<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Landschapsanalyse en -waardering tbv tracéafweging PlanMER
Landschappelijke kwaliteiten tussen Almelo en Borne

Behorende bij rapportage PlanMER Vloedbeltverbinding

Arnhem, 3 februari 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1. Inleiding
1.1		   Aanleiding                                    4

1.2     Doel van de landsanalyse- en waardering       4

1.3		   Ligging plangebied                            5

2. Ontwikkelingen
2.1		   Beleid											                              8

2.2		   Tracés                                       15

3. Landschapsanalyse
3.1		   Ondergrond		          							                 18

3.2		   Landschap(sgebruik)						                     23

3.3     Occupatie										                           32

3.4		   Beleving											                           36

4. Afwegingskader en waardering
4.1     Landschapsstructuur						                     40

4.2     Knelpunten en mogelijke kansen per aspect		   42

4.3		   Tracés vergeleken							                      52

Colofon                                              59


                                                      				   Landschapsanalyse- en waardering   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Inleiding

1.1 Aanleiding                                                                       1.2 Doel landschapsanalyse en -waardering
Uit eerdere onderzoeken (o.a. MIRT) komt naar voren dat de aanleg van een            Dit rapport geeft naast de landschapsanalyse en -waardering m.b.t. de
nieuwe wegverbinding, tussen de zuidelijke randweg in Borne en de provinciale        verschillende tracés ook een afwegingskader van de verschillende tracé’s op het
weg N743 (Almelosestraat) ten noordwesten van Zenderen en het doortrekken            landschap.
daarvan naar de N744 (Albergerweg) een oplossing kan bieden die zowel de A1/         Het doel van deze analyse en waardering is om te zorgen dat de landschappelijke
A35 ontlast als de robuustheid van het regionale wegennet versterkt. Tevens kan      waarden in beeld worden gebracht en om landschappelijke kansen en knelpunten
daarmee de leefbaarheid in de kernen Borne en Zenderen verbeterd worden,             te benoemen bij de verschillende tracé’s. De impact van elk tracé op de
doordat ongewenst verkeer door Zenderen en Borne beperkt wordt. Daarbij              verschillende landschappelijke onderdelen uit de analyse wordt vervolgens
moeten geen negatieve effecten optreden voor de leefbaarheid en de afwikkeling       gewogen. Zo wordt inzichtelijk welk tracé zorgt voor de minste impact op het
van het verkeer in het achterliggende gebied.                                        landschap.
                                                                                     Hiervoor zal dan in beeld gebracht worden welke kwaliteiten zichtbaar zijn, welke
De provincie Overijssel en de gemeenten Almelo en Borne hebben daarom                gecompenseerd moeten worden en welke toegevoegd en/of versterkt moeten
gekozen om voor de nieuwe wegverbinding (De Vloedbeltverbinding) een m.e.r.-         worden na eventuele aanleg van de weg. Er geldt hiervoor een basisinspanning,
procedure te doorlopen.                                                              zoals genoemd in het werkboek ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving, waarin in
De besluitvorming over een gebiedsontsluitingsweg is formeel niet m.e.r.-plichtig.   principe nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied niet ten koste mogen gaan
Maar vanwege de transparantie en onafhankelijke kwaliteitsborging in deze            van de waarden. Dit betekent dat ook het eventuele voorkeursalternatief in balans
procedure en vanwege de aanwezige waarden binnen het plangebied heeft het            moet zijn met de ruimtelijke kwaliteiten. Wanneer de basisinspanning (inpassing
de voorkeur dat er een m.e.r. wordt opgesteld.                                       van de weg) niet voldoet dan zijn ook hier aanvullende kwalitatieve prestaties
                                                                                     nodig.
Een van de belangrijkste waarden is hierbij het landschap. In dit rapport wordt      Er wordt hier gesproken over een ‘eventueel voorkeursalternatief’, omdat na
daarom middels een landschapsanalyse en -waardering de landschappelijke              afweging van alle kwantitatieve en kwalitatieve componenten uit de m.e.r. de
component van het afwegingskader van de m.e.r. beschreven. Om de effecten            conclusie kan zijn dat een geheel nieuw tracé geen oplossing biedt.
op het landschap van de verschillende tracés inzichtelijk te maken worden de         Vooralsnog gaat het in eerste instantie om de landschappelijke analyse en
verschillende tracé’s over de ‘waarden’ van het gebied (landschapsstructuurkaart)    -waardering en de landschappelijke afweging van de tracé’s uit de PlanMER. Dit
gelegd. De resultaten uit het landschapsrapport worden samengevat opgenomen          rapport is dan ook een bijlage bij de PlanMER en geeft voornamelijk kwalitatieve
in de PlanMER. Op basis van alle kwantitatieve en kwalitatieve componenten en        toetsingscriteria voor het onderdeel landschap.
info uit uit de PlanMER wordt een voorkeurstracé bestuurlijk bepaald.




4      Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.3 Ligging plangebied
Plangebied is studiegebied m.e.r.
Het plangebied voor de nieuwe weg is het gebied
waarin de tracés van de verschillende alternatieven
liggen. Dit gebied bevindt zich binnen de gemeenten
Borne en Almelo ten noordoosten van de A35 en het
gebied ten noordoosten van de N743 (ten noorden
van Zenderen).
Het studiegebied voor het opstellen van de m.e.r.
omvat het gebied waar mogelijke milieueffecten
van de aanleg optreden en kan per thema/aspect
verschillen. De omvang van het studiegebied is voor
het thema landschap gelijk aan het plangebied.
Binnen dit gebied dient bij de keuze van een
voorkeurstracé ook de mogelijke landschappelijke
compensatie, - versterking of -toevoeging plaats te
vinden.

Waardevol plangebied                                   Infrastructuur in het plangebied
Het plangebied ligt in het buitengebied van Borne      De hoofdinfrastructuur in het gebied loopt van
en Almelo en betreft een groene verbinding tussen      noordwestelijke richting naar zuidoostelijke
noordoost- en zuidwest Twente.                         richting. Ten eerste is er de A35 die hier (tussen de
Het plangebied wordt vooral gekenmerkt                 knooppunten Azelo en Buren) samenloopt met de
door de kleinschaligheid van het aanwezige             A1. Daarnaast gaat de spoorwegverbinding Almelo-
essenlandschap, het kampenlandschap, het               Hengelo door dit gebied. En parallel ten noordoosten
jonge ontginningslandschap en het maten- en            van de spoorwegverbinding is de provinciale weg
flierenlandschap. Ondanks het feit dat er in de loop   N743 (Almelo – Hengelo) gelegen, die door de kern
der jaren veel beplanting is verdwenen en er grotere   Zenderen en door Borne loopt.
kavels zijn gemaakt zijn de hoogteverschillen,         Een directe verbinding naar het gebied ten
groene esranden en groene coulissen nog goed           zuidwesten van de A1/A35 wordt gevormd door
herkenbaar. Het gebied tussen Borne en Almelo is       de Bornerbroeksestraat, die Borne verbindt met
een duidelijk landbouwgebied met verspreid liggende    Bornerbroek. (fig.1.Plangebied en infrastructuur)
erven, cultuurhistorische objecten en een aantal
beken, zoals de Azelerbeek, de Doorbraak en de                                                                 fig. 1.Plangebied en infrastructuur
Weezebeek.
                                                                         				                                                   Landschapsanalyse- en waardering   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6   Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Ontwikkelingen
2.1     Beleid

2.2		   Tracés
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.1 Beleid

Omgevingsvisie Provincie Overijssel                                                   Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische
                                                                                      cultuurlandschappen
(Ontwerp actualisatie omgevingsvisie 2019/2020)                                       Inzet is het behouden en waar mogelijk herstellen van de diversiteit aan
                                                                                      agrarische cultuurlandschappen in Overijssel. De leidraad hiervoor is ook het
Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes   bewaken van de landschappelijke samenhang tussen (voormalige) boerenerven,
of ‘rode draden’ bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie    buurtschappen en dorpen met het omliggende agrarisch landschap. Dragende
Overijssel.Voor de landschappelijk analyse zijn de kwaliteitsambities van de          structuren zijn bijvoorbeeld de wegenstructuur, de structuur van waterlopen,
ruimtelijke kwaliteit van de omgevingsvisie van belang. De volgende zijn hierbij      bebouwingslinten en nederzettingsvormen, het web van verspreide boerderijen
het belangrijkst:                                                                     met onderlinge verbindingslijnen en patronen van landschapselementen.
                                                                                      Door nieuwe initiatieven zorgvuldig in te passen en aan te sluiten op de
Natuur als ruggengraat                                                                dragende structuren van een gebied kan het karakter en het onderscheid
Ontwikkelen van een vitaal en samenhangend stelsel van gebieden met                   met andere gebieden versterkt worden. Het is daarbij de kunst om vormen
een hoge natuur- en waterkwaliteit als ruggengraat van Overijssel. Het                van grondgebruik, bebouwingsvormen en infrastructuur zo te ordenen dat
Natuurnetwerk Nederland (NNN) is daarin een integrale opgave: bevorderen van          naast het karakter ook de samenhang in het gebied wordt versterkt en nieuwe
de biodiversiteit, verantwoord benutten van het natuurlijk kapitaal, bevorderen       kwaliteiten (kunnen) ontstaan. Zorgvuldige arrangementen van bebouwing,
ruimtelijke continuïteit, toegankelijkheid en beleving van de natuur.                 versterking van landschappelijke structuren en het beheer van kenmerkende
Streven naar grote aaneengesloten en verbonden gebieden. Integratie van de            landschapselementen horen daar vanzelfsprekend bij.
natuuropgave in een bredere gebiedsopgave biedt de mogelijkheid om de natuur
een duidelijk gezicht te geven.                                                       Zichtbaar en beleefbaar mooi landschap
                                                                                      Inzet is het accentueren en het beleefbaar houden of maken van regionale lange
Een continu en beleefbaar watersysteem als dragende structuur                         lijnen en randen in Overijssel. Bijvoorbeeld om het herstellen en complementeren
Inzet is het verbeteren van de zichtbaarheid, toegankelijkheid, beleving en           van de laanstructuren van Twente en Salland. Of het (her)inrichten van de
de ruimtelijke continuïteit van het watersysteem van brongebieden, beken,             grote doorgaande structuren van het provinciale wegen- en kanalennetwerk als
weteringen, rivieren en meren in Overijssel.                                          lineair landschap. Maar het gaat ook om de beleving van de kwaliteiten van het
De uitvoering van de kwantitatieve en kwalitatieve maatregelen voor de                Overijsselse landschap als je je – rijdend, fietsend, wandelend, varend – over de
waterlopen, is een mooie gelegenheid om de inrichtingskwaliteit van de                diverse routestructuren beweegt. Tot slot verdient ook het kunnen ervaren van de
waterlopen en de toegankelijkheid er langs (de schouwpaden als langzaam               overgangen tussen karakteristieke landschappen aandacht. Het gaat hierbij om
routenetwerk) te verbeteren en te werken aan een klimaatbestendige inrichting.        het – op strategische plekken – vrij houden van het zicht op en het uitzicht vanaf
Het watersysteem wordt zo een verbinding voor mens, plant en dier, een                deze hogere delen van de provincie, waaronder ook de grote escomplexen.
bindmiddel voor de onderdelen van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en kan
helpen om de afzonderlijke natuurgebiedjes en -gebieden in de groene én in de         Het contrast tussen dynamische en luwe gebieden versterken
stedelijke omgeving aaneen te smeden en beleefbaar te maken.                          Inzet is het versterken van het contrast tussen de dynamische en de luwe
                                                                                      gebieden in Overijssel.



8      Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De hoofdinfrastructuur is in Overijssel dan ook zo gekozen, dat hij de basis is
voor de ontwikkelingsdynamiek (bundeling van stedelijke functies) en de relatieve      Om ruimtelijke kwaliteit te realiseren zijn drie zaken van belang:
‘luwte’ (extensieve vormen van grondgebruik) respecteert. Dit draagt behalve           - een brede gebiedsgerichte blik en aanpak
aan onze bereikbaarheidsambitie, ook bij aan onze ambities voor veiligheid             - aandacht voor ruimtelijke kwaliteit in alle fases van het planproces
en gezondheid, omdat we zo de overlast van het verkeer (geluid, stof) zo veel          - een creatief, ontwerpend proces
mogelijk concentreren rond een beperkt aantal routes.
Het beleid om te sturen op herstructurering voordat er gekozen wordt voor              Door deze landschapsanalyse, al aan het begin van het traject als onderdeel van
uitbreiding draagt hieraan bij.                                                        de PlanMER op te stellen, wordt een goed kader gevormd voor de ruimtelijke
                                                                                       kwaliteiten van het plangebied.
Sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel
Inzet is het ‘alles uit de kast’ halen om de potentiële kwaliteiten van de sterke      De wijze waarop de provincie wil sturen op de ruimtelijke kwaliteit is door het
ruimtelijke identiteiten van Overijssel te verzilveren: waaronder ook het Twentse      inzetten van de Catalogus Gebiedskenmerken, welke onderdeel is van de
essen- en stuwwallenlandschap. Dit betekent o.a. inzet op de inrichtingskwaliteit,     omgevingsverordening. De Catalogus Gebiedskenmerken beschrijft voor alle
het eigen gezicht, het stimuleren van ondernemerschap, van streekproducten,            gebiedstypen in Overijssel welke kwaliteiten en kenmerken behouden, versterkt
vergroting/verdieping/verbreding van recreatieve mogelijkheden en inzet op             en ontwikkeld moeten worden. Ook het werkboek Kwaliteitsimpuls Groene
marketing. Niet alleen vanuit economisch oogpunt, maar ook voor de vitaliteit en       Omgeving voor het buitengebied van Overijssel draagt hieraan bij. De Catalogus
leefbaarheid van de genoemde gebieden. Het behouden en versterken van de               en het Werkboek worden hierna beschreven.
bestaande identiteit en het toevoegen van nieuwe identiteit vereist het stimuleren
van nieuwe ontwikkelingen, herstructurering en transformatie.
                                                                                       Catalogus Gebiedskenmerken Overijssel (2019)
Ruimtelijke kwaliteit zal gerealiseerd worden door nieuwe initiatieven in de fysieke
leefomgeving te verbinden met de bestaande kwaliteiten van Overijssel. Dit             In de Catalogus Gebiedskenmerken is het provinciaal belang van alle
betekent niet alleen het koesteren en beschermen van bestaande kwaliteiten,            gebiedstypen en -kenmerken beschreven en daaraan is een ambitie en
maar juist ook het versterken en vernieuwen van deze kwaliteiten door ze               sturing toegevoegd. Het doel van de provincie Overijssel, zoals verwoord in de
ontwikkelingsgericht in te zetten. Versterken en vernieuwen draagt zo bij aan          catalogus, is:
de herkenbaarheid en onderscheidendheid van de plek. Daarnaast biedt het               Ruimtelijke kwaliteit realiseren door naast bescherming vooral in te zetten op het
leggen van nieuwe verbindingen tussen bestaande gebiedskwaliteiten en nieuwe           verbinden van bestaande gebiedskwaliteiten en nieuwe ontwikkelingen, waarbij
initiatieven natuurlijk ook kansen voor het toevoegen van nieuwe kwaliteiten,          bestaande kwaliteiten worden beschermd en versterkt en nieuwe
nieuwe identiteiten en nieuwe verhalen.                                                kwaliteiten worden toegevoegd.

Hiermee wordt een weloverwogen locatiekeuze, vormgeving en inrichting van
initiatieven, passend bij de identiteit van de plek, bevorderd.
De ambitie van de provincie is dat elk project en elk initiatief, groot of klein,
bijdraagt aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving.


                                                                               				                                                    Landschapsanalyse- en waardering     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De overall ambitie luidt als volgt:                                                   Het nieuwe programma betreft hier niet zozeer een al vaststaande ontwikkeling
Bij locatiekeuzen en inrichtingsopgaven voortbouwen op de natuurlijke laag            zoals een vaststaande nieuwe weg, een woonwijk of bedrijventerrein o.i.d.
is een duurzame strategie: het betekent de veerkracht van het watersysteem            Het gaat in dit rapport om het onderzoek naar de landschappelijke impact die elk
in takt laten of versterken en daarmee anticiperen op klimaatverandering,             van de voorgestelde tracés uit de PlanMER voor de Vloebeltverbinding hebben
het betekent het behoud van de aardkundige waarden, behouden en                       op de gebiedskenmerken van het plangebied.
versterken van de rijkdom aan plant- en diersoorten (biodiversiteit).                 In dit rapport gaat het dus eerder om een analyse vooraf aan een mogelijke
                                                                                      ontwikkeling. Daarbij draagt de analyse bij aan de besluitvorming voor het verder
Op het provinciale schaalniveau zijn zeven kwaliteitsambities                         onderzoeken van een van de tracés.
geformuleerd die de koers bepalen van de provinciale sturing op kwaliteit. Deze       Uit de Catalogus Gebiedskenmerken is voor dit rapport in ieder geval veel
kwaliteitsambities hebben hun vertrekpunt in de lagen van de gebiedskenmerken         feitelijke gebiedskennis gehaald die van toepassing is op het plangebied. Ook
en decentrale beleidsambities (o.a.omgevingsvisie Overijssel) van de provincie        wordt de lagenbenadering toegepast.
Overijssel. Voor wat betreft landschap zijn de volgende kwaliteitsambities uit de
catalogus van toepassing:
                                                                                      Werkboek kwaliteitsimpuls Groene Omgeving
- Kwaliteitsambities 2   Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de
							agrarische cultuurlandschappen                                                 In de provinciale omgevingsvisie is vastgelegd dat bij toevoeging of grootschalige
- Kwaliteitsambitie 3 		 Natuur als ruggengraat                                       uitbreiding van functies in het buitengebied het verlies aan ecologische waarden
- Kwaliteitsambitie 4 		 Zichtbaar en beleefbaar en mooi landschap                    in voldoende mate moet worden gecompenseerd door investeringen in de
- Kwaliteitsambities 6   Een continu en beleefbaar watersysteem als dragende          ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Deze zogenaamde Kwaliteitsimpuls Groene
							structuur van Overijssel                                                       omgeving (KGO) geldt naast de ruimtelijke inpassing van een plan op de eigen
- Kwaliteitsambitie 7 		 Sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel   locatie.

Voor wat betreft de laatste ambitie ligt het plangebied in het gebied dat in de       Voor deze landschappelijke analyse wordt nu geen kwaliteitsimpuls aangegeven
catalogus is aangeduid als ‘twente steden met de landgoederenzones’.                  voor de betreffende tracés. Het gaat zoals reeds eerder aangegeven om de
                                                                                      landschappelijke afweging tussen de tracés; Welke route heeft de minste impact
De landschapsanalyse in dit rapport komt grotendeels overeen met die van de           op het landschap.
lagenbenadering in de Catalogus Gebiedskenmerken Overijssel (2019).

De Catalogus Gebiedskenmerken geeft aan dat na het in beeld brengen van de
gebiedskenmerken van het betreffende gebied onderzocht moet worden hoe
met het inzetten van het nieuwe programma, de gebiedskwaliteiten behouden en
versterkt kunnen worden.




10     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Structuurvisie Borne; Groene Poort                                                  Toerisme & Recreatie:
                                                                                    Het beleid is met name gericht op een versterking van deze sector, waarbij vooral
In de structuurvisie is de visie van de gemeente Borne en de gewenste ruimtelijke   de aanwezige sterke punten zoals Oud Borne en Groene Poort centraal staan.
ontwikkeling uitgewerkt en inzichtelijk gemaakt aan de hand van een aantal          Er wordt niet ingezet op grootschalige recreatieve trekkers met een
kaarten met bijbehorende tekst. Het ambitieniveau voor het kleinschalige            verkeersaantrekkende werking, maar juist op kleine landschappelijk
Twentse landschap rondom Borne is, dat het een logische verbinding vormt            georiënteerde recreatieve voorzieningen. In verband met de intrinsieke waarde
tussen de landschappelijk en ecologisch waardevolle gebieden ten zuiden             van het gebied zelf en de aanwezigheid van direct aansluitende grote ecologisch
(landgoed Twickel) en ten noorden (Nationaal Landschap noordoost Twente)            en landschappelijk waardevolle gebieden, leent het buitengebied van de
van de netwerkstad en ter voorkoming van het aaneengroeien van de                   gemeente Borne zich bij uitstek voor korte verblijfsrecreatie. Onder andere valt
Twentse stedenband. Dit heeft geleid tot de profilering van Borne als Groene        daarbij te denken aan verblijfsrecreatie gekoppeld aan bepaalde thema’s, zoals
Poortgemeente binnen de netwerkstad.                                                historie, religie en de essen.
De structuurvisie gaat in op de thema’s Wonen, Werken, Verkeer, Groen & Water,
Voorzieningen, Toerisme & Recreatie, Beeldkwaliteit en Buitengebied.                Buitengebied:
Voor dit rapport wordt alleen ingegaan op de aspecten uit de structuurvisie         Daarnaast wordt ingezet op toekomstbestendige landbouw, waarbij ruimte is
die van belang zijn voor het plangebied voor de Vloedbeltverbinding en een          voor groei, voor een optimale verkaveling en voor een goede bereikbaarheid. De
ruimtelijke uitwerking hebben op het landschap. Het gaat dan om de thema’s          ligging in Groene Poort leent zich met name voor grondgebonden landbouw en
Groen & Water, Toerisme & Recreatie en Buitengebied; waarvan het thema              minder voor intensieve veehouderij.
Buitengebied het meest belangrijk is voor deze analyse.                             Borne biedt ruimte aan het ontwikkelen en mogelijk maken van nieuwe functies
De rode draad voor dit thema vormt de visie de Groene Poort van provincie           in het buitengebied, mits zij ook in kwalitatief opzicht iets bijdragen. De gemeente
Overijssel en de gemeente Borne.                                                    wil meedenken bij deze ontwikkelingen en ze een Borns profiel meegeven. De
                                                                                    agrarische functie blijft in het buitengebied belangrijk. Waar mogelijk zal de
De thema’s                                                                          structuur van de overblijvende landbouw worden verbeterd
                                                                                    De daarbij horende ontwikkelingen in het buitengebied; druk op landelijk wonen,
Groen & Water:                                                                      afname van het aantal agrarische bedrijven, het agrarisch en recreatieve
Het beleid dat in het kader van de Groene Poort ontwikkeld is speelt een            kleinschalige gebruik dienen hierbij als kans om te komen tot nieuwe
belangrijke rol bij het versterken van de landschappelijke kwaliteit. Dit gebeurt   mogelijkheden in het cultuurlandschap. Dit kan een waardevolle toevoeging
door o.a. de aanleg van de ecologische verbindingszone en door beekherstel,         vormen, waardoor de economische kracht wordt versterkt en nieuwe functies
in het kader van de Kaderrichtlijn Water en het Waterbeleid 21e eeuw. Hiervan       kunnen worden geïntroduceerd die de landschappelijke kwaliteit waarderen en
zijn al grote delen uitgevoerd, waaronder de inrichting van de Azelerbeek en        versterken.
de Doorbraak in het plangebied. De beken krijgen ruimte om te meanderen en          Ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied staan in de
op lagere delen en minder voor landbouw geschikte percelen wordt ingezet op         structuurvisie per landschapstype een aantal uitgangspunten centraal, waarbij
langer vasthouden en bergen van water.                                              voor wat betreft de verschillende landschapstypen wordt aangesloten bij het
                                                                                    provinciale beleid uit de ‘Omgevingsvisie’(Catalogus gebiedskenmerken). De



                                                                                				                                                Landschapsanalyse- en waardering   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>landschapstypen zijn het essenlandschap, het oude        In dit rapport worden de landschapstypen kort          vragen om verduurzaming van de veehouderij.
hoevenlandschap, het maten- en flierenlandschap en       geanalyseerd en ook bovenstaande thema’s               Binnen dit gebied zijn er projecten aangewezen
het jonge heide- en broekontginningenlandschap.          die betrekking hebben op het landschap van             die hier een bijdrage aan leveren. Het project dat
                                                         het plangebied in ogenschouw genomen. Dit              van invloed is op het plangebied is het project
Binnen de Groene Poort zijn drie samenhangende           wordt gedaan door het in beeld brengen van de          ‘Gebiedstransitie Groene Poort Borne’.
opgaven benoemd:                                         verschillende gebiedskenmerken middels de
• Landschap en Economie: hoofddoel is het behoud         lagenbenadering. De hiervoor genoemde thema’s          Groene Poort Borne
en de ontwikkeling van het authentieke Twentse           komen terug in de volgende lagen: Ondergrond,
landschap, gecombineerd met versterking van              Landschap(sgebruik), Occupatie en Beleving.            De Groene Poort’ (fig. 2.1)(gebied tussen Borne
de Bornse economie. Dat betekent ruimte om te            Bij de afweging van de tracés worden ook de            en Almelo) is gelegen op het kruispunt van
ondernemen onder gelijktijdige versterking van de        samenhangende opgaven voor de Groene poort in          rood en groen in Twente. De uitdaging is om in
ruimtelijke kwaliteit. Belangrijk onderdeel van          ogenschouw genomen.                                    samenwerking met de diverse stakeholders in
deze opgave is een continue versterking van de                                                                  dit gebied de mogelijkheden te verkennen om de
landbouwstructuur.                                                                                              diverse ruimtelijke (infrastructurele) opgaven en
• Kunst, Cultuur en Voorzieningen: hoofddoelen zijn      IBP Vitaal Platteland &                                de opgaven op het gebied van de energietransitie,
de mogelijkheden en potenties op het gebied van                                                                 te verbinden met de opgaven die er liggen op het
kunst, cultuur, cultuurhistorie en voorzieningen in te   Gebiedstransitie Groene Poort Borne                    gebied van het behoud en de versterking van de
zetten voor enerzijds de versterking van het profiel                                                            landschappelijke kwaliteit en de transitie naar een
en de beleving van het gebied voor de bewoners en        Nederland staat voor grote opgaven op het terrein      duurzame, circulaire en natuurinclusieve landbouw.
bezoekers en anderzijds als basis voor een gezonde       van voedselproductie, klimaat, waterveiligheid,
sociale infrastructuur (o.a. recreatie)                  circulaire economie, biodiversiteit en energie. Deze   ‘De Groene Poort’ (grofweg gelegen tussen Borne
• Ontsnipperen en Verbinden: hoofddoel is de             uitdagingen vragen om een samenhangende,               en Almelo enerzijds en de A1/A35 en de N35
samenhang in het gebied zelf en tussen                   regiospecifieke benadering van onder meer              anderzijds) is een overgangsgebied met een hoge
zuidwest en noordoost Twente te versterken.              landbouw, natuur, milieu, kwaliteit van leefomgeving   veedichtheid en gebiedsgebonden landbouw. In
Het gaat hierbij om het versterken en verbinden          en water. Een benadering waarin bestuurslagen          het gebied bevinden zich naast enkele grotere
van de recreatieve en landschappelijke functies          samenwerken, met elkaar en met andere                  veehouderijen (met name rundveebedrijven
op een manier dat bewoners, bezoekers en de              maatschappelijke partijen. Daarom hebben het Rijk,     waardoor ook de stikstofproblematiek actueel is)
natuurwaarden van het Twentse landschap ervan            provincies, gemeenten en waterschappen de handen       vooral ook veel agrarische bedrijven zonder een
profiteren.                                              ineen geslagen met het Interbestuurlijk Programma      duidelijk toekomstperspectief. Het is een gebied
                                                         Vitaal Platteland. In vijftien kansrijke gebieden      met veel landschappelijke kwaliteiten (Landgoed
                                                         gaan zij samen aan de slag. Een van die kansrijke      Twickel, Zenderse Es en het Tusveld) waar de druk
                                                         gebieden is het gebied Salland-Twente waarin de        op de agrarische bedrijvigheid de afgelopen jaren
                                                         uitdagingen op het vlak van milieu, klimaat, water,    al fors is toegenomen.
                                                         Natura 2000, leefomgeving en toekomstperspectief


12     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Maar ook het onderzoek naar de ontwikkeling van een nieuwe (provinciale)
verbindingsweg door het gebied is in een stroomversnelling gekomen. Daarnaast
ligt er een opgave voor de energietransitie is er sprake van een onduidelijke
toekomst van enkele grootschalige (vrml.) religieuze panden (AZC, de Zwanenhof
en het Carmelitessenklooster), ligt er een wateropgave (Azelerbeek en ‘de
Doorbraak’) en zijn er plannen voor het doortrekken van de F35 (fietsverbinding
langs spoor). De uitdaging voor dit project van het IBP Vitaal Platteland is om met
alle stakeholders en samenwerkingspartners in het gebied (o.a. buurtschappen
Azelo en Tusveld, de dorpsraad Zenderen, landgoed Twickel, Waterschap
Vechtstromen en Twence) een verbinding te leggen tussen de toekomstige
ruimtelijke ontwikkelingen, de transitieopgave en het versterken van de
landschappelijke kwaliteiten van het gebied.

Het doel van het project is om te zoeken naar oplossingen waarbij de ruimtelijke
opgave en de opgaven vanuit de energietransitie worden gekoppeld aan de
opgaven die er liggen voor de versterking van de landschappelijke kwaliteit en de
transitie naar een duurzame, circulaire en natuurinclusieve landbouw.

In deze landschappelijke analyse en het landschappelijk afwegen van de
verschillende tracés wordt ook de ruimtelijke impact (kansen en knelpunten) van
de tracés op de agrarische bedrijvigheid in ogenschouw genomen. Het koppelen
van energietransitieopgave en de transitieopgave voor de landbouw wordt in deze
fase nog niet meegenomen, omdat de PlanMER alleen de tracés en de effecten
van de tracés op het plangebied in beeld brengt .




                                                                                      fig. 2.1 Groene Poort

                                                                              				                    Landschapsanalyse- en waardering   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Natuurnetwerk Nederland
Het NNN is het Nederlandse netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen
natuurgebieden. Het natuurnetwerk moet natuurgebieden beter met elkaar en met
het omliggende agrarisch gebied verbinden. Het natuurnetwerk dat geprojecteerd
is op het plangebied (fig. 2.2), bestaat voor een deel uit bestaande natuur en een
deel van het gebied Twickel. Dit gebied bevindt zich langs de Azelerbeek. Hier
zijn tevens delen aangewezen als ‘zone ondernemen met natuur en water buiten
de NNN’. Deze delen zijn geen bestaande natuur. In het noordwesten van het
plangebied sluit deze zone aan op het deelgebied Reggedal. Deze bestaande
natuur maakt ook onderdeel uit van het NNN. Door dit deelgebied loopt de
watergang de Doorbraak.


Het verdrag van Zenderen (2019)
Het verdrag van Zenderen is getekend door bestuurders van de provincie,
gemeenten en Landschap Overijssel samen met alle deelnemers aan de
conferentie ‘Landschap voor Elkaar’. Door het tekenen van het verdrag werd er
een belofte aan elkaar en aan het landschap gemaakt voor het behoud en de
ontwikkeling van landschapselementen als houtwallen.




                                                                                     fig. 2.2 NNN en de tracé’s

14     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2.2 Tracés

De in het PlanMER te onderzoeken tracés zijn hiernaast (fig. 2.3) op het
plangebied geprojecteerd. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de lijnen die op
de kaart de tracés aanduiden indicatief zijn. Het gaat meer om een zone en de
lijnen zijn dus een eerste richting van waaruit de PlanMER en deze analyse zijn
ingericht. In de PlanMer is ook een beschrijving en een globale opbouw van het
profiel van de tracés aangegeven. Het betreft de volgende 4 tracés:

‘Bundeling Bornerbroeksestraat’
‘Bundeling A1/A35
‘Bundeling Beekdal’
‘Bundeling Spoorlijn’
De tracés en daar waar parallelwegen en aansluitingen komen zijn in het
PlanMER nader beschreven. Bij het alternatief ‘Bundeling Spoorlijn’ zijn vanaf de
Bornerbroeksestraat tot aan de noordzijde van het spoor twee opties ingetekend,
waarvan uit de PlanMER beiden verkeerstechnische evenveel voor-als nadelen
kennen. In deze rapportage worden deze twee opties ook in de analyse en
waardering meegenomen.
Naast de 4 alternatieven is in de PlanMER ook het nulplus alternatief
opgenomen. Deze wordt hier niet meegenomen omdat deze over bestaande
infrastructuren gaat en geen nieuwe structuur in het landschap vormt. Uit de
uiteindelijke afweging van de verschillende tracés kan mogelijk geconcludeerd
worden dat de alternatieven meer nadelen hebben dan voordelen en het nul
plus alternatief uiteindelijk wordt voorgesteld om verder te onderzoeken. Dit volgt
uit de gehele PlanMER, waarin naast landschap ook alle andere aspecten zijn
meegewogen.
Voor alle alternatieven geldt dat een doortrekking kan plaats vinden ten noorden
van Zenderen tussen de N743 en de N744. Vanaf het spoor volgt ieder alternatief
zijn eigen tracé. De waardering en afweging van de tracés zal zich dan met name
richten op de verschillen tussen de tracés.

                                                                                      fig. 2.3 De tracé’s

                                                                              				                      Landschapsanalyse- en waardering   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16   Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3. Landschapsanalyse
3.1     Ondergrond

3.2		   Landschap(sgebruik)

3.3		   Occupatie

3.4		   Beleving
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>3.1 Ondergrond

Bodem
Op deze kaart (fig. 3.1) is te zien dat de bodem binnen het plangebied
voornamelijk bestaat uit beekeerdgronden, hoge zwarte enkeerdgronden en
leek-/woudeerdgronden en enkele veldpodzolgronden. De veldpodzolgronden
komen voor in lagere delen, zoals afvoerloze laagten en op lage ruggen met
relatief hoge grondwaterstanden. De beekeerdgronden zijn zandeerdgronden
in beekdalen. De bodem bestaat uit een voedselrijke humuslaag die overgaat
in een voedselarme laag van dekzand. Deze grond kent een fluctuerende
grondwaterstand waardoor oxidatie optreedt. Op de enkeerdgronden is door
eeuwenlange ophoging met plaggenmest een dikke organischestofhoudende
laag ontstaan. De gronden hebben een zwarte organische stof. Daarnaast
bestaat een klein gedeelte binnen het plangebied uit leek-/woudeerdgronden. Dit
is een kleigrond met een dikke donkere bovengrond op een stevige ondergrond.
De donkere bovengrond is een overblijfsel van een voormalige veenbedekking.

Het zoveel mogelijk in takt laten van de ondergrond en bodem, zorgt er voor
dat het landschap, de ontstaansgeschiedenis en het in cultuur brengen van het
landschap leesbaar blijft. Bij nieuwe ontwikkelingen dient met name gekeken
te worden naar de draagkracht van de ondergrond in relatie tot wat de nieuwe
ontwikkeling aan ondergrond benodigd heeft.




                                                                                  fig. 3.1 Bodem

18    Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Geomorfologie
Overijssel bestaat voornamelijk uit een dekzandcomplex dat afloopt van oost
naar west. Een paar noord-zuid georiënteerde stuwwallen doorsnijden het
dekzand. Het watersysteem maakt in essentie één grote beweging van de
brongebieden (op de flanken van de stuwwallen), naar de beken en weteringen
(in de zandgebieden), naar Vecht en Zwarte Water en tenslotte naar de IJssel
en de Randmeren.
In het gebied zijn verschillende geomorfologische gebieden te onderscheiden.
De Zendersche Esch, die te midden van het gebied ligt, betreft een stuwwal
bedekt met dekzand. Deze gronden hebben een hoge archeologische
verwachtingswaarde voor alle perioden. Archeologische resten zijn afgedekt
door een plaggendek van meer dan 50 cm en daardoor minder kwetsbaar voor
bodemingrepen. Hier zijn archeologische resten goed geconserveerd.

De ambitie, vanuit de Gebiedscatalogus is om het eigen karakter van de stuwwal
te behouden en te versterken; het relief is daarbij ruimtelijk beeldbepalend. De
overgangen naar andere landschappen en de zichten op en naar de stuwwal
moeten geaccentueerd worden.

De rest van het plangebied bestaat voornamelijk uit dekzandwelvingen en
-vlakten en beekdalen en overige laagten. Deze gronden hebben respectievelijk
een middelhoge en lage archeologische verwachtingswaarde. Voor
dekzandwelvingen en -vlakten is er een verhoogde kans op archeologische
resten uit de Steentijd op de hoogste delen van dekzandwelvingen en op resten
uit de Late Prehistorie, de Romeinse tijd en Late Middeleeuwen langs randen van
dekzandhoogten en ruggen.

Voor de dekzandvlakten is de ambitie om de natuurlijke hoogteverschillen (hoog-
laag, droog-nat) functioneel meer sturend en beleefbaar te maken.
De ambitie voor de beekdalen is zoals verwoord onder het aspect water.



                                                                                   fig. 3.2 Geomorfologie

                                                                            				      Landschapsanalyse- en waardering   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Water
Door het plangebied lopen enkele watergangen (fig. 3.3). Eén watergang, de
Azelerbeek, loopt dwars door het plangebied. De Azelerbeek (donkerblauw
aangegeven) is een langzaamstromende beek op zandgrond en behoort tot                                                  Bornse beek
het stroomgebied van de Regge. Naast de waterhuishoudkundige functie, het
beschermen tegen overstromingen en afwatering is de Azelerbeek tevens een
‘belevingswater’ met landschappelijke waarde voor het gebied. Aan de oostzijde,
hier buiten het plangebied stroomt de Doorbraak. Deze beek is aangelegd
om de scheiding van waterstromen te realiseren. Deze beek biedt extra
afvoermogelijkheid voor water om de veiligheid van het gebied te vergroten. De     Kleine Doorbraak
Doorbraak vormt tevens een ecologische verbindingszone tussen Twente en
Salland. De Doorbraak en de Azelerbeek zijn aan elkaar gekoppeld via de de
Kleine Doorbraak. Dit betreft een smalle waterloop in een beekdal. Ten noorden
van Zenderen takt de Bornse beek aan op de Azelerbeek.                                                    Azelerbeek
Oorspronkelijk overstroomden de beken regelmatig bij piekafvoeren. De gronden
langs de beken waren dan vaak drassige of moerassige gebieden. In de loop
van de tijd zijn de beken steeds meer ingericht op het afvoeren van water. Het
betreffen hier grotendeels uniforme beken met steile oevers. De gronden direct
langs de oevers zijn over het algemeen vruchtbare gronden, maar soms wat
drassig. De gronden zijn deels in gebruik genomen door de landbouw.
Op sommige plaatsen is sprake van beekherstel, door de beek meer ruimte te
geven, meer te laten meanderen en de oevers minder steil te maken. Dit is onder
andere het geval bij de Azelerbeek ter plekke van de Hondenborg.

De ambitie voor de beekdalen is om deze als functionele- en ruimtelijk dragende
structuren betekenis te geven. Leidend hierbij is de ruimte voor water en
continuïteit van het systeem. Ook het vasthouden van water is hierbij van belang
en vormen de beekdalen belangrijke verbindingen voor plant, dier en mens.




                                                                                                      fig. 3.3 Water

20     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Foto 3.11 Beekdal Azelerbeek en Azelerbeek, voor de Hondenborg           Foto 3.12 Watergang in jonge heide- en broekontginningslandschap




Foto 3.13 Azelerbeek nabij eeuwenoud bos, Retraitehuisweg 1, Zenderen    Foto 3.14 Kleine Doorbraak

                                                                        				                                          Landschapsanalyse- en waardering   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Hoogteverschillen
Op deze kaart (fig. 3.4) is te zien dat het landschap duidelijke hoogteverschillen
kent. De hoogteverschillen zijn met name ontstaan tijdens de twee laatste
ijstijden. Tijdens de voorlaatste ijstijd werd Twente onder ijs bedekt. IJstongen
stuwden onder andere het door rivieren afgezette materiaal op. Hierdoor
ontstonden de stuwwallen, waarvan er ook een ligt tussen Borne en Zenderden;
De Zendersche Esch. Ook zijn er gordeldekzandrugen en grondmorene
welvingen ontstaan, die eveneens voor hoogteverschillen zorgen in het
landschap. De beken stroomden door de laagten van het gebied tussen
de verschillende hoogten door. Dit is ook duidelijk zichtbaar in de hiernaast
weergegeven hoogtekaart. Te zien is ook dat Borne is gebouwd op een groot deel
van de stuwwal en dat de vuilstort, later toegevoegd, ten westen van de oude
Vloedbelt ook voor een duidelijk hoogteverschil in het landschap zorgt.
De hoogtekaart komt grotendeels overeen met de geomorfolische
- en bodemkaart en vormt in samenhang met deze aspecten en de
waterhuishoudkundige situatie het uitgangspunt voor de aanzet van agrarische
ontwikkelingen (agrarisch cultuurlandschap) van het plangebied.




                                                                                     fig. 3.4 Hoogteverschillen

22     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3.2 Landschap(sgebruik)

Cultuurhistorie
Lange tijd is de natuurlijke laag sturend geweest voor een groot deel van de
ruimtelijke ontwikkelingen. Pas de laatste eeuw is door technische mogelijkheden
de koppeling tussen ruimtelijke ordening en natuurlijke ondergrond steeds
losser geworden en zijn door o.a. intensivering van de landbouw en menselijke
ingrepen de kwaliteiten van de natuurlijke/landschappelijke laag aangetast.
Het oorspronkelijke natuurlijke landschap is nagenoeg verdwenen. De natuurlijke
laag is grotendeels ontgonnen en als landbouwgrond in cultuur gebracht. De
steeds diepere drooglegging en afwatering en bemesting hebben de kwaliteiten
onder druk gezet. Ook de verstedelijking heeft een deel van het landschappelijk
areaal teruggedrongen.
De natuurlijke/landschappelijke laag heeft een andere betekenis gekregen. Op
kaartbeelden van 1900 (fig. 3.5) is de natuurlijke landschappelijke laag met zijn
kwaliteiten nog het meest zichtbaar. Ontwikkelingen waren toen ook volgend aan
dit landschap. Hiernaast is de cultuurhistorische kaart van 1900 weergeven.
Daarop zijn op hoofdlijnen de geomorfologische structuren nog duidelijk
zichtbaar; stuwwal, beekdalen, dekzandruggen en heide/broeklanden.
Daarnaast zijn de oude kernen van Borne en Zenderen zichtbaar, die middels
de eerste verharde wegen verbonden zijn. Ook de spoorlijn is reeds aanwezig.
Het land werd zo natuurlijk mogelijk gebruikt en er was nog geen sprake van
schaalvergroting en verstedelijking; de natuurlijke landschappelijke laag was
sturend voor de ontwikkelingen. Dit eerste landschapsgebruik betreft het
agrarische cultuurlandschap. Van dit agrarische cultuurlandschap maken zowel
de agrarische productiegronden, de landschappelijke beplantingen, routes,
waterlopen, reliëfs, als ook de erven, buurtschappen en dorpen deel uit. Vanuit
de nederzettingen werden de gronden ooit ontgonnen, daardoor is er een
sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omringende landschap ontstaan.
Afhankelijk van bijvoorbeeld de stand van de techniek en de beschikbaarheid
van meststoffen is door de eeuwen heen een geschakeerd patroon van akkers,
weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen, dorpen) gegroeid. Structuur,
maatvoeringen en landschapselementen worden keer op keer aan de
veranderende omstandigheden aangepast. Dit agrarische cultuurlandschap heeft
gezorgd voor de deels nog leesbare landschaptyperingen.
                                                                                    fig. 3.5 Cultuurhistorische kaart 1900

                                                                             				                    Landschapsanalyse- en waardering   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>         Agrarisch cultuurlandschap - landschapstypen
         De agrarische cultuurlandschappen zijn we in de loop der tijd gaan waarderen om
         hun ruimtelijke kwaliteiten. Vooral herkenbaarheid, contrast en afwisseling
         worden gewaardeerd. Daarbij speelt ook de cultuurhistorie als ‘het verhaal en
         leesbaaarheid van het landschap’ een steeds belangrijkere rol.
         De (deels) nog leesbare cultuurlandschappen zijn in fig. 3.6 weergegeven.
         Voor de verschillende landschapstypen zijn ambities opgenomen in de Catalogus
         gebiedskenmerken. Deze ambities zijn hieronder verwoord en de haalbaarheid
         van deze ambities zal ook onderdeel zijn binnen de landschappelijke afweging
         van de tracé’s.

         Kenmerken Essenlandschap
         Een samenhangend systeem van essen, flanken, lager gelegen maten en
         fliergronden,voormalige heidevelden en kenmerkende bebouwing rond de
         es (esdorpen en verspreide erven). Vanuit de erven en de essen werd het                      Zendersche Es
         geordend; eeuwenoude akkercomplexen werden op de hogere dekzandkoppen
         en flanken van stuwwallen aangelegd. Eeuwenlange bemesting (heideplag,
         stalmest) heeft geleid tot een karakteristiek reliëf met soms hoge steilranden.
         Hierdoor bevat een es waardevolle archeologische informatie. De dorpen en
         erven lagen op de flanken van de es, op de overgang naar de lager gelegen
         maten- en flieren. De zandpaden volgen de lange lijnen van het landschap:zo
         ontstond er als het ware een spinragstructuur. Het is een afwisselend en
         contrastrijk beeld, volgend aan het natuurlijk landschap. Typerend zijn de losse
         hoeven rond de es en esdorpen met hun karakteristieke boerderijen.

         Ambitie Essenlandschap
         Het behoudenvan de es als ruimtelijke eenheid en het versterken van de
         contrasten tussen de verschillende landschapsonderdelen: grote open maat van
         de essen, het mozaïek van de flank van de es, de open beekdalen en vroegere
         heidevelden. De samenhang hiertussen krijgt opnieuw vorm en inhoud door
         accentuering van de verschillende onderdelen en overgangen. De flank van de es
         biedt eventueel ruimte voor ontwikkelingen, mits de karakteristieke structuur van
         erven, beplantingen, routes en open ruimtes wordt versterkt.
                                                                                             fig. 3.6 Landschapstyperingen

24   Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Kenmerken Oude Hoevenlandschap                        Kenmerken Maten- en Flierenlandschap                  Kenmerken Jonge Heide- en
Verspreide erven, ontwikkeld nadat de grote           Laaggelegen kleinschalig landschap langs              Broekontginningslandschap
essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie         de beken in de natuurlijke laagten. Langs de          Dit landschap was oorspronkelijk functioneel
boeren nieuwe ontwikkelingsruimte zocht. Dit werd     ontwateringssloten haaks op de beek werd vaak         verbonden met het essen- en oude hoeven-
gevonden bij kleine dekzandkopjes, die individueel    hakhout als perceelsscheiding aangeplant. Een deel    landschap; beweiding en plaggen steken voor
werden ontgonnen. Dit leidde tot een zelfde, maar     werd beweid. Rond de beek ontstond een lineair        de stal. In de stal bemeste plaggen dienden
kleinschaliger en individueler essenlandschap. De     landschap, met daaromheen in de natte laagtes een     als structuurverbeteraar en bemesting voor de
kleinschaligheid is tevens een weerspiegeling van     matenlandschap.                                       akkergronden op de essen. Bij intrede van de
de natuurlijke ondergrond. Er is een samenhangend     Veel variatie in ruimtelijke opbouw: de open          kunstmest ging deze functie verloren en werden
systeem van es/kamp, erf op de flank, natte           ruimte van de watergang, de coulissen van             deze gronden in cultuur gebracht; eerst kleinschalig,
laagtes en voormalige heidevelden.Er is een soort     hakhoutstruweel, de open kamers van de hooi- en       later grootschalig. Daarnaast zijn er ook veel van
spinragstructuur vanuit de erven naar de omliggende   weilanden en broekbosjes en vloeivelden.              deze gronden bebost voor de jacht en houtproductie
gronden en tussen de erven.                           Het Maten- en Flierenlandschap is veelal de           van de landgoederen. Deze landbouwontginningen
                                                      contramal van het essenlandschap en het oude          hebben relatief grote open ruimtes, deels omzoomd
Ambitie Oude Hoevenlandschap                          hoevenlandschap en was daar functioneel aan           door boscomplex. De erven liggen als blokken aan
De ambitie is het kleinschalige, afwisselende oude    verbonden.                                            de wegen met laanbeplanting en lange rechtstanden.
hoevenlandschap vanuit de verspreid liggende                                                                Van het oorspronkelijke landschap is weinig terug te
erven een ontwikkelingsimpuls te geven. Deze          Ambitie Maten- en Flierenlandschap                    vinden.
erven bieden veel ruimte voor landbouw, wonen,        De ambitie is dit landschapstype weer herkenbaar
werken, recreatie, mits er wordt voortgebouwd aan     te maken, en de samenhang met de esdorpen             Ambitie Jonge Heide- en Broekontginningslandschap
kenmerkende structuren van het landschap: de          en erven weer betekenis te geven. De nog gave         De ambitie is de ruimtelijke kwaliteit van deze
open esjes, de routes over de erven, de erf- en       delen verdienen een intensief op cultuurhistorische   gebieden een stevige impuls te geven en soms
landschapsbeplantingen. Binnen deze structuren        waarden gerichte inrichting en beheer. Voor de        een transformatie wanneer daar aanleiding
zijn er volop mogelijkheden om een functioneel        andere delen is het aanzetten van de randen, het      toe is. De dragende structuren worden gevormd
grootschalige landbouw in een kleinschalig            beleefbaar maken van het waterrijke karakter, de      door landschappelijk raamwerken van lanen,
landschap te ontwikkelen.                             continuïteit van het landschap het uitgangspunt.      bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige
                                                      Nieuwe dragers als biomassateelt, (es)                ontginningsstructuren versterken. Binnen deze
                                                      dorpsontwikkeling in de nabijheid, water(voorraad)    raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van
                                                      berging, particulier natuurbeheer zijn voor dit       bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe
                                                      landschap aan de orde.                                erven, mits deze een stevige landschappelijke
                                                                                                            jas krijgen. De ambitie is verder de landschappelijke
                                                                                                            karakteristieken voor weidevogels in stand te houden
                                                                                                            en te versterken.



                                                                        				                                                  Landschapsanalyse- en waardering   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>         Cultuurhistorische objecten - monumenten
         Het gebied heeft een lange cultuurhistorische geschiedenis. Het was een
         landschap waar men werkte, woonde en leefde en welke nauw verbonden
         was met de kernen. Het landschap gaf niet alleen ruimte aan agrariers
         en welgestelden die grond bezaten en landgoederen stichten, maar ook
         aan religieuze instellingen. Hierdoor is er een rijke schakering te vinden
         van karakteristieke bebouwingselementen uit verschillende historische
         perioden. Een deel is aangeduid als gemeentelijk monument en een deel
         zelfs als Rijksmonument. Op bijgaande kaart (fig. 3.7) zijn deze monumenten
         weergegeven. Ook zijn de waardevolle en karakteristieke objecten (bebouwing,
         erven en religieuse objecten) aangeduid. Alle objecten zijn bijzondere bakens en
         maken onderdeel uit van het historische landschap.
         De ambitie, uit de Gebiedscatalogus, is om verbindingen te creeren en verbanden
         te leggen tussen bestaande bakens, die onderdeel zijn van een groter geheel,
         maar nu nog een verloren ligging hebben. Door karakteristieke gebouwen en
         cultuurhistorische waarden in te zetten in gebiedsopgaves worden ze behouden
         en meer zichtbaar gemaakt. Hier langs kunnen dan recreatieve routes worden
         gerealiseerd en kunnen nieuwe bakens van deze tijd worden ingezet.

         Het behoud van al deze objecten, de zichtbaarheid en de relatie met het
         landschap is bij alle nieuwe ontwikkelingen van belang. Hier dient rekening mee
         te worden gehouden. Zo ook bij de afweging van de tracés.




                                                                                            fig. 3.7 Monumenten en religieus erfgoed

26   Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Foto 3.21 Herdenkingsmonument, cultuurhistorisch waardevol/karakteristiek, nabij        Foto 3.22 Erve Klein Olthof, rijksmonument (bron foto; Google)
Retraitehuisweg 1




Foto 3.23 De Zwanenhof (Retraitehuis St. Joseph), religieus waardevol/karakteristiek    Foto 3.24 Maria Kapel, De Zendersche esch (bron foto; Google)

                                                                                       				                                             Landschapsanalyse- en waardering   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Archeologie
De ontstaansgeschiedenis van het landschap en later het agrarisch
cultuurlandschap heeft veel verborgen waarden in de ondergrond
achtergelaten. Op bijgaande kaart (fig. 3.8), die overeenkomt met de
gemeentelijke archeologische verwachtingskaart, zijn de hoge archeologische
verwachtingswaarden aangeduid. De hoge verwachtingswaarde is met name
daar gelegen waar ook het landschap is gevormd door de stuwwallen en de
gordeldekzandruggen. De Zendersche Esch, die te midden van het gebied ligt is
een stuwwal bedekt met dekzand, waarvan de gronden een hoge archeologische
verwachtingswaarde hebben voor alle perioden. De archeologische resten
in deze stuwwal zijn door een plaggendek van meer dan 50 cm. goed
geconserveerd.
In het gebied is tevens een dekzandkopje gelegen. Dit dekzandkopje is gelegen
in het beekdal van de Azelerbeek en is een verhoging in het landschap. Dit
dekzandkopje is aangeduid als archeologisch rijksmonument. Hier boven op is
erve Hondeborg gelegen. Deze plek behoort tot een archeologische waarde van
het Reggendal.

De archeologische waarden in de ondergrond dienen zoveel mogelijk behouden
en geconserveerd te blijven. Het doorsnijden van een waardevolle stuwwal en/of
gordeldekzandrug moet zoveel mogelijk voorkomen worden.




                                                                                 Reggendal




                                                                                 fig. 3.8 Archeologische verwachtingswaarde

28    Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Foto 3.25 Informatiebord over archeologisch rijksmonument De Hondeborg                              Foto 3.26 Gordeldekzandrug langs beekdal Azelerbeek, op achtergrond De Zwanenhof




Foto 3.27 Duidelijk zichtbaar de heuvel van de Hondeborg, welke omringd is door een gracht. Op de voorgrond stroomt de Azelerbeek.

                                                                                    				                                                        Landschapsanalyse- en waardering   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Groen
Voor het groen in het plangebied gaan we hier uit van het opgaande groen in het
plangebied (fig. 3.9 Groen). Dit bestaat uit uit lijn- en vlakelementen, die vooral
zijn aangelegd om o.a. percelen af te schermen (houtwallen), erven te omzomen
(erfbeplanting) en te zorgen voor luwten. De groenstructuren hebben van oudsher
een relatie met het agrarische cultuurlandschap. Door schaalvergroting en
intensivering zijn er heel wat verdwenen. Hiernaast zijn de huidige nog aanwezige
groenstructuren aangegeven. Opvallend is dat daar waar de Zenderse Esch is
gelegen geen opgaande beplanting aanwezig is. Dit is altijd het geval geweest.
Het gebruik (en afplaggen) van de es zorgde voor een open ruimte. Aan de
flanken van de es lagen de erven, omzoomd met zware beplanting bestaande
uit eiken en houtwallen. Ook de meer individuele kleinere erven in het oude
hoevenlandschap zijn omzoomd met zware beplanting, eveneens bestaande
uit eiken en houtwallen. Niet alle randen zijn meer begroeid, maar een aantal
esranden is toch nog relatief groen door de aanwezigheid van kleine bosjes en
solitaire bomen. Dit is met name het geval bij de essen, die onderdeel uitmaken
van landgoed Weleveld, ten noordoosten en oosten van Zenderen. Hier is ook
eeuwenoud bos aanwezig.
De meeste houtwallen kwamen oorspronkelijk in de beekdalen van het maten-
en flierenlandschap voor; In de vorm van hakhout langs de ontwateringssloten,
haaks op de beken. Hierdoor ontstonden coulissen; open ruimten werden
afgewisseld met lineaire beplanting in de vorm van hakhoutstruweel en soms
kleine broekbosjes bestaande uit o.a. elzen. Ook hier is het groen, door
schaalvergroting en intensivering, niet meer overal aanwezig.
Het groen in het jonge heide- en broekontginningslandschap bestond uit
rechtlijnige carré-vormige erfbeplanting. Langs de hoofdontginningswegen kwam
beplanting in de vorm van lanen voor. Her en der zijn wat bosjes in overhoeken
(driehoekige verkaveling) blijven staan en zijn er nog wat heiderelicten te vinden.

Ook de groenstructuren dragen bij aan de leesbaarheid van het landschap
en de landschapstyperingen. Ze zijn voor een ieder zichtbaar en dragen niet
alleen bij aan de structuur en herkenbaarheid, maar ook aan de flora, fauna en
biodiversiteit. Naast behoud is het daarom wenselijk om daar waar mogelijk de
groenstructuren aan te vullen en terug te brengen.                                    fig. 3.9 Groen

30     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Foto 3.28 Oude bomen langs wegen en rand essen         Foto 3.29 Bomenrij (voorgrond) en houtwal (achtergrond) als scheiding
(Erve Nijhof Woner, cultuurhistorisch waardvol)




Foto 3.30 Bos op de steilrand van de oude Vloedbelt    Foto 3.31 Bomenrijen langs de Bornerbroeksestraat.

                                                      				                                            Landschapsanalyse- en waardering   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>3.3 Occupatie

Verstedelijkingspatroon
Steden ontwikkelden vaak een eigen kleur en profiel; deels door
gebiedskenmerken, deels door bepaalde accenten in de ontwikkeling van hun
economie, maatschappij en/of voorzieningenpakket. De meeste bebouwing is te
vinden in de kernen in het plangebied; Borne en Zenderen. Voor het plangebied
wordt gekeken naar de bebouwing buiten de kernen, vooral de agrarische erven,
die een sterke verbinding hebben met het landschap. Vanuit het erf werden de
omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt,
volgens het toenmalig landbouwsysteem. Hierdoor ontstonden samenhangende
landschappen, zoals verwoord in de landschapstyperingen, waarbij elk
landschapstype zijn eigen erftype heeft. De opbouw van erf, erfbebouwing,
-beplanting en relaties met de omliggende gronden zijn specifiek voor het
betreffende landschapstype. De bebouwing in het plangebied (fig. 3.10) is van
oudsher ontstaan aan de randen van de essen en op knooppunten van wegen.
Op de kaart is duidelijk te zien dat de oude erven zich aan de rand van o.a. de
Zendersche Esch bevinden en dat de es zelf geen bebouwing heeft. Aan de
flanken van de es liggen de grotere erven met grote volumes aan bebouwing.
Overige oude erven zijn te vinden in het hoevenlandschap. Ook hier liggen
de erven aan de randen van de dekzandruggen. Veelal zijn dit individuele
middelgrote erven met verschillende volumes aan bebouwing. De erven zijn met
elkaar verbonden door organische routes van erf naar erf.
In het maten- en flierenlandschap kwam geen bebouwing voor. Dit kwam door
de fluctuerende waterstand van de beken. Op het drogere jonge heide- en
broekontginningsplandschap is meer bebouwing te vinden. Dit is een jonger
landschap en de verkaveling en plaatsing van de bebouwing is hier planmatiger
en rechtlijniger dan elders in het plangebied. De bebouwing richt zich op de
voormalige ontginningswegen en de erven zijn relatief klein. Naast erven kent
het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een eigen,
individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan.

De erven behorende bij de verschillende landschapstypen en de onderlinge
relaties tussen de verschillende erven dragen ook bij aan de herkenbaarheid en
leesbaarheid van het landschap. Het behoud van deze kleinere elementen is dan
ook van belang.                                                                   fig. 3.10 Verstedelijkingspatroon

32    Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Foto 3.32 Oud agrarisch erf De Zegger               Foto 3.33 Bebouwingsensemble Zendersche Esch Zuid




Foto 3.34 Woning en bedrijfsbebouwing aan esrand    Foto 3.35 Woningen en agrarisch bedrijf aan rand van Zendersche Esch

                                                   				                                           Landschapsanalyse- en waardering   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Infrastructuur
De sociale en fysieke dynamiek van de stedelijke functies is gekoppeld aan het
verbindende netwerk van wegen, paden, spoorwegen en kanalen. Efficiëntie en
nabijheid zijn belangrijke vestigingsoverwegingen, maar daarbij wordt kwaliteit
eigenheid en onderscheidend vermogen steeds belangrijker.
Het regionale en lokale netwerk van 80 en 60 km/uur wegen (fig. 3.11) volgt
over het algemeen de patronen in het landschap van het plangebied. Vaak
met bomenrijen ‘gestoffeerd’ tot lanen. Overijssel kent een schat aan typische
laanprofielen. De weg vertelt waar je bent, doordat hij de kleur aanneemt van
de omgeving. De regionale gebiedsontsluitingswegen, ontsluiten gebieden en
verbinden dorpen en kernen met de hoofdinfrastructuur.
In het gebied zijn de N744 en de N743 de provinciale gebiedsontsluitingswegen.
De Bornerbroeksestraat is een belangrijke gemeentelijke verbindingen tussen
Borne en Bornerbroek en is omstreeks 1935 aangelegd en volgt gedeeltelijk
oudere wegtracé’s van het gebied. De N743 is een weg van voor 1850 en heeft
een meer regionale ontsluiting (provinciale weg). Deze verbindt Hengelo met
Borne en Almelo en sluit daar aan op andere provinciale wegen. De lokale
erftoegangswegen ontsluiten de erven. Dit is de weg van de mix: alle gebruikers
verblijven in één profiel. De overgang publiek (weg)-privaat (erf) is informeel.

De ambitie voor de gebieds-en erfontsluitingswegen in relatie tot het landschap
is, in de catalogus gebiedskenmerken, als volgt verwoord:

Zowel het regionale als ook het lokale wegennet blijft zich in het plangebied
voegen in het landschap en heeft een mix van gebruikers. Heldere keuzen maken
is geboden: of een weg schaalt op en wordt een autoweg, of hij blijft regionaal of
lokaal en voegt zich naar het landschap. Bij herprofilering van regionale/ lokale
wegen en bij nieuwe aanleg is zorgvuldige ruimtelijke inpassing van het profiel
in de omgeving een vereiste. De weg voegt zich in het landschap en draagt bij
aan accentuering van de kwaliteiten van het landschap. Als sprake is van een
historische route draagt de vormgeving bij aan de herkenbaarheid van het
historisch profiel.

                                                                                     fig. 3.11 Regionaal en lokaal netwerk

34     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Foto 3.36 Bestaande spoorlijn over en door Zendersche Esch    Foto 3.37 Spoor ter hoogte van Retraitehuisweg en Azelerbeek




Foto 3.38 Profiel Bornerbroeksestraat                         Foto 3.39 Profiel N743

                                                             				                                           Landschapsanalyse- en waardering   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>3.4 Beleving

Recreatie                                                 een oorlogsverleden, zichtbaar door de
                                                          herdenkingsmonumenten op de Vloedbelt
Voor het plangebied geldt dat het als uitloper            en voorheen huize Lidwina ten zuiden van
gezien kan worden van de Twentse stedenband,              Zenderen. De IJsbaan, het sportterrein
met een sterk industrieel verleden en een groeiend        aan de Hoofdstraat in Zenderen, golfbaan
accent op het culturele, recreatieve, sportieve en        Weleveld en buitensport Twente (o.a.
internationale karakter. Het buitengebied vervult         kanoverhuur) zijn de sportvoorzieningen
hier voor zowel bewoners als voor toeristen van           in het gebied. Daarnaast bevindt zich
buiten de dorpen een belangrijke rol. Bestaande           ten oosten van Zenderen Landgoed
recreatieve voorzieningen zijn relatief beperkt en zijn   Weleveld. Dit is een landgoed met hoge
overwegend historisch bepaald.                            landschappelijke en cultuurhistorische
                                                          waarden. Weleveld kent een typisch Twenst
Verblijfsrecreatie, dagrecreatie en                       coulissenlandschap van afwisselend
bezienswaardigheden                                       weilanden, houtwallen en boomgroepen.
In het plangebied zijn een aantal verblijfs- en
dagrecreatie voorzieningen te vinden (fig. 3.12).         Recreatieve routes
Aan de rand van Zenderen ligt Erve de Zeilker,            Het gebied wordt gebruikt voor agrarische
een van de oudste huisplaatsen in Twente. Het is          doeleinden en is daarnaast door het
een Hallehuisboerderij en een B&B voorziening.            landschap en genoemde objecten in trek bij
Een andere B&B is Landgoed de Lavei (1825) ten            wandelaars, fietsers, toerrijders en ruiters.
noordwesten van Zenderen. De Tinkerhoeve en               Er zijn geen vaste ruiterpaden aangegeven.
Erve Hondeborg (archeologisch rijksmonument)              Naast de (historische) bezienswaardigheden
zijn locaties, die ruimte bieden voor vergaderingen,      speelt het afwisselende landschap met zijn
workshops, trainingen, culturele activiteiten en          beken, coulissen, essen, houtwallen en
evenementen zoals feesten en bruiloften. Ook              erven een belangrijke rol in de beleving van
oude kloosters zijn nog te bezichtigen. Zo is er het      het gebied. Meerdere wandel- en fietsroutes
Karmelitessenklooster (1889) in Zenderen, welke           zijn uitgezet langs verschillende hiervoor
nog steeds bewoond wordt door nonnen en het               genoemde punten. Dit zijn zowel lange- als
carmelietenklooster. Daarnaast is er het voormalig        regionale- en lokale afstandroutes voor
retraitehuis (bezinningshuis) De Zwanenhof (1927),        fietsers en wandelaars. (fig. 3.12).
voorheen St. Joseph, welke nu geen functie heeft.         De wandelpaden bestaan grotendeels
In het gebied liggen ook een aantal kapellen:             uit klompenpaden of oude (klooster)
De Mariakapel Zenderse Esch en de Mariakapel              paden behorende bij landgoed Twickel
Tusveld zijn het bekendst. Het gebied heeft ook           en zijn grotendeels onverhard.

                                                                                                          fig. 3.12 Recreatieve routing en objecten
36     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Foto 3.40 Informatieborden van De Groene Poort (bord bij/over De Hondenborg)    Foto 3.41 Oude kloosterpaden als wandelpad




Foto 3.42 De vele fiets- en wandelroutes die door het gebied gaan               Foto 3.43 Exclusief fiets- en wandelpad langs De Kleine Doorbraak

                                                                               				                                            Landschapsanalyse- en waardering   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>4. Afwegingskader en waardering tracé’s
4.1 Landschapsstructuur

4.2 Knelpunten en mogelijke kansen

4.3 Tracés vergeleken




                                     				   Landschapsanalyse- en waardering   39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>4.1 Landschapsstructuur
Huidige landschapsstructuur
Het nu zichtbare landschap is gevormd door de ontwikkelingen door de jaren
heen en zal ook verder gevormd gaan worden door weer nieuwe ontwikkelingen.
Om in de PlanMER een goede afweging te maken is het beeld (gevormd door de
verschillende lagen/aspecten) en de beleving van het landschap van belang. Dit
is gevat in de landschapsstructuurkaart die hiernaast is weergegeven (fig. 4.1) en
is een resultante van de lagenbenadering en de daarin geanalyseerde aspecten.
Dit is het beeld van de huidige waardering van het landschap. Het gaat dan o.a.
om de zichtbaarheid van de landschapstypen, het opgaande groen, het water, de
cultuurhistorische elementen, de erven, waardevolle bebouwing en elementen
etc.

Afwegingskader
Voor het afwegingskader is het belangrijk om te kijken wat de impact is van de
verschillende tracés op dit gewaardeerde landschap en dus op de verschillende
aspecten.
Een nieuw wegtracé heeft altijd impact op het gewaardeerde landschap, omdat
er een nieuwe autonome lijn in het landschap wordt gelegd. Ook al zou deze
lijn ‘volgend’ zijn aan enkele structuren van het landschap, toch zorgt deze voor
een aantasting van het huidige gewaardeerde landschap; o.a. versnippering
landschap en ensembles, doorbreken groenstructuren, waterstructuren etc.
Het gaat erom, om te kijken welke tracés de minste impact hebben op de
verschillende landschappelijke waarden en welke tracés de meeste impact
hebben. Ook de eventuele mogelijkheden ten behoeve van een versterking van
het landschap worden hierin op hoofdlijnen meegenomen.
Daarnaast kunnen de tracés bij een gelijke weging van de verschillende aspecten
onderling vergeleken worden. Hierdoor ontstaat er een kwalitatieve beoordeling,
waarbij bij deze beoordeling alle genoemde ambities voor het landschap uit de
beleidsstuken in ogenschouw moeten worden genomen.
Per aspect zijn daarom de verschillende tracéalternatieven in beeld gebracht en
is beschreven wat de knelpunten en mogelijke landschappelijke kansen zijn. Dit is
gedaan in hoofdstuk 4.2 .


                                                                                     fig. 4.1 Landschapsstructuurkaart
40     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Naast het in beeld brengen en beschrijven van de          Het bevoegd gezag kan zo een eerste objectieve
verschillende knelpunten en kansen per aspect             keuze maken. Het is ook aan het bevoegd gezag,
is, is een effectwaardering gegeven die de 4              wanneer afgeweken wordt van de zwaarte
alternatieven hebben op het betreffende aspect.           toekenning om dit onderbouwd te doen en rekening
Deze effectwaardering is in een kleurcodering             te houden met de in beeld gebrachte waarden
weergegeven. Door een kleurcodering te geven              en beleidsstukken en de genoemde ambities die
ontstaat een relatieve vergelijking, rangorde en          daaruit zijn voort gekomen. Vanuit landschappelijk
afweging t.o.v. de huidige situatie en elkaar op het      perspectief is dit rapport leidend voor de tracékeuze.
betreffende aspect.                                       Tot slot worden in hoofdstuk 4.3 de tracés vergeleken
                                                          door de verschillende aspecten voor de 4 tracés
		  Groot negatief effect/ impact;                        onder elkaar te zetten. Ook is per trace een bondige
			Landschappelijk NO GO		                                samenvatting in beeld en tekst weergegeven. Aan
			                                                       de hand van deze 4 kaarten kan het verhaal aan het
			 Groot negatief effect/ impact                         bevoegd gezag worden uitgelegd.
			

			        Matig negatief effect/ impact;



			 Klein tot geen negatief effect/ impact;
			Landschappelijk mogelijk



De kleuren van de alternatieven komen overeen met
de kleuren getekend op de kaarten, resp.

       								
‘Bornerbroek- ‘A1/A35’ ‘Beekdal’            ‘Spoorlijn’
sestraat’




                    				                                                    Landschapsanalyse- en waardering   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>4.2 Knelpunten en mogelijke kansen
Geomorfologie
Alle alternatieven doorkruisen de grondmorene welvingen.         Aantasting beekdalbodem; nieuwe
Echter deze zijn door het gebruik in de loop der jaren niet      doorkruising Azelerbeek
allemaal meer zichtbaar in het landschap.
In het noorden worden zowel de beekdalbodem (van
de Azelerbeek) als ook de lage landdduinen door                  Aantasting randen lage landduinen
alle alternatieven doorkruist. Dit betekent een nieuwe
doorkruising en aantasting van de originele ondergrond
van het beekdal. Voor de lage landduinen geldt dat               Aantasting gordeldekzandrug en
mogelijk steilranden worden aangetast. Verder naar het           steilranden
zuiden doorkruisen de alternatieven ‘Bundeling Beekdal’,
‘Bundeling Bornerbroeksestraat’ en ‘Bundeling A1/A35
de ‘halve maanvormige’ gordeldekzandrug en de uitloper           Aantasting hoge stuwwal en es,
daarvan richting het westen. Hierdoor worden duidelijke          fragmentatie
verhogingen in het landschap aangetast. De doorkruising
van deze alternatieven met de beekdalbodem ten zuiden            Bestaande aantasting
van het spoor, is ter plaatste van bestaande doorkruisingen.     gordeldekzandrug en steilrand
De nieuwe weg zorgt hier wel voor een grotere ruimtevraag,       wordt groter
dus mogelijk voor een grotere doorkruising en verdere
aantasting.
Het meest zichtbaar is de van oorsprong hoge stuwwal,            Bestaande aantasting
waar vervolgens een es is opgebracht. Deze es is altijd          beekdalbodem wordt groter
vrij geweest van infrastructuur. Deze hoge stuwwal wordt
alleen door het alternatief (2 varianten) ‘Bundeling spoorlijn
doorkruist. Het is landschappelijk gezien niet logisch
om over deze es een weg te leggen, omdat de wegen                Aantasting gordeldekzandrug met
oorspronkelijk aan de voet van de es(sen) lagen. Daarbij         es en ensemble van erven
wordt de es nog verder gefragmenteerd door de insnijding
van de benodigde nieuwe kunstwerken. Het alternatief(2
varianten) ‘Bundeling spoorlijn’ doorkruist richting Borne nog
een vrijwel gave gordeldekzandrug waar eveneens een es
is opgebracht. Ook hier ontstaat een fragmentatie.


                                                                                                     fig. 4.2 Tracés op geomorfologische kaart

42     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bodem
De bodemkaart vertoont qua structuuropbouw gelijkenis
met de geomorfologische kaart (zie fig. 4.2) en de
archeologische kaart (zie fig. 4.7). Duidelijk zichtbaar zijn
de essen van de stuwwal en de gordeldekzandruggen, de           Doorsnijding duinvaaggrond
beekdalen en de jonge heide- en broekontginningen.
In het noordelijk deel loopt het tracé voornamelijk over
beekeerdgronden en veldpodzolgronden en een stukje
duinvaaggrond. De archeologische verwachtingswaarde is
hier minder groot dan bij de hoge zwarte enkeerdgronden.
Deze gronden liggen voornamelijk onder de essen.                Doorsnijding beekeerdgrond
Alternatief(2 varianten) ‘Bundeling Spoorlijn’ doorsnijdt
deze hoge zwarte enkeerdgronden voor het grootste deel;         Doorsnijding hoge zwarte
ter hoogte van de Zendersche Esch en Zendersche Esch            enkeerdgrond (gordeldekzandrug)
Zuid. De overige alternatieven doen dit niet. Het alternatief
‘Bundeling Beekdal’ doorsnijdt dit grondtype 4 keer, waarvan    Grote doorsnijding hoge zwarte
twee keer op een bestaande doorsnijding ter hoogte              enkeergrond (Zendersche Esch)
van de Bornerbroeksestraat, één keer ter hoogte van de
Retraitehuisweg en één keer tussen Retraitehuisweg en           Doorsnijding hoge zwarte enkeergrond
Braamhaarsstraat. De ‘Bundeling Bornerbroeksestraat’            (Zendersche Esch Zuid)
doorsnijdt dit grondtype drie keer, waarvan twee keer
op een bestaande doorsnijding ter hoogte van de                 Doorsnijding hoge zwarte enkeergrond,
Bornerbroeksestraat en één keer ten westen van de               bij bestaande doorsnijding
Braamhaarsstraat. Dit laatste geldt ook voor het alternatief    Bornerbroeksestraat
‘Bundeling A1/A35’. Daarnaast doorsnijdt dit alternatief ook
dit grondtype twee keer ten westen van Borne. .                 Doorsnijding hoge zwarte enkeergrond,
Het alternatief ‘Bundeling Spoorlijn’ doorsnijdt ook voor een   bij bestaande doorsnijding A1/A35
groot deel de beekeerdgronden.




                                                                                                        fig. 4.3 Tracés op de bodemkaart

                                                                          				                                                             Landschapsanalyse- en waardering   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Waterstructuur
De beken en watergangen zijn belangrijk bij de waterafvoer     doorsnijding Azelerbeek
en waterberging van het gebied. Tevens hebben de
beken een belangrijke landschappelijke-, ecologische- en
belevingswaarde voor het gebied.
Alle tracés doorsnijden 1 of meerdere belangrijke
watergangen. In het noorden doorsnijden alle alternatieven
de Azelerbeek. De alternatieven ‘Bornerbroeksestraat’          parallel aan Kleine Doorbraak en
en ‘Bundeling A1/A35 doorkruisen beiden ook nog de             doorsnijding Kleine Doorbraak
retentiebeek De Kleine Doorbraak. Hier moet een oplossing
gevonden worden voor de doorstroming van het water             doorsnijding Kleine Doorbraak
en ook het fietspad dat gekoppeld is aan deze beek. De
Kleine Doorbraak wordt ook doorsneden door het alternatief     doorsnijding Azelerbeek
‘Bundeling Beekdal’. Echter deze doorsnijding is niet haaks
op de watergang en heeft daarom een groter ruimtebeslag
om de doorstroming van het water en fietsroute op te
lossen. Ter hoogte van erve Hondeborg doorsnijden de           doorsnijding Azelerbeek ter
alternatieven ‘Bundeling Bornerbroeksestraat en Bundeling      hoogte van erve Hondeborg
Beekdal’ nogmaals de Azelerbeek. Alhoewel dit bij een
bestaande doorsnijding is, zal toch een groter ruimtebeslag
nodig zijn.
Het alternatief ‘Bundeling A1/A35’doorsnijdt ten slotte ook
ter hoogte van het crematorium nogmaals de Azelerbeek.
Echter wanneer bij dit alternatief de Bornerbroeksestraat      doorsnijding Azelerbeek ter hoogte
wordt afgewaardeerd ontstaat ter hoogte van deze straat        van het crematorium
weer meer ruimte voor de Azelerbeek. Het alternatief (2
varianten) ‘Bundeling spoorlijn’ doorsnijden de Azelerbeek
ten noorden van het spoor ook ter hoogte van een
bestaande doorsnijding. Dit alternatief kent de minst nieuwe
doorsnijdingen van een beek.




                                                                                                    fig. 4.4 Tracés op waterstructuur

44     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Hoogtekaart
Het gebied kent vele hoogteverschillen, waardoor het              steilrand (lage landduinen) van de
vrijwel onoverkomelijk is om niet een bepaald reliëf met          oude Vloedbelt wordt aangetast
het nieuwe tracé te doorsnijden. In het noorden geldt dat
alle alternatieven de verhoging van de lage landduinen,
ter hoogte van de oude Vloedbelt doorsnijden. De kruising         door ‘lage’ ligging gebied is minder
van het spoor met de nieuwe weg is in een relatief                sprake van aantasting relief bij
vlak deel van het plangebied, waardoor aantasting van             realiseren kruising spoor
kenmerkende hoogteverschillen hier vrijwel uitblijft. Dit geldt
ook voor het eerste (westelijke) gedeelte van het alternatief
‘Bundeling Spoorlijn’. Echter zodra dit alternatief de hogere     dekzandgordel, zichtbare steilrand
stuwwal (Zendersche Esch) bereikt en vervolgens weer              wordt doorsneden
het spoor ongelijkvloers moet kruisen, wordt het reliëf
ernstig aangetast. Dit geldt ook voor de ten zuiden van de        Bestaande doorsnijding van de
Zendersche Esch gelegen es. Steilranden en de eenheid             dekzandgordel/ zichtbare steilrand
van de essen worden aangetast. Voor de alternatieven              wordt breder
‘Bundeling beekdal’, ‘Bundeling Bornerbroeksestraat’en
‘Bundeling A1/A35’ geldt dat ze gordeldekzandruggen               Bestaande es en steilranden
doorsnijden. Dit betekent een aantasting van de hogere            worden doorsneden
structuren in het plangebied. Het alternatief ‘Bundeling
Bornerbroeksestraat’ zorgt ter hoogte van de bestaande            Huidige talud kan benut worden
doorkruising van de gordeldekzandrug voor een grotere             voor oplossen kruising nieuwe weg
ruimtevraag en dus voor een mogelijk grotere aantasting.
De ‘Bundeling A1/A35’ heeft als voordeel dat deze                 Zeer grote aantasting van
grotendeels langs het bestaande talud wordt geplaatst             de Zendersche esch, door te
en in een redelijk vlak maaiveld komt te liggen. Daarbij          overbruggen hoogteverschil
kunnen de bestaande taluds van de wegoverkluizingen van           van spooronderdoorgang en
de A1/A35 benut worden om de nieuwe kruisingen op te              ruimtevraag van de benodigde
lossen. Deze bundeling zorgt er tevens voor dat de oude           kunstwerken; Verder opdeling van
zeer waardevolle en zichtbare hoogten in de rest van het          de es als waardevol icoon in het
plangebied blijven bestaan en beleefbaar blijven.                 landschap




                                                                                                         fig. 4.5 Tracés op hoogtekaart

                                                                                 				                                                     Landschapsanalyse- en waardering   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Agrarisch cultuurlandschap - Landschapstypen
Voor het noordelijk deel, tussen N744 en spoor, doorkruist    Aantasting oude hoevelandschap
het tracé de landschapstypen Maten-en flierenlandschap,       beperkt, doordat hier het landschap
het Oude Hoevelandschap en het jonge heide- en                al veranderd is.
broekontginningslandschap. De aantasting is hier
gering aangezien het oude Hoevelandschap hier reeds           Mogelijke aantasting steilranden
veranderd is en het tracé de structuur van het Maten- en      (lage landduinen) oude Vloedbelt
flierenlandschap volgt. Waar mogelijk wel aantastingen        op overgang van landschapstypen:
kunnen ontstaan is ter hoogte van de steilranden van de       beperkt
oude Vloedbelt op de overgang tussen de landschapstypen.
Het alternatief ‘Bundeling spoorlijn’ tast met name, en       Structuren maten- en
als enige alternatief het Essenlandschap aan, doordat         flierenlandschap gedeeltelijk
deze over de Zendersche Esch heen gaat. Vervolgens            aangetast door doorsnijding
doorkruist deze ook nog een gaaf ensemble van het Oude
Hoevenlandschap.                                              aanwezigheid oude waardevolle
Het alternatief ‘Bundeling Beekdal’ doorkruist alle           historische structuren zijn hier
landschapstypen, behalve het essenlandschap. Daarbij          minder aanwezig.
gaat het tracé grotendeels over een bestaande structuur
(gedeelte Bornerbroeksestraat). De ruimtevraag zal echter     Doorsnijdt waardevol oud
groter zijn dan het huidige profiel waardoor de bestaande     hoevenlandschap
aantasting groter wordt.
Dit geldt ook voor het alternatief ‘Bundeling                 Doorsnijdt waardevol nog gaaf
Bornerbroeksestraat’. Echter het gedeelte van dit tracé dat   hoevenlandschap
door het jonge heide- en broekontginningslandschap gaat,
tast minder waarden aan, omdat deze in dit landschapstype     Doorsnijdt open essenlandschap;
minder aanwezig zijn. Het alternatief ‘Bundeling A1/A35’      Zendersche Esch
zorgt in dit landschapstype ook voor minder aantasting en
door een bundeling met de A1/A35 blijft de samenhang
tussen de landschapstypen in de rest van het plangebied
bestaan.




                                                                                                    fig. 4.6 Tracés op landschapstyperingen

46    Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Archeologie
Het gehele gebied kent op meerdere plekken een
relatief hoge archeologische verwachtingswaarde. In                kruist archeologische es met hoge
alle alternatieven worden wel een of meerdere van deze             verwachtingswaarde; zandgrond
gebieden geraakt.
In het noorden kruisen alle alternatieven ter hoogte van
de N744 een es met een hoge verwachtingswaarde.                    kruist archeologische es met
Het verschil zit in het verdere verloop van de tracés. Het         deels hoge verwachtingswaarde
meest opvallend is de hoge verwachtingswaarde die ter              (Gordeldekzandrug (+/- oud
hoogte van de hoge stuwwal is te verwachten; mede door             bouwlanddek)) en deels verstoorde
het historisch landbouwkundig gebruik van de es die op             waarde (Grondmorene (+/-
de stuwwal is gemaakt, maar mogelijk ook door eerdere              welvingen, hooggelegen))
tijdslagen uit de ijstijd. Over de stuwwal loopt het alternatief
‘Bundeling spoorlijn’. Dit alternatief loopt ook nog over een      kruist archeologische es met
es heen, die zuidelijk van de stuwwal is gelegen. Ook voor         hoge verwachtingswaarde;
deze es geldt dat door het landbouwkundig gebruik en de            Gordeldekzandrug (+/- oud
inrichting van de erven aan de voet van de es hier mogelijk        bouwlanddek)
veel archeologische waarden verborgen liggen.
Overige hoge verwachtingswaarden liggen ter hoogte van             kruist archeologische es met
de ‘halve maanvormige’ gordeldekzandrug. Deze worden               hoge verwachtingswaarde;
met name aangetast door de alternatieven ‘Bundeling                Gordeldekzandrug (+/- oud
Beekdal’, ‘Bundeling Bornerbroeksestraat’ en ‘Bundeling            bouwlanddek) en deels met
A1/A35’, waarvan de eerste twee alternatieven deze                 lage verwachtingswaarde;
gordeldekzandrug twee keer kruisen. Een keer ter hoogte            Beekdalbodem, zonder veen, rel.
van een bestaande doorkruising en een keer op een nieuwe           laaggelegen
plaats.

                                                                   kruist archeologische es met hoge
                                                                   verwachtingswaarde; zandgrond




                                                                                                       fig. 4.7 Tracés op archeologie

                                                                           				                                                         Landschapsanalyse- en waardering   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Groen
Vanaf de N744 gezien, geldt voor alle tracés dat ze de            weg volgt de groenstructuren
groenstructuren van het landschap volgen. Ter hoogte van
de Vloedbelt is het onvermijdelijk dat hier groenstructuren
moeten wijken. Bij het alternatief(2 varianten) spoorlijn         bij alle traces moet de
verdwijnen groenstructuren langs het spoor en bovenal             groenstructuur hier wijken
belangrijke oude waardevolle groenstructuren bij de hoeves.
Deze groenstructuren verbinden de verschillende erven die         groenstructuur moet hier wijken
onderdeel zijn van het ensemble aan de rand van de essen.
Het ‘Beekdalalternatief’ doorsnijdt kleine veelal losse           groenstructuur moet hier wijken
resterende cultuurhistorische groen elementen en de
bomenrijen aan de noordzijde van de Bornerbroeksestraat.          boscomplex moet bij variant
Dit alternatief en het alternatief ‘Bornerbroeksestraat’ zorgen   Bornerbroeksestraat
wel voor het behoud van de bomenrij aan de zuidzijde van          en variant A1/A35 wijken
de Bornerbroeksestraat. Het ‘Beekdalalternatief’ maakt
het vrijwel onmogelijk om oude groenstructuren in het             houtwallen en bomenrijen
beekdal te herstellen. Het alternatief ‘Bornerbroeksestraat’      moeten wijken voor verbreding
doorsnijdt echter wel een boscomplex van het jonge heide-         Bornerbroeksestraat variant
en ontginngingslandschap. Het alternatief ‘Bundeling A1/
A35’ doet dit ook en doorsnijdt ook wat groenstructuren
richting Borne. Dit zijn de relatief jongere groenstructuren      boscomplex moet hier wijken
in het plangebied, die ten behoeve van de A1/A35 zijn
geplant. Het groen langs de A1/A35 is van minder grote            boscomplexen zijn hier al eens
cultuurhistorische waarde. Dit alternatief doorsnijdt wel,        doorsneden
net als de alternatieven ‘Beekdal en Bornerbroeksestraat’
het NNN ter hoogte van een bestaande doorsnijding. Het            boscomplex moet hier wijken
voordeel van het alternatief ‘A1/A35’ is dat het verdere
plangebied vrijwel geheel in takt blijft. Daarbij kan de          oude houtwal wordt doorsneden
Bornerbroeksestraat als parallelweg gaan dienen en
afgewaardeerd worden. Dit geeft weer meer ruimte aan het          oude ‘gave’ landschapselementen
herstellen en terugbrengen van groenstructuren: aanvullen         (houtwallen) moeten wijken
bomenrijen. Voor alle tracés geldt dat oude groenstructuren
(1900) teruggebracht kunnen worden als onderdeel van
inpassing van de wegverbinding.
                                                                                                    fig. 4.8 Tracés op huidige groenstructuren

48     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Verstedelijkingspatroon en cultuurhistorische objecten
Alle alternatieven lopen direct langs Erve Ibbenhorst,           erf moet wijken; niet aangeduid
welke is aangeduid als cultuurhistorisch waardevol en            als cultuurhistorisch waardevol/
karakteristieke bebouwing. Het behouden van dit erf              karakteristiek
komt in het geding. Bij de aansluiting van de nieuwe weg
met de N744 zal gekeken moeten worden in hoeverre                raakt aan Erve Ibbenhorst;
deze karakteristieke boerderij behouden kan blijven. Het         cultuurhistorisch waardevol/
alternatief(2 varianten) ‘Bundeling spoorlijn kent de grootste   karakteristiek
impact op bestaande woningen en cultuurhistorische
waardevolle bebouwing; De Mariakapel Zendersche                  raakt aan erf; niet aangeduid
Esch, Erve Groot Nijhof en Erve Klein Olthof komen in het        als cultuurhistorisch waardevol/
geding. Deze laatste is een rijksmonument en vormt met           karakteristiek
de andere erven en cultuurhistorische lijnen een ensemble
welke kenmerkend is voor het hoevenlandschap. Ook raakt          erf moet wijken
het tracé aan 3 woningen die mogelijk moeten wijken.
Het alternatief ‘Bundeling Beekdal’ komt dicht langs De          erf moet wijken (1900)
Zwanenhof te lopen en raakt aan meerdere woningen
aan de Retraitehuisweg. Deze woningen moeten mogelijk            erf krijgt meer ruimte
wijken en/ of er ontstaat een niet voldoende goed woon-en
leefklimaat. Dit alternatief doorbreekt ook de oude lijn van     woningen moeten wijken
de Retraitehuisweg. Een deel van de weg verdwijnt zelfs.         Retraitehuisweg als oude lijn doorbroken
Het alternatief ‘Bundeling Bornerbroeksestraat’ zorgt ervoor     raakt aan woning
dat een erf aan de noordzijde van deze straat moet wijken.
Het nieuwe profiel van de weg zorgt er wel voor dat aan de       raakt aan Mariakapel Zendersche Esch
zuidzijde van deze straat meer ruimte ontstaat tussen de
bestaande woningen en de nieuwe weg. Het oude profiel            ensemble wordt opgesplitst en
van de Bornerbroeksestraat wordt wel verder aangetast.           Erve Groot Nijhof (cultuurhistorisch
Tot slot zorgt het alternatief ‘Bundeling A1/A35’ ervoor dat     waardevol/karakteristiek) en Erve Klein
2 erven moeten wijken; een woning en een agrarische              Olthof (rijksmonument) moeten wijken
bedrijfslocatie. Beiden hebben geen bijzondere aanduiding.
De ‘Bundeling A1/A35’ zorgt er wel voor dat alle andere          woningen moeten wijken, waarvan 1
bestaande bebouwingsobjecten en cultuurhistorische               cultuurhistorisch waardevol/karakteristiek
waardevolle bebouwing, monumenten en lijnen behouden
kunnen blijven.
                                                                                                        fig. 4.9 Tracés op verstedelijkingspatroon en cultuurhistorische objecten

                                                                          				                                                              Landschapsanalyse- en waardering        49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Infrastructuur
Een nieuw wegtracé heeft naast het bieden van een             geen parallelstructuur nodig;
oplossing op regionaal niveau ook gevolgen voor het           verbindingen oplossen via
onderliggende netwerk van lokale verbindingswegen.            bestaande routes
Ten noorden van het spoor, geldt dat redelijk eenvoudig
de verbindingen op een andere wijze kunnen worden             knooppunt oplossen
opgelost. Uitzondering is de doorkruising van de Zeilkerweg
ter hoogte van ‘Het Vlier’en de verbinding richting het       verbetering kruising spoor.
herdenkingsmonument. Ter hoogte van de kruising of            oplossen fietsstraat, fietspad
onderdoorgang met het spoor zal een oplossing moeten          Kleine Doorbraak
zorgen voor de aansluiting met de snelfietsweg de F35, het
fietspad langs De Kleine Doorbraak en de lokale wegen         Noord-zuidverbindingen verdwijnen
van noord naar zuid over het spoor. Bij elk alternatief zal
er (deels) een parallelstructuur nodig zijn om de lokale      knooppunt Braamhaarsstraat
verbindingen op te lossen (ook voor landbouwverkeer). Het     oplossen
alternatief ‘Bundeling Spoorlijn’ zorgt voor het verdwijnen
van de bestaande verbindingen over het spoor en er            Retraitehuisweg wordt doorsneden
komen twee nieuwe verbindingen die veel ruimte kosten.
Deze wordt ook nog eens aangesloten op de N743. Vanuit        aantakking Bornerbroeksestraat
landschappelijk oogpunt is dit niet wenselijk, omdat de       oplossen
aantakking raakt aan de Mariakapel Zendersche Esch en         aantakking Esweg oplossen
het legt een extra ruimteclaim op de es. Op enkele plaatsen
zijn knooppuntoplossingen(o.a. rotondes) noodzakelijk om      bestaand talud benutten en
belangrijke lokale ontsluitingswegen aan te laten sluiten.    aanpassen; verbinding blijft bestaan
Dit geldt in meer of mindere mate voor alle alternatieven.
Voor de alternatieven ‘Bundeling Beekdal’en ‘Bundeling        Meester Thiemweg, oude
Bornerbroeksestraat’ vervallen de verbindingen van de         structuur, wordt doorsneden
Esweg, Retraitehuisweg en Braamhaarsstraat. Bij het
alternatief ‘Bundeling A1/A35’ blijven alle verbindingen      nieuwe kruissing spoor
behouden en zo ook de toegankelijkheid van het gebied.
Daarnaast kan de huidige Bornerbroeksestraat worden
ingericht als erftoegangsweg en dient deze alleen nog
als verbinding voor het langzaam gemotoriserd verkeer
en de ontsluiting van aanliggende woningen/bedrijven en
verbinding naar zijwegen.                                                                            fig. 4.10 Tracés op infrastructuur (auto- en fietsroutes)

50     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Beleving
Wat geldt voor de lokale wegverbindingen voor de
auto, geldt zeker ook voor de fiets-en wandelroutes in
het gebied. Deze zorgen voor de toegankelijkheid en
vooral de beleefbaarheid van het landschap. Hiernaast
is weergegeven welke routes door welke alternatieven
worden onderbroken en welk alternatief zorgt voor het
behouden van een zo groot mogelijk toegankelijkheid en          Fiets-wandelpad langs Kleine
beleefbaarheid van het gebied.                                  Doorbraak verleggen
Wat opvalt is dat de alternatieven ‘Bundeling Spoorlijn’,
‘Bundeling Beekdal’, ‘Bundeling Bornerbroeksestraat             Verdwijnen noord-zuidverbindingen
zorgen voor een barrièrewerking van doorgaande fiets-en
wandelroutes. Middels nieuwe parallelstructuren kunnen
delen van het plangebied uiteindelijk wel bereikt worden,       Doorsnijding route Retraitehuisweg
maar de fiets- en wandelpaden volgen in dat geval vaak niet     en vlak langs Zwanenhof
meer de landschappelijke structuren. Dit heeft ook gevolgen
voor de beleefbaarheid van het landschap.                       Bornerbroeksestraat niet meer
Daarnaast zijn er enkele alternatieven die door hun             oversteekbaar
ligging raken aan cultuurhistorische waardevolle objecten,
recreatieve objecten en/of voorzieningen of zorgen dat
de bereikbaarheid van deze objecten kleiner wordt. De           Aanpassen taluds; behouden
leesbaarheid van het landschap en de relaties van objecten      verbindingen over A1/A35.
met het omliggende landschap worden zo aangetast.
Bij het alternatief ‘Bundeling A1/A35’ worden deze routes het   Verdwijnen route (karrespoor)
minst aangetast. De routes kunnen, op de fietsroute langs       en weg raakt aan Mariakapel
De Kleine Doorbraak na, vrijwel allemaal blijven bestaan.       Zendersche Esch
Ook de bestaande Bornerbroeksestraat als parallelweg
bij dit alternatief, blijft oversteekbaar voor fietsers en      Verdwijnen route langs hoeves aan
wandelaars, en kan mogelijk afgewaardeerd worden en een         rand van es.
betere inrichting krijgen.




                                                                                                     fig. 4.11 Tracés op belevingskaart

                                                                         				                                                             Landschapsanalyse- en waardering   51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>4.3 Tracés vergeleken

Hiernaast is nog een overzicht gegeven van                    Landschapsherstel mogelijk; van
de verschillende tracéalternatieven op de                     oorsprong geen open landschap
landschapsstructuurkaart en daarbij de kansen om o.a.
groenstructuren te herstellen. Daarnaast is de afweging       Vloedbelt ‘vuilstort’
per aspect van de verschillende tracés onder elkaar gezet.
Naast de afweging per aspect is het ook belangrijk te         Behoud open landschap
kijken naar welk tracé de meeste kansen biedt voor
de instandhouding en eventuele versterking van het            Landschapsherstel mogelijk; van
landschap.                                                    oorsprong geen open landschap
De afweging op de verschillende aspecten laat zien
dat het alternatief ‘Bundeling A1/A35’ overall de minste      Landschapsherstel mogelijk;
impact heeft op het landschap. Het alternatief ‘Bundeling     lijnvormige structuren
Bornerbroeksestraat’ volgt op de ‘Bundeling A1/A35’.
Alleen de bijkomende kansen zijn bij het alternatief          Behoud open landschap
‘Bundeling A1/A35’ groter; In het gehele plangebied blijven
bestaande structuren behouden en ook landschappelijke
structuren kunnen worden hersteld en gecompenseerd.           Landschapsherstel mogelijk;
Zelfs het afwaarderen van de Bornerbroeksestraat,             lijnvormige structuren
die kan dienen als parallelweg voor dit alternatief, kan
zorgen voor extra groen. Door de Bornerbroeksestraat als      Afwaardering Bornerbroeksestraat
parallelweg in te richten blijven ook verbindingen (fiets-    bij variant A1/A35, herstel
wandel- en lokaal verkeer) bestaan en blijft het landschap    groenstructuren
beleefbaar. Er is dan geen sprake van een barrièrewerking
en opdeling van het plangebied. Dit is bij de overige         Aantasting open landschap
alternatieven wel het geval.

Omdat mogelijk niet elk aspect bij elk tracé even zwaar
weegt, zijn tot slot de 4 alternatieven afzonderlijk in
beeld gebracht. In tekst en beeld is voor ieder tracé op
hoofdlijnen aangegeven wat de belangrijkste conclusies
en aandachtspunten zijn.



                                                                                                 fig. 4.12 Tracés op landschapsstructuur met kansen herstel structuren

52     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                            at
                                         ra
                                      ste
                                     ks
                                     e
                                  ro




                                                            n
                               rb




                                                   l
                                         35


                                                 da


                                                       rlij
                                 e
                              rn




                                                       oo
                                      /A


                                                 ek
                              Bo


                                     A1


                                              Be


                                                      Sp
Afweging per aspect



Geomorfologie



Bodem



Waterstructuur




Hoogtekaart



Agr.cultuurlandschap -
Landschapstypen

Archeologie



Groen



Verstedelijkingspatroon en
cultuurhistorische objecten



Infrastructuur



Beleving




                                                                				   Landschapsanalyse- en waardering   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Bundeling Bornerbroeksestraat
Dit alternatief komt ten noorden van de bestaande weg te
liggen. De bestaande weg is een oude ontginngingslijn en
gaat als parallelweg dienen.
De weg doorkruist alle landschapstypen, behalve het
essenlandschap. De meest opvallende doorkruising is
die met de ‘halve maanvormige’ gordeldekzandrug en
de uitloper daarvan richting het westen. Hierdoor worden
duidelijke verhogingen in het landschap en de daarbij      Doorkruising Kleine Doorbraak
horende hoge archeologische verwachtingswaarde van
deze dekzandrug aangetast.
Er is geen extra doorkruising van de Azelerbeek, maar      Aantasting gordeldekzandrug en
de weg zorgt wel voor extra ruimtebeslag in dit beekdal.   steilranden
Hierdoor komt de weg tevens dichter bij archeologische
rijksmonument erve de Hondeborg te liggen.                 Doorkruising bossage van jonge
Dit alternatief kruist wel de retentiebeek de Kleine       heide- en ontginningslandschap
Doorbraak, waardoor een oplossing gevonden moet
worden voor de doorstroming van het water, het             Behoud huidige bomenrij plus
snelfietspad en ook het fietspad dat gekoppeld is aan      aanvulling en meer ruimte voor
deze beek. De beleving van de beek en de omgeving          bestaande wonigen
wordt ter plekke van deze kruising anders.
Het situeren van de weg ten noorden van de huidige         Meer ruimte nodig van het beekdal
Bornerbroeksestraat zorgt aan de ene kant voor het
amoveren van 1 woning, maar aan de andere kant voor
het behoud en aanvulling van de bomenrij, ruimte om        Barrière werking voor fiets- en
de weg in te passen en meer ruimte voor de overige         wandelstructuren en dus aantasting
woningen ten zuiden van de weg. Het alternatief            van de beelfbaarheid van het
doorkruist wel een bossage van het jonge heide- en         gebied
ontginngingslandschap.
Dit alternatief als geheel zorgt ondanks het creeren
van parallelstructuren voor een aantasting van de
beleefbaarheid van het gebied, doordat de weg een
barrière is voor doorgaande fiets-en wandelroutes.

                                                                                                fig. 4.13 Alternatief ‘Bundeling Bornerbroeksestraat’ op Landschapsstructuur

54    Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Bundeling A1/A35
Dit alternatief loopt zo ‘krap’ mogelijk langs de snelweg.
Het voordeel hiervan is dat de weg langs het bestaande
talud op een redelijk vlak maaiveld komt te liggen.
Bestaande taluds van de wegoverkluizingen van de A1/             Doorkruising Kleine Doorbraak
A35 kunnen dan benut worden om de nieuwe kruisingen
op te lossen.                                                    Aantasting gordeldekzandrug en
De weg doorkruist alle landschapstypen, behalve het              steilranden
essenlandschap; het grootste gedeelte gaat door het
jonge heide- en broekontginngingslandschap en een                Doorkruising bossage van jonge
bossage. Andere groenstructuren die dit alternatief              heide- en ontginningslandschap
doorsnijdt zijn relatief jonge groenstructuren die zijn
aangeplant als inpassing van de snelweg.                         Behoud en aanvullen bomenrij,
Een opvallende doorkruising is die van een deel van              meer ruimte voor beekdal, meer
een gordeldekzandrug en de daarbij horende hoge                  ruimte voor bestaande wonigen
archeologische verwachtingswaarde.
Andere oude zeer waardevollen hoogten in het gebied              Meer ruimte nodig van het beekdal
blijven juist bij dit alternatief behouden en beleefbaar.
De weg doorsnijdt ter hoogte van het crematorium het             Verdwijnen relatief ‘jong groen’
beekdal van de Azelerbeek ter hoogte van een bestaande
doorsnijding; dit betekent hier wel extra ruimtegebruik
van het beekdal. Echter wanneer bij dit alternatief             De beleefbaarheid en de kwaliteiten
de Bornerbroeksestraat afgewaardeerd wordt en als               van het gebied blijven hier grotendeels
parallelweg gaat dienen, ontstaat ter hoogte van deze           bestaan
straat weer meer ruimte voor de Azelerbeek, ruimte voor
het aanvullen van de bomenrij en een rustiger ontsluiting
van de bestaande erven bij de Bornerbroeksestraat.
Bij dit alternatief moeten 2 erven, zonder bijzondere        gekoppeld is aan deze beek. De beleving van de
aanduiding, wijken. Alle andere cultuurhistorisch            beek en de omgeving wordt ter plekke van deze
waardevolle bebouwing, monumenten en lijnen in het           kruising anders. Echter de beleving van de rest
gebied blijven bij dit alternatief wel behouden.             van het plangebied en de samenhang tussen
Voor de doorsnijding met de Kleine Doorbraak moet wel        de verschillende landschapstypen, bijbehorende
een oplossing gevonden worden; voor de doorstroming          kenmerken, structuren en fiets-en wandelroutes
van het water, het snelfietspad en ook het fietspad dat      blijven behouden.
                                                                                                               fig. 4.14 Alternatief ‘Bundeling A1/A35’ op Landschapsstructuur

                                                                              				                                                    Landschapsanalyse- en waardering     55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Bundeling Beekdal
Dit alternatief volgt deels hetzelfde tracé als het alternatief
Bornerbroeksestraat, inclusief de parallelstructuur.
Ook dit alternatief doorkruist alle landschapstypen,
behalve het essenlandschap.
De meest opvallende doorkruising is die met de
‘halve maanvormige’ gordeldekzandrug en de uitloper
daarvan richting het westen. Duidelijke verhogingen
in het landschap en de hoge archeologische                        Doorkruising Kleine Doorbraak
verwachtingswaarde van deze dekzandrug worden
aangetast. De weg zorgt tevens voor een extra
ruimtevraag van het beekdal van de Azelerbeek en de               Aantasting gordeldekzandrug en
weg komt dichterbij archeologisch Rijksmonument erve              steilranden
Hondeborg te liggen. De Zwanenhof, oud agrarisch erf De
Zegger, het eeuwenoude bos en herdenkingsmonument
Zenderen liggen vrijwel direct langs de nieuwe weg. De            Dicht langs herdenkingsmonument
samenhang van deze elementen en de oude structuur                 Zenderen, eeuwenoud bos, erve De
van de Retraitehuisweg verdwijnen hierdoor. De 3                  Zegger en de Zwanenhof
woonpercelen langs deze weg worden ‘geraakt’en moeten
mogelijk wijken. Ook de kleine veelal ‘losse’ resterende
cultuurhistorische groenelementen worden doorsneden.              Meer ruimte nodig van het beekdal
En de niet haakse doorsnijding van de Kleine Doorbraak
zorgt voor een groter ruimtebeslag om de oplossing                Dicht langs erve Hondeborg
van de doorstroming van het water en de fietsroute en
snelfietsstraat op te lossen.
Dit alternatief als geheel zorgt ondanks het creëren              Verdwijnen samenhang en
van parallelstructuren voor een aantasting van de                 barrièrewerking voor fiets- en
beleefbaarheid van het gebied, doordat de weg een                 wandelstructuren en dus aantasting
barrière is voor doorgaande fiets-en wandelroutes en de           van de beelfbaarheid van het
samenhang tussen landschapstypen en- structuren en                gebied
objecten laat verdwijnen.



                                                                                                       fig. 4.15 Alternatief ‘Bundeling Beekdal’ op Landschapsstructuur

56     Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Bundeling Spoorlijn
Het alternatief volgt grotendeels het bestaande spoor en
heeft 2 varianten voor de aansluiting met de kern van
Borne (Hosbekkeweg).
Dit alternatief doorkruist de van oorsprong hoge stuwwal,
waar een es is opgebracht; De Zendersche Esch. . De
weg zorgt hier voor een fragmentatie van de open es
als eenheid, door de benodigde kunstwerken voor de          beperkt doorsnijding Azelerbeek
spoorkruising die insnijden in de es en de aantakking op
de N743. Ook doorkruist dit alternatief een nog vrijwel
gave gordeldekzandrug. Bij beide doorsnijdingen wordt       extra doorsnijding door aansluiting N743
ook het hoogteverschil en de hoge archeologische
verwachtingswaarde aangetast.                               Doorsnijdt open essenlandschap;
Een van de varianten van dit alternatief heeft ook nog      Zendersche Esch met hoge
als gevolg dat een nog gaaf oude hoevenlandschap            archeologische verwachtingswaarde
wordt aangetast; het ensemble van bebouwing en
landschapselementen wordt doorsneden en de
samenhang zal verdwijnen. Ook in de andere variant
zullen oude landschapselementen moeten wijken.              raakt aan Mariakapel Zendersche Esch
Deze weg heeft ook grote impact op bestaande
woningen en cultuurhistorische waardevolle bebouwing;
De Mariakapel Zendersche Esch, Erve Groot Nijhof            ensemble wordt opgesplitst en
en rijksmonument Erve Klein Olthof komen in het             Erve Groot Nijhof (cultuurhistorisch
geding. Deze laatste vormt met de andere erven en           waardevol/karakteristiek), Erve
cultuurhistorische lijnen een ensemble die kenmerkend       Klein Olthof (rijksmonument) en
is voor het hoevenlandschap. Ook raakt het tracé aan 3      landschapselementenmoeten wijken
woningen die mogelijk moeten wijken.
De doorsnijding van de Azelerbeek vindt plaats bij een      Doorsnijdt gave dekzandrug
bestaande doorsnijding over een smal stuk van het
beekdal. Maar ten opzichte van de andere aspecten is dit
alternatief voor het landschap van weinig waarde.           Aantasting ensemble en
Ook dit alternatief zorgt voor een barrièrewerking. De      cultuurhistorisch waardevol landschap.
samenhang tussen landschapstypen en- structuren en          Barrièrewerking voor fiets- en
objecten verdwijnt en doorgaande fiets- en wandelroutes     wandelstructuren en dus aantasting van
verdwijnen waardoor het plangebied niet meer beleefbaar     de beelfbaarheid van het gebied            fig. 4.16 Alternatief ‘Spoorlijn’ op Landschapsstructuur
is.
                                                                      				                                            Landschapsanalyse- en waardering      57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>58   Landschapsanalyse- en waardering
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Colofon

Titel:                Landschapsanalyse en -waardering tbv tracéafweging PlanMER

Subtitel:             Landschappelijke kwaliteiten tussen Almelo en Borne

Projectnummer:        372004

Revisie:              05

Datum:                3 februari 2021



Auteur(s):            Margriet Snaaijer

E-mail adres:         margriet.snaaijer@sweco.nl



Gecontroleerd door:   Robert Jan Jonker



Goedgekeurd door:     Robert Jan Jonker



Contact:              Sweco Nederland B.V.

                      Velperweg 26

                      Arnhem

                      +31 88 811 66 00

                      www.sweco.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Kijk voor een overzicht van onze vestigingen
op www.sweco.nl/contact
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>