<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Regiovisie
Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling in
Twente




Enschede, 11 november 2014
PB/14/1917/rghgkm
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Voorwoord ................................................................................................... 3

Samenvatting ............................................................................................... 5

1.     Achtergrond ......................................................................................... 6
1.1    Ontwikkelingen in het sociaal domein .............................................................. 7
1.2    Aanpalende wet- en regelgeving .................................................................... 8
1.3    Ontwikkelingen in het veiligheidsdomein .......................................................... 8
1.4    Startfoto gemeenten regio Twente ................................................................. 9
1.5    Financiële middelen ................................................................................... 9


2.     Definities .......................................................................................... 11

3.     Uitgangspunten ................................................................................... 15

4.     Doelen en ambities .............................................................................. 19

5.     Lokale - en regionale taken .................................................................... 21

6.     Financiële afspraken ............................................................................ 26

Bijlage   1.          Afkortingen ............................................................................   27
Bijlage   2.          Ketenpartners .........................................................................    28
Bijlage   3.          Regie in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling .............                29
Bijlage   4.          Financiële afspraken centrumgemeente en andere gemeenten in de regio                       31
Bijlage   5.          Omvang huiselijk geweld en kindermishandeling ...............................              32




                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord

Voor u ligt de regionale visie van de veertien gemeenten in Twente op de aanpak van
huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze visie is opgesteld in nauwe samenwerking met
relevante ketenpartners1 op dit gebied. Dat op zich is al een positief gegeven. We weten
elkaar in Twente op relevante terreinen goed te vinden. Samen14 is daar een voorbeeld van
en ook deze regiovisie getuigt van de na te streven regionale samenwerking tegen de
achtergrond van optimale lokale verantwoordelijkheden en regievoering.

De komende jaren worden we als gemeenten in toenemender mate verantwoordelijk voor
het bieden van ondersteuning aan kwetsbare burgers. Denk hierbij onder andere aan de
decentralisatie van AWBZ-functies naar de Wmo en de invoering van de nieuwe jeugdwet.
Parallel hieraan werken we aan de verbetering van het stelsel voor aanpak van geweld in
huiselijke kring en kindermishandeling. Hierin zijn niet alleen centrumgemeenten, maar alle
gemeenten verantwoordelijk voor een geïntegreerde aanpak op dit gebied. Het is dan ook
noodzakelijk de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in te bedden in beleid
dat we lokaal ontwikkelen, gericht op samenhang in de uitvoering binnen het sociaal domein.
Tegelijk vraagt de schaal waarop de ondersteuning is georganiseerd nadrukkelijk om
regionale afstemming en samenwerking. Onze gezamenlijke visie leidt er toe dat alle
betrokkenen, zowel lokaal als regionaal, hun verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de
aanpak van geweld in huiselijke kring en kindermishandeling. De hardnekkigheid van
huiselijk geweld en kindermishandeling vraagt daarbij om een zo doeltreffend mogelijke
aanpak, terwijl de bezuinigingsopgave ons uitdaagt om beschikbare middelen zo doelmatig
mogelijk in te zetten.

Huiselijk geweld en kindermishandeling hebben een (te) grote impact op het leven van
betrokkenen en op de samenleving. Waar we kunnen moeten we deze onveilige situaties
herkennen, stoppen, normaliseren én voorkomen.

Dhr. P.E.J. den Oudsten
Burgemeester van Enschede voorzitter van de stuurgroep Huiselijk Geweld, namens de
portefeuillehouders van de veertien gemeenten in Twente.




1
    Zie bijlage 2.
                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Leeswijzer

Deze regionale visie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling is als volgt
opgebouwd. Eerst wordt de achtergrond van onze regiovisie beschreven. Vervolgens
definiëren we relevante begrippen. Aansluitend bespreken we onze inhoudelijke
uitgangspunten en beschrijven we onze doelen en ambities. Vervolgens lichten we toe hoe
we de onderverdeling in regionale en lokale taken en verantwoordelijkheden zien.




                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samenvatting

Gemeenten zijn verplicht om hun aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties voor 1 januari
2015 vast te leggen in een regionale visie voor de periode 2015 – 2018. Het gaat hierbij om
zowel partnermishandeling, ouderenmishandeling als kindermishandeling. In Twente kiezen
we voor de term: “Aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling” om daarmee ook in de
naamgeving de focus op kinderen te houden.

De regiovisie Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling sluit aan bij andere
ontwikkelingen in het sociale domein, zoals de Wmo 2015 en het samenvoegen van de
huidige AMK en SHG tot Veilig Thuis Twente. De regiovisie beschrijft de doelen en ambities,
is ondersteunend aan het lokale beleid en geeft de grote lijnen aan voor de zaken die
regionaal opgepakt worden voor alle veertien gemeenten. De visie beschrijft ook een
expertise- en opschalingsmodel voor zaken die de lokale situatie te boven gaan en/of
regionaal efficiënter georganiseerd kunnen worden.

De taken op het gebied van de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling bestaan in
principe uit de reeks: preventie/signaleren; analyse en interventie; en herstel en nazorg.
Zoals in het voorwoord benoemd: waar we kunnen moeten we deze onveilige situaties
herkennen, stoppen, normaliseren én voorkomen

Voor een dekkende en sluitende aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is een
adequate verdeling tussen lokale en regionale taken van belang. Voor die aanpak en
verdeling hanteren we in Twente een aantal uitgangspunten. Deze uitgangspunten zijn ook
richtinggevend bij de daadwerkelijke inrichting en vormgeving van lokale en regionale taken.

Het betreft de volgende uitgangspunten:
• Veiligheid voorop en die van kinderen in het bijzonder
• Systeemgericht
• Snel handelen
• Outreachend
• Primaat lokaal
• Intersectorale samenwerking
• Focus op eigen kracht en sociaal netwerk

Belangrijk bij de verdeling van de lokale en regionale taken is het uitgangspunt ‘primaat
lokaal’. Dat betekent dat alleen zaken die de lokale situatie te boven gaan en/of regionaal
efficiënter georganiseerd kunnen worden, regionaal worden opgepakt. Casemanagement is
altijd een lokale verantwoordelijkheid. Taken met een duidelijk regionale component zijn:
• Afstemming met strafrechtketen - justitie/veiligheidshuis
• Opvang in situaties van acuut veiligheidsrisico
• Opschalen naar de aanpak Code ROOD
• Vormgeving en gebruik maken van Veilig Thuis Twente (het advies en meldpunt huiselijk
     geweld en kindermishandeling)




                                              5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.   Achtergrond


Savanna
De politie trof het levenloze lichaam van de driejarige Savanna in september 2004 bij toeval
aan in de kofferbak van haar moeders auto. De verdachten reden in Holten een weg in waar
geen verkeer was toegestaan en werden aangehouden. Behalve het lijkje vond de politie
ook een schep in de auto. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) wilden de moeder en haar
vriend Savanna in het bos begraven. Op de achterbank van de wagen zat een vier maanden
oude baby.

Savanna bleek in de woning van de moeder om het leven te zijn gebracht. Tegenover de
politie verklaarden de moeder en haar vriend dat ze het kind soms lastig vonden en haar dan
onder de koude douche zetten. De directe buren hadden hiervan al eerder melding gemaakt.
Aan de dood van het meisje gingen volgens het OM maanden van mishandeling,
vernedering en uithongering vooraf. Toen ze overleed, woog ze nog maar tien kilo.



Deze casus kennen we vanwege de landelijke publiciteit allemaal maar er zijn jammer
genoeg ook meer dan voldoende regionale voorbeelden:

•    Twee jonge kinderen die aangetroffen worden in een woning na melding van
     wapenbezit. In de woning worden wapens en verdovende middelen aangetroffen. Het
     tijdstip van het bezoek aan de woning is 23.30 uur, de kinderen lopen op dat moment
     rond in de woonkamer waar ze, naar later blijkt getuige zijn geweest van drugshandel
     en wapenruil.
•    Een moeder vlucht met haar kinderen de straat op en wordt elders buiten de regio
     ondergebracht nadat ze met haar kinderen gedwongen getuige was van een “voorbeeld
     afranseling”, iets wat haar ook te wachten zou staan wanneer ze weer eens niet
     onmiddellijk deed wat haar gezegd werd.
•    Een jongeman, frequent gebruiker van GHB die oma onder dreiging met geweld dwingt
     geld te pinnen en valse verklaringen af te leggen aan de politie.
•    Een vrouw die drie jaar lang haar twee dochters alle contact met de buitenwereld
     verbiedt.
•    Een oma die meldt dat het niet goed gaat met haar kleinkinderen van 7 maanden, 3 en
     4 jaar oud. Na afgedwongen contact treffen politie en jeugdzorg een zorgwekkende
     situatie aan. Een kleine illustratie: de slaapkamer bestaat uit een kale ruimte met in de
     hoek een vuile kapotte matras, geen lakens en kussens, wel een kapotte slaapzak en
     een hoop met voornamelijk oude en vieze kleding. De inhoud van de koelkast maakte
     het beeld er niet positiever op.
•    Een zoon die consequent en langdurig dreigementen uit en treiteracties onderneemt
     richting ouders, grootouders en verdere familie.




                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Een andere ook landelijk bekende zaak die in Twente speelde is het gezinsdrama aan de
Utrechtlaan in Enschede.


Gezinsdrama Enschede

In een flatwoning aan de Utrechtlaan in Enschede zijn vier mensen doodgeschoten. Het gaat
om een jongen van 9, twee vrouwen van 18 en 35 en een man van 33. De man is
waarschijnlijk de dader. De man was de ex-vriend van de bewoonster. Er waren ook twee
andere vrouwen en twee kinderen in het huis tijdens de schietpartij.

De politie kreeg om donderdagavond om 11 uur een melding dat er een man met een
vuurwapen rondliep. Bij aankomst hoorde de politie schoten en kon de twee vrouwen en
kinderen in veiligheid brengen. Binnen trof de politie vier doden aan waaronder de
vermoedelijke dader.



Deze casus is de directe aanleiding geweest om de Code ROOD werkwijze te introduceren.

Geschat wordt dat jaarlijks landelijk circa 200.000 personen slachtoffer worden van (evident)
huiselijk geweld, terwijl ruim 118.000 kinderen worden blootgesteld aan een vorm van
kindermishandeling (Factsheet Huiselijk geweld. Movisie, 2013). Huiselijk geweld2 en
kindermishandeling veroorzaken veel persoonlijk leed en de gevolgen ervan werken een
leven lang door. Het voorkomen, stoppen en terugdringen van huiselijk geweld en
kindermishandeling is dan ook van groot belang. Als gemeenten krijgen we hierin vanaf 1
januari 2015 een veel grotere verantwoordelijkheid, waar we – gezien de impact van huiselijk
geweld en kindermishandeling – niet lichtvaardig mee om mogen gaan. In dit hoofdstuk
lichten we de achtergrond van deze nieuwe taken toe.

1.1 Ontwikkelingen in het sociaal domein
Al langer bestaat de wens om tot één aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te
komen. De aanpak van kindermishandeling en de aanpak van huiselijk geweld hebben ieder
een eigen geschiedenis. In beide gevallen bestaat een heel stelsel van betrokken organisaties
en zijn afspraken gemaakt tussen deze organisaties over de bestrijding van huiselijk geweld
en kindermishandeling. Huiselijk geweld en kindermishandeling hebben veel met elkaar te
maken. In specifieke zin gaat het dan bijvoorbeeld om kinderen die getuige zijn van
partnergeweld. In algemene zin betreft het de noodzaak transgenerationele overdracht van
kindermishandeling en huiselijk geweld te doorbreken, duurzame veiligheid te creëren,
ontwrichting van mensenlevens te voorkomen en tegen te gaan, hoge maatschappelijke
kosten terug te dringen, et cetera.

In 2011 is besloten dat alle gemeenten verantwoordelijk worden voor een sluitende aanpak op
het gebied van geweld in huiselijke kring en kindermishandeling. Dit heeft niet alleen te maken
met de nauwe samenhang tussen kindermishandeling en huiselijk geweld, maar ook met de

2
    Definities zijn opgenomen in hoofdstuk 2.
                                                7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>toename van gemeentelijke verantwoordelijkheden in het sociaal domein: de decentralisatie
van diverse AWBZ-functies naar de Wmo, maatregelen op het gebied van beschermd wonen,
vrouwenopvang, inloop GGZ, de invoering van de nieuwe Jeugdwet en de Participatiewet, et
cetera. Die toegenomen lokale verantwoordelijkheid gecombineerd met de verwevenheid van
huiselijk geweld en kindermishandeling leiden logischerwijs tot een meer integraal en meer
lokaal georiënteerde aanpak.

Van ons als gemeenten wordt verwacht dat wij samenhang aanbrengen tussen de toename
van taken en verantwoordelijkheden in het sociaal domein en de aanpak van geweld in
huiselijke kring en kindermishandeling. Elke gemeente moet lokaal een sluitende aanpak en
een samenhangend netwerk van relevante ketenpartners op het gebied van huiselijk geweld
en kindermishandeling realiseren. Het gaat daarbij onder meer om het voorkomen,
signaleren, ingrijpen, stabiliseren, normaliseren, veiligheid creëren en nazorg bieden op het
gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Als gemeenten krijgen we vanaf 1 januari 2015 specifiek de opdracht om een bovenlokaal
advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling te organiseren. Het gaat
hierbij om een samenvoeging van het huidige Advies- en Meldpunt Kindermishandeling
(AMK) en het huidige Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG). Dit betekent concreet dat we
gezamenlijk de organisatie Veilig Thuis Twente (VTT) oprichten (zie ook hoofdstuk 5 van
deze regiovisie).

1.2 Aanpalende wet- en regelgeving
De aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld wordt in belangrijke mate ingekaderd
door de Wet maatschappelijke ondersteuning en de nieuwe Jeugdwet. Eerder zijn op het
gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling de Wet verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling (in 2013) en de Wet tijdelijk huisverbod (in 2009) van kracht
geworden.

De Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verplicht alle
organisaties en individuele beroepsbeoefenaren in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs,
kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie met een meldcode te
werken. De meldcode bevat een stappenplan dat beschrijft wat een professional moet doen
bij (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld.

De Wet tijdelijk huisverbod regelt dat een pleger van huiselijk geweld of kindermishandeling
(of een ernstig vermoeden daarvan) in beginsel tien dagen zijn of haar woning niet meer in
mag en in die periode ook geen contact mag opnemen met de partner of de kinderen. Deze
maatregel biedt de mogelijkheid benodigde hulpverlening op gang te brengen en escalatie te
voorkomen. Het huisverbod wordt uitgereikt/opgelegd door burgemeesters.

1.3 Ontwikkelingen in het veiligheidsdomein
In het veiligheidsdomein en in het sociale domein zijn twee aan elkaar tegengestelde
ontwikkelingen gaande. Het uitgangspunt bij decentralisaties is dat gemeenten de regie op
jeugd, zorg en werk voeren. Dat wordt zo dicht mogelijk bij de burger georganiseerd. In het
kader van deze decentralisaties in het sociale domein, is landelijk ook besloten om de regie
op de Veiligheidshuizen van het ministerie van Veiligheid en Justitie over te dragen naar de
gemeenten, inclusief de landelijke financiële middelen. Gemeenten krijgen zo meer
mogelijkheid om integrale regie te voeren op de sociale veiligheid, jeugd, zorg en
participatie.

                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Tegelijkertijd is er sprake van centralisatie en schaalvergroting binnen het veiligheidsdomein.
Gemeenten hebben te maken met het Openbaar Ministerie, Politie, Reclassering, Raad voor
de Kinderbescherming en Dienst Justitiële Instellingen. Zij worden aangestuurd door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie en zijn georganiseerd op een grotere schaal (met de
komst van de landelijk politie functioneert de politie Twente onder de eenheid Oost die de
provincies Gelderland en Overijssel omvat, ook de arrondissementele herindeling van het
OM betekende een zelfde twee provincies bestrijkend werkgebied). Juist door deze
complexe en tegenstrijdige ontwikkelingen is het van belang dat er een goede verbinding is
en blijft tussen het sociale domein en het veiligheidsdomein. De opgebouwde samenwerking
tussen strafrecht en zorg, tussen justitie/politie en gemeenten willen we daarbij zoveel
mogelijk in stand houden. De positieve Twentse ervaringen rond samenwerking bij THV
(Tijdelijk HuisVerbod) zaken en met taakaccenthouders bij de politie rond huiselijk geweld en
jeugd willen we waar mogelijk in stand houden.

                                                                                                             3
Daarnaast is in de strafrechtketen sprake van een verschuiving door de invoering van ZSM .
Waar de Veiligheidshuizen zich richten op de gezamenlijke aanpak van complexe
problematiek, werken binnen ZSM (justitie)partners nauw samen om veelvoorkomende
criminaliteit (relatief eenvoudige misdrijven) snel en simpel af te doen. De invoering van ZSM
vraagt extra aandacht voor het spanningsveld tussen snel en simpel afdoen en de aandacht
voor optimaal maatwerk bij de afstemming tussen zorg- en strafinterventies bij ingewikkelde
casuïstiek.

1.4 Startfoto gemeenten regio Twente
In Twente waren er in 2013 ruim 3.800 geregistreerde incidenten met huiselijk geweld. In
datzelfde jaar waren er ruim 7.500 mensen slachtoffer van huiselijk geweld in Twente, circa
de helft daarvan betreft de kinderen. Dit aantal slachtoffers is gebaseerd op registraties van
betrokken hulpverleningsinstellingen. Bij de politie komen in 2013 ruim 900 unieke personen
minstens één keer als slachtoffer voor in de registratie; circa 800 personen als
pleger/verdachte en zijn er in totaal ruim 8.000 unieke personen (verdachten/plegers,
slachtoffers, betrokkenen, getuigen, e.d.) betrokken bij huiselijk geweld. In 2013 zijn 301
verdachten/plegers van huiselijk geweld ingestroomd bij het Openbaar Ministerie (Monitor
2014 Huiselijk geweld Twente. Intraval, 2014).

In 2013 is 166 keer een huisverbod opgelegd in Twente. De meeste daarvan in Enschede en
Almelo. Deze twee steden vertegenwoordigen 60% van het totaal aantal huisverboden in de
regio (Intraval, 2014). Bijlage 5 bevat meer informatie over (trends in) de omvang van het
huiselijk geweld en kindermishandeling in de regio Twente.

1.5 Financiële middelen
De afgelopen jaren zijn de rijksmiddelen die aan centrumgemeenten voor huiselijk geweld en
vrouwenopvang beschikbaar werden gesteld meerdere malen verhoogd om nieuwe
ontwikkelingen of uitbreiding van voorzieningen of aanpak te faciliteren. We zien daarbij een
verschuiving van uitbreiding van de voorzieningen voor opvang naar meer aandacht voor de
voorkant van huiselijk geweld en voor de ketenaanpak. Denk daarbij onder andere aan
nieuwe (doel)groepen, zoals kindermishandeling en ouderenmishandeling, maar ook

3
  ZSM staat voor ‘Zo Slim, Simpel, Samen, Selectief en Samenlevingsgericht Mogelijk ‘ en is een selectie- en
afdoeningstafel voor eenvoudige misdrijven waar snel simpele interventies worden opgelegd. Deze afdoening vindt
plaats binnen 6 uur of 3 dagen.


                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>eergerelateerd geweld, slachtoffers loverboys, mensenhandel en mannen als slachtoffer.
Ook de invoering van het Steunpunt Huiselijk Geweld, het huisverbod en de meldcode zijn
zaken die financieel vanuit het Rijk gestimuleerd en gefaciliteerd werden. Het Rijk financiert
direct een aantal voorzieningen in het land en verder is de verdeling over de
centrumgemeenten deels historisch gegroeid en deels op basis van het inwonertal.

In het rapport van de Commissie de Jong is gepleit voor een nieuw verdeelsysteem op basis
van objectieve criteria. In 2013 zijn hier stappen in gezet die uiteindelijk moeten leiden tot
een nieuw verdeelmodel. Een belangrijk onderdeel hiervan is de verdeelsystematiek voor
circa 95% van het landelijk budget, dat over de centrumgemeenten zal worden herverdeeld.
In de op dit moment bekende berekeningen is Enschede (de centrumgemeente voor de
regio Twente) voordeelgemeente, dan zouden we er niet op achteruitgaan maar omdat we
op een aantal gebieden samenwerken met centrumgemeente Zwolle (o.a. crisisopvang) en
Zwolle wel nadeelgemeente is moeten we ons nog niet rijk rekenen.

Vanuit de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang is voor onze regio € 3.3 miljoen
beschikbaar voor activiteiten in kader van reguliere vrouwenopvang en aanpak huiselijk
geweld. Percentagegewijs is de totale uitkering als volgt verdeeld:
70 % Vrouwenopvang
 8 % Reclassering
 4 % Preventie activiteiten
12 % Veilig Thuis Twente
 3 % Maatschappelijk werk instellingen voor aanpak huiselijk geweld
 3 % Diversen waaronder activering, innovatie, beleidsondersteuning

Daarnaast zetten alle gemeenten in de regio vanuit lokale middelen geld in voor de aanpak.
Dit betreft inzet voor bijvoorbeeld huisverboden, ketencoördinatie, preventie, scholing en
specifieke hulpverlening. Verder wordt Veilig Thuis Twente naast de bijdrage vanuit de
centrumgemeente middelen door de gemeenten gefinancierd middels een afdracht aan de
Organisatie voor Zorg en Jeugd Twente (OZJT).




                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.   Definities - begrippenaanduiding

De begrippenaanduiding als het gaat om huiselijk geweld en kindermishandeling is niet
uniform. Het is daarom belangrijk te definiëren wat we als veertien gemeenten in Twente
onder de meest relevante begrippen verstaan. Dit is tenslotte mede bepalend voor waar we
ons, in onze aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling op richten. We benoemen
ook een aantal specifieke aandachtsgebieden die door zowel gemeenten als relevante
ketenpartners worden onderkend als belangrijk wanneer het gaat om huiselijk geweld en
kindermishandeling. Bij het definiëren van begrippen volgen we zoveel mogelijk de landelijke
definities (zie ook: Handreiking regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling, 2013).

Huiselijk geweld/ geweld in huiselijke kring
Het gaat hier om geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer is
gepleegd, bijvoorbeeld (ex-)partners, familieleden en huisvrienden. Het woord ‘huiselijk’
verwijst niet naar de plaats van het delict, maar naar de relatie tussen pleger en slachtoffer
(het kan binnenshuis en buitenshuis plaatsvinden). Het kan daarbij gaan om lichamelijk,
psychisch of seksueel geweld. Het kan de vorm aannemen van (ex-)partnergeweld,
eergerelateerd geweld, kindermishandeling, geweld tegen (een) ouder(s), ouderen-
mishandeling, et cetera.

Geweld in afhankelijkheidsrelaties
Het gaat hier allereerst om vormen van geweld waarbij afhankelijkheidsrelaties bestaan
tussen slachtoffer(s) en pleger(s). Afhankelijkheidsrelaties zijn relaties die zich kenmerken
door een ongelijkwaardige verdeling van economische en sociale middelen. Naast huiselijk
geweld gaat het ook om geweld binnen professionele relaties in bijvoorbeeld de zorg.

De 14 gemeenten in Twente richten zich in deze regiovisie vooral op de aanpak van huiselijk
geweld en kindermishandeling en minder op geweld in afhankelijkheidsrelaties in brede zin
(zoals bijvoorbeeld in het onderwijs en in de ouderenzorg).

Kindermishandeling
Het gaat hier om vormen van een voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige
interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die ouders en/of andere personen ten
opzichte van wie de minderjarige in relatie van afhankelijkheid of onvrijheid staat, actief of
passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden
berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel. Het gaat hierbij om
seksuele, fysieke, emotionele en/of psychische mishandeling, om fysieke, emotionele en/of
psychische verwaarlozing en om getuige zijn van huiselijk geweld.

Denk hierbij aan een gebrek aan verzorging door ouders die geestelijk beperkt zijn,
pedagogische vaardigheden ontberen, psychische problemen hebben, verslavings-
problemen hebben, maar ook aan emotionele verwaarlozing van kinderen, aan seksueel
grensoverschrijdend gedrag, aan slachtoffers van vechtscheidingen, aan fysieke, emotionele
en/of psychische mishandeling die zich voordoet als kinderen ernstige gedragsproblemen
hebben, et cetera. Er kan sprake zijn van pedagogische onmacht bij de ouders, maar ook
van bewust machtsmisbruik.

Kindermishandeling ontstaat vaak als gevolg van een opeenstapeling van problemen waar
weinig ondersteuning tegenover staat. Dit laat zich goed illustreren in de vorm van een
balansmodel. Uit onderzoek is een aantal risicofactoren bekend dat de kans op

                                               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>kindermishandeling vergroot. Het gaat daarbij om de kenmerken van ouders, van kinderen
en van de omgeving. Voorbeelden van risicofactoren bij ouders zijn psychiatrische
problemen, verstandelijke beperking, verslaving, problematische partnerrelatie of een ouder
die zelf als kind mishandeld is. Daarnaast blijken sommige kinderen kwetsbaarder voor
mishandeling te zijn dan andere kinderen. Het gaat dan bijvoorbeeld om kinderen die
prematuur geboren zijn, kinderen met een handicap of kinderen met gedragsproblemen. Tot
slot kunnen omgevingsfactoren de kans op mishandeling vergroten, zoals armoede, sociaal
isolement of een eenoudergezin.

Daarnaast is uit onderzoek een aantal factoren bekend dat tegenwicht kan bieden aan deze
risicofactoren (dit zijn beschermende factoren). Het netwerk van de opvoeder waarop hij
terug kan vallen, is een belangrijke beschermende factor. Als een ouder heeft geleerd om te
gaan met eigen ervaringen, open staat voor begeleiding en de emoties van zijn kind herkent,
beschermt dit het kind tegen mishandeling. Daarnaast zijn er eigenschappen van het kind
zelf die het kunnen beschermen tegen de gevolgen van mishandeling, zoals goede sociale
vaardigheden en hoge intelligentie.

In gezinnen waar kindermishandeling speelt, zijn teveel risicofactoren, waar te weinig
beschermende factoren tegenwicht tegen bieden. De balans tussen draaglast en draag-
kracht slaat als het ware door.

De gevolgen van kindermishandeling kunnen zich zowel op korte als op lange termijn
voordoen. De lichamelijke gevolgen variëren van blauwe plekken, snijwonden en botbreuken
tot een vertraagde motorische ontwikkeling, groeiachterstand tot blijvende handicaps. Bij
zware lichamelijke mishandeling of verwaarlozing kan het kind zelfs aan de gevolgen
overlijden. Uit onderzoek is inmiddels ook bekend dat kindermishandeling gevolgen heeft op
de ontwikkeling van de hersenen en op het DNA. Kindermishandeling (ook in de vorm van
getuige zijn van huiselijk geweld) kan bovendien leiden tot verschillende psychische
problemen, zoals angst en depressie. Sociale problemen uiten zich bijvoorbeeld in
teruggetrokken of juist agressief gedrag. De gevolgen van kindermishandeling kunnen
voortduren tot ver in volwassenheid.

Aandachtsgebieden
In het kader van beleidsprioritering bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
onderscheiden we de volgende aandachtsgebieden:
• Kindermishandeling
• Ouderenmishandeling
• Eergerelateerd geweld
• Partnermishandeling

Hoewel niet vallend binnen de definitie van huiselijk geweld/ geweld in huiselijke kring
worden ook de volgende aandachtsgebieden meegenomen in deze regiovisie:
• Mensenhandel
• Loverboys
Als gemeenten gaan we periodiek na in hoeverre dit overzicht van aandachtsgebieden
aanpassing behoeft. Het niet (expliciet) benoemen van aandachtsgebieden heeft namelijk
het risico dat ze onder de ‘radar’ verdwijnen.




                                             12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Kindermishandeling
Zie de bovenstaande definitie. Hoewel in de Wet op de Jeugdzorg niet expliciet genoemd,
wordt vrouwelijke genitale verminking (meisjesbesnijdenis) ook tot kindermishandeling
gerekend (zie Regio Aanpak Veilig Thuis, 2013).

Ouderenmishandeling
Het gaat hier om slachtoffers ouder dan 65 jaar. Onder ouderenmishandeling wordt verstaan
al het handelen of het nalaten van handelen van degenen die in een persoonlijke of
professionele relatie met de oudere staan, waardoor de oudere (herhaaldelijk) lichamelijk
en/of psychische en/of materiële schade lijdt, of vermoedelijk lijden zal en waarbij van de
kant van de oudere sprake is van (gedeeltelijke) afhankelijkheid. De mishandeling van
ouderen is onder te verdelen in lichamelijke mishandeling, psychische en verbale
mishandeling, uitbuiting en verwaarlozing. In het geval van (overbelaste) mantelzorgers kan
sprake zijn van niet-opzettelijke mishandeling van ouderen. Het betreft hier 'ontspoorde
mantelzorg'.

Door de dubbele vergrijzing zullen er steeds meer mensen zijn die afhankelijk zijn van de
zorg van anderen. Hierdoor groeit het beroep op mantelzorg en daarmee ook het risico op
overbelasting en ontspoorde zorg.

Eergerelateerd geweld
Eergerelateerd geweld is elke vorm van geestelijk en/of lichamelijk geweld gepleegd vanuit
een collectieve mentaliteit in een reactie op een (dreiging van) schending van de eer van
een man of vrouw en daarmee van zijn of haar familie waarvan de buitenwereld op de
hoogte is of dreigt te raken.

Partnergeweld
Partnergeweld is evident huiselijk geweld dat is gepleegd door de partner of ex-partner van
het slachtoffer. Het merendeel (60-65%) van huiselijk geweld betreft (ex-)partnergeweld.
Geweld in partnerrelaties kent meestal een geleidelijke opbouw, waarbij het begin van de
relatie wordt gekenmerkt met controlerend gedrag, jaloezie, extreme aandacht en zeer
snelle relatievorming. De grens van wat acceptabel is binnen een relatie verschuift
geleidelijk, waarbij in een conflictsituatie geweld snel aan de oppervlakte komt. Langzaam
komen beide partners vast te zitten in een patroon van machtsuitoefening waarin
gewelddadig gedrag zich afwisselt met perioden van relatief rustig gedrag. Angst en
schaamte spelen een grote rol, waarbij het slachtoffer zich schaamt voor hetgeen hem of
haar is overkomen, de pleger zich schaamt voor diens daden en beide angstig zijn voor de
gevolgen indien het huiselijk geweld bij de buitenwereld bekend wordt. Juist deze angst en
schaamte maken dat het geweld versterkt wordt en in stand gehouden blijft.

Mensenhandel
Onder mensenhandel wordt verstaan werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of
huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin), met het doel die persoon
uit te buiten. Deze uitbuiting kan zich in de prostitutie afspelen, maar ook in andere
economische sectoren. Het gaat dan om zulke slechte arbeidsvoorwaarden en werk-
omstandigheden, dat mensenrechten in het geding zijn. Uitbuiting kan ook in de vorm van
gedwongen bedelarij.




                                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Loverboys
Loverboys zijn mensenhandelaren die vrouwen en/of mannen doelbewust emotioneel
afhankelijk maken door (de belofte van) het aangaan van een liefdesrelatie en hen
vervolgens - via dwang, (dreiging met) geweld of afpersing, fraude, misleiding, misbruik
vanuit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, misbruik van een kwetsbare positie
van vrouwen en/of mannen - uit te buiten, veelal in de prostitutie.




                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3.   Uitgangspunten

Om tot een goede aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te komen is een
adequate verdeling tussen lokale en regionale taken van belang. Bij het maken van keuzes
of taken lokaal of regionaal worden belegd, hanteren we als veertien gemeenten in Twente
een aantal uitgangspunten. Deze uitgangspunten zijn ook richtinggevend bij de
daadwerkelijke inrichting en vormgeving van lokale en regionale taken. De uitgangspunten
zijn afgeleid uit de reeds afgesloten convenanten, lopende pilots/initiatieven en landelijke
handreikingen/visiedocumenten4.

Het betreft de volgende uitgangspunten:
• Veiligheid voorop
• Systeemgericht
• Snel handelen
• Outreachend
• Primaat lokaal
• Intersectorale samenwerking
• Focus op eigen kracht en sociaal netwerk

Veiligheid voorop en die van kinderen in het bijzonder
De kern van de regiovisie is het duurzaam borgen van de veiligheid van betrokkenen bij
huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit is primair een overheidsverantwoordelijkheid.
Het gaat om het waarborgen van de (fysieke en emotionele) veiligheid en de
ontwikkelingskansen van burgers die hiertoe zelf niet in staat zijn. Het doel is huiselijk
geweld en kindermishandeling te stoppen. Dit vraagt om systematische aandacht voor
preventie en aanpak. Als het zich voordoet moeten kindermishandeling en huiselijk geweld
zo snel als mogelijk worden gesignaleerd. In voorkomende gevallen moet de gemeente er
op toe zien dat een adequate risicotaxatie wordt uitgevoerd en dat een plan wordt opgesteld
waarin wordt vastgesteld wat nodig is voor duurzaam herstel van de veiligheid. Het opstellen
van een veiligheidsplan vereist specifieke deskundigheid; zo is het bijvoorbeeld van belang
om bij een risicotaxatie de uitspraken van betrokkenen te verifiëren (“vertrouwen is goed,
controle is beter”). Gezien het belang van (voldoende beschikbaarheid van) deze
deskundigheid, wordt deze deskundigheid (deels) regionaal georganiseerd. Als de veiligheid
in de thuissituatie niet direct is te herstellen, moeten betrokkenen in veiligheid worden
gebracht, moet een tijdelijk huisverbod worden opgelegd en/of moeten
kinderbeschermingsmaatregelen worden genomen. In alle fasen van de aanpak van huiselijk
geweld waarbij er kinderen betrokken zijn, staat het belang van de kinderen en hun
veiligheid voorop.

Systeemgericht
Als er sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling moet systeemgericht te werk
worden gegaan. Het rigide onderscheid tussen slachtoffers en plegers is steeds meer naar
de achtergrond verdwenen. Uit onderzoek blijkt dat er een significante samenhang is tussen
slachtoffer zijn en pleger zijn (2/3 van de plegers is ook slachtoffer, 1/3 van de slachtoffers is
ook pleger).



4
  Het gaat hierbij om het convenant ‘samenwerken aan opvang en zorg’, het convenant ‘aanpak eergerelateerd
geweld/huiselijk geweld’, het protocol ‘netwerk mensenhandel Twente, de aanpak/werkwijze ‘code rood’ en de
aanpak/werkwijze ‘multidisciplinair centrum kindermishandeling’.
                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bij systeemgericht werken wordt er vanuit gegaan dat de dynamiek van geweld plaatsvindt
tussen mensen die samen een systeem vormen en elkaar daarbij negatief beïnvloeden. Om
deze patronen te doorbreken is aandacht nodig voor alle systeemleden die in aanraking
komen met het huiselijk geweld of kindermishandeling.

Snel handelend
Als er sprake is van een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling moet er snel
worden gehandeld, niet alleen om veiligheid van betrokkenen te kunnen waarborgen, maar
bijvoorbeeld ook om te voorkomen dat situaties escaleren. Dit betekent dat professionals
eenvoudig signalen moeten kunnen delen. Er moet worden ingeschat wat de ernst van
situatie en veiligheidsdreiging voor mogelijke slachtoffers is. Vervolgens moet worden
ingeschat welke veiligheidsmaatregelen (eventueel) moeten worden genomen en welke
(specialistische) zorg en ondersteuning op welk moment moet worden ingezet, passend bij
de aard en de intensiteit van de kindermishandeling of het huiselijk geweld. De inzet van de
hulpverlening moet in principe direct beschikbaar zijn en waar nodig ook gelijktijdig geboden
worden. Wachtlijsten en wachttijden zijn uitermate ongewenst.

Outreachend
Om huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen en/of om het systeem ontvankelijk
te maken voor hulpverlening is ongevraagd en dwingend ingrijpen soms gewenst en
noodzakelijk. Dit vraagt een outreachende benadering. Dit betekent dat actief ingezet wordt
op het leggen van face-to-face contacten met mogelijke slachtoffers, plegers en eventuele
omstanders van huiselijk geweld en kindermishandeling, het onderzoeken van signalen en
het motiveren/verwijzen van doelgroepen naar vormen van hulpverlening. Dit is des te
belangrijker omdat betrokkenen bij huiselijk geweld en kindermishandeling uit angst of
schaamte niet altijd uit zichzelf gemakkelijk hulp zoeken en/of accepteren.

Primaat lokaal
Huiselijk geweld en kindermishandeling vinden plaats waar mensen wonen, in steden, wijken
en dorpen. Vaak is er sprake van problemen op meerdere leefgebieden in het sociaal
domein. Een goede aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling sluit aan op de
leefwereld van mensen en vindt zoveel mogelijk plaats binnen de lokale infrastructuur. Dit
sluit goed aan op keuzes die de veertien gemeenten in Twente maken als het gaat om
nieuwe taken en verantwoordelijkheden in het sociaal domein.

De gemeenten hebben er voor gekozen om de toegang tot de zorg en ondersteuning voor
burgers lokaal te beleggen, ook voor vormen van zorg en ondersteuning die samen worden
ingekocht en/of regionaal georganiseerd zijn (Decentralisatie van AWBZ-functies naar de
Wmo: een kwestie van slim samenwerken, 2014 en Notitie Samenwerking aan Jeugdzorg in
Twente, 2013). De veertien gemeenten in Twente willen zoveel mogelijk lokaal kunnen
beoordelen of de inzet van bepaalde vormen van zorg en ondersteuning aan de orde is.
Deze beoordeling organiseert iedere gemeente op eigen wijze. De gemeenten beslissen zelf
welk aanbod aan zorg- en ondersteuningsvormen zij lokaal beschikbaar willen hebben,
gezien de behoeften van hun burgers.

Het is dan ook van belang dat de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
integraal onderdeel uitmaakt van de lokale infrastructuur. Vaak is dit overigens al
daadwerkelijk praktijk en blijkt dat dit werkt (denk aan de lokale procesmanagers die
verantwoordelijk zijn voor het werk rond het tijdelijk huisverbod en dat inbedden in het totaal


                                              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>van de lokale aanpak). Dit stelt kwaliteitseisen aan de lokale (zorg) ketens en eisen aan de
lokale deskundigheid.

Als de veiligheidssituatie hiertoe aanleiding geeft kan, of beter moet een beroep worden
gedaan op regionaal beschikbare expertise of regionaal beschikbare koppelingen naar met
name de strafrechtketen. Het gaat hierbij om zowel advies en consultatie als om brede
toegang tot alle beschikbare informatie uit zowel de straf- als de zorgketen. Zowel het
Veiligheidshuis Twente als Veilig Thuis Twente speelt hierin een rol. Bij specifieke ernstige
veiligheidsrisico’s kan ook in onderling overleg de regie op bepaalde casuïstiek
overgenomen worden. Altijd tijdelijk en altijd met medeweten van de lokale structuur.
Opschalen om aanvullende expertise te betrekken betekent dus niet zonder meer dat
daarmee ook de verantwoordelijkheid ‘opschaalt’.

Intersectorale samenwerking
Bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is een grote diversiteit aan
organisaties betrokken. Het gaat onder meer om partijen in de justitieketen (politie,
Openbaar Ministerie, reclassering, Raad voor de Kinderbescherming, et cetera) en in de
zorgketen (gemeenten, aanbieders van zorg en welzijn, zoals maatschappelijke en
vrouwenopvang, verslavingszorg, jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijk
werk, de GGD, ziekenhuizen, slachtofferhulp, et cetera). De betrokkenheid van deze
organisaties is vastgelegd in een convenant. De afspraken in het convenant zijn leidend voor
alle ondertekenaars van het convenant.5 (In 2015 zal dit convenant, met oog op alle
ontwikkelingen die gaande zijn geactualiseerd worden.)

Vaak komen meldingen binnen bij de politie. Via justitie kan een systeem van drang en
dwang worden gecreëerd dat ondersteunend is aan en versterkend uitwerkt op zorg en
ondersteuning. Afstemming met justitie vindt onder meer plaats in het Veiligheidshuis. De
politie heeft ook een eigen verantwoordelijkheid bij meldingen.

Deze grote diversiteit aan betrokken organisaties vraagt intersectorale samenwerking en een
heldere en niet vrijblijvende verdeling van taken en verantwoordelijkheden; er moeten 100%
sluitende afspraken zijn tussen de organisaties. Ook op het vlak van het vergaren en delen
van informatie zijn die sluitende afspraken zeker met het oog op privacy onontbeerlijk. De
regievoering binnen de keten van huiselijk geweld en kindermishandeling is cruciaal in de
aanpak en vraagt om een adequate definiëring. De beleidsadviseur is verantwoordelijk voor
het vormgeven van het beleid. De procesmanager is er verantwoordelijk voor dat de zorg- en
hulpverlening wordt opgestart. Een casemanager onderhoudt contact met het
gezin/huishouden en stemt de activiteiten van de diverse betrokkenen op elkaar af. De
medewerker die casusregie voert volgt de casus; bij op- en afschaling vindt er een ‘warme
overdracht’ van informatie plaats. In bijlage 3 zijn deze drie rollen nader uitgewerkt.

Wanneer de aanpak via de zorg- en hulpverlening onvoldoende effect sorteert, wordt
ondersteuning gezocht via justitie (drang en dwang).

Focus op eigen kracht en sociaal netwerk
Bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is het van belang dat wordt
gekeken naar (het activeren van) de mogelijkheden van de direct betrokkenen en hun


5
 In het convenant “Aanpak Huiselijk Geweld” is afgesproken dat de partijen integraal samenwerken, waarbij elke
organisatie zich inspant om de convenant afspraken te realiseren en de doelstelling te bereiken.
                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>omgeving, als de veiligheid dat toestaat. Het effect van de aanpak wordt groter als van
betrokkenen een – naar draagkracht en draaglast passende - bijdrage wordt gevraagd.
Samen met de sociale omgeving kunnen maatregelen worden genomen om de veiligheid,
ook op langere termijn, te waarborgen, bijvoorbeeld doordat mensen een oogje in het zeil
kunnen houden of doordat sociaal isolement doorbroken wordt. Zowel de direct betrokkenen
als de sociale omgeving moeten een beroep kunnen doen op professionals voor het vragen
van advies en/of het ontvangen van ondersteuning. Deze professionals moeten integraal
onderdeel uitmaken van lokale infrastructuren in steden, wijken en dorpen. In Twente is
hierin onder andere ervaring met de VERVE-systematiek opgedaan6.




6
  Bij VERVE (Veiligheid En Regie Voor Elk) is het uitgangspunt dat burgers en hun eigen netwerk zelf de regie voeren
over het oplossen van hun problemen. Professionals ondersteunen de burgers daarbij. De veiligheid van het kind staat
hierbij voorop. Indien de veiligheid van het kind niet voldoende is gewaarborgd in het plan van de cliënt en het netwerk,
dan grijpt de professional in.
                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4.   Doelen en ambities

Om tot een effectieve en efficiënte aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te
komen is het van belang om doelen te formuleren. Deze doelen geven aan wat we als
gemeenten in Twente belangrijk vinden en wat we maatschappelijk gezien ambiëren als het
gaat om concreet te bereiken resultaten. Naast de regionale en algemene doelen kunnen dit
ook lokaal geformuleerde doelen zijn. In deze paragraaf is daarom ook ruimte voor de
afzonderlijke gemeente om eigen specifieke doelen op te nemen.

Kennisdelen, agenderen en (gerichte) preventie
Preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling, bewustwording dat huiselijk geweld
en kindermishandeling in al haar vormen niet acceptabel is en vroegsignalering van
problemen, vergen blijvende aandacht. De inzet op deze terreinen moet specifieker worden.
Daarnaast moet deze inzet meer gericht zijn op doelgroepen met een hoger risico op het
vóórkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling en op wijken, buurten of organisaties
waar dit meer voorkomt. Hierbij is het van belang om de expertise op het gebied van
huiselijk geweld en kindermishandeling op lokaal niveau te verstevigen. Met name mag er
meer focus op de veiligheid gelegd worden.

De regiogemeenten en de samenwerkingspartners organiseren elk jaar een regionale
conferentie over huiselijk geweld en kindermishandeling waarmee het onderwerp in al zijn
verschijningsvormen (of het nu kinder- of ouderenmishandeling is) onder de aandacht blijft.

Deze conferentie biedt professionals uit de eerste en tweede lijn deskundigheidsbevordering
aan, waardoor zij hun kennis over huiselijk geweld en kindermishandeling op peil houden.
Ook Veilig Thuis Twente heeft een taak m.b.t. kennisoverdracht over het (vroeg) signaleren
van huiselijk geweld en kindermishandeling, aan professionals in de eerste en tweede lijn.
Hierbij wordt de relatie gelegd met de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

De gemeenten participeren in de academische werkplaats Jeugd in Twente.

(Vroeg)signaleren
De gemeenten vragen alle schooldirecties, peuterspeelzalen, maatschappelijke organisaties
en de kinderopvang extra aandacht te besteden aan het herkennen van zorgsignalen van
vermoedelijke kindermishandeling en huiselijk geweld en aan de invoering en naleving van
de (wettelijke) Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

De gemeenten doen een beroep op de fysieke en geestelijke gezondheidszorgorganisaties
om de kindcheck, zoals die is omschreven in de Wet meldcode, zorgvuldig toe te passen.

Analyse en interventie
In 2015 willen we op regionaal niveau in samenwerking met Veilig Thuis Twente starten met
het maken van een analyse van de belangrijkste risicogroepen voor huiselijk geweld en
kindermishandeling. Die analyse moet uitmonden in een strategie voor het benaderen van
deze risicogroepen.

Na iedere melding wordt binnen vierentwintig, liefst binnen twaalf uur de triage uitgevoerd
met de focus op veiligheid. Deze meldingen worden geregistreerd waardoor op basis van
o.a. recidivecijfers het huiselijk geweld beter kan worden ingeschat. Waar nodig wordt er


                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>direct actie ondernomen en wordt er een veiligheidsplan opgesteld, waarvan de uitvoering
direct begint.

Begin 2015 zijn er duidelijke werkafspraken over de taakverdeling van en de afstemming
tussen de verschillende betrokken partijen (waaronder Veilig Thuis Twente, Veiligheidshuis
Twente, politie en justitie).

Interventies zijn bij voorkeur outreachend of bestaan uit ambulante begeleiding, gericht op
het zo vroeg mogelijk stoppen van het geweld en/of de verwaarlozing (focus op veiligheid).
Opvang is voor noodsituaties en moet in het belang van de vrouwen en kinderen zo kort
mogelijk duren.

Er is een crisisdienst beschikbaar om snel en adequaat te reageren op meldingen buiten
kantooruren.

Herstel en nazorg
Het is van belang dat er lokaal na de interventie aandacht blijft voor zowel slachtoffer als
pleger om de situatie zo te bestendigen dat de kans op herhaling zo klein mogelijk is en dat
er wordt ingezet op duurzame veiligheid. Indien mogelijk wordt daarbij het sociale netwerk
rondom het gezinssysteem betrokken. Daarnaast moet er bij interventies overdracht
plaatsvinden naar de lokale zorgstructuur (het wijkteam of andere soortgelijke lokale
ondersteuningsstructuren).

Monitoring
Om te kunnen beoordelen of de beoogde doelen (zoals meer meldingen en minder recidive)
worden gerealiseerd houden gemeenten een registratie bij. In Twents verband wordt een
basisset met gegevens vastgesteld die elke gemeente en Veilig Thuis Twente registreert.
Periodiek worden deze databestanden op regioniveau samengevoegd en geanalyseerd.

Inzicht in de cijfers van huiselijk geweld en kindermishandeling kunnen leiden tot
aanpassingen van werkprocessen. Het biedt tevens mogelijkheden om beleid bij te sturen.
Daarnaast komt er aandacht voor de inhoudelijke monitoring van met name de tijdelijk
huisverboden.

De huidige monitor huiselijk geweld, die jaarlijks door Intraval wordt opgesteld, zal in 2015
aangepast worden aan de vanaf die datum geldende werkwijze via onder andere Veilig
Thuis Twente.

Het realiseren van de doelen is afhankelijk van de gezamenlijke inzet van gemeenten en
andere organisaties. Het commitment van deze partijen wordt geborgd in convenanten.




                                              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>5.   Lokale - en regionale taken

Om tot een doeltreffende en doelmatige aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
te komen is het van belang dat duidelijk is welke taken lokaal worden opgepakt en welke
taken een regionale aangelegenheid zijn. Ook is het belangrijk dat helder is hoe regionale
taken aansluiten op lokale aanpakken. In deze regiovisie voor de aanpak van huiselijk
geweld en kindermishandeling onderscheiden we als gemeenten drie categorieën taken:
• Preventie en signalering.
• Planvorming en regievoering.
• Opvang en hulpverlening.

Uitgaande van het uitganspunt ‘het primaat ligt lokaal’ kiezen we voor de volgende verdeling
tussen lokale en regionale taken. Hieronder wordt deze verdeling kort toegelicht.

Regionaal                                          Lokaal (subregionaal)
Afstemming met justitie                            Preventie
Overleg in veiligheidshuis                         Signalering
                   Analyse cliëntsysteem, triage en maken veiligheids- en zorgplan
Regelen/bieden van opvang                          Bieden van hulp/opvang/(na)zorg
Veilig Thuis Twente (expertfunctie)                Veilig Thuis Twente (overig)
Procesregie bij de meest complexe casuïstiek       Procesregie (overig)
(waaronder Code ROOD) altijd in onderlinge
afstemming met procesregie lokaal.
                                                   Casusregie

Preventie/ signalering
Alle gemeenten zijn verantwoordelijk voor preventief beleid. Lokale infrastructuren spelen
een cruciale rol. Voor een goede preventie is tijdig signaleren van groot belang. Hoe eerder
huiselijk geweld of kindermishandeling wordt gesignaleerd, hoe sneller kan worden
ingegrepen. Met de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is er een
belangrijke stap gezet voor het signaleren door organisaties die professioneel te maken
krijgen met signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Organisaties moeten op
een systematische manier stappen zetten om tot een juiste afweging te komen over een
eventuele melding. We willen hierin het lokale veld (zoals scholen, verenigingen en
dergelijke) faciliteren en stimuleren. Professionals moeten beschikken over de juiste
expertise om huiselijk geweld en kindermishandeling te kunnen signaleren. De signalen
komen lokaal en regionaal binnen. Geborgd moet zijn dat beschikbare informatie adequaat
wordt gebundeld.

Professionals in de ketens van veiligheid, zorg en hulpverlening moeten goed op de hoogte
zijn van elkaars organisaties, werkwijzen en mogelijkheden. Er moet een klimaat zijn waarin
er geen onnodige drempel bestaat om elkaar te informeren en waarin het normaal is om
advies te vragen en waar nodig op te schalen.

Sommige mensen lopen meer risico, door de situatie waarin zij verkeren. Gerichte preventie
(secundair en tertiair) bij risicogroepen/-factoren wordt aanvullend op algemene primaire
preventie ingezet. Professionals moeten deskundig zijn om vroegtijdig te signaleren en het
gesprek aan te gaan over huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarbij is het niet alleen
van belang, maar ook een vereiste om met de betrokken kinderen te spreken. Als het gaat

                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>om preventie-activiteiten voor specifieke groepen (secundair/tertiair) ligt (sub)regionale
samenwerking voor de hand, bijvoorbeeld onder regie van/aangejaagd door de
centrumgemeente.

Analyse cliëntsysteem/triage/opstellen veiligheids- en zorgplan
Een snelle en adequate analyse en het opstellen van een veiligheids- en zorgplan met
aandacht voor alle leden van het systeem is van groot belang. Het veiligheidsaspect vereist
specifieke deskundigheid. De ernst van huiselijk geweld of de kindermishandeling moet
worden ingeschat, evenals de complexiteit van de kans op escalatie. Er moet worden
beoordeeld of de bedreigde betrokkenen in veiligheid moeten worden gebracht, hoe
escalatie kan worden voorkomen en hoe de veiligheid kan worden hersteld. Door triage (het
aanbrengen van scheiding tussen complexe en minder complexe problematiek) kan worden
voorkomen dat er onnodig te zware of te lichte middelen worden ingezet. Ook kan de
hulpverlening van het begin af aan zeer gericht en met inzet van de juiste professionals
worden gestart. Dit vergt (toegang tot) expertise op lokaal niveau.

De experts op het gebied van huiselijk geweld en/of kindermishandeling zijn gespecialiseerde
en ervaren deskundigen die zich beroepsmatig bezig houden met de aanpak en opvang van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Zij zijn in staat een veiligheidsplan op te stellen,
indien noodzakelijk in nauwe samenspraak met justitie, politie (zie onderstaand) en met
professionals uit de lokale infrastructuur. Zij zijn ook in staat triage uit te voeren. Het betreft
onder meer experts van Veilig Thuis Twente en het Veiligheidshuis Twente. Vanaf 1 januari
2015 moet geborgd zijn dat de experts een plaats hebben in / aansluiten op de lokale
infrastructuur, zodat andere professionals met hen kunnen overleggen en als het nodig is
kunnen opschalen.

Afstemming met justitie / overleg in veiligheidshuis
Na een melding van huiselijk geweld en/of kindermishandeling onderneemt de politie vaak
als eerste actie. De politie is als eerste ter plaatse, neemt de informatie op, spreekt
betrokkenen, verwijst slachtoffers, kijkt of er aanhouding moet plaatsvinden of een tijdelijk
huisverbod moet worden opgelegd. De politie informeert ook Veilig Thuis Twente. Waar
nodig worden incidenten ingebracht in het Veiligheidshuis Twente. Daar vindt op
casusniveau afstemming met justitie en hulpverlening plaats. Zo wordt er een integrale
aanpak gerealiseerd, waarbij zorg, drang, dwang en straf met elkaar verbonden worden.

Afstemming op het gebied van beleid vindt plaats in andere gremia, zoals de Stuurgroep
en/of Regiegroep Huiselijk Geweld.

Veiligheidshuis
In het Veiligheidshuis Twente werken partners uit de strafrecht- en zorgketen samen. Doel is
het terugdringen van overlast, huiselijk geweld en criminaliteit. De partners signaleren
problemen, bedenken oplossingen en voeren die samen uit. Werkprocessen worden op
elkaar afgestemd, zodat strafrecht en zorg elkaar aanvullen.

Het Veiligheidshuis Twente werkt als 'hulp in de uitvoering'. Het primaat ligt bij de lokale
zorg- en veiligheidsstructuur, daar vindt de uitvoering plaats. Hulp in de uitvoering wil zeggen
dat er al uitvoering en dus bemoeienis is met een casus vanuit de lokale zorg- of
veiligheidsstructuur of het Openbaar Ministerie. Vanuit het Veiligheidshuis kan hulp worden
toegevoegd, dit houdt in: adviseren, actief deelnemen in - of organiseren van (casus)
overleggen of het (tijdelijk) overnemen van de regie in casuïstiek.

                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>In alle drie gevallen is de onderlinge afstemming tussen de twee procesmanagers, die van
het Veiligheidshuis en die van de lokale structuur essentieel. Zij bepalen samen welke rol op
welk moment opgepakt wordt. Zij bepalen ook samen wie op de lijst met geprioriteerde
personen komt, dat zijn de personen waar de hulp in uitvoering door het Veiligheidshuis het
hardst nodig is. De capaciteit van het Veiligheidshuis is afgestemd op de complexe
casuïstiek.

De kern van het ‘hulp in de uitvoering’ zijn, vormt de verbinding die het Veiligheidshuis heeft
met de strafrechtketen. Om dat blijvend waar te kunnen maken is de aanwezigheid van
Politie en Openbaar Ministerie in het Veiligheidshuis een voorwaarde.

Code ROOD
Bij acute situaties en ernstige dreiging van escalatie in huiselijk geweld zaken en bij gevallen
                        7
van ‘intimate terrorism’ kan gebruik gemaakt worden van het werkproces Code ROOD.
Code ROOD is net als de diensten van het Veiligheidshuis Twente een vorm van ‘hulp in de
uitvoering’ voor de lokale zorg- en veiligheidsstructuur. De lokale structuur is dus altijd
betrokken, zij brengen de casus in, nemen deel aan de overleggen en krijgen na stabilisatie
van de situatie de casus ook weer terug. De overname van de procesregie door de
procesmanagers Code ROOD is dus altijd van tijdelijke aard en altijd afgestemd met de
lokale structuur.

Het Code ROOD overleg komt onder leiding van de twee vaste procesmanagers wekelijks
bij elkaar en zo nodig vaker. Deelnemers aan dit overleg zijn: de gemeente, de forensische
GGZ (de Tender), de verslavingszorg (Tactus), Reclassering, Politie, Openbaar Ministerie en
Bureau Jeugdzorg. Elke organisatie draagt vanuit de eigen expertise bij aan een zo
adequaat mogelijk plan van aanpak gericht op veiligheid op korte en lange termijn.

Code ROOD casuïstiek kent altijd aspecten van openbare orde en veiligheid en valt daarom
binnen het verantwoordelijkheidsgebied van de burgemeester van de betrokken gemeente.
Dit betekent dat er alleen met medeweten en instemming van de lokale procesmanager en
burgemeester een casus ingebracht kan worden. De lokale procesmanager zorgt voor
communicatie en afstemming met de betrokken burgemeester.

Bieden van opvang/hulp/(na)zorg
Elke gemeente is verantwoordelijk voor het bieden van opvang aan burgers die dat nodig
        8
hebben . Regionaal is afgesproken dat vooralsnog gelabelde opvangplekken voor
slachtoffers van huiselijk geweld via de constructie van de decentralisatie uitkering
Vrouwenopvang /aanpak huiselijk geweld gehandhaafd blijven. In Twente wordt dit ingevuld
door de afspraken met Kadera9.




7
  Onder intimate terrorism wordt verstaan ernstige vormen van structureel huiselijk geweld waarbij de pleger het
slachtoffer structureel fysiek en/of psychisch mishandelt, sociaal en economisch isoleert en een zodanige macht
uitoefent dat het slachtoffer op geen enkele wijze in staat is zich daaraan te onttrekken.
8
  Voor de maatschappelijke opvang en de vrouwenopvang is tussen VNG en Rijk afgesproken om de huidige materiële
situatie, dus de constructie met de centrumgemeenten, in ieder geval voorlopig te handhaven. De middelen voor
opvang worden dus uitgekeerd aan de centrumgemeenten.
9
 Kadera is de regionale expertiseorganisatie in het kader van opvang, begeleiding en zorg voor slachtoffers van
huiselijk geweld.
                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Uitganspunt is hulpverlening en zorg zoveel mogelijk lokaal in de eigen infrastructuur en het
eigen netwerk vorm te geven. Dus waar mensen in hun eigen omgeving (woning) kunnen
blijven daar ook de hulp en begeleiding organiseren. De Wet tijdelijk huisverbod heeft hierin
nieuwe mogelijkheden gegeven. Waar veiligheidsrisico’s dat vereisen is er opvang
beschikbaar via Kadera,

Veilig Thuis Twente
Vanaf 2015 moet elke regio beschikken over een Veilig Thuis-organisatie. Deze opgave is
vastgelegd binnen de Wmo. Veilig Thuis brengt de achtergronden van AMK (advies- en
meldpunt kindermishandeling) en SHG (steunpunt huiselijk geweld) samen waardoor de
kenniscomponent van de ene partner gekoppeld wordt aan de uitvoerende
ervaringscapaciteit van de andere partner. Veilig Thuis Twente (VTT) zal opereren onder
verantwoordelijkheid van de OZJT en wordt ondergebracht bij een nieuw op te richten
organisatie.

Uitgangspunt bij de organisatie en vorming van Veilig Thuis Twente is om de Twentse
gemeenten zoveel mogelijk te faciliteren om de zaken rond de aanpak van huiselijk geweld
en kindermishandeling lokaal goed te kunnen regelen. De verantwoordelijkheid voor het
casemanagement ligt lokaal. In de lokale uitvoering kan een beroep worden gedaan op de
expertise van VTT, zeker waar het het kind-perspectief betreft.

Veilig Thuis Twente heeft een wettelijke taak op het gebied van melding, advies en
voorlichting. Dit betreft: verstrekken van advies en ondersteuning, fungeren als meldpunt,
onderzoeken van meldingen, beoordelen van vervolgstappen, zo nodig inschakelen van
passende hulp (omdat het primaat lokaal is, speelt dit met name bij crisissituaties buiten
kantooruren), zo nodig in kennis stellen Raad voor de Kinderbescherming10, terug
rapporteren aan de melder. VTT heeft als taak en verantwoordelijkheid om hiertoe
persoonsgegevens op de juiste wijze te delen en te verwerken.

Naast de wettelijke taken bespreekt VTT ook de zaak- en zorgmeldingen met de politie,
conform het handelingsprotocol “Veilig Thuis”. Binnen VTT worden ook de preventie en
deskundigheidsbevorderingsactiviteiten aan professionals in het lokale sociale domein
ondergebracht.

VTT heeft ook een regionale expertfunctie. Dan gaat het om hoogwaardige expertise die
aansluit bij de preventie en deskundigheidsbevorderingsrol van VTT en ingezet kan worden
bij onderzoek en kan dienen als vraagbaak en informatiecentrum voor de Twentse
gemeenten bij de meest extreme / ingewikkelde situaties.

VVT zal functioneren als crisisdienst voor huiselijk geweld, vermoedens van
kindermishandeling en andere spoedeisende situaties rondom jeugdigen.

Veilig Thuis Twente hanteert het landelijke handelingsprotocol “Veilig Thuis” als
uitgangspunt voor de eigen werkprocessen. Het handelingsprotocol vormt de professionele
standaard voor het werk van Veilig Thuis Twente. Bij de praktische vormgeving van
samenwerkingsafspraken zal samen met het lokale veld worden gezocht naar werkwijzen
die aansluiten bij de lokale situatie en die waarborgen geven voor een adequate en
10
  Indien een verzoek tot onderzoek bij de Raad voor de Kinderbescherming wordt ingediend, wordt het college van
burgemeester en wethouders daarvan in kennis gesteld. De Raad voor de Kinderbescherming kan ook een verzoek tot
onderzoek ontvangen vanuit de lokale (zorg en veigligheids) structuur.
                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>slagvaardige omgang met de onveilige situaties waarvoor Veilig Thuis Twente in het leven
geroepen is.

In 2013 is het project MCK-Twente gestart. In dit Multidisciplinair Centrum Kinder-
mishandeling stemmen de medische, hulpverlenende en justitiële ketens hun activiteiten
rondom een specifieke casus op elkaar af. Hierbij hanteren de ketens gezamenlijk één plan.

De werkwijze MCK willen we voortzetten waarbij we er naar streven dit onder de vlag van
VTT of het Veiligheidshuis Twente te doen. De werkprocessen daarvoor worden nog nader
uitgewerkt.

Procesregie/casusregie
Een van de voorwaarden voor een succesvolle aanpak van huiselijk geweld is adequaat
beleggen van procesregie en casusregie. Een procesmanager zorgt er voor dat na een
melding interventies tot stand komen. Ook bewaakt de procesmanager de afspraken tussen
alle betrokken partijen. De procesregie ligt in principe lokaal.

Als het nodig is wijst een procesmanager een casemanager aan. De gemeenten kiezen er
voor om de casusregie zo snel mogelijk aan te wijzen na een melding. De casemanager is
zoveel als mogelijk van het begin tot aan het einde van het traject de contactpersoon met het
gezin en/of het huishouden. De casemanager volgt de ontwikkelingen in de casus en biedt
aanwijzingen aan betrokken professionals. Na het opstellen van een veiligheidsplan, dat
wordt opgesteld door een specialist, liefst zoveel mogelijk in overleg en afstemming met de
lokale context, wordt de casusregie bij een professional/organisatie/team belegd dat hulp en
zorg biedt in de wijk of het dorp waar het gezin en/of huishouden woont. De lokale context
krijgt dus vanaf het begin de regie over een casus. Randvoorwaarde hiervoor is de
beschikbaarheid van voldoende expertise. De casemanager draagt zorg voor het monitoren
van de casus tijdens en na afloop van het traject.

Bij een tijdelijk huisverbod sluit bij het laatste afstemmingsoverleg een wijkcoach (of andere
uitvoerende medewerker van een lokaal sociaal team, afhankelijk van de lokale situatie) aan
om middels een warme overdracht het THV-plan van aanpak aan te laten sluiten bij de
lokale aanpak van het gezinssysteem.




                                              25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>6.   Financiële afspraken

Financiële middelen voor de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling lopen
grotendeels via de centrumgemeente voor vrouwenopvang, door middel van een
decentralisatie-uitkering. Het is van belang regionaal de financiële spelregels voor het
omgaan met deze middelen te bepalen. Deze decentralisatie-uitkering maakt onderdeel uit
van het gemeentefonds en behoort tot de algemene middelen van de gemeenten. Er worden
door het Rijk voorwaarden gesteld bij de decentralisatie-uitkering. In een eerder stadium
hebben de centrumgemeenten maatschappelijke opvang/vrouwenopvang en andere
gemeenten in de regio samen spelregels opgesteld over de wijze waarop wordt omgegaan
met financiële middelen die lopen via de centrumgemeenten (zie Convenant Samenwerken
aan opvang en zorg, 2012). Voorgesteld wordt om voor de periode waarvoor de regiovisie
aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling geldt deze spelregels te continueren, tenzij
er gegronde redenen zijn om hier vanaf te wijken. De spelregels zijn opgenomen in bijlage 4.

Voor Veilig Thuis Twente en het Veiligheidshuis Twente gelden aparte
financieringsconstructies. Voor VTT wordt nog een deel van de decentralisatieuitkering
gebruikt. Het Veiligheidshuis en het andere (grootste) deel van VTT wordt gefinancierd door
de veertien gemeenten naar rato van (hoofdzakelijk) het inwoneraantal van die gemeente.




                                            26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage 1.   Afkortingen


             AWBZ     -    Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
             GGZ      -    Geestelijke gezondheidszorg
             BJZ      -    Bureau Jeugdzorg
             AMK      -    Advies- en meldpunt kindermishandeling
             SHG      -    Steunpunt huiselijk geweld
             AMHK     -    Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling
             Wmo      -    Wet maatschappelijke ondersteuning
             GGD      -    Gemeenschappelijke gezondheidsdienst
             OZJT     -    Organisatie voor Zorg en Jeugd Twente
             VTT      -    Veilig Thuis Twente
             VHT      -    Veiligheidshuis Twente




                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 2.   Ketenpartners


             De volgende ketenpartners hebben een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de
             regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling:

             •   Politie
             •   Organisaties voor maatschappelijke dienstverlening/Steunpunt huiselijk geweld
             •   Kadera Vrouwenopvang/aanpak huiselijk geweld
             •   Mediant
             •   Dimence
             •   GGD
             •   Bureau Jeugdzorg Overijssel/ Advies en Meldpunt Kindermishandeling
             •   JusTact
             •   De Tender
             •   Raad voor de Kinderbescherming
             •   Veiligheidshuis Twente
             •   De veertien Twentse gemeenten

             Deze ketenpartners hebben gezamenlijk hun bijdrage geleverd binnen de Regiegroep
             Huiselijk Geweld. Daarnaast hebben zij ieder afzonderlijk kunnen reageren op een
             conceptversie van de regiovisie.




                                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 3.   Regie in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling


             Beleidsregie
             Elke gemeente is verantwoordelijk voor het lokale beleid voor huiselijk geweld en
             kindermishandeling. De regionale beleidsregie bij de aanpak van huiselijk geweld en
             kindermishandeling ligt bij de centrumgemeente. De centrumgemeente heeft de volgende
             verantwoordelijkheden:
             • Samen met regiogemeenten beleid formuleren, zorgen dat het vraagstuk van huiselijk
                geweld en kindermishandeling maatschappelijk wordt geduid, dat de voorwaarden
                worden benoemd voor een succesvolle aanpak, en dat de partijen worden benoemd die
                de succesvolle aanpak gezamenlijk moeten realiseren.
             • Zorgen dat er samen met de regiogemeenten een regioaanpak voor huiselijk geweld en
                kindermishandeling wordt (door)ontwikkeld, die past bij de schaal, de cultuur en de
                bestaande samenwerkingsverbanden in de regio.
             • Zorgen dat de afspraken met gemeenten en met de uitvoerende organisaties zijn
                vastgelegd in een convenant. De afspraken in het convenant zijn leidend voor alle
                ondertekenaars van het convenant.
             • De (bestuurders van) de regiogemeenten en de uitvoerende organisaties periodiek
                uitnodigen voor een overleg, waar – op strategisch niveau – de gemaakte afspraken
                tegen het licht worden gehouden.
             • Contact houden met de andere partijen die te maken hebben met de aanpak van huiselijk
                geweld en kindermishandeling (zoals de zorgverzekeraar en het Openbaar Ministerie),
                maar ook met bovengemeentelijke instellingen. Daarnaast is de centrumgemeente
                verantwoordelijk voor afstemming met andere bestuurslagen, bijvoorbeeld de
                rijksoverheid.
             • Er voor zorgen dat er in elke gemeente een adequaat functionerende procesmanager is
                aangewezen en zorgen dat de procesmanager in staat is om zijn verantwoordelijkheden
                waar te maken. De gemeente moet die randvoorwaarden (mede) creëren.

             Procesregie
             In elke gemeente is er een procesmanager. De procesmanager is verantwoordelijk voor:
             • Het op basis van de geldende regionale afspraken realiseren van een sluitende aanpak
                 door, onder andere, het vormgeven van (systeemgerichte) hulpverlening;
             • Het bewaken van processen, onder andere door het monitoren van het
                 samenwerkingsproces in de keten en het bewaken van afspraken die op ketenniveau
                 gemaakt zijn;
             • Waar nodig, het aanspreken van de ketenpartners op het nakomen van de gemaakte
                 afspraken met betrekking tot de regionale aanpak van huiselijk geweld en
                 kindermishandeling;
             • Het optimaliseren van de ketenaanpak door signaleren van hiaten en voorstellen voor
                 verbetering van de aanpak aan gemeenten;
             • Goede afstemming en samenwerking met strafrechtelijke keten en het Veiligheidshuis.

             De procesmanager heeft geen contact met gezinsleden aan wie zorg- en hulpverlening na
             een incident met huiselijk geweld of kindermishandeling wordt geboden. De procesmanager
             heeft contact met de gemeente als opdrachtgever en met de professionele organisaties in de
             huiselijk geweld- en kindermishandelingketen en in andere ketens.



                                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Casusregie
Casusregie is de samenwerking op operationeel niveau rond een gezin/systeem. Een
casemanager is nodig bij complexe casussen met meervoudige problematiek. Als er
kinderen in het gezin aanwezig zijn, is dat een extra reden om een casemanager in te zetten
of één van de reeds actieve hulpverleners de rol van casemanager te geven. Dat geldt ook
als hulpverlening – zonder casemanager – in een eerder stadium één of meerdere keren is
vastgelopen. Er zijn ook situaties waarin er wel hulpverlening moet worden opgestart, maar
waarin de hulpverlening niet een eigen regisseur nodig heeft. In die gevallen is het
verstandig om iemand 'eigenaar' van de casus te laten zijn. Dat kan bijvoorbeeld een
maatschappelijk werker zijn, of iemand uit de verslavingszorg of de GGZ, die dan
verantwoordelijk is voor het verloop van het hulpverleningstraject en voor de rapportage over
de casus.

De casemanager heeft tot taak er voor te zorgen dat het veiligheidsplan en het hulp-
verleningstraject volgens plan worden uitgevoerd. De casemanager volgt het hele
hulpverleningstraject van begin tot eind en is vaste contactpersoon voor het gezin of
familiesysteem en bemiddelt zo nodig tussen gezin en hulpverlening.

Taken van een casemanager:
• contact met en aanspreekpunt zijn voor alle betrokken gezinsleden
• maken van een analyse van zowel individuele factoren van de verschillende gezinsleden
  en de relationeel-dynamische factoren
• inzet van andere relevante hulpverleners aan de hand van een systeemgericht plan van
  aanpak in samenspraak met het gezin.

De casusregie vindt bij voorkeur lokaal, zo dicht mogelijk bij het gezin en haar sociale
netwerk plaats. Indien er sprake is van een verhoogd veiligheidsrisico moet er worden
opgeschaald. De situatie vraagt dan om een krachtige snelle aanpak door experts die een
nauwe samenwerking hebben met politie en justitie. Het plan moet als de veiligheid er om
vraagt direct tot uitvoer kunnen worden gebracht. In de triage wordt bepaald of er sprake is
van verhoogd risico.




                                             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage 4.   Financiële afspraken centrumgemeente en andere gemeenten in de regio


             Enschede als centrumgemeente en alle andere gemeenten hebben een verantwoordelijk-
             heid voor huiselijk geweld en mindermishandeling. Daarom is een goede afstemming over
             de taakverdeling vereist.

             1. De gemeenten gaan op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling uit van de
                taakverdeling en de spelregels die in deze regiovisie zijn opgenomen. Deze taakverdeling
                is mede gebaseerd op de Subsidieverordening opvang en begeleiding van kwetsbare
                burgers van de gemeente Enschede en Almelo.
             2. De regiogemeenten voeren de taken uit die tot hun verantwoordelijkheden behoren op
                basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning en dit convenant.
             3. De centrumgemeente Enschede en Almelo verbindt zich de taken die specifiek tot haar
                verantwoordelijkheid behoren op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning en
                dit convenant uit te voeren.
             4. De voorzieningen voor huiselijk geweld en kindermishandeling die vanuit de
                decentralisatie-uitkering worden gefinancierd zijn landelijk toegankelijk, overeenkomstig
                de daarvoor geldende voorwaarden. Centrumgemeenten maken op landelijk niveau
                afspraken over regiobinding en over voorwaarden waaronder cliënten worden
                opgenomen.
             5. Verblijf in de opvang is in principe tijdelijk. De centrumgemeenten zijn verantwoordelijk
                voor de kosten van de opvang. De gemeente van herkomst is verantwoordelijk voor de
                kosten van verblijf, zijnde de eigen bijdrage van de cliënt in de opvang, voor ten hoogste
                te daarvoor geldende normen van de Wet Werk en Bijstand. Deze betaling is van
                toepassing de eerst periode van drie maanden, echter nooit langer dan de werkelijke
                periode van verblijf. Gemeenten kunnen desgewenst deze kosten langer voor hun
                rekening nemen.

             De gemeenten die deze regiovisie onderschrijven vinden het essentieel dat uitkeringen uit
             het gemeentefonds die bestemd zijn voor huiselijk geweld en kindermishandling, ook
             besteed worden aan deze taken. Dit betekent dat wanneer de afgesproken prestaties zijn
             gerealiseerd en er nog gelden resteren, worden deze gelden besteed aan huiselijk geweld
             en kindermishandling. Als de uitkeringen uit het gemeentefonds verhoogd of verlaagd
             worden, worden er meer of minder middelen besteed aan huiselijk geweld.

             Met betrekking tot de uitvoering gelden de volgende afspraken (afgeleid uit het convenant
             samenwerken aan opvang en zorg Twente):
             • Het budget dat centrumgemeente Enschede ontvangt voor maatschappelijke opvang en
               vrouwenopvang/huiselijk geweld, komt geheel ten goede aan maatschappelijke opvang
               en vrouwenopvang/huiselijk geweld in de regio, met dien verstande dat van dit budget
               maximaal 5% aan coördinerende ambtelijke capaciteit, een vast bedrag aan
               verslavingspreventie en tenminste 0,5% aan nieuwe ontwikkelingen besteed wordt. De
               financiële bijdrage van centrumgemeente Enschede komt in totaal niet uit boven de
               hoogte van het budget dat de gemeenten van het rijk ontvangen voor maatschappelijke
               opvang en vrouwenopvang/huiselijk geweld.
             • Het budget wordt besteed aan de uit te voeren taken door centrumgemeente Enschede
               zoals in de regiovisie opgenomen.
             • Centrumgemeente Enschede overlegt in beginsel met regiogemeenten over de wijze
               waarop de taak wordt uitgevoerd en gefinancierd.
             • De regiogemeenten dragen de kosten voor de aan hen toebehorende taken op het
               gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling.




                                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 5.   Omvang huiselijk geweld en kindermishandeling


             Landelijke cijfers

             Huiselijk geweld
             Van alle vrouwen en mannen tussen de achttien en zeventig jaar is 45% ooit slachtoffer
             geweest van huiselijk geweld, als kind, partner of ouder. Bekeken voor een periode van de
             afgelopen vijf jaar is ruim 9% van de Nederlandse bevolking slachtoffer van huiselijk geweld.
             In bijna 75% van de gevallen van ernstig huiselijk geweld gaat het om lichamelijk geweld
             (65%) en seksueel geweld (8%). Geschat wordt dat er jaarlijks in Nederland minstens
             200.000 personen slachtoffer worden van evident huiselijk geweld11 dat wordt gepleegd door
             ongeveer 100.000 à 110.000 verdachten. Van de plegers is 87% man en 13% vrouw. Bij de
             slachtoffers van evident huiselijk geweld is ongeveer 60% vrouw en 40% man. Ruim een
             derde van de slachtoffers geeft aan ook pleger te zijn. (Van Dijk, Flight, Oppenhuis &
             Duesmann, 1997; Van der Veen & Bogaerts, 2010).

             Ieder jaar worden:
             • 160.000 vrouwen het slachtoffer van een lichte vorm van of lichamelijk en/of seksueel
                geweld,
             • 30.000 vrouwen het slachtoffer van ernstig lichamelijk en/of seksueel geweld,
             • 7.000 vrouwen het slachtoffer van zeer ernstig geweld.

             Uit politieregistraties (landelijk) blijkt dat in circa 60% van de gevallen waar sprake is van
             geweld tussen ouders of verzorgers er kinderen tot 18 jaar in het gezin zijn. In circa 25 %
             van de incidenten zijn kinderen aanwezig bij het gewelddadige conflict en daadwerkelijk
             getuige (Nieuwenhuis, 2008)

             Geschat wordt dat minstens één op de twintig ouderen te maken heeft met een vorm van
             mishandeling (Movisie, 2009). Bij veel mantelzorgers van ouderen (circa één derde deel)
             blijkt de zorg, vaak door overbelasting en/of goed bedoeld maar ondeskundig handelen,
             zodanig uit de hand te lopen dat er sprake is van mishandeling. De verwachting is dat
             ouderenmishandeling toeneemt. Door dubbele vergrijzing (meer ouderen en hogere leeftijd)
             zullen er steeds meer mensen zijn die afhankelijk zijn van de zorg van anderen. Hierdoor
             zou ook het beroep op mantelzorg groeien en het risico op ontspoorde zorg toenemen.

             Kindermishandeling
             Uit recent onderzoek blijkt dat in 2010 ruim 118.000 kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar in
             Nederland (ruim 3 procent van het totaal) blootgesteld waren aan een vorm van
             kindermishandeling (Alink et. al, 2012). In 2012 is ruim 65.300 maal contact opgenomen met
             een Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) over een vermoeden van
             kindermishandeling. Sinds 2004 is het totale aantal eerste contacten bij het AMK bijna
             verdubbeld (Jeugdzorg Nederland, 2013).

             Uit onderzoek van Bakker en anderen (2009) blijkt dat 20% van de Nederlandse vrouwen en
             4% van de Nederlandse mannen een vorm van seksueel geweld (exclusief kwetsende
             opmerkingen) heeft ervaren vóór het 16e levensjaar. Van Alink et al. (2012) schatten het

             11
               Onder evident huiselijk geweld vallen alle vormen van seksueel geweld en ernstige vormen van lichamelijk geweld.
             Andere vormen van huiselijk geweld worden aangemerkt als evident huiselijk geweld als ze zich minstens tien maal
             hadden voorgedaan in een periode van vijf jaar.
                                                                   32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>aantal gevallen van seksueel kindermisbuik op 2.939 per jaar (0,8 per duizend kinderen), dit
zijn overwegend slachtoffers van misbruik buiten het gezin.

Bij huiselijk geweldincidenten is er in 58% sprake van een gezinssituatie met kinderen jonger
dan 18 jaar. Daarbij gaat het veelal om jonge kinderen. Bij ruim een kwart van de incidenten
zijn kinderen daadwerkelijk getuige geweest van het geweld. Naar schatting groeien jaarlijks
minimaal 60.000 kinderen op in een gezin waar sprake is van huiselijk geweld. Hiervan zijn
ongeveer 25.500 kinderen daadwerkelijk getuige van het geweld (Ferwerda, 2007;
Nieuwenhuis, 2008). Euser, Alink, IJzendoorn en Bakermans-Kranenburg (2013) komen tot
een totale prevalentieschatting van 44.533 kinderen die getuige zijn geweest van huiselijk
geweld, dat is 12 per 1.000 kinderen.



Literatuur:
Alink, L., IJzendoorn, R. van, Bakermans-Kranenburg, M.J., Pannebakker, F., Vogels, T., &
Euser, S. (2012). Kindermishandeling in Nederland Anno 2010: De Tweede Nationale
Prevalentiestudie mishandeling van kinderen en jeugdigen (NPM-2010) (Tweede editie).
Leiden: Casimir.

Bakker, F., Graaf, H., de Haas, S., Kedde, H., Kruijer, H., & Wijsen, C. (2009). Seksuele
gezondheid in Nederland. Utrecht: Rutgers Nisso Groep.

Dijk, T. van, Flight, S., Oppenhuis, S., & Duesmann, B. (1997). Huiselijk geweld: aard,
omvang en hulpverlening. Den Haag. Ministerie van Justitie.

Euser, S., Alink, L., IJzendoorn, R. van, & Bakermans-Kranenburg, M. (2013). De
Prevalentie van Huiselijk Geweld in Nederland in 2010. Leiden: Centrum voor Gezinsstudies,
Universiteit Leiden.

Ferwerda, H. (2007). Met de deur in huis. Omvang, aard achtergronden en aanpak van
huiselijk geweld in 2006 op basis van landelijke politiecijfers. Arnhem/Dordrecht: Advies- en
onderzoeksgroep Beke.

Jeugdzorg Nederland (2013). Advies- en Meldpunten Kindermishandeling (AMK): Overzicht
2012. Utrecht: Jeugdzorg Nederland.

MOVISIE (2009). Factsheet Ouderenmishandeling. Utrecht: MOVISIE.

Nieuwenhuis, A. (2008). Huiselijk geweld op het netvlies gebrand. Een onderzoek naar
kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. (Doctoraalscriptie, Faculteit der
Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit). Amsterdam : Vrije Universiteit.

Veen, H.C.J. van der, & Bogaerts, S. (2010). Huiselijk geweld in Nederland: overkoepelend
synthese-rapport van het vangst-hervangst-, slachtoffer- en daderonderzoek 2007- 2010.
Den Haag, WODC.




                                              33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Regionale cijfers
Op grond van de landelijke cijfers kunnen we een inschatting maken van de prevalentie in de
regio Twente. Naar schatting zijn dan tussen de 6.200 en 7.800 mensen slachtoffer van
huiselijk geweld in Twente en worden circa 4.500 kinderen blootgesteld aan een vorm van
kindermishandeling; het NJi schat het aantal in Twente op 3.900 - 4.600 kinderen. Voor een
(klein) deel zal er sprake zijn van overlap tussen beide categorieën.

Monitor Huiselijk geweld Twente
Onderzoeks- en adviesbureau Intraval voert jaarlijks de monitor huiselijk geweld Twente uit.
Onderstaande tekst is ontleend aan de monitor 2014.

Incidenten




Figuur 1. Geregistreerde incidenten (voor 2009 gaat het om geëxtrapoleerde jaarcijfers.)


In figuur 1 staan de aantallen geregistreerde incidenten van huiselijk geweld weergegeven.
• In de periode 2004 tot en met 2013 is het aantal geregistreerde incidenten van huiselijk
    geweld gestegen van 3.081 in 2004 naar 3831 in 2013.
• In 2013 is het aantal geregistreerde incidenten per 1000 inwoners het hoogste in Almelo,
    gevolgd door Enschede en Hengelo, terwijl het aantal in Dinkelland en Tubbergen het
    laagste is.

Unieke personen
Uit figuur 2 blijkt dat er tussen 2004 en 2013 bij de regiopolitie Twente sprak is van een
toename van het totaal aantal geregistreerde unieke personen dat een rol heeft gespeeld bij
huiselijk geweld (in 2007, 2009 en 2010 lag het aantal overigens nog hoger). Het gaat
daarbij om onder meer verdachten, slachtoffers, betrokkenen en getuigen.

• In alle tien jaren is het merendeel van de geregistreerde verdachten tussen 25 en 45 jaar.
  Dit percentage neemt af van 62% in 2004 naar 55% in 2013. De meerderheid van de
  verdachten is man.

                                                     34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>• Ook van de unieke personen die in het peiljaar minstens één keer voorkomen als
  slachtoffer is het grootste deel (in alle jaren rond de 50%) tussen 25 en 45 jaar. In alle
  jaren zijn de meeste slachtoffers vrouw.




Figuur 2. Geregistreerde unieke personen12

     Unieke personen die in het peiljaar minstens één keer voorkomen als verdachte
     Unieke personen die in het peiljaar minstens één keer voorkomen als slachtoffer
     Totaal unieke personen in het peiljaar (verdachten, slachtoffers, betrokkenen, getuigen e.d.)




Verdachten
De gegevens van politie, justitie, reclasseringsinstellingen en De Tender geven inzicht in de
verdachten van huiselijk geweld en hun recidive.
• Het aantal unieke personen dat ten minste één keer staat geregistreerd als verdachte is
   tussen 2004 en 2013 gedaald. In 2004 zijn dit er 839, terwijl het in 2013 om 769 gaat (zie
   onderstaande tabel).
• Het percentage verdachten dat in één jaar niet vaker dan één keer voorkomt in de
   registraties is tussen 2004 en 2010 gestegen van 58% naar 64%. In 2012 en 2013 is het
   weer gedaald naar respectievelijk 53% en 51%.
• Ook wat betreft vijf keer of vaker recidiveren binnen een jaar is er sprake van een lichte
   stijging ten opzichte van de voorgaande jaren. In 2012 en 2013 ligt dit percentage op
   respectievelijk 9% en 8%, terwijl het in de voorgaande jaren voornamelijk rond de 4-5%.




12
   Er is enige overlap tussen de unieke verdachten en de unieke slachtoffers doordat een persoon, die bijvoorbeeld de
ene keer als verdachte bij een incident is betrokken en de andere keer als slachtoffer, bij beide meetelt.
Voor 2009 gaat het om geëxtrapoleerde jaarcijfers.


                                                        35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                    2004       2005       2006      2007        2008         2009         2010     2011   2012        2013

                                        N=         N=        N=         N=         N=             N=        N=       N=      N=          N=
                                       839        850       858       1069       1104            965       965      912     914         769
                    1 keer              58         63         60        57            55          86        64       58      53             51

                    2 keer              22         20         23        22            24          12        19       22      22             22

                    3 keer              10         10          9        10            10          2          9       10          9          12

                    4 keer                5         3          3          4           6           1         14        6          7          7

                    5 keer                2         2          3          3           3           0          1        2          3          3

                    > 5 keer              3         2          2          5           4           0          3        2          6          5

                    Totaal             100        100       100        100           100         100       100      100     100         100

                    Tabel 1. Aantal keer voorkomen van unieke verdachten huiselijk geweld in politiebestand (2004-2013), in %13


                    • In totaal staan er in de periode 2004 tot en met 2013 6.968 unieke personen als
                      verdachte geregistreerd. Een tiende (886 personen; 13%) komt in twee verschillende
                      jaren voor, terwijl 5% (345 personen) in drie of meer verschillende jaren voorkomen.
                      Niemand staat in alle jaren geregistreerd als verdachte.



                    Justitie
                   • Het aantal bij het OM ingestroomde verdachten van huiselijk geweld in de periode 2005
                       en 2009 is afgenomen (tabel 2.) Tussen 2009 en 2012 is het aantal toegenomen, in 2012
                       ligt het aantal met 400 het hoogst sinds de start van de monitor. In 2013 is het aantal
                       echter weer gedaald naar 301.
                   • Het aantal huiselijk geweldzaken dat door het OM of de rechter is afgedaan is in de
                       periode 2004 tot 2008 toegenomen. In 2009 en 2010 is dit aantal gedaald, waarna het in
                       2011 en 2012 weer is toegenomen. Ook hier geldt dat het aantal in 2013 weer gedaald is.

                                                                                         Peiljaar
                                                 2004     2005     2006       2007     2008 2009           2010    2011   2012       2013
                                                  N        N        N          N        N       N           N       N      N          N
Aantal unieke verdachten in het peiljaar          204      252      248        242      231     214         216     336    400        301
is ingestroomd bij het OM
Aantal zaken dat in het peiljaar is               212      256      274        308         325      270      203    354    427        310
afgedaan door het OM
Aantal zaken dat in het peiljaar is                 85     172      197        194         234      163      155    232    206        160
afgedaan door de rechter
                    Tabel 2. Aantal unieke verdachten huiselijk geweld dat is ingestroomd bij het OM (2004-2013)


                    Reclassering
                    Vanaf 2008 wordt in de registratiegegevens van de reclasseringsinstellingen bijgehouden of
                    er sprake is van een huiselijk geweldzaak. Doordat (nog) niet structureel wordt geregistreerd
                    op huiselijk geweld gaat het bij de vermelde aantallen om een ondergrens.
                     • Reclassering Nederland heeft in 2013 (minimaal) 123 cliënten waarvoor een
                         (voorlichtings- of advies) rapport is aangevraagd voor het OM in verband met een
                         huiselijk geweldzaak. Tussen 2008 en 2011 varieerde dit aantal van 71 tot 187.
                    13
                         Voor 2009 gaat het om geëxtrapoleerde jaarcijfers.
                                                                               36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>•   In 2013 blijkt Tactus (minimaal) 66 cliënten te hebben waarvoor een (voorlichtings- of
    advies)rapport is aangevraagd in verband met een huiselijk geweldzaak. In de
    voorgaande jaren varieerde dit aantal tussen 18 en 50 cliënten.
•   In 2013 komen 136 unieke personen (merendeel man) vanwege huiselijk geweld voor in
    de registraties van de reclasseringsafdeling van het Leger de Heils. In 2010 en 2011 lag
    het aantal beduiden lager, namelijk 0- 51 en 57 cliënten.
•   Alle drie de reclasseringsinstellingen geven als mogelijke verklaring voor de stijging dat
    door de medewerkers beter wordt geregistreerd op huiselijk geweld.

De Tender
De Tender is een poli- en dagkliniek voor forensische psychiatrie en psychotherapie voor
Overijssel en Oost-Gelderland.
• Het aantal verdachten uit het politiebestand huiselijk geweld dat bekend is bij de Tender
    is tussen 2004 en 2013 gestegen van 36 naar 108.
• In 2013 ligt het percentage vrouwelijke verachten dat bekend is bij de Tender op 4%
    terwijl het in de voorgaande jaren varieerde van 0% in 2011 tot 13% in 2008 en 2009.

Huisverbod
Sinds maart 2009 is in de Twentse gemeenten de Wet tijdelijk huisverbod in werking
gestreden. Het huisverbod is bedoeld om huiselijk geweld verder terug te dringen.
In totaal zijn in de periode maart 2009 tot en met december 2009 147 huisverboden
opgelegd in Twente, in heel 2013 zijn dat er 166. In 2010, 2011 en 2012 lagen deze
aantallen met respectievelijk 227, 201 en 189 hoger.
 • De gemeenten Enschede en Almelo hebben in 2013 in absolute cijfers de meeste
      huisverboden: respectievelijk 71 en 29.
 • In 2013 hebben de gemeenten Almelo en Enschede ook verhoudingsgewijs per 1.000
      inwoners de meeste huisverboden: 0,4 per 1.000 inwoners, gevolgd door Hengelo
      (0,30), terwijl Borne (0,0) de minste heeft.

Slachtoffers
Aan de hand van de gegevens van Team Vroeghulp Enschede, Teams Vroeghulp Almelo,
CarintReggeland, Bureau Jeugdzorg Overijssel (BJZO), SHG, Kadera en Mediant kan een
beeld worden gegeven van de slachtoffers van huiselijk geweld. Hierbij wordt een
onderscheid gemaakt tussen kinderen, volwassenen en ouderen. In de aangeleverde
bestanden staan in 2013 in totaal 7.512 unieke slachtoffers geregistreerd (zie onderstaande
tabel). Dit aantal is aanzienlijk hoger dan in 2012 (4.532), 2011 (2.841) en 2010 (2.590).
Deze stijging is grotendeels toe te schrijven aan het toegenomen aantal geregistreerde
personen bij het SHG. Deze stijging heeft weer te maken met de overgang van het SHG van
Kadera naar de drie instellingen voor maatschappelijk werk in Twente in juli 2012. Met deze
overgang is een intensievere samenwerking met de politie BJZO tot stand gekomen,
waardoor meer en beter wordt geregistreerd en gesignaleerd.




                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                           2010                  2011                 2012               2013

                       N          %          N          %         N          %       N          %

Kinderen              1281          50      1558            55    2020       45      3435       46
(0-18 jaar)
Volwassenen           1248          48      1209            43    2384       52      3921       52
(18-65 jaar)
Ouderen                    61         2          74           3   125            3   153            2
(65+)
Totaal                2590         100      2841            100   4532       100     7512       100

Tabel 3. Totaal aantal unieke slachtoffers in 2010 - 2013


In 2010 en 2011 gaat het bij (ruim) de helft van de geregistreerde slachtoffers om kinderen
(50% in 2010 en 55% in 2011). In 2012 en 2013 is het percentage kinderen onder de
slachtoffers gedaald naar respectievelijk 45% en 46%.

 Instellingen
• Zowel bij Team Vroeghulp Enschede als bij Teams Vroeghulp Almelo is er sprake van
    een toename in het aantal personen dat bij de teams in beeld is geweest. Deze toename
    wordt veroorzaakt door de overgang van SHG van Kadera naar de drie instellingen voor
    maatschappelijk werk. Door deze overgang zijn het SHG en de outreachende en
    systeemgerichte hulpverlening van de instellingen voor maatschappelijk werk nauwer met
    elkaar verbonden.
• Zowel in 2013 als in 2010, 2011 en 2012 zijn door BJZO gegevens verstrekt over het
    aantal meldingen dat bij het AMK is gedaan over kinderen die getuige waren van huiselijk
    geweld. In 2013 zijn hierover 204 meldingen gedaan, in 2010, 2011 en 2012 lagen deze
    aantallen op respectievelijk 198, 203 en 180. In 2013 zijn eveneens gegevens
    aangeleverd over AMK-meldingen waarin sprake is van lichamelijke mishandeling,
    pedagogische verwaarlozing, psychisch geweld en seksueel misbruik. In totaal gaat het
    om 641 meldingen, waarbij 1.346 kinderen betrokken zijn. Bij de helft van deze
    meldingen (50%) gaat het om pedagogische verwaarlozing.
• In 2013 zijn in totaal 2.585 meldingen binnengekomen bij het SHG, waarbij in totaal ruim
    7.800 personen (de rol bij huiselijk geweld is niet altijd bekend c.q. geregistreerd)
    betrokken zijn. Het grootste deel (82%) van de meldingen komt binnen via overleg met de
    politie en BJZo.




Meer informatie is te vinden in de Monitor 2014 Huiselijk geweld Twente.




                                                      38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>