<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Voorstel Gemeenteraad VII- A

Onderwerp                  Zomernota 2017

Portefeuillehouder         Eelco Eerenberg (agendaletter B)


Programma                  CS                                           Aangeboden aan Raad        14 juni 2016
Stuknummer                                                              Corsanummer
(invulling door Griffie)

__________________________________________________________________________________________

Wij stellen u voor te besluiten om:

1. Het college op te dragen om een programmabegroting 2018-2021 op te stellen gebaseerd op het scenario
   ‘Evenwichtige keuzes’;
2. De speciale set bezuinigingsmaatregelen, ter hoogte van 2,7 miljoen euro, vast te stellen vooruitlopend op de
   programmabegroting 2018-2021;
3. Het college de opdracht te geven om de gevolgen van de ‘Afspraken Regionale Bedrijventerreinen
   Programmering Twente 2017-2020’ verder uit te werken en uiterlijk in oktober 2017 een nader voorstel
   (gericht op besluitvorming, uitname van bedrijventerreinlocaties uiterlijk in 2019) aan de raad voor te leggen;
4. Een bedrag van 9,8 miljoen euro uit de algemene reserve (vanuit toevoeging rekeningresultaat 2016) in te
   zetten op het tekort 2017;
5. Akkoord te gaan met een krediet van 0,9 miljoen euro ten behoeve van aanpassingen van de hal
   Stadskantoor en dit te dekken uit het product interne dienstverlening;
6. De overige beslispunten m.b.t. ‘stand van zaken 2017’ (bijlagen 1, 2 en 3 van het zomernotadocument) vast
   te stellen en de gemeentebegroting 2017-2020 overeenkomstig aan te passen;
7. De zomernota 2017, met inachtneming van bovenstaande beslispunten, vast te stellen.



Inleiding
In de door u vastgestelde vierjaren programmabegroting 2015-2018 staat het beleid voor de komende vier jaren
beschreven. De thema’s uit het coalitieakkoord zijn vertaald in deze begroting. De programmabegroting 2018-
2021 betreft het laatste jaar van de vierjarenbegroting.
De Zomernota 2017 geeft inzicht in de stand van zaken van het lopende jaar, zowel beleidsmatig als financieel.
Daarnaast bevat de Zomernota het financieel middelenkader ten behoeve van de begroting 2018-2021.

Beoogd resultaat
Om te kunnen bepalen of de begroting op koers ligt of dat er nog moet worden bijgestuurd is inzicht nodig in de
stand van zaken van het lopende jaar en in de toekomstige ontwikkelingen. Dit wordt in de Zomernota
weergegeven. De inzet van de Zomernota is echter tweeledig: het oplossen van de problemen van vandaag en
investeren in morgen. Daarom bevat de Zomernota ook een kader voor de begroting van het volgend jaar. De
raad geeft daarmee richting aan de bezuinigen en investeringen die op de verschillende terreinen moeten
worden doorgevoerd, met als resultaat een sluitende meerjarenbegroting. Deze wordt later dit jaar vastgesteld.

Hoofdstuk 1: de beleidsbrief
Op de kop af drie jaar geleden presenteerden wij ons coalitieakkoord voor de periode 2014-2018. Een akkoord
dat realistisch en ambitieus wilde zijn met een duidelijke richting voor stad en bestuur. Toen we het akkoord
schreven hadden we de verwachting dat er bezuinigingsmaatregelen zouden moeten komen, maar tegelijk wilden
we ook investeren in de stad. In de afgelopen jaren hebben we telkens de balans gezocht tussen investeren en
bezuinigen. Door het zware weer is en was het niet altijd eenvoudig om te doen wat goed is voor de stad. Maar
desondanks is het ons gelukt om verder te werken aan duurzame financiële soliditeit en de economische
versterking van onze gemeente en de regio voor de lange termijn.
Een stad als Enschede moet zich voortdurend blijven ontwikkelen. Dat hebben we al vaker geconstateerd. Het is
aan ons om steeds nadrukkelijker posities te bepalen en evenwichtige keuzes te maken. Ook in deze Zomernota
met daarin een nieuwe financiële opgave maar zeker ook de noodzaak om te blijven investeren in de stad.
Ondanks het gevoel van trots over wat in deze coalitieperiode is bereikt, is realisme geboden als we een
financieel gezonde gemeente willen blijven. De bezuinigingen die in de afgelopen jaren al zijn doorgevoerd en
ook nu weer voor ons liggen hebben ons er niet van weerhouden te kiezen voor een gezonde samenhang tussen
wat kan en wat moet; hogere arbeidsparticipatie, talent aantrekken, ontwikkelen en vasthouden, een goede
bereikbaarheid en een duurzame samenleving, vergroten de kansen op economische – en sociale voorspoed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>voor Enschede en de regio. Daarbij tekenen we aan dat de dilemma’s waar we voor staan, voor een groot deel
veroorzaakt worden door de manier waarop het Rijk ons voor financiële uitdagingen stelt.
Wij vertrouwen erop dat we met deze Zomernota een goede opmaat aanbieden om vol vertrouwen en samen met
de gemeenteraad een begroting op te stellen die duurzaam, sterk en klaar is voor de volgende raadsperiode.

Hoofdstuk 2: Financieel middelenkader
Gelet op de forse opgave waarvoor onze gemeente staat, hebben we ervoor gekozen om de raad diverse
scenario’s voor te leggen. Elk scenario bevat een verschillend pakket aan intensiverings- en
dekkingsmaatregelen. Op deze manier willen we het debat over de Zomernota in uw raad faciliteren. Het gaat om
de volgende scenario’s:
I ‘Waar het probleem zich voordoet, lossen we het op’
II ‘Uitstel van keuzes’
III ‘Niet investeren’
IV ‘Saneren én investeren’
V ‘Evenwichtige keuzes’, het scenario van het college

Scenario V leidt tot sluitende begroting in 2018, een gering begrotingstekort in 2019 en tot
begrotingsoverschotten in 2020 en 2021. Omdat in 2021 sprake is van een begrotingsoverschot en structurele
uitgaven worden gedekt met structurele middelen voldoet de gemeente aan het financieel toetsingskader van de
provincie Overijssel die als toezichthouder optreedt.


(in miljoenen euro)                                        2018       2019        2020         2021

Saldo middelenkader bij PB'17-'20                            0,1        0,5         0,6          0,6
Externe effecten                                             2,6        4,4         2,9          2,8
Knelpunten sociaal domein                                  -14,1      -15,0       -16,0        -16,8
Knelpunten overige onderdelen                               -3,0       -3,1        -3,3         -3,3
Opgave                                                     -14,4      -13,2       -15,8        -16,8
Intensiveringen scenario 'Evenwichtige keuzes'              -4,1       -5,7        -6,2         -6,8
Dekkingsmaatregelen scenario 'Evenwichtige
keuzes'                                                     18,5       18,4        23,5         24,7
Saldo scenario 'Evenwichtige keuzes'                         0,0       -0,4         1,5          1,2


Weerstandsvermogen:
Voor de Zomernota is een globale prognose gemaakt van de ontwikkeling van de ratio weerstandsvermogen op
basis van het scenario ‘Evenwichtige keuzes’:

               2017       2018       2019        2020      2021
Ratio              1,0      0,8        1,0        1,4        1,6

Deze ratio bevindt zich (met uitzondering van het jaar 2018) binnen de door de raad vastgestelde wenselijke
bandbreedte van 1,0-1,4. Dat de ratio in 2018 onder de 1,0 uitkomt, is de uitkomst van besluiten uit eerdere IPC-
producten die door uw Raad zijn vastgesteld.

Hoofdstuk 3: Stand van zaken 2017
Hoofdstuk 3 van de Zomernota bevat de stand van zaken over het lopende jaar. Bij de vaststelling van de
richtlijnen hebben we afgesproken dat hierin zowel financieel als beleidsmatig uitsluitend op afwijkingen wordt
gerapporteerd. Dit betekent dat groene bullets niet worden toegelicht. Enige uitzondering hierop is als een
onderwerp zeer politiek relevant is.

Het resultaat, na inzet van de bijsturingsmaatregelen, de inzet van het jaarrekeningenresultaat van 9,8 miljoen
euro èn de inzet van het voordeel uit de meicirculaire, bedraagt 0,6 miljoen euro negatief. Het blijft
daarmee binnen het maximaal toegestane tekort van 1 miljoen euro op het lopende jaar. Er is een strakke regie
en monitor georganiseerd op de ontwikkelingen in 2017. In het najaar zullen we conform de afspraken met uw
raad een actualisatie opstellen over de financiële stand van zaken 2017 en u daarover informeren.

In bijlage 1, 2 en 3 van de Zomernota zijn de beslispunten over 2017 opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Argumenten
1.1 omdat dit scenario volgens het college evenwichtige keuzes bevat.
Dit scenario bevat, wat het college betreft evenwichtige keuzes. Een juiste balans tussen het investeren in de
stad wat noodzakelijk is voor de verdere ontwikkeling van onze stad en het nemen van maatregelen om te komen
tot een structureel sluitende begroting, waarbij de mensen die het nodig hebben ondersteuning blijven houden.

2.1 Zodat het besluit over deze specifieke maatregelen een financieel effect kan opleveren in het jaar 2018.
Sommige pijnlijke maatregelen – waarvan het college zich terdege bewust is – vereisen de nodige zorgvuldigheid
en voorbereiding willen deze in 2018 effect sorteren. Daarnaast is in het kader van behoorlijk bestuur tijdige
besluitvorming voor deze maatregelen noodzakelijk. Om die reden wordt aan de raad vooruitlopend op de
begroting reeds nu een besluit om vaststelling gevraagd. De maatregelen zijn in onderstaande tabel opgenomen
en kennen een financieel effect in 2018 van 2,7 miljoen euro.

Maatregel                                                                  Financieel effect in 2018
                                                                                       ( *1.000 euro)
Vrijval eigen middelen als gevolg van extra rijksmiddelen voor
kinderen in armoede                                                                                500
Stoppen met het mantelzorgcompliment in 2018                                                       300
Geen kerstpakketten meer bij SW bedrijf                                                             40
Inzet vernieuwing maatschappelijke ondersteuning (niet
voortzetten HHT met ingang van 2018)                                                               400
Loon- prijscompensaties subsidies gemeentebreed niet toekennen
voor 2018                                                                                        1.200
Korting op de wijkbudgetten                                                                        300
Totaal                                                                                           2.740

3.1 De afspraken regionale bedrijventerreinen moeten vertaald worden in gevolgen; voorstel waarbij per
1 juli 2020 vraag en aanbod in Enschede in balans zijn gebracht.
Enschede heeft een overaanbod van 42,6 hectare. Dit blijkt uit de regionale afspraken bedrijventerreinen die in
opdracht van de provincie Overijssel zijn gemaakt. De mogelijkheden om in Enschede 42,6 hectare uit de markt
te nemen worden uitgewerkt in het voorstel dat het college, uiterlijk in oktober, aan u voorlegt.

4.1 Een bedrag van 9,8 miljoen euro uit de algemene reserve in te zetten op het verwachte tekort 2017.
Gelet op het forse verwachte tekort in 2017 wordt voorgesteld 9,8 miljoen euro uit de algemene reserve (zijnde
het rekeningresultaat 2016) in te zetten voor het dekken van dit tekort.

5.1 De geconstateerde problematiek in het Stadskantoor voor zowel inwoners als medewerkers (gemeente en
UWV) kan hierdoor opgelost worden.
Dit betreft een budgetneutrale oplossing. Voor de bijbehorende kapitaallasten is dekking beschikbaar vanuit
aanvullende huuropbrengsten en vrijval kapitaallasten Werkplein.

6.1 Overige beslispunten met betrekking tot de stand van zaken 2017 vast te stellen zodat de
programmabegroting 2017 hierop aangepast kan worden.
Beslispunt 4 en 5 zijn onderdeel van bijlage 1 van het zomernotadocument. Om te voorkomen dat deze over het
hoofd worden gezien zijn deze hier apart vermeld. De overige beslispunten zijn in bijlage 1, 2 en 3 van het
zomernotadocument opgenomen en worden hier niet apart toegelicht. Bijlage 1 betreft een samenvatting van de
beslispunten uit hoofdstuk 3, bijlage 2 betreft technische wijzigingen en bijlage 3 betreft de begrotingswjizigingen
als gevolg van de besluiten uit bijlage 1 en 2.

7.1 Zomernota vaststellen
In lijn met de nieuwe financiële verordening wordt de Zomernota door de gemeenteraad vastgesteld. De
vaststelling heeft betrekking op de nummers 1 tot en met 6 van het dictum. In het voortraject is in de
rekeningencommissie en het presidium over het mee te geven kader gesproken.

Kanttekeningen
2.1 Als de specifieke set maatregelen niet vastgesteld wordt, dan zal het financiële effect pas in 2019 optreden.
Uitgaande van besluitvorming bij de programmabegroting 2018 ontstaat er dan een tekort in het middelenkader
voor het jaar 2018.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>3.1 Als Enschede vraag en aanbod niet in balans brengt dan voldoen we niet aan de regionale afspraken.
Dit kan discussie opleveren bij het in procedure brengen van goede, nieuwe plannen. Tevens kan dit een
ongewenst effect hebben op de ruimtelijke kwaliteit. Er zijn diverse plannen ‘on hold’ gezet gedurende de
discussie over de regionale programmering. De betrokken gemeenten én bedrijven willen daar nu mee verder.
Overaanbod staat ook de ontwikkeling van nieuwe, kansrijke terreinen zoals Technology Base in de weg.
Het effect op de ruimtelijke kwaliteit van het in uitgifte nemen van alle hectares kan zijn dat er halfvolle terreinen
komen of wellicht (tijdelijk) leegstand op bestaande terreinen.

Bijdrage aan duurzaamheidsdoelstellingen
Bijdragen aan duurzaamheid zijn in de Zomernota opgenomen.
Daarnaast wordt de Zomernota uitsluitend digitaal verzonden en zijn er geen geprinte exemplaren.

Kosten, opbrengsten, dekking
In de hoofdstukken 2 en 3 van de Zomernota beschrijven we de ontwikkelingen en stand van zaken van het
financieel middelenkader voor de jaren 2017 en 2018-2021.

Communicatie
Er is een communicatieplan opgesteld om zowel de interne organisatie als de externe organisaties tijdig en goed
te informeren over de maatregelen in de Zomernota.

Vervolg
In de Zomernota is het middelenkader 2018-2021 opgenomen. Na vaststelling van de Zomernota in uw raad
zullen de uitkomsten verwerkt worden in de programmabegroting 2018-2021.

Bijlagen
     1. Zomernota 2017
     2. Persbericht




Burgemeester en Wethouders van Enschede, _______________

De loco-Secretaris,              de Burgemeester,

E.A. Smit                        dr. G.O. van Veldhuizen




Besluit
Van de Raad van de gemeente Enschede, gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders van

Vastgesteld in de vergadering van _______________

De Griffier,                     de Voorzitter

R.M. Jongedijk                   dr. G.O. van Veldhuizen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>