<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                    3 februari 2025
                                            Notitie
             Strategie gemeentelijke rolneming in warmtenetten
Inleiding
Aanleiding en doel notitie
Deze notitie is opgesteld naar aanleiding van het adviesrapport ‘Verkenning gemeentelijke
rolneming in warmtenetten’ door Fakton Energy in november 2024. De gemeente heeft in het
Klimaatakkoord de regierol voor de Warmtetransitie gekregen. De gemeente kan op verschillende
manieren invulling geven aan die regierol daarom is Fakton Energy gevraagd om de gemeente
hierin te adviseren. De aanbevelingen met betrekking tot het invulling geven aan de regierol bij
warmtenetten zijn vertaald naar een korte- en lange termijnstrategie. Deze notitie beschrijft die
strategie van de gemeentelijke rolneming in warmtenetten. De nadere keuzes over rolneming
worden uiteindelijk per project gemaakt.
Het doel van deze notitie is ter ondersteuning van het bestuurlijk besluitvormingsproces over de
strategie van de gemeentelijke rolneming in warmtenetten. Deze notitie hoort bij BenW-2511132.
Context
De gemeente Almelo heeft conform het landelijke Klimaatakkoord het doel gesteld om uiterlijk in
2050 aardgasvrij te zijn. Nieuwbouw wordt al sinds 2021 aardgasvrij gebouwd. De opgave is om
ook de bestaande bebouwing aardgasvrij te maken. In de Warmtevisie (2020) staat beschreven
welke drie gebieden met bestaande bouw beoogd zijn om als eerste aardgasvrij(klaar) te worden.
Landelijk werkt Nederland toe naar integrale, lokale energiesystemen. Dit is een
verdelingsvraagstuk waarbij het gaat om de totale vraag naar en aanbod van energie in de wijken
(elektriciteit, warmte en koeling, inclusief opslag), nu en in de toekomst. Het antwoord op de
vraag hoe we het energiesysteem gaan inrichten, is onze opdracht voor de komende jaren. Met
het (nog vast te stellen) Warmteprogramma zetten we een eerste stap richting 2035 en geven we
een doorkijk naar 2050. Wat uit de analyses naar alternatieven duidelijk wordt, is dat
warmtenetten nodig zijn om het energiesysteem haalbaar en betaalbaar te maken.
De ontwikkeling van warmtenetten is complex en vraagt gedurende het proces om keuzes van
alle betrokken stakeholders. Deze notitie bevat de strategie op korte- en lange termijn om tot het
maken van keuzes te komen.
Richtinggevende uitgangspunten
In de uitvoering van warmteprojecten hanteren we een set richtinggevende uitgangspunten ten
aanzien van de rol van de gemeente Almelo. De richtinggevende uitgangspunten zijn:
     - Beperken financieel risico voor gemeente. De aanleg en exploitatie van warmtenetten zijn
         kapitaalintensieve projecten. De grootste investering zit in de aanleg van de
         infrastructuur, waarvoor kapitaal dient te worden ingebracht. De gemeente Almelo staat
         terughoudend tegenover financieel aandeelhouderschap in een warmtebedrijf met als
         doel het beperken van het financiële risico voor de gemeente.
     - Regie op ontwikkeling en realisatie warmtenetten. De gemeente Almelo wil haar regierol
         inzetten om de ontwikkeling en realisatie van warmtenetten aan te jagen en op gang te
         brengen. De gemeente ziet het bezitten en beheren van een warmtebedrijf niet als haar
         kerntaak maar kan wel instrumenten inzetten om de ontwikkeling van een warmtebedrijf
         op gang te brengen en eventueel later over te dragen aan andere stakeholders.
     - Betaalbaarheid voor de eindgebruikers. Energiearmoede is een groot thema in Almelo.
         De aansluitkosten en tarieven voor een warmtenet moeten daarom betaalbaar blijven
Pagina 1 van 4
DCS – 2591531
Intern – 2595014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>         voor de eindgebruikers. De gemeente zet haar regierol in om aan te sturen op betaalbare
         aansluitkosten en tarieven voor de eindgebruikers.
     -   De warmtetransitie en stadsontwikkeling worden nauw op elkaar afgestemd. Almelo
         kent een grote verstedelijkingsopgave. De ontwikkelingen van warmteprojecten moeten
         goed aansluiten bij de ontwikkeling van de woningsector. Voor zowel de warmtetransitie
         als de verstedelijkingsopgave zijn woningbouwcorporaties belangrijke partners. Beide
         ontwikkelingen vragen grote inspanningen en investeringen. Vanuit de projecten wordt
         hier verbinding mee gemaakt.
     -   Rol in lijn met kerntaak van de gemeente. Een warmtebedrijf met een verdienmodel
         besturen is geen kerntaak van een gemeente. Bij verbonden partijen geldt vaak dat de
         kennis over de jaren heen vermindert, zeker als het werk puur uitvoerend van aard is
         geworden. Daarmee wordt de gemeentelijke sturing ook steeds minder effectief. In haar
         rolnemingskeuze kijkt de gemeente Almelo in hoeverre een rol past bij de aard van haar
         organisatie.
     -   Betrouwbare en stabiele samenwerkingspartners. Veel stakeholders vinden het
         belangrijk om te werken met partijen die lokaal bekend zijn en als betrouwbaar en stabiel
         worden gezien. Dit geeft vertrouwen in de samenwerking op lange termijn, wat nodig is
         voor een succesvol warmtebedrijf. De gemeente Almelo zet in op samenwerking met
         lokale dan wel bovenlokale warmtepartners die zorg dragen voor stabiliteit en een
         meerjarig partnerschap.
     -   Aansluiten bij relevante overlegstructuren. Om zicht te krijgen op de ontwikkelingen die
         gaande zijn, en om het belang van Almelo te kunnen behartigen sluiten we aan bij
         relevante overlegstructuren.
     1. Korte termijnstrategie
Op de korte termijn is het van belang dat warmteprojecten doorgang vinden. Concreet speelt dit
in Aalderinkshoek, waar we tevens een landelijke ‘proeftuin aardgasvrije wijken’ zijn. Bij het
bedrijventerrein aan de Bornsestraat waar de restwarmte van Urenco kan worden ingezet voor
de verwarming van bedrijven, het ziekenhuis en woningen. Het derde gebied ligt in
Windmolenbroek, daar ligt een bestaand warmtenet van Cogas. Voor de omliggende buurten
wordt gekeken of daar ook een haalbaar en betaalbaar warmtealternatief is voor aardgas.
Gaandeweg blijkt uit de haalbaarheidsonderzoeken tot nu toe dat een collectieve
warmtevoorziening voor Aalderinkshoek en Bornsestraat (met een doorloop naar
Windmolenbroek) kansrijk is. Omdat de warmtemarkt- en wetgeving nog in ontwikkeling is, en
we dus nog niet precies weten hoe de warmtesector straks georganiseerd gaat worden, hanteert
de gemeente Almelo de set bovenstaande uitgangspunten als leidraad voor de ontwikkeling van
warmteprojecten. Deze uitgangspunten zorgen ervoor dat de gemeentelijke rol zich richt op de
gemeentelijke taken, namelijk het voeren van regie en het sturen door middel van wettelijke taken
en bevoegdheden. Dit betekent ook dat samenwerkingspartners bij de projecten betrokken
moeten worden om de warmteprojecten te ontwikkelen en exploiteren.
Door aangekondigde wetgeving – de Wet collectieve warmte (verder: Wcw) – vindt er op de korte
en (middel)lange termijn een verandering plaats op de warmtemarkt. De Wcw schrijft voor dat
warmtebedrijven een publiek meerderheidsaandeel moeten hebben om warmte te mogen
transporteren en leveren aan afnemers. Dit heeft tot gevolg dat private energiebedrijven zich
terugtrekken uit de warmtemarkt en publieke realisatiekracht ontwikkeld moet worden. Het is de
verwachting dat op regionale en provinciale schaal energiebedrijven ontstaan waar
realisatiekracht georganiseerd is. Voor de ontwikkelingen in Almelo op de korte termijn is het van
belang om deze ontwikkelingen actief te volgen en waar wenselijk op deze ontwikkelingen op
bovenlokale schaal te anticiperen.
Pagina 2 van 4
DCS – 2591531
Intern – 2595014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>     2. Lange termijnstrategie
De verwachting is dat de warmtemarkt zich op de lange termijn (10 jaar en verder) gaat
ontwikkelen naar beheer en eigendom van warmtenetten op grotere schaal (50.000+
aansluitingen). Voor een succesvolle werking van een warmtebedrijf is deze schaal op termijn
noodzakelijk qua bedrijfsvoering (sluitende businesscase), maar ook qua leveringszekerheid. Om
deze groei en samenwerking te ondersteunen, sluiten we ons aan bij de overlegstructuren op
zowel regionaal als provinciaal niveau. Dit stelt ons in staat om de belangen van Almelo effectief
te vertegenwoordigen en actief bij te dragen aan regionale en provinciale besluitvorming.
Daarnaast volgen we nauwgezet de landelijke ontwikkelingen op het gebied van wetgeving,
regelingen en financieringsconstructies die van invloed kunnen zijn op de warmtesector. Door
deze ontwikkelingen goed in de gaten te houden, kunnen we, waar nodig, anticiperen en de
ontwikkelingen meenemen in de lokale projecten.
Deze nationale en provinciale ontwikkelingen zijn van belang voor de gemeente Almelo, vooral
als het gaat om de toekomstige rol die de gemeente zal spelen in warmtenetten. Er wordt daarom
nu nog geen keuze in rolneming gemaakt. Het is essentieel om deze ontwikkelingen te blijven
volgen en te integreren in de lange termijnstrategie, zodat we voorbereid zijn op de uitdagingen
en kansen die zich voordoen.
Inhoudelijke toelichting op de ontwikkelingen:
Nationale ontwikkelingen
In aanloop naar de vaststelling van de Wcw zijn er twee voor Almelo belangrijke ontwikkelingen
om nauwgezet te volgen. De eerste is op landelijk niveau. Dit betreft de aanwijzing van
Energiebeheer Nederland (verder: EBN) als vooruitgeschoven investeringsorganisatie van het
Rijk. Met de inwerkingtreding van de Wcw is waarschijnlijk EBN de nationale deelneming voor
warmteprojecten. EBN hanteert voor investeringen de strategie om op regionale schaal in
warmtebedrijven deel te nemen als minderheidsaandeelhouder. Ook werkt EBN aan de
opschaling van de eigen bedrijfsvoering voor de uitvoeringstaken die bij een warmtebedrijf
komen te liggen als beheerder en exploitant van een warmtenet.
Daarnaast zijn de vier grootste netbeheerders aan het voorsorteren op de verruiming van
mogelijkheden in het leveren van warmte onder de nieuwe Energiewet. Op dit moment geldt er
een transportverbod voor netbeheerders. Dit verbod wordt met de inwerkingtreding van de Wcw
opgeheven. Netbeheerders mogen vanaf dat moment ook warmtenetten exploiteren en warmte
leveren aan huishoudens en bedrijven. Verschillende netbeheerders hebben reeds een
warmtebedrijf opgericht, zoals Enpuls en Firan, dochterondernemingen van respectievelijk
Enexis en Alliander. Met deze warmtebedrijven zijn de netbeheerders voornemens om binnen
het eigen verzorgingsgebied vergelijkbaar met EBN te investeren op aandeelhoudersniveau in
regionale warmtebedrijven.
De netbeheerders en EBN beschikken naast investeringsmogelijkheden ook over veel expertise
en uitvoeringskracht. Het is in het belang van Almelo dat er regionale warmtebedrijven ontstaan
en ook de ruimte krijgen om in lokale projecten te investeren.
Regionale ontwikkelingen
De tweede ontwikkeling is een verkenning naar een interprovinciaal warmtebedrijf. De provincies
Drenthe en Overijssel onderzoeken gezamenlijk de mogelijkheid voor een boven-provinciaal
warmtebedrijf samen met EBN en de netbeheerders Cogas, Enexis en RENDO. Deze boven-
provinciale entiteit kan participeren in lokale warmtebedrijven- en projecten, waarbij de
gemeente niet noodzakelijk aandeelhouder hoeft te zijn. Hoewel de provincies nog in de
Pagina 3 van 4
DCS – 2591531
Intern – 2595014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>verkenningsfase zitten, is het voor Almelo gezien de bovenstaande strategie van belang dat deze
entiteit opgericht wordt en lokale projecten kan ondersteunen.
Pagina 4 van 4
DCS – 2591531
Intern – 2595014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>