkers: mensen die nu in deeltijd werken, maar meer uren willen werken en
    daar ook direct beschikbaar voor zijn.

Operationeel doel 2:
We behouden en trekken nieuw talent aan.

Voor de groeiende vraag naar (technisch) talent is het van belang nieuw talent aan te trekken. Ons doel is om
daarmee de vele openstaande vacatures ingevuld te krijgen.




                                                      57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>3.4.2.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen
Strategisch doel:
Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo

Water en groen spelen bij alles in Almelo een belangrijke rol. Het is een belangrijk element bij de ontwikkeling
van de stad. Water maakt de stad voor inwoners en bezoekers. Niet alleen de recreanten op het water
vermaken zich, ook vanaf de kant en kades vergroot water de aantrekkingskracht. Water draagt bij aan de
structuurversterking ,van de stad en het economisch klimaat voor de binnenstad. Er is al veel geïnvesteerd de
afgelopen jaren. Het is belangrijk de komende jaren, samen met onze partners als de provincie en het
waterschap, en ook met de inwoners en ondernemers, Almelo Waterstad verder te ontwikkelen. Daarbij zetten
we vanuit het programma vooral in op de vrijetijdseconomie.

Operationeel doel 1:
Almelo trekt meer toeristische bezoekers.

Het groen/blauwe profiel van Almelo is uniek in de regio en is van economische meerwaarde voor de stad. Het
kan namelijk voor een zeer belangrijk deel bijdragen aan het instandhouden of zelfs uitbreiden van het
voorzieningenniveau in de stad. Voorbeeld is het station en de stationsomgeving. Meer reizigers legitimeren
investeringen aan gebouw en omgeving. Om het potentieel optimaal te kunnen benutten willen we initiatieven
gaan aanjagen en ondersteunen en gaan we ervoor zorgen dat samen met partners producten en
arrangementen ontwikkeld worden. Door in te zetten op deze activiteiten willen we meer toeristische
bezoekers naar Almelo trekken.

Operationeel doel 2:
Bezoekers en inwoners geven het groen/blauwe profiel een hoger waarderingscijfer.

Almelo staat bekend om haar blauwe waterstructuur en groene longen. We willen dat bezoekers en inwoners
de groen/blauwe structuur nog meer gaan beleven. Om dat te realiseren gaan we een plan maken waarbij de
groen/blauwe beleving centraal staat. Dit moet de vrijetijdseconomie versterken. Het waarderingscijfer dat de
bezoeker en inwoner geeft of we daarbij op de goede weg zijn.


3.4.3 Wat gaan we daarvoor doen?

3.4.3.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie
 Activiteiten                                Omschrijving
 Vertaling van de economisch-ruimtelijke     De economisch – ruimtelijke visie vertalen we naar een
 visie naar een uitvoeringsagenda.           uitvoeringsagenda die input levert voor de activiteiten in 2024 en
                                             verder.
 Ontwikkelen van                             Met onze agenda sluiten we zoveel mogelijk aan bij de lopende of
 fiches/projectvoorstellen/lobbydossiers.    nieuwe regionale investeringsagenda’s. Daar waar lokaal en
                                             regionaal belang samenkomen doen we een beroep op
                                             aanwezige gemeente-overstijgende ondersteuning. In ieder geval
                                             voor XL-2 zoeken we aanvullende financiële ondersteuning. Maar
                                             dat kan ook het geval zijn voor nog komende projecten die onze
                                             economische vitaliteit stimuleren.




                                                      58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>3.4.3.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid
 Activiteiten                    Omschrijving
 Vaststellen en uitwerken        Twente is een pendel regio waarbinnen inwoners wonen en werken.
 nieuwe                          Daarom heeft de ontwikkeling van bedrijventerreinen een regionaal
 programmeringsafspraken.        karakter. De periode 2023-2027 is gericht op een gemeenschappelijke
                                 zorgvuldige afweging van gronduitgifte in een gespannen vraagmarkt. Er
                                 komen kwalitatieve criteria gericht op duurzaamheid en reductie van de
                                 vraag naar natuurlijke hulpbronnen. Vanuit het programma werken we
                                 samen met onze collega gemeenten aan een toekomstbestendig
                                 perspectief.
 Vertaling van behoeftevraag     Ondernemers hebben behoefte aan ruimte. Ruimte is schaars en we gaan
 naar uitbreidingsplekken op     op zoek naar mogelijkheden om in de behoefte te blijven voorzien. Te
 nieuwe en bestaande locaties.   denken valt aan herstructurering en kwaliteitsimpulsen van bestaande
                                 bedrijventerreinen en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. We
                                 vertalen onze economisch – ruimtelijke visie naar een programma-
                                 uitvoering met als zwaarwegende onderwerpen:
                                 - De ruimte vraag van ondernemers.
                                 - De kwaliteit van onze bedrijventerreinen.
                                 -De mogelijkheid van nieuwe terreinen.
 Verkennen kansen op             Landelijk en regionaal wordt steeds meer ingezet op revitalisering en
 revitalisering/ verduurzaming   verduurzaming. Hier willen wij op aansluiten.
 bedrijventerreinen.
 Aanjagen samenwerking/BIZ       Een krachtenbundeling van bedrijventerreinen is in een tijd van nieuwe
 vorming.                        technologische en economische ontwikkelingen aan te raden. Schaarste
                                 drijft de prijzen op en samenwerking en innovatie op het gebied van
                                 energiebesparing – en inkoop, afvalinzameling, ruimtegebruik, veiligheid en
                                 toezicht zijn voorbeelden waar bedrijven elkaar kunnen helpen.
                                 Samenwerkingsorganisaties komen eerder in aanmerking voor
                                 overheidsondersteuning. De komende jaren trekken we deze lijn door.
 Doorontwikkeling van de         Vanuit de gemeente staat een goede dienstverlening aan ondernemend
 dienstverlening met brede       Almelo centraal. Hoe beter wij ondernemers ondersteunen en faciliteren,
 inzet van de interne            hoe beter het economisch klimaat en daarmee de economische veerkracht
 organisatie.                    van Almelo.
                                 Vanuit het Ondernemersloket zetten wij in op een nog effectievere interne
                                 samenwerking met de diverse vakinhoudelijke disciplines.
 Uitvoeren van een marketing     Zichtbaarheid en vindbaarheid van de verschillende instrumenten,
 en communicatieplan             regelingen en hoe de ondernemersdienstverlening lokaal is georganiseerd,
 Ondernemersloket.               is de basis om ondernemers op de juiste wijze te informeren en te
                                 begeleiden.
                                 In 2024 gaan we verder met de uitvoering van het marketing en
                                 communicatieplan.
 Organiseren van                 Voor een goede samenwerking en participatie zijn directe contacten met
 netwerkbijeenkomsten.           ondernemers van belang. Hiervoor organiseren wij in 2024 (mede in
                                 samenwerking met externe partijen) ondernemersbijeenkomsten.




                                                    59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>3.4.3.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus
 Activiteiten                       Omschrijving
 Het uitrollen van de LLO-          We werken samen met de andere Twentse gemeenten, het UWV, het ROC,
 aanpak (Leven Lang                 vakbonden en het bedrijfsleven. Door het ontwikkelen en verspreiden van
 Ontwikkelen) in Almelo             een heldere communicatieboodschap zorgen we voor bewustwording bij
                                    werkgevers, werkenden en werkzoekenden. We gaan voor een actief
                                    leerklimaat.
                                    Daarnaast gaan we aan de slag met het opzetten van een duidelijke online
                                    vindplaats die samenhangt met leren en ontwikkelen.
 Het doorontwikkelen van het        Het Twents Fonds voor Vakmanschap is een initiatief voor werkenden,
 Twents Fonds voor                  ZZP’ers en werkzoekenden uit Twente die zich willen om, her- of bijscholen
 Vakmanschap.                       in een vakrichting tot en met mbo-niveau 4. Het Twents Fonds biedt een
                                    scholingsvoucher tot maximaal 2.500 euro om scholing/opleiding (deels) te
                                    bekostigen. Met het Twents Fonds investeren we in een ‘leven lang
                                    ontwikkelen’.
 Het faciliteren van initiatieven   We ondersteunen en stimuleren initiatieven die als doel hebben jeugd te
 die bijdragen aan een betere       enthousiasmeren voor de (high)techsector. In de afgelopen jaren heeft de
 match op de                        gemeente Almelo initiatieven zoals Week van de Techniek en Ontdek
 arbeidsmarkt in                    Hightech Almelo al ondersteund. De deelnemende bedrijven merken dat de
 hightech/techniek en               initiatieven vruchten beginnen af te werpen. We zien mogelijkheid om
 logistiek.                         zowel in faciliterende als financiële zin bij te dragen. We versterken de
                                    samenwerking met het onderwijs en de kennisinstellingen met als doel een
                                    betere match op de arbeidsmarkt.
 Ontwikkelen                        We gaan aan de slag met het uitvoeren van een arbeidsmarktstrategie.
 arbeidsmarktstrategie.             Deze strategie moet richting bieden voor het aantrekken en behouden van
                                    talent in Almelo. Een cruciale rol speelt de woningbouwopgave waarmee
                                    we volop kunnen inzetten op het aantrekken van deze doelgroep. Deze
                                    verstedelijkingsopgave wordt opgepakt vanuit het programma en lijn
                                    stedelijke ontwikkeling.


3.4.3.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen
 Activiteiten                       Omschrijving
 Het faciliteren en aanjagen        Met de realisatie van de havenkom is het water teruggebracht tot in de
 van initiatieven en                binnenstad.
 arrangementen.                     We geven ondernemers voldoende ruimte om hun initiatieven te
                                    ontplooien en creativiteit de ruimte te geven, als dit bijdraagt aan de
                                    beleving van het toeristisch- recreatieve product. Daarnaast gaan we in
                                    samenwerking met partners uit de stad, zoals (horeca)ondernemers, de
                                    ondernemersvereniging (CAA) en Almelo Promotie, initiatieven aanjagen
                                    die het groenblauwe profiel versterken. Daarmee wordt de beleving op en
                                    om het water vergroot.
                                    Het thema ‘groen en blauw’ speelt ook in de gemeenten Nordhorn,
                                    Dinkelland en Tubbergen een grote rol binnen de vrijetijdseconomie. Zo
                                    hebben Nordhorn en Dinkelland met het INTERREGproject Kanal Allee,
                                    geïnvesteerd in de fietsroute langs het kanaal. We zien op dit vlak kansen in
                                    de versterking van onze vrijetijdseconomie. Het streven is om in de
                                    grensoverschrijdende samenwerking initiatieven te ontwikkelen waarbij
                                    enerzijds onze eigen inwoners op de fiets of via het water de stadsrand en



                                                       60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                   aansluitende toeristische routes naar Noordoost-Twente kunnen bereiken
                                   en anderzijds hoe de bezoeker per fiets vanuit Nordhorn via een mooie
                                   route Almelo een mooie route kan bereiken.
 We werken aan het (meer)          Het netwerk van bevaarbare waterwegen in Almelo is nog beperkt. Door
 bevaarbaar maken van het          bevaarbare routes te realiseren wordt het voor inwoners en bezoekers
 water in Almelo.                  mogelijk Almelo meer vanaf het water te beleven. Dit zorgt voor een
                                   verlengde verblijfsduur en voor een versterking van de vrijetijdseconomie.
                                   We gaan daarom samen met partners, zoals de provincie Overijssel en het
                                   waterschap Vechtstromen, de mogelijkheden voor het uitbreiden van het
                                   vaarnetwerk binnen de gemeentegrenzen van Almelo nader uitwerken.
                                   Hierbij maken we nadrukkelijk verbinding met de Spoorzone ontwikkeling
                                   met daarbinnen toekomstige woonmilieus en bijvoorbeeld het Westerdok.
 We maken een plan voor            Toerisme en recreatie bestaan uit meerdere onderdelen die gezamenlijk
 versterking van de                ‘beleving’ bieden aan de toerist of recreant. Deze onderdelen zijn: vervoer,
 waterbeleving en                  verblijf, vermaak en de omgeving. Bij al deze onderdelen zijn verschillende
 vrijetijdseconomie.               ondernemers en partners betrokken die gezamenlijk een stukje van het
                                   toeristisch- recreatieve product creëren en beïnvloeden. Door de
                                   samenwerking met deze ondernemers en partners te intensiveren, zorgen
                                   we voor samenhang en een verhoogde (water) beleving bij inwoners en
                                   bezoekers. Mogelijkheden voor toerisme in het buitengebied worden hierbij
                                   meegenomen.


3.4.4 Monitoren en verantwoorden
Algemeen
Een programma is per definitie een vernieuwend, op ontwikkeling gericht en complex proces. Jaarlijkse
verantwoordingscijfers die iets zeggen over de voortgang van het programma zijn zeldzaam. De kennis over
complexe systemen leert ons dat juist een wat andere monitoring, met aandacht voor kwalitatieve informatie
kansen biedt. Meten gaat dan minder om het resultaat (de presentatie van de cijfers), maar meer om het
proces (samen een complexe werkelijkheid leren begrijpen). Wij hebben dit vertaald naar de volgende
verantwoordingsinformatie. Hierbij hebben we een keuze gemaakt uit een beperkt aantal trends en gegevens.

Trends

Ontwikkeling werkgelegenheid
Met deze indicator monitoren we de ontwikkeling van de werkgelegenheid in Almelo. Het aantal
arbeidsplaatsen maakt ten opzichte van 2012 vanaf 2016 een positieve ontwikkeling door. Zowel in de gehele
regio Twente als in Almelo stijgt het aantal banen geleidelijk. In 2022 heeft Almelo 45.430 banen. Hiermee
heeft de gemeente meer banen dan beroepsbevolking en faciliteert het dus in banen voor mensen uit de regio.
Afgelopen jaar kende Almelo een relatief sterke ontwikkeling met een groei van 5,3% t.o.v. een Twentse groei
van 3%. Grootste groei vond plaats in de sectoren industrie (hightech) en de logistiek op de bedrijventerreinen
XL Businesspark en Bedrijvenpark Twente Noord.




                                                      61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling Arbeidspotentieel
Een aantal indicatoren meten de ontwikkeling van het arbeidspotentieel. Belangrijk gezien de krapte op de
arbeidsmarkt. Wat we zien is dat de arbeidsparticipatie in Almelo lager ligt dan in Twente en landelijk, vooral
voor de lager opgeleiden. De afgelopen jaren is de werkeloosheid en de ontwikkeling van de bijstand in Almelo
relatief harder gedaald dan in Twente en landelijk.

Het CBS gaat uit van de beroepsbevolking en is als volgt gedefinieerd.
De potentiële beroepsbevolking is de groep tussen 15-75 jaar. De 0-15 en 75 e.o. zijn gedefinieerd als ‘overige
bevolking’.




Binnen potentiële beroepsbevolking onderscheiden we de beroepsbevolking (werkenden en werkloos) en de
niet-beroepsbevolking. Onder niet-beroepsbevolking worden personen verstaan zonder betaald werk, die niet
recent naar werk hebben gezocht of daarvoor niet direct beschikbaar zijn.
(bron CBS).




                                                       62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Deze indicator laat de verdeling zien tussen de beroepsbevolking en niet-beroepsbevolking. In het paars is de
werkloze beroepsbevolking voor Almelo weergegeven, een relatief kleine groep die minder wordt, dat geldt
ook voor de niet-beroepsbevolking.




                                                      63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Krapte op de arbeidsmarkt
De spanningsindicator is de verhouding tussen de aanbodzijde van de arbeidsmarkt (beschikbare
werkzoekenden) en de aanbodzijde (beschikbare banen). De spanningsindicator is op Twents niveau
beschikbaar. In 2022 stonden er voor elke WW’er 4,5 vacatures open (dit zegt overigens niets over de
kwalitatieve match). Eind 2022 is dat iets gedaald maar de arbeidsmarkt is nog steeds krap. Dit geldt voor bijna
alle beroepsgroepen maar de vraag naar technisch personeel is het grootst.




Bruto Twents Geluk/ Brede Welvaart

De Twenteboard heeft opdracht gegeven voor het onderzoeken van het bruto Twents geluk of wel de brede
welvaart in Twente. Want gelukkige, tevreden mensen presteren beter, zowel in hun werk als in hun sociale
leven. Daarom werken we samen in Twente aan een mooie regio met een sterke economie, mooie banen en
voldoende opleidingskansen, en een fijne plek om te wonen.
Almelose inwoners scoorden gemiddeld een 6,9. Deze score ligt iets lager dan het Twentse gemiddelde van
een 7,1 en is gelijk aan het Nederlandse gemiddelde. Wat verder opvalt in het onderzoek is dat de welvaart
ongelijk verdeeld is binnen Almelo (een kenmerk van de steden) en dat Almelo laag scoort op de dimensie
persoonlijke ontwikkeling


                                                       64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Cijfers
                                             Peilwaarde
Indicator                                                    Ambitie 2026                               Bron
                                          (Meest recent)
Percentage van netto uitgegeven
hectare buiten-stedelijk                               83%
                                                                        100%                        Gemeente
bedrijventerrein met [minimaal] een              (1-1-2023)
actieve ondernemersvereniging
Toelichting: Er zijn 11 buiten-stedelijke bedrijventerreinen [min. 7 – max. 168 ha; totaal 564 ha]. De
organisatie graad is in toenemende mate van organisatie onderverdeeld: geen, ondernemersvereniging
slapend, ondernemersvereniging actief, BIZ, parkmanagement. Commitment en samenwerking door
ondernemers dragen bij aan een toekomstbestendig en kwalitatief bedrijventerrein.
Beschikbaar aanbod grond t.b.v. lokale           0 ha
                                                                    10-15 ha                        Gemeente
MKB bedrijven                                 (1-3-2023)
Toelichting: we gaan hier uit van kwalitatief geschikt aanbod voor MKB bedrijven. Zodra een kavel onder
optie is, telt die niet meer mee als actief aanbod. We voorzien een behoefte van zo’n 45 ha voor de langere
termijn (2035). Om economische dynamiek te kunnen faciliteren, is het continu beschikbaar hebben van
zo’n 10 tot 15 ha een voorwaarde.
Positie ranglijst MKB vriendelijkste                                 stijging/    MKB Nederland (elke 2 jaar,
                                                   9 (2021)
steden                                                               behoud       eerstvolgende peiling 2024)
                                                                                  MKB Nederland (elke 2 jaar,
Score tevredenheid dienstverlening               6,7 (2021)                7,0
                                                                                  eerstvolgende peiling 2024)
                                                                                  MKB Nederland (elke 2 jaar,
Aantal ondernemers dat LLO toepast                      PM                 PM
                                                                                  eerstvolgende peiling 2024)
Toelichting: Leven Lang Ontwikkelen [LLO] betreft het stimuleren van medewerkers om zich verder te
ontwikkelen. Via de MKB peiling willen we inzicht krijgen in het aantal ondernemers dat hier vorm en
inhoud aan geeft. We kiezen voor het mkb omdat we verwachten dat hier nog winst te behalen is.
Aantal verstrekte omscholingscheques
                                                  40 (2022)           stijging
per jaar
Toelichting: Jaarlijks verstrekt het Twents Fonds voor Vakmanschap omscholingscheques. Almelo scoort
met 40 verstrekte cheques als hoogste gemeente in de regio. Dit aantal willen we verhogen omdat het
bijdraagt een betere inzetbaarheid op de arbeidsmarkt.
Aantal Almelose bedrijven met                                                               Twents Fonds voor
                                                  30 (2022)           stijging
IKBINDR zakelijk label.                                                                         Vakmanschap
Toelichting: De bedrijven verbinden zich aan LLO met het ondertekenen van een intentieverklaring en zijn
actief bezig met de ontwikkeling van hun personeel. Het aantal van 30 Almelose bedrijven zien we graag
stijgen. Het totaal aantal bedrijven binnen onze dat deelneemt bedraagt ca. 200.
Waardering groene en blauwe profiel
                                                        7,1           stijging                   Almelo Panel
van Almelo



                                                       65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Wat mag het kosten?
                                                                          Werkelijk /
Programma Economie en arbeidsmarkt                          Beschikbaar    Prognose
Jaar 2023                                                          400
Jaar 2024                                                          400
Jaar 2025                                                          400
Jaar 2026                                                          400
Totaal                                                            1.600             -
Bedragen x 1.000 euro


Programmamiddelen
Voor het uitvoeren van het programma Economie en participatie is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De
incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan
gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden.


3.5 Programma Klimaat en milieu

3.5.1 Visie en Ambitie
In 2030 stoot Almelo 55% minder CO2 uit en in 2050 is Almelo een robuuste energieneutrale stad.
De Nederlandse energiehuishouding verandert. De invulling van het Landelijk klimaatbeleid naar een reductie
van broeikasgassen met 55% in 2030 en met een verdergaande ambitie naar nul emissies in 2050 vergt een
stevige inzet op het verminderen van de energievraag en het opschalen van de productie en opslag van
duurzame energie in Almelo. De landelijke keuze om ook tegelijk het aandeel (Gronings) aardgas op korte
termijn terug te brengen naar nul en de oorlog in Oekraïne leiden tot verregaande veranderingen in de manier
waarop we in onze energievraag voorzien.

We streven in Almelo naar een energieneutrale stad in 2050. In het algemeen betekent dit dat in een gebouw
of gebied het energiegebruik door fossiele brandstoffen wordt gecompenseerd door daar duurzaam
geproduceerde energie tegenover te zetten. Energieneutraal betekent dus niet dat er helemaal geen fossiele
brandstoffen meer worden gebruikt.

Het realiseren van de energietransitie naar een duurzaam energiesysteem vergt een systeemverandering en is
een forse en complexe opgave. Het Rijk heeft veel taken voor de uitvoering van het Klimaatakkoord bij de
gemeenten neergelegd. We voelen ons verantwoordelijk en willen onze bijdrage leveren aan een duurzame en
circulaire economie in Almelo.

Daarvoor werken wij samen met onze bedrijven, (kennis)instellingen, woningcorporaties, inwoners, stichtingen
en andere overheden.


3.5.2 Wat willen we bereiken?

3.5.2.1 Energiebesparing
Strategisch doel 1:
In Almelo wordt jaarlijks meer fossiele energie bespaard.

Operationele doelen:
1. Inwoners en ondernemers gaan aan de slag met verduurzamen en wij ondersteunen hen.


                                                      66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>2.   In 2026 zijn tenminste 2.000 woningeigenaren ondersteund met isoleren.


3.5.2.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving
Strategisch doel 2:
In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen.

Operationele doelen:
1. In 2026 zijn - om in het jaar 2030 te voldoen aan de vastgestelde RES-opgave - relevante
   (omgevings)vergunningen afgegeven en bestemmingsplanprocedures ten behoeve van duurzame
   energieopwekking voor zon- en windenergie afgerond.
2. Minimaal 50% lokaal eigenaarschap bij nieuwe duurzame energieopwekking.


3.5.2.3 Warmtetransitie
Strategisch doel:
In Almelo zijn meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan.

Operationeel doel:
In 2026 zijn er drie wijkuitvoeringsplannen (WUP) vastgesteld en is de uitvoering gestart.


3.5.2.4 Circulaire economie
Strategisch doel:
In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een
circulaire economie.

Operationeel doel:
We streven naar 25% van de inkopen van de gemeente circulair aan te besteden in 2026.


3.5.3 Wat gaan we daarvoor doen?

3.5.3.1 Energiebesparing
Strategisch doel 1:
In Almelo wordt jaarlijks meer energie bespaard.

 Activiteiten                      Omschrijving
 Energieloket met helpdesk         Eind dit jaar is website van het energieloket: Duurzaam Bouwloket
                                   verbeterd.
 Stimuleren verduurzaming          Inwoners met een koopwoning kunnen een adviesgesprek met de
 van woning m.b.v.                 wooncoach aanvragen via de website van de Coöperatie Almelo Energie.
 bouwadviseurs en                  Alle wooncoaches krijgen een training waardoor zij een goed onafhankelijk
 wooncoaches                       advies kunnen geven over het verduurzamen van een woning.
                                   Inwoners met een huis gebouwd voor 1970 en een maximale WOZ waarde
                                   van 250.000 euro kunnen een adviesgesprek met een bouwadviseur
                                   aanvragen. De bouwadviseur kijkt (anders dan de wooncoach die alleen
                                   advies geeft) in het hele proces van verbetering en verduurzaming van de
                                   woningen mee en kan ook helpen met het aanvragen van subsidies en/of
                                   leningen.
 Hulp bij kleine                   Voor de huurwoningen is de FIXbrigade opgezet. Het verduurzamen van de
 energiebesparingen door Fix-      schil van de woning is een verantwoordelijkheid voor de verhuurder.


                                                       67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre> brigade                           De FIXbrigade helpt bij het aanbrengen van kleine maatregelen.
                                   Voorbeelden zijn het vervangen van lampen door ledlampen, het
                                   aanbrengen van radiatorfolie, het aanbrengen van brievenbusborstels etc.
                                   Verder kijken zij ook naar de goede ventilatie in woningen. Bij goed isoleren
                                   hoort ook ventileren.
                                   Door het aanbrengen van deze kleine maatregelen wordt de
                                   energierekening lager en wordt het comfort van de woning verbeterd.
 Ontzorgen bij verduurzamen        Voor het verduurzamen van de huizen is naast een goed advies door de
 van de groep inwoners met         bouwadviseur bij een bepaalde doelgroep ook een lening noodzakelijk. De
 een laag inkomen en een           gemeente Almelo kent daarvoor een lening woningverbetering en
 slecht geïsoleerd huis            verduurzaming. Hier wordt veel gebruik van gemaakt. Daarom is een
                                   voorstel om de totale leenruimte te verhogen in voorbereiding.
 UItvoeringsagenda Plan van        Het plan van aanpak Inclusieve energietransitie is verder uitgewerkt en
 Aanpak inclusieve                 heeft geresulteerd in de fIXbrigade, wooncoaches en bouwadviseur. Ook
 energietransitie uitwerken        de Lokale aanpak Isolatie (NIP/LAI) is onderdeel van de totale
                                   uitvoeringsagenda.
 Opstellen plan van aanpak         Voor het beter isoleren van ten minste 862 van woningen met een slecht
 voor deelname Nationaal           label is een specifieke uitkering ‘Lokale Aanpak Isolatie’ voor een bedrag
 isolatieprogramma                 van 1.258.520 euro uit het Nationaal Isolatieprogramma ontvangen. De
                                   uitkering is bedoeld om huiseigenaren met een huis met een slecht label en
                                   een WOZ-waarde van maximaal 281.000 euro met name door middel van
                                   het financieren van 1 maatregel te ondersteunen met isoleren van hun
                                   woning. Er wordt een regeling opgesteld over de inzet van de middelen.
                                   Deze zal na de zomer gereed zijn.
 Opstellen plan verduurzaming      In het najaar zal gestart worden met het opstellen van een plan voor het
 gemeentelijk vastgoed             verduurzamen van ons eigen gemeentelijk vastgoed.
 Lokale initiatieven faciliteren   Aadorp kijkt samen met de gemeente naar mogelijkheden om een
 met energiebesparing              buurtplan op te stellen voor de warmtetransitie.
                                   In Aadorp, Bornerbroek en Nijrees wordt een gezamenlijke inkoopactie
                                   georganiseerd.
 Lobby voortzetten richting        Na het bezoek van twee ministers eind vorig jaar zijn we in gesprek met
 Rijk                              twee ministeries inzake TOF .TOF staat voor Twentse Ontzorg Financiering.
                                   Een structurele aanpak voor huishoudens in energiearmoede waarbij
                                   verschillende al bestaande financieringsbronnen opgebracht door het rijk,
                                   provincie en gemeenten worden samengevoegd tot één regeling.
 Jongeren betrekken bij            Door middel van de junior energiecoach, de adviseurs van de toekomst en
 energietransitie via              scholenprojecten worden jongeren betrokken bij de energietransitie.
 schoolprojecten


3.5.3.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving
Strategisch doel 2:
In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels opgeslagen.

 Activiteiten                      Omschrijving
 Stimuleren particuliere           Inwoners met koopwoningen worden tijdens gesprekken met
 eigenaren om zonnepanelen         Wooncoaches/ bouwadviseurs gestimuleerd om zonnepanelen te plaatsen.
 op dak te legen                   Daarnaast kunnen inwoners op de zonnekaart (website) zien of hun dak
                                   geschikt is voor zonnepanelen.



                                                      68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre> Stimuleren eigenaren van         Via het gemeentelijke Ondernemersloket wordt aandacht besteed aan
 kleine bedrijfspanden om         (landelijke- provinciale) duurzaamheidsregelingen voor bedrijven.
 zonnepalen op dak te leggen
 Project windturbines in de       Uit de ruimtelijk- technische verkenning blijkt dat er potentie is voor
 Noordflank                       meerdere windturbines. We zijn gestart met het in kaart brengen van
                                  ontwikkelvarianten en op basis daarvan kijken we welke uitgangspunten en
                                  kaders we bij een windproject willen gaan hanteren. De omgeving wordt
                                  door middel van een gebiedsproces betrokken. En we willen nadrukkelijk
                                  Lokaal eigenaarschap stimuleren en faciliteren. De uitgangspunten en lokaal
                                  eigenaarschap worden meegenomen bij de actualisatie van de duurzame
                                  energieladder.
 Project Duurzaamheidsroute       Met de samenwerkende partijen is al een uitvoerige verkenning uitgevoerd.
 A35: zonnepalen op talud bij     Daarvoor is een participatieproces doorlopen met inwoners, bedrijven en
 XL businesspark                  maatschappelijke partners. Om van verkenning naar uitvoering te gaan is de
                                  planfase gestart met de deelnemende partijen. Hiervoor zal in het najaar
                                  een intentieverklaring worden ondertekend. Zodra alle partijen akkoord zijn
                                  dan zal het ruimtelijke proces doorlopen worden via een vrijwillig
                                  Provinciaal InpassingsPlan (PIP).
 Duurzame energieladder           De Duurzame energieladder wordt in het najaar van 2023 geactualiseerd.
 aanpassen met lokaal             Het project A35, uitgangspunten wind en de wijze van invulling van lokaal
 eigenaarschap                    eigenschap worden dan opgenomen.
 Lokaal eigenaarschap             Daar waar kansen liggen worden ze opgepakt en wordt er niet gewacht tot
 stimuleren bij duurzame          de Duurzame energieladder is geactualiseerd.
 energieprojecten
 Netcongestie: Lobby voor         Met netbeheerders (Enexis, Coteq, Tennet) worden gesprekken gevoerd om
 ruimte op het net t.b.v.         meer inzicht te krijgen in de netcongestie.
 innovatie en bedrijvigheid
 Actualisatie Regionale           De actualisatie van RES 1.0 loopt en zal eind 2023 gereed zijn.
 Energiestrategie (RES) Twente
 1.0.
 Stimuleren en faciliteren van    Lokale energieopslag zal in de komende periode meer vorm gaan krijgen.
 initiatieven op gebied van       Daar waar mogelijkheden zijn wordt gestimuleerd en eventueel
 lokale energieopslag             gefaciliteerd.
 Waterstofprojecten faciliteren   We stimuleren en faciliteren initiatieven die betrekking hebben op
                                  energieopslag, zoals bijvoorbeeld de Waterstofhub.
                                  De RES Twente is namens alle gemeenten sinds voorjaar van 2023
                                  deelnemer van de H2-hub.


3.5.3.3 Warmtetransitie
Strategisch doel 3:
In Almelo zijn meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan.

 Activiteiten                     Omschrijving
 Herziening transitievisie        Tegen de zomer wordt gestart met het actualiseren van de transitievisie
 warmtevisie                      warmte. Nieuwe ontwikkelingen op gebied van techniek maar ook
                                  stedelijke ontwikkeling projecten worden meegenomen. We nemen de
                                  nieuwe energiekaart van de netbeheerders hierin mee. Deze is opgesteld
                                  om met een grotere zekerheid te kunnen zeggen welke beschikbare



                                                     69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                  warmtebronnen waar gebruikt kunnen worden en waar er bijvoorbeeld een
                                  individuele warmte oplossing nodig is.
 Project proeftuin Aardgasvrije   Voor een deel van Aalderinkshoek is een subsidie Proeftuin Aardgasvrije
 wijken Aalderinkshoek en         wijken ontvangen voor het realiseren van een alternatief voor warmte.
 komen tot een                    Er is nader technisch onderzoek gedaan naar een mogelijk bronnet. Dit
 wijkuitvoeringsplan              onderzoek wordt gebruikt voor het uitwerken van een schetsontwerp en
 Aalderinkshoek                   vervolgens een voorlopig ontwerp en zal uiteindelijk eind 2023 leiden tot
                                  een wijkuitvoeringsplan. In dit proces werken we nauw samen met
                                  inwoners, drie woningcorporaties, het waterschap en Cogas.
 Deel Windmolenbroek              Een deel van Windmolenbroek is in de transitievisie warmte 2020
 aardgasready maken               aangewezen als gebied met de ambitie om in 2030 aardgasvrij [ready] te
                                  zijn. In deze wijk gaat het om veel particulier woningbezit. Het
                                  participatieproces is opgestart en samen met inwoners wordt onderzoek
                                  gedaan naar warmte alternatieven voor aardgas.
 Gebruik restwarmte Urenco        Voor het bedrijventerrein aan de Bornsestraat is onderzoek gedaan naar
 voor verwarmen                   het benutten van industriële restwarmte. Er wordt nu gewerkt aan het in
 Bedrijventerrein Bornsestraat    kaart brengen van vraag en aanbod. De scope is inmiddels verbreed naar
 en uitrol onderzoeken            andere gebouwen zoals ZGT met een grote warmtevraag. Vervolgens wordt
                                  nog dit jaar een intentieverklaring opgesteld.



3.5.3.4 Circulaire economie
Strategisch doel 4:
In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een
circulaire economie.

 Activiteiten                     Omschrijving
 Opstellen visie circulariteit    Om als gemeente aan te geven hoe we denken over circulariteit wordt
                                  gewerkt aan een visiedocument, samen met kennisinstellingen en
                                  bedrijven. Eind 2023 zal het concept naar verwachting gereed zijn.
 Almelose bedrijven inspireren    Mede door de schaarste aan grondstoffen zal circulariteit in aanbestedingen
 en faciliteren om voorbereid     een steeds groter aandachtspunt worden. Samen met bedrijven die al bezig
 te zijn op circulaire            zijn met circulariteit worden kennisbijeenkomsten georganiseerd om
 aanbestedingen                   andere bedrijven te stimuleren om meer circulair te gaan werken.
 De interne organisatie           In het bovengenoemde visiedocument nemen we mee hoe de interne
 voorbereiden op circulaire       organisatie een deel van de inkopen circulair kan aanbesteden.
 inkopen


3.5.4 Monitoren en verantwoorden
Een programma is per definitie een vernieuwend, op ontwikkeling gericht en complex proces. Jaarlijkse actuele
verantwoordingscijfers die iets zeggen over de voortgang van het programma zijn zeldzaam. De kennis over
complexe systemen leert ons dat juist een wat andere monitoring, met aandacht voor kwalitatieve informatie
kansen biedt. Meten gaat dan minder om het resultaat (de presentatie van de cijfers), maar meer om het
proces (samen een complexe werkelijkheid leren begrijpen).
De visie van het programma Klimaat en milieu gaat over verminderen van CO2 uitstoot, de trend van de laatste
jaren vindt u in onderstaande grafieken. Het programma Klimaat en milieu zet in deze trend te doorbreken.
In de onderste grafiek is te zien dat de CO2 uitstoot van landbouw minimaal is omdat het hier alleen om CO2
uitstoot gaat en niet over stikstof en ammoniak.



                                                     70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>De gemeente heeft de meeste invloed op de gebouwde omgeving en industrie en zal daarom daar de meeste
inzet plegen zie paragraaf 4.5.3. Bij verkeer en vervoer stimuleren en faciliteren we om elektrisch te gaan rijden
of de fiets te nemen via het gemeentelijke verkeer en vervoersbeleid.

Trends




2014 totaal is niet bekend vanwege onbekende CO2 uitstoot gebouwde omgeving.




                                                       71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Cijfers/ indicatoren
Om daadwerkelijk te weten of de genoemde inspanningen in paragraaf 4.5.3 tot het gewenste resultaat leiden,
monitoren we met behulp van onderstaande indicatoren alle acties binnen het programma. Deze
verantwoording vindt plaats door te tellen ( indicatoren) én te vertellen (tekstueel in de jaarverantwoording).
Voor de meeste indicatoren zijn we afhankelijk van de meest actuele cijfers die beschikbaar zijn bij het CBS,
Klimaatmonitor en Monitor RES. Deze lopen altijd achter.

                                                Peilwaarde
Indicator                                                      Ambitie 2026                Bron
                                             (Meest recent)
aantal woning eigenaren ondersteund bij                   0                          gemeente
                                                                          2.000
het isoleren.                                    (1-1-2023)                           (jaarlijks)
Aantal zonnepaneelinstallaties op                     5.411                                 CBS
                                                                          8.500
woningen                                            (2021*)                           (jaarlijks)
Aandeel hernieuwbare energie op totaal                  13%
                                                                           20% Klimaatmonitor
energieverbruik inclusief Twence                     (2020)
Huidige opwek als aandeel van het bod               79 GWh
                                                                    110 GWh        Monitor RES
RES                                              (1-6-2022)
Aandeel woningen zonder                                  2%
                                                                            4%              CBS
aardgasaansluiting                                   (2021)
Aardgasverbruik in woning (temp.               42,0 mln m3
                                                                   35 mln m3       Monitor RES
gecorrigeerd)**                                      (2020)

* de gegevens voor 2021 zijn voorlopig
 ** Het gemiddelde aardgasverbruik is gecorrigeerd voor koude en zachte winters om de trend beter zichtbaar
te maken. Anders ontstaat een vertekend beeld.

Wat mag het kosten?
                                                                           Werkelijk /
Programma Klimaat en milieu                                Beschikbaar      Prognose
Jaar 2023                                                         1.700
Jaar 2024                                                         1.700
Jaar 2025                                                         1.700
Jaar 2026                                                         1.700
Totaal                                                            6.800              -
Bedragen x 1.000 euro


Programmamiddelen
Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele
programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode
2023-2026 plaatsvinden.

Daarnaast ontvang de gemeente Almelo een specifieke uitkering (SPUK) van 1,3 mln euro per jaar voor
uitvoeringskosten + nog aan te vragen subsidies zoals de specifieke uitkering Lokale aanpak Isolatie.




                                                      72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>4. Leefbare wijken en dorpen

4.1 Visie en Ambitie
Almelo bestaat uit twee dorpen en tien wijken die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten. Deze
dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Ze vervullen een eigen rol in het stedelijk weefsel van de stad.
Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp, willen
wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een
vitale en levendige stad.

De visie van ‘Leefbare wijken en dorpen’, is dan ook:

‘Almelo is een levendige vitale en veilige stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen,
werken en verblijven is’.

Om dit te bereiken is een leefbare omgeving nodig waar de basis schoon, heel en veilig is. Niet in alle Almelose
buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat ligt voor de komende jaren een belangrijke
opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. Ook de overige dorpen en wijken krijgen
aandacht maar er kunnen en mogen verschillen zijn in de inzet en aanpak. Om te kunnen duiden waar we de
komende jaren aan ,gaan werken is het belangrijk om de term ‘leefbaarheid’ te definiëren. Wij gebruiken de
definitie van RIGO- research en advies voor het begrip leefbaarheid:

‘In een leefbare wijk of buurt sluit de woonomgeving goed aan bij de wensen en behoeften van de mensen
die er wonen. De beleving van de bewoners staat daarbij centraal.’

RIGO onderscheidt vier belangrijke thema’s die van invloed zijn op de leefbaarheid van een woonomgeving;
(1) de fysieke kenmerken van de woonomgeving, (2) de sociale kenmerken van de woonomgeving, (3) overlast
en (4) veiligheid. Het is van belang om de betrokkenheid van de inwoners bij hun wijk of dorp te vergroten. Het
gaat immers over hun toekomst in de wijk of het dorp. Zij typeren de leefbaarheid van hun woonomgeving.

De afgelopen jaren is de gemeente Almelo steeds meer gaan werken vanuit de belevingswereld van de
inwoner. Om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren zetten we de komende jaren in op de
doorontwikkeling van het wijkgericht werken. Centraal hierin staat het behalen van resultaten in de wijken en
dorpen vanuit de vraag en beleving van de inwoner. Dit doen we door het verder uitrollen van de ‘aanpak van
onderop’. Ook is een goede en integrale samenwerking binnen de gemeente als ook met partners zoals
woningcorporaties, welzijnswerk, onderwijs- en zorgorganisaties een vereiste. Hier is de komende jaren winst
te behalen. Door met de verschillende partijen vanuit een gezamenlijke visie te werken en plannen eerder op
elkaar af te stemmen kan samen meer bereikt worden. Dit lijkt simpel maar vraagt over en weer veel
vertrouwen in elkaar te hebben.

De wijkanalyses die in het voorjaar van 2022 zijn opgesteld in samenwerking met de woningcorporaties vormen
het vertrekpunt van deze aanpak. Uit de wijkanalyse blijkt dat de opgaven per dorp en wijk verschillen. Alle
dorpen en wijken krijgen onze aandacht maar verschil mag er zijn. Specifieke aandacht is er voor de buurten
Kerkelanden en Westeres en de wijken de Riet, Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, en Sluitersveld.

‘Leefbare wijken en dorpen’ wil flexibel meebewegen met onverwachte gebeurtenissen en inspelen op
ontwikkelingen en kansen die zich voordoen. Kortom: ‘Leefbare wijken en dorpen’ koerst op een brede ambitie
en pakt kansen die het onderweg tegenkomt. Leidraad hierbij is dat we aansluiten bij de identiteit
en dynamiek van de wijk of het dorp. Verschil mag er zijn. Het gaat om behalen van resultaten vanuit de vraag
en belevingswereld van de inwoner.


                                                        73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>4.2 Wat willen we bereiken?

4.2.1 Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo
Strategisch doel:
Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo

Toelichting:
De inzet van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is niet om alle wijken en dorpen naar een gemiddeld niveau te tillen,
er is verschil tussen de wijken en dorpen en dat mag blijven bestaan. Wel willen we in de wijken waar de
leefbaarheid onder druk staat zorgen dat de basis op orde is en blijft waarmee we stappen zetten in het
vergroten van de leefbaarheid. Voor de wijken waar de leefbaarheid voldoende dan wel goed is, willen we de
leefbaarheid op peil houden en daar waar mogelijk vergroten.

De definitie van RIGO volgend zetten we voor het verbeteren van de leefbaarheid in op de volgende
werkvelden:
    • In de wijk of dorp is het schoon, heel en veilig.
    • Wijken en dorpen zijn meer sociaal toekomstbestendig
    • Wijken en dorpen zijn meer fysiek toekomstbestendig


4.2.2 Versterken van de integrale samenwerking in én met wijken en dorpen
Strategisch doel:
Versterken van de integrale samenwerking in en met wijken en dorpen.

Toelichting:
Om Almelo een levendige en vitale stad te laten zijn, is goede samenwerking nodig met én tussen inwoners,
strategische partners als ook binnen de eigen gemeentelijke organisatie. De verschillende samenwerkingen en
deze (integraal) bij elkaar te brengen vraagt de komende jaren de nodige aandacht.

We zetten daarom in op de volgende werkvelden:
   • Het versterken van participatie
        door het verbeteren van bewonersparticipatie, overheidsparticipatie en participatie door
        maatschappelijke organisaties
   • Het versterken van het wijkgericht werken
        door het verbeteren van de samenwerking tussen lijn- programma en wijksturing


4.3 Wat gaan we daarvoor doen?
De activiteiten die we voor leefbare wijken en dorpen uitvoeren dragen veelal bij aan het realiseren van de
beide doelstellingen ‘het verbeteren van de leefbaarheid in heel Almelo’ en ‘het verbeteren van de integrale
samenwerking in én met wijken en dorpen’. Willen we samen meer bereiken op het verbeteren van de
leefbaarheid dan moeten we beter samenwerken. Andersom door de integrale samenwerking tussen partijen
te verbeteren, kan samen meer worden bereikt voor de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Daarom worden
de activiteiten voor beide doelstellingen in één paragraaf en in één tabel weergegeven.

Om de leefbaarheid in Almelo te vergroten zetten we in op onderstaande activiteiten. Dit doen we zoveel
mogelijk sámen met inwoners, externe partners en verschillende disciplines binnen de gemeentelijke
organisatie.




                                                      74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Activiteiten                Omschrijving
Uitvoeren wijk- en          Voor elke wijk en dorp maken we in 2023 een wijk/dorpsopgave als vervolg
dorpsopgaven                op de in 2022 samen met de woningcorporaties opgestelde wijkanalyses.
                            Ook het opstellen van de wijk/dorpsopgaven is een gezamenlijk project met
                            de woningcorporaties Beter Wonen en Sint Joseph. Daarnaast zijn inwoners
                            en andere stakeholders betrokken bij het opstellen van de wijkopgaven.
                            De wijkopgaven beschrijven per wijk en dorp de strategische opgaven. De
                            wijkregisseur zet in op het beter samenbrengen van plannen en
                            belangen van interne- en externe partners en inwoners. Zo komen we
                            tot een integrale aanpak per wijk waarbij wordt gewerkt aan het op peil
                            houden en verbeteren van de leefbaarheid in de wijken en dorpen. In de
                            periode 2024 tot 2027 geven we samen met de inwoners,
                            woningcorporaties en andere partners uitvoering aan deze wijkopgaven. De
                            wijkregisseur voert regie op het uitvoeren van de wijkopgave.
Ondersteunen                Initiatieven vanuit inwoners om hun woon- en leefomgeving te verbeteren
bewonersinitiatieven        worden in de periode 2024-2027 ondersteund. De initiatieven kunnen
                            betrekking hebben op alleen een straat of buurt dan wel een initiatief dat
                            van belang is voor een hele wijk of dorp of voor de hele stad. We helpen
                            initiatiefnemers met advies, kennis, het werven van vrijwilligers en
                            subsidies om het initiatief te realiseren, het creëren van draagvlak in de
                            buurt, met materiaal of met geld
Uitvoeren 'aanpak van       In de vorige coalitieperiode is met het programma Nieuwstraatkwartier de
onderop"                    nodige ervaring opgedaan met een ’aanpak van onderop’ Bij deze werkwijze
                            gaan we uit van de talenten en kwaliteiten die in een wijk aanwezig zijn. We
                            starten vanuit wat er al is en bouwen dit verder uit vanuit de prioriteiten
                            van de wijk. Deze manier van werken bestendigen we in het
                            Nieuwstraatkwartier en rollen we de komende jaren uit over de stad. We
                            beginnen in 2023 in de prioritaire wijken Ossenkoppelerhoek, Kerkelanden
                            en Wester-Sluitersveldlanden. In de periode 2024-2027 rollen we de aanpak
                            verder uit naar de andere wijken en dorpen. Een dergelijke aanpak vraagt
                            om een goede samenwerking met verschillende partners zoals inwoners,
                            woningcorporaties en welzijnswerk.
Verhogen onderhoudsniveau   In 2022 is besloten de kwaliteit van de openbare ruimte te verhogen en is
openbare ruimte             een inhaalslag gestart om de kwaliteit op het gewenste niveau te brengen.
                            Uit inspecties blijkt dat de inhaalslag die nodig is, omvangrijker is dan
                            verwacht. Een groot deel van het straatmeubilair staat scheef en is
                            versleten en de binnenstad is erg vervuild met kauwgom. Ook zijn er een
                            groot aantal slecht te onderhouden verharde locaties, waar veel onkruid
                            groeit en die moeilijk te bestrijden zijn. Door in 2024 en 2025 een extra
                            impuls te geven van totaal 750K, versnellen we de inhaalslag en brengen we
                            de kwaliteit van de openbare ruimte structureel op het vastgestelde niveau.
Wijkaccommodaties           Een plek voor ontmoeting is belangrijk voor de sociale cohesie in een wijk of
                            dorp. Almelo heeft tien wijkaccommodaties: 't Aahoes (Aadorp), 't
                            Brookshoes (Bornerbroek), 't Dok (Binnenstad), de Schöppe (De Riet), de
                            Trefhoek (Sluitersveld), MFA Eniver (Wierdensehoek), de Goossenmaat
                            (Nieuwstraatkwartier), de Driehoek (Ossenkoppelerhoek), de Schelf
                            (Schelfhorst) en 't Möl'nwiek (Windmolenbroek). De wijken
                            Noorderkwartier en Hofkamp hebben geen eigen wijkaccommodatie.



                                               75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                              Doelstelling is om de wijkaccommodaties maximaal in te zetten en te
                              benutten in het kader van het wijkgericht werken.

                              De huidige situatie van de wijkaccommodaties is in 2022 in kaart gebracht.
                              Er is onder andere naar voren gekomen dat er geen visie ligt over wat wij als
                              gemeente verstaan onder een wijkaccommodatie. De in het coalitieakkoord
                              meegegeven kaders vormen de basis voor de uitwerking en besluitvorming
                              voor de toekomstige inzet, financiering, beheer en exploitatie van de
                              wijkaccommodaties.

                              In 2023 is gestart met de visie op wijkaccommodaties, met het proces
                              rondom aanbesteding van de wijkcentra waarvan het beheer en de
                              exploitatie is ondergebracht bij Accres en een evenwichtige verdeling van
                              de middelen over de genoemde wijkaccommodaties.

                              In 2024 lopen de verschillende processen rondom wijkaccommodaties door.
                              Ook het vereenvoudigen van alle financiële stromen is een wens die in 2024
                              wordt opgepakt waarbij rekening gehouden met zowel het vastgoed, de
                              huisvesting en de activiteiten.
Toolbox evenwichtige wijken   In 2023 is gestart met het opzetten van een centraal punt waar de
                              meldingen van overlast worden verzameld. Zo ontstaat er een beeld welke
                              vorm van overlast waar speelt. Dit inzicht is een basis om te zien wie waar
                              aan zet is en welke mogelijke regeling in te zetten is om te komen tot
                              evenwichtige wijken.
                              Het Rigo heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de verschillende regelingen
                              die in te zetten zijn om te komen tot evenwichtige wijken.

                              In 2024 werken we verder aan deze toolbox en zetten de inhoud van de
                              toolbox in daar waar wenselijk en mogelijk.
Aanjagen verduurzamen         In de periode 2024-2027 zetten we, daar waar nodig, gerichte acties op om
particuliere woningen         inwoners te stimuleren hun woning te verduurzamen. Dit doen we in
                              overleg met programma Klimaat en milieu. De wijkregisseur en
                              bouwadviseur (uit programma Klimaat en milieu) trekken hierin samen op.
Pilot preventieve integrale   In 2024 willen we een pilot starten, gericht op het ontwikkelen van een
jongerenaanpak                preventieve integrale jongerenaanpak met als doelstelling: beperking uitval
                              onderwijs, beperking instroom uitkering en/of beperking geïndiceerde
                              zorgkosten. Hiervoor willen we eind 2023 een plan van aanpak uitwerken
                              dat ter accordering kan worden voorgelegd, gekoppeld aan de volgende
                              onderliggende prioritaire doelen voor de uitvoering:
                                   1. Extra inzet van expertise en middelen (preventief en curatief),
                                       gericht op zowel vermindering uitval onderwijs als instroom
                                       uitkering en inzet zorg- en participatiemiddelen;
                                   2. Ontwikkeling integrale dienstverlening en instrumentarium voor
                                       (kwetsbare) jongeren, vanuit interne ontschotting en
                                       samenwerking met de betrokken (keten)partners op basis van
                                       eigenaarschap.




                                                 76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>4.4 Monitoren en verantwoorden
Trends

Wijkkompas
Al geruime tijd heeft Almelo een wijkkompas. Het wijkkompas bevat op wijk- en buurtniveau naast de
statistische informatie over bevolking en wonen, informatie op de thema’s: fysieke leefomgeving, sociale
leefbaarheid, veiligheid, gezondheid & zorg, klimaat en inkomen. In het wijkkompas zijn urgentiescores
opgenomen. In 2023 zijn we gestart met een doorontwikkeling van dit wijkkompas.

Met het wijkkompas kan gemonitord worden door te volgen hoe een wijk of dorp zich ontwikkelt op lange
termijn, hoe de trends in de wijk of dorp zijn. In het wijkkompas zijn gegevens opgenomen vanaf 2014.

Via deze link kan het wijkkompas worden geopend.

Indicatoren
Voor het verkrijgen van subjectieve gegevens, waarderingen van inwoners op verschillende thema’s, wordt het
Almelo panel ingezet. Ook de vragenlijst van de tweejaarlijkse landelijke enquête ‘waar staat je gemeente’
wordt afgenomen bij de deelnemers aan het Almelo panel. In de loop der jaren is de representativiteit van het
Almelo ter discussie komen te staan. In 2023 is gestart met het weer representatief krijgen van het Almelo
panel. Representativiteit van het Almelo panel is een voorwaarde om een juist beeld te krijgen van wat de
inwoner van Almelo vindt van de voorgelegde thema’s. In de zomer van 2023 wordt de enquête ‘waar staat je
gemeente’ afgenomen. De gegevens uit deze enquête worden als nulmeting gebruikt daarom zijn in
onderstaande nog geen getallen bij de waarderingen opgenomen.

Thema Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal én fysiek) in heel Almelo
Indicator: Leefbaarheid voor geheel Almelo en per wijk
Bron: waarstaatjegemeente.nl

Thema Verbeteren van de integrale samenwerking in én met de wijken en dorpen
Waardering (in één score) van de gemeente op:
Waardering (in één score) van de gemeente op:
 • werkt samen met de buurt aan plannen, activiteiten en voorzieningen
 • geeft de buurt de ruimte om hun ideeën en plannen uit te voeren
 • helpt inwoners bij het uitvoeren van hun ideeën en plannen
(Bron: waarstaatjegemeente.nl)

Cijfers
Indicatoren stad en wijk/dorp niveau
Werkvelden: ‘schoon, heel en veilig’, sociaal en fysiek toekomstige wijken en dorpen
• Waardering openbaar groen/fysieke woonomgeving (Bron: waar staat je gemeente)
• Percentage inwoners dat aangeeft dat hun buurt de afgelopen 12 maanden/ jaren vooruit is gegaan
  (Bron: waarstaatjegemeente.nl)
• Percentage inwoners dat zich veilig voelt in de buurt (bron: waarstaatjegemeente.nl) waardering sociale
  betrokkenheid
(Bron: waarstaatjegemeente.nl)

Werkvelden: verbeteren participatie en versterken wijkgericht werken
• Aantal bewonersinitiatieven en daarbij betrokken inwoners (Bron: eigen telling)
• 10 integrale wijkopgaven, 2 integrale dorpsopgaven opgesteld met partners in 2023
• Percentage inwoners dat zich de afgelopen 12 maanden ingezet heeft voor hun buurt


                                                      77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>(Bron: waarstaatjegemeente.nl)

Aanvullende verantwoording
Kwalitatieve gegevens
   • Beschrijving van voorbeelden integrale samenwerking
   • Verhalen en filmpjes bewonersparticipatie/bewonersinitiatieven

Wat mag het kosten?
                                                                        Werkelijk /
Thema Leefbare wijken en dorpen                          Beschikbaar     Prognose
Jaar 2023                                                         625
Jaar 2024                                                         625
Jaar 2025                                                         625
Jaar 2026                                                         625
Totaal                                                          2.500             -
Bedragen x 1.000 euro

Toelichting:
We sluiten aan bij de dynamiek van de wijken en dorpen. Daarom ontwikkelen we per wijk of dorp een op maat
gemaakte aanpak. Dit bekent ook dat het geld wordt ingezet daar waar nodig. De ene wijk of dorp heeft
immers meer uitdagingen dan de ander. Deze middelen worden ingezet voor het “laaghangend fruit” (dingen
die inwoners belangrijk vinden en gemakkelijk te regelen zijn), het ondersteunen van bewonersinitiatieven en
het uitvoeren van de opgaven uit de – in 2023 op te stellen – wijkopgaven.




                                                    78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>5. Bijlagen

5.1 Stand van zaken moties
Vertrekpunt is het overzicht met de stand van zaken moties bij de Meerjarenprogrammabegroting 2023.
Afgehandelde moties zijn niet in dit overzicht opgenomen. Deze kunt u vinden in het overzicht met moties op
iBabs.
Omschrijving motie                    Datum                 Stand van zaken
                                      raadsvergadering
Onschuldpresumptie in                 29-11-2022            Het voorstel gaat binnenkort naar het college en
beleidsregels                                               de raad.
Geboortebos-Herdenkingsbos            10-11-2022            De raad heeft bij de behandeling van de begroting
                                                            2023 een motie aangenomen die het college
                                                            opdraagt een geboorte- en herdenkingsbos te
                                                            realiseren. In het financieel meerjarenperspectief
                                                            is hiervoor een bedrag van 25.000 euro per jaar
                                                            gereserveerd. De motie is in uitvoering.
Evaluatie bomenbeleid Almelo          10-11-2022            Op dit moment wordt er gezocht naar de juiste
                                                            vorm om aan inwoners te vragen hoe zij de
                                                            afgelopen jaren het beleid ervaren hebben.
                                                            Inwoners zijn doorgaans niet op de hoogte van
                                                            het bestaan van het gemeentelijk bomenbeleid.
                                                            Naar verwachting zal begin Q3 de raadpleging van
                                                            inwoners plaatsvinden en eind Q3 de evaluatie
                                                            gereed zijn om gepresenteerd te worden aan de
                                                            raad.
Lichtvervuiling                       10-11-2022            De motie is in uitvoering.
Indicatoren mbt de inclusieve         10-11-2022            Het onderwerp wordt meegenomen in het
arbeidsmarkt aanscherpen                                    actieplan sociaal domein.
Opkomst verkiezingen                  10-11-2022            Het fractievoorzittersoverleg besprak op 13-12-
                                                            2022 een voorstel " Verbeteren Op Komst".
                                                            Als vervolg stemde het fractievoorzittersoverleg
                                                            op 17-4-2023 in met het maken van een
                                                            nulmeting/enquête "Hoe kijkt de stad naar de
                                                            raad".
Besteding gelden Dierenwelzijn        10-11-2022            De motie is in uitvoering. Conform motie zal in de
                                                            programmabegroting 2024 inzicht worden
                                                            gegeven in de beschikbare middelen voor
                                                            dierenwelzijn.
Standplaatsenbeleid woonwagens        10-11-2022            Er is een onderzoek gedaan naar de meest
                                                            kansrijke locaties. De planning is voor de zomer
                                                            een collegevoorstel gereed te hebben.
Schone Lucht Akkoord                  10-11-2022            De opdracht is in gang gezet bij de
                                                            Omgevingsdienst (ODT). Periodiek wordt het ODT
                                                            bevraagd naar hun voortgang van het gehele
                                                            milieuprogramma.
                                                            Naar verwachting komt er over drie maanden een
                                                            college- en raadsvoorstel en kan er voorafgaand
                                                            een raadszaken plaatsvinden.
Mogelijkheden collectief en           10-11-2022            De motie sluit aan bij hervormingen in de
groepsgewijs aanbod bij                                     Jeugdwet. De motie zal opgepakt worden in de
veelvoorkomende problemen                                   doorgaande lijn van de hervormingsagenda, die
                                                            nog niet is vastgesteld. Door het vaststellen van
                                                            de hervormingsagenda wordt de mogelijkheid van



                                                     79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                     het ontwikkelen van collectieve en groepsgerichte
                                                     voorzieningen vergroot en er wordt meer ruimte
                                                     gecreëerd voor de samenwerking met andere
                                                     sectoren zoals bijvoorbeeld het onderwijs.
Aansluiten op Muziekakkoord Meer   10-11-2022        In het Kunst, cultuur Educatie Platform Almelo
Muziek in de klas                                    (KEPA) zijn afgelopen half jaar de mogelijkheden
                                                     voor de invulling van de motie “aansluiten op
                                                     muziekakkoord “meer muziek in de klas”
                                                     besproken en de (muziek)partners in Almelo in
                                                     beeld gebracht. De komende periode moeten de
                                                     vorm, inhoud en samenwerking duidelijk worden.
Wonen en zorg voor 65-plussers     10-11-2022        Alle nieuwbouw is toekomstbestendig/levensloop
                                                     geschikt. Dit geldt voor zowel koop- als
                                                     huurwoningen. Daarnaast faciliteert gemeente
                                                     Almelo “Beter Wonen” waar nodig om een
                                                     appartementencomplex om te bouwen naar een
                                                     appartementencomplex voor senioren. Verder
                                                     gaan we (in regionaal verband) bezig met een
                                                     woon-zorgvisie waarin naast de aandachtgroepen
                                                     ook aandacht wordt besteed aan wonen en zorg
                                                     voor ouderen.
Aanstellen NME medewerker          10-11-2022        De motie is in uitvoering.
Samenwerking 1 Twente in 2023      10-11-2022        Zie stand van zaken motie “Verdere
                                                     professionalisering Omroep Almelo”.
Verdere professionalisering        10-11-2022        De moties “Samenwerking 1Twente in 2023” en
Omroep Almelo                                        “Verdere professionalisering Omroep Almelo”,
                                                     zijn opgenomen in het vervolgproces aanwijzing
                                                     lokale publieke media-instelling. Beide omroepen
                                                     is gevraagd een plan in te dienen voor invulling
                                                     van de moties.
Wijkcentrum Egbertus               10-11-2022        Subsidieaanvraag is goedgekeurd en de subsidie is
                                                     uitgekeerd. De motie is afgedaan.
Een groen en innovatief            1-11-2022         XL Businesspark 2 zal worden ontwikkeld als
bedrijventerrein                                     groen, innovatief en duurzaam bedrijventerrein.
                                                     De plannen worden op dit moment uitgewerkt.
                                                     De natuurwaarden zullen daar waar nodig ruim
                                                     worden gecompenseerd in het toekomstige groen
                                                     van het XL Businesspark 2. XL Businesspark 2 zal
                                                     op het aspect duurzaamheid worden getoetst aan
                                                     de BREEAM-systematiek op het niveau ‘excellent’.
                                                     Om het niveau ‘excellent’ te behalen zal het
                                                     toepassen van innovatieve technieken
                                                     noodzakelijk zijn op het gebied van de
                                                     energievoorziening, materiaalgebruik, leefklimaat
                                                     en natuur-inclusiviteit. De raad zal tussentijds op
                                                     de hoogte worden gehouden van de stand van
                                                     zaken.
Kadernota XL Businesspark 2        1-11-2022         Op basis van de uitgangspunten die zijn
                                                     vastgelegd in de kadernota wordt gewerkt aan de
                                                     voorbereiding van het omgevingsplan, de
                                                     milieueffectrapportage en het
                                                     grondexploitatieplan. Deze worden naar
                                                     verwachting eind 2024 afgerond.

                                                     Om een brede groep blijvend te informeren is een
                                                     communicatieplan opgesteld.



                                                80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Rotonde Bornerbroeksestraat-      27-9-2022           Er wordt een investeringsvoorstel opgesteld ten
Ambachtstraat                                         behoeve van de begroting.
Topinkomens +                     8-3-2022            Vanuit recente jurisprudentie en in samenwerking
ontslagvergoedingen verbonden                         met andere gemeenten in onze regio worden de
partijen + gesubsidieerde                             mogelijkheden – in lijn met de motie- onderzocht.
instellingen beperken
Integriteitsonderzoek Twence      21-12-2021          Het college heeft besloten de uitvoering van de
                                                      motie vooralsnog aan te houden zolang de extern
                                                      geleide bemiddelingspoging (waar de poging tot
                                                      aandelenverkoop onderdeel van is) nog loopt. Na
                                                      afloop van het bemiddelingstraject zal opnieuw
                                                      worden bezien of de motie in uitvoering kan
                                                      worden gebracht.
Gehandicaptenparkeerplaatsen in   29-6-2021 (P-nota   De motie wordt betrokken bij de planvorming in
de directe nabijheid van de       2021)               de binnenstad.
vernieuwde binnenstad
Beter en breder tarievenbeleid    26-5-2021           Binnenkort komt er een collegevoorstel voor het
nieuw zwembad                                         vaststellen van de tarieven voor sport voor
                                                      seizoen 23-24 en
                                                      tarieven voor het nieuwe zwembad voor het
                                                      seizoen 24-25.
                                                      De tarieven worden altijd aangepast op basis van
                                                      de index zoals die ook in de gemeentebegroting
                                                      wordt toegepast. We stemmen dit af met het
                                                      sportbedrijf.
Generatietoets                    7-11-2019           In samenwerking met het ministerie van BZK is de
                                  (begroting 2020)    Generatietoets nog in ontwikkeling. Tijdens de
                                                      uitwerking van pilots worden inzichten verzameld
                                                      over de toepassing van de Generatietoets. Deze
                                                      inzichten worden getoetst bij betrokkenen,
                                                      diverse (jongere) organisaties en planbureaus. Op
                                                      basis daarvan wordt de Generatietoets verder
                                                      ontwikkeld. Almelo wacht nog op de definitieve
                                                      uitwerking om te beoordelen in hoeverre het ook
                                                      op gemeentelijk niveau kan worden toegepast.




                                                 81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>