<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>GEMEENTE BORNE
  Jaarstukken 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Jaarverslag 2018 ...................................................................................................................................... 3
   Leve Borne ........................................................................................................................................... 4
   Meedoen in Borne ............................................................................................................................. 11
   Maatschappelijke participatie ........................................................................................................... 14
   Mooi Borne ........................................................................................................................................ 18
   Borne Werkt ...................................................................................................................................... 23
   Beter Borne ....................................................................................................................................... 28
   Borne Algemeen ................................................................................................................................ 34
Paragrafen ............................................................................................................................................. 38
   Paragraaf Financieel weerstandsvermogen en risicobeheersing...................................................... 39
   Paragraaf Financiering....................................................................................................................... 45
   Paragraaf Lokale heffingen................................................................................................................ 47
   Paragraaf Grondbeleid ...................................................................................................................... 55
   Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 63
   Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 73
   Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 84
Jaarrekening 2018 ............................................................................................................................... 106
   Waarderingsgrondslagen ................................................................................................................ 107
   Overzicht van baten en lasten 2018 ................................................................................................ 111
   Informatie Wet normering topinkomens (WNT) ............................................................................ 112
   Rechtmatigheid ............................................................................................................................... 114
   Baten en lasten per programma en toelichting .............................................................................. 115
   Incidentele baten en lasten ............................................................................................................. 145
   Structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ...................................... 147
   Balans per 31 december 2018 ......................................................................................................... 148
   Ontwikkelagenda............................................................................................................................. 150
   Overzicht SISA.................................................................................................................................. 151
   Toelichting balans............................................................................................................................ 153
   Bijlage Taakvelden ........................................................................................................................... 167
Controleverklaring ............................................................................................................................... 170
Bijlagen ................................................................................................................................................ 171
   Indicatoren ...................................................................................................................................... 172
   Afkortingenlijst ................................................................................................................................ 183
                                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Jaarverslag 2018
Gemeente Borne
        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Leve Borne
     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Wat wilden we bereiken?
Maatschappelijk effect
Inwoners van Borne wonen en leven in een duurzame en veilige omgeving.
Wonen
De raad wil het profiel van Borne als gewilde woongemeente verder versterken door wonen voor alle
groepen mogelijk te maken en een duurzame en veilige woonomgeving te stimuleren. Bij wonen ligt
de nadruk op woningen voor starters en eenpersoonshuishoudens, levensloopbestendige woningen
en verduurzaming van de bestaande woningvoorraad.
Leefbaarheid en veiligheid
Bij veiligheid richt de gemeenteraad zich de komende vier jaar op een veilige woon- en leefomgeving
door participatie van inwoners en het tegengaan van overlast door verkeer. Hierbij vormt de
Maatschappelijke Veiligheidsagenda de leidraad.
Duurzaamheid
Op het gebied van duurzaamheid wil de raad weten waar Borne staat, het ambitieniveau bepalen
en hiervoor structureel beleid ontwikkelen. Onderdeel hiervan is het afvalbeleid.
De duurzaamheidsagenda die samen met de samenleving is opgesteld wordt uitgevoerd.
                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Wat hebben wij daarvoor gedaan?
Wonen en woonomgeving
Strategisch project Bornsche Maten
In 2018 zijn in de Bornsche Maten 62 woningen gerealiseerd: 15 vrijstaande woningen, 34 twee-
onder-een-kapwoningen en 13 rijwoningen. Daarvan zijn er 15 in Nieuw Borne, 4 in Oost Esch, 18 in
Tuinstad, 14 in Singelwonen en 11 in De Veste gerealiseerd.
Het eerste deel van de derde fase was in 2018 bouwrijp zodat in dat deel kon worden begonnen met
de bouw van woningen. Voor het tweede deel van de derde fase is gestart met de
bouwrijpwerkzaamheden.
In 2018 is gestart met de planvorming voor de directe aansluiting van de Bornsche Beeklaan op de
provinciale weg, waardoor de doorstroming voor het autoverkeer wordt verbeterd en de veiligheid voor
het fietsverkeer toeneemt. Voor die opgave is een zogenaamd bouwteam aanbesteed.
Woonvisie
In 2018 is een begin gemaakt met het onderzoek naar een alternatieve locatie voor de huisvesting van
woonwagenbewoners. Dit is in lijn met het medio 2018 door de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties gepubliceerde 'Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid'.
Overigens is het beleidskader geen wettelijke regeling: de verantwoordelijkheid voor het huisvesten
van woonwagenbewoners blijft liggen bij gemeenten.
Duurzaamheid
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
In 2018 is een voorzichtig begin gemaakt om alle gemeentelijke gebouwen te inventariseren en de
mogelijkheden van verduurzaming in beeld te brengen. Het voornemen om in 2018 ook een plan van
aanpak gereed te hebben om -gefaseerd in tijd- maatregelen te treffen om energieneutraal te worden,
zal in 2019 worden gerealiseerd.
Duurzame mobiliteit
We promoten duurzame mobiliteit. Meer mensen te voet en op de fiets. De provincie Overijssel en de
provincie Gelderland hebben samen een aanbesteding gedaan voor elektrische laadpalen. Borne
heeft ook deelgenomen en zal de komende drie jaar 22 oplaadpalen aanleggen. Er is een
uitvoeringsprogramma opgesteld waar de eerste oplaadpalen komen en er is een platform opgericht
waar mensen oplaadpalen kunnen aanvragen. De provincie bekostigt de plaatsing van de palen.
De gemeente Borne heeft OV businesskaarten aangeschaft zodat werknemers makkelijker met het
OV kunnen reizen. Is de locatie niet met het OV te bereiken dan kunnen ze gebruik maken van een
elektrische auto die geleased is. Zo kan personeel duurzame dienstreizen maken.
Keolis laat elektrische en toegankelijke treinen in Borne stoppen. De inzet van dieseltreinen is
daarmee tot een minimum beperkt.
Door Borne rijdt nu een buurtbus die gereden wordt door vrijwilligers.
                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Duurzaam energiegebruik en duurzame opwekking
2018 was het laatste jaar van het door de raad vastgestelde Duurzaamheidsbeleid op basis van
incidentele middelen.
Op projectbasis zijn er diverse initiatieven ontwikkeld. Zoals het Project Wensink Zuid (zie toelichting
bij dat onderwerp).
In 2018 is een uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld voor de grootschalige vervanging en
verduurzaming van de openbare verlichting.
Nationale wetgeving sluit uit dat aanvragen voor omgevingsvergunningen die na 1 juli 2018
binnenkomen, verstrekt worden met een aardgasaansluiting ten behoeve van de warmtevoorziening.
De gemeente Borne heeft zich hieraan geconformeerd.
Het Energieloket waar burgers en bedrijven adviezen kunnen krijgen over kleinschalige opwekking
van elektriciteit (met name zonnepanelen) en over mogelijkheden voor energiebesparing, is
overgedragen aan de Stichting Borne Energie.
Duurzaam afvalbeheer
Door de gemeenteraad is een tussentijds streefcijfer vastgesteld op weg naar 50 kilo restafval per
inwoner in 2030. Dit streefgetal is 120 kilo restafval per inwoner in 2022.
De goede resultaten van het in 2017 in gang gezette afvalbeleid (verpakkingencontainer in combinatie
met 4- wekelijkse inzameling van restafval) hebben zich gestabiliseerd in 2018. De hoeveelheid
restafval per inwoner daalde van 232 kilo in 2016 naar 163 kilo in 2018. Eind 2018 is via een open
podium gepeild hoe de inwoners en gemeenteraad staan tegenover nieuwe stappen in het afvalbeleid.
Medio 2019 wordt aan de raad voorgesteld hoe de stap naar 120 kilo restafval per inwoner het best
kan worden gerealiseerd.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Borne zet in dit kader in eerste instantie met name in op duurzaamheid. Daarvoor is het programma
duurzaamheid gestart, dat zich in eerste instantie richt op de energietransitie. De gemeente wil dat
beleid gestalte geven met de initiatiefnemers in Borne, zoals Borne duurzaam en Borne energie.
Daarnaast wordt bij aanbestedingen, inhuur van personeel en gebouwenbeheer, kortom in alle
beleidsvelden, steeds gekeken naar de meest duurzaam mogelijke oplossing.
Bodem
Het Twents beleid voor het ontgraven en toepassen van grond is geactualiseerd. Eind 2018 heeft het
college de ontwerpnota Bodembeheer ‘Twents beleid veur oale groond 2.0’, de regionale
Ontwerpbodemkwaliteitskaart Twente en de beleidsregel Vrijstelling bodemonderzoek vastgesteld. Na
de inspraakperiode zullen deze in 2019, met inachtneming van ingebrachte zienswijzen, via het
college ter vaststelling worden voorgelegd aan de raad.
Asbest bodemsaneringsopgave per 2016-2022
De doelstelling van het project Asbestbodemsaneringsopgave 2016-2022 is om, vanuit een integrale
en omgevingsgerichte aanpak, asbestbodemverontreinigingslocaties met onaanvaardbare humane
risico’s te saneren. Het project richt zich op een aanpak door zowel de overheden als door andere
partijen (particulieren en bedrijven). Bij de aanpak wordt er naar gestreefd om zoveel mogelijk
koppelingen te leggen met andere maatschappelijke opgaven. Op deze manier wordt een maximaal
maatschappelijk rendement gehaald uit de aanpak van de asbestbodemverontreinigingen.
                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Medio 2018 is voor de uitvoering van het project het projectbureau BAS (Bodemasbestsanering) van
start gegaan. Projectbureau BAS werkt voor de provincie Overijssel en de gemeenten Wierden,
Borne, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Haaksbergen, Twenterand en Hof van Twente. Het projectbureau
is het middel waarmee de samenwerking tussen de partners in praktijk vorm krijgt. Projectbureau BAS
begeleidt en coördineert diverse asbestsaneringsprojecten en -onderzoeken in/voor Borne.
Regionale structuurvisie ondergrond
Op dit terrein werken de Twentse gemeenten samen met het doel om in de regio gezamenlijk een
strategie te ontwikkelen om de gemeentelijke rol bij activiteiten in de ondergrond vorm te geven. Het
betreft vooral het samen vormgeven van de veranderende rol van de gemeente door de komst van
nieuwe regelgeving en andere actuele ontwikkelingen.
In 2018 is door het kernteam “Onder Twente’ geïnventariseerd wat de uitdagingen van de komende
tijd zijn op het gebied van bodem en ondergrond in Twente. Deze liggen op gebied van kennis en
onderzoek, veilig bodemgebruik, communicatie en netwerk. Hiervoor zijn eind 2018 / begin 2019
projectgroepen samengesteld, die de contouren en de planning gaan vormgeven.
Water en riolering
Duurzaam waterbeheer is in samenhang met klimaatadaptatie volop in beweging. Het klimaat
verandert, de voorspelling is drogere zomers en extremere regenbuien. 2018 was met de hitte en
droogte al een voorbode. Doelstelling is om op de veranderende weersomstandigheden te anticiperen.
Water lokaal vasthouden en niet meer afwentelen, zorgen voor bescherming tegen overstromingen:
klimaatadaptief handelen. Een mooi voorbeeld is de ontwikkeling in de planontwikkeling in de
Bornsche Maten. Het schone regenwater wordt apart gehouden van het afvalwater en zichtbaar
afgevoerd, bebouwde gebieden worden beschermd tegen overtollig water en door de aanwezigheid
van het Beekpark wordt de beleving voor water vergroot. Ook wordt steeds meer regenwater
gescheiden van het afvalwater in gebieden met een traditioneel gemengde afvoer. Daarbij is als
doelstelling gesteld om in 2035 20% van het afvoerend verhard oppervlak ontkoppeld te hebben van
het gemengde rioolsysteem. Tot nu is circa 14% gerealiseerd.
Een grootschalig duurzaam waterbeheerproject in Borne is Wensink-Zuid. Samen met wijkbewoners
en overige belanghebbenden wordt de ontwikkeling tot stand gebracht. De bewoners worden gezien
als de ambassadeurs van de wijk. Bewoners hebben zitting in de klankbordgroep en het wijkcomité
neemt deel in het projectteam. De ontwikkeling in Wensink-Zuid heeft ertoe geleid dat
belanghebbende stakeholders graag willen participeren. Dit heeft gezorgd voor een tweesporen
aanpak, namelijk het waterbeheer en de energietransitie. De eerste plannen voor Wensink-Zuid zijn in
de afronding. Planning is om medio 2019 te starten.
Verder werken de 14 Twentse gemeenten en Waterschap Vechtstromen al jaren samen. Op
watergebied wordt kennis gedeeld en worden urgente programma’s in werkplaatsen nader uitgewerkt.
In 2018 is een nieuwe visie bestuurlijk vastgesteld op basis van de vier B’s, bescherming,
bewustwording, beleving en bundeling. Het communicatieplan moet eraan bijdragen de diverse
onderwerpen meer onder de aandacht te krijgen. Landelijk is in het programma “Deltaplan ruimtelijke
adaptatie (DPRA)” bepaald dat we in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn ingericht. Hierbij
worden vier thema’s onder handen genomen: overstroming, hitte, droogte en overlast. De eerste stap
is het in beeld brengen van de kwetsbaarheden en het voeren van een risicodialoog. Het Twents
waternet pakt dit gezamenlijk en regionaal op.
                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Veiligheid en openbare orde
Verkeersveiligheid
Veel wegen zijn volgens het 'duurzaam veilig' principe ingericht. Onder mobiliteit en bereikbaarheid in
het thema Borne werkt gaan we daar dieper op in. .
In het kader van het Actieplan veiligheid & leefbaarheid 2017-2018 hebben we voor het speerpunt
verkeersveiligheid een aantal maatregelen getroffen die bijdragen aan het wegnemen van het
onveiligheidsgevoel. In samenwerking met de politie zijn 7 integrale handhavingsacties (o.a. op
snelheid) georganiseerd, is structureel aandacht besteed aan het verkeersinfarct in Zenderen en is
beleid tegen parkeeroverlast opgesteld. Daarnaast is op verschillende manieren geprobeerd het
verkeersgedrag van onze weggebruikers te beïnvloeden, door bijvoorbeeld snelheidsmetingen te doen
en snelheidsindicatieborden tegen hardrijden te plaatsen. En zijn inrichtingen van straten aangepast
om hardrijden tegen te gaan, zoals in de Oude Deldensestraat.
Voorbereiding op rampen, calamiteiten en spoorveiligheid
Bewustwording in geval van calamiteiten is vergroot door bijeenkomsten met bewoners en de
Veiligheidsregio. Overwegstoringen zijn verminderd door intensief onderhoud aan overwegen en het
spoor.
Vanuit het Actieplan veiligheid & leefbaarheid 2017-2018 is in het kader van voorbereiding op rampen,
calamiteiten en spoorveiligheid vooral ingezet op vergroten van risicobewustzijn, zelfredzaamheid en
kennis over het spoorvervoer van gevaarlijke stoffen. Hiervoor zijn onder andere twee
voorlichtingsbijeenkomsten bij de Fleminghof en in de Molenstaete over spoor- en brandveiligheid
georganiseerd. In samenwerking met de Veiligheidsregio Twente zijn 2 campagnes 'Hoe spoort het?'
uitgevoerd.
Er hebben twee crisisoefeningen voor de gemeentelijke organisatie plaatsgevonden.
Daarnaast is in het kader van de spoorveiligheid de technische infrastructuur rondom het spoor verder
verbeterd en is bij de Totaalvisie een plan ingediend om spoorwegovergangen veiliger te maken.
Vooral door technische aanpassingen van de infrastructuur rondom het spoor is het aantal
stremmingen op de spoorwegovergangen teruggebracht van 11 naar 7.
Actieplan Leefbaarheid en veiligheid 2017/2018
Het Actieplan leefbaarheid en veiligheid 2017/2018 is het uitvoeringsprogramma van het integraal
veiligheidsplan Borne 2017-2020. Het actieplan behelst acties om de doelen - geformuleerd per
speerpunt uit het beleidsplan - te bereiken. Met onze samenwerkingspartners, politie, brandweer,
Welbions en Kulturhus, hebben wij uitvoering gegeven aan het plan. Het Actieplan leefbaarheid en
veiligheid 2017/2018 is eind 2018 geëvalueerd met de samenwerkingspartners en de conclusies staan
verwoord in een factsheet. Deze factsheet is gedeeld met de raad.
Veilige woon- en leefomgeving
Een veilige woon- en leefomgeving is een van de speerpunten uit het integraal veiligheidsplan Borne
2017-2020 en bestaat uit drie onderdelen: jeugdoverlast, mensen met onbegrepen gedrag en
burenoverlast.
Wat betreft de aanpak van jeugdoverlast zijn verschillende (organisatorische) verbeteringen
toegepast, zoals bijvoorbeeld een betere verbinding tussen het jongerenwerk van het Kulturhus en de
jeugdagent. Het jongerenwerk en de jeugdagent hebben de contacten met groepen jongeren die zich
buiten ophouden geïntensiveerd (door o.a. gezamenlijk diensten te draaien). Er is ook gewerkt aan
een verbeterde samenwerking tussen de jeugdagent en de jeugdconsulenten voor de
                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>persoonsgebonden aanpak bij groepsoverlast. Een netwerklunch over jeugdoverlast heeft een eerste
stap gezet in de verdieping in samenwerking tussen de verschillende interne en externe professionals.
Beroepsweerbaarheidstrainingen voor medewerkers van het Kulturhus, doorontwikkeling voorlichting
groep 8 Bornse basisscholen door politie en jongerenwerk, alle basisscholen naar de Risk Factory en
het faciliteren van de Challenge Day van het Twickel College zijn daarnaast onderdelen van de
aanpak om Bornse jongeren zich veilig te laten voelen, thuis, op straat en op school.
Een visie op sluitende aanpak voor personen met onbegrepen gedrag is opgesteld, in samenwerking
met interne en externe professionals zoals Mediant en Wijkracht. Hierin vragen we aandacht voor
bemoeizorg, destigmatisering bij omwonenden van een persoon met onbegrepen gedrag en voor
uitbreiding van het sociaal team met partners (politie en Welbions).
Voor de aanpak van burenoverlast is in de APV het artikel voor de aanpak woonoverlast opgenomen,
beleidsregels vertalen de pragmatische vertaling van dit artikel. Dit is ook de basis voor de integrale
aanpak van casuïstiek op dit gebied, in samenwerking met onder meer de politie, Veiligheidshuis
Twente, Welbions en Buurtbemiddeling.
Externe veiligheid
Er is in 2018 - daar waar het noodzakelijk/vereist was - uitwerking gegeven aan de Beleidsvisie
externe veiligheid, via de reguliere werkzaamheden bij vergunningen/toestemmingen, controles en
bestemmingsplannen.
Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P1 Leve Borne
(x € 1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting              2018             2018
                                             2018             2018
                                               (1)              (2)              (3)            (3-2)
Totale lasten                              16.136           19.051           11.786            7.265 V
Totale baten                               15.827           15.902           11.481            4.422 N
Saldo (lasten minus baten)                    308            3.148              305            2.843 V
                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Meedoen in Borne
      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Wat wilden we bereiken?
Maatschappelijk effect
Inwoners hebben de mogelijkheid om deel te nemen aan onze samenleving.
Decentralisaties
De decentralisaties binnen het sociaal domein zijn de komende vier jaar voor de raad cruciaal. Bij de
inhoudelijke uitwerking van de afzonderlijke transities krijgen noaberschap, mantelzorg,
vrijwilligerswerk, zelfredzaamheid en verbinding tussen generaties een plek.
Onderwijs
De realisatie van brede scholen waarin passend onderwijs een plek krijgt wordt voortgezet.
Armoede
Het armoedebeleid wordt voortgezet. De komende periode gaat extra aandacht uit naar het vergroten
van het bereik en voorkomen van sociaal isolement.
                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Wat hebben wij daarvoor gedaan?
Onderwijs en ontwikkeling
Voor- en vroegschoolse educatie
In 2018 is er in overleg met kinderopvangorganisaties en primair onderwijs de visie op integrale
kindcentra opgesteld. Deze is door de raad vastgesteld.
Er is een kwaliteitskader en bijgestelde subsidieregeling ingevoerd ten aanzien van het aanbieden van
gesubsidieerde peuterplekken. Deze regeling zorgt voor meer keuzevrijheid bij ouders en versterkt
tegelijkertijd de doorgaande leer- en ontwikkellijn van voorschoolse educatie naar het basisonderwijs.
Onderwijs
In 2018 is een tijdelijk onderwijsgebouw gerealiseerd aan de Goudbes. Dat gebouw biedt plaats aan
de bovenbouw van basisschool De Vonder. Ten aanzien van de permanente onderwijshuisvesting is,
samen met het onderwijsveld, opnieuw gekeken naar de opgave binnen het instroompunt Bornsche
Maten en hoe deze het beste ingevuld kan worden. Daarvoor zijn enkele scenario's ontwikkeld die in
2019 verder zullen worden uitgewerkt.
In de zomer van 2018 is uitvoering gegeven aan de permanente uitbreiding binnen het instroompunt
Stroom Esch (basisschool 't Iemnschelf). Eind 2018 waren de werkzaamheden bijna afgerond.
’T Wooldrik is aangewezen als voorkeurslocatie voor de vervangende nieuwbouw van de basisscholen
Jan Ligthart en ’t Oldhof, ook wel instroompunt Reuvekamp.
Ten aanzien van passend onderwijs is incidenteel maatwerk geleverd voor een aantal kinderen.
Verdere informatie tussen onderwijs en jeugdhulp is te vinden in de paragraaf maatschappelijke
participatie.
                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke participatie
Decentralisatie
In 2018 is begonnen met de uitvoering van de eind 2017 vastgestelde transformatieagenda. Deze kent
een vijftal ontwikkelthema’s. Per thema wordt de voortgang in 2018 beschreven.
1. Kinderen en jongeren kunnen zich ontwikkelen en veilig (op)groeien naar zelfstandigheid.
     - Samen met de besturen van het basisonderwijs en de kinderopvangorganisaties is
         geprobeerd één gemeenschappelijke visie op kindcentra op te stellen. Dit is niet gelukt
         vanwege concurrerende belangen. De organisaties hebben geadviseerd om te komen tot vijf
         instroompunten waarbij een gelijk speelveld bevorderd wordt om marktverstoring te
         voorkomen. Daarop heeft de gemeenteraad eind 2018 een visie vastgesteld.
     - De samenwerking tussen professionals uit het basisonderwijs, jeugdhulp en gezondheidszorg
         is versterkt. Men weet elkaar steeds beter te vinden en in gemeenschappelijke bijeenkomsten
         wordt gewerkt aan het versterken van kennis en kunde.
     - De samenwerking met de externe verwijzers is versterkt. Lokaal met de huisartsen en in
         regionaal verband met de gecertificeerde instellingen.
     - In leertuinen is gestart om te komen tot convenanten tussen verschillende organisaties,
         waarin afspraken worden gemaakt hoe samen, in het belang van de inwoner, wordt gewerkt,
         rekening houdend met de mogelijkheden van uitwisseling van persoonsgegevens binnen de
         algemene verordening gegevensverwerking (AVG).
     - Een gemeentelijke consulent jeugd vervult de rol van intern pedagogische begeleider. De
         kinderopvangorganisaties kunnen haar consulteren, waardoor het mogelijk is om eerder te
         signaleren en eventueel tijdig passende ondersteuning te bieden.
     - Regionaal is een start gemaakt met de uitwerking van de Twentse belofte. De bedoeling
         daarvan is dat zoveel mogelijk jongeren worden ondersteund zodat ze alsnog een
         schooldiploma (startkwalificatie) kunnen halen.
2. Inwoners hebben een passende tijdsbesteding, zoveel mogelijk in de eigen (toegankelijke)
woonomgeving zonder indicatie, waardoor deelname aan de samenleving wordt bevorderd.
     - Samen met de uitvoeringsorganisatie Hengelo, Borne en Haaksbergen is gekeken of
         dagbesteding en participatieprojecten dichter bij elkaar kunnen worden gebracht. Uit
         onderzoek bleek dat de groep inwoners met zowel een indicatie voor Wmo2015 als een
         uitkering vanuit de Participatiewet zeer klein en zeer kwetsbaar is. Daarom is afgezien van het
         verder uitvoeren van dit project. In 2018 is de samenwerking tussen consulenten van de
         uitvoeringsorganisatie en de gemeente Borne verder versterkt.
     - Het project Borne-vitaal is gestart, waardoor ouderen uit de wijk Letterveld begeleid worden
         naar passende tijdsbesteding.
     - Onderzocht is op welke manier de verschillende initiatieven met elkaar kunnen worden
         verbonden en welke rol de gemeente Borne hierin moet hebben. Het organiseren van dit
         vraagstuk blijkt meer tijd nodig te hebben en wordt in 2019 verder opgepakt.
     - In 2018 is vervoer voor iedereen verder doorontwikkeld. Gebleken is dat de markt nog niet
         klaar is voor een transformatie waarbij de inwoners met een vervoersvraag en beperking
         alleen technische of persoonlijke ondersteuning krijgen. Daarom is door het college besloten
         om wél een taxivoorziening in te kopen. Deze voorziening is als algemene Wmo-voorziening
         voor iedereen toegankelijk. Voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben (op grond
         van onderwijswetgeving, Jeugdwet en/of Wmo2015) wordt maatwerk georganiseerd.
3. De inwoners van de gemeente Borne zijn zo lang mogelijk gezond.
     - De samenwerking tussen sociaal domein en fysiek domein is versterkt. Bij de ontwikkeling van
         ’t Wooldrik, maar ook Wensink-zuid en de Omgevingswet wordt vanuit een breed en integraal
         perspectief samengewerkt.
     - Wmo-consulenten werken samen met huisartsenpraktijken en zijn (deels) een dagdeel per
         week aanwezig in de praktijk, zodat de lijnen voor de inwoners kort zijn.
     - In regioverband wordt samengewerkt met andere gemeenten, zorgverzekeraar Menzis en
         zorgkantoor Menzis om te komen tot een gemeenschappelijke agenda voor Twente, waarin
         Jeugdwet, Wmo2015, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg op elkaar aansluiten.
     - In samenwerking met partners van de gemeente Borne is een lokale aanpak voor personen
         met onbegrepen gedrag opgesteld.
                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> 4. De inwoners van de gemeente Borne kunnen zoveel mogelijk veilig wonen in een passende
(natuurlijke) omgeving.
     - Samen met woningcorporatie Welbions wordt een verbinding gemaakt tussen wonen, zorg en
         veiligheid. De gesprekken met Welbions op dit thema zijn geïntensiveerd.
     - Steeds vaker weten zorgaanbieders de gemeente Borne te vinden om vernieuwende
         woonprojecten te starten.
     - Om te zorgen dat jeugdigen in een zo’n natuurlijk mogelijke omgeving kunnen leven als thuis
         wonen (even) niet gaat, onderhoudt de gemeente Borne warme contacten met pleegouders
         en gezinshuizen. Samen met de pleegouders en gezinshuizen wordt jaarlijks een bijeenkomst
         georganiseerd waar ervaringen worden uitgewisseld, zo ook in 2018.
     - In samenwerking met de regiogemeente Enschede is een visie op de toekomst van
         beschermd wonen vastgesteld. Hierin is vastgelegd dat de regiogemeenten de komende jaren
         samenwerken om de decentralisatie van beschermd wonen lokaal en regionaal gezamenlijk
         vorm te geven.
5. Voor de inwoners die dat nodig hebben wordt passende ondersteuning geboden.
     - In 2018 is de inkoop van maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp regionaal en lokaal
         afgerond en is de implementatie gestart.
     - Door jurisprudentie (gemeenten moeten reële tarieven hanteren) en CAO-ontwikkelingen, is
         de hulp bij het huishouden regionaal aangepast en daarop moest dit opnieuw worden
         ingekocht.
     -   In 2018 zijn de mogelijkheden verkend om Jeugdwet-, leerlingen- en Wmo-vervoer lokaal
         passend te organiseren en zijn de eerste stappen gezet om vervoer op een vernieuwende
         manier in te kopen.
Armoedebestrijding
Voor 2018 was de doelstelling om 70% van de huishoudens met een laag inkomen te bereiken. In
2018 hebben we de communicatie en informatievoorziening verbeterd. Dit heeft geleid tot een stijging
van het aantal aanvragen voor het Sociaal Fonds Borne van 721 naar 828. Op basis van het aantal
huishoudens (1145 in 2017 bron Stimulansz) met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum is
het gebruik naar 72% gestegen.
Statushouders
De gemeente Borne heeft 30 van de verplichte 33 statushouders in 2018 gehuisvest. Door een te late
terugkoppeling van het Centraal orgaan asielzoekers (COA) zijn dit er drie minder.
De in 2017 gestarte samenwerking met maatschappelijke partners is in 2018 voortgezet. De groep
statushouders die als sleutelfiguur fungeert bij de integratie en die klankbord zijn voor de gemeente, is
gegroeid van 5 naar 9 personen. De statushouders hebben samen met het Kulturhus activiteiten
georganiseerd om het ontmoeten te stimuleren. Het project 'Borne Werkt' is een ontmoetingsplaats
waar door middel van vrijwilligerswerk in combinatie met een beweegprogramma , de Nederlandse
taal in de praktijk wordt geleerd. Ook kan de taal worden geleerd in het Taalhuis en Taalcafé van het
Kulturhus. Om het opgroeien van kinderen te stimuleren wordt een tolk ingezet als er vragen of
onduidelijkheden zijn in de communicatie tussen school of voor- en vroegschoolse opvang en de
ouders. Vluchtelingenwerk Oost Nederland , die voor de gemeente Borne de maatschappelijke
begeleiding en het participatieverklaringstraject verzorgd, heeft 500 vragen en verzoeken van
statushouders en na-reizigers afgehandeld.
Het aantal statushouders is in 2018 teruggelopen van 84 naar 73 personen van 18 jaar en ouder die
gezamenlijk 49 uitkeringen ontvangen. Met de ondersteuning van speciale werkcoaches van de
uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen zijn 11 statushouders naar een duurzame werkplek
begeleid en hebben 4 personen een deeltijdbaan gekregen naast hun Inburgeringsverplichting.
                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Met het programma "Thuis in Borne: integratie van statushouders" bereiken we van het huidige
bestand nu, in samenwerking met onze maatschappelijke partners 40 personen ( =55% ) die naast
hun inburgering een andere duaal traject volgen. Het resterende deel betreft hoofdzakelijk vrouwelijke
statushouders die bezig zijn met de inburgering en de zorg voor hun kinderen.
Participatiewet
Het uitkeringsbestand is in 2018 met 10% gedaald doordat er mede door de economische
ontwikkeling minder mensen een beroep hebben gedaan op een uitkering, de toeloop vanuit de WW is
teruggelopen, de taakstelling voor statushouders lager was en hebben meer uitkeringsgerechtigden
een baan gevonden.
De gevolgen van de afschaffing van de Wet sociale werkvoorziening (WsW) en veranderingen in de
Wajong worden zichtbaar. Dit betekent een verandering in de doelgroep voor de Participatiewet. Dit is
in 2018 te zien aan een lagere uitstroom naar werk (42 doelstelling was 53), minder passende
ontwikkeltrajecten van de SWB, niet halen van de taakstelling beschut werken (1,9 in plaats van 4
banen gevuld) en minder garantiebanen dan verwacht. De uitgaven voor de periodieke en incidentele
Bijzondere Bijstand zijn gedaald , behalve die voor de bewindvoeringskosten. Die zijn met 22 %
gestegen t.o.v. 2017.
17% van de uitkeringsgerechtigden verrichten vrijwilligerswerk waarvan de helft met een arbeidsmatig
karakter.
In 2018 is er beduidend meer loonkostensubsidie ( onderdeel van het BUIG-budget) verstrekt t.o.v.
2017 en zijn de uitgaven conform de begroting geweest. Dit instrument, ingezet om werkgevers te
motiveren om jongeren vanuit het doelgroepenregister en andere kwetsbare groepen in de
Participatiewet aan een (parttime) baan te helpen waarmee ze volwaardig kunnen meedoen . Ook is
er meer ingezet op het zgn. flankerend beleid waarmee we uitkeringsgerechtigden ondersteunen met
kortlopende opleidingen, werkmateriaal, veiligheidscertificaten , werkbegeleiding en job-coaching om
cliënten zo goed mogelijk voor te bereiden op een duurzame werkplek.
In 2018 is het “Actieprogramma Werk en Bijstand 2019-2022” vastgesteld om de komende jaren te
werken aan het begeleiden van mensen naar werk, al dan niet met ondersteuning of een passende
dagbesteding.
                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Gezondheid en zorg
Uitvoeringstaken op het gebied van gezondheid zijn uitbesteed aan de GGD Regio Twente. Hieronder
vallen het basistakenpakket van de Jeugdgezondheidszorg (de uitvoering van de
gezondheidsonderzoeken door de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen, bij de consultatiebureaus
en de basisscholen) en de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma.
Lokaal zijn er initiatieven uitgevoerd waaronder Cool2BFit, een programma voor kinderen met
overgewicht waarbij de link gelegd wordt met gezonde leefstijl en jeugdhulp, Zit met Pit, waarbij
kinderen bewust worden van langdurig verkeerd zitgedrag, het jaarlijkse nationale schoolontbijt en
smaaklessen op basisscholen.
Er is voorlichting gegeven over positieve gezondheid. Dit betekent dat gezondheid in een breed
perspectief wordt gezet. Gezondheid is niet alleen een kwestie van lichamelijk welbevinden. Sociaal
en psychisch functioneren zijn net zo belangrijk. Men moet in staat zijn om te gaan met de uitdagingen
van het dagelijks leven: om te werken, om te participeren aan de samenleving en een betekenisvol
leven te leiden. De nadruk ligt op eigen kracht, eigen initiatief en eigen verantwoordelijkheid.
Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P2 Meedoen in Borne
 (x € 1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte          Rekening         Verschil
                                        begroting        begroting              2018             2018
                                             2018               2018
                                                (1)               (2)             (3)            (3-2)
 Totale lasten                             26.403            31.206           31.981              775 N
 Totale baten                               6.117              6.308           7.231              923 V
 Saldo (lasten minus baten)                20.286            24.898           24.750              148 V
                                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Mooi Borne
    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Wat wilden we bereiken?
Maatschappelijk effect
Mensen beleven Borne als een aantrekkelijke gemeente om te verblijven met oog voor cultuur, vrije
tijd, sport en ruimtelijke kwaliteit
Recreatie en toerisme
Het strategisch project De Groene Poort krijgt een vervolg waarbij meer nadruk komt te liggen op
recreatie en toerisme: nieuwe toeristische producten, recreatieve routes, centrumontwikkeling,
streekproducten en een ruimhartig vestigingsbeleid in het buitengebied voor dienstverlening.
Sport, welzijn en cultuur
Vanuit het oogpunt van betaalbaarheid, toegankelijkheid en participatie kijkt de gemeenteraad de
komende vier jaar naar de samenhang tussen sport-, welzijns- en cultuurvoorzieningen.
Samen met het netwerk van aanbiedende organisaties wordt gekeken welke maatschappelijke
investering nodig is en wat deze oplevert.
                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Wat hebben wij daarvoor gedaan?
Cultuur en vrije tijd
Sport
In 2018 is nadrukkelijk ingezet op de rol die sport in Borne kan hebben bij het welzijn van mensen.
Sport verenigt mensen. Jong en oud, arm en rijk, mensen met en zonder beperking, laag en hoog
opgeleid treffen elkaar in de sport. Als vrijwilliger, als actief sporter of als fan. Sport slaat bruggen
tussen mensen en culturen. In 2018 is blijvend ingezet op het stimuleren van een actieve leefstijl van
alle inwoners van Borne en het begeleiden en ondersteunen van de Bornse sportverenigingen. Samen
werken aan project ’t Wooldrik zorgt voor verbinding tussen de verenigingen.
De buurtsportcoaches worden ingezet voor het stimuleren van sportdeelname, het ondersteunen van
een gezonde leefstijl en participatie in wijken en buurten bij alle leeftijdsgroepen. De
buurtsportcoaches spelen een belangrijke rol in de signalering van achterstanden bij jeugd,
gezondheid en armoede.
Met behulp van subsidies van de provincie Overijssel is het project ‘de Actieve ontmoeting’ gestart.
Inwoners in de leeftijd van 67 -77 jaar zijn in de gelegenheid gesteld deel te nemen aan een
wekelijkse activiteit waarbij het programma bestaat uit ontmoeten/gezelligheid, een bewegingsactiviteit
en samen lunchen.
Het gestarte programma Swim2play, voor alle basisschoolkinderen, is een groot succes gebleken. Het
plezier 'spat er vanaf' tijdens de beweegactiviteit in het zwembad. Alle kinderen van groep 3 -8 van de
basisschool zijn op een speelse manier bezig met het onderhouden van zwemvaardigheden en jezelf
kunnen redden en in veiligheid brengen als je in het water komt.
Bij de buitensportvelden is een complete toplaagrenovatie uitgevoerd van een natuurgrasveld bij
voetbalvereniging BVV Borne. De kleedkamers en douchegelegenheid van sportzaal de Hooiberg zijn
in de zomerperiode geheel gerenoveerd. Bij de entree zijn aanpassingen gedaan voor de
toegankelijkheid voor mensen met een beperking.
Oprichting sportbedrijf
De voorbereidende werkzaamheden voor het oprichten van een sportbedrijf zijn tijdelijk stilgelegd. Dat
heeft te maken met prioriteit geven aan project 't Wooldrik. Bovendien is tot eind 2018 onduidelijkheid
geweest over veranderende landelijke regelgeving over de BTW en sportaccommodaties.
't Wooldrik
De raad heeft in december een derde voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Hiermee kan de
laatste fase van het ontwerptraject (fase 2) worden voltooid. Daarnaast zijn middelen beschikbaar
gesteld voor de uitvoering van fase 1, het renoveren en beperkt uitbreiden van het zwembad en het
treffen van energiebesparende maatregelen in het zwembad en sporthal 2.
Ook is besloten te beginnen met de noodzakelijke procedure voor wijziging van het bestemmingsplan.
Tot slot heeft de raad kennisgenomen van het door de Blos opgestelde Masterplan.
                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Cultuur
In 2018 is gewerkt aan een cultuuragenda waarmee inzichtelijk is gemaakt wat er momenteel op het
gebied van kunst, cultuur, media en cultureel erfgoed gebeurt. De gesprekken die de raadswerkgroep
sport, welzijn en cultuur heeft gevoerd met het culturele veld zijn gebruikt als input voor de
cultuuragenda. De coördinatie van het cultuureducatieprogramma is per schooljaar 2017-2018
ondergebracht bij het Kulturhus. We bieden jaarlijks een cultuureducatieprogramma aan voor alle
basisscholen in samenwerking met lokale aanbieders, zoals het Bussemakerhuis.
Groenvoorziening en speelvoorzieningen
In het groenbeleidsplan 2008-2020 dat in 2009 door de gemeenteraad is vastgesteld, is het beleid van
de gemeente Borne opgenomen over de groene kapitaalgoederen. Het is voor de uitvoerende taken
vertaald naar de productbladen in de DVO met Twente Milieu.
In het groenbeleidsplan is aandacht gevraagd voor het oplossen van knelpunten, die als gevolg van
eerdere bezuinigingen en het verbod op het gebruik van gifstoffen in de plantsoenen (2009) zijn
ontstaan.
Het speelbeleid wordt vorm gegeven vanuit verschillende disciplines en daarom projectmatig
opgepakt. De uitgangspunten uit het speelbeleid zijn dan ook geformuleerd tegen de achtergrond van
de doelstellingen uit het jeugdbeleid, de Wet maatschappelijke ondersteuning, het onderwijsbeleid, het
regionale gezondheidsbeleid en de sportnota. De aandacht is verschoven van de formele speeltuin als
de speelplek voor kinderen, naar de openbare ruimte als de ruimte om te spelen. Veiligheid en
toegankelijkheid zijn hierbij belangrijke onderwerpen.
Vooruitlopend op de vaststelling van het speelbeleid is samen met leerlingen van twee basisscholen in
de Stroom Esch een ontwerp gemaakt voor natuurlijk spelen in een groenstrook.
Recreatie en toerisme
In de programmabegroting 2018-2021 is opgenomen dat het belangrijk is om de toeristische marketing
en promotie van Twente (via Twente Marketing) financieel te borgen. Dit bedrag (€ 1,--/inwoner) is
inmiddels via de verplichte uitgave aan de Regio Twente geborgd. Verder is de samenwerking met de
stichting Beleef Boeiend Borne in 2018 voorgezet. In 2018 is gewerkt aan de verbetering van de
digitale vermarkting (website VVV en sociale media) en productontwikkeling (o.a. vernieuwing
toeristische plattegrond en regionaal wandel/fietsnetwerk).
De Groene Poort
In de programmabegroting 2016-2019 zijn jaarlijks middelen beschikbaar gesteld voor een vervolg op
het strategisch project 'De Groene Poort'. Dit budget is in 2018, in samenspraak met de Stichting
Beleef Boeiend Borne, ingezet op de toeristische vermarkting (o.a. toerismeportal op BorneBoeit,
ondernemersbijeenkomsten en versterking VVV) en het versterken van het toeristisch recreatieve
aanbod (bv. onderhoud Kloostergaarde, nieuw wandelpad landgoed Weleveld, wandel/fietspad
Aalderinksweg, omheining trapveldje openluchttheater e.d.). Daarnaast is het budget ingezet t.b.v. de
cofinanciering van projecten (o.a. Leader-subsidie inrichting Spookhuis, Regio-project 'Twente
beleven door te verbinden', zoals het fietspad Berg/Baken Zenderen) en tenslotte heeft Borne
ambtelijk en bestuurlijk deelgenomen aan (de financiering van) het samenwerkingsverband Groene
Metropool Twente. Deze samenwerking, met o.a. alle gemeenten in Zuidwest Twente, Landschap
Overijssel, AOC Oost, LTO-Noord en Waterschap Vechtstromen, richt zich op de diverse
vraagstukken die spelen in het landelijk gebied (o.a. energietransitie, ervenproblematiek, biodiversiteit
etc.).
                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Monumentenbeleid
In de programmabegroting is aangegeven dat er gelet op diverse landelijke ontwikkelingen
(Erfgoedwet en de toekomstige Omgevingswet) ingezet zou moeten worden op de ontwikkeling van
een digitale cultuurhistorische waardenkaart. In de voorbereiding van de cultuuragenda is dit
meegenomen.
Ruimtelijke kwaliteit
Omgevingswet
In 2018 zijn de gemeenteraad en de organisatie geïnformeerd over de aankomende Omgevingswet.
Er is een kernteam Omgevingswet opgericht, onder begeleiding van een interim programmamanager.
Zij hebben een Koersdocument Omgevingswet opgesteld waarin het ambitieniveau voor de
implementatie van de Omgevingswet in Borne is opgenomen. Dit heeft geleid tot een door de raad
vastgesteld Koersdocument en een voorbereidingskrediet voor de komende drie jaren om aan de slag
te gaan met de implementatie.
Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P3 Mooi Borne
 (x € 1.000)                          Primitieve     Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                      begroting        begroting             2018             2018
                                           2018             2018
                                               (1)             (2)             (3)            (3-2)
 Totale lasten                            2.793            3.435            3.600              165 N
 Totale baten                                  12             229             233                 4 V
 Saldo (lasten minus baten)               2.782            3.206            3.367              161 N
                                                   22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Borne Werkt
    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Wat wilden we bereiken?
Maatschappelijk effect
Borne is een aantrekkelijke gemeente om te ondernemen en te werken en is goed bereikbaar.
Infrastructuur
De nadruk van de raad ligt de komende vier jaar op het verbeteren van de verkeersafwikkeling,
verbeteren van de spoorveiligheid en het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de kernen.
Belangrijke middelen daarvoor zijn het opheffen van de barrièrewerking van het spoor en de realisatie
van randwegen.
Duurzame vervoersvormen worden gestimuleerd. In het centrum wordt de veiligheid van fietsers en
voetgangers vergroot. De fietssnelweg F35 wordt afgerond.
Arbeidsmarkt en werkgelegenheid
De raad wil de komende vier jaar de arbeidsparticipatie bevorderen en een arbeidsmarktbeleid
ontwikkelen. Extra aandacht is er voor het ondernemersklimaat, maatschappelijk verantwoord
ondernemen en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Veel inwoners werken buiten de
gemeente zodat (eu)regionale afspraken worden gemaakt die lokaal worden ingevuld. De raad legt
expliciet de relatie met de decentralisatie van de participatiewet en wil de sociale werkplaats in stand
houden.
Centrum
In het centrum ligt de nadruk de komende vier jaar op het aantrekkelijker maken,
verminderen van leegstand en het bevorderen van de leefbaarheid. Het parkeerbeleid wordt
geactualiseerd.
                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Wat hebben wij daarvoor gedaan?
Mobiliteit en bereikbaarheid
Verkeersveiligheid
Veel wegen zijn volgens het 'duurzaam veilig' principe ingericht. Binnen de bebouwde kom zijn de
gebiedsontsluitingswegen 50 km/uur en de erftoegangswegen 30 km/uur. De Oude Deldensestraat is
heringericht van 50 km naar een 30 km zone. Ook de Bekenhorst is heringericht in het kader van de
veilige schoolroute, hier is de 50 km weg heringericht naar een 30 km zone. In het kader van de
verkeersveiligheid zijn extra snelheidsindicatieborden aangeschaft. Bestuurders zijn zich steeds
minder bewust van hun gereden snelheid, deze indicatieborden wijzen hen op hun snelheid.
Samen met de provincie is het programma ‘educatie en communicatie’ uitgevoerd. In het kader
hiervan subsidieert de provincie 75% van de kosten van verkeersveiligheidspakketten. Zo zijn er
lespakketten op scholen en krijgen ouderen verkeers- en theorielessen van VVN, dit wordt samen met
welzijn Ouderen opgepakt.
Parkeren
Het parkeerbeleid is opgesteld en vastgesteld, dit beleid wordt uitgevoerd. Nieuwe ontwikkelingen
moeten voldoen aan het parkeerbeleid.
Fietsers en voetgangers
In het centrumplan zijn en worden voldoende fietsparkeerplaatsen aangelegd. De e-bike probeeractie
is uitgevoerd met twee lokale ondernemers. Op gebiedsontsluitingswegen zijn fietsstroken extra breed
aangelegd en rood gemaakt, hierdoor krijgen fietsers een veiliger en duidelijke plek op de rijbaan.
Daar waar mogelijk zijn trottoirs verbreed zoals in het centrum voor de Albert Heijn. De
toegankelijkheid van trottoirs blijft bij elke herinrichting belangrijk.
Randwegen
De Totaalvisie is verder uitgewerkt. Deze visie beschrijft de oplossing voor de spoorse doorsnijding en
het aanleggen van randwegen. De gemeentelijke Verbindingsweg is stapsteen 1 van de Totaalvisie,
een strategisch project dat bij de projecten verder wordt beschreven. Stapsteen 2 is de
fietsonderdoorgang Bornerbroeksestraat, hier is met bewoners van de Bornerbroeksestraat gesproken
over de plannen. Bij de provincie is subsidie aangevraagd voor deze spooronderdoorgang.
Stapsteen 3 is het aanleggen van vrijliggende fietspaden op de overweg Deldensestraat. Het
Ministerie Infrastructuur en Waterstaat (I&W) heeft ingestemd (in het kader van het landelijk
verbeterprogramma overwegen = LVO) met 50% cofinanciering. Ook de provincie financiert 50% van
de bijdrage van de gemeente. Variant 5 en de Oostelijke variant om Zenderen worden betrokken bij
het verkorte MIRT(Meerjaren Infrastructuur Ruimte en Transport) onderzoek Azelo-Buren. Hierover is
met het Ministerie I&W en provincie afgesproken dat het onderliggende wegennet wordt betrokken bij
deze MIRT. Gemeente Almelo, Tubbergen, Hengelo nemen deel in deze stuurgroep.
Zuidelijke randweg
Het project zuidelijke randweg is reeds in 2017 inhoudelijk afgerond. De definitieve
subsidievaststelling heeft in 2018 plaatsgevonden waardoor het project nu ook financieel (het krediet)
is afgesloten.
                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Strategisch project Verbindingsweg met spooronderdoorgang
Op basis van het in 2017 vastgestelde tracé voor de Verbindingsweg is in de eerste helft van 2018
gewerkt aan de nadere uitwerking van het ontwerp van de weg. Dit heeft onder meer geleid tot een
landschappelijk inpassingsplan, een zogenaamd referentieontwerp en concept voorontwerp
bestemmingsplan en een geactualiseerde kostenraming.
Parallel aan de uitwerking van het tracé heeft in samenspraak met een raadswerkgroep een tweetal
nadere onderzoeken plaatsgevonden. Dit betrof een onderzoek naar de ontsluiting van
bedrijventerrein Molenkamp en een onderzoek naar een duurzame oplossing voor de
verkeersproblematiek in Zenderen. Beide nadere onderzoeken zijn in 2018 afgerond en behandeld
door de gemeenteraad.
De uitkomsten van de eerder genoemde kostenraming en het onderzoek naar de ontsluiting van
bedrijventerrein Molenkamp heeft in december 2018 tot nieuwe besluitvorming over het tracé van de
Verbindingsweg geleid. Het tracé is als gevolg daarvan aangepast.
F35
De F35 is tot aan de Deldensestraat op de Ovonde aangesloten. Afgelopen jaar is de oversteek bij de
Jupiterstraat verbeterd door warmtecamera’s te koppelen aan ledverlichting in de weg. Als er nu een
fietser aankomt weten de weggebruikers op de Jupiterstraat dat. De gemeenteraad heeft hierom
gevraagd omdat met name fietsers vanuit Hengelo niet altijd goed te zien waren. Daarnaast is er een
studie uitgevoerd hoe de F35 verder richting Almelo moet gaan lopen. Hier zijn twee varianten in
onderzocht, of de F35 gaat over de Verbindingsweg en daarna over de Mr. Thiemweg of de F35 gaat
met een fietsdek over de Verbindingsweg en zal parallel langs het spoor verder gaan naar Almelo. De
raad zal in 2019 gevraagd worden om het tracé verder richting Almelo vast te stellen. In 2018 is voor
2019 subsidie aangevraagd en gekregen om de F35 vanaf de Deldensestraat en de Parallelweg
(fietssstroken) veilig over de Azelosestraat te geleiden en daarna de Molenstraat en
Bornerbroeksestraat als fietsstraat in te richten. Ook is er subsidie aangevraagd en al gedeeltelijk
gekregen (eerste fase) voor de fietsonderdoorgang in de Bornerbroeksestraat.
Ondernemen en voorzieningen
Strategisch project Centrum
In 2018 is door enkele vastgoedeigenaren aan Nijstad, Bakkerssteeg en Marktplein gestart met de
uitvoering van hun plan om circa 30 winkelunits in het hart van het kernwinkelgebied
toekomstbestendig te maken. Enerzijds is dit initiatief erop gericht om ‘zittende’ huurders te houden en
leegstaande winkelunits in te vullen. Anderzijds is het doel om de beleving en ruimtelijke kwaliteit in
het centrum van Borne te vergroten. Het gaat daarbij om een structurele gedaantewisseling door
bijvoorbeeld het wijzigen van de architectuur en het creëren van zichtlijnen door het verwijderen van
geïntegreerde luifels. De openbare ruimte in het gebied zal door de gemeente opnieuw worden
ingericht. Daarvoor is in 2018 een plan ontwikkeld.
Met de provincie Overijssel is in oktober 2018 een centrumarrangement gesloten waarin naast
ontwikkelingen in de Nijstad, Bakkerssteeg en Marktplein ook andere onderdelen een plek hebben.
Het gaat in dat geval om een regeling voor centrumvouchers, een visie op het gebied Centrum-noord
en feestverlichting in het centrumgebied.
Strategisch project Westermaat - Veldkamp
Hoewel mede dankzij de ingebruikname van de Zuidelijke randweg de belangstelling voor een kavel
op het bedrijventerrein Westermaat - De Veldkamp is toegenomen, bleef de uitgifte in 2018 achter bij
de raming. Van de verwachte uitgifte van 5 hectare is 4 hectare gerealiseerd.
                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P4 Borne Werkt
(x € 1.000)                      Primitieve    Bijgewerkte  Rekening  Verschil
                                 begroting       begroting      2018     2018
                                      2018            2018
                                         (1)            (2)       (3)    (3-2)
Totale lasten                        2.026           2.742     3.327      585 N
Totale baten                             68             69       174      106 V
Saldo (lasten minus baten)           1.958           2.673     3.153      480 N
                                             27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Beter Borne
     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Wat wilden we bereiken?
Maatschappelijk effect
De gemeente Borne is een open, kostenbewuste, regisserende en betrouwbare overheid met een
transparante, oplossingsgerichte en mensgerichte dienstverlening.
Bestuurlijke vernieuwing: relatie burger en overheid
De raad wil door middel van bestuurlijke vernieuwing investeren in de relatie burger en overheid. In de
dynamische verbinding met burgers en ondernemers -als individu en als groep- en maatschappelijke
partners gaat het om goede communicatie, gezamenlijke verantwoordelijkheid en gedeelde
zeggenschap. Borne is een 'civil society' met veel sociale samenhang, kracht en kennis. De raad wil
de markt en samenleving uitdagen om zelf oplossingen te verzinnen en te exploiteren.
Dienstverlening en identiteit
De gemeente Borne ontwikkelt zich in de komende vier jaar tot een regisserende netwerkorganisatie.
Kwaliteit is in dat proces belangrijker dan snelheid. De drie decentralisaties vormen een pilot om de
nieuwe werkwijze en regierol van de gemeente in te vullen.
Nabijheid van de lokale overheid is en blijft van belang. Bornse burgers en ondernemers moeten in
Borne fysiek terecht kunnen voor gemeentelijke zaken.
Vanuit de gedachte 'minder uitvoering, meer regie en meer samenwerking' staat de raad open voor
verdere (regionale) samenwerking, mits de eigen identiteit van Borne behouden blijft.
                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Wat hebben wij daarvoor gedaan?
Dienstverlening en informatie
Loketfunctie en publieksdienstverlening
Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de dienstverlening van de gemeente is
gestegen van 6,9 naar een 7,0. Hiermee scoren we hoger dan het regionale gemiddelde (6,6).
In 2018 is de zoekfunctie van de gemeentelijk website verbeterd door de productinformatie te
herschrijven en is door de raad een krediet beschikbaar gesteld voor een algehele vernieuwing van de
website in 2019.
In 2018 hebben we de voorbereidingen getroffen voor het thuisbezorgen van reisdocumenten.
Hiermee zijn we vanaf 2 januari 2019 gestart. Daarnaast hebben we de telefonische dienstverlening
verbeterd door de inzet van extra personeel in het call-center.
In 2018 is de digitale dienstverlening verder verbeterd. We zijn live gegaan met de digitale burgerlijke
stand (huwelijk en overlijden) en de aanvraag van 8 producten is gedigitaliseerd. Aanvragen
parkeervergunningen, inschrijving bouwkavel, standplaatsvergunningen, zorgcontainers, Bornse
Bijtjes, gehandicaptenparkeervergunningen, aanvraag buurtkerstbomen en kleine evenementen zijn
toegevoegd aan het digitale loket. Onze inspanningen hebben geleid tot een flinke verbetering van de
score voor de digitale volwassenheid. De score is gestegen van een 6,6 naar een 8,3 (landelijk een
7,6).
In het kader van het project huisvesting is de mening van inwoners opgehaald over de gastvrijheid in
de publiekshal. Er is ook gesproken met de werkgroep communicatie van de G1000 (burgertop).
De uitkomsten worden meegenomen bij de verbouwing in 2019.
Informatie
We hebben stappen gezet in de verdere digitalisering van onze processen. Zo verloopt het proces
bestuurlijke voorstellen nu volledig digitaal. We hebben dit proces niet alleen digitaal gemaakt maar
direct ook efficiënter, makkelijker en zo ingericht dat er minder fouten kunnen ontstaan. Verder hebben
we tot nu toe een tiental bedrijfsprocessen gedigitaliseerd. Dit betekent dat deze processen digitaal
starten en digitaal eindigen, inclusief digitale handtekening en digitale publicatie.
Binnen het sociaal domein wordt gewerkt met vertrouwelijke en gevoelige informatie, zoals
persoonsgegevens. Gewone email is onvoldoende beveiligd. We hebben Zorgmail geïmplementeerd,
waarmee het mogelijk is om grote documenten op een beveiligde manier te versturen. Eind 2018 is
het voor alle medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie mogelijk om beveiligd te mailen en
grote bestanden te versturen. Onze medewerkers kunnen zelf de keuze maken in welke mate de
inhoud van de mail beveiligd wordt. Deze maatregel draagt bij aan het voorkomen van datalekken.
In 2018 zijn de voorbereidingen getroffen voor het uitrollen van MDM (Mobile Device Management).
Dit is een oplossing om mobiele apparaten (zoals smartphones en tablets) te beveiligen tegen data
diefstal. Maar ook is het met de oplossing mogelijk om in het geval van diefstal of verlies ervoor te
zorgen dat er geen dataschade en/of lek ontstaat. In 2019 ronden wij deze uitrol af.
                                                     30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Hetzelfde geldt voor 2factor authenticatie. Hiermee is naast de gebruikersnaam en het wachtwoord,
nog een aanvullende code nodig om in te loggen op het gemeentelijke netwerk. Deze
veiligheidsmaatregel is met name nuttig voor het inloggen op het netwerk buiten het gemeentehuis.
Huisvesting gemeentehuis
In de vastgestelde visie op dienstverlening is voorgesteld de publiekshal gastvrijer in te richten.
De wensen die in 2018 uit de samenleving zijn opgehaald zijn verwerkt in een Programma van Eisen.
Omdat uit een Risico Inventarisatie en – Evaluatie (RI&E) is gebleken dat de werkplekken op diverse
onderdelen niet meer voldoen aan de kwaliteitsnormen van de ARBO-wet, is er voor gekozen om,
vooruitlopend op de verbouwing van de publiekshal, in 2018 alle bureaustoelen te vervangen en een
deel van de bureaus. Vanuit het P&O beleid wordt steeds meer aandacht besteed aan vitaliteit. In het
verlengde daarvan is er voor gekozen om een deel van de oude bureaus te vervangen door zit-sta-
bureaus.
Op 9 mei 2017 is het projectvoorstel 'herinrichting gemeentehuis' vastgesteld. Dit voorstel omvat het
verbouwen van de publiekshal, vervangen van meubilair en tapijt en het gebouw in lichte mate
upgraden (kleur wanden en representativiteit van vergaderkamers).
De Rijksoverheid heeft bepaald dat alle kantoren vanaf 2023 een energielabel C moeten hebben.
De voorbereidingen om inzicht te krijgen wat dit voor het gemeentehuis betekent, zijn in 2018
begonnen.
Samenwerking en gemeenschap
Bestuurlijke vernieuwing - MijnRaad2030
Met MijnRaad2030 is door de raad een beweging in gang gezet om ook de gemeenteraad en het
politieke proces meer een onderdeel te laten zijn van de samenleving. De door de raad ingestelde
werkgroep bestuurlijke vernieuwing heeft in de vorige raadsperiode een start gemaakt om de
beeldvormende fase van het besluitvormingsproces te verbeteren. De doelen van het visiedocument
MijnRaad2030 zijn vertaald in actiepunten. Diverse onderdelen daarvan zijn begin 2018 uitgevoerd: de
werkgroep heeft opdrachten verstrekt om de verbinding met de samenleving via (social) media
kanalen te versterken. Via de G1000 werkgroepen is een connectie met de raad gemaakt door het
aanbieden van een verslag. Vanuit de raadswerkgroep is aangeboden zo nodig ambassadeurs vanuit
de raad beschikbaar te stellen om de G1000 werkgroepen te ondersteunen met advies. Tot nu toe
hebben de werkgroepen daar nog geen gebruik van gemaakt. Via de tender overheidsparticipatie en
burgerkracht zijn verbindingen gelegd met andere gemeenten en de provincie.
De werkgroep bestuurlijke vernieuwing is ontbonden bij de raadswisseling in verband met de
gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018, maar het thema bestuurlijke vernieuwing heeft in het
raadsakkoord wel weer een plek gekregen. Om de daarin gestelde doelen te halen, moeten nog
verdere stappen worden gezet.
Overheidsparticipatie
Om vorm te geven aan de dynamische verbinding met onze inwoners en organisaties ontwikkelen we
intern de benodigde vaardigheden van ambtenaren en bestuurders. Extern dagen we de samenleving
uit om oplossingen te verzinnen voor maatschappelijke vraagstukken en deze ook uit te voeren.
                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Tot en met 2018 waren er incidentele middelen voor overheidsparticipatie beschikbaar in de begroting.
In 2018 is de tender 'Overheidsparticipatie en burgerkracht' afgerond. Aanbevelingen zijn waar
mogelijk opgepakt. Zo is de 'ZOT-SQUAD' ingesteld, een team dat kritisch kijkt naar belemmerende
wet- en regelgeving. Via het 'Neje Noaberschap on tour' versterken we bestaande netwerken en halen
we ideeën op uit wijken en buurten. Om zichtbaar te maken hoeveel inwonersinitiatieven er zijn, is
gestart met de ontwikkeling van een online initiatievenkaart.
Samen met Twente Milieu zijn we gestart met de 'BuurTman'. Voor inzichten die voortkomen uit de
G1000 bieden we een podium via de wekelijkse pagina Meedoen in Borne. Van de twee spilfuncties
voor een geslaagde overheidsparticipatie is alleen de wijkcoördinatie geborgd.
Op de indicator 'Samenwerking met inwoners' scoort Borne met een 6,5 boven het landelijk
gemiddelde van 6,1. In Twente scoort Rijssen-Holten ook een 6,5 terwijl de andere deelnemende
gemeenten lager scoren: Almelo 5,5, Enschede 6,0, Haaksbergen 5,6 en Hengelo 5,5.
Bestuurlijke samenwerking
In het raadsakkoord 2018-2022 zijn voor regionale samenwerking twee resultaten opgenomen. De
bedoeling was om, conform de nota Samenwerking, de gemeentelijke rollen van deelnemer en
opdrachtgever voor alle samenwerkingsverbanden zowel ambtelijk als bestuurlijk te scheiden. Het
college ziet het belang van het scheiden van deze twee rollen, maar gaat daar pragmatisch mee om
en hanteert geen strikte scheiding in personen. Het tweede resultaat is om deze raadsperiode alle
gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen te evalueren aan de hand van de Bornse cirkel van
sturing. Hiervoor zijn in 2018 de voorbereidingen gestart en is door het college een bestuursopdracht
vastgesteld.
De gemeenteraad heeft in 2017 ingestemd met de Agenda voor Twente, die bestaat uit vier
actielijnen: techniek, arbeidsmarkt, vestigingsklimaat en duurzaamheid. Voor dit
investeringsprogramma zijn structurele en incidentele middelen vrijgemaakt. In 2018 heeft het rijk €30
miljoen gereserveerd voor de regiodeal met Twente.
Voor 2018 was het totaalbeeld van het interbestuurlijk provinciaal toezicht voor Borne groen.
Strategisch project Regisserende gemeente
De basis voor de Regisserende gemeente ligt in de toekomstvisie MijnBorne2030. De
organisatieontwikkeling richting een regisserende netwerkorganisatie is een organisch proces; voor
een deel wordt dit ingegeven door externe ontwikkelingen. In het afgelopen jaar is de raad op
meerdere momenten geïnformeerd over de voortgang van het proces Regisserende
netwerkorganisatie. In het overdrachtsdocument van de oude naar de nieuwe raad hebben we de
context van dit proces geschetst. In oktober is de raad geïnformeerd over de voortgang waarbij
specifiek is ingegaan op het traject Basis op orde. In het najaar zijn de eerste stappen gezet om op het
gebied van bedrijfsvoering een inhaalslag te leveren, op basis van de analyse die is uitgevoerd naar
aanleiding van het proces van de jaarrekening 2017.
In het licht van organisatieontwikkeling kan daarnaast nog het volgende worden vermeld:
         In 2018 heeft definitieve besluitvorming plaatsgevonden over de deelname in de
          Omgevingsdienst Twente. De dienst is in werking per 1-1-2019 en voert voor onze gemeente
          milieubreed de taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>       In het kader van opleiding en training is de focus gelegd op het mens- en contextgedreven
        werken, passend bij de visie MijnBorne2030 en het zoeken van verbinding met onze inwoners
        en bedrijven.
       Voor het versterken van de balans werk/privé hebben we in 2018 nadrukkelijk stilgestaan bij
        vitaliteit; in januari 2018 is 'The Borne Vitality' georganiseerd. Daarbij werd ingegaan op het
        belang van fysieke en geestelijke gezondheid in relatie tot werkplezier.
       In 2018 zijn de eerste contouren voor veranderingen in de organisatiestructuur aangegeven;
        naast de verdeling van activiteiten over teams, wordt meer en meer opgavegericht gewerkt, in
        programma's en projecten. Daarmee kan meer zichtbaar worden tegemoet gekomen aan de
        actuele maatschappelijke en politiek-bestuurlijke opgaven zoals onder meer neergelegd in het
        raadsakkoord.
Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P5 Beter Borne
(x € 1.000)                               Primitieve     Bijgewerkte        Rekening         Verschil
                                          begroting         begroting            2018           2018
                                                2018              2018
                                                  (1)               (2)             (3)          (3-2)
Totale lasten                                  1.156             2.114          2.439             325 N
Totale baten                                     286               396             473             77 V
Saldo (lasten minus baten)                       870             1.718          1.966             248 N
                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                          Borne Algemeen
Financiële positie
Met ingang van de begroting 2012 worden de lasten en baten die een algemeen karakter hebben dan
wel een relatie hebben met egalisatiereserves (rioolrecht en afvalstoffenheffing) afzonderlijk
gepresenteerd binnen het programma Borne Algemeen.
Op deze manier proberen we inzichtelijk te maken wat de gemeente aan algemene middelen bijdraagt
aan het realiseren van de beleidsdoelen die worden verantwoord in de andere programma's.
Als gevolg van diverse ontwikkelingen, die in het raadsvoorstel behorend bij de jaarrekening zijn
toegelicht, is er sprake van een negatief jaarresultaat. Hierdoor wordt er een beroep op het
weerstandsvermogen gedaan en komt de financiële positie van onze gemeente onder druk te staan.
Het effect van deze jaarrekening zal worden betrokken bij de voorbereiding van de jaarbegroting
2020-2023.
Algemene dekkingsmiddelen
Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten zonder vastgesteld bestedingsdoel en zijn daarmee vrij
besteedbaar.
                                                                                      (x € 1.000)
                                                Primitieve Definitieve
                                                begroting begroting        Rekening       Verschil
                                                  2018 (1)      2018 (2)     2018 (3)   2018 (3-2)
Lokale heffingen                                     5.324        5.367        5.339           -28
Gemeentefonds                                       29.178       29.970       29.855          -115
Dividenden                                           1.099        1.099        1.361           262
Saldo financieringsfunctie                              169         169         -480          -649
Overige algemene dekkingsmiddelen                    1.782        1.782        1.786              4
Totale algemene dekkingsmiddelen                    37.552       38.387       37.861          -526
Lokale heffingen
Onroerendezaakbelasting (OZB) en hondenbelasting zijn algemene dekkingsmiddelen.
Reinigingsrechten, afvalstoffenheffing, rioolrechten en reclamebelasting hebben een vastgesteld
bestedingsdoel en zijn daarmee geen algemeen dekkingsmiddel. Er is voor 2018 een inflatiecorrectie
van 0,8% toegepast. Een nadere toelichting op de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf
lokale heffingen.
Algemene uitkeringen
De ramingen binnen de algemene uitkering worden geactualiseerd op basis van de
gemeentefondscirculaires van het Rijk. In de raming worden ook de begrotingsrichtlijnen en, waar
mogelijk en relevant, actuele gegevens uit de organisatie betrokken. Onderdelen van de raming zijn
                                                    34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>de aantallen van de verdeelmaatstaven, de uitkeringsfactor en de diverse integratie- en
decentralisatie-uitkeringen.
Aan uw raad wordt periodiek gerapporteerd, na het verschijnen van de circulaires, waarbij de
(beleids)wijzigingen en de financiële consequenties van het gemeentefonds meerjarig in beeld worden
gebracht. De begrotingsraming van de algemene uitkering gemeentefonds en overige uitkeringen is
gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2018. Het nadeel wordt met name veroorzaakt door de
effecten uit de september- en decembercirculaire 2018 en de verrekeningen uit de voorgaande twee
jaren.
Dividend
Jaarlijkse dividenden c.q. winstuitkeringen ontvangen we van onder andere Cogas, Enexis, Vitens,
Bank Nederlandse Gemeenten, Crematoria Twente en Twence.
Er is een incidenteel voordeel van € 260.000, omdat er in 2018 over het jaar 2017 meer dividend is
uitgekeerd dan verwacht (o.a BNG, Twence en Twente Milieu).
Saldo van de financieringsfunctie
Dit is het saldo van betaalde rente over de aangegane leningen en aangetrokken middelen in rekening
courant minus de ontvangen rente over de uitzettingen. Kortom het verschil tussen betaalde en
ontvangen rente.
Overige algemene dekkingsmiddelen
Reserves en voorzieningen leiden tot beschikbaarheid van vermogen waarover geen rente betaald
hoeft te worden omdat geen geld wordt geleend. Deze bespaarde rente is beschikbaar als algemeen
dekkingsmiddel.
Vennootschapsbelasting
De gemeente is als publieksrechtelijk rechtspersoon per 1 januari 2016 zelfstandig Vpb-plichtig voor
zover zij met een activiteit een onderneming drijft. In fiscale zin wordt een onderneming gedreven
indien wordt voldaan aan de volgende drie cumulatieve criteria:
         een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid
         deelname aan het economisch verkeer
         winststreven (worden structureel positieve, fiscaal gecorrigeerde overschotten behaald?)
In de jaarstukken van 2017 is al aangegeven dat de gemeente over de fiscale boekjaren 2016 en
2017 een compensabel verlies verwachtte, waardoor geen vennootschapsbelasting verschuldigd zou
zijn. In september 2018 is de definitieve aangifte verricht over boekjaar 2016. Uit deze aangifte bleek
geen verschuldigde Vpb-last voort te vloeien. De gemeente is nog wel met de Belastingdienst in
gesprek over de gehanteerde uitgangspunten, maar verwacht voor de fiscale boekjaren 2017 en 2018
geen last.
                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Overhead
De overheadkosten worden op basis van BBV-regelgeving centraal begroot. Hierdoor krijgt
de raad op eenvoudige wijze meer inzicht in de totale kosten van de overhead voor de
gehele organisatie en kan de raad hier ook nadrukkelijker op sturen. Voorheen werden deze
kosten verdeeld over de programma’s en niet afzonderlijk inzichtelijk gemaakt.
Onder overhead wordt verstaan alle kosten die samenhangen met de sturing en
ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden zijn de salarislasten
voor alle algemene ondersteunende functies, welke niet direct toe te rekenen zijn aan
taakvelden. Ook de exploitatielasten van het gemeentehuis en algemene ICT kosten zijn
bijvoorbeeld onderdeel van de overhead.
In 2018 is er voor het eerst gewerkt met een verdeelsystematiek van de overhead binnen de
gemeentelijke begroting. De gemeenteraad heeft ingestemd met deze systematiek en deze
is conform uitgevoerd in de begroting en de realisatie van 2018. Alle direct toe te rekenen
kosten aan specifieke taakvelden, zijn ook daadwerkelijk toegerekend.
De overheadkosten waren voor het jaar 2018 begroot op € 5,57 miljoen. In de realisatie 2018
is er per saldo € 6,11 miljoen uitgegeven ten behoeve van overhead. Er is een bedrag van
€ 99.000 aan overhead ten lasten gebracht van de grondexploitaties.
Onvoorzien
De wettelijk verplichte post ‘onvoorzien’ is bedoeld als dekking voor uitgaven die als onuitstelbaar en
onvermijdbaar worden aangemerkt en waarvoor in de begroting verder geen raming is opgenomen.
Voor de basisberekening hanteert Borne een bedrag van € 2,75 per inwoner. Het budget van € 63.000
is dit jaar niet ingezet.
                                                    36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
Financieel overzicht van programma P6 Borne Algemeen
(x € 1.000)                      Primitieve    Bijgewerkte   Rekening   Verschil
                                 begroting       begroting        2018     2018
                                       2018            2018
                                         (1)             (2)        (3)    (3-2)
Totale lasten                        19.057          22.361     11.312   11.049 V
Totale baten                         45.964          58.005     43.030   14.974 N
Saldo (lasten minus baten)          -26.907         -35.643    -31.719    3.925 N
                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Paragrafen
           38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Paragraaf Financieel weerstandsvermogen en risicobeheersing
Om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen brengen we het
weerstandsvermogen in kaart. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de organisatie in staat is
middelen vrij te maken (beschikbare weerstandscapaciteit) om onverwachte financiële tegenvallers
(risico's) op te kunnen vangen. De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de
beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van de berekening vormt de ratio
weerstandsvermogen. De ratio geeft een indicatie of de gemeente voldoende in staat is om de
aanwezige risico's op te kunnen vangen. In de nota weerstandsvermogen is het minimum voor de
norm gesteld op het niveau 'voldoende', minimaal 1,0.
Daarnaast zijn in deze paragraaf een set van financiële kengetallen opgenomen. Deze geven een
aanvullend inzicht in de weer- en wendbaarheid van de gemeente en hoeveel financiële ruimte er is
om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken.
Aan de basis van deze paragraaf liggen de nota risicomanagementbeleid en de nota
weerstandsvermogen. In 2018 is een start gemaakt met het visiedocument risicomanagement waarin
ingegaan wordt op de doorontwikkeling van risicomanagement, waar we als organisatie met
risicomanagement naar toe willen en hoe we dit willen bereiken.
Beschikbare weerstandscapaciteit
Voor de beschikbare weerstandscapaciteit kan de volgende cijferopstelling worden gepresenteerd:
                                                            Begroot                  Werkelijk
Structurele weerstandscapaciteit (weerstandscapaciteit exploitatie):
* Onbenutte belastingcapaciteit                             €             0          €            0
* Begrotingsoverschot komende jaren                         €             0          €            0
Incidentele weerstandscapaciteit (weerstandscapaciteit vermogen):
* Post onvoorzien                                           €        63.000          €     63.000
* Algemene reserve                                          €    5.694.500           € 5.729.500
* Reserve beleidsontwikkeling                               €    2.638.000           € 3.145.500
* Algemene reserve grondexploitatie                         €    5.795.500           € 6.052.000
* Stille reserves                                           €    4.611.000           € 3.706.500
Totale beschikbare weerstandscapaciteit                     € 18.802.000             € 18.696.500
Toelichting
Structurele weerstandscapaciteit
Middelen die permanent (structureel) kunnen worden ingezet om tegenvallers in de begroting
(exploitatie) op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken.
 Onbenutte belastingcapaciteit
In de gemeente Borne is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Gezien de OZB norm artikel
12 is de onbenutte belastingcapaciteit nihil. Ten aanzien van rioolrechten, afvalstoffenheffing, leges en
andere heffingen geldt dat deze 100% kostendekkend moet zijn, waardoor ook op deze onderdelen
geen sprake is van onbenutte belastingcapaciteit.
                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>    Begrotingsoverschot komende jaren
   Er wordt geen begrotingsoverschot verwacht voor de komende jaren.
   Incidentele weerstandscapaciteit
   Het vermogen om calamiteiten en andere éénmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat
   deze invloed hebben op de voortzetting van taken op het te gelden niveau.
    Post onvoorzien
   De algemene post onvoorzien is dit jaar niet ingezet.
       Algemene reserve
   De Algemene reserve kan volledig worden gezien als buffer om financiële tegenvallers op te vangen.
   Wel zijn door de raad minimale spelregels afgesproken.
    Reserve beleidsontwikkeling
   De reserve beleidsontwikkeling kan, uitgezuiverd van verplichtingen (op basis van door de raad
   genomen besluiten), volledig worden meegenomen als weerstandscapaciteit.
    Algemene reserve grondexploitatie
   Op grond van gewijzigde regelgeving (notitie grondexploitatie van de commissie BBV) wordt het
   Winst-nemen op meerjarige grondexploitaties beheerst door het voorzichtigheidsbeginsel. Voorziene
   verliezen worden al in de jaarrekening opgenomen zodra zij bekend zijn. Positieve resultaten, ofwel
   winsten, worden pas in de jaarrekening verwerkt als zij met voldoende zekerheid vast staan en dus
   zijn gerealiseerd. Door dit uitgangspunt worden niet meer de reële opbrengsten grondexploitatie
   gehanteerd in de berekening van de weerstandscapaciteit, maar de stand van de Algemene reserve
   grondexploitatie.
    Stille reserves
   Indien de marktwaarde van de bezittingen hoger is dan de boekwaarde op de balans is sprake van
   een stille reserve. Voor de gemeentelijke gebouwen betreft dit het verschil tussen de boekwaarde en
   de WOZ-taxatiewaarde. Stille reserves moeten zo nodig tijdig liquide kunnen worden gemaakt. Niet
   alle gemeentelijke gebouwen zijn direct verkoopbaar omdat ze een belangrijke maatschappelijke
   functie (onderwijs, sport) of een belangrijke taak in de gemeentelijke bedrijfsvoering (gemeentehuis,
   de Bieffel) vervullen. Deze worden niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit.
   Aandelen staan voor de verkrijgingsprijs op de balans conform BBV. Bij vervreemding zullen ze een
   bepaalde waarde vertegenwoordigen.
   Benodigde weerstandscapaciteit / Risico's
   De top 10 risico’s van zowel de lijn- en projectorganisatie als de grondexploitaties worden hieronder
   weergegeven.
   Lijn- en projectorganisatie:                          Grondexploitaties:
1. 1. Productgroep Welzijn en Educatie                   1. Grondexploitaties (geconsolideerd)
2. Autonome groei van de vraag naar jeugdzorg en         Een situatie waar sprake is van een (geringe)
   WMO.                                                  verslechtering van de economische situatie of
                                                        40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                   stagnatie op de vastgoedmarkt.
                                                   Gevolgen hiervan zijn:
                                                    - De uitgifte van bouwgronden start later of
                                                      stagneert tijdelijk
                                                   - De fasering van de investeringen en opbrengsten
                                                      in de tijd verlopen niet volgens oorspronkelijke
                                                      inschatting/planning waardoor extra
                                                      renteverliezen optreden
                                                   - De gronden worden niet tegen de geraamde
                                                      prijzen afgezet, of de toekomstige
                                                      opbrengstenstijging is te optimistisch ingeschat
                                                   - Aan de kostenkant voltrekt zich een prijsstijging
                                                     welke niet kan worden gecompenseerd door een
                                                     verhoging van de opbrengsten uit grondverkoop
                                                   - Er is sprake van een rentestijging gedurende de
                                                     resterende looptijd van het plan.
2. Verbindingsweg                                  2. Bornsche Maten
Verbindingsweg/onderdoorgang kan niet              Het mogelijk niet kunnen voldoen aan de
gerealiseerd worden binnen eigendomsgrens (na contractuele verplichtingen richting diverse private
verwerving).                                       partijen. Er is een kans dat niet alle aangegane
                                                   verplichtingen kunnen worden nagekomen en
                                                   hiervoor een schadevergoeding moet worden
                                                   betaald.
3. Productgroep Uitvoering                         3. Bornsche Maten
Achterstand in groot onderhoud en het niet tijdig  Scopewijzigingen in het projectplan: Wanneer 'de
vervangen van gemeentelijke kapitaalgoederen.      knip' in de Rondweg niet wordt gerealiseerd zijn er
                                                   schadeclaims te verwachten.
4.. Zuidelijke Randweg                             4. Olde Engberink
Het mogelijk niet (kunnen) voldoen aan gestelde    In verband met beperking wijkerslocatie en
subsidievoorwaarden, zowel qua uitvoerings- als    onzekerheid over bereidheid tot vrije verkoop kan
verantwoordingsvereisten.                          dit leiden tot een afwaardering van de helft van de
                                                   kavels.
5. Verbindingsweg                                  5. Westermaat De Veldkamp
Grondwaterstanden blijken in werkelijkheid anders Langdurige stagnatie van de verkoop in
dan aangenomen.                                    combinatie met het uitblijven van
.                                                  opbrengstindexering.
6. Control                                         6. Kollergang
Onzorgvuldig / onrechtmatig verwerken van          Project afsluiten en niet realiseren van verdere
persoonsgegevens.                                  kaveluitgifte.
7. Team Bestuur en Strategie                       7. Bornsche Maten
Negatieve beeldvorming door uitingen in media op Extra archeologisch onderzoek: binnen het
verschillende dossiers.                            plangebied liggen enkele verdachte locaties.
                                                   Afhankelijk van wat er op deze locaties wordt
                                                   gevonden kan het huidige budget worden
                                                   overschreden.
.
8. Verbindingsweg                                  8. Kernrand Borne West
Tijdens realisatie aantreffen van onvoorziene      Vanwege bestemmingsregels het niet kunnen
objecten in de bodem (archeologische vondst,       uitgeven van een nog te realiseren erf ter plaatse
                                                  41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>verontreinigingen, etc).                                  van De Kluft Noord.
9. Team Informatie en Techniek                            9. Westermaat De Veldkamp
Door faillissement of overnames leverancier               Om de verkoop te bevorderen bestaat de
softwaretoepassingen, of een monopoliepositie             mogelijkheid dat maatregelen worden genomen
van de leverancier.                                       die leiden tot een tussentijdse planherziening.
10. Team Ondersteuning                                    10. Bornsche Maten
Er worden inkopen gedaan zonder dat er een                Gemeente wordt geconfronteerd met onvoorziene
geldend contract aan ten grondslag ligt.                  (bouw) claims van derden.
Op basis van het volledige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald. De basis
hiervoor is een statistisch rekenmodel. Dit model gaat er vanuit dat niet alle risico's op hetzelfde
moment en in volledige vorm plaatsvinden. Hiervoor gebruiken we een zekerheidspercentage van
90%. Op basis van de meest recente risico-inventarisatie en simulatie is de benodigde
weerstandscapaciteit € 4.920.500.
Weerstandsvermogen
Op basis van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit ziet de ratio er als volgt uit:
                                   Jaarstukken 2017        Begroting 2018         Jaarstukken 2018
Beschikbare weerstandscap.         21.480.000              18.802.000             18.696.500
Norm weerstandsvermogen            -------------- = 3,39   --------------- = 1,73 ------------- = 3,80
Benodigde weerstandscap.           6.328.000               10.871.000             4.920.500
De benodigde weerstandscapaciteit ten opzichte van de begroting 2018 is flink gedaald.
De verlaging heeft betrekking op een aantal belangrijke grondexploitaties en het strategisch project
Verbindingsweg.
Door de daling van de benodigde weerstandscapaciteit verhoogt de ratio en blijft ruim boven de
gestelde norm van 1,0. Het weerstandsvermogen is op gewenst niveau.
Kengetallen
                               Norm/                 Rekening           Begroting       Rekening*
                         Signaleringswaarde            2017                2018            2018
1a Netto schuldquote    0% - 100%                      123%               127%            140%
1b Netto schuldquote    0% - 100%                      123%               127%            140%
gecorrigeerd voor alle
verstrekte leningen
2 Solvabiliteitsratio   > 30%                          27%                 24%             26%
                                                         42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>3 Grondexploitatie          5% van de                         90%                  85%          81%
                            begrotingsomvang
4 Structurele               > 0%                               0%                   2%           0%
exploitatieruimte
5 Belastingcapaciteit       Landelijk gemiddelde             108%                 108%         103%
                            woonlasten 2018:
                            723
*Met ingang van jaarrekening 2018 is bij de berekening aangesloten zoals voorgeschreven door het BBV. Dit leidt met name tot
verschillen in de kengetallen grondexploitatie en structurele exploitatie ruimte.
De berekening achter de kengetallen is beschreven in de ministeriële regeling tot vaststelling
kengetallen. De betekenis van de getallen wordt hieronder toegelicht:
1a Netto schuldquote en gecorrigeerde schuldquote
De schuldquote is een maat voor de hoeveelheid schulden ten opzichte van het eigen vermogen.
Afhankelijk of een gemeente net grote investeringen achter de rug heeft, is de netto schuldquote
hoger of lager. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en
100%. De VNG geeft als leidraad dat, wanneer de netto schuldquote boven de 130% komt, dit een
punt van aandacht moet zijn. De schuldquote in Borne is hoog vanwege de aangetrokken middelen
voor de grondexploitaties.
2 Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio laat zien hoe groot het deel van het balanstotaal uit het eigen vermogen bestaat.
Hoe hoger het kengetal, hoe hoger het eigen vermogen in verhouding is. Vanuit de VNG is gesteld dat
een solvabiliteitsratio onder de 20% onwenselijk is en dat een norm van boven de 30% goed is. Met
een gemiddeld solvabiliteitspercentage van rond de 26% zit Borne ruim boven de minimum norm.
De stijging ten opzichte van de begroting is te verklaren doordat er in werkelijkheid minder leningen
zijn afgesloten door uitstel van investeringen.
3 Grondexploitatie
Dit kengetal geeft aan hoe groot de balanswaarde van de gronden is, ten opzichte van de totale
begroting. Een lager kengetal betekent een kleinere balanswaarde van de gronden en dus minder
(mogelijke) risico's. Bij risico’s valt te denken aan kosten die gemaakt zijn voor het bouwrijp maken
van de gronden maar waarbij de kavels niet verkocht worden. Door wijzigingen in de BBV richtlijnen
moet tussentijds winst genomen worden wanneer deze wordt verwacht, de zogenaamde percentage
of completion methode (POC methode). Daarnaast zijn de opbrengsten door de verkoop van kavels
hoger dan de kosten die de gemeente maakt.
4 Structurele exploitatieruimte
De structurele exploitatieruimte wordt aangegeven als een percentage op basis van de structurele
baten en lasten. Hoe hoger het percentage, hoe meer structurele ruimte. Voor 2018 staat dit
percentage op 0%, dit houdt in dat er geen tot weinig structurele ruimte in de exploitatie is.
5 Belastingcapaciteit
Dit kengetal geeft aan hoe de gemiddelde woonlasten binnen de gemeente zich verhouden tot het
landelijk gemiddelde. De gemiddelde woonlasten liggen 3% boven het landelijk gemiddelde, er is
relatief minder ruimte om belastingen te verhogen. De daling van de gemiddelde woonlasten wordt
veroorzaakt door de verlaging van de tarieven afval en riool. Hiermee zijn we dichter bij het landelijk
                                                                43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>gemiddelde gekomen. Voorstellen voor lastendrukverhoging kunnen weer leiden tot stijging van het
percentage.
                                               44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Paragraaf Financiering
Inleiding
De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarin decentrale
overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een
gezonde financiering en handhaving van de positie op de kapitaalmarkt. Op grond van deze wet is het
treasurystatuut vastgesteld. Daarnaast wordt in zowel de begroting als in de jaarstukken deze
paragraaf financiering opgenomen. Met het treasurystatuut en de paragraaf financiering wordt
beoogd:
       De kwaliteit van de uitvoering van de treasuryfunctie te verhogen
       De transparantie van het besluitvormingsproces te verbeteren
       Het democratische verantwoordingsproces te versterken
       De kredietwaardigheid in stand te houden en te bevorderen
De treasuryfunctie is daarmee ondersteunend aan de uitvoering van de programma's.
Renteberekening
In 2018 is over de langlopende schuld gemiddeld 2,94% rente betaald. Voor bespaarde rente (rente
over eigen reserves) is een rente van 3% gehanteerd.
Kortlopende geldleningen
Met de Bank Nederlandse Gemeenten is een overeenkomst afgesloten waarin de kredietlimiet onder
de overeenkomst bancaire dienstverlening met ingang van 2011 is vastgesteld op € 6.405.000.
Deze kredietlimiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal en is in 2018 niet geactualiseerd.
Vaste schuld
De som van de vaste schuld bedraagt € 71.621.888. Dit bestaat uit een bedrag van € 71.506.290 aan
langlopende geldleningen, een bedrag van € 36.302 aan onderhandse leningen en een bedrag van
€ 79.295 aan door derden belegde gelden.
In 2018 is een bedrag van € 4.082.569 aan vaste geldleningen afgelost. Er zijn geen nieuwe
langlopende geldlening aangetrokken.
Verstrekte vaste geldlening
Per 31-12-2018 zijn de volgende leningen verstrekt:
       SvN Startersleningen                             € 1.416.687
       Hypothecaire geldleningen aan ambtenaren         €    681.784
Voor deze leningen wordt rente ontvangen volgens een overeengekomen percentage.
                                                   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Renterisicobeheer
Renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed van (externe) rentewijzigingen op de financiële
resultaten van de gemeente. De wet fido beschrijft hiervoor twee normen, de renterisiconorm en de
kasgeldlimiet.
Renterisiconorm (voor leningen met een rentetypische looptijd groter dan 1 jaar)
Het renterisico is gelijk aan de som van het bedrag aan herfinanciering van vaste schuld en het
bedrag aan renteherziening op de vaste schuld. Dit komt neer op het totale bedrag van langlopende
leningen waarvan het te betalen rentepercentage wijzigt. Voor gemeenten is de norm vastgesteld op
maximaal 20% van het begrotingstotaal.
Renterisiconorm                     Begroting          Werkelijk
Begrotingsomvang                          60.832.764        70.390.000
Percentage                                      20,0%             20,0%
Renterisiconorm                           12.166.553        14.078.000
Renteherzieningen                                    0
Aflossingen                                 4.082.569         4.076.342
Ruimte onder renterisiconorm                8.083.984       10.001.658
Overschrijding renterisiconorm                       0                 0
In 2018 hebben de treasuryactiviteiten zich afgespeeld binnen de ruimte van de renterisiconorm.
Ook voor de jaren na 2018 laat de financieringsplanning geen overschrijding zien.
Kasgeldlimiet (voor leningen met een rentetypische looptijd kleiner dan 1 jaar)
De kasgeldlimiet is bedoeld om de kortlopende schuld te beheersen en wordt elk kwartaal getoetst.
Indien de kasgeldlimiet drie kwartalen op rij overschreden dreigt te worden, moet de schuld
geconsolideerd worden, ofwel omgezet naar een langlopende schuld.
Voor gemeenten is de norm vastgesteld op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal.
Kasgeldlimiet                       Kwartaal 1 2018    Kwartaal 2 2018   Kwartaal 3 2018   Kwartaal 4 2018
Omvang begroting                          60.832.764        60.832.764          60.832.764      60.832.764
Kasgeldlimiet in procenten                       8,5%               8,5%             8,5%              8,5%
Kasgeldlimiet in bedrag                     5.170.785         5.170.785          5.170.785        5.170.785
Omvang vlottende schuld                  -11.499.419         -9.416.528         -7.460.215       -4.614.208
Omvang vlottende middelen                   4.694.520       13.072.744           6.898.872        5.585.418
Ruimte (+) / Overschrijding (-)            -1.634.114         8.827.001          4.609.442        6.141.995
Het eerste kwartaal van 2018 was er nog sprake van een overschrijding van de kasgeldlimiet. De
kwartalen daarna was er weer sprake van ruimte.
Ook na 2018 zullen op basis van de ruimte binnen de kasgeldlimiet en een liquiditeitenplanning de
treasuryactiviteiten worden uitgevoerd.
                                                    46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Paragraaf Lokale heffingen
Met lokale heffingen verwerft de gemeente eigen middelen om de uitvoering van taken te dekken. De
invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen gebeurt door middel van een door de
gemeenteraad vast te stellen verordening. De verordeningen waarin de tarieven voor 2018 zijn
opgenomen, zijn door de gemeenteraad op 12 december 2017 vastgesteld.
De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen en retributies. Deze vormen een
belangrijke inkomstenbron voor de gemeente, die vooral door de burgers moeten worden opgebracht.
Lokale belastingen worden onderscheiden in ongebonden en gebonden heffingen. Ongebonden
heffingen (onroerende zaakbelasting, hondenbelasting en reclamebelasting) worden tot de algemene
dekkingsmiddelen gerekend, omdat de besteding hiervan niet gebonden is aan een bepaalde taak. De
gemeente is dus vrij in de besteding van de opbrengst van de ongebonden heffingen (algemene
belastingen). Gebonden heffingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges) zijn juist wel gebonden
aan de uitvoering van een bepaalde taak.
Voor het betalen van rechten en retributies verricht de gemeente diensten. De kosten van de
gemeentelijke dienstverlening worden doorberekend in de tarieven. De tarieven van deze rechten en
leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor
het verlenen van de diensten niet overschrijden. Het beleid is gericht op het zoveel mogelijk beperken
van de kosten en op een rechtvaardige verdeling. Hierdoor wordt een evenwichtige lastenverdeling
bereikt.
Volgens artikel 26 van het Besluit Begroting en Verantwoording bevat de paragraaf een
verantwoording van hetgeen in de begroting is opgenomen:
a. de verantwoording van de geraamde inkomsten
b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen
c. een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de
heffingen, waar de geraamde baten de geraamde lasten niet mogen overtreffen, de inkomsten zich
verhouden tot de lasten
d. een aanduiding van de lokale lastendruk
e. een beschrijving van het gevoerde kwijtscheldingsbeleid
In artikel 26 BBV is het volgende vermeld:
Het jaarverslag bevat de paragrafen die ingevolge artikel 9 in de begroting zijn opgenomen. Ze
bevatten de verantwoording van hetgeen in de overeenkomstige paragrafen in de begroting is
opgenomen. De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de diverse gemeentelijke belastingen en de
consequenties daarvan voor de inwoners van Borne.
a. Inkomsten lokale heffingen
Van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland aan belastingen en sociale premies betalen
gaat in 2018 3,3% naar de gemeenten. Provincies, waterschappen en gemeenten ontvangen samen
4,8%, de rijksoverheid 95,2%.
                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Grafiek: uit Coelo-atlas overzicht van de lokale lasten 2018
In totaal ontvangt de gemeente Borne 10 miljoen euro aan lokale belastingen en retributies. In de tabel
hieronder is per belasting/retributie de hoogte van de inkomsten opgenomen.
Omschrijving lokale lasten                            2017                         2018
(bedragen in euro's)                        Raming         Realisatie    Raming           Realisatie
Afvalstoffenheffing                          2.209.908       2.293.706    2.203.762          2.020.140
Begraafplaatsrechten                           112.100         134.949      111.900            184.006
Hondenbelasting                                105.000         101.767      103.000             97.817
Leges burgerzaken                              231.500         257.655      264.700            227.927
Leges omgevingsvergunning                      599.900         571.142      415.000            756.767
Leges overig                                    45.900          16.301       65.800             73.172
Marktgelden                                     32.500          25.262       32.400             20.816
OZB-eigenaren woning                         3.447.100       3.389.488    3.526.000          3.490.825
OZB-eigenaren niet-woning                    1.035.100       1.028.643    1.066.000          1.068.428
OZB-gebruikers niet-woning                     648.800         661.652      682.000            681.714
Reclamebelasting                               145.000         158.236      169.000            164.019
Rioolheffing                                 1.719.500       1.825.887    1.719.500          1.779.810
Totaal                                      10.332.308      10.474.688   10.359.062        10.565.440
b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen
Het beleid betreffende de lokale heffingen is opgenomen in:
            de diverse belastingverordeningen en –regelingen
            het raadsprogramma 2014-2018
            landelijke wet- en regelgeving
                                                    48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Uitbreiding lokaal belastinggebied
Het kabinet heeft op 24 juni 2016 de Tweede Kamer geïnformeerd over de mogelijke herziening van
het lokaal belastinggebied. Het kabinet schetst de knelpunten en mogelijke oplossingen, maar de te
maken keuzes worden overgelaten aan het nieuwe kabinet. In het regeerakkoord van Rutte III komt de
mogelijke herziening en/of uitbreiding van het lokaal belastinggebied niet aan de orde. De
staatssecretaris van Financiën heeft op 9 mei 2018, kenmerk 2018-000069163, in antwoord op vragen
naar aanleiding van de fiscale beleidsagenda, aangegeven dat dit niet tot zijn vijf gestelde prioriteiten
behoort.
Zonnepanelen
De WOZ-waarde wordt bepaald op basis van de Wet WOZ. Op de uitvoering van deze wet door
gemeenten wordt toegezien door de Waarderingskamer. Jaarlijks controleert de Waarderingskamer of
het GBT de wet uitvoert conform de wettelijke bepalingen. Bij de waardebepaling moet de onroerende
zaak worden gewaardeerd. De waarde in het economisch verkeer wordt bepaald op basis van
marktgegevens. Tot de onroerende zaak behoren ook eventuele zonnepanelen. Het GBT heeft dus
geen beleidsvrijheid om zonnepanelen niet in de waarde te betrekken. In hoeverre de aanwezigheid
van zonnepanelen van invloed zijn op de waarde, blijkt uit de beschikbare marktinformatie. Uit de
permanente marktanalyse tot nu toe is niet gebleken dat de aanwezigheid van zonnepanelen van
invloed is op de verkoopwaarde.
Mocht het in de toekomst zo zijn dat uit onze permanente marktanalyse blijkt dat de aanwezigheid van
zonnepanelen wel van invloed is op de verkoopwaarde, dan heeft een gemeente bij een positieve
invloed de mogelijkheid een facultatieve vrijstellingsbepaling op te nemen. Het GBT zal dan per object
met zonnepanelen moeten bepalen wat de waarde is van de zonnepanelen op basis van levensduur,
kwaliteit, aantal, ligging, etc.
Amendement Omtzigt
De Gemeentewet maakt voor de OZB onderscheid tussen woningen en niet-woningen. Eigenaren van
woningen worden in de OZB-eigenarenheffing betrokken, de gebruikers van woningen betalen geen
OZB en de eigenaren en gebruikers van niet-woningen betalen respectievelijk de OZB-eigenaren niet-
woning en gebruikersheffing niet-woning. Beide tarieven voor niet-woningen zijn hoger dan het
eigenarentarief voor woningen. Sportvelden, dorpshuizen, sportkantines, dorps- en buurthuizen
worden voor de OZB aangemerkt als niet-woning en worden dienovereenkomstig in de
belastingheffing betrokken. Een aantal gemeenten compenseert buiten de belastingheffing om de
OZB geheel of gedeeltelijk of overweegt dit te doen.
In het Belastingplan 2019 is het zogenaamde amendement Omtzigt opgenomen waardoor artikel 220f
van de Gemeentewet per 1 januari 2019 is gewijzigd in die zin dat voor - nader door de gemeente te
bepalen - sociaal behartigende instellingen niet de hoge niet-woning tarieven kunnen gelden, maar het
woningtarief.
In de OZB-verordening van een gemeente kan (het amendement biedt de mogelijkheid om dit te doen,
het is niet verplicht) een bepaling opgenomen worden strekkende tot het toepassen van het
woningtarief voor nader te bepalen onroerende zaken.
De toelichting op het amendement en de wettekst zijn op onderdelen tegenstrijdig en niet duidelijk. Wij
volgen de ontwikkelingen en zolang er geen duidelijkheid is, is het advies vooralsnog geen gebruik te
maken van de wetswijziging.
                                                     49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Nieuwe rechtsbescherming uitstel en kwijtschelding niet per 1 januari 2019
Tegen beschikkingen over uitstel van betaling en kwijtschelding van belastingen is op dit moment
alleen administratief beroep mogelijk (ook bij gemeenten). Per 1 januari 2019 zou daarvoor bezwaar
(bij invorderingsambtenaar) en beroep (bij rechter) in de plaats komen. De invorderingswet was
daarvoor al eerder aangepast; voor inwerkingtreding is alleen nog een Koninklijk Besluit nodig.
Echter, het voorstel is onderdeel van de stroomlijning van de invorderingsregelgeving voor
belastingschulden en toeslagschulden door de Belastingdienst en die heeft aangegeven de datum van
1 januari 2019 niet te halen vanwege automatiseringsperikelen. De verwachting is dat de stroomlijning
pas na 2021 te realiseren is.
Macronorm
Om landelijk een onevenredige stijging van de collectieve lastendruk te voorkomen heeft de
Rijksoverheid een ‘macronorm’ ingesteld. De jaarlijkse stijging van de totale OZB-opbrengst voor alle
gemeenten bij elkaar moet binnen deze norm blijven. De macronorm is een landelijke norm en niet
een norm voor individuele gemeenten. De macronorm voor het jaar 2018 was 3,2%. In Borne bedroeg
de tariefstijging -0,5%. De in het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen afgesproken evaluatie van
de systematiek van de macronorm is nog niet afgerond.
De tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffingen zijn geraamd op basis van 100% kostendekking. De
voor 2018 geldende tarieven voor de overige belastingen en rechten werden met een inflatiecorrectie
van -1,5% aangepast, gebaseerd op het Centraal Economisch Plan. Dit geldt niet voor de tarieven die
de Rijksoverheid vaststelt/maximeert.
c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen
Gemeenten zijn beperkt in de soorten belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd
in de wet. De tarieven van de belastingen en overige heffingen worden in beginsel alleen aangepast
aan de inflatiecorrectie. Deze bedroeg in 2018 -1,5%.
De gemeentelijke belastingen en retributies die in 2018 in Borne werden geheven zijn:
Ongebonden belastingen                                         Gebonden belastingen
Hondenbelasting                                                Afvalstoffenheffing
Onroerende- zaakbelastingen                                    Leges en Rechten
Reclamebelasting                                               Rioolheffing
Kostendekking
Met ingang van 2017 moet door gewijzigde regelgeving (Besluit Begroting en Verantwoording) meer
inzicht gegeven worden in de kostendekkendheid van heffingen. Bij de toepasselijke heffingen zijn de
lasten-batenoverzichten en specifieke beleidsuitgangspunten vermeld. Naast de lasten die direct uit
de taakvelden zijn af te leiden, mogen ook overheadkosten en BTW worden toegerekend.
De BTW is berekend als opslag over de ‘derdenkosten’. De afschrijvingslasten zijn ontstaan uit
investeringen waarbij deels sprake is van derdenkosten. De BTW daarover is ook meegenomen.
De leges zijn in de tarieventabel van de legesverordening ingedeeld in drie titels:
         titel 1, algemene dienstverlening
                                                     50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>        titel 2, dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
        titel 3, dienstverlening vallend onder Europese dienstrichtlijn
Binnen elke titel afzonderlijk gaan wij uit van maximaal 100% kostendekkendheid. Binnen titel 3
beoordelen we dat per hoofdstuk in verband met de Europese Dienstenrichtlijn (EDR). Daarnaast kan
bij de tariefstelling uitdrukking worden gegeven aan het profijtbeginsel. Dat is een aparte
beleidsmatige afweging. Voor een aantal tarieven binnen titel 1 geldt dat deze door het Rijk zijn
gemaximeerd: paspoorten, rijbewijzen, kansspelen en wet bescherming persoonsgegevens.
Gemeenten mogen op grond van artikel 229b van de Gemeentewet en de Europese dienstenrichtlijn
(EDR) kostendekkendheid per dienst of per samenhangende groep van diensten nastreven, zolang de
gemeente maar een consequente lijn volgt. De Gemeentewet laat ruimte voor ‘kruissubsidiëring’
binnen de hele legesverordening: het hoger stellen van tarieven van leges voor sommige diensten om
daarmee de tarieven voor andere diensten laag te kunnen houden. De Europese Dienstenrichtlijn
(EDR) maakt kruissubsidiëring binnen een cluster van samenhangende vergunningstelsels mogelijk.
Dit betreft alleen de diensten aan dienstverrichters waarop de EDR van toepassing is (titel 3 van de
Legesverordening). Met 100% kostendekkendheid per titel volgt Borne een consequente lijn.
 Taakveld      Leges                  Lasten    Overhea   BCF/BT   Totaal    Leges     Overige   Totaal  Kosten-
                                      taakveld  d         W lasten lasten    baten     baten     baten   dekking
                                                lasten
 0.2           Burgerzaken            339.926   305.234            645.161   228.249             228.249 35,38%
 1.2           Openbare orde en       28.129                       28.129    4.295               4.295   15,27%
               veiligheid
 2.1           Verkeer en vervoer     18.648                       18.648    19.819              19.819  106,28
                                                                                                         %
 8.1           Ruimtelijke ordening   147.563                      147.563   7.847               7.847   5,32%
 8.3           Wonen en bouwen        857.411   253.580            1.110.9   756.767   21.485    778.251 70,05%
                                                                   91
 Taakveld      Afvalstoffenheffing    Lasten    Overhea   BCF/BT   Totaal    Heffing   Overige   Totaal  Kosten-
                                      taakveld  d         W        lasten              baten     baten   dekking
                                                lasten
 7.3           Afval                  1.999.4   33.168    317.873  2.350.4   2.020.1   444.464   2.464.6
                                      00                           41        40                  04
 6.3           Inkomensregelingen     114.162                      114.162
 Totaal                               2.113.5   33.168    317.873  2.464.6   2.020.1   444.464   2.464.6 100,0%
                                      62                           03        40                  04
 Taakveld      Rioolheffing           Lasten              BCF/BT   Totaal    Leges     Overige   Totaal  Kosten-
                                      taakveld            W        lasten              baten     baten   dekking
 7.2           Riolering              1.469.3   24.409    199.015  1.692.7   1.795.9             1.795.9
                                      70                           94        61                  61
 2.1           Verkeer en vervoer     41.695                       41.695
 6.3           Inkomensregelingen     61.472                       61.472
 Totaal                               1.572.5   24.409    199.015  1.795.9   1.795.9   0         1.795.9 100,0%
                                      37                           61        61                  61
                                                       51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre> Taakveld    Begraafrechten         Lasten              BCF/BT   Totaal    Leges      Overige   Totaal  Kosten-
                                    taakveld            W        lasten               baten     baten   dekking
 7.5         Begraafplaatsen en     164.506    14.569            179.075   184.006              184.006
             crematoria
 0.3         Beheer overige         14.760                       14.760
             gebouwen en
             gronden
 Totaal                             179.266    14.569   0        193.835   184.006    0         184.006 94,9%
 Taakveld    Marktgelden            Lasten              BCF/BT   Totaal    Leges      Overige   Totaal  Kosten-
                                    taakveld            W        lasten               baten     baten   dekking
 3.3         Bedrijvenloket en      14.689     9.107             23.796    20.816     1.649     22.465
             bedrijfsregelingen
 Totaal                             14.689     9.107    0        23.796    20.816     1.649     22.465  94,41%
d. Woonlastenontwikkeling
Woonlasten zijn belastingen en tarieven waarmee ieder huishouden in een gemeente jaarlijks te
maken krijgt: onroerende-zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. Het Centrum voor Onderzoek
van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van lokale lasten.
Daarin zijn per gemeente de woonlasten opgenomen van een woning met een voor die gemeente
gemiddelde waarde. De tariefsaanpassingen voor de OZB, afval- en rioolheffing hebben voor een
gemiddeld gezin (met eigen woning) tot de volgende woonlastenontwikkeling geleid:
 Woonlastenontwikkeling gemeente Borne                               2016          2017           2018
 Onroerende-zaakbelasting (eigenaar)                               350,31        356,62         357,57
 Afvalstoffenheffing (meerpersoons)                                237,00        243,48         212,76
 Rioolheffing                                                      177,36        182,52         173,52
 Totaal                                                            764,67        782,62         743,85
In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de woonlasten 2018 ten opzichte van 2017 van
alle Twentse gemeenten weergegeven:
                                                                                 stijging in % t.o.v.
                                            bruto woonlasten                     2017
                        éénpersoonshuishouden       meerpersoonshuishouden       1-pers    meerpers
                              2017           2018          2017           2018
Almelo                          773           781            773            781    1,0%         1,0%
Borne                           783           744            783            744   -5,0%        -5,0%
Dalfsen                         586           587            647            600    0,3%        -7,3%
Deventer                        688           684            821            736   -0,6%       -10,4%
Enschede                        716           747            775            787    4,3%         1,5%
Haaksbergen                     794           769            845            820   -3,1%        -2,9%
Hardenberg                      713           701            792            747   -1,7%        -5,7%
Hengelo                         674           714            781            787    6,0%         0,8%
Losser                          768           775            768            806    1,0%         5,0%
Oldenzaal                       648           638            694            668   -1,5%        -3,7%
Raalte                          638           678            723            720    6,3%        -0,3%
                                                     52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Twenterand                    655             657             750            697     0,3%       -7,2%
Zwartewaterland               717             661             865            741   -7,8%      -14,3%
Zwolle                        594             594             648            647   -0,1%        -0,1%
Overijssel                    684             688             752            755     0,6%        0,4%
Nederland                     650             654             723            721     0,6%       -0,3%
In onderstaand overzicht is de rangorde van de Twentse gemeenten op de woonlastenladder van
Coelo vermeld. Hierbij geldt dat het laagste nummer de laagste woonlasten heeft en hoe hoger het
nummer, hoe hoger de woonlasten.
                                                             2017                                 2018
Almelo                                                         246                                 263
Borne                                                          265                                 195
Dinkelland                                                     356                                 252
Enschede                                                       248                                 270
Haaksbergen                                                    338                                 311
Hellendoorn                                                    250                                 285
Hengelo                                                        259                                 272
Hof van Twente                                                 345                                 274
Losser                                                         233                                 299
Oldenzaal                                                      109                                  75
Rijssen-Holten                                                  32                                  22
Tubbergen                                                      247                                 102
Twenterand                                                     210                                 120
Wierden                                                        238                                 235
                       nummer 1 laagste woonlasten, nummer          nummer 1 laagste woonlasten,
                       398 de hoogste                               nummer 387 de hoogste
e. Kwijtscheldingsmogelijkheden
De gemeente moet bij het vaststellen van kwijtschelding landelijke regels toepassen. Binnen deze
mogelijkheden zijn de volgende eigen beleidskeuzes gemaakt:
       Voor de ozb, riool- en voor de afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk, waardoor minima
        geen woonlasten betalen
       Voor extra containers wordt geen kwijtschelding afvalstoffenheffing verleend en ook geen
        kwijtschelding rioolheffing bij een grondslag > 500m3
       Bij de normkosten van bestaan wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm
       Ondernemers voor de privébelastingen zijn gelijkgesteld met particulieren
       Kosten voor kinderopvang worden in aanmerking genomen als uitgaven bij de berekening van
        de betalingscapaciteit
       Bij de normkosten van bestaan voor AOW’ers wordt uitgegaan van 100% van de netto AOW-
        norm.
                                                    53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>In 2018 is voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen in het kader van het minimabeleid in
totaal ruim € 175.000 kwijtgescholden. Hierbij gaat het om:
        Afvalstoffenheffing            € 113.600
        Onroerende-zaakbelasting       €       800
        Rioolheffing                   € 61.000
De gederfde inkomsten voor de riool- en afvalstoffenheffing worden gecompenseerd via het tarief van
de betreffende heffing.
                                                  54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Paragraaf Grondbeleid
Doelstellingen
De gemeente Borne wil sturing geven aan (de kwaliteit van) ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vanuit een
regisserende rol. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeenten de mogelijkheid om in geval van
particuliere initiatieven de regie te voeren op de inhoud. De gemeente kan daarnaast op basis van de
Wro kosten verhalen die zij maakt vanwege particuliere initiatieven. Ondanks dat de gemeente over
een effectief instrumentarium beschikt om ontwikkelingen over te laten aan de markt, kunnen er
situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Een actief grondbeleid kan bijvoorbeeld
aangewezen zijn indien de markt de ontwikkeling niet oppikt. Per situatie wordt bezien welke vorm van
grondbeleid en welke in te zetten instrumenten het beste passen bij de te realiseren doelen van het
ruimtelijk beleid.
Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te kunnen
realiseren. Vanuit de beleidsvelden volkshuisvesting, economie & werkgelegenheid, maatschappelijke
ontwikkeling en verkeer & vervoer worden de zogenaamde w-vragen (wat? waar? wanneer?) ingevuld
en vastgelegd in de Structuurvisie. In juni 2015 heeft de gemeenteraad de structuurvisie Borne 2030
vastgesteld.
De exploitatie van bouwgrond wordt jaarlijks gerapporteerd in de Meerjaren Prognose
Grondexploitatie (MPG).
Relaties met overig beleid: bovenlokaal beleid
Provinciale doelstellingen van het grondbeleid vertonen slechts een gedeeltelijke overlap met het
gemeentelijk grondbeleid. Provinciaal beleid is gericht op de aanleg van nieuwe natuur, wegen,
recreatie- en bedrijventerreinen.
Op 12 juli 2012 heeft de bestuurlijke conferentie van de Netwerkstad opdracht gegeven om te komen
tot een verdergaande samenwerking. Concreet heeft dit geleid tot een Ontwikkelagenda Netwerkstad
en de kantoren- en bedrijventerreinenvisie. Op 29 januari 2016 hebben de provincie Overijssel en de
gemeenten in Twente woonafspraken ondertekend. Uitgangspunt van deze afspraken is dat alle
gemeenten bouwen voor eigen behoefte. Gelet op de prioritaire positie van de Bornsche Maten in de
ontwikkelagenda Netwerkstad, zijn in maart 2017 voor deze locatie nadere programmeringsafspraken
gemaakt tussen Netwerkstad Twente en provincie Overijssel. Dankzij de nadere afspraken kan de
Bornsche Maten doorgroeien naar een totaal van 2300 woningen.
Relaties met overig beleid: lokaal beleid
De hoofdlijnen van het lokale grondbeleid zijn vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2011-2015 die op 31
mei 2011 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor verdere toelichting op het grondbeleid wordt
verwezen naar deze nota. De Nota Grondbeleid wordt in 2019 herijkt. Zolang er geen nieuwe nota
grondbeleid is vastgesteld blijft de huidige nota van kracht.
                                                     55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Grondprijzen
Op 9 januari 2018 is de Nota Grondprijzen 2018 vastgesteld. Deze nota heeft als grondslag gediend
voor de kaveluitgifte in 2018. In deze nota zijn de grondprijzen in de kernen Borne, Hertme en
Zenderen met 3 % verhoogd ten opzichte van 2017. Voor 2019 heeft het college van burgemeester en
wethouders op 5 februari 2019 een nieuwe nota grondprijzen vastgesteld. Ten opzichte van 2018 zijn
de prijzen voor woningbouw met 1% gestegen, met uitzondering van het buitengebied en Kollergang,
waar de prijzen niet zijn gestegen. Op het enige bedrijventerrein in Borne zijn de prijzen eveneens met
gemiddeld 1% verhoogd.. Bij de herziening van de grondexploitaties per 1 januari 2019 dienen de
grondprijzen 2019 als grondslag voor de opbrengstprognose. De resultaten van de herzieningen per 1
januari 2019 zijn van invloed op de benodigde verliesvoorzieningen per 31 december 2018.
Beheer
Tijdelijk beheer
Aangekocht onroerend goed wordt zo mogelijk verhuurd of verpacht tot het nodig is voor de
ontwikkelingen ter plaatse. Hierbij worden zoveel als mogelijk is marktconforme prijzen gerekend.
Indien verhuren of verpachten niet tot de mogelijkheden behoort, wordt het onroerend goed
onderhouden tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Opbrengsten komen ten gunste van
het betreffende project, kosten ten laste ervan. De opbrengsten en uitgaven worden verantwoord in de
betreffende grondexploitaties.
Permanent beheer
In voorkomende gevallen wordt onroerend goed permanent beheerd. Hierbij moet met name gedacht
worden aan erfpacht, opstalrecht en permanente verhuur.
Overzicht planresultaten
In de onderstaande tabel ‘complexen in exploitatie’ worden de planresultaten per 1 januari 2018 van
de vastgestelde grondexploitaties weergegeven en vergeleken met de planresultaten per 1 januari
2019. Let op: een negatieve boekwaarde correspondeert met een positief saldo in het betreffende
complex en omgekeerd.
 complex                        boekwaarde grondexploitatie per        mutaties        boekwaarde grondexploitatie per
                                1-1-2018      1-1-2018                 boekwaarde      31-12-2018     1-1-2019
                                              eind per startwaarde     2018                           eind per startwaarde
                                              31-12    per 1-1-2018                                   31-12    per 1-1-2019
 Bedrijventerreinen
 Bedrijventerrein                € 51.883.214    2027   € 23.055.604    €   2.923.538- € 48.959.676     2027    € 23.478.781
 Veldkamp*
 Woningbouw
 Bornsche Maten**                € 26.424.298    2029   €   1.425.403- €    1.407.653      27.831.951   2029    €    549.437
 Oosterveld Zenderen*            € 1.850.149-    2020   €     819.230- €     406.994- € 2.257.143-      2021    €   2.608.594-
 Kollergang**                    €   286.195-    2020   € 1.158.292- €       205.871- €      492.067-   2024    €   1.519.467-
 Wijkerslocatie Olde             € 4.477.948     2026   €     603.983- €     110.274 € 4.588.222        2039    €    373.708-
 Engberink**, ***
 Knooperf Blenke                 € 2.735.145     2019   €   2.006.981 €      109.007    € 2.844.152     2020    €   2.202.829
 (Bornsche Flieren)
 Uitbreiding Hertme II           €   138.437     2026   €     433.578- €     168.446- €       30.009-   2026    €     413.064-
 Overig
 Kernrand Borne West             €   633.744     2019   €     157.262   €    153.232- €      480.513    2021    €    135.101
 saldo                           € 84.156.442                           €   2.231.146- € 81.925.295             € 21.451.316
 Tabel complexen in exploitatie                                                         €           -
                                                                  56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre> *    35/115 aandeel Borne, overige 80/115 aandeel Hengelo. De weergegeven verliesvoorziening is voor het Bornse aandeel in het tekort.
 ** vanwege correctie na controle jaarrekening wijken gegevens 2018 af van MPG 2018
 *** 50% aandeel Borne, overige 50% aandeel Hengelo
De boekwaarden per 31 december 2017 liggen ten grondslag aan het begrote resultaat per 1 januari
2018 op startwaarde. De boekwaarden per 31 december 2018 zijn verwerkt in de herzieningen van de
grondexploitaties per 1 januari 2019. Deze zijn opgenomen in de Meerjaren Prognose
Grondexploitaties (MPG) 2019. De MPG 2019 wordt aan de gemeenteraad aangeboden ter
vaststelling, voorafgaand aan de jaarstukken 2018.
Om de resultaten per 1-1-2019 te vergelijken met de resultaten per 1-1-2018, moet de laatste met een
jaar inflatie worden verhoogd. Conform regelgeving BBV wordt hiervoor de disconteringsvoet van 2%
gehanteerd1.
Wanneer een grondexploitatie een tekort (startwaarde, dat wil zeggen netto contante waarde)
vertoont, moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Deze voorziening moet worden getroffen
zodra het tekort bekend is. Conform wet- en regelgeving wordt per 31-12 winst genomen op basis van
de Percentage of Completion (POC) methode. Deze winstneming wordt niet ten laste gebracht van de
boekwaarde in het betreffende complex en is in de jaarrekening terug te vinden in de exploitatie en op
de balans. De ontwikkelingen in 2018 van de voorzieningen en de winstnemingen worden
weergegeven in de volgende tabel:
 complex                        voorziening          winstnemin-     mutatie          winstneming          mutatie         voorziening
                                per 1-1-2018         gen per         winstneming      per                  voorziening per
                                                     1-1-2018****    31-12-2018       31-12-2018              31-12-2018         31-12-2018
 Bedrijventerreinen
 Bedrijventerrein                €     7.016.923                                                            €   128.793 €        7.145.716
 Veldkamp*
 Woningbouw
 Bornsche Maten**                                                                                           €   549.437 €          549.437
 Oosterveld Zenderen*                                 €    1.780.294 €      787.363    €    2.567.657
 Kollergang**                                         €      425.417  €     266.616 €          692.033
 Wijkerslocatie Olde                                                  €      34.674 €            34.674
 Engberink**, ***
 Knooperf Blenke                 €     2.006.981                                                            €   195.848 €        2.202.829
 (Bornsche Flieren)
 Uitbreiding Hertme II                                                €      83.889 €            83.889
 Overig
 Kernrand Borne West             €       157.262                                                            €    22.161- €         135.101
 saldo                           €     9.181.166 €         2.205.711 €    1.172.542 €        3.378.253 €        851.917 €       10.033.083
 Tabel complexen in exploitatie: voorzieningen en w instnemingen
 *    35/115 aandeel Borne, overige 80/115 aandeel Hengelo. De weergegeven verliesvoorziening is voor het Bornse aandeel in het tekort.
 **   vanwege correctie na controle jaarrekening wijken gegevens 2018 af van MPG 2018
 ***  50% aandeel Borne, overige 50% aandeel Hengelo
 **** In de jaarrekeningen 2016 en 2017 zijn winstnemingen gedaan voor Oosterveld Zenderen in de boekwaarden van de
      complexen. Per 1-1-2018 is dit gecorrigeerd. Eerdere winstnemingen (ten laste van de boekwaarden) zijn niet gecorrigeerd,
      en in dit overzicht buiten beschouwing gelaten.
1  De rente op de verliesvoorziening wordt toegerekend aan de Algemene Reserve Grondexploitaties (ARG). De benodigde
verhoging van de verliesvoorziening wordt met de algemene middelen verrekend. Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om
deze verrekening ten laste of ten gunste (al naar gelang wat van toepassing is) van de ARG te brengen.
                                                                       57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>In de grondexploitaties 2018 was de rentetoerekening in de grondexploitaties gebaseerd op rente per
1-1 van het betreffende boekjaar, vermeerderd met rekening courant rente van het lopende jaar. Dit
was tot en met 2017 een weergave van de wijze waarop rente daadwerkelijk met de complexen werd
verrekend. Zodoende was dit ook verwerkt in de prognose. Vanaf 2018 is deze werkwijze niet meer
van toepassing. Aangezien in alle complexen gedurende de resterende looptijd de boekwaarde gaat
afnemen, is deze aanpassing nadelig voor de grondexploitaties. Dit nadeel is verwerkt in het resultaat
op startwaarde per 1 januari 2019.
Looptijd langer dan 10 jaar
De volgende 2 grondexploitaties hebben een looptijd langer dan 10 jaar:
    -    Bornsche Maten
    -    Wijkerslocatie Olde Engberink
In beide gevallen is de beheersmaatregel toegepast om voor de periode na 10 jaar geen
opbrengststijging te hanteren. Bij de aanbieding aan de gemeenteraad van de MPG 2019 wordt
geadviseerd om dit met een beslispunt expliciet te bekrachtigen.
Korte toelichting van de twee grootste grondexploitatieprojecten
De gemeenten Borne en Hengelo ontwikkelen samen het Bedrijventerrein Westermaat De Veldkamp.
De gemeente Hengelo is verantwoordelijk voor 80/115 deel van het resultaat, Borne voor 35/115. Voor
het Bornse aandeel in het becijferde tekort van de grondexploitatie is een voorziening getroffen (de
gemeente Hengelo heeft een voorziening getroffen voor haar aandeel). Op basis van de in de MPG
2019 opgenomen herziening van de grondexploitatie, wordt rekening gehouden met een tekort van €
23,5 miljoen startwaarde per 1-1-2019. De voorziening wordt per 31-12-2018 verhoogd met
€ 128.793 om het Bornse aandeel hierin te dekken. Deze verhoging van de voorziening is het gevolg
van inflatiecorrectie (contant maken van 1-1-2018 naar 1-1-2019).
Het resultaat van de Bornsche Maten zoals opgenomen in de MPG 2019 bedraagt € 0,55 miljoen
negatief op startwaarde (tekort). In vergelijking met de grondexploitatie van 2018 is dit een
verslechtering van € 2 mijoen. De ramingen voor de planvoorbereidingskosten, saneringen en bouw-
en woonrijp maken zijn bijgesteld. Dit gaf een positief effect op het resultaat. De grondprijzen zijn
geïndexeerd en het woningbouwprogramma is gewijzigd. Aan de hand van hernieuwde
bouwclaimafspraken met ontwikkelaars is, evenals vorig jaar, een deel van de nog te realiseren
particuliere kavels omgezet naar projectmatige kavels. Doordat de grondprijs voor projectmatige
kavels lager ligt dan particuliere kavels zijn de opbrengsten afgenomen. De aanpassing van de
opbrengstenparameter van gemiddeld 2,0 % naar 1,5% per jaar heeft de grootste negatieve invloed
van € 3,7 miljoen op het resultaat. De mutaties aan de kosten en opbrengsten kant gaven per saldo
een verslechtering van het resultaat van € 2 miljoen.
Voor verdere analyse van de grondexploitaties 2019 wordt verwezen naar de MPG 2019.
Exploitaties derden
Onderstaande tabel ‘Exploitaties van derden’ is bestemd voor particuliere exploitaties waarvoor de
gemeente een complex heeft geopend en een boekwaarde heeft opgebouwd. Deze boekwaarden
worden normaal gesproken middels kostenverhaal volledig op de exploitant verhaald. In een aantal
gevallen zijn de kosten niet (geheel) te verhalen. De boekwaarden van deze complexen worden
geheel gedekt door de getroffen voorzieningen. Dit laat onverlet dat een zo groot mogelijk deel van de
kosten zal worden verhaald. De aldus te verkrijgen inkomsten worden als zodanig in het betreffende
complex geboekt en zullen leiden tot (gedeeltelijk) terugstorten van de getroffen voorziening in de
                                                     58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Reserve Grondexploitatie. Per 1-1-2018 is er binnen de gemeente Borne geen sprake van een
dergelijk complex. Wel is de gemeente deelnemer in de grondexploitatie RBT (XL Businesspark
Twente).
Het RBT staat voor Regionaal Bedrijventerrein Twente en is een gezamenlijk initiatief van de provincie
Overijssel en de gemeenten Almelo, Hengelo, Enschede en Borne. In dit plan worden bedrijvenkavels
groter dan 2 hectare gerealiseerd. De samenwerking en de werkwijze van de projectorganisatie is
vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling. Het project wordt geheel uitgevoerd door een eigen
projectorganisatie, aangestuurd door een algemeen en een dagelijks bestuur. In beide is Borne
vertegenwoordigd. De gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de grondexploitatie. Gezien het
becijferde tekort, is voor dit aandeel een voorziening getroffen. Volgens de Gemeenschappelijke
Regeling moet de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie vóór 15 juli zijn vastgesteld door het
algemeen bestuur, na kennisgeving aan de betrokken raden en staten. Het resultaat hiervan staat nog
niet vast. In onderstaande tabel is uitgegaan van het resultaat van de meest actuele versie van de
concept grondexploitatie 2019. Indien noodzakelijk op basis van de definitieve grondexploitatie zal de
voorziening worden aangepast naar het benodigde niveau.
 complex                 boekwaarde grondexploitatie per           voorziening    mutatie          boekwaarde     grondexploitatie per       mutatie         waarvan       voorziening
                         1-1-2018          1-1-2018                per 1-1-2018   boekwaarde 31-12-2018           1-1-2019                   voorziening     vrijval       per
                                           eind per startwaarde                   2018                            eind per startwaarde 2018                                31-12-2018
                                           31-12    per 1-1-2018                                                  31-12      per 1-1-2019
 RBT*
 grondexploitatie         € 93.150.030        2035   € 25.036.909   € 2.002.953 € 4.871.916- € 88.278.114           2034      € 20.499.286 €        363.010- € 363.010- € 1.639.943
 voorziening ivm
 overige
 verplichtingen                                                     €    868.449                                                              €     868.449- € 808.917- €             -
 saldo                                                              € 2.871.402 € 4.871.916- € 88.278.114                     € 20.499.286 €      1.231.459- € 1.171.927- € 1.639.943
 Tabel openstaande exploitaties van derden
 * op basis van concept jaarstukken 2018, incl. door accountant goedgekeurde jaarrekening
 **raadsbesluit 16int03303 van 8-11-2016: "..4. Een voorziening te treffen van € 1.027.200,= ten behoeve van het Bornse aandeel in de jaarlijkse kosten buiten de grondexploitatie,
 gedurende de looptijd van de grondexploitatie." In 2018 zijn ten laste van deze voorziening betalingen gedaan. Naar aanleiding van advies van de accoutnant is het resterende bedrag
 vrijgevallen, de resterende verplichtingen worden opgenomen in de meerjarenbegroting.
Het RBT komt, als Gemeenschappelijke Regeling, ook aan bod in de paragraaf Verbonden Partijen
van deze jaarstukken.
Eindwaarde in relatie tot startwaarde
In de tabel “complexen in exploitatie” wordt per grondexploitatie de startwaarde weergegeven, net als
in de tabel “openstaande exploitaties van derden”. Deze startwaarde, ook wel contante waarde
genoemd, wordt afgeleid van de eindwaarde (nominale waarde). In de eindwaarde zijn de
tijdsinvloeden (rentetoerekening, index van kosten en opbrengsten) meegenomen. De startwaarde
komt tot stand door vanaf de eindwaarde terug te rekenen op basis van de disconteringsvoet 2% tot
de peildatum (1-1-2019). Indien eindwaarde een tekort is, zal dit ook voor de startwaarde gelden, als
zal dit een geringer bedrag zijn, afhankelijk van de parameters van de grondexploitatie en de looptijd.
De startwaarde van de tekort exploitaties bepaalt de getroffen voorziening. Om aan het einde van de
looptijd te beschikken over een toereikende voorziening om het tekort te dekken, zal de voorziening
aldus, ook als er verder niets verandert in de grondexploitatie en uitgaven en inkomsten precies
conform prognose plaatsvinden, jaarlijks verhoogd moeten worden. In de volgende tabel worden per
verlieslatende grondexploitatie (inclusief RBT) de startwaarde en de eindwaarde weergegeven, om
inzicht in dit verloop te geven:
                                                                                       59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre> complex                                            grondexploitatie per 1-1-2019           voorziening per
                                                eind per startwaarde eindwaarde          31-12-2018 einddatum
                                                31-12    per 1-1-2019
 In exploitatie
 Bedrijventerreinen
 Bedrijventerrein Veldkamp                         2027   € 23.478.781  € 28.059.317  € 7.145.716    € 8.539.792
 Woningbouw
 Bornsche Maten                                    2029   €    549.437  €     683.156 €    549.437   €    683.156
 Knooperf Blenke (Bornsche Flieren)                2020   € 2.202.829   € 2.291.824   € 2.202.829    € 2.291.824
 Overig
 Kernrand Borne West                               2021   €    135.101  €     143.370 €    135.101   €    143.370
 Openstaande exploitaties derden
 RBT                                              2034    € 20.499.286  € 28.141.126  € 1.639.943    € 2.251.290
 saldo                                                                                € 11.673.026   € 13.909.432
 Tabel startw aarden-eindw aarden voorzieningen
Af te sluiten complexen
Per 31 december 2018 worden geen complexen afgesloten.
Nagekomen kosten / opbrengsten afgesloten projecten
In 2018 zijn geen nagekomen kosten of opbrengsten in verband met afgesloten projecten geboekt.
Algemene Reserve Grondexploitatie
De Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) is de reserve waarmee winsten uit grondexploitaties
worden verrekend, verliezen uit grondexploitaties worden gedekt.
Conform wet- en regelgeving worden verliezen gedekt / voorzien in het jaar waarin het verlies tot
uitdrukking komt (onafwendbaar is). Dit is meestal het jaar waarin de exploitatie wordt vastgesteld of
het jaar waarin een boekwaarde is ontstaan die nog niet is verantwoord middels een grondexploitatie.
Voorzieningen worden getroffen voor het resultaat op startwaarde (contante waarde) van de
betreffende grondexploitatie. Door de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie en op basis
daarvan aanpassing van de voorziening, groeit deze mee naar de benodigde eindwaarde. Aangezien
aan de ARG jaarlijks rente op de ARG en de voorzieningen wordt toegevoegd, zijn de benodigde
toevoegingen geborgd.
Naast de verrekening van winsten en verliezen speelt de ARG een belangrijke rol in de dekking van
risico. De ARG dient te worden beschouwd als de buffer voor de risico’s waarvan de omvang niet
redelijkerwijs is in te schatten. De hoogte van de ARG wordt uitgedrukt als percentage van de
boekwaarde voor zover de gemeente Borne het risico draagt. Dit betekent dat boekwaarden van de
projecten De Veldkamp (35/115) en Wijkerslocatie Olde Engberink (50/50) alleen moeten worden
meegewogen voor het Bornse aandeel, al staan deze projecten in hun geheel in de boeken.
Anderzijds betekent dit dat de boekwaarde RBT, niet in de gemeentelijke rekening terug te vinden,
voor de 8% die Borne daaraan deelneemt, moet worden meegewogen. Ten slotte worden (met
terugwerkende kracht) tussentijdse winstnemingen vanaf 2017 niet meer ten laste gebracht van de
boekwaarde van de complexen. Zodoende moeten deze worden verrekend met de boekwaarde om
een realistisch beeld te verkrijgen.
                                                        60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>In de volgende tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen aan de Algemene Reserve
Grondexploitatie in 2018 weergegeven.
 Saldo per 1-1-2018                                                                         6.505.426
 toevoegingen                                                                   €            502.022
 onttrekkingen                                                                  €           -955.466
 Balanswaarde per 31-12-2018                                                    €          6.051.982
 Tabel mutaties Algemene Reserve Grondexploitatie 2018
Het saldo per 1 januari 2018 van de ARG bedroeg € 6,5 miljoen. Ultimo 2018 bedraagt de reserve
€ 6,0 miljoen. Hierbij moet worden aangetekend dat in 2018 per saldo de voorzieningen voor een
bedrag van € 488.908 zijn verhoogd en er tussentijdse winstnemingen zijn gedaan van in totaal
€ 671.316 (zie bovenstaande tabel complexen in exploitatie: voorzieningen en winstnemingen).
Conform bestendige gedragslijn zal de raad worden voorgesteld om beide bedragen ten gunste te
brengen van de reserve grondexploitatie. De verwerking hiervan zal pas in 2019 plaatsvinden evenals
eventuele stortingen in en onttrekkingen aan de reserve grondexploitatie als gevolg van de
resultaatbestemming 2018.
In de volgende tabel wordt de boekwaarde per 31 december 2018 berekend waarover de gemeente
Borne risico loopt, om vervolgens in beeld te brengen hoe deze zich verhoudt tot de ARG.
                                              100%                                 aandeel derden* (af te                            boekw aarde per
                                              boekw aarde                          trekken van totale                                31-12-2018
                                              gem eente Borne                      boekw aarde gemeente Borne                        aandeel Borne
                                              per 31-12-2018                       om tot risico Borne te komen)                     (risicodragend)
 in exploitatie                                 €    81.925.295                     €               36.353.016                        €     45.572.279
       Veldkamp: 80/115 aandeel Hengelo in
                         boekw aarde Borne                          € 48.959.676                                    € 34.058.905
         Wijkerslocatie Olde Engberink: 50%
     aandeel Hengelo in boekw aarde Borne                           € 4.588.222                                     € 2.294.111
 w instnem ingen                                                                                                                      €      3.378.253
         Verrekening w instneming omdat de
    boekw aarden niet w orden belast met al
                       w el genomen w inst**                        € 3.378.253                                                       €               -
 RBT: geen boekw aarde Borne                                                        €                 7.062.249-                      €      7.062.249
    boekw aarde RBT w aarvan 8% aandeel
         Borne (daarom als negatief aandeel
                       derden meegenomen)                           € 88.278.114                                    € 7.062.249-
                                     totaal €        81.925.295                     €               29.290.767                        €     56.012.782
 * Bij het RBT is juist sprake van een aandeel van de gemeente Borne in de boekw aarde van een derde partij, daarom een negatief bedrag
 ** Voorheen w erden de w instnemingen ten laste van de boekw aarde gebracht. Omdat dit, conform w et- en regelgeving, niet meer gebeurt, maar de
     w instneming w el ten gunste w rodt gebracht van de exploitatie van de gemeente, en dus besteedbaar is, geeft de boekw aarde met betrekking tot de
     risico's een geflatteerd beeld. Bij afsluiting van de betreffende complexen valt het resterend overschot vrij, met aftrek van de al genomen w inst.
De totale boekwaarde van alle grondexploitaties en exploitaties derden bedraagt € 81,9 miljoen. Hier
maakt het RBT geen deel van uit. Het boekwaardebedrag waarvoor de gemeente Borne risico draagt,
dat wil zeggen na aftrek van het aandeel gemeente Hengelo en vermeerderd met reeds genomen
winst en met het aandeel van de gemeente Borne in de boekwaarde RBT, bedraagt. € 56 miljoen. De
ARG bedraagt vóór resultaatbestemming € 6,1 miljoen, dat wil zeggen 10,8 % van de boekwaarde
waarvoor zij als buffer dient. Gerelateerd aan de beleidsnorm dat deze 10% moet vormen, vertoont de
ARG een “overschot” van € 0,5 miljoen (vóór resultaatbestemming).
                                                                            61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>In onderstaande tabel wordt de aldus beschreven relatie tussen de ARG en de boekwaarde
weergegeven (bedragen x € 1 miljoen):
 Boekwaarde aandeel Borne (risico) per 31-12-2018                    56,0
 Vereiste ARG op basis van 10%                                         5,6
 ARG per 31-12-2018                                                    6,1
 verschil ARG ten opzichte van norm                                  -0,5
  Tabel relatie ARG en boekw aarde
In de paragraaf in deze jaarstukken waar het weerstandsvermogen van de gemeente wordt
beschreven, wordt eveneens ingegaan op de risico’s van het ‘grondbedrijf’.
                                                 62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Paragraaf Bedrijfsvoering
Dienstverlening in de publiekshal
De gemeentelijke dienstverlening wordt gemonitord door deelname aan de tweejaarlijkse burgerpeiling
www.waarstaatjegemeente.nl. Het gemiddelde rapportcijfer dat de inwoners in 2018 gaf voor de
dienstverlening van de gemeente is gestegen van 6,92 naar een 7,0. Hiermee scoren we hoger dan
het regionale gemiddelde (6,59). In 2018 bezochten 9.147 inwoners de balies in de publiekshal. 35%
van de bezoekers kwam op afspraak. De gemiddelde wachttijd aan de balie bedroeg 7.07 minuten. De
servicenorm voor wachten in de Publiekshal is 20 minuten. Het aantal bezoekers van het digitale
loket steeg naar 3.458 in 2018. De vragen van inwoners via het Whatsapp-kanaal verdubbelde naar
1.867 vragen.
                                              2016      2017      2018
Gemiddeld rapportcijfer inwoners                         6,92      7,00
Regionale gemiddelde                                               6,59
Aantal bezoekers                           *31.259 **10.100    **9.147
Aantal bezoekers op afspraak                                       35%
Aantal bezoekers digitaal loket              2.275     2.550     3.458
Aantal vragen via Whats-app                              936     1.867
Gemiddelde wachttijd                      7.36 min 6,45 min 7.07 min
* totaal aantal bezoekers in de Publiekshal
** totaal aantal bezoekers aan de Publieksbaliesnatuurbankoverijssel.nl
Website
Als uitwerking van het programma ‘Dienstverlening en Informatie’ is onder de projecttitel Optimalisatie
website” een project opgestart met als eindresultaat een vernieuwing van de website die in 2019 wordt
opgeleverd. Met deze vernieuwing wordt voldaan aan de nieuwe Europese eisen (webrichtlijnen) voor
toegankelijkheid van gemeentelijke websites moet voldoen ). In 2018 is een opdracht voor een nieuw
ontwerp verstrekt aan organisatie die gespecialiseerd is in de Europese richtlijnen voor
toegankelijkheid. Om ook de tevredenheid van de inwoners van Borne over de nieuwe website te
borgen is een vragenlijst ontwikkeld dat in 2019 wordt uitgezet aan het BornePanel. Mede op basis
van de uitkomsten wordt er een voorlopig ontwerp gemaakt, dat wordt getest door het BornePanel.
Waar nodig worden aanpassingen gemaakt en kan de website daarna live.
Human Relations (HR)
Het HR team stemt haar werkzaamheden jaarlijks af op de organisatieontwikkeling richting een
regisserende netwerkorganisatie. In oktober is de raad geïnformeerd over de voortgang waarbij
specifiek is ingegaan op het traject Basis op orde.
In 2018 heeft het HR team, naast de going concerntaken, vanwege modernisering, efficiëntie en het
traject Basis op orde ingezet op digitalisering van processen en personeels- en inhuurdossiers. Alle
personeelsdossiers zijn opnieuw bekeken en mede op basis van de archiefwet opgeschoond.
                                                    63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Daarnaast is 80% van de inhuurdossiers op orde gebracht en gedigitaliseerd. Het resterende deel van
de inhuurdossiers wordt in 2019 gedigitaliseerd.
De processen die gedigitaliseerd zijn, hebben betrekking op verlof en nevenactiviteiten. Digitalisering
van processen is nog niet afgerond en zal de komende tijd op de agenda van het HR team blijven
staan.
Naast het digitaliseren en op orde brengen van inhuurdossiers, is naar aanleiding van de afspraken
die de VNG met de vakbonden heeft gemaakt, een analyse gemaakt van de inhuur. Daarbij is
gekeken naar waarom we mensen inhuren en is onderscheid gemaakt tussen inhuur op structureel
werk, inzet in verband met pieken in werkzaamheden en voor ziektevervanging.
Landelijk is afgesproken dat als er structureel werk is, dit werk structureel wordt ingevuld door een
aangestelde medewerker. Het HR team gaat de komende maanden samen met leidinggevenden
kijken op welke wijze het aantal inhuurkrachten kan worden teruggebracht. Directe aanleiding is de
overschrijding op de loonkosten, waarvan een groot deel wordt veroorzaakt door externe
inhuurkrachten op vaste formatie.
Tot 2023 stroomt 11,1% van het totale personeelsbestand uit in verband met het bereiken van de
AOW-leeftijd. Anticiperend op deze uitstroom is in 2018 de regeling generatiepact gemeente Borne in
werking getreden en konden medewerkers van 58 jaar en ouder aangeven of zij deel wilden nemen
aan deze regeling. 70% van de medewerkers behorend tot de doelgroep, heeft aangegeven deel te
willen nemen en alle verzoeken werden voorafgaand aan de inwerkingtreding van de regeling
gehonoreerd, waardoor duidelijk werd op welke plekken formatie vrijgespeeld wordt voor de inzet van
jongeren. Deelname aan het generatiepact betekent namelijk niet direct een volledige uitstroom van
de oudere medewerker. De regeling is er juist voor bedoeld om oudere medewerkers langer door te
kunnen laten werken en jongeren in te laten stromen, waarbij voorafgaand aan volledig pensioen van
de oudere medewerker kennisoverdracht wordt geborgd.
Van de in totaal vier jongeren (< 35 jaar) die op basis van de doelgroep (en rekening houdend met
20% vermindering in arbeidstijd) kunnen instromen, zijn er in 2018 twee jongeren aangesteld. De
looptijd van de regeling is in eerste instantie tijdelijk voor de duur van twee jaar vastgesteld en wordt
eind 2019 geëvalueerd, waarbij wordt onderzocht welke effecten de regeling heeft gehad en of
voortzetting wenselijk is.
Naast instroom van jongeren door middel van het generatiepact, hebben we in 2018 in hoofdzaak
HBO en WO stage- en traineeplekken binnen verschillende teams en voor verschillende projecten
geboden. In de stages wordt op verschillende vakgebieden meegewerkt aan going concerntaken. De
traineeprojecten waren in 2018 gericht op subsidiebeleid, deregulering en de implementatie van een
sociaal intranet.
Taken op het gebied van het functioneren en beoordelen van medewerkers liggen primair bij
leidinggevenden. Ten aanzien van het functioneren van medewerkers in de hele organisatie, biedt HR
ondersteuning bij het formeel vastleggen en beoordelen van medewerkers als er sprake is van
rechtspositionele gevolgen, zoals een vaste aanstelling of een loonsverhoging. De afgelopen jaren is
de HRM-cyclus (met een plannings–, functionerings- en beoordelingsgesprek) voor een groot deel
losgelaten en wordt onderzocht welke vormen van beoordelen en belonen het beste passen bij de
veranderende organisatie. In 2019 wordt een instrumentarium voor beoordelen en belonen ontwikkeld.
In het licht van organisatieontwikkeling heeft het HR team in 2018 bijgedragen aan het sociaal plan,
dat in verband met definitieve besluitvorming over de deelname in de Omgevingsdienst Twente
(ODT), voor de overgang van onder andere Bornse medewerkers naar de ODT is gemaakt.
In het kader van opleiding en training is de focus gelegd op het mens- en contextgedreven werken,
passend bij de visie MijnBorne2030.
Voor het versterken van de balans werk/privé hebben we in 2018 nadrukkelijk stilgestaan bij vitaliteit.
Begin 2018 hebben alle medewerkers deel kunnen nemen aan de "The Borne Vitality", een week
waarbij werd ingegaan op het belang van fysieke en geestelijke gezondheid in relatie tot werkplezier.
                                                        64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Met het vitaliteitsprogramma zijn we een voorbeeld in Nederland en voor Twentse gemeenten en
hebben we in artikelen in VNG- en A&O-magazine het Bornse verhaal mogen vertellen.
In 2018 heeft het HR team onderzoek gedaan naar de behoeften aan HR ondersteuning in de
organisatie, omdat voor HR meer de nadruk komt te liggen op ondersteuning bij veranderings-
processen, strategische deskundigheid en inzicht in organisatieprocessen en businesskennis. Doel
van het onderzoek was het verkrijgen van een beeld van wat er op lange termijn nodig is, zodat het
HR team in de toekomst de ondersteuning kan blijven geven die de organisatie nodig heeft in het licht
van de externe uitdagingen die we zien. Naast de uitvraag van behoeften in de organisatie is
onderzocht welke ondersteuning het HR team zelf zou willen bieden. Na afronding van het onderzoek
is het HR team gaan werken op basis van de resultaten van het behoeftenonderzoek, dat onder
andere als uitkomst gaf dat de behoeften van de organisatie en die van het HR team naadloos op
elkaar aansloten. Eén van de uitkomsten was de samenwerking tussen beleid en uitvoering. Daarop is
in 2018 ingezet, wat heeft geleid tot verbetering van de samenwerking op het HR vakgebied. De
komende tijd wordt ingezet op modernisering en actualisering van het HR instrumentarium en
personele regelingen.
In onderstaande grafieken is de personeelsopbouw per 1 januari 2019 weergegeven.
                                                    65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Informatiebeheer
Het jaar 2018 was er vooral een van doorontwikkeling ten aanzien van het zaakgericht archiveren en
het implementeren van de module bestuurlijke besluitvorming in Corsa NxT, gekoppeld met iBabs.
Sinds de zomer worden alle bestuurlijke voorstellen digitaal op route gebracht. De opsteller is
verantwoordelijk voor de compleetheid van zijn/haar case, vraagt digitaal adviezen, vraagt digitaal
akkoord bij de teamleider of biedt het rechtstreeks aan bij de gemeentesecretaris. De case wordt
vervolgens integraal geüpload naar iBabs. In dit pakket kunnen de collegeleden de digitale stukken
tijdig beoordelen (akkoord/bespreken) ter voorbereiding op de vergadering van B&W. De notulen
worden gemaakt in iBabs en na de vergadering worden de cases met de besluiten digitaal in Corsa
NxT teruggeleid naar de stellers ter afhandeling. Dit proces heeft geleid tot een versnelling van de
aanlevering en afhandeling, maar ook tot een veel beter overzicht van de bestuurlijke voorstellen die
op route zijn, dan wel zijn afgehandeld. Ook draagt dit proces bij aan een verbeterde kwaliteit,
juistheid en volledigheid van de stukken die aangeboden worden aan de raad.
Een aantal werkprocessen is in 2018 volledig gedigitaliseerd. Zo worden de processen-verbaal voor
het beheer van de BAG (beheer adressen en gebouwen) en die van de kinderopvang (gastouders
c.s.) geheel digitaal afgehandeld. In deze werkprocessen is de digitale handtekening verwerkt.
De eerste aanzet voor digitalisering van het proces evenementenvergunning heeft eind 2018
plaatsgehad en zal met ingang van het nieuwe jaar ‘live’ gaan. Daarnaast zijn voorbereidingen
getroffen voor het digitaliseren van de werkprocessen met betrekking tot het project snippergroen, de
afhandeling van subsidieaanvragen, datalekken en de afhandeling van bezwaarschriften.
Bij de start van een nieuwe digitale case (werkproces) wordt automatisch een digitaal dossier
gemaakt. Daarmee bereiken we dat het digitale dossier door de behandelende ambtenaar
eenvoudiger compleet kan worden gemaakt en vervolgens automatisch ter digitale archivering wordt
aangeboden. Het betekent minder handmatig werk voor de informatiebeheerders, maar ook een voor
de archivaris eenvoudiger en beter beheer van de op termijn te vernietigen c.q. permanent te bewaren
digitale dossiers.
Totaal aantal in 2018 geregistreerde ingekomen analoge en digitale stukken: 9.784
Totaal aantal in 2018 geregistreerde verzonden analoge en digitale stukken: 6.089
                                                   66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Totaal aantal in 2018 nieuw geregistreerde digitale dossiers: 3.669
Totaal aantal in 2018 aangemaakte digitale bestuurlijke cases: 327
Inkoop
In 2018 is met name gefocused op de toetsing van de rechtmatigheid en bijbehorende dossiervorming
van inkopen en aanbestedingen. Dit gebeurt vooral aan de hand van de maandelijkse
crediteurenanalyse. Inkoop heeft daarbij aangegeven nog meer aan de voorkant van het
inkoopproces te willen komen om reparaties achteraf te voorkomen en levert hierbij de nodige
ondersteuning binnen onze organisatie. Ook wordt bij aanbestedingen meer nadruk gelegd op Social
Return on Investment (SROI) en duurzaamheid en op de monitoring van de invulling hiervan. De
interne regels zijn hier op aangescherpt en het interne startformulier inkoop is hierop aangepast.
Voor de SROI is bij wijze van proef door de 14 Twentse gemeenten gebruik gemaakt van een
beheers- en monitoringssysteem WIZZR. Onlangs is besloten om deze proef met nog één jaar te
verlengen.
Administratieve organisatie, interne controle en rechtmatigheid
Burgers mogen van de overheid verwachten dat zij rechtmatig, betrouwbaar, transparant, doelmatig
en doeltreffend handelt. De gemeente Borne heeft tal van interne beheersingsmaatregelen getroffen
om ‘in control’ te zijn. Om de interne beheersing en het zelf-controlerende vermogen verder te
verbeteren wordt in lijn met de landelijke ontwikkelingen meer aandacht besteed aan de IT aspecten
binnen de processen. De doelstelling is om bij het uitvoeren van de interne controle steeds meer te
kunnen steunen op geautomatiseerde controles. De resultaten worden meegenomen in de IC-memo
(interne controle memo) die twee keer per jaar wordt opgesteld om de voortgang te bewaken en aan
het MT en bestuur wordt voorgelegd. In samenhang met het Actieplan Basis op Orde worden ook alle
processen opnieuw tegen het licht gehouden. Er is gestart met een onderzoek naar de doelmatigheid
                                                   67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>en doeltreffendheid van het personeelsbeheer en het daaraan gerelateerde beheer van de
personeelsbegroting. Het resultaat van dit onderzoek wordt in het eerste halfjaar 2019 verwacht.
Risicomanagement
Een ander onderdeel dat bijdraagt aan het ‘in control’ zijn is risicomanagement. De gemeente Borne
onderkent het belang van het sturen op risico’s en besteedt sinds eind 2006 structureel aandacht aan
risicomanagement. De relatie tussen de risico’s en de mate waarin de gemeente in staat is om
eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen op te vangen is hierbij van belang.
Conform ons risicomanagementbeleid wordt tweemaal per jaar een risicorapportage opgeleverd. In
deze rapportage wordt door middel van een risicosimulatie de verhouding (ratio) weergegeven in
welke mate de organisatie in staat is middelen vrij te maken (weerstandscapaciteit) om onverwachte
financiële tegenvallers (risico's) op te kunnen vangen. De gehanteerde systematiek om risico’s te
managen is in 2018 geëvalueerd. De uitkomst hiervan wordt meegenomen in een nieuwe visie op
risicomanagement. Beoogd wordt het risicomanagement te transformeren van financieel naar
strategisch niveau waarbij het beter als sturingsinstrument kan worden ingezet.
Informatieveiligheid
Gemeenten en hun partners gaan met een toenemende hoeveelheid (vertrouwelijke) digitale
gegevens om. Veel informatieprocessen verlopen digitaal. Dat is tegenwoordig zeer kwetsbaar en de
beveiliging van gegevens en continuïteit van processen verdient de nodige aandacht. In 2018 is
gestart met een gefaseerde implementatie van de verbetermaatregelen met de BIG (Baseline
Informatieveiligheid Gemeenten) als uitgangspunt voor de informatieveiligheidsnorm. Hiervoor is een
verbeter plan opgesteld en wordt gerapporteerd over de voortgang. Daarmee is feitelijk een jaarlijkse
verbetercyclus gestart met de BIG-criteria als uitgangspunt. Door gebrek aan middelen en/of andere
prioriteiten is het gestelde doel voor 2018 niet gehaald. De totaalscore van het
informatiebeveiligingsniveau zou eind 2018 op 63% worden gebracht. Met een score van 53% is de
voorgenomen verbeterslag marginaal geweest. Een onderdeel van de BIG is de jaarlijks verplicht
gestelde ENSIA verantwoording (Eenduidige Normatiek Single De ENSIA rapportage (incl.
collegeverklaring) wordt met het jaarverslag informatieveiligheid en privacy 2018 uiterlijk in juli 2019
aan uw raad voorgelegd.
Privacy
Om de persoonlijke levenssfeer te eerbiedigen en de bescherming van persoonsgegevens te
waarborgen, kennen wij sinds 25 mei 2018 nieuwe privacywetgeving, de Algemene verordening
gegevensbescherming (Avg). Deze Europese verordening versterkt de positie van mensen van wie
gegevens worden verwerkt. Organisaties die persoonsgegevens verwerken – zoals gemeentelijke
overheden - krijgen meer verplichtingen Een belangrijke nieuwe eis is dat de gemeente niet alleen in
overeenstemming met de AVG moet handelen, maar dit ook moet kunnen verantwoorden en
aantonen aan het maatschappelijk verkeer. (betrokkenen, accountant, AP, rechter).
Voldoen aan de Avg is een groeiproces. Wij hebben hierin de eerste stappen gezet met het
aanstellen van een Functionaris gegevensbescherming, het plaatsen van een privacyverklaring op
onze website, door onze burgers te faciliteren bij het gebruik van hun privacyrechten, door
verwerkersovereenkomsten aan te gaan, door een verwerkersregister en een register datalekken bij te
houden. De bescherming van de privacy van onze burgers, moet een vanzelfsprekend onderdeel
worden van onze dagelijkse bedrijfsvoering. Dit is niet alleen een bewustwordingsproces, hiervoor is
ook nodig dat rollen, taken en verantwoordelijkheden helder zijn belegd.
Inzageverzoeken
                                                     68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Opvallend is dat, ondanks de grote aandacht in de media, in 2018 slechts 1 inwoner gebruik heeft
gemaakt van zijn recht op inzage van zijn persoonsgegevens.
Datalekken
Incidenten met persoonsgegevens moeten wij in bepaalde situaties, als er mogelijk sprake is van een
risico voor betrokkenen, melden aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). In 2018 zijn er door
menselijke fouten 12 incidenten gemeld. In 8 situaties waren er persoonsgegevens bij betrokken
(2017: 2) waarvan in 3 gevallen (2017: 1) een mededeling is gedaan aan de AP. De incidenten waren
niet zo ernstig dat ook betrokkenen moesten worden geïnformeerd. Dit laat onverlet dat wij om
redenen van zorgvuldigheid en transparantie, dat in enkele situaties wel hebben gedaan. Evenals in
2017 zijn ook in 2018 geen geslaagde hackpogingen of inbreuken op ons netwerk.
Bezwaren
In 2018 zijn er in totaal 91 bezwaarschriften ontvangen tegen 45 in 2017. De in 2018 ingediende
bezwaarschriften zijn gericht tegen besluiten op de volgende gebieden:
          Participatiewet                         29
          WMO                                      9
          Omgevingsvergunning                     38
          Handhaving                               6
          Verkeer                                  3
          Jeugdwet                                 1
          Planschade/nadeelcompensatie             2
          Wet dwangsom en beroep                   1
          Wob                                      1
          Uitwerking bestemmingsplan               1
                                      Totaal:     91
Het jaar 2018 laat dus een sterke stijging zien van het aantal bezwaren ten opzichte van 2017 maar
ligt daarmee wel weer in lijn met de aantallen bezwaarschriften in de voorgaande jaren, variërend van
80 tot 120 bezwaarschriften per jaar. Van de 91 ingediende bezwaarschriften zijn er 26 lopende de
procedure ingetrokken. Deze intrekkingen zijn vooral het gevolg van de werkwijze waarbij eerst het
gesprek met bezwaarden wordt aangegaan. Soms is een nadere toelichting op het besluit voldoende
voor bezwaarde om het bezwaarschrift in te trekken. In een aantal gevallen wordt er een overleg
opgestart tussen bezwaarden en derde-belanghebbenden zoals bijvoorbeeld een vergunninghouder.
De commissie heeft in 2018 47 keer advies uitgebracht: in 39 gevallen luidde het advies ongegrond en
in 8 gevallen adviseerde de commissie dat bezwaarden NO dienden te worden verklaard.
                                                   69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Ingediende klachten
In onderstaande tabel zijn de klachten van de afgelopen drie jaar weergegeven.
                                           2016      2017       2018
Klachten afdeling inwoners                   9         4          3
Klachten afdeling grondgebied                4         8         13
Klachten afdeling concernstaf                                     2
Klachten PAB                                 1
Klachten college/burgemeester                                     2
Klachten uitvoeringsorganisatie SMS          9         6          1
Klachten uitvoeringsorganisatie GBT          1
Klachten Overijsselse Ombudsman              2                    7
In de periode van 1 januari 2018 tot en met 31 december 2018 zijn 20 klachten geregistreerd. Drie
klachten hiervan zijn doorgestuurd door de Overijsselse Ombudsman aan de gemeente Borne voor
behandeling in eerste instantie. Eén klacht is ter behandeling doorgestuurd aan de gemeente Hengelo
en Welbions. Eén klacht is door middel van een besluit van het college formeel afgehandeld. Het
oordeel van de klacht is: gedeeltelijk gegrond vanwege de schending van de behoorlijkheidsnorm
"Transparant" en voor het overige ongegrond, omdat er geen schending van de behoorlijkheidsnorm
"Integriteit" heeft plaatsgevonden. Twee klachten zijn nog in behandeling. De overige 16 klachten zijn
informeel afgehandeld. Het informeel afhandelen van een klacht betekent dat er geen collegebesluit
naar aanleiding van de klacht is genomen. De gemeente en klager komen bijvoorbeeld door het
maken van afspraken of het aanbieden van excuses tot een informele afdoening van de klacht.
Wanneer een klacht informeel wordt opgelost, wordt dat in bijna alle gevallen, schriftelijk bevestigd
aan klager. Als klager wel verdere behandeling van de klacht wenst dan is dat mogelijk.
Overijsselse Ombudsman
Er zijn door de Overijsselse Ombudsman in 2018 vanuit de gemeente Borne 7 klachten ontvangen.
Naar geen enkele klacht van de gemeente Borne is een onderzoek ingesteld door de Overijsselse
Ombudsman.
Ten aanzien van één klacht heeft er door de Overijsselse Ombudsman een interventie
plaatsgevonden, waarna de klacht is opgelost. Een drietal ingediende klachten bij de Overijsselse
Ombudsman waren nog niet in eerste instantie behandeld door onze gemeente. Deze klachten zijn
door de gemeente Borne in behandeling genomen. Eén klacht is niet-ontvankelijk verklaard. Eén
klacht is door het maken van afspraken informeel opgelost. Eén klacht is nog in behandeling.
Een drietal klachten zijn niet verder in behandeling genomen door de Overijsselse Ombudsman. Een
reden hiervan zou kunnen zijn dat de Overijsselse Ombudsman niet bevoegd is ten aanzien van de
klacht.
Uitvoeringsorganisatie SMS (centrumregeling gemeente Hengelo)
De uitvoeringsorganisatie voert sinds 1 juli 2013 de werkzaamheden voortvloeiend uit de
Participatiewet uit voor de gemeente Borne. Klachten van inwoners van de gemeente Borne over
medewerkers van de uitvoeringsorganisatie handelt de gemeente Hengelo af. Jaarlijks legt de
gemeente Hengelo verantwoording af over de afhandeling van de klachten.
                                                    70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>In 2018 is er 1 klacht ingediend door een vertegenwoordiger van een inwoner van de gemeente Borne
bij de uitvoeringsorganisatie. Deze klacht is behandeld door telefonisch contact op te nemen met de
mentor (indiener van het bezwaar) en de klacht, naar tevredenheid, te bespreken.
In 2018 is er geen klacht ingediend door een Bornse inwoner, over de uitvoeringsorganisatie, bij de
Overijsselse Ombudsman.
Analyse proces jaarrekening 2017 - Actieplan Basis op orde
Op 10 juli jl. heeft de gemeenteraad de jaarrekening 2017, zonder controleverklaring en zonder
inhoudelijke behandeling, als hamerstuk vastgesteld. De inhoudelijke behandeling was
doorgeschoven naar de raadsvergadering op 2 oktober 2018. De gemeentesecretaris / algemeen
directeur heeft opdracht gegeven om in de zomerperiode 2018 een interne analyse uit te voeren.
Hieruit is het Actieplan Basis op orde voortgekomen. Dit actieplan is op hoofdlijnen, het is opgezet om
organisatiebreed gerichte verbeterstappen te zetten in de bedrijfsvoering en interne beheersing. Voor
de korte termijn zijn de acties voornamelijk gericht op de P&C processen en specifiek op een tijdige en
goede jaarrekening en een realistische P&C planning. De planning is in hoofdlijnen op genomen in de
P&C-gids en met de accountant zijn deelcontroles afgesproken waardoor er ruimte is voor
verbeterslagen.
Daarnaast zijn er acties gericht op de langere termijn en de verbinding met de gehele bedrijfsvoering
en de organisatieontwikkeling. Hiertoe is een extern adviesbureau ingeschakeld die een
organisatiescan in het voorjaar van 2019 uitvoert. De input uit deze scan wordt verwerkt in een
organisatiebreed programmaplan. Bij dit traject wordt het bestuur en de organisatie veelvuldig
betrokken en geïnformeerd.
Betaaltermijn facturen
De gemeente Borne heeft in 2018 een forse verbeterslag gemaakt als het gaat om de betaaltermijn
van de facturen. Van de 6.000 facturen die de gemeente ontving, werd 79% binnen de gestelde
termijn van 30 dagen voldaan. Dit is een verbetering van 5% ten opzichte van 2017. Gemiddeld werd
in 2018 een factuur binnen 24 dagen betaald, terwijl dat in 2017 nog binnen 29 dagen gebeurde.
Salarislasten, inhuurkosten en ict-kosten via overhead
Gemeenten moeten vanwege aangepaste regelgeving vanaf begrotingsjaar 2017 alle kosten en baten
op taakvelden verantwoorden, en opnemen in het programmaplan en in de financiële administratie. Dit
met als doel om de raad meer inzicht te geven in de totale kosten en baten van de gehele organisatie.
Hiertoe is onze administratie feitelijk in 2018 opnieuw ingericht conform de structuur van de wettelijke
taakvelden. De verantwoording op taakvelden over 2017 heeft extracomptabel plaatsgevonden.
Een onderdeel van de totale kosten wordt gevormd door salariskosten, inhuurkosten en ict-kosten.
Deze kosten worden in eerste aanleg centraal begroot en vervolgens middels een verdeelsleutel
doorbelast naar de taakvelden waarop deze kosten verantwoord moeten worden.
Bij het verdelen van deze kosten, op zowel begrotingsbasis als op basis van de realisatie, zijn
afwijkingen ontstaan die onbedoelde effecten (zowel positieve als negatieve) hebben veroorzaakt op
diverse taakvelden. Dit is de reden waarom hieronder toe nadere toelichting is gegeven omtrent de
oorzaken van deze afwijkingen en tevens een overzicht is gegeven van de totale opvang van de
salariskosten, inhuurkosten en ict-kosten op concernniveau.
De salarislasten worden centraal begroot en worden zowel op begrotingsbasis als op rekeningsbasis
"doorbelast" naar de taakvelden, op basis van een urenverdeling op medewerker (functie) niveau.
                                                     71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Salarislasten: De concernbrede begrote salarislasten na wijziging voor 2018 bedragen
               € 8.730.000 en de realisatie bedroeg in 2018 € 7.944.000. Per saldo bedraagt
               het voordeel op salarislasten € 786.000. Dit voordeel is ontstaan door
               vacatures in de organisatie, waarvoor nog geen vast personeel is
               aangenomen. Deze taken worden ingevuld door inhuurkrachten. De lasten
               voor inhuur worden deels gedekt door de ruimte in de loonsom.
Inhuurlasten:  Inhuur, zowel op reguliere functies als op specifieke taken, worden gelijk
               doorbelast als hierboven beschreven bij de salarislasten. In totaal is er in de
               realisatie voor € 1.364.000 aan medewerkers ingehuurd ten laste van de
               loonsom en verdeeld over de verschillende taakvelden. Dit betreft dus sec de
               inhuur ten laste van de loonsom en is slechts een beperkt deel van de totale
               inhuur. Deze inhuur ten laste van de loonsom afgezet tegen de ruimte in de
               loonsom leidt tot een concernbrede overschrijding van € 578.000. Deze
               meerkosten zijn onontkoombaar aangezien de commerciële tarieven in de
               markt ver boven de uurtarieven van de vaste medewerkers liggen. De kosten
               worden toegedeeld naar de verschillende taakvelden. Hierdoor ontstaan
               binnen de verschillende taakvelden binnen de programma's overschrijdingen.
               Dat de inhuur gelijk getrokken is met de verdeling van reguliere salarislasten,
               resulteert op enkele onderdelen tot een verdeling van overschrijdingen over
               verschillende taakvelden terwijl deze overschrijdingen feitelijk behoren tot één
               specifiek taakveld. Deze fragmentatie leidt tot mogelijke onduidelijkheid in de
               verschillenanalyse. Deze constatering heeft er toe geleid dat de toerekening
               van directe kosten in de begroting 2019 e.v. wordt herzien en aangepast.
ICT-kosten:    Ook de kosten voor ict-kosten hardware en software laten we zover van
               toepassing, in zowel de begroting als de jaarrekening, terecht komen op de
               taakvelden waar ze betrekking op hebben. In de begroting is er een bedrag
               van € 489.000 geraamd voor software. In de realisatie is er € 529.000
               uitgegeven aan software, derhalve een overschrijding van € 40.000.
               De kosten voor hardware (printers) waren begroot op € 51.500 en in
               werkelijkheid zijn deze kosten € 17.000 lager uitgevallen in de realisatie.
                                         72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de gemeentelijke begroting
gemoeid. Deze paragraaf is een instrument voor de raad om de kaderstellende en controlerende taak
uit te kunnen voeren. In 2016 is de nota Kapitaalgoederen 2017-2020 vastgesteld. In de
Programmabegroting 2017-2020 is de nota meegenomen in de plannen voor de komende jaren.
De diversiteit in achterstallig onderhoud en de daarmee samenhangende schommelende
investeringen zijn als ontwikkelpunt genoemd in deze nota. Naar aanleiding hiervan is in 2018 een
onderzoek gestart naar een duurzaam kostendekkend systeem voor de (vervanging van) de
kapitaalgoederen. De verdere uitwerking hiervan vindt in 2019 plaats.
In de openbare ruimte hebben we te maken met verschillende kapitaalgoederen: wegen,
openbare verlichting, straatmeubilair, civieltechnische kunstwerken, afvalcontainers, riolering, water,
openbaar groen, begraafplaatsen, speelvoorzieningen en gebouwen. Hieronder wordt ingegaan op de
kapitaalgoederen waarbij inzicht wordt gegeven in het kwaliteitsniveau, het uitgevoerde onderhoud,
het achterstallige onderhoud en de bestede budgetten in 2018.
Wegen
Beleidskader
In de nota Kapitaalgoederen is vastgesteld dat voor de jaren 2017-2020 uit wordt gegaan van het
kwaliteitsniveau C (matig). Er is sprake van sober onderhoud zonder dat er onveiligheid of
kapitaalvernietiging optreedt. Niettemin is het aantal schadeclaims in 2018 toegenomen, wat mede
oorzaak is geweest van een fors hogere verzekeringspremie.
Voor het noodzakelijke onderhoud wordt een tweejaarlijkse inspectie uitgevoerd die resulteert in een
meerjaren onderhoudsplan (MJOP). De laatste inspectie is uitgevoerd in 2017. In het MJOP wordt
onderscheid gemaakt tussen klein en groot onderhoud. Klein onderhoud is ondergebracht in de DVO
met Twente Milieu, terwijl de gemeente zelf opdracht geeft voor groot onderhoud. Binnen de totaal
beschikbare budgetten voor groot en klein onderhoud kan jaarlijks, in overleg tussen Twente Milieu en
gemeente, worden geschoven. Vanwege de toename van het aantal claims wordt samen met de
(nieuwe) verzekeraar en Twente Milieu bekeken hoe het aantal claims kan worden verminderd.
Wat is gerealiseerd?
Het voor 2018 geplande onderhoud aan de Grotestraat tussen Ziekenhuisstraat en Ennekerdijk is
voorlopig uitgesteld in verband met het voornemen om hier ook het gedeelte tussen Ennekerdijk en de
Europastraat bij te betrekken.
In het kader van groot onderhoud zijn in 2018 diverse grotere en kleinere werkzaamheden uitgevoerd
aan de volgende wegen:
- Bekkingvelderweg, Retraitenhuisweg en uitwijkstroken 4e Hemmelhorst (asfalt en asfaltreparaties).
- Tichelweg, Beemd en Dikkerslaan (vervanging asfalt door klinkers).
- Fietspad Azelosestraat, tunnel Bekenhorst en rotonde Weerselosestraat (slijtlagen).
- Hertmerweg, Hedeveldsweg, Hosbekkeweg, Oude postweg en Weerselosestraat (grasbetonkeien).
De uitgevoerde werkzaamheden in 2018 vloeiden voort uit technische noodzaak om degeneratie van
de constructies te voorkomen en de veiligheid te waarborgen. Dit laatste vooral in verband met
uitgereden bermen in het buitengebied.
                                                    73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Financieel
Omschrijving        Taakveld/           Begroot           Gerealiseerd      Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier            Verkeer en          € 447.500         € 451.224
onderhoud           vervoer
Groot               Verkeer en          € 350.500         € 432.586         De overschrijding op het
onderhoud           vervoer                                                 taakveld Verkeer en
                                                                            Vervoer wordt toegelicht in
                                                                            het programma Borne
                                                                            Werkt.
Openbare verlichting
Beleidskader
De gemeenteraad heeft in 2009 een beleidsplan voor de openbare verlichting vastgesteld. Dit plan is
opgesteld voor de periode 2009-2014 en geeft een doorkijk tot en met 2019 voor de noodzakelijke
vervangingen. Deze vervangingsnoodzaak is vastgesteld in de nota Kapitaalgoederen voor een
jaarlijks bedrag van € 125.000.
Wat is gerealiseerd?
In 2018 is de gehele Vogelbuurt, gelegen tussen de Molenkampsweg en de Rondweg gerenoveerd.
Dit met uitzondering van de Prins Bernhardlaan (reeds eerder gerenoveerd) en de Duivenstraat.
Eveneens werd de renovatie van lichtmasten in Wensink Noord, tussen Oude Deldensestraat en
Stationsstraat, afgerond. In Oud Borne werd de bestaande LED verlichting aangepast wat leidde tot
een betere lichtspreiding. In 2018 zijn ook de verdere voorbereidingen getroffen voor de grootschalige
vervanging van de openbare verlichting die in 2019 zal worden aanbesteed.
Financieel
Omschrijving        Taakveld/           Begroot           Gerealiseerd      Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier            Verkeer en          € 19.000          € 43.052          De afwijking tussen
onderhoud           vervoer                                                 begroting en realisatie op
                                                                            het taakveld Verkeer en
                                                                            Vervoer wordt nader
                                                                            toegelicht in het
                                                                            programma Borne Werkt.
                                                   74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Straatmeubilair
Beleidskader
Er is geen beleidsplan beschikbaar voor straatmeubilair. De staat van het straatmeubilair is
meegenomen in de nota Kapitaalgoederen. De gemeenteraad heeft de in de nota voor 2019
opgenomen renovatie van de verkeersborden en het straatmeubilair naar voren getrokken.
Wat is gerealiseerd?
In 2018 kon de renovatie nog niet worden gerealiseerd. Deze renovatie was in de nota
kapitaalgoederen gepland in 2020 maar is via een amendement van de raad naar 2018 verschoven.
Dit heeft geleid tot vertraging in de uitvoering. Wel zijn er in 2018 voorbereidingen getroffen. Op
basis van de uitgevoerde inspectie zal de uitvoering in 2019 plaatsvinden. Daarnaast is er regulier
onderhoud door Twente Milieu uitgevoerd.
Financieel
Omschrijving         Taakveld/            Begroot             Gerealiseerd      Toelichting
                     Krediet/
                     Reserve/
                     Voorziening
Regulier             Verkeer en           € 22.000            € 22.183
onderhoud            vervoer
Groot                Verkeer en           € 1.500             € 6.111
onderhoud            vervoer
Civieltechnische kunstwerken
Beleidskader
Er is geen beleidsplan voor de civieltechnische kunstwerken. Wel is in 2016 een MJOP opgesteld
voor bruggen, duikers en beschoeiingen. De vervangingsnoodzaak is aangegeven in de nota
Kapitaalgoederen.
Wat is gerealiseerd?
In 2018 zijn grootschalige reparaties uitgevoerd aan diverse bruggen en tunnels, waaronder de
fietsbrug in de Weerselosestraat en de stenen brug in de Lidwinaweg. Aansluitend is het MJOP
geactualiseerd. Met deze grote inhaalslag zijn de bruggen en tunnels in de gemeente weer in een
goede staat van onderhoud gebracht. Via inspecties wordt de onderhoudstoestand de komende jaren
periodiek in de gaten gehouden.
De beschoeiingen konden in deze onderhoudsronde niet worden meegenomen. Dit wordt opgenomen
in de volgende nota Kapitaalgoederen.
                                                     75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Financieel
Omschrijving        Taakveld/          Begroot            Gerealiseerd     Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier            Verkeer en         € 40.000           € 29.132
onderhoud           vervoer
Planmatig           Verkeer en         € 250.000          € 256.000
onderhoud           vervoer
Afvalcontainers
Beleidskader
In het nieuwe afvalbeleid is onder meer besloten om de bestaande bovengrondse containers voor
restafval (bij hoogbouw) en op de milieupleintjes ondergronds te plaatsen.
In 2018 is een nieuwe fase in het afvalbeleid voorbereid. Eind november 2018 zijn de verschillende
mogelijkheden besproken in een open podium. Dit wordt nader uitgewerkt in 2019.
Wat is gerealiseerd?
In 2018 kon de plaatsing van ondergrondse containers op de milieupleintjes in Hertme en Zenderen
door verschillende omstandigheden nog niet worden uitgevoerd. Bij winkelcentrum Letterveld wacht
de uitvoering op het renoveren van de parkeerplaats. Het streven is de genoemde voorzieningen in
2019 te realiseren.
Financieel
Omschrijving        Taakveld/          Begroot            Gerealiseerd     Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier            Afval              € 462.000          € 529.460        De afwijking tussen
onderhoud                                                                  begroting en realisatie op
                                                                           het taakveld Afval wordt
                                                                           nader toegelicht bij het
                                                                           programma Leve Borne.
Riolering
Beleidskader
Het beleid, beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is vastgelegd in het gemeentelijk
rioleringsplan 2017-2021.
                                                   76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Wat is gerealiseerd?
De beheer- en onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd door Twente Milieu, volgens de
vastgestelde dienstverleningsovereenkomst. Jaarlijks wordt een bepaald deel conform het Gemeente
Rioleringsplan (GRP) van de riolering geïnspecteerd. Met de inspectie wordt de staat van de riolering
bepaald en indien noodzakelijk grootschalig of in overeenstemming met Twente Milieu kleinschalige
reparaties uitgevoerd.
Bij beheer en onderhoud is naast de reguliere werkzaamheden voornamelijk geïnvesteerd in
renovatiewerkzaamheden van de grote gemalen en relinen (het aanbrengen van een inwendige
kunststoflaag in de riolering) van riolering. Bij de renovatie van de gemalen is door Twente Milieu
bijgedragen. Naast groot onderhoud hebben enkele gemalen tot grote overlast geleid, met name
storingen door het vastlopen van grove materialen (kledingstukken etc). Lozers zijn per brief
geïnformeerd om geen ongewenste producten te lozen die niet thuis horen in de riolering. Met relinen
wordt de kwaliteit vergroot en de levensduur van de bestaande riolering verlengd. Groot voordeel bij
relinen is dat de riolering kan blijven liggen en de werkzaamheden ondergronds worden uitgevoerd.
Financieel
Omschrijving         Taakveld/            Begroot            Gerealiseerd      Toelichting
                     Krediet/
                     Reserve/
                     Voorziening
Regulier             Riolering            € 558.500          € 583.696         De afwijking tussen
onderhoud                                                                      begroting en realisatie op
                                                                               het taakveld Riolering
                                                                               wordt nader toegelicht bij
                                                                               het programma Leve
                                                                               Borne.
Water
Beleidskader
Het gemeentelijk waterplan Borne, welke in samenwerking met het waterschap en de
waterleidingmaatschappij is opgesteld, is bij planvorming richtinggevend. Veel activiteiten gebeuren in
samenwerking en afstemming met waterschap Vechtstromen.
Wat is gerealiseerd?
Waterschap is beheerder van de primaire stedelijke oppervlaktewateren en de watergangen op de
waterschapslegger. Na de fusie in 2014 (tussen waterschap Regge en Dinkel en waterschap Velt en
Vecht) is het hanteren van eenduidig beleid gewenst. Door uiteenlopende criteria (op aanwijzing en
onderhoudsplicht) zijn 2018 nieuwe uitgangspunten geformuleerd. Waterlopen welke buiten de criteria
vallen zijn door het waterschap afgestoten en komen in beheer van de aangrenzende eigenaar. Het
gaat met name om de kleinere waterlopen, veelal greppels en perceelontwatering. Waterschap
hanteert een overgangsregeling van drie jaar. Voor de gemeente Borne gaat het om een zeer klein
bijkomend areaal aan oppervlakte(water).
In kader van het Deltaplan ruimtelijke adaptatie wordt landelijk veel aandacht besteed aan het
verduurzamen en het klimaatrobuust ontwikkelen. Een mooi voorbeeld is de ontwikkeling van
waterpartijen in het stedelijk gebied. Borne heeft in de afgelopen jaren meerdere retentievijvers
                                                      77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>aangelegd, o.a. Woolderweg en Van Speijkplein. De retentievijvers hebben de vitale functie voor
opvang van (overtollig) regenwater, maar dragen ook bij aan verbetering van de klimaatadaptatie.
Financieel
Omschrijving        Taakveld/          Begroot          Gerealiseerd        Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier budget     Water              € 63.000         € 63.524
Groot               Water              €0               € 12.151
onderhoud
Openbaar groen
Beleidskader
Het beleid ten aanzien van groene kapitaalgoederen is vastgelegd in het Groenbeleidsplan 2008-
2020. Het beleidsplan is voor de uitvoerende taken vertaald naar de productbladen in de DVO met
Twente Milieu. Het bomenbeleid is vastgelegd in de Bomenverordening en de toelichting daarop.
In het groenbeleidsplan van de gemeente Borne wordt uitgegaan van het zogenoemde basisniveau
voor het onderhoud van de groenvoorzieningen. Enkele bijzondere locaties, zoals bijvoorbeeld de
begraafplaats, zijn vastgesteld op basisniveau +. De gewenste beeldkwaliteit en beheerkwaliteit zijn
daarbij beschreven.
In het Groenbeleidsplan is aandacht gevraagd voor het oplossen van knelpunten, die als gevolg van
eerdere bezuinigingen en het verbod op het gebruik van gifstoffen in de plantsoenen zijn ontstaan.
Door over te stappen op onderhoudsvriendelijker groen kunnen de gevolgen van het bestrijdings-
verbod op termijn worden opgevangen.
Wat is gerealiseerd?
In 2018 zijn verschillende omvormingen in het groen gerealiseerd, waarbij steeds de samenwerking
is gezocht met omwonenden en wijkverenigingen:
- Omvorming Bornerbroeksestraat.
- Omvorming Blauwgras.
- Omvorming Stroom Eschlaan.
- Start omvorming Akker/Warande.
- Omvorming Ververstraat.
Boomveiligheidscontroles en stormschade hebben geleid tot meerkosten in 2018.
                                                  78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Financieel
Omschrijving       Taakveld/               Begroot          Gerealiseerd        Toelichting
                   Krediet/
                   Reserve/
                   Voorziening
Regulier           Openbaar groen en       € 1.214.000      € 1.187.367         De afwijking tussen
onderhoud          (openlucht)recreatie,                                        begroting en realisatie op
                   beplantingen                                                 het taakveld Openbaar
                                                                                groen en (openlucht)-
                                                                                recreatie wordt nader
                                                                                toegelicht bij het
                                                                                programma Mooi Borne.
Regulier           Openbaar groen en       € 94.000         € 189.809           De afwijking tussen
onderhoud          (openlucht)recreatie,                                        begroting en realisatie op
                   bomen                                                        het taakveld Openbaar
                                                                                groen en (openlucht)-
                                                                                recreatie wordt nader
                                                                                toegelicht bij het
                                                                                programma Mooi Borne.
Begraafplaatsen
Beleidskader
Op de begraafplaats is, een door de raad vastgesteld, beheerplan van toepassing.
Wat is gerealiseerd?
In het beheerplan is een beeldkwaliteit basis + vastgesteld. Deze kwaliteit is, zo blijkt uit de
uitgevoerde inspecties gerealiseerd in 2018. De dienstverlening op de begraafplaats is verbeterd door
het uitbreiden van de inhuur van een beheerder. In 2018 is een nieuw, duurzaam ingericht urnenveld
gerealiseerd.
Financieel
Omschrijving       Taakveld/             Begroot            Gerealiseerd        Toelichting
                   Krediet/
                   Reserve/
                   Voorziening
Regulier           Begraafplaatsen       € 201.500          € 175.632           De afwijking tussen
onderhoud                                                                       begroting en realisatie op
                                                                                het taakveld
                                                                                Begraafplaatsen wordt
                                                                                nader toegelicht bij het
                                                                                programma Leve Borne.
                                                   79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Sportvelden
Beleidskader
Er is geen beleidsplan sport of een beheerplan voor de buitensportaccommodaties aanwezig. Er wordt
gewerkt vanuit meerjarig onderhoudsbestek. Dit bestek beschrijft de exacte kwaliteitseisen en
frequenties waardoor de risico's van het gebruik van het sportpark worden bewaakt.
Wat is gerealiseerd?
De werkzaamheden aan de sportvelden in Borne en Zenderen zijn volgens het bestek uitgevoerd.
De droge zomer heeft geleid tot meerwerk door extra doorzaaiingen op de velden.
Financieel
Omschrijving       Taakveld/                    Begroot           Gerealiseerd    Toelichting
                   Krediet/
                   Reserve/
                   Voorziening
Regulier           Sportaccommodaties,          € 120.000         € 123.726
onderhoud          't Wooldrik
Regulier           Sportaccommodaties,          € 14.000          € 13.828
onderhoud          Zenderen
Speelvoorzieningen
Beleidskader
Voor de speelvoorzieningen is geen beleidsplan opgesteld. In de notitie Spelen in Borne (2006) zijn
wel enkele beleidslijnen uitgezet. Ook is in het beheerrapport Ruimte voor Spelen (augustus 2008) de
inrichting en het beheer van de speelvoorzieningen uitgewerkt. Landelijk zijn in het Warenwetbesluit
attractie- en speeltoestellen de wettelijke bepalingen voor aansprakelijkheid en veiligheid opgenomen.
In de gemeente Borne staan op 99 speellocaties 375 speeltoestellen. Op dit moment is er geen
specifiek kwaliteitsniveau voor de speelvoorzieningen vastgesteld. Het uitgangspunt is dan ook dat
alle voorzieningen op basisniveau worden gehouden, dat wil zeggen ‘heel en veilig’. Het belangrijkste
is uiteraard dat een toestel veilig is, in tweede instantie wordt gekeken naar functionaliteit.
Wat is gerealiseerd?
Alle speeltoestellen worden periodiek gecontroleerd op veiligheid en functionaliteit. Het onderhoud van
de speeltoestellen is gebaseerd op de bevindingen uit deze controles.
                                                      80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Financieel
Omschrijving        Taakveld/              Begroot          Gerealiseerd     Toelichting
                    Krediet/
                    Reserve/
                    Voorziening
Regulier            Openbaar groen en      € 87.000         € 72.878
onderhoud           (openlucht)recreatie
Gebouwen
Beleidskader
In 2013 heeft de raad kaders voor gemeentelijk vastgoedbeleid vastgesteld.
De gemeente Borne is verantwoordelijk voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen en
leegstaande schoolgebouwen (en noodlokalen). Om deze goed te laten functioneren is planmatig
onderhoud noodzakelijk.
De gebouwen zijn opgenomen in een gebouwenbeheersysteem, waarbij de gegevens periodiek (elke
3-5 jaar) worden geactualiseerd door PLANON conform de NEN 2767 en de meerjarenplanning
jaarlijks op basis van eigen visuele waarneming wordt bijgesteld.
De planperiode strekt zich uit over een horizon van 30 jaar.
Conform de in 2015 geactualiseerde MJOP wordt het onderhoud uitgevoerd. Het onderhoud is te
verdelen in de twee groepen regulier onderhoud en groot onderhoud/ investeringen. In 2019 wordt het
huidige MJOP geactualiseerd.
Voor alle gebouwen wordt in principe uitgegaan van het plegen van sober, duurzaam en vooral
doelmatig onderhoud. Het hieronder genoemde onderhoud richt zich vooral op het eerst komende
jaar. De onderhoudsconditie van het aanwezige vastgoed is goed = conditie 2 (conform de gestelde
eisen NEN 2767).
Wat is gerealiseerd?
Sportzaal de Hooiberg
In de zomer van 2018 zijn de kleedruimten sportzaal Hooiberg gerenoveerd. Hierdoor zijn de ruimten
vergroot, de gevelkozijnen inclusief schuifpui vervangen en de technische installatie kleedruimte
vervangen.
In het najaar van 2018 is er een plan opgesteld om naast de vervanging van de gevelbeplating ook de
sportzaal te verduurzamen, door toepassing van zonnepanelen, zonneboiler, LED verlichting en
nieuwe dakbedekking met bijbehorend isolatiepakket.
De voormalige basisschool de Hooiberg zal volgens verwachting in 2019 worden verkocht met tot
gevolg een andere functie waarbij de dakopbouw van de sportzaal zal worden verwijderd.
Sportcomplex 't Wooldrik
In verband met de toekomstplannen van 't Wooldrik zijn de jaarplan posten voor het jaar 2018 on hold
gezet omdat deze een relatie hebben met de nieuwbouwplannen. Het budget zal in 2019 worden
ingezet voor o.a. vervangen dakbedekking, luchtbehandeling en buitenschilderwerk.
                                                   81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Kulturhus
In de zomer 2017 is er vanuit de stichting Kulturhus het verzoek neergelegd bij de gemeente Borne
voor een bijdrage voor het realiseren van een interne verbouwing met als doel de verhuurbaarheid te
vergroten. De plannen worden uitgevoerd met als verwachte start voorjaar 2019.
In 2018 is er een afweging gemaakt welke posten er vanuit groot onderhoud / investeringen PLANON
voor de komende jaren kunnen worden ingevoegd.
Het renoveren/vervangen van de tribune in de theaterzaal is onderzocht waarbij is geconstateerd aan
de hand van recent uitgevoerd onderhoud dat het eind van de levensduur tribune is bereikt.
Mede door dit gegeven zijn er offertes aangevraagd welke in het projectteam zullen worden
beoordeeld en mogelijk worden ingepast. Hierdoor is het groot onderhoud on hold gezet, waaronder
het vervangen binnenschilderwerk, brandmeldinstallatie, en vloerbedekking.
Gemeentehuis
Gezien de landelijke eis, voldoen aan label C voor 2023, zijn de nodige acties uitgezet. Er is een
onderzoek uitgevoerd om het huidige label vast te stellen. De rapportage wordt begin 2019 verwacht.
Gezien de onderhoudsconditie van de douche en kolfkamer is eind december een renovatie
uitgevoerd opdat de ruimtes weer aan de huidige eisen voldoen.
De lift heeft de afgelopen periode gezorgd voor de nodige storingen. Om toekomstige storingen te
voorkomen en het functioneren te optimaliseren is de lift eind 2018 gemoderniseerd. Daarmee
voldoen we weer een de geldende veiligheidseisen.
In de zomer van 2018 heeft er een presentatie plaatsgevonden van de mogelijkheden om de balie te
wijzigen. Gaandeweg het onderzoek kwamen we tot de conclusie dat de aanpassingen van de balie
meerdere raakvlakken heeft in de organisatie waardoor besloten is de uitvraag aan te passen en
vervangingen vloerbedekking/linoleum, luchtbehandeling en brandmeldinstallatie nog niet uit te
voeren.
Noodlokalen Bornsche Maten
In 2018 zijn er de noodlokalen gerealiseerd. Na bestudering van diverse opties is er gekozen voor een
variant en zijn de noodlokalen in de zomervakantie 2018 geplaatst.
Kinderdagverblijf Maja de Bij
In 2018 is het kinderdagverblijf gesloopt om ruimte te maken voor de uitbreiding van basisschool
't Iemnschelf.
Begraafplaats
In 2018 is een start gemaakt met voorbereidende werkzaamheden op de begraafplaats met als doel
het huidige beheerdersgebouw te vervangen en de plek van de afvalverzameling elders op het terrein
te realiseren. Hierdoor zijn de vervangingen buitenschilderwerk, keukenblok en opstallen uitgesteld.
De verwachting is dat in de zomer 2019 een nieuw beheerdersgebouw met bijbehorende kapschuur is
gerealiseerd.
Financieel
Per jaar wordt er kritisch gekeken of vervanging uitgesteld kunnen worden. Uiteraard zonder verlies
van het kwaliteitsniveau van het object.
                                                   82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Het onderhoud van kapitaalgoederen is te splitsen in regulier onderhoud en groot onderhoud/
investeringen, waarbij de eerste ten laste van de exploitatie komt en de anderen worden gedekt uit de
reserve Egalisatie onderhoud.
De onderhoudsbudgetten zijn berekend op basis van het benodigd onderhoud uit PLANON.
Omschrijving     Taakveld/        Begroot         Gerealiseerd     Toelichting
                 Krediet/
                 Reserve/
                 Voorziening
Regulier         Gebouwen         € 341.800       € 428.178        Dit betreft een verzamelpost van het
onderhoud                                                          reguliere onderhoud van alle
                                                                   gebouwen.
Groot            Gebouwen         € 248.000       € 50.112         Het budget van groot onderhoud
onderhoud                                                          wisselt jaarlijks.De schommelingen
                                                                   worden opgevangen door de reserve
                                                                   Egalisatie onderhoud.
                                                   83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Paragraaf Verbonden partijen
Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen.
Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en
bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op
verbonden partijen belangrijk.
Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de behaalde
resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne.
Nota Samenwerking
De gemeente Borne wil samen met de samenwerkingspartners van toegevoegde waarde zijn voor de
inwoners. Om te zorgen dat de gemeente samen met partners kan sturen op het behalen van
beleidsdoelen en maatschappelijke effecten is de nota Samenwerking geschreven en begin 2017
vastgesteld door de gemeenteraad. De partners van de gemeente Borne spelen een belangrijke rol in
het behalen van maatschappelijke effecten van de gemeente en haar inwoners. Het dient als houvast
voor de samenwerking met partners zoals verbonden partijen en andere samenwerkingen zoals
subsidierelaties en voor de raad als hulpmiddel om sturing te houden op wat op afstand gebeurt.
In de nota staat omschreven hoe raad, college en ambtelijke organisatie kunnen sturen op het
behalen van beleidsdoelen en maatschappelijke effecten met de verbonden partijen en andere
samenwerkingspartners volgens de Bornse 'cirkel van sturing'.
Bestuurlijke opdracht Samenwerking in beweging
Eind 2018 is een bestuurlijke opdracht geformuleerd waarbij een integrale en ondersteunende aanpak
ingezet wordt om de maatschappelijke prestaties meer zichtbaar maken en de verantwoording over de
uitvoeringsorganisaties vorm te geven voor de inwoners van de gemeente Borne. De verkenningsfase
wordt in het tweede kwartaal van 2019 afgerond.
Overzicht verbonden partijen
Onderstaand zijn de verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen
(GR), vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een
maatschappelijk of algemeen belang. Tenslotte wordt ingegaan op overige ontwikkelingen van
verbonden partijen.
Voor de financiële informatie worden de jaarrekeningcijfers 2018 gehanteerd. Wanneer deze
informatie nog niet beschikbaar is (besluitvorming voor 1 mei 2019) wordt de informatie uit het
voorgaande boekjaar opgenomen.
Gemeenschappelijke regelingen
        EUREGIO
        Gemeentelijk Belastingkantoor Twente
        Openbaar Lichaam Crematoria Twente
        Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente
        Regio Twente
        Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente
        Stadsbank Oost Nederland
        Veiligheidsregio Twente
                                                   84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>       Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen & Hengelo
EUREGIO
Programma                        Beter Borne en Borne Werkt
Doelstelling(en) programma       Er is geen directe relatie met één van de beleidsdoelen. Wel
                                 draagt de samenwerking in EUREGIO bij aan de sociaal-
                                 economische versterking van het totale gebied en de regio
                                 Twente in het bijzonder.
Openbaar belang                  Om te komen tot één verzorgingsgebied, zet de EUREGIO zich in
                                 voor het wegnemen van grensgerelateerde barrières en
                                 ondersteunt ‘grensburgers’, bedrijven, organisaties en gemeenten
                                 om te profiteren van de kansen die de grenssituatie biedt.
                                 De activiteiten van EUREGIO zijn onder meer:
                                 - Sociaal-culturele en sociaal-economische samenwerking.
                                 - Vervullen van de ombudsfunctie.
                                 - Omzetten van INTERREG-gelden (Europese subsidies) in
                                   concrete projecten.
                                 - Ontwikkelen van grensoverschrijdende mobiliteit.
                                 Prioritaire gebieden van samenwerking in de EUREGIO zijn
                                 (1) Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling, (2) Economie en (3)
                                 Maatschappelijke Ontwikkeling. De EUREGIO is draaischijf,
                                 platform en spreekbuis.
Deelnemende partijen             129 Leden: 23 Nederlandse gemeenten en 2 waterschappen, 98
                                 Duitse gemeenten/steden, die deels indirect lid zijn via de 6
                                 deelnemende (Land-)Kreise.
Bestuurlijke betrokkenheid,      Een vertegenwoordiger van college en een vertegenwoordiger
vertegenwoordiging en sturing    van de gemeenteraad in het Algemeen Bestuur (AB), met twee
                                 plaatsvervangende leden; een lid vanuit de gemeenteraad in de
                                 EUREGIO-raad.
Financieel belang                De gemeente Borne betaalt een contributiebijdrage die is
(aantal aandelen/leningen        gebaseerd op een bedrag per inwoner. De financiële bijdrage
/garantstellingen/gemeentelijke  wordt via de Regio Twente in rekening gebracht en afgerekend.
bijdrage)                        De bijdrage in 2018 is € 6.500 en gebaseerd op € 0,29 per
                                 inwoner.
Eigen vermogen                   01-01-2017 € 1.081.000
                                 31-12-2017 € 1.119.500
Vreemd vermogen                  -
Jaarresultaat                    Het positieve jaarresultaat over 2017 bedraagt € 299.500.
Risico’s verbonden partij        De EUREGIO loopt met name personele risico's. Deze bestaan uit
(maatschappelijk/financieel)     mogelijke wachtgeldverplichtingen en vaste personele kosten die
                                 niet gedekt zijn op het moment dat projecten eindigen en er geen
                                 nieuwe projecten (met financiële dekking) zijn gestart. Voor
                                 (Interreg) projecten waar de EUREGIO 'lead-partner' is, bestaat
                                 het risico dat niet wordt voldaan aan de voorwaarden en de
                                                 85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                                subsidies niet definitief worden vastgesteld en uitbetaald, terwijl
                                de projecten al wel (grotendeels) zijn uitgevoerd.
                                Via de reserve worden de risico's afgedekt. De EUREGIO gebruikt
                                een risicomanagementsysteem.
Risico’s gemeente               De gemeente betaalt een jaarlijkse deelnemersbijdrage,
(maatschappelijk/financieel)    gebaseerd op een bedrag per inwoner. Bij eventuele beëindiging
                                van de regeling zijn de deelnemers aansprakelijk voor mogelijke
                                schulden.
Ontwikkelingen                  Er zijn in 2018 geen bijzondere ontwikkelingen geweest.
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente
Programma                       Beter Borne
Doelstelling(en) programma      Er is geen directe relatie met één van de beleidsdoelen. Met het
                                oog op beperking van de lastendruk, is het van belang dat het
                                Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) een efficiënte
                                uitvoeringsorganisatie is en blijft.
Openbaar belang                 Het heffen en invorderen van gemeentelijke belastingen en de
                                uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken.
Deelnemende partijen            Het GBT wordt gevormd door de gemeenten Almelo, Borne,
                                Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Losser, Oldenzaal en
                                Twenterand.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Stemrecht in het AB.
vertegenwoordiging en sturing   Het college vertegenwoordigt Borne in het AB.
Financieel belang               De gemeentelijke bijdrage wordt berekend op basis van het
(aantal aandelen/leningen       aantal aanslagen van de verschillende belastingen die voor de
/garantstellingen/gemeentelijke gemeente Borne worden uitgevoerd. De bijdrage aan het GBT in
bijdrage)                       2018 is € 391.000.
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 254.000
                                31-12-2018 € 323.000
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 0
                                31-12-2018 € 0
Jaarresultaat                   Het jaarresultaat 2018 bedraagt € 60.000.
Risico’s verbonden partij       Bij verdergaande groei kan dit voor de huidige deelnemers
(maatschappelijk/financieel)    betekenen dat dit niet meer gepaard gaat met een
                                kwaliteitsverbetering dan wel met een efficiencyvoordeel.
Risico’s gemeente               Er zijn geen specifieke risico’s.
(maatschappelijk/financieel)
Ontwikkelingen                  Vanaf 2016 voert het GBT de werkzaamheden uit voor de
                                gemeenten Berkelland en Bronckhorst. Met deze gemeenten is
                                een afzonderlijke dienstverleningsovereenkomst (DVO)
                                afgesloten. In 2018 is een nieuwe DVO met het GBT afgesloten,
                                waarbij meer het accent is komen te liggen op
                                kwaliteitsverbetering enerzijds en specifiekere kostentoerekening
                                per belastingsoort anderzijds.
                                               86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Openbaar Lichaam Crematoria Twente
Programma                       Leve Borne
Doelstelling(en) programma      Er is geen directe relatie met één van de beleidsdoelen.
Openbaar belang                 Het stichten en exploiteren van één of meer crematoria en
                                ervoor zorg dragen dat de kwaliteit gehandhaafd blijft op
                                minimaal het huidige niveau. Het Openbaar Lichaam Crematoria
                                Twente (OLCT) is opgericht om de inwoners een
                                keuzemogelijkheid te bieden tussen begraven en cremeren.
                                Het is geen wettelijke taak, maar het aanbieden van deze
                                voorziening zou wel als publieke taak kunnen worden beschouwd.
Deelnemende partijen            In de gemeenschappelijke regeling OLCT nemen 12 gemeenten in
                                Twente en de Achterhoek deel; Almelo, Berkelland, Borne,
                                Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente,
                                Losser, Oldenzaal, Tubbergen en Wierden.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Stemrecht in het AB.
vertegenwoordiging en sturing   Het college vertegenwoordigt Borne in het AB.
Financieel belang               De gemeente draagt niet bij, maar ontvangt jaarlijks een
(aantal aandelen/leningen       winstuitkering op basis van het resultaat van de BV en het aantal
/garantstellingen/gemeentelijke crematies.
bijdrage)
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 1.590.500
                                31-12-2018 € 1.590.500
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 0
                                31-12-2018 € 0
Jaarresultaat                   Het jaarresultaat 2018 is € 362.000.
Risico’s verbonden partij       De risico’s met betrekking tot vastgoed, installaties en personeel
(maatschappelijk/financieel)    zijn goed in beeld. Daar waar nodig zijn voorzieningen getroffen.
Risico’s gemeente               De deelnemende gemeenten dragen het risico voor het resultaat
(maatschappelijk/financieel)    van de OLCT. Jaarlijks wordt dividend uitgekeerd op basis van
                                positieve resultaten.
Ontwikkelingen                  De strategie van het OLCT is om een betere spreiding in het
                                verzorgingsgebied te hebben. In 2018 is in Borne een 4e
                                crematorium geopend.
Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente
Programma                        Borne Werkt
Doelstelling(en) programma       Beleidsdoel: Aanbieden van voldoende kwalitatief hoogwaardige
                                 werklocaties.
Openbaar belang                  Ontwikkeling grootschalig bedrijventerrein ten behoeve van de
                                 (boven)regionale vraag naar kavels voor bedrijven die veel ruimte
                                 vragen om op deze wijze de Twentse economische structuur te
                                 versterken.
Deelnemende partijen             Provincie Overijssel, gemeente Almelo, gemeente Enschede,
                                                87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                                gemeente Hengelo (ieder 23%) en gemeente Borne (8%).
Bestuurlijke betrokkenheid,     Het college vertegenwoordigt de gemeente Borne in het
vertegenwoordiging en sturing   AB en DB (Dagelijks Bestuur).
Financieel belang               Aandeel in de grondexploitatie is 8%. Voor meer informatie over
(aantal aandelen/leningen       het RBT wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid.
/garantstellingen/gemeentelijke
bijdrage)
Eigen vermogen                  01-01-2018: - € 57.000
                                31-12-2018: € 207.000
Vreemd vermogen                 01-01-2018: € 105.270.500
                                31-12-2018: € 105.710.000
Jaarresultaat                   Alle lasten en baten met betrekking tot het onderhanden werk
                                worden verrekend met de post voorraad onderhanden werk.
                                Het onderhanden werk is in 2018 afgenomen met € 4.831.000.
                                Dit is het saldo van € 6.438.500 aan vermeerderingen en
                                € 11.269.500 aan verminderingen.
Risico’s verbonden partij       Veruit het grootste risico voor de grondexploitatie is een
(maatschappelijk/financieel)    tegenvallend tempo van de gronduitgifte. Door het in 2016
                                ingestelde investeringsfonds, waaraan de gemeente Borne naar
                                rato bijdraagt, wordt een substantieel deel van dit risico
                                opgevangen.
Risico’s gemeente               De gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de
(maatschappelijk/financieel)    grondexploitatie en zodoende ook een aandeel van 8% in de
                                risico's van de grondexploitatie.
Ontwikkelingen                  Het AB heeft in 2018 een voorstel voorbereid om de regeling te
                                wijzigen van een zogenaamde gemengde regeling naar een
                                collegeregeling. In 2019 wordt hier een vervolg aan gegeven.
Regio Twente
Programma                       Meedoen in Borne, Mooi Borne, Borne Werkt
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoelen:
                                - Alle inwoners zijn in staat om volwaardig en actief deel te
                                  nemen aan onze samenleving.
                                - Mensen beleven Borne als een aantrekkelijke gemeente om te
                                  verblijven en te recreëren.
                                - Borne is een aantrekkelijke gemeente om te ondernemen en te
                                  werken en is goed bereikbaar.
Openbaar belang                 Behartiging van de volgende belangen:
                                a. Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente;
                                b. Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning;
                                c. Sociaaleconomische structuurversterking;
                                d. Recreatieve voorzieningen;
                                e. Bovengemeentelijke belangenbehartiging.
                                                88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Deelnemende partijen            Gemeenten Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Hellendoorn,
                                Hengelo, Haaksbergen, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal,
                                Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand, Wierden.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Het college vertegenwoordigt de gemeente Borne in het AB.
vertegenwoordiging en sturing   Sturing door geannoteerde agenda te bespreken in het college.
                                Stemverhouding in AB:
                                - Aantal stemmen op basis van inwoneraantal voor: begroting,
                                  wijzigingen daarvan en de jaarrekening alsmede om besluiten
                                  over investeringen op basis van een gemeentelijke bijdrage op
                                  basis van inwoneraantal.
                                - 1 Stem per deelnemer voor overige onderwerpen.
Financieel belang               De gemeente draagt bij door een bedrag per inwoner.
(aantal aandelen/leningen       De totale begrote bijdrage 2020 aan de Regio Twente is:
/garantstellingen/gemeentelijke € 1.265.000.
bijdrage)                       Verdeling over de thema's:
                                - Bestuur € 17.000.
                                - Economie € 165.000.
                                - Mobiliteit € 13.000.
                                - Maatschappelijke participatie € 201.000.
                                - Gezondheid € 861.000.
                                - Dienstverlening € 8.000.
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 6.269.000
                                31-12-2018 € 10.034.000
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 13.972.000
                                31-12-2018 € 14.465.000
Jaarresultaat                   Het negatieve resultaat over 2018 bedraagt € 390.000 na
                                mutaties reserves
Risico’s verbonden partij       Risico's met een risicowaarde van € 100.000 en hoger binnen de
(maatschappelijk/financieel)    Regio Twente
                                - Investeringen Cloud 2020.
                                - Investeringen in het nieuwe Digitaal Dossier JGZ.
                                - Wegvallen project opbrengsten en opbrengsten tarief taken.
                                - Niet verzekerde verplichtingen, bijv. WW en ziekteverzuim
                                  langdurig.
                                - Lagere vergoeding Agenda van/voor Twente dan gemaakte
                                  kosten.
                                - Langdurig ziekteverzuim (€ 135.000).
                                - Productieverlies door onvoldoende werkende ICT infrastructuur.
                                - Niet wordt voldaan aan de Algemene verordening
                                  gegevensbescherming (AVG)
                                - Juridische procedures en aansprakelijkheid, bezwaarschriften,
                                  fraude e.d.
                                                89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                De weerstandsratio is 0,7 en voldoet niet aan de norm van
                                minimaal 0,8.
Risico’s gemeente               Beperkte formele zeggenschap in bestuur en daarmee weinig
(maatschappelijk/financieel)    formele invloed op besluiten met voor Borne bindende financiële
                                gevolgen.
Ontwikkelingen                  Borne neemt deel aan de Agenda voor Twente en heeft hier
                                structurele en incidentele (2018 en 2019) middelen voor begroot.
Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente
Programma                       Borne Werkt
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Aanbieden van voldoende kwalitatief hoogwaardige
                                werklocaties.
                                Met het Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) wordt
                                jaarlijks een prestatiecontract gesloten over het inzetten van
                                trajecten om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt te
                                ontwikkelen naar waardevolle werknemers.
Openbaar belang                 Het ontwikkelen van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt via
                                werken & leren naar een duurzame en zo regulier mogelijke baan,
                                passend bij hun talenten; waar nodig binnen de eigen organisatie.
                                Tevens het uitvoeren van de WSW-regeling.
Deelnemende partijen            Gemeenten Borne, Hengelo en Hof van Twente.
Bestuurlijke betrokkenheid,     SWB is een gemeenschappelijke regeling (openbaar lichaam).
vertegenwoordiging en sturing   Het college vertegenwoordigt de gemeente Borne in het AB
                                en DB.
Financieel belang               De gemeentelijke bijdrage van € 63.500 wordt berekend op basis
(aantal aandelen/leningen/      van het WSW SE (aantal arbeidsplaatsen) en is in 2018 niet
garantstellingen/gemeentelijke  gewijzigd.
bijdrage)
Eigen vermogen                  01-01-2017 € 5.540.000
                                31-12-2017 € 5.900.000
Vreemd vermogen                 01-01-2017 € 0
                                31-12-2017 € 0
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2017 bedraagt € 500.000 positief.
Risico’s verbonden partij       Vanaf 2018 krijgt SWB Midden Twente te maken krijgen met fors
(maatschappelijk/financieel)    dalende overheidsbijdragen, met name voor de uitvoering van de
                                Wsw. Het streven is om de kwaliteit van onze dienstverlening
                                minstens te handhaven en de financiële continuïteit te kunnen
                                blijven waarborgen. Daartoe is een verdere verbetering van de
                                efficiency van de organisatie noodzakelijk, zal de integratie van de
                                Gildebor activiteiten moeten leiden tot een nieuw verdienmodel en
                                zal de cultuur verder geprofessionaliseerd worden.
                                Deze uitgangspunten zijn vertaald naar een nieuwe strategienota
                                2018-2022.
Risico’s gemeente               Het boekjaar 2018 is geëindigd met een positief resultaat als
(maatschappelijk/financieel)    gevolg van éénmalige meevallers en een vrijval uit de
                                               90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                bestemmingsreserves. Het resultaat uit de bedrijfsvoering bleef
                                constant ten opzichte van 2017 en dat was meer verwacht.
Ontwikkelingen                  In 2018 is er een gewijzigde Strategienota 2018-2022 vastgesteld.
                                Uitgangspunt van de nota is dat de reeds ingezette koers
                                grotendeels wordt voortgezet. De toekomst biedt kansen en
                                uitdagingen. De komende jaren wordt de bijdrage vanuit de
                                rijksoverheid substantieel minder, maar het aanwezige eigen
                                vermogen kan worden ingezet om de kwaliteitsborging en verdere
                                professionalisering te financieren. De GR moet zich blijvend
                                aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen.
                                De gemeenten Hengelo en Hof van Twente en SWB hebben het
                                beheer en onderhoud van de openbare ruimte samengevoegd.
                                Het gaat hierbij onder meer om het schoon en heel houden van
                                wegen, pleinen en plantsoenen, groenonderhoud zoals maaien en
                                snoeien, het onderhoud van sportvelden en het legen van
                                afvalbakken. De samenwerking is per 1 januari 2017
                                geformaliseerd in een team beheer en onderhoud van de
                                openbare ruimte onder de naam Gildebor.
Stadsbank Oost Nederland
 Programma                     Borne Werkt
 Doelstelling(en) programma    De Stadsbank Oost Nederland behartigt het belang
                               schuldhulpverlening aan burgers. Deze past binnen de
                               doelstellingen van het programma Borne Werkt. In het
                               Beleidsplan Schuldhulpverlening 2016-2020 is de gemeentelijke
                               visie geformuleerd naast het beleidskader en de uitgangspunten.
                               Voor haar taken in de uitvoering voor de gemeente Borne is het
                               beleidsplan de leidraad voor de Stadsbank.
 Openbaar belang               Schuldhulpverlening aan burgers.
 Partijen                      22 aangesloten gemeenten uit Overijssel en Gelderland.
 Bestuurlijke betrokkenheid en Het college vertegenwoordigt de gemeente Borne in het AB. Het
 sturing                       bestuur komt twee tot vier maal per jaar bij elkaar. Sturing vindt
                               vooral plaats op het gebied van begroting en jaarrekening, maar
                               ook bij het vaststellen van besluiten, verordeningen, het
                               productenboek en andere bank brede aangelegenheden
 Financieel belang             De aangesloten gemeenten zijn, overeenkomstig de wet
                               gemeenschappelijke regelingen, gezamenlijk verantwoordelijk
                               voor de overschotten en de tekorten van de Stadsbank Oost
                               Nederland. De werkelijke bijdrage 2018 aan de Stadsbank
                               bedraagt € 154.000.
 Eigen vermogen                01-01-2017 € 1.698.000
                               31-12-2017 € 1.434.000
 Vreemd vermogen               01-01-2017 € 18.795.000
                               31-12-2017 € 19.744.000
 Resultaat                     Het resultaat over 2017 bedraagt € 113.000 nadelig.
 Risico’s verbonden partij     - De GR-vorm brengt met zich mee dat er volledig financieel risico
 (maatschappelijk/financieel)    is, samen met de andere 21 gemeenten uit Twente en
                                               91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                Achterhoek. De Stadsbank is echter zeer goed georganiseerd
                                en heeft de P&C cyclus goed ingericht. De bankrisico’s zijn goed
                                afgedicht. Er is een jaarlijkse goedkeuring door de accountant.
                              - In veel gevallen is het moeilijk om de te verwachten risico’s te
                                becijferen of aan te geven hoeveel kans de Stadsbank
                                loopt dat een bepaalde tegenvaller zal optreden.
                                De onderwerpen met financiële onzekerheden zijn gerangschikt
                                in risicocategorieën:
                                * Financiële risico’s: volumebeleid gemeenten, kredietomzet en
                                  overige financiële risico’s.
                                * Risico’s op eigendommen: aansprakelijkheid schadegevallen.
                                * Overige risico’s: overheidsmaatregelen, software,
                                  beroepsaansprakelijkheid en WIA.
 Risico’s gemeente            - Als er iets mis gaat bij de Stadsbank, heeft dat direct invloed op
 (maatschappelijk/financieel)   de gemeenten en ketenpartners. Bij gebruikers heeft dit invloed
                                op hun financiën en tegenwoordig wordt sneller de
                                publiciteit opgezocht.
                              - De schuldhulpverlening is een zogenaamde open einde regeling
                                en we kennen geen drempels. Dit betekent dat niet altijd
                                gestuurd kan worden op de kosten, aangezien mensen altijd een
                                beroep kunnen doen op schuldhulpverlening. Komen er meer
                                mensen voor hulp, dan stijgen de kosten. De stadsbank is zich
                                bewust van de risico’s en heeft dit vanuit haar P&C-cyclus in
                                control.
 Ontwikkelingen               - Het project POOT is inmiddels regulier ingezet.
                              - De proef met Budget Alert wordt in 1e helft van 2019
                                geëvalueerd.
                              - Preventieactiviteiten worden verder opgepakt.
                              - De aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek van 2016 zijn
                                overgenomen.
                              - Er is via het Sociaal Team een structureel werkoverleg tussen
                                de ketenpartners, zodat er meer regie is op cliëntniveau.
                              - Er wordt gewerkt aan een bredere overlegstructuur waarin alle
                                organisaties deelnemen die betrokken zijn bij
                                schulddienstverlening.
                              - Voor het project Vroegsignalering zal de Stadsbank een
                                belangrijke rol gaan spelen.
Veiligheidsregio Twente
Programma                      Leve Borne
                                               92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Veiligheid bewaken en borgen.
                                Samen met de Veiligheidsregio Twente (VRT) worden, middels
                                een adequate crisisorganisatie en zelfredzame inwoners,
                                schadelijke gevolgen bij incidenten, rampen en crisis zo veel
                                mogelijk beperkt.
Openbaar belang                 De veiligheidsregio heeft tot doel de brandweerzorg, de
                                rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige
                                hulpverlening bij ongevallen en rampen met behoud van lokale
                                verankering bestuurlijk en operationeel op regionaal niveau te
                                integreren teneinde een doelmatige en slagvaardige
                                hulpverlening te verzekeren, mede op basis van een
                                gecoördineerde voorbereiding.
Deelnemende partijen            14 Twentse gemeenten.
Bestuurlijke betrokkenheid,     1 Lid AB.
vertegenwoordiging en sturing   Sturing door geannoteerde agenda VRT te bespreken met
                                portefeuillehouder en/of gemeenteraad.
                                Elk lid van het AB beschikt in de vergadering over één stem.
                                Indien het gaat om de vaststelling van de begroting, wijzigingen
                                daarvan en de jaarrekening, beschikt een lid van het AB over het
                                aantal stemmen dat wordt bepaald door het aantal inwoners van
                                zijn gemeente bij aanvang van het kalenderjaar waarin de
                                stemming plaatsvindt.
Financieel belang               De gemeentelijke bijdrage 2017 aan de Veiligheidsregio bedraagt
(aantal aandelen/leningen       € 1.154.500
/garantstellingen/gemeentelijke De gemeentelijke bijdrage wordt vanaf 2019 in 4 gelijke stappen
bijdrage)                       verhoogd. De extra bijdrage voor de gemeente Borne bedraagt
                                € 35.500.
Eigen vermogen                  01-01-2017 € 73.000
                                31-12-2017 € 1.143.000
Vreemd vermogen                 01-01-2017 € 57.547.000
                                31-12-2017 € 57.218.000
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2017 bedraagt € 512.000.
Risico’s verbonden partij       - De VRT is van opvatting dat de financiële ondergrens bereikt is
(maatschappelijk/financieel)      wat betreft de financiële huishouding. Aangegeven wordt dat de
                                  bedrijfsvoering niet effectiever en efficiënter kan.
                                - Afhankelijkheid van veranderende wet- en regelgeving.
Risico’s gemeente               - Beperkte formele zeggenschap in het bestuur. Daardoor weinig
(maatschappelijk/financieel)      invloed op besluiten met voor Borne bindende financiële
                                  gevolgen.
                                - Omvang financiële bijdrage, gemeenten zijn namelijk volledig
                                  financieel aansprakelijk voor de GR. De bijdrage van de
                                  gemeente Borne stijgt structureel de komende jaren door de
                                  besluitvorming over de financieringssystematiek van de VRT.
                                - Financiële ontwikkelingen met een meer dan trendmatige
                                                93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>                                 ontwikkeling kunnen ook een negatief effect hebben op de
                                 begroting, waardoor de gemeentelijke bijdrage wordt verhoogd.
                               - Open einde regeling; Langdurige of veelvuldige inzet van
                                 personeel en materieel bij een calamiteit of ramp kan leiden tot
                                 o.a. hogere personeelskosten, deze worden
                                 verdisconteerd op alle deelnemende gemeenten.
                               - Organisatorisch complex, waardoor controlling risico’s met zich
                                 meebrengt.
                               - Imago schade; past het optreden van de verbonden partij binnen
                                 het door de raad vastgestelde beleid? Ook de toekomstige
                                 discussie over het herloceren van de brandweerkazernes zal
                                 hiervan in het verlengde liggen. Operationaliteit kolom
                                 Bevolkingszorg (gemeenten) is (nog) niet optimaal.
Ontwikkelingen                 Door herverdeling van de financieringssystematiek is de bijdrage
                               voor de gemeente Borne opnieuw verhoogd. Mede naar
                               aanleiding hiervan komt de vraag ‘Wat doet de VRT voor de
                               gemeente Borne’ sterker naar voren bij de sturing.
Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen & Hengelo
 Programma                       Meedoen in Borne
 Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Bevorderen van een integrale aanpak van de
                                 maatschappelijke participatie, arbeidsreïntegratie (betaald en
                                 vrijwillig) en armoedebestrijding. De GR draagt vanuit haar visie
                                 en missie bij aan de doelen: werken aan werk waar het kan,
                                 zorg waar het moet en altijd gericht op participatie.
 Openbaar belang                 De GR is een samenwerking tussen de gemeenten Borne,
                                 Haaksbergen en Hengelo op het domein van sociale zaken.
 Partijen                        Gemeenten Borne, Haaksbergen en Hengelo
 Bestuurlijke betrokkenheid en   De GR is gebaseerd op de lichte variant centrumgemeente
 sturing                         constructie. Periodiek vindt er bestuurlijk overleg plaats tussen
                                 de wethouders sociale zaken van de gemeenten.
 Financieel belang               De jaarlijkse gemeentelijke bijdrage voor 2018 bedroeg € 3.778
                                 per cliënt en wordt jaarlijks berekend op basis van de werkelijke
                                 kosten en het aantal cliënten.
 Eigen vermogen                  Door de centrumgemeente constructie niet van toepassing.
 Vreemd vermogen
 Jaarresultaat
 Risico’s verbonden partij       Geen bijzonderheden.
 (maatschappelijk/financieel)
 Risico’s gemeente               Bij de start van de samenwerking hebben Borne en Hengelo
 (maatschappelijk/financieel)    overheadkosten in de vorm van normbedragen toegerekend aan
                                 de uitvoering van sociale zaken. Voor een goede verdeling zijn
                                 afspraken gemaakt hoeveel van het beschikbare budget voor
                                 overheadkosten mag worden ingevuld door de beide gemeenten
                                                 94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                 (de zgn. trekkingsrechten). De wijze van invulling van deze
                                 trekkingsrechten is in een gezamenlijk plan vastgelegd. Over de
                                 verrekening hiervan is een conflict ontstaan dat in 2018 is
                                 voorgelegd aan een commissie die daarover een bindende
                                 uitspraak heeft gedaan in het nadeel van Borne. Borne kan het
                                 deel van de trekkingsrechten niet meer factureren aan Hengelo
                                 en heeft daarmee een verlies aan baten van jaarlijks € 400.000.
 Ontwikkelingen                  De Wet Inburgering wordt met ingang van 01-01-2021
                                 aangepast. De gemeente zal haar regierol terug krijgen op het
                                 Inburgeringsproces. De uitvoering zal bij de beperkte GR komen
                                 te liggen.
Vennootschappen en coöperaties
       Cogas NV
       Enexis Holding NV
       BNG Bank NV (vm NV Bank Nederlandse Gemeenten)
       Twence Holding BV
       Twente Milieu NV
       Vitens NV
       Wadinko NV
Cogas NV
Programma                  Leve Borne
Doelstelling(en) programma Beleidsdoel: Duurzaam inrichten en beheren van de leefomgeving.
                           De deelneming is historisch gegroeid uit gemeentelijke gasbedrijven.
                           Oorspronkelijk doel was het voorzien in een dekkende en betrouwbare
                           energie- en kabelinfrastructuur op het grondgebied van de
                           deelnemende gemeenten. Momenteel zijn optimale instandhouding,
                           netbeheer en leveringszekerheid belangrijke pijlers. Ook het realiseren
                           van duurzame en innovatieve energieoplossingen wordt steeds
                           belangrijker.
Openbaar belang            Cogas NV is de regionale netbeheerder in grote delen van Twente en
                           verzorgt de ontwikkeling, aanleg, onderhoud en beheer van
                           energienetwerken (gas en elektriciteit). Een stabiele
                           energievoorziening dient het publieke belang. Het doel is een
                           betrouwbaar, betaalbaar, duurzaam en publieksgericht
                           energienetwerk.
                           Cogas heeft een strategische visie 2017-2021 vastgesteld waarin de
                           nadruk wordt gelegd op de kerntaak en van daaruit de bestaande
                           netwerken beheren en nieuwe netwerken aanleggen met het doel de
                           energietransitie proactief te faciliteren om zo een bijdrage te leveren
                           aan de duurzame ambities van de aandeelhouders, klanten en andere
                           belanghebbenden in de regio. Kernwaarden van Cogas hierbij zijn
                           veilig, betrouwbaar, betaalbaar, regionaal verankerd en efficiënte
                           organisatie.
Deelnemende partijen       De gemeenten Almelo, Dinkelland, Hardenberg, Hof van Twente,
                                              95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                                Oldenzaal, Tubbergen, Twenterand en Wierden.
Bestuurlijke betrokkenheid,     In het bestuur en de Raad van Commissarissen zit geen
vertegenwoordiging en sturing vertegenwoordiging van de gemeenten. De gemeenten hebben
                                invloed via het aandeelhouderschap. De aandeelhoudersrol is
                                geregeld in de statuten van de Cogas en het Deelnemingsstatuut
                                (per 1 maart 2014 van kracht).
                                Het college vertegenwoordigt Borne in de Algemene vergadering van
                                Aandeelhouders (AvA).
Financieel belang               381 aandelen à € 500 nominaal (7,49% van het totale
(aantal aandelen/leningen       aandelenpakket).
/garantstellingen/gemeentelijke Over 2017 is een regulier dividend uit te keren van
bijdrage)                       € 1.000 per aandeel en daarnaast een extra dividend van € 1.000 per
                                aandeel conform meerjarenafspraak 2012 met de aandeelhouders.
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 171,8 miljoen
                                31-12-2018 € 179,0 miljoen
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 0,1 miljoen
                                31-12-2018 € 0,9 miljoen
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2018 bedraagt € 17.4 miljoen.
Risico’s verbonden partij       Cogas is een betrekkelijk klein, maar sterk en gezond bedrijf.
(maatschappelijk/financieel)    Het kapitaalintensieve netwerkbedrijf geeft een stabiel rendement.
                                De afhankelijkheid van het dividend is relatief groot, maar is
                                aanvaardbaar gelet op de sterke financiële positie en de aard van de
                                activiteiten. De continuïteit van de bedrijfsvoering is goed geborgd.
Risico’s gemeente               Borne ontvangt een relatief hoog dividend. In de markt waar Cogas
(maatschappelijk/financieel)    opereert is Cogas een betrekkelijk kleine speler, waardoor verwachte
                                resultaten op termijn sneller onder druk kunnen komen te staan.
                                Er is een dividend-afspraak voor de periode tot en met 2020.
                                Vanwege een stelselwijziging, waardoor de eigen bijdragen niet meer
                                worden gekort op de investering, maar als lang vreemd vermogen
                                wordt gepresenteerd, is het balanstotaal toegenomen. De solvabiliteit
                                daalt hierdoor, terwijl er aan de (risico’s van de) bedrijfsvoering niets
                                is veranderd. Dit aspect, de strategische visie, en de
                                jaarrekeningsresultaten is aanleiding geweest voor de
                                aandeelhouders om met COGAS langjarige afspraken te maken met
                                betrekking tot het dividendbeleid in relatie tot het huidige risicoprofiel.
Ontwikkelingen en beleids-      Vanuit de maatschappelijke ontwikkelingen en de daarop aansluitende
voornemens                      strategie van Cogas wordt ingezet op het versnellen van de
                                energietransitie in het Cogasgebied en het investeren in duurzame
                                energieoplossingen. Dit vraagt investeringen waarvan tempo en
                                projectrealisatie op dit moment nog ongewis is.
Enexis Holding NV
Programma                       Leve Borne
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: De vennootschap heeft ten doel het realiseren van een
                                duurzame energievoorziening door state of the art dienstverlening en
                                netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen. Dit om
                                                   96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                de energietransitie te versnellen en excellent netbeheer uit te voeren.
                                Deze deelneming komt historisch voor uit de IJsselcentrale in Hengelo
                                en diverse fusies (Essent) en splitsing van het leverings- en
                                netwerkbedrijf.
Openbaar belang                 Enexis is verantwoordelijk voor de aanleg, het onderhoud, het beheer
                                en de ontwikkeling van de energietransport- en distributienetten in
                                Noord-, Oost- en Zuid-Nederland. Als netbeheerder is Enexis
                                verantwoordelijk voor de goede en veilige energievoorziening voor
                                ongeveer 2,7 miljoen huishoudens en bedrijven. Enexis onderkent het
                                grote maatschappelijke belang van de energievoorziening. Enexis
                                heeft dit als uitgangspunt genomen bij de vaststelling van de visie,
                                missie en kernwaarden.
Deelnemende partijen            De aandeelhouders zijn 6 provincies (74% van de aandelen) en 121
                                gemeenten (26% van de aandelen).
Bestuurlijke betrokkenheid,     Stemrecht in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing Het college vertegenwoordigt Borne in de AvA.
Financieel belang               32.331 aandelen à € 1 (0,0216% van het totale aandelenpakket).
(aantal aandelen/leningen
/garantstellingen/gemeentelijke
bijdrage)
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 3.808.000
                                31-12-2018 € 4.024.000
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 3.860.000
                                31-12-2018 € 3.691.000
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2018 bedraagt € 243.000
Risico’s verbonden partij       Enexis is financieel gezond. Enexis heeft de Standard & Poor's (S&P)
(maatschappelijk/financieel)    rating A+ (Stable outlook) en bij Moody's Aa3 (stable outlook).
                                De aandeelhouders lopen het risico (een deel van) de boekwaarde ad
                                € 6,2 miljoen te moeten afwaarderen. Het risico voor de
                                aandeelhouders is gering omdat Enexis opereert in een gereguleerde
                                (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer. Daarnaast is het
                                risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding
                                N.V. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist, Enexis heeft
                                op dit moment meer dan 50% eigen vermogen. Gecombineerd met de
                                achtergestelde status van de ‘Vordering op Enexis vennootschap’ die
                                loopt tot september 2019, levert dit een laag risico op voor de
                                aandeelhouders van Enexis Holding N.V.
Risico’s gemeente               Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde
(maatschappelijk/financieel)    dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een
                                overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse
                                dividend.
Ontwikkelingen en               Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-
beleidsvoornemens               Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2,8 miljoen huishoudens,
                                bedrijven en overheden. De netbeheerderstaak is een publiek belang,
                                wettelijk geregeld met o.a. toezicht vanuit de Autoriteit Consument en
                                Markt.
                                De doelen worden gerealiseerd op basis van de volgende strategieën:
                                                    97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                - Netwerk en dienstverlening tijdig gereed voor veranderingen in de
                                  energiewereld;
                                - Betrouwbare energievoorziening;
                                - Excellente dienstverlening: hoge klanttevredenheid en verlaging
                                  kosten;
                                - Samen met lokale partners Nederlandse klimaatdoelen realiseren;
                                - Innovatieve, schaalbare oplossingen om de energietransitie te
                                  versnellen.
                                De aandeelhouders trachten met haar aandeelhouderschap in Enexis
                                de publieke belangen te behartigen. De infrastructuur voor energie is
                                een vitaal onderdeel voor onze economie en voor onze samenleving.
BNG Bank NV
Programma                       Beter Borne
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Het versterken van de financiële positie van Borne,
                                terughoudend bij verhoging lastendruk.
Openbaar belang                 Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden.
                                Door gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij
                                aan het zo laag mogelijk houden van de kosten.
Deelnemende partijen            De aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden (50% van de
                                aandelen) en de gemeenten (50% van de aandelen).
Bestuurlijke betrokkenheid,     Stemrecht in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing Het college vertegenwoordigt Borne in de AvA.
Financieel belang               De gemeente Borne heeft 107.172 aandelen à 2,50 (0,19% van het
(aantal aandelen/leningen       totale aandelenpakket).
/garantstellingen/gemeentelijke In 2012 hebben de aandeelhouders besloten het dividend te
bijdrage)                       maximeren op 25% van de netto winst om te voldoen aan de
                                strengere Basel 3-normen.
                                Over 2018 wordt een dividend van € 305.440 uitgekeerd.
                                De bank heeft een triple-A rating. Deze maximale rating in de
                                bankwereld is herbevestigd door kredietbeoordelaars.
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 4.953 miljoen
                                31-12-2018 € 4.990 miljoen
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 135.072 miljoen
                                31-12-2018 € 132.519 miljoen
Jaarresultaat                   Over 2018 realiseerde de BNG een resultaat van € 337 miljoen.
Risico’s verbonden partij       Beperkt risico (nominale waarde aandelenkapitaal).
(maatschappelijk/financieel)
Risico’s gemeente               Het risico voor de gemeente beperkt zich tot de deelname in het
(maatschappelijk/financieel)    aandelenkapitaal en het wegvallen van dividend. De aanhoudende
                                lage lange rentetarieven en de terughoudende rentepositie van de
                                bank blijven het renteresultaat drukken. Het resultaat financiële
                                transacties blijft ook in de nabije toekomst gevoelig voor politieke,
                                economische en monetaire ontwikkelingen.
                                                    98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen                   De BNG zal de komende jaren mogelijk minder dividend uitkeren. Als
                                 gevolg van de aanscherping van kapitaalvereisten voor banken zal
                                 het eigen vermogen verstevigd moeten worden door minder winst uit
                                 te keren. Schatkistbankieren en de lage rentestand zijn van invloed
                                 op de operationele activiteiten van de bank.
Twence Holding BV
Programma                       Leve Borne
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Duurzaam inrichten en beheren van de leefomgeving.
                                Twence komt voort uit het gezamenlijke belang van gemeenten op
                                gebied van afvalverwerking. Doel van Twence is het op
                                milieuverantwoordelijke wijze verwerken van afval, herwinnen van
                                secundaire grondstoffen en het leveren van energie. Ook wil Twence
                                een bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de
                                gemeenten.
Openbaar belang                 Beheren en exploiteren van milieuvoorzieningen van diensten op het
                                gebied van milieubeheersing in het algemeen. Het bewerken en
                                verwerken van huishoudelijk afval en bedrijfsafval. Het produceren en
                                leveren van (duurzame) energie en secundaire grondstoffen.
Deelnemende partijen            De 14 Twentse gemeenten en gemeente Berkelland zijn
                                aandeelhouder van Twence. Daarnaast heeft Noord Groningen nog
                                een klein aandeel en had Attero nog een aandeel dat verkocht is aan
                                een private partij.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Stemrecht in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing Het college vertegenwoordigt Borne in de AvA.
Financieel belang               27.897 aandelen à € 1 (2,79% van het totale aandelenpakket).
(aantal aandelen/leningen       De gemeente Borne is sinds 2011 individueel aandeelhouder.
/garantstellingen/gemeentelijke De aandeelhouders hebben afgesproken dat uit het dividend in totaal
bijdrage)                       € 80 miljoen wordt uitgekeerd ten behoeve van de Agenda voor
                                Twente. Vanaf 2018 is deze afspraak beëindigd en zijn er met de
                                aandeelhouders afspraken gemaakt over reductie van de tarieven.
Eigen vermogen                  01-01-2018 € 130,3 miljoen
                                31-12-2018 € 133,4 miljoen
Vreemd vermogen                 01-01-2018 € 147,5 miljoen
                                31-12-2018 € 173,8 miljoen
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2018 bedraagt € 14,5 miljoen
Risico’s verbonden partij       Risico’s voor Twence komen voort uit veranderingen in de methodiek
(maatschappelijk/financieel)    van afvalverwerking en de aanlevering van voldoende vollast voor
                                verbranding (met langjarige contracten). Daarnaast blijft de
                                energiemarkt (de levering van elektriciteit, warmtelevering en stoom
                                dragen bij aan risicospreiding) en de secundaire grondstoffenmarkt in
                                beweging. Restafval wordt in de toekomst steeds minder ingezet voor
                                energetische benutting, omdat er steeds betere technieken worden
                                ontwikkeld voor de terugwinning van grondstoffen. Operationele
                                risico’s, met name ongeplande stilstand van installaties, vormen een
                                financieel risico dat deels is afgedekt met een
                                bedrijfsschadeverzekering.
                                                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Risico’s gemeente               De gemeenten zijn tot 2022 gebonden aan langjarige afvalcontracten.
(maatschappelijk/financieel)    Een risico blijft dat de omzet niet meer als aandeelhouder kan
                                worden gegarandeerd en dat daarmee ook toekomstige
                                dividendverwachtingen onder druk komen te staan.
Ontwikkelingen                  In het kader van het streven naar een afvalloze samenleving in 2030
                                zal het aanbod van afval steeds meer van andere partijen moeten
                                komen. Steeds meer wordt afval omgezet in secundaire grondstoffen
                                en in energie. De omzet in energie levert een grotere bijdrage aan de
                                winst dan de verbranding en verwerking van afval.
                                Twence wil bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van
                                gemeenten en schaarste van grondstoffen tegen gaan.
                                Er zal opnieuw gekeken worden naar de invulling van het strategisch
                                plan. Samen met Twence zal het thema duurzaamheid de komende
                                jaren verder worden uitgewerkt, waarbij ook nieuwe toetreders
                                (Münster) mogelijk worden.
Twente Milieu NV
Programma                       Leve Borne, Borne Werkt, Mooi Borne
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Duurzaam inrichten en beheren van de leefomgeving.
                                De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van
                                de openbare ruimten en de doelmatige inzameling van (huishoudelijk)
                                afval.
Openbaar belang                 In opdracht van de gemeente Borne voert Twente Milieu de taken uit
                                op het gebied van afvalinzameling en onderhoud van de openbare
                                ruimte. De doelen hierbij zijn:
                                - Een bijdrage leveren aan een duurzame, schone en fraaie fysieke
                                  leefomgeving.
                                - Milieuhygiënisch inzamelen en distribueren van afval.
                                - Constructief bijdragen aan gemeentelijk milieubeleid op het gebied
                                  van afvalscheiding.
Deelnemende partijen            Aandeelhouders zijn de gemeenten Borne, Almelo, Enschede,
                                Haaksbergen. Hengelo, Hof van Twente, Losser en Oldenzaal.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Het college vertegenwoordigt de gemeente Borne in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing Ter voorbereiding van de AvA wordt er een ambtelijk vooroverleg
                                gehouden. Op operationeel niveau vindt sturing plaats op de
                                geleverde (beeld) kwaliteit.
                                De gemeenteraad wordt met ingang van 2016 jaarlijks door middel
                                van een monitor op de hoogte gehouden van de resultaten van
                                Twente Milieu op hoofdlijnen. Dit betreft klantwaarde, kwaliteit en
                                kosten.
Financieel belang               90 aandelen B à € 450 (5,36% van het totale aandelenpakket).
(aantal aandelen/leningen       In 2018 is een dividend van € 18.000 naar aanleiding van de
/garantstellingen/gemeentelijke resultaatbestemming bij de jaarrekening 2017.
bijdrage)                       Borne bezit B-aandelen. Hierdoor profiteert de gemeente niet van de
                                in het verleden opgebouwde reservepositie van Twente Milieu, maar
                                wel van toekomstige resultaten. De in 2018 doorgevoerde
                                                    100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                statutenwijziging maakt het mogelijk om aandeelhouder A te worden.
Eigen vermogen                  01-01-2017 € 9,0 miljoen
                                31-12-2017 € 9,4 miljoen
Vreemd vermogen                 01-01-2017 € 17,8 miljoen
                                31-12-2017 € 17,4 miljoen
Jaarresultaat                   Het resultaat over 2017 bedraagt € 0,4 miljoen.
Risico’s verbonden partij       Concurrentie van een aantal grote (markt)partijen, met name op het
(maatschappelijk/financieel)    gebied van afvalinzameling.
Risico’s gemeente               Ten aanzien van de aansprakelijkheid als gevolg van ongevallen en
(maatschappelijk/financieel)    schade in de openbare ruimte moeten nadere afspraken worden
                                gemaakt.
Ontwikkelingen                  Twente Milieu streeft naar een afvalloze maatschappij in 2030 waarin
                                afval grondstof is voor nieuwe producten of brandstof voor duurzame
                                energie. Borne werkt mee aan de regionale doelstelling om in 2030
                                nog maximaal 50 kilo restafval per inwoner te hebben. In de eerste
                                fase wordt in 2017 de verpakkingencontainer ingevoerd.
                                De gemeente Haaksbergen is met ingang van 1 januari 2018
                                toegetreden als aandeelhouder. De toetreding past binnen de ambities
                                uit de Meerjarenstrategie 2016-2019 Twente Milieu. Naast dat de
                                toetreding van een nieuwe partner voordelen voor alle
                                aandeelhouders biedt is specifiek voor Borne het bedrijfsonderdeel
                                beheer openbare ruimte van strategisch belang omdat tot nu toe
                                alleen Borne deze taken had overgebracht naar Twente Milieu.
                                In de aandeelhoudersvergadering van december 2018 zijn de nieuwe
                                statuten vastgesteld.
                                In 2018 is een start gemaakt met de herijking van het kostprijs-plus
                                systeem. Bij de herijking wordt het geheel van afspraken rondom
                                prijzen en tarieven opnieuw bekeken. De principes en uitgangspunten
                                zijn medio 2018 in de AvA vastgesteld. Het proces wordt in 2019
                                voortgezet.
Vitens NV
Programma                       Leve Borne
Doelstelling(en) programma      Beleidsdoel: Duurzaam inrichten en beheren van de leefomgeving.
                                Deelneming is historisch gegroeid vanuit WMO (Waterleiding
                                Maatschappij Overijssel).
Openbaar belang                 Het doel van Vitens dient een openbaar belang: op een duurzame
                                basis een uitstekende kwaliteit drinkwater leveren met een excellente
                                dienstverlening (leveringszekerheid).
Deelnemende partijen            4 Provincies en 106 gemeenten in het verzorgingsgebied van
                                Overijssel, Gelderland, Friesland, Utrecht, Flevoland.
Bestuurlijke betrokkenheid,     Het college vertegenwoordigt Borne in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing
Financieel belang               25.480 aandelen à € 1.
(aantal aandelen/leningen       Voorgesteld wordt om over 2018 € 0,90 per aandeel uit te keren.
/garantstellingen/gemeentelijke
                                                   101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>bijdrage)
Eigen vermogen               01-01-2018 € 533,7 miljoen
                             31-12-2018 € 533, 0 miljoen
Vreemd vermogen              01-01-2018 € 1.194,5 miljoen
                             31-12-2018 € 1.233,5 miljoen
Jaarresultaat                Het resultaat over 2018 bedraagt € 13,0 miljoen.
Risico’s verbonden partij    Vitens is een gezond bedrijf met een lage kostenstructuur. Twee
(maatschappelijk/financieel) jaarlijks wordt de ‘Weighted Average Cost of Capital (WACC =
                             maximaal te behalen rendement)’ en de maximale solvabiliteit
                             vastgesteld door het Rijk. De WACC is bepalend voor het maximale
                             bedrijfsresultaat dat Vitens mag behalen. Door de sterk gedaalde
                             rente is de WACC gedaald van 6% in 2012 naar 4,2% in 2016. De
                             verwachting is dat deze verder zal dalen. De tarieven zullen naar
                             beneden worden bijgesteld. Dit heeft effect op
                             het uit te keren dividend.
Risico’s gemeente            Gelet op de aard van de activiteiten en grootte van het
(maatschappelijk/financieel) verzorgingsgebied zijn de risico's vrij gering.
Ontwikkelingen               De gemeente heeft in 2017 er voor gekozen om de aandelen Vitens
                             niet te verkopen. Dit betekent dat samen met de gemeenteraad
                             bekeken zal moeten worden hoe het aandeelhouderschap verder zal
                             worden ingevuld.
Wadinko NV
Programma                    Borne Werkt en Meedoen in Borne
Doelstelling(en) programma   Stimuleren van bedrijvigheid en werkgelegenheid.
                             Deze deelneming is historisch gegroeid. De gemeente Borne was
                             aandeelhouder in het drinkwaterbedrijf WMO. Binnen de WMO is
                             Wavin en Wadinko ontstaan. Wavin is verkocht.
                             De opdracht voor Wadinko is als volgt geformuleerd:
                             - Het stimuleren van bestaande en nieuwe bedrijvigheid in het
                               verzorgingsgebied van de voormalige WMO door te participeren in
                               het risicodragend vermogen van ondernemingen;
                             - Bijdragen aan de versterking van de economische structuur in het
                               werkgebied, met bijzondere aandacht voor de werkgelegenheid op
                               langere termijn;
                             - Het bevorderen van onderlinge samenwerking tussen
                               ondernemingen waarin wordt deelgenomen, en tussen deze
                               ondernemingen en andere bedrijven en instellingen;
                             - Het stimuleren en laten uitvoeren van kansrijke (bedrijfs)-initiatieven
                               die bijdragen aan gewenste economische en sociale ontwikkelingen
                               in het werkgebied;
                             - Het in stand houden en redelijk laten renderen van het aan Wadinko
                               ter beschikking gestelde vermogen.
                                                102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Openbaar belang                   Bevordering van bedrijvigheid en daarmee de werkgelegenheid in
                                  Overijssel, de Noord-Oostpolder en Zuidwest Drenthe.
Deelnemende partijen              Provincie Overijssel en gemeenten uit de provincies Drenthe,
                                  Flevoland en Overijssel.
Bestuurlijke betrokkenheid,       Stemrecht in de AvA.
vertegenwoordiging en sturing Het college vertegenwoordigt Borne in de AvA.
Financieel belang                 55 aandelen à € 100 (2,302% van het totale aandelenpakket).
(aantal aandelen/leningen         Op 26 november 2010 hebben de aandeelhouders vastgesteld dat
/garantstellingen/gemeentelijke alleen dividend wordt uitgekeerd bij een eigen vermogen van
bijdrage)                         tenminste € 60 miljoen en tenminste € 15 miljoen aan liquiditeiten.
Eigen vermogen                    01-01-2018 € 67,7 miljoen
                                  31-12-2018 € 68,0 miljoen
Vreemd vermogen                   01-01-2018 € 1,5 miljoen
                                  31-12-2018 € 1,5 miljoen
Jaarresultaat                     De nettowinst over 2018 bedraagt € 1,5 miljoen.
Risico’s verbonden partij         Geen specifieke risico’s.
(maatschappelijk/financieel)
Risico’s gemeente                 Geen risico’s uit oogpunt van verlies aan ingebracht kapitaal. Latent
(maatschappelijk/financieel)      vermogen fluctueert bij aangaan van en exit uit participaties.
Ontwikkelingen                    Op basis van haar ervaringen bij de participaties heeft Wadinko
                                  besloten structureel aandacht te schenken aan het menselijk kapitaal
                                  bij haar participaties. In dit kader is vanaf 2015 een start gemaakt met
                                  - Wadinko Academy gericht op de verdere persoonlijke ontwikkeling
                                    van de directies van haar eigen participaties als de directies van
                                    MKB-bedrijven in het Wadinko werkgebied;
                                  - Wadinko traineeship gericht op ontwikkeling van jong technisch
                                    talent door de mogelijkheid te bieden gedurende twee jaar bij een
                                    drietal Wadinko participaties werkervaring op te doen in combinatie
                                    met persoonlijke begeleiding.
                                  Wadinko heeft geconstateerd dat er in haar werkgebied behoefte
                                  bestaat aan risicokapitaal bij kleine ondernemingen waar participatie
                                  door middel van aandelen niet realistisch is. Wadinko heeft het
                                  product 'ondernemersleningen' geïntroduceerd en een bedrag van
                                  € 3 miljoen gealloceerd voor dit product. Er zullen achtergestelde
                                  leningen worden verstrekt voor maximaal € 300.000.
Organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang
        Stichting Beheer Dierenpark Borne
In het geval dat formeel juridisch geen sprake is van een verbonden partij door het ontbreken van een
financieel belang maar er wel sprake is van:
* een structurele bekostiging in overwegende mate van (de activiteiten van) een organisatie via één of
meer geldstromen (begrotingsfinanciering, subsidie en overeenkomst van opdracht); én
* een bestuurlijke belang;
                                                      103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>beveelt de Commissie BBV aan om deze organisaties gezien het maatschappelijke of algemene
belang en de mogelijke risico’s toch op te nemen in deze paragraaf.
Stichting Beheer Dierenpark Borne
Programma                        Mooi Borne
Doelstelling(en) programma       De dierenparken leveren een bijdrage aan mogelijkheden voor
                                 passieve recreatie in het dorp. Zowel het groen als de aanwezige
                                 dieren dragen hier aan bij.
Openbaar belang                  Bevorderen leefbaarheid en educatie, met inzet van buurtparticipatie.
Deelnemende partijen             Welbions en gemeente Borne.
Bestuurlijke betrokkenheid,      Borne neemt deel in stichting met een jaarlijkse bijdrage voor
vertegenwoordiging en sturing instandhouding van het dierenpark aan de Spechtstraat en het
                                 bokkenparkje aan de Van Deinsestraat. Het stichtingsbestuur
                                 vergadert enkele malen per jaar. Vanuit de wijken Vogelbuurt en
                                 Oldhof worden hand- en spandiensten verricht. De dagelijkse
                                 verzorging is door de stichting uitbesteed aan een beheerder.
Financieel belang                Geen financieel belang voor de gemeente Borne, het gaat om een
(aantal aandelen/leningen        kostendekkende instandhouding van de parken. De bijdrage 2018
/garantstellingen/gemeentelijke aan de stichting voor beheer van het dierenpark is € 8.900.
bijdrage)
Eigen vermogen                   01-01-2018 € 19.000
                                 31-12-2018 € 14.500
Vreemd vermogen                  01-01-2018 € 25.000
                                 31-12-2018 € 25.000
Jaarresultaat                    Het negatief resultaat over 2018 bedraagt € 4.500.
                                 De overschrijding is een gevolg van maatregelen in verband met de
                                 ophokplicht (vogelgriep).
Risico’s verbonden partij        De ondersteuning van Welbions wordt als gevolg van landelijke
(maatschappelijk/financieel)     regelgeving voor wooncorporaties beëindigd in 2019. Nadat de
                                 deelname van het voormalige Bons en Evers in 2018 al was
                                 beëindigd is er dringend behoefte aan nieuwe sponsoren. Kringloop
                                 Borne heeft in 2018 een over 3 jaar gespreide bijdrage van € 3.000
                                 toegezegd. In 2019 zal in samenspraak met de bedrijven
                                 contactfunctionaris moeten worden gezocht naar nieuwe structurele
                                 sponsoren/deelnemers in de stichting.
Risico’s gemeente                Maatschappelijk gezien zou het verdwijnen van de dierenparken
(maatschappelijk/financieel)     leiden tot een aanzienlijke verschraling van de mogelijkheden voor
                                 passieve recreatie in het dorp.
                                 Wanneer Borne als enige sponsor/deelnemer in de stichting over zou
                                 blijven ontstaat een gat in de begroting. De stichting heeft wel een
                                 buffer opgebouwd voor grootschalige vervangingen in de toekomst.
Ontwikkelingen                   De inzet van vrijwilligers uit de buurt stond een tijd lang onder druk in
                                 de Vogelbuurt, maar onder meer via de NL-Doet dagen is er sprake
                                 van nieuwe bereidheid om zich in te zetten voor het dierenpark.
                                                   104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Overige ontwikkelingen verbonden partijen
Stichting Stimuleringsfonds Bornse evenementen
Stichting Stimuleringsfonds Bornse evenementen is geen verbonden partij meer van Borne, omdat
geen sprake meer is van een bestuurlijk belang. Het college van B&W is niet meer vertegenwoordigd
in het bestuur van de stichting. Het jaar 2018 was een overgangsjaar, om te bepalen welke vorm van
subsidie op de stichting van toepassing is, die medio 2019 wordt afgerond.
Bedrijfsvoeringsorganisatie Twentebedrijf
Het college heeft op 22 december 2017 ingestemd met het opheffen van de regeling en liquidatie van
de rechtspersoon. Dit is in 2018 geëffectueerd. Ook is het programma Shared service netwerk Twente
(SSNT) per 1 juli 2018 beëindigd.
ODT
Per 1 januari 2019 is de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Twente (ODT) van start
gegaan. Vanaf dit moment is de netwerkorganisatie Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) gestopt.
Gedurende het jaar 2018 is regionaal gewerkt aan de ontwikkeling van deze ODT. Vanaf eind 2017
zijn verschillende besluiten genomen om op 1 januari 2019 van start te gaan. De gemeente Borne
heeft de VTH-milieutaken ondergebracht bij de ODT. Dat zijn alle werkzaamheden op het gebied van
vergunningverlening, toezicht, handhaving, geluid, bodem en externe veiligheid.
De ODT is pas kort operationeel en is momenteel bezig de formatie op peil te brengen. In deze
inloopperiode worden ook de processen van de ODT en de deelnemende gemeenten op elkaar
afgestemd. In eerste instantie werkt de ODT op basis van input financiering, vooralsnog tot 2022.
                                                  105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Jaarrekening 2018
 Gemeente Borne
        106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Waarderingsgrondslagen
Waarderingsgrondslagen
De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en
Verantwoording provincies en gemeenten daarvoor geeft.
Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening
De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van
historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden activa en
passiva opgenomen tegen nominale waarden.
De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten
worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun
oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het
opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.
Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het
dividend betaalbaar wordt gesteld.
Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige
uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt
opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is
opgenomen in de september circulaire van het boekjaar.
Met betrekking tot de eigen bijdragen die het CAK int en aan de gemeenten afdraagt geldt op basis
van de Kadernota rechtmatigheid 2017 van de commissie BBV het volgende. Gemeenten kunnen op
basis van de overzichten van het CAK wel de aantallen personen, soort en omvang van de
zorgverlening beoordelen met de eigen WMO-administratie. Probleempunt is dat door het ontbreken
van inkomensgegevens op deze overzichten de informatie over de eigen bijdrage ontoereikend is om
als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te
kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het
CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid
van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dat betekent dat door de
gemeenten geen zekerheden over omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden
verkregen als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de juistheid op persoonsniveau, zoals
hiervoor is toegelicht.
Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als
gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van
jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden
sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij
moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden,
overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde
verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere
wijze een verplichting opgenomen.
                                                   107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Balans
Vaste activa
Materiële vaste activa
Algemeen
Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs
omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten
van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging
kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk
deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak die aan de vervaardiging van het actief
worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze kosten worden geactiveerd.
Investeringen met economisch nut
Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke
investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in
die gevallen wordt op het saldo afgeschreven.
Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven.
Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden
geheven
Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van
huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet
worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie:
de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden
geheven.
Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut
Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut,
geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. De verplichting om alle
investeringen te activeren volgens de nieuwe methode geldt alleen voor investeringen die vanaf het
begrotingsjaar 2017 worden gedaan.
Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag
worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die vóór het
begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is
qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangeven welk bedrag
volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek.
Financiële vaste activa
Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige)
leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn – tenzij hierna anders is vermeld – opgenomen tegen
nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht.
Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in
de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde
                                                     108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering
plaatsvinden. Tot dusver is een dergelijke afwaardering gelukkig niet noodzakelijk gebleken. De
actuele waarde ligt ruim boven de verkrijgingsprijs.
De aan derden verstrekte geldleningen zijn opgenomen tegen het overdrachtsbedrag verminderd met
de ontvangen aflossingen.
Van een deelneming is krachtens artikel 1 lid d BBV sprake als de gemeente participeert in het
aandelenkapitaal van een NV of BV.
Vlottende activa
Voorraden
Onderhanden werk
De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de
vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die
rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van
bouw- en woonrijpmaken) alsmede de rentekosten berekend zoals voorgeschreven in het BBV en de
administratie- en beheerskosten.
Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en
opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie
winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze
kunnen worden ingeschat. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende
zekerheid om winst te kunnen nemen:
1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat.
2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht.
3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de
vervaardigingskosten in mindering gebracht.
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Vorderingen
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een
voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte
inningskansen.
Liquide middelen en overlopende activa
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.
                                                  109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Vaste passiva
Eigen vermogen
Onder het eigen vermogen zijn opgenomen algemene- en bestemmingsreserves alsmede het saldo
van de rekening van baten en lasten.
Voorzieningen
Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het
voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter tegen de
contante waarde (tegen 1,648%) van de (reeds opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen
gewaardeerd. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te
voeren groot onderhoud aan (een deel van) de gemeentelijke kapitaalgoederen, waarin rekening is
gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud
kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet.
Vaste schulden met rentetypische looptijd langer dan één jaar
Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen.
De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer.
Vlottende passiva
De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
Borg- en Garantstellingen
Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de
geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Overigens is in de toelichting op de balans
nadere informatie opgenomen.
                                                 110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Overzicht van baten en lasten 2018
Omschrijving
                                      Primitieve begroting 2018                       Actuele begroting 2018                       Realisatie 2018
(Bedragen x € 1.000)
                              Lasten            Baten           Saldo        Lasten           Baten          Saldo      Lasten         Baten       Saldo
Programma’s
Leve Borne                        15.695           14.838              857       18.610          14.913           3.696    11.284          11.475        -192
Meedoen in Borne                  25.850            5.266          20.584        30.653            5.164        25.489     31.505            6.333    25.172
Mooi Borne                         2.737              -165           2.901        3.379               53          3.326      3.549             223      3.326
Borne Werkt                        1.848                68           1.779        2.364               69          2.295      2.949            -108      3.057
Beter Borne                        1.156               286             870        2.114              396          1.718      2.439             473      1.966
Borne Algemeen                     7.187            7.960             -773       12.612          14.295          -1.683        733             -74        807
Subtotaal programma’s             54.473           28.254          26.218        69.732          34.890         34.841     52.458          18.322     34.136
Algemene
Dekkingsmiddelen
Lokale heffingen                       0            5.377           -5.377            0            5.367         -5.367          0           5.339     -5.339
Algemene uitkeringen                   0           28.201         -28.201             0          29.970        -29.970           0         29.855    -29.855
Dividend                               0            1.099           -1.099            0            1.099         -1.099          0           1.361     -1.361
Saldo financieringsfunctie             0               169            -169            0              169           -169        480               0        480
Overige algemene                       0            1.782           -1.782            0            1.782         -1.782          0           1.786     -1.786
dekkingsmiddelen
Subtotaal algemene                     0           36.627         -36.627             0          38.386        -38.386         480         38.340    -37.860
dekkingsmiddelen
Overhead                          10.958               814         10.144         6.123              555          5.568      6.272             163      6.109
Vennootschapsbelasting                 0                 0               0            0                0              0          0               0          0
Onvoorzien                            63                 0              63           63                0             63          0               0          0
Gerealiseerde saldo van baten     65.494           65.696             -202       75.917          73.832           2.085    59.210          56.825       2.385
en lasten
Toevoeging/onttrekking
aan reserves
Leve Borne                           441               989            -548          441              989           -548        502               5        497
Meedoen in Borne                     553               851            -298          553            1.144           -591        476             898       -422
Mooi Borne                            56               176            -120           56              176           -120         51              11         41
Borne Werkt                          178                 0             178          378                0            378        378             283         96
Beter Borne                            0                 0               0            0                0              0          0               0          0
Borne Algemeen                       849               563             286        3.564            4.768         -1.205      3.828           4.602       -774
Gerealiseerde resultaat           67.571           68.274             -703       80.909          80.909               0    64.445          62.623       1.822
                                                                         111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Informatie Wet normering topinkomens (WNT)
Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op Borne van toepassing zijnde
regelgeving: Het algemeen WNT-maximum.
Het bezoldigingsmaximum in 2018 voor Borne is € 189.000. Het weergegeven individuele WNT-maximum is
berekend naar rato van de omvang (en voor topfunctionarissen tevens de duur) van het dienstverband, waarbij
voor de berekening de omvang van het dienstverband nooit groter kan zijn dan 1,0 fte.
Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen
zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling
bedragen x € 1                                               G.J. Rozendom            S.F. Morsink
Functiegegevens                                          Gemeentesecretaris            Raadsgriffier
Aanvang en einde functievervulling in 2018                        1/1 - 31/12           1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                         1,00                  1,00
Dienstbetrekking?                                                           Ja                    Ja
Bezoldiging
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                          92.938                76.023
Beloningen betaalbaar op termijn                                       15.641                12.372
Subtotaal                                                            108.579                 88.395
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                        189.000               189.000
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet                                  n.v.t.                n.v.t.
terugontvangen bedrag
Totale bezoldiging                                                  108.579                 88.395
Reden waarom de overschrijding al dan niet is                           N.v.t.                N.v.t.
toegestaan
Toelichting op de vordering wegens                                      N.v.t.                N.v.t.
onverschuldigde betaling
Gegevens 2017
bedragen x € 1                                               G.J. Rozendom            S.F. Morsink
Functiegegevens                                          Gemeentesecretaris            Raadsgriffier
Aanvang en einde functievervulling in 2017                        1/1 - 31/12           1/1 - 31/12
Omvang
ling2017 dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                        1,0                   1,0
Dienstbetrekking?                                                           Ja                    Ja
Bezoldiging
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                          93.831                77.121
Beloningen betaalbaar op termijn                                       13.664                11.480
Subtotaal                                                            107.495                 88.601
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                        181.000               181.000
Totale bezoldiging                                                  107.495                 88.601
                                                      112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>*Per abuis zijn in de jaarrekening van 2017 de namen van de topfunctionarissen niet opgenomen bij de
verantwoording. Daarnaast wijken de hierboven opgenomen vergelijkende cijfers 2017 af van de
verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening over 2017. Voorgaande leidt niet tot een onverschuldigde
betaling. Derhalve wordt volstaan met deze toelichting.
                                                      113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Rechtmatigheid
Begrotingsrechtmatigheid
In onderstaand overzicht zijn de afwijkingen van de programma's (overschrijding op lasten) met
daarbij de verklaringen in hoeverre de afwijking past in het door de raad geformuleerde beleid. Voor
een nadere uitleg van de verschillen wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening.
Overschrijdingen van € 100.000 of meer zijn toegelicht.
Programma         Begrotingsafwijking lasten                    Verklaring                Conclusie
                  Begroot        Werkelijk       Verschil
1. Leve Borne     19.050.600     11.785.832      7.264.768-     n.v.t.                    Zie
                                                                                          hieronder
2. Meedoen in     31.206.077     31.981.275      775.198        Maatwerkdienstverlening   Zie
Borne                                                           18- (1.282k)*             hieronder
3. Mooi Borne     3.435.117      3.599.927       164.810        Cultuurpresentatie,       Zie
                                                                cultuurproductie (150k)*  hieronder
4. Borne          2.741.886      3.327.239       585.353        Verkeer en vervoer        Zie
Werkt                                                           (570k)*                   hieronder
5. Beter Borne    2.114.008      2.438.996       324.988        Bestuur (192k) en         Zie
                                                                Burgerzaken (133k)*       hieronder
6. Borne          22.361.241     11.311.920      11.049.321-    n.v.t.                    Zie
Algemeen                                                                                  hieronder
Conclusie begrotingsrechtmatigheid
Bij het beoordelen van de analyse van de begrotingsoverschrijding per programma is vastgesteld dat
deze begrotingsoverschrijdingen binnen de beleidskaders van de gemeenteraad vallen en niet
meetellen in de oordeelsvorming van de jaarrekening.
*Voor de toelichtingen wordt verwezen naar de programmaverantwoording.
                                                   114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Baten en lasten per programma en toelichting
                                    115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Baten en lasten per programma           Primitieve begroting        Actuele begroting       Realisatie             Verschil
(€ x1.000)                             Lasten   Baten   Saldo Lasten   Baten   Saldo Lasten   Baten    Saldo Lasten  Baten  Saldo
P1 Leve Borne                          16.136 15.827       308 19.051 15.902    3.148 11.786 11.481       305 7.265  4.422  2.843
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden    614      478     136  1.296     509     787  1.130     301      830   166    209    -43
1.1 Crisisbeheersing en brandweer       1.186        0   1.186  1.211       0   1.211  1.178       0    1.178    34       0    34
1.2 Openbare orde en veiligheid            89       12      77    230      12     218    148       4      144    82       8    74
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur      1.948    1.948       1  2.000   1.948      53    173   1.523   -1.350 1.828    425  1.403
7.2 Riolering                           1.088    1.770    -682  1.257   1.679    -423  1.469   1.796     -327  -213   -117    -96
7.3 Afval                               1.735    2.313    -578  1.684   2.133    -449  1.999   2.465     -465  -316   -332     16
7.4 Milieubeheer                          121        0     121    655       0     655    548     122      426   107   -122    229
7.5 Begraafplaatsen en crematoria         176      158      18    310     209     101    838     934      -96  -528   -724    196
8.1 Ruimtelijke ordening                  109       28      81    408      28     380    369      42      327    39     -14    53
8.2 Grondexploitatie                    8.950    8.687     263  9.155   8.946     209  3.075   3.517     -442 6.080  5.429    650
8.3 Wonen en bouwen                       122      435    -313    844     438     406    857     778       79   -13   -340    327
P2 Meedoen in Borne                    26.403    6.117 20.286 31.206    6.308 24.898 31.981    7.231 24.750    -775   -923    148
4.1 Openbaar basisonderwijs               223        6     217    319       6     313    347      19      328   -28     -13   -15
4.2 Onderwijshuisvesting                1.437       94   1.343  1.570     138   1.432  1.402     145    1.257   168      -7   175
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken      616       79     537    747      99     649    764      80      684   -16      19   -35
5.1 Sportbeleid en activering              78        0      78    432     148     284    457     153      304   -25      -5   -19
5.2 Sportaccommodaties                  1.816      514   1.302  2.259     516   1.743  2.185     598    1.586    74     -82   156
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie   1.653       58   1.595  2.613      58   2.555  1.730      54    1.676   882       4   879
6.3 Inkomensregelingen                  7.075    4.955   2.120  7.481   5.010   2.471  8.242   5.720    2.522  -762   -710    -52
6.4 Begeleide participatie              2.897        0   2.897  2.849       0   2.849  2.742       0    2.742   107       0   107
6.5 Arbeidsparticipatie                   301        1     300    348       0     348    287       3      284    61      -3    64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO             1.181   110  1.071  1.608     15  1.593 1.302    23 1.279    306    -8    314
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+          3.870   300  3.570  4.310    300  4.010 4.500   396 4.104   -191   -96    -94
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-          4.301     0  4.301  5.127     19  5.108 6.409    39 6.370 -1.282   -21 -1.261
6.81 Geescaleerde zorg 18+                  110     0    110    255      0    255   267     0   267    -12     0    -12
6.82 Geescaleerde zorg 18-                  125     0    125    530      0    530   602     0   602    -72     0    -72
7.1 Volksgezondheid                         723     0    723    759      0    759   744     0   744     15     0     15
P3 Mooi Borne                             2.793    12  2.782  3.435    229  3.206 3.600   233 3.367   -165    -4   -161
3.4 Economische promotie                     85    10     75    168     10    158   135    10   125     33     1     32
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie    424     0    424    424      0    424   574     0   574   -150     0   -150
5.4 Musea                                    50     0     50     50      0     50    51     0    51     -1     0     -1
5.5 Cultureel erfgoed                        42     1     42     73      1     73    76     0    76     -3     0     -3
5.6 Media                                   409     0    409    409      0    409   414     0   414     -5     0     -5
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea  1.784     1  1.783  2.311    219  2.092 2.350   223 2.126    -39    -5    -34
P4 Borne Werkt                            2.026    68  1.958  2.742     69  2.673 3.327   174 3.153   -585  -106   -480
0.63 Baten parkeerbelasting                   0    10    -10     48     10     38    44    11    33      4    -1      5
2.1 Verkeer en vervoer                    1.639    26  1.613  2.132     26  2.106 2.701   140 2.561   -570  -114   -456
2.2 Parkeren                                140     0    140    202      0    202   201     0   201      1     0      1
3.1 Economische ontwikkeling                 97     0     97    124      0    124   159     0   159    -35     0    -35
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelinge     150    32    118    237     33    204   222    22   200     14    10      4
P5 Beter Borne                            1.156   286    870  2.114    396  1.718 2.439   473 1.966   -325   -77   -248
0.01 Bestuur                                966     0    966  1.415      0  1.415 1.607    59 1.548   -192   -59   -133
0.2 Burgerzaken                             190   286    -96    699    396    303   832   414   418   -133   -18   -115
P6 Borne Algemeen                         2.077 2.578   -501 11.228 13.179 -1.950 5.235 5.799  -563  5.993 7.380 -1.387
0.10 Mutaties reserves                    2.077 2.578   -501  4.992  7.077 -2.085 5.235 5.799  -563   -244 1.279 -1.522
0.11 Resultaat van rek Baten en lasten        0     0      0  6.237  6.102    135     0     0     0  6.237 6.102    135
0.4 overhead                             10.958   814 10.144  6.123    555  5.568 6.272   163 6.109   -149   392   -542
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>0.5 Treasury                          5.637  8.672  -3.035  5.647  8.672  -3.026   -497  1.712  -2.208  6.143  6.961    -817
0.61 OZB woningen                       347  3.526  -3.179    149  3.554  -3.405    178  3.491  -3.313     -29     63    -93
0.62 OZB niet woningen                    0  1.748  -1.748     30  1.709  -1.679     32  1.750  -1.718      -2    -41     39
0.64 Belastingen overig                   0    272     -272    68    273    -205     67    262    -195       1     11    -10
0.70 Algemene uitk. en overige uitk.      0 28.201 -28.201     26 29.970 -29.944      0 29.855 -29.855      26   115     -89
0.8 Overige baten en lasten              38    153     -115  -909     93  -1.002     24      0      24   -933      93 -1.026
Totaal programma's                   67.571 68.274    -703 80.909 80.909       0 64.445 62.623   1.822 16.464 18.286 -1.822
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Programma Leve Borne
(x € 1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018             2018                           (3-2)
                                               (1)             (2)            (3)
Totale lasten                             16.136          19.051          11.786           7.265 V
Totale baten                              15.827          15.902          11.481           4.422 N
Saldo (lasten minus baten)                    308           3.148            305           2.843 V
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018             2018
                                               (1)             (2)            (3)           (3-2)
Totale lasten                                 614           1.296          1.130             166 V
Totale baten                                  478             509            301             209 N
Saldo (lasten minus baten)                    136             787            830               43 N
Het daadwerkelijke onderhoud vindt later plaats dan gepland. Dat levert een incidenteel voordeel op.
Er is geconstateerd dat de oude Casimirschool aan de van Heemskerkstraat 75 nog in de boeken
stond. De afboeking levert een extra nadeel van 133.000 op.
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018             2018
                                               (1)             (2)            (3)           (3-2)
Totale lasten                              1.186            1.211          1.178               34 V
Totale baten                                     0               0              0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                 1.186            1.211          1.178               34 V
Bij de doorbelasting van centraal begrote kosten zijn enige onbedoelde effecten ontstaan. Zie voor
een toelichting hieromtrent paragraaf Bedrijfsvoering.
1.2 Openbare orde en veiligheid
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018             2018
                                               (1)             (2)            (3)           (3-2)
Totale lasten                                  89             230            148               82 V
Totale baten                                   12              12               4               8 N
Saldo (lasten minus baten)                     77             218            144               74 V
                                                   119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Doordat de coördinator Ondermijning in plaats van 2018 pas in januari 2019 in functie is gekomen is
er een voordeel ontstaan.
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting             2018            2018
                                             2018            2018
                                               (1)              (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                              1.948           2.000              173           1.828 V
 Totale baten                               1.948           1.948            1.523             425 N
 Saldo (lasten minus baten)                      1              53          -1.350           1.403 V
Het voordeel van € 1.403.000 bestaat hoofdzakelijk uit de volgende componenten:
-Vrijval voorziening RBT overig (€ 809.000 V)
-Vrijval investeringsbijdragen balanspost RBT (€ 351.000 V)
-Lagere voorziening RBT (€ 363.000 V)
-Dotatie voorziening De Veldkamp (€ 128.000 N)
Het vrijvallen van de bovenste twee bedragen levert in 2018 een incidenteel voordeel op, maar de
verplichtingen dienen de komende jaren wel op te worden genomen in de begroting.
Voor een nadere toelichting op de grondexploitaties zie paragraaf Grondbeleid.
7.2 Riolering
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting             2018            2018
                                             2018            2018
                                               (1)              (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                              1.088           1.257            1.469             213 N
 Totale baten                               1.770           1.679            1.796             117 V
 Saldo (lasten minus baten)                  -682            -423             -327              96 N
Een hogere heffing levert een voordeel van €178.000 op.
Bij het realiseren van kavels is minder geïnd aan rioolaansluitingen dan verwacht. Dit zorgt voor een
nadeel van €33.000. Op verzoek van de raad zijn adviezen met betrekking tot installatieveiligheid
uitgebracht. Hiervoor waren echter geen middelen beschikbaar gesteld. Daarnaast waren er diverse
onvoorziene onderhoud- en inspectiewerkzaamheden, zoals onderhoudswerkzaamheden aan de
lijngoten in de NIeuwe Kerkstraat. Samen zorgen deze voor een nadeel van €11.000. De rioolheffing
dient conform ons beleid 100% kostendekkend te zijn. De opbrengsten uit de rioolheffing zijn hoger
dan de uitgaven. Na het toerekenen van alle kosten en de daaruit volgende storting in de voorziening
ontstaat er een nadeel van €96.000 op het taakveld riolering.
                                                   120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>7.3 Afval
 (€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte         Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting              2018           2018
                                            2018              2018
                                              (1)               (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                             1.735             1.684           1.999             316 N
 Totale baten                              2.313             2.133           2.465             332 V
 Saldo (lasten minus baten)                 -578              -449            -465              16 V
Er ontstaat een voordeel van €392.000 door een hogere legesinkomst dan verwacht (€88.000).
Daarnaast zijn de ontvangsten vanuit Nedvang voor verpakkingen €270.000 hoger dan begroot. Hier
zit een nabetaling van €169.000 uit 2017 in. Dit voordeel is incidenteel, omdat in de komende jaren de
vergoedingen vanuit Nedvang gaan wijzigen. Daarnaast zijn de vuilverwerkingskosten €34.000 lager
dan begroot. Dit voordeel ontstaat doordat in 2018 voor het eerst gedurende het gehele jaar met de
vierwekelijkse inzameling/verpakkingencontainer gewerkt is.
De leges die mogen worden geheven over afval mogen conform ons beleid maximaal 100%
kostendekkend zijn. De opbrengsten uit de afvalstoffenheffing zijn hoger dan de uitgaven. Na
toerekening van alle lasten wen de daaruit volgende storting in de voorziening resteert er een voordeel
van €16.000.
7.4 Milieubeheer
 (€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte         Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting              2018           2018
                                            2018              2018
                                              (1)               (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                               121               655             548             107 V
 Totale baten                                   0                 0            122             122 V
 Saldo (lasten minus baten)                  121               655             426             229 V
Het verschil is deels opgebouwd uit het nog niet betaald hebben van de deelnamekosten voor de
RUD (€. 140.000) en deels door meevallers in de sfeer van subsidies (€. 102.000). Waarnaast een
aantal incidentele nadelen (€. 13.000)
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
 (€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte         Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting              2018           2018
                                            2018              2018
                                              (1)               (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                               176               310             838             528 N
 Totale baten                                158               209             934             724 V
 Saldo (lasten minus baten)                    18              101             -96             196 V
                                                  121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Het saldo van baten en lasten op de begraafplaats is € 196.000 lager dan begroot. De afwijking wordt
hoofdzakelijk ( € 140.000) veroorzaakt door de vrijval van de voorziening uitgifte eigen graven.
Daarnaast waren er hogere leges, lagere kapitaallasten en lagere onderhoudskosten. De aanleg van
het urnenveld heeft tot extra leges geleid. De onderhoudskosten zijn lager doordat de geplande
werkzaamheden aan de entree zijn opgeschort.
In 2019 worden de werkzaamheden alsnog uitgevoerd in combinatie met de werkzaamheden aan het
beheerdersgebouw en de werkloods. Voor de uitvoering is € 17.500 overgeheveld naar 2019.
De kapitaallasten zijn lager doordat het krediet van het urnenveld ultimo 2017 is overgeheveld naar
2018 en daardoor de afschrijving pas met ingang van 2019 op de exploitatie zal gaan drukken.
8.1 Ruimtelijke ordening
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening           Verschil
                                       begroting        begroting             2018             2018
                                             2018             2018
                                               (1)              (2)              (3)           (3-2)
 Totale lasten                                109              408             369               39 V
 Totale baten                                  28               28               42              14 V
 Saldo (lasten minus baten)                    81              380             327               53 V
Het verschil tussen begrote en gerealiseerde kosten is bijna geheel ontstaan door een onjuiste
doorbelasting van centraal begrote kosten. Zie voor een toelichting hieromtrent paragraaf
Bedrijfsvoering.
8.2 Grondexploitatie
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening           Verschil
                                       begroting        begroting             2018             2018
                                             2018             2018
                                               (1)              (2)              (3)           (3-2)
 Totale lasten                              8.950            9.155           3.075            6.080 V
 Totale baten                               8.687            8.946           3.517            5.429 N
 Saldo (lasten minus baten)                   263              209            -442              650 V
Het voordeel op het taakveld/kostenplaats projectatelier ad € 235.000 is ontstaan omdat de kosten
niet budgetneutraal in de begroting 2018 zijn opgenomen.
Nader toegelicht:
     Het volledig doorberekenen van salariskosten van projectmedewerkers aan de projecten. In de
      begroting 2018 is hiermee geen rekening houden. Voordeel € 120.000.
     De doorberekening van overheadkosten aan projecten. In de begroting 2018 is rekening
      gehouden met een gedeeltelijke doorbelasting van overheadkosten. In de nieuwe
      kosten verdeelsystematiek zijn de overheadkosten volledig doorbelast aan projecten. Voordeel €
      115.000.
                                                   122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Het overige saldo ontstaat door de bouwgrondexploitaties. Deze worden toegelicht in de paragraaf
grondbeleid.
8.3 Wonen en bouwen
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting       begroting           2018            2018
                                            2018           2018
                                               (1)            (2)            (3)           (3-2)
 Totale lasten                                122            844            857              13 N
 Totale baten                                 435            438            778             340 V
 Saldo (lasten minus baten)                  -313            406              79            327 V
De vanaf 1 juli geldende verplichting om aardgasloos te bouwen levert een incidenteel voordeel op
leges voor de omgevingsvergunning bouw van 338.000. Daardoor hebben mensen nog voor 1 juli een
vergunning aangevraagd om nog met gas te kunnen bouwen. Daar staat tegenover dat in verband
daarmee ook meer advies nodig was, wat een nadeel opleverde van 20.000.
                                                   123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Programma Meedoen in Borne
 (x € 1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                        begroting       begroting             2018           2018
                                              2018           2018                            (3-2)
                                                (1)            (2)              (3)
 Totale lasten                             26.403          31.206          31.981             775 N
 Totale baten                                6.117          6.308            7.231            923 V
 Saldo (lasten minus baten)                20.286          24.898          24.750             148 V
4.1 Openbaar basisonderwijs
 (€ x1.000)                             Primitieve    Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                        begroting       begroting             2018           2018
                                              2018           2018
                                                (1)            (2)              (3)          (3-2)
 Totale lasten                                 223            319              347             28 N
 Totale baten                                     6              6              19             13 V
 Saldo (lasten minus baten)                    217            313              328             15 N
4.2 Onderwijshuisvesting
 (€ x1.000)                             Primitieve    Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                        begroting       begroting             2018           2018
                                              2018           2018
                                                (1)            (2)              (3)          (3-2)
 Totale lasten                               1.437          1.570            1.402            168 V
 Totale baten                                   94            138              145               7 V
 Saldo (lasten minus baten)                  1.343          1.432            1.257            175 V
In de actuele begroting 2018 is nog een dotatie opgenomen van € 61.000 (groot) onderhoud
onderwijshuisvesting. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2016 is besloten de voorziening op te
heffen. Hierdoor is een dotatie niet langer aan de orde.
Daarnaast wordt een significant deel van de afwijking veroorzaakt door het verlagen van de rente over
de kapitaallasten. Op grond van de BBV wet- en regelgeving is de rente vastgesteld op een lager
percentage dan waarvan in de begroting is uitgegaan.
Het restant bestaat uit een opeenstapeling van kleine verschillen in onder andere salariskosten en
verzekeringspremies.
                                                    124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
 (€ x1.000)                            Primitieve      Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting         begroting            2018           2018
                                             2018             2018
                                                 (1)            (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                                 616             747             764              16 N
 Totale baten                                    79             99              80              19 N
 Saldo (lasten minus baten)                    537             649             684              35 N
Het verschil wordt verklaard door hogere lasten voor de inzet van leerplicht en vroeg signalering van
taalachterstanden bij 5 jarigen.
Verder zijn er bij de doorbelasting van centraal begrote kosten enige onbedoelde effecten ontstaan.
Zie voor een toelichting hieromtrent paragraaf Bedrijfsvoering.
5.1 Sportbeleid en activering
 (€ x1.000)                            Primitieve      Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting         begroting            2018           2018
                                             2018             2018
                                                 (1)            (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                                   78            432             457              25 N
 Totale baten                                      0           148             153                5 V
 Saldo (lasten minus baten)                      78            284             304              19 N
5.2 Sportaccommodaties
 (€ x1.000)                            Primitieve      Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting         begroting            2018           2018
                                             2018             2018
                                                 (1)            (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                              1.816            2.259           2.185              74 V
 Totale baten                                  514             516             598              82 V
 Saldo (lasten minus baten)                 1.302            1.743           1.586             156 V
Veel grote onderhoudswerkzaamheden, welke gepland stonden voor sportcomplex 't Wooldrik, zijn
niet uitgevoerd. Dit in afwachting van project 't Wooldrik.
Ook bij sportcomplex Wensinkhof zijn een aantal onderhoudswerkzaamheden uitgesteld tot 2019-
2020. Dit omdat er nog geen directe aanleiding was om zaken te vervangen.
                                                     125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
 (€ x1.000)                             Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                         begroting       begroting            2018             2018
                                               2018           2018
                                                 (1)            (2)             (3)            (3-2)
 Totale lasten                                1.653          2.613           1.730              882 V
 Totale baten                                    58             58              54                 4 N
 Saldo (lasten minus baten)                   1.595          2.555           1.676              879 V
De gemeente draagt de vaste (kapitaal-)lasten van het Kulturhus. Naast deze bijdrage in natura stelt
de gemeente ook een subsidie beschikbaar. Het totaal van de lump sum subsidie en de kapitaallasten
bedraagt circa € 1,5 miljoen. Tijdens het opstellen van de begroting 2018 is, vooruitlopend op het
vaststellen van een verdeelsleutel, 50% geraamd als toerekening aan 'Samenkracht en
burgerparticipatie'.
Gedurende het jaar 2018 is een nadere analyse uitgevoerd op de financiën van het Kulturhus en de
toerekening aan de afzonderlijke taakvelden. Dit heeft er toe geleid dat 25% in plaats van 50% van de
lasten hierop is verantwoord. Dit leidt tot een voordeel van € 375.000
De lasten voor cliëntondersteuning (€ 109.000) zijn niet verantwoord binnen dit taakveld, maar binnen
taakveld 6.71 ((Maatwerkdienstverlening 18+).
Voor het planmatig groot onderhoud aan het onroerend goed dat verhuurd wordt aan kinderopvang
was € 100.000 begroot. We hebben dit niet in uitvoering genomen.
De start van de trajecten uit de transformatieagenda kost meer tijd dan verwacht. Het jaar 2018 is
gebruikt voor de oriëntatiefase van diverse onderdelen. Daarom heeft overheveling van het bedrag
van € 240.000 naar 2019 plaatsgevonden.
Het resterende verschil van € 55.000 betreft afrondingsverschillen op diverse posten binnen dit
taakveld.
6.3 Inkomensregelingen
 (€ x1.000)                             Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                         begroting       begroting            2018             2018
                                               2018           2018
                                                 (1)            (2)             (3)            (3-2)
 Totale lasten                                7.075          7.481           8.242              762 N
 Totale baten                                 4.955          5.010           5.720              710 V
 Saldo (lasten minus baten)                   2.120          2.471           2.522               52 N
De lagere baten worden veroorzaakt doordat voor 2018 nog de jaarlijkse € 400.000 SMS
trekkingsrechten waren begroot. Na de juridische afwikkeling van dit dossier konden die baten niet
meer gerealiseerd worden.Deze tegenvaller wordt voor circa € 225.000 gecompenseerd door een
positieve bijstelling van de specifieke gebundelde uitkering (BUIG budget).
De uitgaven voor bijstandsuitkeringen vielen circa € 300.000 lager uit dan begroot. Dit sluit aan op de
nationale trend van dalende bijstandsgerechtigden als gevolg van de aantrekkende economie. Deze
                                                     126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>meevaller werd voor circa € 115.000 gedempt door de advieskosten die gemaakt zijn voor de
juridische bijstand in het SMS geschil met de gemeente Hengelo.
6.4 Begeleide participatie
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening        Verschil
                                       begroting        begroting               2018         2018
                                             2018              2018
                                                (1)              (2)              (3)        (3-2)
 Totale lasten                              2.897             2.849            2.742          107 V
 Totale baten                                     0                0                0            0 V
 Saldo (lasten minus baten)                 2.897             2.849            2.742          107 V
Een deel van het ontvangen participatiebudget is door het Rijk gelabeld als WSW 'oude stijl'. Deze
component wordt 1:1 doorgesluisd naar SWB. De doorsluizing wordt als last in dit taakveld
verantwoord.
De begroting 2018 was gebaseerd op de meicirculaire 2016. In de meicirculaire 2018 is het
participatiebudget aangepast met als gevolg dat Borne € 107.000 minder heeft ontvangen. Als gevolg
van de 1:1 doorsluizing leidt een lagere uitkering ook tot lagere lasten op dit taakveld.
6.5 Arbeidsparticipatie
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening        Verschil
                                       begroting        begroting               2018         2018
                                             2018              2018
                                                (1)              (2)              (3)        (3-2)
 Totale lasten                                301               348              287           61 V
 Totale baten                                     1                0                3            3 V
 Saldo (lasten minus baten)                   300               348              284           64 V
Voor 2018 zijn op lump sum basis 50 ontwikkeltrajecten bij het SWB ingekocht ten behoeve van re-
integratie. In combinatie met de bijdrage aan het Werkplein ontstaat een overschrijding van € 30.000.
De onderbesteding op het taakveld wordt veroorzaakt door minder aanvragen voor individuele
studietoeslag en minder inzet van de (begrote) begeleiding en job-coachingkosten.
6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening        Verschil
                                       begroting        begroting               2018         2018
                                             2018              2018
                                                (1)              (2)              (3)        (3-2)
 Totale lasten                              1.181             1.608            1.302          306 V
 Totale baten                                 110                15               23             8 V
 Saldo (lasten minus baten)                 1.071             1.593            1.279          314 V
Binnen dit taakveld worden de woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en hulpmiddelen belast.
                                                    127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>In het voorgaande jaar heeft de gemeente Borne het onderhoud en reparatie van de elektrische
deuropeners (>100 stuks) overgedragen aan de woningcorporatieWelbions. Dit heeft een besparing
opgeleverd van 80.000 ten opzichte van voorgaande jaren. De vervoerskosten voor 2018 komen voort
uit reeds bestaande contracten en vastgestelde prijsafspraken. We zien een afname in het aantal
aanvragen voor vervoer, dit geeft een positief saldo van 145.000. Er zijn minder hulpmiddelen
verstrekt waardoor een positief resultaat ontstaat van 35.000.
Verder zijn er bij de doorbelasting van centraal begrote kosten enige onbedoelde effecten ontstaan.
Zie voor een toelichting hieromtrent paragraaf Bedrijfsvoering.
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening           Verschil
                                       begroting        begroting            2018              2018
                                             2018            2018
                                               (1)              (2)            (3)             (3-2)
 Totale lasten                              3.870           4.310           4.500               191 N
 Totale baten                                 300             300             396                 96 V
 Saldo (lasten minus baten)                 3.570           4.010           4.104                 94 N
Binnen dit taakveld worden de lasten voor de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning,
begeleiding en dagbesteding verantwoord. De verplichte tariefsverhoging (CAO-afspraken en
hanteren van een reële kostprijs) voor huishoudelijke ondersteuning is niet per 1 april 2018
doorgevoerd, maar vanaf 1 januari 2019. Over 2018 is een eenmalige compensatie aan aanbieders
betaald. Hierdoor is er een overschot van 600.000 op huishoudelijke ondersteuning. Er is een
toename van het aantal inwoners met begeleiding en dagbesteding van 10%. Dit betekent een nadeel
van ruim 150.000. Overige kosten die ten laste van dit taakveld zijn gebracht zijn de collectieve
zorgverzekering voor Menzis (216.000), cliëntondersteuning (109.000), ingehuurd Wmo-personeel
(220.000) en diverse kleinere posten waaronder diverse doorbelastingen (44.000). Hiervoor waren
geen baten binnen dit taakveld opgenomen. Doordat er meer inwoners gebruik hebben gemaakt van
huishoudelijke ondersteuning en begeleiding, zijn er extra baten van 45.000 aan eigen bijdragen
ontvangen.
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening           Verschil
                                       begroting        begroting            2018              2018
                                             2018            2018
                                               (1)              (2)            (3)             (3-2)
 Totale lasten                              4.301           5.127           6.409             1.282 N
 Totale baten                                    0              19              39                21 V
 Saldo (lasten minus baten)                 4.301           5.108           6.370             1.261 N
Het budget voor jeugdhulp is ruim overschreden. Zoals dat ook voor de Wmo geldt, was de reguliere
formatie voor jeugdhulp niet toereikend. Er is extra menskracht ingehuurd. De hiermee gepaard
gaande kosten bedroegen € 220.000,--.In 2018 is een bedrag van € 100.000 betaald voor nota's die
betrekking hadden op 2016 en 2017.
                                                   128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Het was in 2018 noodzakelijk voor 4 jongeren verblijf- en behandeltrajecten in te zetten. Een dergelijk
traject kost ruim € 100.000,-- per jongere per jaar. Deze trajecten zijn zowel ingezet via het
gedwongen kader (uitspraak kinderbeschermingsmaatregel) als vanuit de gemeentelijke toegang. In
de begroting was rekening gehouden met 2 van deze trajecten.
Uit de startanalyse Twentse jeugdzorg komt naar voren dat de uitgaven over 2018 voor jeugdhulp in
Twente met 26% zijn gestegen ten opzichte van 2017.
Dit is ook het geval in deze gemeente.
Er is een overschot op het budget preventief jeugdbeleid van € 100.000. Dit komt omdat kosten voor
Veilig Thuis Twente in 2018 zijn verantwoord onder de WMO, geëscaleerde zorg.
Aanvullend wordt opgemerkt dat door zorgvuldige controle van alle ingediende zorgaanvragen van
zorgaanbieders, die via de externe verwijzers jeugdhulp verlenen, ingediende aanvragen tot een
bedrag van € 531.000 niet zijn toegekend. Redenen van afwijzing waren dubbele zorgtrajecten,
combinaties van zorgtrajecten die niet mogelijk zijn en aanvragen die bij een andere gemeente
hadden moeten worden gedaan in verband met het woonplaatsbeginsel. De gemeente waarin de
gezaghebbende ouders wonen is namelijk verantwoordelijk voor het betalen van de jeugdhulp. Als er
sprake is van een voogdijmaatregel dan moet de gemeente betalen waarin de jongere daadwerkelijk
verblijft.
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting              2018            2018
                                             2018             2018
                                                (1)             (2)               (3)          (3-2)
 Totale lasten                                110              255               267             12 N
 Totale baten                                     0               0                 0              0 V
 Saldo (lasten minus baten)                   110              255               267             12 N
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
 (€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte         Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting              2018            2018
                                             2018             2018
                                                (1)             (2)               (3)          (3-2)
 Totale lasten                                125              530               602             72 N
 Totale baten                                     0               0                 0              0 V
 Saldo (lasten minus baten)                   125              530               602             72 N
De kinderrechter bepaalt of er een kinderbeschermingsmaatregel komt. De gecertificeerde instellingen
(=G.I.'s) voeren de kinderbeschermingsmaatregelen uit. De G.I.'s bepalen welke zorg ingezet moet
worden. De gemeente moet de kosten van die gedwongen hulpverlening betalen. De kosten van de
zorg die via het gedwongen kader is ingezet, worden verantwoord op de kostenplaats maatwerk 18 -.
Op deze de kostenplaats zijn de kosten van de begeleiding van de G.I's verantwoord.Dit is de
begeleiding die de voogden aan de gezinnen biedt waarvoor een kinderbeschermingsmaatregel is
uitgesproken en de begeleiding aan pleeggezinnen, waar kinderen zijn geplaatst met een
kinderbeschermingsmaatregel. Er zijn in 2018 meer trajecten via het gedwongen kader ingezet en er
                                                    129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>zijn nog declaraties van begeleidingstrajecten ingediend die betrekking hadden op 2017. Hierdoor is er
een overschrijding op dit budget ontstaan.
7.1 Volksgezondheid
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting            2018           2018
                                            2018            2018
                                              (1)              (2)            (3)          (3-2)
Totale lasten                                723              759            744             15 V
Totale baten                                    0                0              0              0 V
Saldo (lasten minus baten)                   723              759            744             15 V
                                                  130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Programma Mooi Borne
 (x € 1.000)                           Primitieve    Bijgewerkte        Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting            2018            2018
                                             2018            2018                             (3-2)
                                               (1)             (2)              (3)
 Totale lasten                              2.793           3.435           3.600              165 N
 Totale baten                                  12             229              233                4 V
 Saldo (lasten minus baten)                 2.782           3.206           3.367              161 N
3.4 Economische promotie
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting            2018            2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)              (3)           (3-2)
 Totale lasten                                 85             168              135              33 V
 Totale baten                                  10              10               10                1 N
 Saldo (lasten minus baten)                    75             158              125              32 V
Geen opmerkingen. (personeel)
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting            2018            2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)              (3)           (3-2)
 Totale lasten                                424             424              574             150 N
 Totale baten                                    0               0                0               0 V
 Saldo (lasten minus baten)                   424             424              574             150 N
De gemeente draagt de vaste (kapitaal-)lasten van het Kulturhus. Naast deze bijdrage in natura stelt
de gemeente ook een subsidie beschikbaar. Het totaal van de lump sum subsidie en de kapitaallasten
bedraagt circa € 1,5 miljoen. Tijdens het opstellen van de begroting 2018 is, vooruitlopend op het
vaststellen van een verdeelsleutel, 20% geraamd als toerekening aan cultuur.
Gedurende het jaar 2018 is een nadere analyse uitgevoerd op de financiën van het Kulturhus en de
toerekening aan de afzonderlijke taakvelden. Dit heeft er toe geleid dat 35% in plaats van 20% van de
lasten aan cultuur is toegerekend. Dit zorgt voor een nadeel van € 225.000. In combinatie met de
onderbesteding van de waarderingssubsidies met een bedrag van € 75.000 is hiermee het verschil
volledig verklaard.
                                                   131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>5.4 Musea
(€ x1.000)                        Primitieve      Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                   begroting        begroting            2018            2018
                                         2018            2018
                                           (1)             (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                              50              50              51                1 N
Totale baten                                 0               0               0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                 50              50              51                1 N
5.5 Cultureel erfgoed
(€ x1.000)                        Primitieve      Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                   begroting        begroting            2018            2018
                                         2018            2018
                                           (1)             (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                              42              73              76                3 N
Totale baten                                 1               1               0               0 N
Saldo (lasten minus baten)                 42              73              76                3 N
5.6 Media
(€ x1.000)                        Primitieve      Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                   begroting        begroting            2018            2018
                                         2018            2018
                                           (1)             (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                             409             409             414                5 N
Totale baten                                 0               0               0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                409             409             414                5 N
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
(€ x1.000)                        Primitieve      Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                   begroting        begroting            2018            2018
                                         2018            2018
                                           (1)             (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                           1.784           2.311           2.350              39 N
Totale baten                                 1            219             223                5 V
Saldo (lasten minus baten)              1.783           2.092           2.126              34 N
Het budget onderhoud bomen is overschreden met € 68.000. Dit heeft enerzijds te maken met extra
werkzaamheden als gevolg van de storm in januari 2018 (€ 30.000). Anderzijds hebben in 2018 extra
onderhoudswerkzaamheden plaats gevonden voortkomend uit de boomveiligheidscontroles (€
28.000). Met deze werkzaamheden is achterstallig onderhoud met betrekking tot bomen weggewerkt.
                                               132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Onderhoudswerkzaamheden aan de Groene Poort zijn structureel van aard. De lasten zijn incidenteel
begroot t/m 2017. Dit betekent een overschrijding van € 26.000 in 2018. Daarnaast ontstaat er een
voordeel van € 15.000. Dit betreft het saldo van nog te realiseren inkomsten en uitgaven door
verplaatsing van het Spookhuis in Hertme.
Een hogere doorbelasting dan begroot lijdt tot een nadeel van €83.000 op het personeel, dit wordt
centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast is er in 2018 incidenteel €290.000
beschikbaar gesteld voor de agenda van Twente, hier is €170.000 uitgegeven, per saldo een voordeel
van €120.000. Op diverse posten zijn kleine overschotten gerealiseerd, per saldo €8.000. Dit lijdt in
totaal tot een nadeel van €34.000 op het taakveld Openbaar groen.
                                                   133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Programma Borne Werkt
(x € 1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting       begroting           2018             2018
                                            2018            2018                            (3-2)
                                               (1)            (2)            (3)
Totale lasten                              2.026           2.742          3.327              585 N
Totale baten                                   68             69            174              106 V
Saldo (lasten minus baten)                 1.958           2.673          3.153              480 N
0.63 Baten parkeerbelasting
(€ x1.000)                             Primitieve    Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting       begroting           2018             2018
                                            2018            2018
                                               (1)            (2)            (3)            (3-2)
Totale lasten                                    0            48             44                 4 V
Totale baten                                   10             10             11                 1 V
Saldo (lasten minus baten)                    -10             38             33                 5 V
2.1 Verkeer en vervoer
(€ x1.000)                             Primitieve    Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                       begroting       begroting           2018             2018
                                            2018            2018
                                               (1)            (2)            (3)            (3-2)
Totale lasten                              1.639           2.132          2.701              570 N
Totale baten                                   26             26            140              114 V
Saldo (lasten minus baten)                 1.613           2.106          2.561              456 N
Het nadeel van €372.000 wordt voor €292.000 veroorzaakt door uitgaven aan de verbindingsweg. Hier
staat een onttrekking uit de reserve tegenover waardoor het per saldo budgetneutraal is verwerkt.
We realiseren een voordeel van €44.000 op het onderhoud van de openbare verlichting. Dit betreft
een incidenteel voordeel doordat we meer hebben vervangen. Hierdoor wordt het krediet
overschreden, maar leidt tot lagere onderhoudslasten.
Daarnaast ontstaat er een nadeel van 80.000 op het onderhoud van de wegen. Dit wordt veroorzaakt
door noodzakelijke reparaties aan asfaltwegen en wegbermen om de veiligheid te kunnen
waarborgen.
                                                   134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>2.2 Parkeren
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018            2018
                                               (1)            (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                                 140            202             201                1 V
Totale baten                                     0              0               0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                    140            202             201                1 V
3.1 Economische ontwikkeling
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018            2018
                                               (1)            (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                                  97            124             159               35 N
Totale baten                                     0              0               0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                     97            124             159               35 N
Bij de doorbelasting van centraal begrote kosten zijn enige onbedoelde effecten ontstaan. Zie voor
een toelichting hieromtrent paragraaf Bedrijfsvoering.
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                      begroting        begroting            2018            2018
                                            2018            2018
                                               (1)            (2)             (3)           (3-2)
Totale lasten                                 150            237             222               14 V
Totale baten                                   32             33              22               10 N
Saldo (lasten minus baten)                    118            204             200                4 V
                                                   135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Programma Beter Borne
 (x € 1.000)                           Primitieve    Bijgewerkte        Rekening         Verschil
                                       begroting        begroting             2018            2018
                                             2018            2018                             (3-2)
                                               (1)              (2)             (3)
 Totale lasten                              1.156           2.114            2.439             325 N
 Totale baten                                 286             396              473              77 V
 Saldo (lasten minus baten)                   870           1.718            1.966             248 N
0.01 Bestuur
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte        Rekening         Verschil
                                       begroting        begroting             2018            2018
                                             2018            2018
                                               (1)              (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                                966           1.415            1.607             192 N
 Totale baten                                    0                0             59              59 V
 Saldo (lasten minus baten)                   966           1.415            1.548             133 N
Het nadeel van €133.000 op Bestuur heeft de volgende oorzaken:
De aanvullende overeenkomst met de accountant voor de controle van de jaarrekening leidt tot een
structurele verhoging van de kosten. Voor 2018 waren deze extra kosten nog niet begroot wat leidt tot
een nadeel op accountantskosten van €18.000 (N)
Door aanpassing van het rechtspositiebesluit zijn de vergoedingen voor raadsleden met ingang van 1
april 2018 gestegen. Omdat deze stijging niet gecompenseerd wordt door het rijk, leidt dit in 2018 tot
een nadeel op loon en sociale premies raad van €46.000 (N)
Door het college zijn niet-begrote kosten gemaakt voor juridische bijstand in procedures voortvloeiend
uit het dossier Burenweg 7-9, een nadeel op de advieskosten college van €52.000 (N).
De rekenrente voor pensioenen is verhoogd (autonoom) waardoor de voorziening voor pensioenen
(voorziening APPA) met €110.000 moet worden verhoogd. Uit dezelfde voorziening is in 2018 voor
€34.000 aan pensioenen uitgekeerd. Per saldo leidt dit tot een toevoeging van €76.000 (N).
In 2018 heeft Borne gebruik gemaakt van twee trainees, terwijl één trainee was begroot. Dit is een
nadeel op bestuurlijke samenwerking van €35.000 (N).
Het saldo van de overige verschillen bedraagt €9.000 (V).
Verder zijn er bij de doorbelasting van centraal begrote kosten enige onbedoelde effecten ontstaan.
Zie voor een toelichting hieromtrent paragraaf Bedrijfsvoering.
                                                   136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>0.2 Burgerzaken
(€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte         Rekening          Verschil
                                     begroting        begroting              2018            2018
                                          2018              2018
                                              (1)             (2)              (3)            (3-2)
Totale lasten                               190              699              832              133 N
Totale baten                                286              396              414               18 V
Saldo (lasten minus baten)                   -96             303              418              115 N
De afwijking wordt met name veroorzaakt door de geregistreerde doorberekende personeelslasten en
software. Het ontstaan van deze afwijkingen is centraal toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.
                                                  137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Programma Borne Algemeen
 (x € 1.000)                          Primitieve     Bijgewerkte        Rekening           Verschil
                                       begroting       begroting              2018             2018
                                             2018             2018                              (3-2)
                                               (1)              (2)             (3)
 Totale lasten                            19.057           22.361           11.312           11.049 V
 Totale baten                             45.964           58.005           43.030           14.974 N
 Saldo (lasten minus baten)              -26.907          -35.643          -31.719            3.925 N
0.4 Overhead
 (€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte        Rekening           Verschil
                                       begroting       begroting              2018             2018
                                             2018             2018
                                               (1)              (2)             (3)             (3-2)
 Totale lasten                            10.958             6.123           6.272               149 N
 Totale baten                                 814              555             163               392 N
 Saldo (lasten minus baten)               10.144             5.568           6.109               542 N
0.40 Overhead Ondersteuning
 (€ x1.000)                           Primitieve     Bijgewerkte        Rekening           Verschil
                                       begroting       begroting              2018             2018
                                             2018             2018
                                               (1)              (2)             (3)             (3-2)
 Totale lasten                              2.057            2.033           1.720               313 V
 Totale baten                                 155              155              36               119 N
 Saldo (lasten minus baten)                 1.902            1.878           1.684               195 V
Het voordelig resultaat is ontstaan doordat enkele afschrijvingen en rentes lager zijn uitgevallen dan
begroot. Oorzaak ligt deels in BBV regelgeving, er mag maar één renteomslag percentage worden
gebruikt. Op begrotingsbasis hebben we nog met diverse hogere rentepercentages gerekend.
Hierdoor is er een incidenteel voordeel ontstaan in de kapitaallasten. Een andere oorzaak is het
uitstellen van investeringen waardoor de afschrijving nog niet kan starten maar deze wel begroot is.
Andere voordelige resultaten zijn onder andere de advertentiekosten, door meervoudige aanbesteding
van het gemeentenieuws in 2017 is er een voordelig resultaat ontstaan op de advertentiekosten en de
portokosten.
In het najaar 2018 is er geld aangevraagd voor het vernieuwen van de website, de uitgaven hiervoor
worden begin 2019 verwacht. Het budget is meegenomen in de budgetoverheveling.
Naast deze voordelen zijn er ook enkele nadelige effecten, zo is er in 2018 besloten om een
medewerker onder te brengen bij een andere organisatie, dit brengt een eenmalig last met zich mee.
                                                   138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Daarnaast moet conform het BBV alle rente opbrengsten onder treasury verantwoord worden. In de
begroting staan de hypotheekrente opbrengsten nog geraamd onder overhead waardoor hier een
nadeel ontstaat.
0.41 Overhead Directie
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting           2018            2018
                                            2018              2018
                                               (1)              (2)           (3)           (3-2)
Totale lasten                                 445              395           422               27 N
Totale baten                                     0                0           63               63 V
Saldo (lasten minus baten)                    445              395           359               35 V
Het verschil wordt veroorzaakt door diverse elementen. Zo is er op het onderdeel Basis op orde
sprake van een onderschrijding van 75.000 dat is meegenomen in de budgetoverheveling, terwijl
daarnaast onder meer sprake is van budgetoverschrijding mbt de voorbereidingskosten voor het
project Omgevingswet. Per saldo is sprake van een onderschrijding van 35.000.
0.42 Overhead Concernstaf
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening          Verschil
                                       begroting        begroting           2018            2018
                                            2018              2018
                                               (1)              (2)           (3)           (3-2)
Totale lasten                              3.231             3.302         3.648             346 N
Totale baten                                     0                0           11               11 V
Saldo (lasten minus baten)                 3.231             3.302         3.637             335 N
Het resultaat is deels ontstaan door voordelig resultaat op de personeelskosten. Het voordeel wordt
verklaard door een mis van afwijkingen zoals een dubbel begroot bedrag in salariskosten 2018, kosten
voor vervanging ziekte, inhuur op vacatureruimte en ontvangsten voor inzet in projecten.
Daarnaast is er ten onrechte een overhead last begroot op bestuur, in werkelijkheid wordt deze niet
doorbelast waardoor er een nadeel ontstaat.
Ook in de accountantskosten ontstaat een nadeel, dit als gevolg van aanvullende accountantskosten
voor de controle jaarrekening 2017. De extra kosten betreffen meerwerk wegens niet conform
overeenkomst kwalitatief goed opgeleverde stukken. Eerder zijn deze al toegelicht in de evaluatie op
de jaarrekening 2017.
                                                   139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>0.43 Overhead Projectbureau
(€ x1.000)                           Primitieve      Bijgewerkte       Rekening        Verschil
                                      begroting        begroting            2018           2018
                                            2018            2018
                                              (1)              (2)            (3)          (3-2)
Totale lasten                                 98                 0              0               0 N
Totale baten                                 259                 0              0               0 V
Saldo (lasten minus baten)                  -161                 0              0               0 N
0.44 Overhead Grondgebied
(€ x1.000)                           Primitieve      Bijgewerkte       Rekening        Verschil
                                      begroting        begroting            2018           2018
                                            2018            2018
                                              (1)              (2)            (3)          (3-2)
Totale lasten                              2.670              140            264             124 N
Totale baten                                 400              400              44            356 N
Saldo (lasten minus baten)                 2.270             -260            220             480 N
Dit nadeel betreft met name personeel. Enerzijds is er een managementtaakstelling op het personeel.
Zodra er geen projecten meer zijn dient de taakstelling te worden gerealiseerd.
Daarnaast zijn er minder uren doorbelast naar projecten door vertragingen, hierop was al wel op
geanticipeerd door vervanging in te huren.
0.45 Overhead Inwoners
(€ x1.000)                           Primitieve      Bijgewerkte       Rekening        Verschil
                                      begroting        begroting            2018           2018
                                            2018            2018
                                              (1)              (2)            (3)          (3-2)
Totale lasten                              2.458              253            218              35 V
Totale baten                                    0                0             10             10 V
Saldo (lasten minus baten)                 2.458              253            209              44 V
Als gevolg van intern doorberekende kosten en inkomsten naar aanleiding van uitkering WAZO
(zwangerschap) is er een voordelig saldo op de personeelskosten.
Naast deze voordelen zijn er ook enkele nadelige effecten waaronder het onder brengen van een
medewerker bij een andere organisatie, dit brengt een eenmalige extra last met zich mee.
                                                  140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>0.5 Treasury
 (€ x1.000)                             Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                         begroting       begroting            2018            2018
                                              2018            2018
                                                (1)             (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                               5.637           5.647            -497           6.143 V
 Totale baten                                8.672           8.672           1.712           6.961 N
 Saldo (lasten minus baten)                 -3.035          -3.026          -2.208             817 N
Er is een nadeel gerealiseerd van € 817.000. De belangrijkste verklaringen zijn:
      ·   Rente langlopende geldleningen € 100.000 N
          Dit nadeel wordt veroorzaakt doordat de rentelast van een nieuw aangetrokken langlopende
          geldlening in 2017 niet was opgenomen ten tijde van het realiseren van de begroting.
      ·   Deelnemingen € 165.000 N
          Op basis van de BBV-voorschriften moesten oude activa worden afgeboekt (€ 310.000 N) en
          vond een correctie van een boekwaarde plaats (€ 79.000 N). Daartegenover staat een
          voordeel van € 260.000, omdat er meer dividend is uitgekeerd dan verwacht (o.a BNG,
          Twence en Twente Milieu).
      ·   Renteopbrengst De Veldkamp € 245.000 V
          De jaarlijkse vergoeding van de gemeente Hengelo voor het rentenadeel inzake de
          Grondexploitaties is niet begroot
      ·   Renteopbrengst kasgeldleningen, hypotheken en startersleningen € 120.000 V
      ·   Toegerekende rente € 915.000 N
          Op taakveld treasury wordt het totaal van de toegerekende rente over de investeringen en
          grondexploitaties als opbrengst verantwoord (€ 3.085.000). Door gewijzigde BBV regelgeving
          mag alleen de werkelijke rente, rekening houdend met de verhouding vreemd
          vermogen/totaal vermogen, worden toegerekend aan de grondexploitatie. In de begroting is
          hier geen rekening mee gehouden. Hier tegenover staat overigens wel een positief effect van
          dezelfde omvang op de grondexploitaties, echter wordt dit over meerdere jaren pas bereikt.
0.61 OZB woningen
 (€ x1.000)                             Primitieve     Bijgewerkte      Rekening          Verschil
                                         begroting       begroting            2018            2018
                                              2018            2018
                                                (1)             (2)             (3)           (3-2)
 Totale lasten                                 347             149             178              29 N
 Totale baten                                3.526           3.554           3.491              63 N
 Saldo (lasten minus baten)                 -3.179          -3.405          -3.313              93 N
De Waarderingskamer heeft het besluit genomen om alle gemeenten en uitvoeringsorganisaties met
een overgangstermijn van vijf jaar (vóór 1 januari 2022) de woningen verplicht te laten waarderen op
basis van de gebruiksoppervlakte. Een van de redenen is dat dit beter aansluit bij de door de overheid
ingerichte basisregistraties.
Dit heeft geleid tot éénmalige extra kosten die het GBT voor Borne heeft moeten maken van € 87.500
die gespreid over drie jaren bij ons in rekening zijn/worden gebracht.
Ten aanzien van de opbrengst wordt een totaalbedrag geraamd gebaseerd op de verwachte
areaalontwikkelingen, raadsbesluiten met betrekking tot tariefontwikkeling, kwijtscheldingen en
                                                    141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>oninbaar. In combinatie met het taakveld OZB-niet woningen is de totale opbrengst nagenoeg wel
gerealiseerd.
0.62 OZB niet woningen
(€ x1.000)                           Primitieve    Bijgewerkte          Rekening          Verschil
                                     begroting        begroting               2018           2018
                                           2018              2018
                                             (1)               (2)              (3)           (3-2)
Totale lasten                                  0               30               32                2 N
Totale baten                              1.748             1.709            1.750              41 V
Saldo (lasten minus baten)               -1.748           -1.679            -1.718              39 V
Ten aanzien van de opbrengst wordt een totaalbedrag geraamd gebaseerd op de verwachte
areaalontwikkelingen, raadsbesluiten met betrekking tot tariefontwikkeling, kwijtscheldingen en
oninbaar. In combinatie met het taakveld OZB-woningen is de totale opbrengst nagenoeg wel
gerealiseerd.
0.64 Belastingen overig
(€ x1.000)                           Primitieve    Bijgewerkte          Rekening          Verschil
                                     begroting        begroting               2018           2018
                                           2018              2018
                                             (1)               (2)              (3)           (3-2)
Totale lasten                                  0               68               67                1 V
Totale baten                                272               273              262              11 N
Saldo (lasten minus baten)                 -272              -205             -195              10 N
0.70 Algemene uitk. en overige uitk.
(€ x1.000)                           Primitieve    Bijgewerkte          Rekening          Verschil
                                     begroting        begroting               2018           2018
                                           2018              2018
                                             (1)               (2)              (3)           (3-2)
Totale lasten                                  0               26                 0             26 V
Totale baten                             28.201           29.970           29.855              115 N
Saldo (lasten minus baten)              -28.201          -29.944          -29.855               89 N
De raming van de algemene uitkering gemeentefonds en overige uitkeringen is gebaseerd op de
meicirculaire gemeentefonds 2018. Het nadeel van totaal € 89.000 ontstaat door de effecten uit de
september- en decembercirculaire 2018 (€ 257.000 nadeel)
met name veroorzaakt door een lager accres en het plafond BTW-compensatiefonds, en de
verrekeningen uit 2016 en 2017 (€ 15.000 voordeel).
Daarnaast krijgen centrumgemeenten middelen voor beschermd wonen vanuit het gemeentefonds.
Omdat centrumgemeente Enschede een deel van deze middelen niet nodig heeft gehad is eind 2018
het restant naar de betreffende Twentse gemeenten overgemaakt (€ 153.000 voordeel).
                                                 142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>0.8 Overige baten en lasten
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting             2018           2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)             (3)          (3-2)
Totale lasten                                  38            -909              24             933 N
Totale baten                                  153              93                0             93 N
Saldo (lasten minus baten)                   -115         -1.002               24          1.026 N
Het nadeel van € 1.087.000 wordt veroorzaakt doordat een aantal stelposten (deels) niet zijn ingezet,
dan wel dat de verantwoording op andere taakvelden in de rekening is verwerkt:
- Post onvoorzien (€ 63.000 voordeel).
- Stelpost autonome groei (€ 82.000 voordeel).
- Stelpost loon- en prijscompensatie voor CAO-stijging salarissen en prijsverhogingen op de
  taakvelden (€ 203.000 nadeel).
- Taakstelling stelpost sociaal domein (€ 1.067.000 nadeel).
- Saldo Bestuursrapportage 2018 (€ 56.000 voordeel).
- Stelpost vervangingsinvesteringen (€ 94.000 voordeel).
- Stelpost compensatie personele capaciteit afdeling grondgebied vanwege inzet projecten
  (€ 92.500 nadeel).
- Overige posten waaronder ambtsjubilea en stelpost schulden en armoede (€ 19.500 nadeel).
0.9 Vennootschapsbelasting
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting             2018           2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)             (3)          (3-2)
Totale lasten
Totale baten
Saldo (lasten minus baten)
0.10 Mutaties reserves
(€ x1.000)                            Primitieve     Bijgewerkte       Rekening         Verschil
                                       begroting       begroting             2018           2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)             (3)          (3-2)
Totale lasten                               2.077          4.992            5.235             244 N
Totale baten                                2.578          7.077            5.799          1.279 N
Saldo (lasten minus baten)                   -501         -2.085             -563          1.522 N
                                                   143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Het nadeel van 1.522k is ontstaan door:
1. Door een administratief technische fout is een onttrekking uit de voorziening riolering begroot in de
exploitatie (1.008k N).
2. Er is een te lage dotatie begroot voor bespaarde rente (403k N).
3. Er is minder (groot) onderhoud gepleegd aan de gemeentelijke gebouwen dan in de
onderhoudsplanning was opgenomen. Dit heeft geleid tot een lagere onttrekking uit de reserve
egalisatie onderhoud (165k N).
4. Aan de reserve bovenwijkse voorzieningen is een toevoeging begroot van € 107.054. Van de BBV
mag de reserve niet meer via de GREX gevoed worden 107k V).
5. Overige verschillen (hoofdzakelijk door verschuivingen in kapitaallasten) 53k N.
0.11 Resultaat van rek Baten en lasten
 (€ x1.000)                            Primitieve    Bijgewerkte         Rekening           Verschil
                                       begroting        begroting             2018             2018
                                             2018            2018
                                               (1)             (2)              (3)            (3-2)
 Totale lasten                                   0          6.237                 0           6.237 V
 Totale baten                                    0          6.102                 0           6.102 N
 Saldo (lasten minus baten)                      0            135                 0             135 V
Het voordelige saldo van € 135.000 is het begrotingssaldo na de eerste wijziging 2018.
Volgens BBV is het niet toegestaan om de resultaatbestemming van 2017 te verwerken in de baten en
lasten. Deze baten en lasten (ruim 6 miljoen euro), die wel begroot waren, zijn dan ook niet verwerkt in
de exploitatie, maar rechtstreeks op de balans verwerkt.
Na vaststelling van de jaarrekening 2018 wordt het rekeningresultaat via een slotboeking op dit
taakveld verantwoord.
                                                   144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Incidentele baten en lasten
Overzicht van incidentele baten en
lasten
In deze jaarrekening zijn zowel de incidentele als structurele baten en lasten opgenomen. In onderstaande tabel zijn de
incidentele baten en lasten , gerubriceerd per programma, weergegeven. Onder incidentele baten en lasten moeten
worden verstaan alle baten en lasten die eenmalig in 2018 (tot max. 4 jaar) zijn opgetreden en verantwoord en dus (naar
verwachting) niet opnieuw zullen optreden in latere jaren.
                                                         145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>146</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
                                                          resultaat-
                                                         bestemming
      Jaarrekening 2018                                     2017                   TOEVOEGINGEN                        ONTTREKKINGEN
                                                                           rente            overig        kapitaallasten         overig
                                                                       I/S           I/S              I/S                I/S                I/S
P6    Algemene reserve                                        -376.761  I
P6    Reserve beleidsontwikkeling                              729.652  I  1.263.640  S                                           3.468.806   I
P1    Algemene reserve grondexploitatie                       -955.466  I    502.022  S
P2    Reserve gezondheidscentrum                                              20.090  S
P1    Reserve landelijk gebied                                                                                     5.417  S
P2    Reserve sportvelden BM/renovatie 't Wooldrik                                                              136.530   S
P6    Reserve kleine vervangingsinvesteringen
P6    Reserve nog te realiseren nieuw beleid exploitatie                                      917.000   I                           308.500   I
P6    Reserve nog te realiseren nieuw beleid kredieten                                      1.646.950   I         18.968  S
P6    Reserve E-dienstverlening                                                                                   66.688  S          42.000   I
P6    Reserve budgetoverheveling                               696.906  I                                                           696.906   I
P3    Reserve egalisatie onderhoud                                                             51.360   I                            10.556   I
P2    Reserve de Veste                                                                        456.000   I       468.120   S
P4    Reserve verbindingsweg met ondertunneling spoor                                         378.300   I                           282.607   I
P2    Reserve decentralisaties Sociaal Domein               -2.044.010  I                                                           293.500   I
P6    Reserve Totaalvisie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Balans per 31 december 2018
ACTIVA
                           Bedragen x € 1.000                    31 december 2018     31 december 2017
Vaste activa
Immateriele vaste activa:                                                           0                    0
Materiële vaste activa:                                                        49.074               48.513
* Investeringen met economisch nut                                36.897               37.495
* Investeringen met economisch nut waarvoor ter bestrijding         6.097                5.774
van de kosten een heffing kan worden geheven
* Investeringen in openbare ruimte maatsch.nut                      6.081                5.245
Financiële
vaste activa:                                                                   3.193                4.033
* Kapitaalverstrekkingen aan:
                 - deelnemingen                                       287                  604
                 - gemeenschappelijke regelingen                       41                   76
* Leningen aan:
                 - woningbouwcorporaties                                0                    0
                 - deelnemingen                                       335                  447
* Overige langlopende leningen u/g                                  2.455                2.753
* Overige uitzettingen                                                 76                  154
                            Totaal vaste activa                                52.266               52.546
Vlottende activa
Voorraden:                                                                     75.270               77.215
* Onderhanden werk
                 - bouwgronden in exploitatie                     75.270               77.215
Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jr.:
* Vorderingen                                                                   2.667                3.381
                 - vorderingen op openb. lichamen                     498                1.369
                 - overige vorderingen                              2.169                2.012
Liquide middelen                                                                   50                   52
                 - kas                                                  3                    5
                 - bank                                                47                   46
Overlopende activa                                                              7.066                9.366
- de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen
nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door
voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel    5.494                3.385
- overige nog te ontvangen bedragen, en de vooruitbetaalde
bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen           1.572                5.981
                          Totaal vlottende activa                              85.054               90.015
                         Totaal generaal activa                               137.320              142.560
                                                             148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>PASSIVA
                            Bedragen x € 1.000                       31 december 2018     31 december 2017
Vaste passiva
Eigen vermogen                                                                     35.231               37.616
* Reserves:
                  - algemene reserve                                  14.927               17.232
                  - overige bestemmingsreserves                       22.126               22.334
* Gerealiseerde resultaat                                              -1.822               -1.950
Voorzieningen:                                                                     10.097               11.274
                  - voor verplichtingen en risico's                     1.695                1.619
                  - voor middelen van derden                            8.402                9.655
                  - voor egalisering van kosten                             0                    0
Vaste schulden met een rentetyp.lt.> 1 jr.:                                        71.626               75.701
* Onderhandse leningen van:
                  - binnenlandse pensioenfondsen en verz. instel           36                  127
                  - binnenlandse banken en ov. fin. Instellingen      71.506               75.498
                  - waarborgsommen                                          4                    3
* Door derden belegde gelden                                               79                   73
                            Totaal vaste passiva                                  116.954              124.591
Vlottende passiva
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jr.:                   16.314               11.700
* Overige kasgeldleningen                                               9.000                5.000
* Bank- en girosaldi                                                    5.256                2.922
* Overige schulden                                                      2.059                3.778
Overlopende passiva                                                                 4.052                6.269
- verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die
in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering
van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde
verplichtingen van vergelijkbaar volume                                 4.052                6.269
- de van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen
voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek
bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende
begrotingsjaren                                                             0                    0
- overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende
begrotingsjaren komen                                                       0                    0
                          Totaal vlottende passiva                                 20.366               17.969
                         Totaal generaal passiva                                  137.320              142.560
Gewaarborgde geldleningen                                                         108.007              114.657
Garantstellingen                                                                    1.774                1.710
                                                                 149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Overzicht SISA</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>P3224 ministerievan Binnenlandse Zaken en
jätad Koninkrijisrelaties

eh
=

SZW G2 Gebundelde uitkering [Besteding (jaar T) algemene Baten (jaar T) algemene Besteding (jaar T) IOAW Baten (jaar T) IOAW (exclusief |Besteding (jaar T) IOAZ Baten (jaar T) IOAZ (exclusief
op grond van artikel 69 [bijstand bijstand (exclusief Rijk) Rijk) Rijk)
Participatiewet gemeen
tedeel 2018 Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente
Alle gemeenten 1.1 Participatiewet (PW) L1 Participatiewet (PW) 12 Wet inkomensvoorziening |L2 Wet inkomensvoorziening —_{|.3 Wet inkomensvoorziening 1.3 Wet inkomensvoorziening
verantwoorden hier het oudere en gedeeltelijk oudere en gedeeltelijk oudere en gedeeltelijk oudere en gedeeltelijk
gemeentedeel over arbei hikte werkloze |arbei hikte werkloze [arbei ikte gewezen arbeidsongeschikte gewezen
(jaar T), ongeacht of de werknemers (IOAW) werknemers (IOAW) zelfstandigen (IOAZ) zelfstandigen (IOAZ)
gemeente in (jaar T)
geen, enkele of alle Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R
taken heeft uitb d 62/01 Indicatornummer: 62/02 Indicatornummer: 62/03 Indicatornummer: 62/04 Indicatornummer: 62/05 Indicatornummer: 62/06
es Lei |€ 3.893.411 € 71.382 € 469.671 € 117 JE 25.735 € 535
lichaam opgericht op - - - — -
grond van de War. Besteding (jaar T) Bbz 2004 Baten (jaar T) Bbz 2004 Baten (jaar T) WWIK Besteding (jaar T) Baten (jaar T) Volledig zelfstandige
l begi di | begi (exclusief Rijk) | idie ogv art. || idie ogv. art. {uitvoering Ja/Nee
zelfstandigen zelfstandigen 10d Participatiewet 10d Participatiewet (excl. Rijk)
Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente
1.4 Besluit bijstandverlening 1.4 Besluit bijstandverlening 1.6 Wet werk en ink 1.7P p (PW) 1.7 Participatiewet (PW)
zelfstandigen 2004 zelfstandigen 2004 kunstenaars (WWIK)
zelfstandigen) (Bbz 2004) zelfstandigen) (Bbz 2004)
Aard R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle n.v.t
Indicatornummer. G2/07 Indicatornummer. G2/08 Indicatornummer: 62/09 Indicatornummer. G2/ 10 Indicatornummer. 62/11 Indicatornummer G2 / 12
JE 55.487 € 45.058 EO € 198.570 |E 0 Ja
SZW G3 Besluit Besteding (jaar T) Besteding (jaar Baten (jaar T) levensonderhoud (Baten (jaar T) Besteding (jaar T) aan Besteding (jaar T) Bob
ij lening l g ig kapitaah kking (exclusief |gevestigde zelfstandigen kapitaalverstrekking (exclusief [onderzoek als bedoeld in artikel
zelfstandigen 2004 zelfstandigen (exclusief Bob) |Bob) (exclusief Bob) (exclusief Rijk) |Bob) (exclusief Rijk) 56 Bbz 2004 (exclusief Bob)
(exclusief
levensonderhoud Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R
beginnende indicatornummer: G3/01 indicatornummer: G3/02 indicatornummer: G3/03 Indicatormummer: G3 / 04 indicatornummer: G3/05 indicatornummer: G3/06
edeel 2018 |E 70.519 |€ 75.660 |€ 46.151 € 37.133 |E 17.922 EO
ee Baten (jaar T) Bob (exclusief |Besteding (jaar T) aan Volledig zelfstandige uitvoering
Besluit Rijk) uitvoeringskosten Bob als Ja/Nee
hiietandhrarlanina bedoeld in artikel 56 Bbz 2004
Aard controle R Aard controle R Aard controle n.v.t
Indicatornummer. G3/07 Indicatornummer G3/08 Indicatornummer. G3/09
|E 0 EO Ja

</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Toelichting balans
Toelichting op de balans per 31 december
(bedragen x € 1.000)
ACTIVA
VASTE ACTIVA
Vaste (im)materiële activa
De vaste activa bestaat uit de volgende onderdelen:
                                                                                                              2018                   2017
Investeringen met een economisch nut                                                                         36.897                37.495
Investeringen met economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een                                   6.097                 5.774
heffing kan worden geheven
Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut                                               6.081                 5.245
                                                                                                             49.074                48.513
De investeringen met economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde ultimo                                                                                             2018                   2017
Gronden en terreinen                                                                                          2.587                 2.741
Bedrijfsgebouwen                                                                                             29.504                29.773
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                                                                          66                    97
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken met heffing                                                               0                 5.774
Machines, apparaten en installaties                                                                           3.136                 3.084
Overige materiële vaste activa                                                                                1.603                 1.800
                                                                                                             36.897                43.269
Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut weer:
                                Boekwaarde             Her-      Investe-   Desinves-       Afschrij-    Bijdragen   Afwaar- Boekwaarde
                                  01-01-2018   rubricering         ringen     teringen       vingen     van derden  deringen   31-12-2018
Gronden en terreinen                   2.741           -154            119          10           109              0        0        2.587
Bedrijfsgebouwen                      29.773           -173          1.570         537         1.118             11        0       29.504
Grond-, weg- en waterbouw                 97            -27              0           0             5              0        0           66
                                                                      153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Grond-, weg- en waterbouw
heffing                                 5.774        -5.774               0             0            0               0            0              0
Machines, apparaten en
installaties                            3.084            72             304             2          322               0            0          3.136
Overige materiële vaste activa          1.800          -280             182             0           99               0            0          1.603
                                       43.269        -6.334           2.175          549         1.653              11            0         36.897
De investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven, kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde ultimo                                                                                                 2018                        2017
Gronden en terreinen                                                                                               397                           0
Bedrijfsgebouwen                                                                                                    67                           0
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                                                                          5.468                       5.774
Overige materiële vaste activa                                                                                     165                           0
                                                                                                                 6.097                       5.774
Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met economisch nut (heffing) weer:
                                  Boekwaarde           Her-       Investe-     Desinves-      Afschrij-     Bijdragen       Afwaar- Boekwaarde
                                   01-01-2018   rubricering         ringen      teringen       vingen     van derden       deringen    31-12-2018
Gronden en terreinen                         0          251             151             0            5               0            0            397
Bedrijfsgebouwen                             0           70               0             0            4               0            0             67
Grond-, weg- en waterbouw               5.774             0             489             0          306             489            0          5.468
Overige materiële vaste activa               0          213               0             0           47               0            0            165
                                        5.774           534             640             0          362             489            0          6.097
De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.
                                                                            Beschikbaar             Werkelijk besteed                  Cumulatief
                                                                          gesteld krediet                      in 2018           besteed t/m 2018
Uitbreiding 't Iemnschelf (instroompunt Stroom-Esch)                             988.500                      751.654                      751.654
Tijdelijke OHV De Veste                                                          839.950                      616.442                      616.442
Openbare verlichting 2018*                                                       225.000                      270.369                      270.369
Schoolroute de Esch-Iemnschelf**                                                 149.000                      174.947                      174.947
                                                                               2.202.450                    1.813.412                    1.813.412
                                                                       154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>* Toelichting: de overschrijding wodt veroorzaakt door het kunnen verkrijgen van een afgerond werk in de wijk Vogelbuurt.
** Toelichting: de overschrijding komt doordat het tracé moest worden aangepast.
De investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde ultimo                                                                                                      2018                        2017
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                                                                               6.081                        5.245
                                                                                                                      6.081                        5.245
Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek wordt in het verloopoverzicht een scheiding aangebracht tussen
welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek.
De boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut had het volgende verloop:
                                  Boekwaarde             Her-      Investe-      Desinves-       Afschrij-       Bijdragen       Afwaar- Boekwaarde
                                   01-01-2018    rubricering          ringen      teringen          vingen     van derden       deringen    31-12-2018
Maatschappelijk nut vóór 2017
Grond-, weg- en
waterbouwkundig werk                     4.914         -2.642               0             0              81               0            0           2.191
Overige materiële vaste activa               0             16               0             0               1               0            0              15
Subtotaal                                4.914         -2.626               0             0              82               0            0           2.206
Maatschappelijk nut vanaf
2017
Grond-, weg- en
waterbouwkundig werk                       331          2.572           1.015            40              54              59            0           3.765
Overige materiële vaste activa               0             81              29             0               0               0            0             110
Subtotaal                                  331          2.653           1.044            40              54              59            0           3.875
Totaal                                   5.245             27           1.044            40            135               59            0           6.081
De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld.
                                                                              Beschikbaar                Werkelijk besteed                  Cumulatief
                                                                            gesteld krediet                         in 2018           besteed t/m 2018
GRP Hemelwaterzorgplicht
2018                                                                                435.000                        280.783                      280.783
GRP Afvalwaterzorgplicht 2018                                                       500.000                        134.842                      134.842
                                                                                    935.000                        415.625                      415.625
Financiële vaste activa
Het verloop van de financiële vaste activa gedurende het jaar 2018 wordt in onderstaand overzicht weergegeven:
                                                               Boekwaarde          Investe-     Desinves-    Aflossingen/        Afwaar- Boekwaarde
                                                                         155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>                                                               01-01-2018         ringen     teringen afschrijvingen     deringen      31-12-2018
Kapitaalverstrekkingen aan:
Deelnemingen                                                            604             0            0              0          317             287
Gemeenschappelijke
regelingen                                                               76             0            0              0           35              41
Leningen aan:
Woningbouwcorporaties                                                     0             0            0              0            0                0
Deelnemingen                                                            447             0            0            112            0             335
Overige langlopende geldleningen u/g                                  2.753           297            0            596            0           2.455
Overige uitzettingen*                                                   154             0            0              0           78              76
                                                                      4.033           297            0            707          430           3.193
Het aandelenkapitaal van de gemeente Borne is in 2018 volledig geactualiseerd. Een aantal oude activa moest worden afgewaardeerd (totaal 430k) en
er zijn aandelen opgevoerd voor 120k die ten onrechte niet op de balans voorkwamen.
VLOTTENDE ACTIVA
Voorraden
De in de balans opgenomen voorraden worden uitgesplitst naar de volgende categorieën:
Boekwaarde ultimo                                                                                               2018                          2017
Onderhanden werk, gespecificeerd naar:
- bouwgronden in exploitatie                                                                                   75.270                       77.215
                                                                                                               75.270                       77.215
Van het onderhanden werk kan van het verloop in 2018 het volgende overzicht worden gegeven:
Bouwgronden in exploitatie     Boekwaarde        Correctie        Investe- Opbrengsten      Boekwrd.           Winst-        Voor- Balanswaarde
                                 01-01-2018 winstneming             ringen   / bijdragen   31-12-2018       nemingen       ziening     31-12-2018
Bedrijventerrein de Veldkamp         51.883               0           3.438         6.361      48.960               0        7.146          41.814
Bornsche Maten                       26.424               0           5.474         4.066      27.832               0          549          27.283
Wijkerslocatie Olde Engberink         4.512             -34             112             2        4.588             35                        4.623
Oosterveld Zenderen                      -70        -1.780              144           551       -2.257          2.568            0             311
Kernrand Borne West                     634               0             149           302          481              0          135             345
Kollergang                              139           -425                2           208         -492            692            0             200
Knooperf Blenke                       2.735               0             109             0        2.844              0        2.203             641
Uitbreiding Hertme                      138               0             193           362          -30             84            0              54
                                                                       156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>                                      86.396         -2.240          9.621            11.852        81.925             3.378       10.033         75.270
De gemeente Borne en Hengelo ontwikkelen samen het Bedrijventerrein Westermaat De Veldkamp.De gemeente Hengelo is verantwoordelijk voor
80/115e deel van het resultaat en Borne voor 35/115e deel. Voor het Bornse aandeel in het becijferde tekort van de grondexploitatie is een voorziening
getroffen (de gemeente Hengelo heeft een voorziening getroffen voor haar aandeel). Zodoende is het tekort op de volgende wijze voorzien:
tekort Grex per 1-1-2019 :      € 23.478.781
voorziening Borne                € 7.145.716
voorziening Hengelo             € 16.333.065
De boekwaarde is geheel belegd bij de gemeente Borne. Jaarlijks worden de grondexploitaties herzien en worden de beide voorzieningen door Borne en
Hengelo aangepast naar rato van het aandeel in het actuele becijferde tekort op startwaarde (netto contante waarde). Bij afsluiting van het complex zal
de gemeente Hengelo, conform de samenwerkingsovereenkomst, de Hengelose voorziening inzetten om 80/115e deel van het resterende tekort
overmaken aan de gemeente Borne.
                                                                Geraamde          Geraamde       Geraamd           Geraamd
Bouwgronden in exploitatie                     Boekwaarde              nog            nog te eindresultaat     eindresultaat
                                                                 te maken         realiseren    (nominale         (contante
                                                31-12-2018          kosten opbrengsten            waarde)           waarde)
Bedrijventerrein de Veldkamp                         48.960         10.748            31.648        28.059            23.479
Bornsche Maten                                       27.832         52.105            79.255            683              549
Wijkerslocatie Olde Engberink                         4.588          2.291              7.445          -566             -374
Oosterveld Zenderen                                  -2.257              -24              487       -2.768            -2.609
Kernrand Borne West                                     481             231               568           143              135
Kollergang                                             -492               77            1.296       -1.711            -1.519
Knooperf Blenke                                       2.844             360               912         2.292            2.203
Uitbreiding Hertme                                       -30            295               749          -484             -413
                                                     81.925         66.083           122.360        25.648            21.451
In de grondexploitatie van de Bornsche maten is rekening gehouden met verkopen aan projectontwikkelaars waar een overeenkomst mee is gesloten.
Op basis van deze overeenkomst hebben de ontwikkelaars het recht om bouwkavels te claimen. Het aantal kavels dat geclaimd kan worden is hoger dan
het aantal kavels dat de gemeente in de grondexploitatie heeft opgenomen, omdat de gemeente niet meer kavels te verkopen heeft. Wanneer de
ontwikkelaars meer kavels claimen dan de gemeente kan verkopen, bestaat de kans dat de gemeente de claim moet afkopen. De kans van optreden dat
het risico op deze afkoopsom zich voordoet is op basis historische realisatie cijfers alsmede marktcijfers ingeschat op 50% en is meegenomen in de
risicoparagraaf. Voor een nadere analyse van de bouwgronden in exploitatie wordt verwezen naar naar de paragraaf Grondbeleid.
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
De in de balans opgenomen uitzettingen met een rentetypische looptijd van een jaar of minder kunnen als volgt gespecificeerd worden:
                                                                                                     Saldo      Voorziening Balanssaldo     Balanssaldo
                                                                                               31-12-2018          Oninbaar   31-12-2018      31-12-2017
Vorderingen op openbare
lichamen                                                                                                498                0          498          1.369
                                                                      157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Overige vorderingen                                                                              2.778            610       2.169  2.012
Totaal                                                                                           3.276            610       2.667  3.381
De voorziening voor oninbaarheid is gevormd voor:
Belastingdebiteuren                                                                                                57
Debiteuren sociale zaken                                                                                          553
                                                                                                                  610
                                                                            (maakt
                                                                            onderdeel uit
                                                                            van de
                                                                            overige
De bruto vordering op debiteuren soza is                              1.676 vorderingen)
Af: voorziening wegens oninbaarheid                                     553
Balanswaarde vordering ultimo 2018                                    1.123
Een nadere specificatie van de vorderingen op openbare lichamen is als volgt te geven:                                      2018
Gemeente Hengelo                                                                                                              245
Gemeente Enschede                                                                                                             159
GBT                                                                                                                            92
Provincie Overijssel                                                                                                             1
Raad van State                                                                                                                   1
                                                                                                                              498
Een nadere specificatie van de overige vorderingen is als volgt te geven:                                                   2018
Debiteuren                                                                                                                    489
Belastingdebiteuren                                                                                                           614
Debiteuren soza                                                                                                             1.676
                                                                                                                            2.778
Schatkistbankieren                                                                   2018
Drempelbedrag                                                                         250
                                                                            Kwartaal 1    Kwartaal 2   Kwartaal 3     Kwartaal 4
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks
                                                                       158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>                                                                              -              -             59               -
schatkist aangehouden middelen
                                                                            250            250            191             250
Ruimte onder het drempelbedrag
                                                                              -              -              -               -
Overschrijding van het drempelbedrag
Liquide middelen
Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:
                                                                                                               2018                           2017
Kassaldi:                                                                                                          3                             5
Banksaldi:
Rabobank                                                                                                          47                            46
                                                                                                                  50                            52
Overlopende activa
De post overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden:
                                                                                                               2018                           2017
-De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen
voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een
specifiek bestedingsdoel                                                                                       5.494                         3.385
-Overige nog te ontvangen bedragen, en de vooruitbetaalde bedragen die ten
laste van volgende begrotingsjaren komen                                                                       1.572                         5.981
                                                                                                               7.066                         9.366
De in de balans opgenomen nog van EU, Rijk en provincies te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een
specifiek bestedingsdoel kunnen als volgt worden gespecificeerd:
                                                                                               Saldo       Toevoe-     Ontvangen             Saldo
                                                                                        01-01-2018           gingen      bedragen       31-12-2018
Belastingdienst                                                                                3.385           4.849          3.385          4.849
Ontwikkelagenda
Verbindingsweg                                                                                     0             420              0            420
Gemeente Hengelo SMS                                                                               0             113              0            113
                                                                                               3.385           5.382          3.385          5.382
PASSIVA
                                                                    159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Eigen vermogen
Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:
                                                                                                       2018                     2017
Algemene reserve                                                                                     14.927                   17.232
Bestemmingsreserves:
overige bestemmingsreserves                                                                          22.126                   22.334
Gerealiseerde resultaat                                                                               -1.822                   -1.950
Totaal                                                                                               35.231                   37.616
Het verloop in 2018 wordt in onderstaand overzicht per reserve weergegeven:
Reserves                                                           Saldo       Toe- Onttrekking Bestemming      Vermind.       Saldo
                                                              01-01-2018    voeging                resultaat ter dekking  31-12-2018
                                                                                                        2017 afschrijving
Algemene reserves
Algemene reserve                                                    6.106         0           0         -377            0       5.729
Reserve beleidsontwikkeling                                         4.621     1.264       3.469          730            0       3.145
Algemene reserve
grondexploitatie                                                    6.505       502           0         -955            0       6.052
                                                                  17.232      1.766       3.469         -603            0     14.927
Bestemmingsreserves
Reserve kunstinvulling wijken                                          33         0           0            0            0          33
Reserve bovenwijkse voorzieningen                                     220         0           0            0            0         220
Reserve gezondheidscentrum                                            670        20           0            0            0         690
Reserve landelijk gebied                                              121         0           0            0            5         116
Reserve sportvelden BM/renovatie 't Wooldrik                        1.916         0           0            0          137       1.780
Reserve kleine vervangingsinvesteringen                               236         0           0            0            0         236
Reserve nog te realiseren nieuw beleid exploitatie                    119       917         309            0            0         727
Reserve nog te realiseren nieuw beleid kredieten                      938     1.647           0            0           19       2.566
Reserve E-dienstverlening                                             500         0          42            0           67         391
Reserve budgetoverheveling                                              0      -697           0          697            0           0
Reserve egalisatie onderhoud                                        1.111        51          11            0            0       1.152
Reserve de Veste                                                    4.544       456           0            0          468       4.532
                                                                     160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Reserve decentralisaties sociaal domein                               3.350              0             294           -2.044              0  1.012
Reserve Totaalvisie                                                   1.750              0                0                0             0  1.750
Reserve verbindingsweg met ondertunneling spoor                       6.826            378                0                0           283  6.921
                                                                     22.335         2.773              655           -1.347            978 22.126
Totaal                                                               39.567         4.538            4.123           -1.950            978 37.053
Nadere toelichting:
Nota reserves en voorzieningen
De beleidsuitgangspunten zijn 31 mei 2011 opnieuw vastgesteld in de nota reserves en voorzieningen 2011 en zijn van toepassing op 2018.
Nadere toelichting per reserve:
Algemene reserve
De algemene reserve dient als financieel weerstandvermogen (buffer) voor het opvangen van in principe onvoorziene financiële tegenvallers.
Stand per 1 januari 2018                                                                                                             6.106
Onttrekkingen:
Resultaat 2017 + normering
weerstandsvermogen                                                                                                                    -377
De algemene reserve bedraagt
ultimo 2018                                                                                                                          5.729
Reserve beleidsontwikkeling
Deze reserve dient voor het bekostigen van éénmalige uitgaven die voortvloeien uit het beleidsplan.
Stand per 1 januari 2018                                                                                                             4.621
Toevoegingen:
Resultaat 2017                                                                                                                       1.277
Bespaarde rente                                                                                                                      1.264
                                                                                                                                     7.161
Onttrekkingen:
Dekking kapitaallasten                                                                                                                   0
Vorming nieuwe reserves                                                                                                                  0
Overige                                                                                                                              4.016
Stand per 31 december 2018                                                                                                           3.145
Reserve grondexploitatie
De belangrijkste functie van de reserve grondexploitatie is het vormen van een financiële buffer voor niet voorziene resultaten binnen de
grondexploitaties.
                                                                       161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>Stand per 1 januari 2018                                                                                                         6.505
Toevoegingen:
Bespaarde rente                                                                                                                    502
Stand per 1 januari 2018 na toevoegingen                                                                                         7.007
Onttrekkingen:
Resultaat 2017                                                                                                                    -955
Stand per 31 december 2018                                                                                                       6.052
VOORZIENINGEN
Voorzieningen worden gevormd voor:
- verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten;
- op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten;
- kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in
een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren;
- van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan, omdat voorzieningen naar beste schatting dekkend dienen te zijn voor de achterliggende
verplichtingen en risico's.
Het verloop van de voorzieningen in 2018 wordt in onderstaand overzicht weergegeven:
                                                                                    Saldo            Toe-          Vrijval        Aan-           Saldo
                                                                              01-01-2018         voeging                       wending     31-12-2018
Voorzieningen voor verplichtingen en risico's
Voorziening wet APPA                                                                 1.618            110                0          34           1.695
                                                                                     1.618            110                0          34           1.695
Voorzieningen voor middelen van derden
Plan RBT                                                                             2.003              0                0         363           1.640
Voorziening RBToverig (voorheen Borns aandeel BOVO)                                    868              0              809          60                0
Voorziening uitgifte eigen graven                                                      140            609              643         107                0
Voorziening riolering                                                                4.182            230                0         489           3.923
Voorziening reiniging                                                                2.462            377                0           0           2.839
                                                                                     9.655          1.216            1.452       1.018           8.402
                                                                      162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>                                                                                    11.274          1.327           1.452           1.053        10.098
De risicovoorzieningen voor tekorten grondexploitaties en debiteuren zijn niet gerubriceerd onder de voorzieningen, maar direct in mindering gebracht op
de boekwaarde van het actief waarop deze betrekking hebben.
VASTE SCHULDEN MET EEN RENTETYPISCHE LOOPTIJD LANGER DAN ÉÉN JAAR
De onderverdeling van de in de balans opgenomen vaste schulden is als volgt:
                                                                                                                     2018                          2017
Onderhandse leningen van:
Binnenlandse pensioenfondsen en verz. instellingen                                                                     36                           127
Binnenlandse banken en overige financiële instellingen                                                             71.506                        75.498
Waarborgsommen                                                                                                          4                              3
Door derden belegde gelden                                                                                             79                             73
                                                                                                                   71.626                        75.701
In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de vaste schulden over het jaar 2018
                                                                                                    Saldo       Vermeer-           Aflos-         Saldo
                                                                                              01-01-2018        deringen          singen     31-12-2018
Binnenlandse pensioenfondsen en verz. instellingen                                                    127               0              91             36
Binnenlandse banken en overige financiële instellingen                                             75.498               0           3.992        71.506
Waarborgsommen                                                                                          3               1               0              4
Door derden belegde gelden                                                                             73               6               0             79
                                                                                                   75.701               8           4.083        71.626
De totale rentelast voor het jaar 2018 met betrekking tot de vaste schulden bedraagt € 2.112.338
VLOTTENDE PASSIVA
Onder de vlottende passiva zijn opgenomen:
                                                                                                                     2018                          2017
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar                                                   16.314                        11.700
Overlopende passiva                                                                                                 4.052                         6.269
                                                                                                                   20.366                        17.969
                                                                       163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar
De in de balans opgenomen schulden kunnen als volgt gespecificeerd worden:
                                                                                                                     2018                          2017
Opgenomen kasgeldleningen                                                                                           9.000                         5.000
Bank- en girosaldi                                                                                                  5.256                         2.922
Overige schulden                                                                                                    2.059                         3.778
                                                                                                                   16.314                        11.700
Een nadere specificatie van de overige schulden is als volgt te geven:
                                                                                                                     2018                          2017
Crediteuren                                                                                                         1.848                         3.153
Overige kortlopende schulden                                                                                           210                           551
                                                                                                                    2.059                         3.704
De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt:
                                                                                                                     2018                          2017
- Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend
'begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende
begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende
arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume                                                  4.052                         6.269
- De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen
voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die
dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren                                                               0                             0
- Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren
komen                                                                                                                    0                             0
                                                                                                                    4.052                         6.269
BUITEN DE BALANS OPGENOMEN BORG- EN GARANTSTELLINGEN
De gemeente Borne staat garant voor een aantal leningen. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen directe en indirecte garantstellingen. De indirecte
garantstellingen zijn leningen waarvoor de gemeente via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) garant staat. Er is hier sprake van een
achtervang positie. Dit betreffen de leningen van woningcorporaties. Het totale schuldrestant daarvan bedraagt per ultimo 2018 108 miljoen euro (zie
onderstaande specificatie).
Overzicht van door WSW geborgde leningen                                           Oorspr.          Perc         Restant        Restant
                                                                        164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>                                                                                  bedrag            borg      31-12-2018  31-12-2017
Naam financier
Provincie Overijssel                                                                1.680             100           1.680      1.680
Nederlandse
Waterschapsbank NV                                                                31.331              100          24.339     24.960
nv Bank Nederlandse
Gemeenten                                                                         86.870              100          81.988     88.017
                                                                                 119.881                         108.007     114.657
De gemeente heeft tevens een aantal directe garantstellingen afgegeven aan derde partijen. Wanneer de gemeente borg staat voor een lening houdt dit
een risico in en bestaat de mogelijkheid dat de gemeente daarop wordt aangesproken.
Geldnemer / aard-
omschrijving                                                                     Oorspr.            Perc         Restant     Restant
                                                                                  bedrag            borg      31-12-2018  31-12-2017
Directe garantstellingen
WMO NV / verplichting aandelenkapitaal*                                               159          100%                 0        159
Avi-Twente B.V.*                                                                  68.067            3,3%              175          0
Garantie hypotheken                                                                 2.412          divers             752        676
Sportverenigingen / nieuw- en verbouw                                                 675            50%              157        185
GR Veiligheidsregio Twente                                                        20.000           3,45%              690        690
                                                                                  91.313                            1.774      1.710
* De borgstelling Avi-Twente stond niet eerder vermeld onder de garantstellingen en is nu alsnog opgenomen.
NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE VERPLICHTINGEN
Langlopende financiële
verplichtingen
                                                                                                          Contractwaarde
Leveringen en diensten                                                                                    per jaar
In het Veld BV: schoonmaakonderhoud en glasbewassing                            3-9-2018        2-9-2019     € 73.000
Brookhuis: leerlingenvervoer / regiotaxi                                        1-9-2016       30-6-2019    € 438.000
Green Choice: energie/aardgas                                                   1-1-2016      31-12-2019    € 306.000
Laco Borne BV: eploitatie/beheer zwembad                                        1-9-2008       31-8-2021    € 268.000
Oracle: servicecontract software                                               24-5-2012       23-5-2019     € 60.000
Welzorg Techniek BV: raamcontract hulpmiddelen WMO                             1-10-2016       30-9-2019     € 15.000
Railinfra Solutions VOF                                                        24-6-2016       23-6-2020    € 200.000
Dura Vermeer onderh. en
Renovatie                                                                      15-6-2018       14-6-2045    € 240.000
                                                                     165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Manpower                                                                      1-8-2017     31-7-2020      Raamovk
Steunstichting Sport Overijssel                                                                          € 187.000
Eneco Zakelijk BV                                                             1-1-2016    31-12-2019     € 200.000
Metafoor Vastgoed en
Software BV                                                                                               € 90.000
Comparex                                                                                                  € 60.000
Clafis Engineering                                                                                        € 40.000
NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE RECHTEN
Een deel van het verlies van de Veldkamp (80/115e) zijnde een bedrag van € 16.333.065,- wordt gedekt door de gemeente Hengelo. Zie ook de
toelichting onder de grondexploitaties.
                                                                   166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Bijlage Taakvelden
Taakvelden gemeenten 2018
                                             Primitieve begroting              Actuele begroting                      Realisatie                        Verschil
€                                       Lasten     Baten       Saldo     Lasten      Baten       Saldo     Lasten      Baten       Saldo     Lasten      Baten      Saldo
0. Bestuur en ondersteuning            20.826.940 46.738.190 -25.911.250 25.819.247 58.919.851 -33.100.604 14.924.846 43.815.437 -28.890.592 10.894.402 15.104.414 -4.210.012
0.01 Bestuur                              966.000          0     966.000  1.414.681          0   1.414.681  1.606.757     59.027   1.547.730   -192.076    -59.027   -133.049
0.10 Mutaties reserves                  2.077.393  2.578.478    -501.085  4.991.793  7.077.284  -2.085.491  5.235.362  5.798.598    -563.236   -243.569  1.278.686 -1.522.255
0.11 Resultaat van rek Baten en lasten          0          0           0  6.236.686  6.101.507     135.179          0          0           0  6.236.686  6.101.507    135.179
0.2 Burgerzaken                           190.200    285.900     -95.700    699.327    395.900     303.427    832.240    414.195     418.044   -132.913    -18.295   -114.617
0.3 Beheer overige gebouwen en            613.500    478.000     135.500  1.296.307    509.300     787.007  1.130.154    300.549     829.605    166.153    208.751    -42.598
gronden
0.40 Overhead Ondersteuning             2.057.139    154.835   1.902.304  2.032.948    154.835   1.878.113  1.719.574     36.066   1.683.507    313.374    118.769    194.606
0.41 Overhead Directie                    445.000          0     445.000    394.804          0     394.804    422.177     62.723     359.455    -27.373    -62.723     35.349
0.42 Overhead Concernstaf               3.230.597          0   3.230.597  3.301.929          0   3.301.929  3.647.951     10.563   3.637.389   -346.022    -10.563   -335.460
0.43 Overhead Projectbureau                98.000    259.052    -161.052          0          0           0          0          0           0          0          0          0
0.44 Overhead Grondgebied               2.670.000    400.000   2.270.000    139.854    400.000    -260.146    263.713     43.643     220.070   -123.859    356.357   -480.216
0.45 Overhead Inwoners                  2.457.500          0   2.457.500    252.980          0     252.980    218.359      9.586     208.773     34.621     -9.586     44.207
0.5 Treasury                            5.637.000  8.672.425  -3.035.425  5.646.716  8.672.425  -3.025.709   -496.766  1.711.534 -2.208.300   6.143.482  6.960.891   -817.409
0.61 OZB woningen                         347.000  3.526.000  -3.179.000    148.716  3.554.200  -3.405.484    178.208  3.490.825 -3.312.617     -29.492     63.375    -92.867
0.62 OZB niet woningen                          0  1.748.000  -1.748.000     30.000  1.709.000  -1.679.000     32.413  1.750.142 -1.717.729      -2.413    -41.142     38.729
0.63 Baten parkeerbelasting                     0     10.000     -10.000     47.691     10.000      37.691     43.775     11.225      32.550      3.916     -1.225      5.141
0.64 Belastingen overig                         0    272.000    -272.000     68.205    272.800    -204.595     67.242    261.836    -194.594        963     10.964    -10.001
0.70 Algemene uitk. en overige uitk.            0 28.201.000 -28.201.000     26.031 29.970.000 -29.943.969          0 29.854.924 -29.854.924     26.031    115.076    -89.045
0.8 Overige baten en lasten                37.611    152.500    -114.889   -909.421     92.600  -1.002.021     23.687          1      23.686   -933.108     92.599 -1.025.707
1. Veiligheid                           1.275.000     12.200   1.262.800  1.441.678     12.300   1.429.378  1.326.018      4.295   1.321.723    115.660      8.005    107.655
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>1.1 Crisisbeheersing en brandweer        1.186.000         0  1.186.000  1.211.481         0  1.211.481  1.177.545         0  1.177.545    33.936        0    33.936
1.2 Openbare orde en veiligheid             89.000    12.200     76.800    230.197    12.300    217.897    148.474     4.295    144.178    81.723    8.005    73.719
2. Verkeer, vervoer en waterstaat        1.779.000    26.000  1.753.000  2.333.413    26.000  2.307.413  2.902.456   140.623  2.761.833  -569.043 -114.623  -454.420
2.1 Verkeer en vervoer                   1.639.000    26.000  1.613.000  2.131.510    26.000  2.105.510  2.701.348   140.313  2.561.035  -569.838 -114.313  -455.525
2.2 Parkeren                               140.000         0    140.000    201.903         0    201.903    201.108       310    200.798       795     -310     1.105
3. Economie                              2.279.700 1.989.900    289.800  2.528.697 1.990.300    538.397    688.524 1.554.541   -866.017 1.840.173  435.759 1.404.414
3.1 Economische ontwikkeling                97.000         0     97.000    123.802         0    123.802    158.527         0    158.527   -34.725        0   -34.725
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur       1.948.000 1.947.500        500  2.000.107 1.947.500     52.607    172.519 1.522.576 -1.350.057 1.827.588  424.924 1.402.664
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelinge    150.000    32.400    117.600    236.980    32.700    204.280    222.481    22.465    200.016    14.499   10.235     4.264
3.4 Economische promotie                    84.700    10.000     74.700    167.808    10.100    157.708    134.997     9.500    125.497    32.811      600    32.211
4. Onderwijs                             2.275.000   178.500  2.096.500  2.636.192   242.500  2.393.692  2.513.056   243.806  2.269.250   123.136   -1.306   124.442
4.1 Openbaar basisonderwijs                222.500     6.000    216.500    319.000     6.000    313.000    346.972    18.578    328.394   -27.972  -12.578   -15.394
4.2 Onderwijshuisvesting                 1.437.000    94.000  1.343.000  1.569.954   138.000  1.431.954  1.402.428   145.254  1.257.174   167.526   -7.254   174.780
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken       615.500    78.500    537.000    747.238    98.500    648.738    763.656    79.974    683.682   -16.418   18.526   -34.944
5. Sport, cultuur en recreatie           4.602.000   515.700  4.086.300  5.958.159   882.925  5.075.234  6.106.172   974.771  5.131.401  -148.013  -91.846   -56.167
5.1 Sportbeleid en activering               77.500         0     77.500    431.988   147.500    284.488    456.534   152.668    303.866   -24.546   -5.168   -19.378
5.2 Sportaccommodaties                   1.816.000   514.200  1.301.800  2.258.862   516.200  1.742.662  2.184.708   598.494  1.586.214    74.154  -82.294   156.448
5.3 Cultuurpresentatie,                    424.400         0    424.400    424.400         0    424.400    573.954         0    573.954  -149.554        0  -149.554
cultuurproductie
5.4 Musea                                   50.000         0     50.000     50.000         0     50.000     51.090         0     51.090    -1.090        0    -1.090
5.5 Cultureel erfgoed                       42.000       500     41.500     73.484       500     72.984     76.312       144     76.168    -2.828      356    -3.184
5.6 Media                                  408.600         0    408.600    408.600         0    408.600    413.978         0    413.978    -5.378        0    -5.378
5.7 Openbaar groen en (openlucht)        1.783.500     1.000  1.782.500  2.310.825   218.725  2.092.100  2.349.596   223.465  2.126.131   -38.771   -4.740   -34.031
recrea
6. Sociaal domein                       21.511.800 5.424.000 16.087.800 25.119.638 5.401.700 19.717.938 26.083.037 6.236.414 19.846.624  -963.399 -834.714  -128.686
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie    1.653.300    58.000  1.595.300  2.612.675    58.000  2.554.675  1.730.202    54.242  1.675.959   882.473    3.758   878.716
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>6.3 Inkomensregelingen               7.074.500  4.955.000 2.119.500  7.480.700  5.010.200 2.470.500  8.242.450  5.720.130 2.522.320   -761.750   -709.930    -51.820
6.4 Begeleide participatie           2.897.000          0 2.897.000  2.849.000          0 2.849.000  2.742.164          0 2.742.164    106.836          0    106.836
6.5 Arbeidsparticipatie                300.500      1.000   299.500    348.000          0   348.000    287.493      3.055   284.438     60.507     -3.055     63.562
6.6 Maatwerkvoorzieningen WMO        1.180.500    110.000 1.070.500  1.608.147     15.000 1.593.147  1.302.310     23.287 1.279.022    305.837     -8.287    314.125
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+     3.870.000    300.000 3.570.000  4.309.730    300.000 4.009.730  4.500.289    396.070 4.104.219   -190.559    -96.070    -94.489
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-     4.301.000          0 4.301.000  5.126.751     18.500 5.108.251  6.409.094     39.401 6.369.692 -1.282.343    -20.901 -1.261.441
6.81 Geescaleerde zorg 18+             110.000          0   110.000    254.840          0   254.840    266.829          0   266.829    -11.989          0    -11.989
6.82 Geescaleerde zorg 18-             125.000          0   125.000    529.795          0   529.795    602.207        228   601.979    -72.412       -228    -72.184
7. Volksgezondheid en milieu         3.842.160  4.240.162  -398.002  4.664.929  4.021.401   643.528  5.599.278  5.316.269   283.008   -934.349 -1.294.868    360.520
7.1 Volksgezondheid                    722.500          0   722.500    759.397          0   759.397    743.940          0   743.940     15.457          0     15.457
7.2 Riolering                        1.088.000  1.769.500  -681.500  1.256.576  1.679.402  -422.826  1.469.370  1.795.961  -326.591   -212.794   -116.559    -96.235
7.3 Afval                            1.735.000  2.312.762  -577.762  1.683.542  2.132.539  -448.997  1.999.400  2.464.604  -465.204   -315.858   -332.065     16.207
7.4 Milieubeheer                       120.500          0   120.500    655.113          0   655.113    548.433    122.031   426.403    106.680   -122.031    228.710
7.5 Begraafplaatsen en crematoria      176.160    157.900    18.260    310.301    209.460   100.841    838.134    933.674   -95.540   -527.833   -724.214    196.381
8. Volkhuisv. RO en std. verniewing  9.179.552  9.149.500    30.052 10.406.976  9.411.952   995.024  4.301.803  4.337.168   -35.365  6.105.173  5.074.784  1.030.389
8.1 Ruimtelijke ordening               108.500     28.000    80.500    408.094     28.000   380.094    369.442     42.356   327.086     38.652    -14.356     53.008
8.2 Grondexploitatie                 8.949.552  8.687.000   262.552  9.154.874  8.946.052   208.822  3.074.949  3.516.560  -441.611  6.079.925  5.429.492    650.433
8.3 Wonen en bouwen                    121.500    434.500  -313.000    844.008    437.900   406.108    857.411    778.251    79.160    -13.403   -340.351    326.948
Totaal                              67.571.152 68.274.152  -703.000 80.908.929 80.908.929         0 64.445.189 62.623.324 1.821.865 16.463.740 18.285.605 -1.821.865
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Controleverklaring
Zie toelichting in raadsvoorstel.
                                  170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>Bijlagen
    171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Indicatoren
De verplichte indicatoren op basis van de BBV zijn grijs gearceerd.
Leve Borne
Wonen en woonomgeving
 Indicator              Bron            Gemeten ontwikkeling
                                        2014        2015       2016   2017 2018
 Waardering van         Burgerpeiling   Geen        6,8        Geen   6,8  Geen
 zorg gemeente voor     Waarstaatje     meting                 meting      meting
 woon- en leefklimaat   gemeente?
 (0 laag - 10 hoog)     (tweejaarlijks)
 Indicator              Nog niet        -           -          -      -    -
 woonbehoefte in        ontwikkeld /
 samenhang met          beschikbaar
 woonbeleid
Veiligheid en openbare orde
 Indicator              Bron            Gemeten ontwikkeling
                                        2014       2015        2016   2017 2018
 Voelt zich veilig in   Burgerpeiling   Geen       89%         Geen   92%  Geen
 de buurt               Waarstaatje     meting                 meting      meting
 (percentage dat        gemeente
 op deze stelling
                        (tweejaarlijks)
 'meestal' / 'altijd'
 aangeeft)
 Verwijzingen Halt      Bureau Halt     163        135         122    124  Nog niet
 per 10.000 inwoners                                                       bekend
 in de leeftijd van 12-
 17 jaar
 Winkeldiefstallen per  CBS -           0,7        1,1         1,1    0,9  Nog niet
 1000 inwoners          Geregistreerde                                     bekend
                        criminaliteit &
                        Diefstallen
 Geweldsmisdrijven      CBS -           2,5        2,8         2,7    2,3  Nog niet
 per 1000 inwoners      Geregistreerde                                     bekend
                        criminaliteit &
                        Diefstallen
 Diefstallen uit        CBS -           2,8        3,2         2,2    1,7  Nog niet
 woningen per 1000      Geregistreerde                                     bekend
 inwoners               criminaliteit &
                        Diefstallen
 Vernielingen en        CBS -           4,6        5,3         4,3    4,5  Nog niet
 beschadigingen (in     Geregistreerde                                     bekend
                                                 172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>  de openbare ruimte)    criminaliteit &
  per 1000 inwoners      Diefstallen
Duurzaamheid
  Indicator              Bron              Gemeten ontwikkeling
                                           2014          2015        2016        2017           2018
  Aandeel                Rijkswaterstaat   3,2           4,3         4,7         6,1            Nog niet
  hernieuwbare           Klimaatmonitor                                                         bekend
  energie als
  percentage van het
  totale
  energieverbruik %
  Lucht:                 Telos             77            77          82          82             Nog niet
  De voorraad lucht      Duurzaam-                                                              bekend
                         heidsbalans
  op basis van de
                         2017
  uitstoot van CO2,
  stikstofoxiden,
  fijnstof en
  vluchtige
  organische
  stoffen, uitgedrukt
  in een score van 0
  (zeer laag) -100
  (zeer hoog)
Verplichte indicatoren BBV (overig)
  Indicator              Bron              Gemeten ontwikkeling
                                           2014          2015        2016        2017           2018
  Demografische druk     CBS               77,3          77,9        78,6        79,3           80,8
  *                      Bevolkings-
                         statistiek
  Aantal nieuwbouw-      ABF - Systeem     7,5           10,1        21,7        Nog niet       Nog niet
  woningen per 1000      Woningvoor-                                             bekend         bekend
                         raad
  Omvang                 CBS - Statistiek  227           231         222         163            Nog niet
  huishoudelijk          Huishoudelijk                                                          bekend
  restafval per          afval
  bewoner per jaar
  (kg) **
*) aandeel jongeren (<15 jaar) en ouderen (> 65 jaar) ten opzichte van de groep 15 tot 65 jaar.
**) streefwaarde volgens het landelijk VANG programma (Van Afval Naar Grondstof) ligt op 100 kilo per inwoner
in 2020.
                                                       173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>Meedoen in Borne
Onderwijs en ontwikkeling
  Indicator               Bron                Gemeten ontwikkeling
                                              2014        2015      2016            2017          2018
  Indicator voor          Nog niet            -           -         -               -             -
  kansontwikkeling        ontwikkeld /
                          beschikbaar
  Achterstand onder       Databoek            4,37%       4,42%     -               -             Niet
  de jeugd:               Kinderen in Tel                                                         beschik-
  percentage                                                                                      baar
  kinderen in
  armoede
  Voortijdige             DUO Ingrado         0,8%        0,9%      0,5%            Nog niet      Nog niet
  schoolverlaters                                                                   bekend        bekend
  totaal (VO + MBO)
  %
  Achterstand onder       Databoek            1,17%       1,18%     -               -             Niet
  de jeugd:               Kinderen in Tel                                                         beschik-
  percentage                                                                                      baar
  jeugdwerkloosheid                                                                               (vervalt)
  Absoluut verzuim        DUO - Dienst        0,27        0         1,68            0,27          Nog niet
  **                      Uitvoering                                                              bekend
                          Onderwijs
  Relatief verzuim        DUO - Dienst        7,69        8,94      13,46           8,78          Nog niet
  ***                     Uitvoering                                                              bekend
                          Onderwijs
*) Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen (leeftijd 5-18 jaar).
**) Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000
leerlingen (leeftijd 5-18 jaar).
Maatschappelijke participatie
  Indicator                Bron                Gemeten ontwikkeling
                                               2014        2015       2016          2017          2018
  Verbondenheid            Burgerpeiling       Geen        95%        Geen          92%           Geen
  buurt: 'Ik voel me       Waarstaatje         meting                 meting                      meting
  thuis in deze            gemeente?
  buurt'
                           (tweejaarlijks)
  percentage
  (helemaal) eens
  Maatschappelijke         Burgerpeiling       Geen        48%        Geen          52%           Geen
  inzet *                  Waarstaatje         meting                 meting                      meting
                           gemeente?
                           (tweejaarlijks)
                                                         174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>  Leven zonder          Burgerpeiling     Geen         89%       Geen         86%          Geen
  beperkingen **        Waarstaatje       meting                 meting                    meting
                        gemeente?
                        (tweejaarlijks)
  Aantal vestigingen    CBS               100,2        105,4     108,7        101,4        103,1
  van bedrijven per     Bevolkings-
  1000 inwoners (15-    statistiek /
  64jr)                 LISA -
                        bewerking
                        ABF
                        Research
                        2018
*) Gemiddeld percentage inwoners dat zich in de voorafgaande 12 maanden intensief, dan wel incidenteel heeft
ingezet voor zorg aan een hulpbehoevende naaste (mantelzorg), hulp aan buren, aandacht voor buren in een
zorgwekkende situatie en vrijwilligerswerk.
**) Percentage inwoners dat nauwelijks tot geen belemmering ervaart in deelname aan
maatschappelijk leven door het gevoel er niet bij te horen / zich niet thuis te voelen.
Gezondheid en zorg
  Indicator            Bron               Gemeten ontwikkeling
                                          2014        2015      2016          2017         2018
  Gezondheid;          Burgerpeiling      Geen        7,6       Geen          7,7          Geen
  gemiddeld cijfer     Waarstaatje        meting                meting                     meting
  (1-10)               gemeente
                       (tweejaarlijks)
  Percentage           Gezondheids-       -           -         42,5          -            Nog niet
  inwoners dat niet    monitor                                                             bekend
  sport                volwassenen
                       (en ouderen),
                       GGD’en, CBS
                       en RIVM2016
Verplichte indicatoren BBV (overig)
  Indicator            Bron               Gemeten ontwikkeling
  Werk                                    2014        2015      2016          2017         2018
  Aantal banen per     CBS                395,2       399,4     415,4         403,3        401,7
  1000 inwoners (15-   Bevolkings-
  74 jr)               statistiek / LISA
                       - bewerking
                       ABF Research
                       2018
                                                     175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Personen met een    CBS -             -     22,6 25,0     26,8     25,3
bijstands-uitkering Participatie Wet
per 1000 inwoners
Netto               CBS - Arbeids-    66,1  66,6 67,3     68,9     Nog niet
arbeidsparticipatie deelname 2017                                  bekend
Jeugd                                 2014  2015 2016     2017     2018
Jongeren met een    Verwey Jonker     0,84  0,57 Nog niet Nog niet Nog niet
delict voor de      Instituut -                  bekend   bekend   bekend
rechter (% 12-21jr) Kinderen in Tel
Jongeren met        CBS – Beleids-    -     6,7  7,3      0,8      7,7
jeugdhulp (<18jr)   informatie
% (meting 1e        Jeugd
halfjaar)
Jongeren met        CBS – Beleids-    -     0,8  0,7      0,8      1,0
jeugd-bescherming   informatie
(<18jr % (meting    Jeugd
1e halfjaar)
Wmo                                  2014  2015  2016     2017     2018
Wmo-cliënten met    CBS - Monitor    -     75    64       62        62
een maatwerk-       Sociaal
arrangement         Domein WMO
per 1000 inwoners
1e halfjaar
                                           176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Mooi Borne
Cultuur en vrije tijd
 Indicator            Bron            Gemeten ontwikkeling
                                      2014       2015      2016   2017 2018
 Indicator            Nog te          -          -         -      -    -
 Waardering           ontwikkelen,
 cultuuraanbod        als onderdeel
                      Waarstaatje
                      gemeente
 Aantal banen in      CBS             21,6       22,8      23,7   20,9 22,4
 de sector            Bevolkingsstati
 recreatie en         stiek / LISA -
 toerisme per         bewerking ABF
 1000 inwoners        Research2018
 in de leeftijd van
 15-64.
 Waardering           Burgerpeiling   Geen       79%       Geen   76%  Geen
 sportvoor-           Waarstaatje     meting               meting      meting
 zieningen            gemeente?
 percentage           (tweejaarlijks)
 inwoners dat
 (zeer) tevreden
 is over het
 aanbod
 sportvoor-
 zieningen
Ruimtelijke kwaliteit
 Indicator            Bron            Gemeten ontwikkeling
                                      2014       2015       2016  2017 2018
 De buurt is          Burgerpeiling   Geen      73%        Geen   73%  Geen
 schoon:              Waarstaatje     meting               meting      meting
 percentage           gemeente?
 inwoners dat         (tweejaarlijks)
 (helemaal) eens
 is met deze
 stelling
 De buurt is          Burgerpeiling   Geen      87%        Geen   83%  Geen
 voldoende groen:     Waarstaatje     meting               meting      meting
 percentage           gemeente?
 inwoners dat         (tweejaarlijks)
 (helemaal) eens
 is met deze
 stelling.
 Straten, paden       Burgerpeiling   Geen      66%        Geen   54%  Geen
 en trottoirs zijn    Waarstaatje     meting               meting      meting
 goed                 gemeente?
                                                 177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>begaanbaar:        (tweejaarlijks)
percentage
inwoners dat
(helemaal) eens
is met deze
stelling
Tevredenheid       Burgerpeiling   Geen   68%  Geen   66% Geen
speel-             Waarstaatje     meting      meting     meting
voorzieningen:     gemeente?
percentage         (tweejaarlijks)
inwoners dat
(zeer) tevreden
is over het
aanbod
van speel-
voorzieningen
Indicator voor de  Nog te          -      -    -      -   -
ruimtelijke        ontwikkelen
(beeld)kwaliteit
te ontwikkelen is.
                                           178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>Borne Werkt
Mobiliteit en bereikbaarheid
  Indicator               Bron             Gemeten ontwikkeling
                                           2014      2015     2016      2017          2018
  Score                   Telos            55        56       58        59            Nog niet
  infrastructuur en       Duurzaam-                                                   bekend
  bereikbaarheid *        heidsbalans
                          2017
* ) oordeel  over de voorraad ‘infrastructuur en bereikbaarheid’ opgebouwd uit de indicatoren
‘ontsluiting treinstations’,
‘ontsluiting hoofdwegen’, ‘laadpalen’ en ‘schone voertuigen’, uitgedrukt in een score van 0 tot 100).
Werk en inkomen
 Indicator               Bron            Gemeten ontwikkeling
                                         2014      2015      2016       2017         2018
 Aantal banen per        CBS             395,2     399,4     415,4      403,3        401,7
 1.000 inwoners          Bevolkings-
 in de leeftijd van      statistiek /
 15-74 jaar)             LISA -
                         bewerking
                         ABF
                         Research
                         2018
 Aantal                  CBS -           Niet      Niet      Niet       Niet         Niet
 werklozen, per          Arbeids-        beschik-  beschik-  beschik-   beschik-     beschik-
 1.000 inwoners          deelname        baar      baar      baar       baar         baar
 in de leeftijd van      2017
 15-65 jaar).
 Werkloosheids-          CBS -           6,3%      6,2%      5,3%       4,2%         Nog niet
 percentage *            Arbeids-                                                    beschik-
                         deelname                                                    baar
                         2017
 Aantal personen         CBS -           -         24,4      25,0       26,8         25,3
 met een                 Arbeids-
 bijstandsuitkering      deelname
 per 1.000               2017
 inwoners van 18
 jaar en ouder
*) alternatieve indicator voor aantal werklozen.
                                                      179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Ondernemen en voorzieningen
 Indicator          Bron            Gemeten ontwikkeling
                                    2014       2015       2016       2017         2018
 Waardering         Onder-          -          -          -          -            -
 vestigingsklimaat  nemings-
 score 0-10
                    peiling
                    Waarstaatje-
                    gemeene? >
                    Nog niet
                    uitgevoerd
 Aantal vestigingen CBS             100,2      105,4      108,7      101.4        103,1
 van bedrijven per  Bevolkingsstat
 1000 inwoners      istiek / LISA -
 (15-74jr)          bewerking
                    ABF
                    Research
                    2018
 Functiemenging     CBS BAG /       41,1%      41,2%      42,3%      41,5%        Nog niet
                    LISA -                                                        beschik-
 (0-100) *
                    bewerking                                                     baar
                    ABF
                    Research
                    2017
 Winkels zijn       Burgerpeiling   Geen       76%        Geen       75%          Geen
 voldoende nabij:   Waarstaatje     meting                meting                  meting
 percentage         gemeente?
 inwoners           (tweejaarlijks)
 (helemaal) eens
 is met deze
 stelling
 Indicator          Nog niet        -          -          -          -            -
 Detailhandel       ontwikkeld /
 (aantal winkels    beschikbaar
 binnen 5 km).
*) De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert
tussen 0 (alleen wonen)
en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
                                                 180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>Beter Borne
Dienstverlening en informatie
 Indicator          Bron            Gemeten ontwikkeling
                                    2014      2015       2016   2017  2018
 Waardering         Burgerpeiling   Geen      6,9        Geen   7,0   Geen
 algehele dienst-   Waarstaatje     meting               meting       meting
 verlening          gemeente?
 gemeente (0 laag –
                    (tweejaarlijks)
 10 hoog)
 Gemeentelijke      Burgerpeiling   Geen      80%        Geen   86%   Geen
 dienstverlening is Waarstaatje     meting               meting       meting
 voor iedereen
                    gemeente?
 toegankelijk
 Stelling:          (tweejaarlijks)
 Ik vond het
 aanvragen of
 voorleggen
 gemakkelijk
 % (helemaal) mee
 eens
 Informatie is      Burgerpeiling   Geen      77%        Geen   95%   Geen
 makkelijk          Waarstaatje     meting               meting       meting
 toegankelijk
                    gemeente?
 Stelling: 'Ik kan
 gemakkelijk aan de (tweejaarlijks)
 benodigde
 gemeentelijke
 informatie komen
 (via lokale krant,
 website etc.)'
 % (helemaal) mee
 eens
Samenwerking en gemeenschap
 Indicator          Bron            Gemeten ontwikkeling
                                    2014      2015       2016    2017 2018
 Vertrouwen in      Burgerpeiling   Geen      24%        Geen    38%  Geen
 het bestuur:       Waarstaatje     meting               meting       meting
 percentage         gemeente?
 inwoners dat       (tweejaarlijks)
 (heel) veel
 vertrouwen heeft
 in de manier
 waarop de
 gemeente wordt
 bestuurd
 Samenwerking       Burgerpeiling   Geen      6,0        Geen    6,5  Geen
 met inwoners:      Waarstaatje     meting               meting       meting
                                               181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>rapportcijfer dat gemeente?
inwoners geven
                  (tweejaarlijks)
voor de
samenwerking
met inwoners en
organisaties en
de mate waarin
zij worden
betrokken bij de
totstandkoming
en uitvoering
van beleid
Indicator         Indicator en    -     -     -     -     -
'De gemeente is   wijze van
toegankelijk/laag meten nader
                  te bepalen
drempelig voor
inwoners'
Woonlasten één    Belasting-      € 762 € 761 € 765 € 783  € 744
en meerpersoons-  uitgave
huishoudens (€)   provincie
                  Overijssel
Gemiddelde WOZ    CBS -           € 208 € 205 € 205 € 209 € 225
waarde            Statistiek
 X 1.000 €        Waarde
                  Onroerende
                  Zaken
                                          182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Afkortingenlijst
3D’s     Drie decentralisaties
AB       Algemeen bestuur
ADL      Algemene dagelijkse levensverrichtingen
AMVB     Algemene maatregel van bestuur
AMW      Algemeen maatschappelijke werk
ANWB     Algemene Nederlandsche wielrijders-bond
AOA      Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt
AP       Autoriteit persoonsgegevens
APV      Algemene plaatselijke verordening
Arbit    Algemene rijksvoorwaarden bij IT-overeenkomsten
Arbo     Arbeidsomstandigheden wet
ARG      Algemene reserve grondexploitaties
AU       Algemene uitkering
AVG      Algemene verordening gegevensbescherming
AvT      Agenda van Twente
AWB      Algemene wet bestuursrecht
AWBZ     Algemene wet bijzondere ziektekosten
AZC      Asielzoekerscentrum
BAG      Basisregistraties adressen en gebouwen
BAR      Bornse arbeidsvoorwaardenregeling
BBO      Bundeling Bornse ondernemers
BBP      Bruto binnenlands product
BBV      Besluit begroting en verantwoording
Bbz      Besluit bijstandsverlening zelfstandigen
BDU      Brede doeluitkering
BenW     Burgemeester en Wethouders
Berap    Bestuursrapportage
Bevi     Besluit externe veiligheid inrichtingen
BGG      Begeleiding groep
BGI      Begeleiding individueel
BGT      Basisregistratie grootschalige topografie
BIBOB    Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur
BIG      Baseline informatiebeveiliging Nederlandse gemeenten
BIZ      Bedrijveninvesteringszone
BJZ      Bureau jeugdzorg
BKP      Beeldkwaliteitsplan
BLOS     Bestuurscommissie lichamelijke opvoeding en sport
BMPZ     Benchmark publiekszaken
                                                183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>BNG   Bank Nederlandse Gemeenten
BOA   Buitengewoon opsporingsambtenaar
BOM   Belastingen op milieugrondslag
BOR   Beheer openbare ruimte
BRP   Basisregistratie personen
BSO   Buitenschoolse opvang
BUIG  Bundeling uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten
BV    Besloten vennootschap
BWS   Besluit woninggebonden subsidies
BZK   Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties
CAK   Centraal administratiekantoor
CAO   Collectieve arbeidsovereenkomst
CBS   Centraal bureau voor de statistiek
CER   Compensatie eigen risico
CISO  Chief Information Security Officer
CIZ   Centrum indicatiestelling zorg
CJG   Centrum voor jeugd en gezin
CKV   Culturele en kunstzinnige vorming
COA   Centraal orgaan opvang asielzoekers
COELO Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden
COT   Crisisonderzoeksteam
CPB   Centraal planbureau
COO   Chief Operation Officer
CPO   Collectief particulier opdrachtgeverschap
CPO   Chief Privacy Officer
CROW  Centrum voor regelgeving en onderzoek in de grond-, water- en wegenbouw en de
      verkeerstechniek
CVDR  Centrale voorziening decentrale regelgeving
CVV   Collectief vraagafhankelijk vervoer
CVZ   College voor zorgverzekeringen
CWI   Centrum werk en inkomen
DB    Dagelijks bestuur
DIV   Documentaire informatievoorziening
DKD   Digitaal klantdossier
DROP  Decentrale regelgeving en officiële publicaties
DUO   Dienst uitvoering onderwijs
DVO   Dienstverleningsovereenkomst
ECB   Europese centrale bank
EHS   Ecologische hoofdstructuur
EKB   Elektronische ketenberichten
                                            184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>EKD   Elektronisch kinddossier
ELFPO Europees fonds voor plattelandsontwikkeling
ENSIA Eenduidige normatiek single information audit
EMU   Economische en monetaire unie
EVC   Erkenning van verworven competenties
EVP   Ervaringsprofiel
EZ    Economische zaken
Fido  Financiering decentrale overheden
Fte   Fulltime equivalent
GBA   Gemeentelijke basisadministratie
GBT   Gemeentelijk belastingkantoor Twente
GemW  Gemeentewet
GFT   Groente-, fruit- en tuinafval
GGD   Gemeentelijke gezondheidsdienst
GGZ   Geestelijke gezondheidszorg
GHOR  Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen
Gibit Gemeentelijke rijksvoorwaarden bij IT-overeenkomsten
GMK   Gemeenschappelijke meldkamer
GO    Georganiseerd overleg
GR    Gemeenschappelijke regeling
Grex  Grondexploitatie
GRP   Gemeentelijk rioleringsplan
GVOP  Gemeenschappelijke voorziening officiële publicaties
GWW   Grond-, water- en wegenbouw
HH    Huishoudelijke hulp
HNW   Het nieuwe werken
HOF   Houdbare overheidsfinanciën
HRM   Human resource management
I/D   Regeling In- en doorstroombanen
IAU   Incidentele aanvullende uitkering
Iawkp Integraal afvalwaterketenplan
IB    Inlichtingenbureau
IBD   Informatiebeveiligingsdienst
IBT   Interbestuurlijk toezicht
Icp   Intern controle plan,
ICT   Informatie- en communicatietechnologie
IFLO  Inspectie financiën lokale en provinciale overheden
IHP   Integraal huisvestingsplan
IKB   Individueel keuzebudget
I&M   Infrastructuur & milieu
                                            185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>IOAW         Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze
werknemers
IOAZ         Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen
ISV          Investeringsbudget stedelijke Vernieuwing
IT           Informatietechnologie
IVVP         Integraal verkeers- en vervoerplan
IVZ          Integrale veiligheidszorg
JGZ          Jeugdgezondheidszorg
JOP          Jongerenontmoetingsplaats
KCC          Klantcontactcentrum
KING         Kwaliteitsinstituut Nederlandse gemeenten
KLIC         Kabels en leidingen informatiecentrum
KLPD         Korps landelijke politiediensten
KPI          Kritische prestatie-indicatoren
KRW          Kaderrichtlijn water
KTO          Klanttevredenheidsonderzoek
LAA          Landelijke aanpak adreskwaliteit
LEADER       Liaison entre actions de développement de l’economie rurale
LED          Light emitting diode
LISA         Landelijk informatiesysteem van arbeidsplaatsen
LPG          Liquefied petroleum gas
LTO          Land- en tuinbouworganisatie
LVG          Landelijke vereniging georganiseerde eerste lijn
M.e.r.       Milieu effect rapportage
MAU          Meerjarig aanvullende uitkering
MB2030       Mijn Borne 2030
MFA          Multifunctionele accommodatie
MJOP         Meerjarenonderhoudsplan
MO           Maatschappelijke opvang
MONT         Münster, Osnabrück, Netwerkstad Twente
MPG          Meerjarenprognose grondexploitaties
MT           Managementteam
MTO          Medewerkerstevredenheidsonderzoek
MVO          Maatschappelijk verantwoord ondernemen
NHG          Nationale hypotheek garantie
Niegg        Niet in exploitatie genomen grond
NME          Natuur- en milieu-educatie
NNGB         Nederlandse norm gezond bewegen
NS           Nederlandse spoorwegen
NT           Netwerkstad Twente
                                                 186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>NUG     Niet-uitkeringsgerechtigden
NUP     Nationaal uitvoeringsprogramma dienstverlening en e-overheid
NV      Naamloze vennootschap
OAB     Onderwijsachterstandenbeleid
OCW     Onderwijs, cultuur en wetenschappen
OGGZ/MO Openbare geestelijke gezondheidszorg/Maatschappelijke opvang
OLCT    Openbaar lichaam crematoria Twente
OPBK    Overheidsparticipatie en Burgerkracht
OR      Ondernemingsraad
OV      Openbaar vervoer
OZB     Onroerendezaakbelasting
P&C     Planning & Control
PaB     Projectatelier Borne
PaVEM   Participatie van vrouwen uit etnische minderheden
PDC     Producten en diensten catalogus
PDV     Perifere detailhandelsvestigingen
PGB     Persoonsgebonden budget
PO      Primair onderwijs
POH     Praktijkondersteuner huisartsenzorg
PPS     Publiek-private samenwerking
PV      Persoonlijke verzorging
PVT     Participatieverklaringstraject
RAAK    Reflectie- en actiegroep aanpak kindermishandeling
RBT     Regionaal bedrijventerrein Twente
RFV     Raad voor de financiële verhoudingen
RIBW    Regionale instelling voor begeleid wonen
RIE     Risico-inventarisatie en -evaluatie
RIEC    Regionaal informatie- en expertisecentrum
RMBA    Regeling maatschappelijke begeleiding asielgerechtigden (uitkering)
RMC     Regionaal meld- en coördinatiepunt voortijdig schoolverlaters
ROC     Regionaal opleidingscentrum
ROZ     Regionale organisatie zelfstandigen
RRB     Roerenderuimtebelasting
R&T     Recreatie en toerisme
RT      Regio Twente
RUD     Regionale uitvoeringsdienst
RUIT    Regionaal uitvoeringsorgaan ICT Twente
RWS     Rijkswaterstaat
SCW     Sociaal-cultureel werk
SEGV    Sociaal-economische gezondheidsverschillen
                                             187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>SER       Sociaal economische raad
SES       Sociaal-economische status
SEV       Sociaal-economische visie
Sisa      Single information single audit
SMART     Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden
SMI       Sociaal-medische indicatie
SMS       Samenwerken maakt sterker
SON       Stadsbank Oost Nederland
SSNT      Shared service netwerk Twente
ST        Sociaal team
SUWI      Structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
SWB MT    Sociaal werkleerbedrijf midden Twente
SZW       Sociale zaken en werkgelegenheid
TM        Twente Milieu
UWV       Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
VG        Verstandelijk gehandicapten
VO        Voortgezet onderwijs
VV        Verpleging en verzorging
VGRP      Verbreed gemeentelijk rioleringsplan
VIR       Verwijsindex risicojeugd
VNG       Vereniging van Nederlandse gemeenten
VNO / NCW Verbond Nederlandse ondernemingen/Nederlands christelijke werkgeversbond
Vpb       Vennootschapsbelasting
VPT       Veilige publieke taak
VRIS      Vreemdeling in de strafrechtketen
VRT       Veiligheidsregio Twente
VSO       Voortgezet speciaal onderwijs
VSV       Voortijdig schoolverlaters
VT        Veilig thuis
VTA       Visual tree assessment
VTH       Vergunningverlening, toezicht en handhaving
VVE       Voor- en vroegschoolse educatie
Vvgb      Verklaring van geen bedenkingen
VVTV      Voorlopige vergunning tot verblijf
VVV       Vereniging voor vreemdelingenverkeer
VWS       Volksgezondheid, welzijn en sport
Wabo      Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Wajong    Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten
WEW       Waarborgfonds eigen woningen
WGR       Wet gemeenschappelijke regeling
                                               188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>WI             Wet inburgering
WIJ            Wet investering in jongeren
WKPB           Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken
Wlz            Wet langdurige zorg
Wmo            Wet maatschappelijke ondersteuning
WNT            Wet normering topinkomens
WOB            Welzijn ouderen Borne
Woo            Wet open overheid
WOPT           Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens
WOZ            Wet waardering onroerende zaken
Wro            Wet ruimtelijke ordening
Wsjg           Waar staat je gemeente
WSNP           Wet schuldsanering natuurlijke personen
WSNS           Weer samen naar school
Wsw            Wet sociale werkvoorziening
WSW            Waarborgfonds sociale woningbouw
Wtcg           Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten
Wth            Wet tijdelijk huisverbod
WVG            Wet voorziening gehandicapten
WVS            Welzijn, volksgezondheid en sport
Wwb            Wet werk en bijstand
WWnV           Wet werken naar vermogen
WWZ            Wonen, welzijn en zorg
ZIN            Zorg in natura
ZMLK           Zeer moeilijk lerende kinderen
Zvw            Zorgverzekeringswet
Dit is een lijst met veel voorkomende afkortingen binnen de gemeente Borne. Niet alle afkortingen
komen voor in de P&C-documenten.
                                                   189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>