<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                        Ministerie van Economische Zaken
                                                        en Klimaat



>   Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

                                                                                       Directoraat-generaal
Akzo Nobel Salt B.V.                                                                   Energie, Telecom &
Boortorenweg 27                                                                        Mededinging
                                                                                       Directie Energie en Omgeving
7654 RS Hengelo
                                                                                       Bezoekadres
                                                                                       Bezuidenhoutseweg 73
                                                                                       2594 AC Den Haag
                                                                                       Postadres
                                                                                       Postbus 20401
                                                                                       2500 EK Den Haag
                                                                                       Overheidsidentificatienr
                                                                                       00000001003214369000
                                                                                       T 070 379 8911 (algemeen)
                        fl
                        U    7   ,1 II.I LLJ
                                         9nlQ
                                             JIJ                                       F 070 378 5100 (algemeen)
                                                                                       www.rijksoverheidnh/ezk
Datum
                                                                                       Behandeld door
Betreft       Instemmingsbesluit Winningsplan Ganzebos Fase 3
                                                                                       T 070
                                                                                                @Iminez.nl


                                                                                       Ons kenmerk
                                                                                       DGETM-EO / 18107441

Instemmingsbesluit
                                                                                       Bijlage(n)
1.         Aanvraag                                                                    1


AkzoNobel Salt B.V. (hierna: AkzoNobel), heeft op 14 mei 2017 een verzoek tot
instemming voor het winningsplan Ganzebos fase III (hierna: winningsplan
Ganzebos III) bij de Minister van Economische Zaken, thans Minister van
Economische Zaken en Klimaat (hierna: de minister) ingediend. Op 1 december
2017 heeft AkzoNobel een aanvulling aangeleverd over de kostenindicatie voor
het afsluiten van de putten.

Het thans voorliggende winningsplan Ganzebos III betreft het winnen van zout
uit tien zoutcavernes met tien bijbehorende boorgaten in het gebied Ganzebos
en is een vervolg op het winningsplan Ganzebos II, waarin de ontwikkeling van
vijf zoutcavernes is beschreven. Het winningsplan Ganzebos III omvat één
geografische formatie, namelijk het Röt-zoutgesteente. Het winningsgebied
Ganzebos ligt binnen de winningsvergunning Twenthe-Rijn Oude Maten. De tien
nieuw aan te leggen boorgaten zijn gelegen in de provincie Overijssel, binnen de
grens van de gemeenten Enschede en Hengelo en het verzorgingsgebied van het
waterschap Vechtstromen.

    Het winningsplan Ganzebos III beschrijft op welke wijze AkzoNobel verwacht het
    zout te winnen uit het betreffende winningsgebied en hoe de eventuele risico’s
    daarvan zoveel mogelijk worden beperkt. Daarnaast bevat het winningsplan
    informatie over de verwachte zoutproductie van het winningsgebied, een
    overzicht van het productiesysteem, de verwachte bodemdaling en de kans op
    aardbevingen en de maatregelen die volgens AkzoNobel daaruit voortvloeien
    voor de boven- en ondergrond.

    Het winningsplan Ganzebos III betreft een nieuwe zoutwinning in het
    winningsgebied Ganzebos. AkzoNobel verwacht dat de tien zoutcavernes op basis
    van het winningsplan Ganzebos III van 2018/20 19 tot 2030-2035 in bedrijf zullen
    zijn. De gehele ontwikkeling van het winningsgebied Ganzebos bestaat uit drie
    opeenvolgende fases; Ganzebos 1, II en III. De minister heeft bij besluit van 9
    januari 2014 ingestemd met het winningsplan Ganzebos fase 1.


                                                                                        Pagina 1 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal
                                                                                    Energie, Telecom &
                                                                                    Mededinging
                                                                                    Directie Energie en Omgeving



                                                                                    DGETM-EO   /   18107441
Het gewonnen zout wordt gebruikt voor diverse maatschappelijke
behoeften. Het zout is enerzijds bestemd voor de chemische industrie
en wordt daarnaast gebruikt voor de voeding van mens en dier.
Voorbeelden van dergelijke toepassingen zijn smaakversterkers
binnen de voedselverwerkende industrie, likstenen voor koeien, infuus
binnen de farmaceutische industrie en producten als PVC en
aluminium. Ook wordt zout toegepast bij waterontharding en als
wegenzout voor gladheidbestrijding gedurende winterse
omstandigheden.

2.     Voorgeschiedenis
2.1    Wijziging Mijnbouwwet
Met het per 1 januari 2017 in werking treden van de gewijzigde Mijnbouwwet
(Mbw) is onder meer het toetsingskader van en de procedure om te komen tot
een winningsplan gewijzigd.

De wijziging van de Mbw is allereerst het resultaat van de implementatie van de
aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna: OVV) in zijn
rapport over de aardbevingsrisco’s in Groningen (Kamerstukken II 2014/15, 33
529, nr. 123) van 18 februari 2015. In de kabinetsreactie van 2 april 2015
(Kamerstukken II 2014/2015, 33 529, nr. 143) is aangegeven dat het kabinet alle
aanbevelingen uit dit OVV-rapport zal overnemen.

Veiligheid
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit het OVV-rapport richt zich op de
veiligheid van burgers en infrastructurele werken. Deze aanbeveling heeft geleid
tot een wijziging van de Mbw. Door deze wijziging is het belang van veiligheid en
risico’s voor omwonenden en het voorkomen van schade aan gebouwen of
infrastructurele werken een grond om instemming geheel of gedeeltelijk te
weigeren. Met het oog hierop dient in een winningsplan expliciet aandacht
besteed te worden aan het belang van veiligheid en risico’s voor omwonenden,
gebouwen en infrastructuur. Dit gebeurt volgens een samen met Staatstoezicht
op de Mijnen (hierna: SodM opgestelde methodiek: de seismische risicoanalyse
(SRA). Dit betekent dat de beoordeling van de gevolgen van aardbevingen niet
langer wordt beperkt tot de “seismic hazard” (seismische dreiging), maar is
uitgebreid naar het daadwerkelijke seismische risico (effecten voor
omwonenden).

Burgerperspectief
Een ander belangrijk punt uit het OVV-rapport betreft het betrekken van de
andere overheden bij de besluitvorming over mijnbouwactiviteiten en het hebben
van meer aandacht voor het burgerperspectief. Ook deze aanbeveling heeft geleid
tot een wijziging van de Mbw op verschillende onderdelen.

Concreet gaat het voor de instemmingsprocedure met het winningsplan om het
adviesrecht van gemeenten, provincies en waterschappen. Naast de reeds
bestaande wettelijke adviseurs SodM en de Technische commissie
bodembescherming (hierna: Tcbb), worden op grond van de gewijzigde Mbw ook
de provincie, gemeenten, waterschappen en de Mijnraad in de gelegenheid
gesteld om advies te geven. Ook is bij een wijziging van het winningsplan in


                                                                                    Pagina 2 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                   Directoraat-generaal
                                                                                   Energie, Telecom &
                                                                                   Mededinging
                                                                                   Directie Energie en Omgeving



                                                                                   DGETM-EO   /   18107441
principe afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing
verklaard, waardoor de mogelijkheid van het indienen van zienswijzen is
ontstaan. Op deze wijze is getracht het burgerperspectief nadrukkelijk mee te
nemen in de besluitvorming.

Natuur en milieu
Tijdens de parlementaire behandeling van cle implementatie van het OVV-rapport
in de Mbw zijn naast het belang van veiligheid en risico’s voor omwonenden en
het voorkomen van schade aan gebouwen of infrastructurele werken, ook de
gevolgen voor milieu en natuur door de wijziging van de Mbw toegevoegd aan het
toetsingskader voor winningsplannen.

2.2    Procedure winningsplan Ganzebos III
AkzoNobel heeft op 14 mei 2017 het winningsplan Ganzebos III ingediend. Op 1
december 2017 heeft AkzoNobel een aanvulling aangeleverd over de
kostenindicatie voor het afsluiten van de putten.

Op 28 augustus 2017 is door de minister een informatiebijeenkomst
georganiseerd over het winningsplan Ganzebos III ten behoeve van de
betrokken decentrale overheden. Tijdens deze bijeenkomst zijn de provincie
Overijssel, de gemeenten Enschede en Hengelo, en het waterschap
Vechtstromen in de gelegenheid gesteld inhoudelijk specifieke vragen te stellen
over het winningsplan Ganzebos III, alvorens de decentrale overheden advies uit
hebben gebracht.

SodM en TNO-Adviesgroep Economische zaken (hierna: TNO), de Tcbb, de
provincie Overijssel, de gemeenten Enschede en Hengelo, het waterschap
Vechtstromen en de Mijnraad hebben advies over het winningsplan Ganzebos III
uitgebracht aan de minister. De decentrale overheden hebben naast een
gezamenlijk advies ook allen afzonderlijk advies uitgebracht.

3.     Juridisch kader
3.1    Mijnbouwregetgeving
Het winningsplan voor de winning van zout dient te worden getoetst aan de Mbw
en de daarop gebaseerde regelgeving. De artikelen 34, 35 en 36 van de Mbw en
de artikelen 24 en 25 van het Mijnbouwbesluit (hierna: Mbb) vormen het juridisch
kader waaraan het winningsplan wordt getoetst.

Alvorens op basis van de Mbw over te mogen gaan tot winning is, op grond van
artikel 34, derde lid, van de Mbw, de instemming vereist van de minister met een
winningsplan. Het winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waarop de
winning wordt uitgevoerd en de effecten daarvan en dient te voldoen aan de eisen
genoemd in artikel 35 van de Mbw. Artikel 25 Mbb bevat een aantal nadere eisen
die aan een (wijziging) winningsplan voor de winning van zout worden gesteld.
Het winningsplan dient onder meer een beschrijving te bevatten van de verwachte
hoeveelheid aanwezige delfstoffen, de hoeveelheden jaarlijks te winnen
delfstoffen, de bodembeweging ten gevolge van de winning en de maatregelen ter
voorkoming van schade door bodembeweging.




                                                                                   Pagina 3 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   /   18107441
Ter beoordeling of met een winningsplan kan worden ingestemd, wordt het
winningsplan getoetst aan artikel 36, eerste lid, van de Mbw. De minister kan
slechts geheel of gedeeltelijk instemming weigeren of daaraan voorschriften of
beperkingen verbinden:
a. indien het in het winningsplan aangeduide gebied door de minister niet
   geschikt wordt geacht voor de in het winningsplan vermelde activiteit om
    reden van het belang van de veiligheid voor omwonende of het voorkomen
   van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit
    daarvan,
b. in het belang van het planmatig beheer van voorkomens van delfstoffen,
c. indien nadelige gevolgen voor het milieu ontstaan, of
d. indien nadelige gevolgen voor de natuur worden veroorzaakt.

Artikel 36, tweede lid, van de Mbw bepaalt voorts dat de minister de instemming
kan verlenen onder beperkingen of daaraan voorschriften kan verbinden, indien
deze gerechtvaardigd worden door een grond als genoemd in artikel 36, eerste lid
of, voor zover het belang van de veiligheid voor omwonende of het voorkomen
van schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan
daardoor niet op onaanvaardbare wijze wordt aangetast, door het belang van
leven ngszekerheid.

3.2    Voorbereidingsprocedure
Gelet op artikel 34, vierde lid, van de Mbw is dit besluit tot instemming met het
winningsplan voorbereid met toepassing van de uniforme openbare
voorbereidingsprocedure als bedoeld in afdeling 3.4 van de Awb. Tevens is advies
gevraagd aan SodM (artikel 127 van de Mbw), de Tcbb (artikel 35, tweede lid, van
de Mbw), aan alle betrokken decentrale overheden (artikel 34, vijfde lid, van de
Mbw) en de Mijnraad (artikel 105, derde lid, van de Mbw).

4.     Adviezen naar aanleiding van de aanvraag
Over het winningsplan Ganzebos III hebben de volgende adviseurs, op verzoek
van de minister, advies uitgebracht:
•   SodM heeft bij brief van 11juli 2017 advies uitgebracht (kenmerk:
    17110865). Omdat de bodemdalingsanalyse voor Ganzebos 1, II en III tegelijk
    is uitgevoerd en ook de seismische risicoanalyse voor het gebied hetzelfde is,
    wordt door SodM het advies van TNO voor Ganzebos II ook voor Ganzebos III
    toepasbaar geacht;
•   de Tcbb heeft bij brief van 9 oktober 2017 advies uitgebracht (kenmerk:
    TCBB/17158318);
• Gedeputeerde Staten van de provincie Overijssel (hierna: de provincie
    Overijssel) heeft bij brief van 4 oktober 2017 advies uitgebracht (kenmerk:
    2017/0338938);
•   het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Enschede
    (hierna: de gemeente Enschede) heeft bij brief van 3 oktober 2017 advies
    uitgebracht (kenmerk: 1700099785);
•   het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hengelo
    (hierna: de gemeente Hengelo) heeft bij brief van 4 oktober 2017 advies
    uitgebracht (kenmerk: 2160282);
•   het bestuur van het Waterschap Vechtstromen (hierna: het waterschap
    Vechtstromen) heeft bij brief van 5 oktober 2017 advies uitgebracht
    (kenmerk: Z-1713726/u17042147);

                                                                                     Pagina 4 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   /   18107441
•   de Mijnraad heeft bij brief van 16 november 2017 advies uitgebracht
    (kenmerk: MIJR/17182576).
In aanvulling op het winningsplan hebben de adviseurs ook het advies van SodM
ontvangen.

5.     Winningsplan op hoofdlijnen, adviezen en
       beoordeling
Per onderwerp wordt op hoofdlijnen beschreven wat AkzoNobel hierover in het
winningsplan heeft opgenomen. Daarna volgt (indien van toepassing) het advies
van de adviseurs en de beoordeling, waarbij op basis van een integrale afweging
beargumenteerd wordt of het advies of de aanbeveling wordt overgenomen.

5.1    Planmatig beheer

5.1.1. Winningsplan
Het winningsplan betreft een nieuwe zoutwinning binnen het winningsgebied
Ganzebos, waarbij zout wordt gewonnen uit de Röt-formatie. Het winningsplan
omvat het winnen van zout uit tien zoutcavernes met tien bijbehorende boorgaten
en is een vervolg op het winningsplan Ganzebos II, waarin de ontwikkeling van
vijf zoutcavernes is beschreven. De tien zoutcavernes worden met tien boorgaten
geproduceerd, te weten Twente-Rijn 547 tot en met Twente-Rijn 549 en Twente-
Rijn 552 tot en met Twente-Rijn 558 (hierna: TWR). AkzoNobel verwacht dat de
tien zoutcavernes van 2018/2019 tot 2030-2035 in productie zullen zijn.

De pekelproductie per zoutcaverne bedraagt volgens AkzoNobel, afhankelijk van
de ontwikkelingsfase, 15 tot 40 m
                                /h. Dit komt in totaal overeen met een
                                3
                      /h ruwe pekel voor de tien boorputten. AkzoNobel
productie van 150 tot 400m
                      3
geeft in het winningsplan aan dat bij een gemiddelde productie van 20m
                                                                   /h de
                                                                   3
zoutproductie ruim 50 kiloton per zoutcaverne per jaar bedraagt, of 500 kiloton
per jaar voor het gehele winningsgebied Ganzebos III.

Volgens AkzoNobel is het uitgangspunt voor het gehele winningsgebied Ganzebos
(fase 1, II en III) dat de cumulatieve bodemdaling per 100 jaar niet groter dan 50
millimeter mag zijn. Eén voorwaarde hiervoor is dat de extractiegraad lager moet
liggen dan 18%. Volgens AkzoNobel bedraagt de uiteindelijke extractiegraad voor
het winningsgebied Ganzebos (fase 1, II en III) 13%.

5.1.2. Adviezen
Advies SodM
SodM is van mening dat de voorgestelde zoutwinning naar de huidige kennis en
technieken efficiënt uitgevoerd zal worden.

5.1.3 Beoordeling planmatig beheer
Bij planmatig gebruik en beheer dient er sprake te zijn van een efficiënte winning
van de delfstof, waarbij de wijze waarop, het tempo waarmee en de hoeveelheid
te winnen delfstof van belang is. De beoordeling draait vooral om de vraag of de
door de mijnbouwonderneming in het winningsplan aangegeven
winbaarheidsfactor reëel is, gezien de technische parameters en geologische
omstandigheden van het winningsgebied. Daarnaast dient een andere


                                                                                     Pagina 5 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                   Directoraat-generaal
                                                                                   Energie, Telecom &
                                                                                   Mededinging
                                                                                   Directie Energie en Omgeving



                                                                                   DGETM-EO / 18107441
gebruiksvorm van de ondergrond door de winning niet ongewenst onmogelijk
gemaakt te worden.

De minister stelt vast dat SodM concludeert dat de zoutwinning efficiënt
uitgevoerd zal worden. Het winningsgebied Ganzebos III betreft een nieuwe
zoutwinning binnen een bestaande vergunning. Tevens zijn geen andere
gebruiksvormen van de ondergrond voorzien. Zoutwinning uit het winningsgebied
Ganzebos III past dan ook in het planmatig gebruik van de ondergrond.

5.2    Bodemdaling

5.2.1. Winningsplan
AkzoNobel geeft in het winningsplan aan dat bodembeweging als gevolg van
zoutwinning uitsluitend het gevolg is van kruip van het steenzout, wat zich aan
het maaiveld kan uiten in een zeer beperkte bodemdaling.

Ingenieursbureau Respec Engineering heeft een prognose voor de te verwachten
bodemdaling opgesteld voor Ganzebos 1, II en III. Uit de prognose blijkt volgens
het winningsplan dat de maximale bodemdalingssnelheid in het winningsgebied
Ganzebos circa 0,24 millimeter per jaar bedraagt, met een cumulatieve daling van
24 millimeter over 100 jaar na aanvang van de zoutwinning. AkzoNobel geeft aan
dat de te verwachten bodemdaling hiermee in de orde van grootte van de
natuurlijke bodemdaling ligt en in de praktijk vrijwel niet meetbaar is. De
bodemdalingsprognose wordt door AkzoNobel als betrouwbaar beschouwd.

AkzoNobel heeft in het winningsplan opgenomen dat eventuele afwijkingen
vroegtijdig gesignaleerd worden door na vaste hoeveelheden geproduceerd zout
met sonarapparatuur een controlemeting van de ontwikkeling van de zoutcaverne
uit te voeren. Daarnaast geeft AkzoNobel aan de samenstelling van de pekel te
controleren, waaruit af te lezen is in welke zoutlaag de winning plaatsvindt.

5.2.2. Adviezen
Advies SodM
SodM geeft in het advies aan dat TNO de bodemdalingsprognose voor zowel
Ganzebos 1, II en III bij het voorgaande winningsplan Ganzebos II heeft
geverifieerd. TNO heeft in het kader van Ganzebos II aangegeven dat volgens
AkzoNobel de bodemdaling als gevolg van Ganzebos 1, II en III na 100 jaar
minder dan 5 centimeter zal bedragen, en dat de bodemdaling in het diepste punt
circa 0,25 millimeter per jaar bedraagt. TNO heeft deze prognose geverifieerd en
onderschrijft de bodemdalingsprognoses en onzekerheidsanalyse.

Op basis van het advies van TNO vindt SodM het aannemelijk dat de totale
bodemdaling van de zoutwinning Ganzebos III minder dan 5 centimeter zal zijn.
SodM vindt het passend dat AkzoNobel geen extra maatregelen voorstelt en ziet
geen aanleiding om aanvullende voorwaarden op dit punt te adviseren.

Advies Tcbb
De Tcbb geeft aan zich te kunnen vinden in de prognose van de bodemdaling met
een grenswaarde van maximaal 5 centimeter. Op basis van de modelberekeningen
van Ingenieursbureau Respec Engineering concludeert de Tcbb dat de kans op
schade aan gebouwen en infrastructuur vanwege de bodemdaling zeer klein is.


                                                                                   Pagina 6 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal
                                                                                    Energie, Telecom &
                                                                                    Mededinging
                                                                                    Directie Energie en Omgeving



                                                                                    DGETM-EO   /   18107441
Advies decentrale overheden
De decentrale overheden adviseren om de monitoringsresultaten onder andere op
basis van sonarmetingen en waterpassing op een inzichtelijke manier openbaar te
(laten) maken.

5.2.3 Beoordeling bodemdaling
De minister stelt mede op basis van het advies van SodM en de Tcbb vast dat de
totale bodemdaling als gevolg van de zoutwinning Ganzebos III na 100 jaar
minder dan 5 centimeter zal zijn. Zoals hierna in paragraaf 5.4 van dit
instemmingsbesluit verder aan de orde komt, zal naar verwachting geen schade
optreden ten gevolge van bodemdaling. Gelet op bovenstaande is de minister van
mening dat de te verwachten bodemdaling geen aanleiding geeft tot het opnemen
van aanvullende voorschriften.

In artikel 30 van het Mbb is opgenomen dat de uitvoerder metingen verricht naar
bodembeweging ten gevolge van het winnen van delfstoffen. De uitvoerder dient
voorafgaand aan de winning een meetplan in te dienen en deze gedurende de
periode van winning jaarlijks te actualiseren. In geval van zoutwinning dient het
meetplan tevens een beschrijving te bevatten van de tijdstippen waarop metingen
in de zoutcaverne worden uitgevoerd en de methode die voor het uitvoeren van
de zoutcavernemetingen worden gebruikt. De uitvoerder dient de resultaten van
de metingen te overleggen aan SodM. SodM controleert op basis van deze
metingen of de in dit instemmingsbesluit vastgelegde maximale bodemdaling niet
wordt overschreden. De minister hecht belang aan open en transparante
communicatie, ook voor wat betreft de resultaten van de monitorings- en
bodemdalingsmetingen. De minister stelt tevens vast dat het meetplan en de
meetresultaten (inclusief waterpasmetingen) openbaar worden gemaakt op
www.nlog.nI (via het tabblad mijnbouweffecten/bodemdaling/geodetische
meetregisters en GPS metingen). Voor wat betreft de cavernevorm en dimensies
(sonarmetingen) worden door AkzoNobel elk half jaar aan SodM en TNO gegevens
aangeleverd. De minister vertrouwt erop dat AkzoNobel bereid is desgevraagd
openheid te geven aan de decentrale overheden. Om die reden neemt de minister
dit niet als voorschrift op bij dit instemmingsbesluit.

Daarnaast volgt uit de Mbw dat wanneer de bodemdaling groter is dan verwacht
de winning gestopt moet worden en AkzoNobel een wijziging van het winningsplan
moet indienen, waarbij wederom advies wordt gevraagd aan de adviseurs. De
betrokken adviserende partijen, waaronder de decentrale overheden, worden
hierdoor op de hoogte gebracht wanneer de bodemdaling groter is dan verwacht.

5.3    Bodemtrilling

5.3.L Winningsplan
AkzoNobel geeft in het winningsplan Ganzebos III aan dat drukverschillen door
zoutwinning niet te ver kunnen oplopen, doordat de zoutwinning relatief ondiep
plaatsvindt en de zoutcavernes relatief plat zijn. Zout kan onder druk mogelijk
geleidelijk vervormen.

AkzoNobel stelt in het winningsplan dat in het boorterrein Hengelo het volume van
elke zoutcaverne gemiddeld met 0,008% per jaar afneemt. Volgens AkzoNobel
kunnen hierdoor in de nabijheid van de zoutcavernes geen grote drukverschillen in
de ondergrond ontstaan. AkzoNobel geeft aanvullend aan dat in het

                                                                                    Pagina 7 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                        Directoraat-generaal
                                                                                        Energie, Telecom &
                                                                                        Mededinging
                                                                                        Directie Energie en Omgeving



                                                                                        DGETM-EO   /   18107441
winningsgebied Ganzebos een afstand van 180 meter wordt aangehouden tussen
de zoutcavernes en de grens van de breukzone in de ondergrond, en dat in de
zoutlaag zelf vrijwel geen breuken aanwezig zijn, omdat beweging in de aardkorst
wordt opgevangen door de zoutkruip.

Gedurende de periode van metingen door het KNMI zijn volgens AkzoNobel geen
meetbare bodemtrillingen in het gehele boorterrein van Hengelo opgetreden.

Op basis van voorgenoemde informatie wordt door AkzoNobel geconcludeerd dat
het zeer onwaarschijnlijk is dat door de zoutwinning bodemtrillingen geïnduceerd
worden en er geen schadelijk gevolg van bodemtrillingen te verwachten is.

5.3.2. Adviezen

Advies SodM
SodM geeft in het advies aan dat TNO de seismische risicoanalyse van AkzoNobel
in het kader van het winningsplan Ganzebos II heeft geverifieerd en
onderschreven. Door de grote gelijkenis tussen Ganzebos 1, II, en III acht SodM
het advies van TNO tevens toepasbaar voor Ganzebos III. TNO heeft in haar
advies op het winningsplan Ganzebos II aangegeven dat er geen aanwijzingen zijn
dat sinds de start van de winning Twenthe-Rijn concessie (1933) tot op heden
bodemtrillingen zijn opgetreden als gevolg van de zoutwinning bij het boorterrein
Hengelo. Volgens TNO komt dit overeen met hetgeen op grond van de
eigenschappen van steenzout en de toegepaste winningsmethode verwacht kan
worden. Omdat volgens de online database van aardbevingen op de website van
het KNMI gedurende de periode van metingen geen (geïnduceerde) trillingen rond
het boorterrein Hengelo zijn opgetreden, acht TNO het zeer onwaarschijnlijk dat
door de winning van steenzout met oplosmijnbouw bodemtrillingen geïnduceerd
worden. Mochten er toch trillingen geïnduceerd worden, dan zullen deze volgens
TNO door de geïnstalleerde seismometers in de provincies Overijssel, Utrecht en
Drenthe geregistreerd worden.

Op basis van de evaluatie door TNO is SodM van mening dat de kans op lichte
schade uiterst klein is. Het veiligheidsrisico van bodemtrillingen als gevolg van
zoutwinning wordt door SodM verwaarloosbaar geacht. SodM ziet daarom geen
aanleiding om aanvullende voorwaarden op dit punt te adviseren.

Advies Tcbb
De Tcbb geeft aan zich te kunnen vinden in de eerdere verificatie van TNO en het
advies van SodM.

Advies decentrale overheden
De decentrale overheden geven aan dat de kans op trillingen zeer beperkt is,
maar dat niet is uitgesloten dat trillingen of schade als gevolg van booractiviteiten
worden waargenomen. De decentrale overheden adviseren de voorwaarde op te
leggen dat AkzoNobel seismografen dient te plaatsen in de nabijheid van de
boorputten tijdens de boorfase.

5.3.3. Beoordeling bodemtrilling
Naar aanleiding van het advies van de decentrale overheden wijs ik erop dat
AkzoNobel voor de aanleg van een boorgat ten behoeve van de winning van zout
een melding dient te doen in het kader van het Besluit algemene regels milieu

                                                                                        Pagina 8 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   / 18107441
mijnbouw (hierna: Barmm). De beoordeling van de effecten van de aanleg van
een boorgat vindt plaats in het kader van het Barmm, en vormt geen onderdeel
van het toetsingskader van een winningsplan. Daarnaast wijst de minister erop
dat TNO in het kader van de advisering over het winningsplan Ganzebos II heeft
aangegeven dat volgens de online database van aardbevingen op de website van
het KNMI gedurende de periode van metingen geen (geïnduceerde) trillingen rond
het boorterrein Hengelo zijn opgetreden. Mochten er toch trillingen geïnduceerd
worden, dan zullen deze volgens TNO door de geïnstalleerde seismometers in de
provincies Overijssel, Utrecht en Drenthe geregistreerd worden. Het advies van de
decentrale overheden om AkzoNobel de voorwaarde op te leggen dat
seismografen geplaatst worden in de nabijheid van de boorputten tijdens de
boorfase wordt derhalve niet overgenomen als voorschrift.

SodM heeft in haar advies aangegeven, mede op basis van de eerdere verificatie
door TNO, dat het veiligheidsrisico van bodemtrillingen als gevolg van de
zoutwinning verwaarloosbaar is en de kans op lichte schade uiterst klein is. De
Tcbb onderschrijft het advies van SodM. De minister stelt op basis van de
adviezen van SodM en de Tcbb vast dat de kans op lichte schade als gevolg van
bodemtrillingen door de zoutwinning zeer klein is en dat het veiligheidsrisico van
bodemtrillingen als gevolg van Ganzebos III verwaarloosbaar is. De minister ziet
hierdoor geen aanleiding om aanvullende voorwaarden te stellen.

5.4    Schade door bodembeweging

5.4.1. Winningsplan
AkzoNobel heeft de invloed van bodembeweging door zoutwinning op gebouwen
en infrastructuur door Royal HaskoningDHV laten beschrijven en vervolgens
vergeleken met uit literatuur bekende schadecriteria. AkzoNobel concludeert op
basis van voorgenoemde analyse dat er geen schade aan gebouwen en
infrastructuur wordt verwacht door bodemdaling als gevolg van de zoutwinning.
AkzoNobel geeft aan dat de zoutwinning geen risico vormt voor woningen en voor
de veiligheid van omwonenden. Maatregelen om schade door bodembeweging te
voorkomen of te beperken zijn volgens AkzoNobel niet aan de orde, omdat er
geen schade te verwachten is.

In paragraaf 5.2 van het winningsplan Ganzebos III wordt de zoutwinning en de
ontwikkeling van zoutcavernes door toepassing van de ‘Good Salt Mining Practice’
richtlijnen (hierna: GSMP-richtlijnen) omschreven. De GSMP-richtlijnen maken
tevens onderdeel uit van de Hengelo Uitloogtechniek (hierna: HUT) en vormen
richtlijnen voor het planmatig winnen van stabiele cavernes en het voorkomen van
schade aan het oppervlak. Er wordt door AkzoNobel gebruik gemaakt van
meerdere veiligheidsbarrières. Als veiligheidsbarrière is er (onder andere) een
maximaal toelaatbare cavernehoogte die voorkomt dat een caverne instort en zo
een sinkhole aan de oppervlakte kan veroorzaken. De prognose van de
veiligheidshoogte wordt door AkzoNobel bijgewerkt na de laatste informatie bij het
boren van de put.

5.4.2. Adviezen
Advies SodM
TNO geeft in haar advies op het winningsplan Ganzebos II aan zich te kunnen
vinden in de schadeanalyse en de uitkomst zoals is opgenomen in het


                                                                                     Pagina 9 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                   Directoraat-generaal
                                                                                   Energie, Telecom &
                                                                                   Mededinging
                                                                                   Directie Energie en Omgeving



                                                                                   DGETM-EO / 18107441
winningsplan. SodM vindt de kans op lichte schade als gevolg van mogelijke
(geïnduceerde) bodemtrilling door de zoutwinning uiterst klein.
TNO benadrukt het belang van monitoring. SodM geeft aan dat AkzoNobel voor
wat betreft de door TNO genoemde monitoring reeds verplicht is met het
meetplan en de jaarlijkse rapportage conform de artikelen 30 en 33 uit het Mbb.

De winning wordt gestuurd en optimaal beheerst door een afdeklaag toe te passen
waar zout niet in oplost. Hiervoor wordt dieselolie gebruikt. SodM geeft aan dat
door deze drijvende laag dieselolie het ongecontroleerd oplossen naar boven toe,
en mogelijk instorten van het dak van de cavernes wordt voorkomen.”. Om
stabiele cavernes te waarborgen worden een aantal veiligheid barrières gebruikt.
SodM geeft aan dat AkzoNobel de HUT als richtlijn voor het planmatig winnen van
stabiele cavernes en het voorkomen van schade aan het oppervlak hanteert. Het
gebruik van meerdere veiligheid barrières zoals beschreven in de HUT, zoals de
maximaal toelaatbare cavernehoogte, reduceren volgens SodM het risico van
schade aan het oppervlak. SodM acht het risico op schade aan het oppervlak door
instabiele zoutcavernes op basis van de door AkzoNobel geleverde informatie met
onderbouwende rapporten zeer klein.

SodM adviseert om 3 maanden na afloop van het boren de herberekening van de
inherente veiligheidshoogten per zoutcaverne ter beoordeling aan SodM toe te
sturen.

Advies Tcbb
De Tcbb geeft aan zich te kunnen vinden in het advies van SodM.

Advies decentrale overheden
De decentrale overheden geven aan dat in het geval de inherente veilige hoogte
wordt aangepast tijdens de productiefase dat deze dient te worden getoetst door
SodM, gezien de inherente veilige hoogte volgens de decentrale overheden een
belangrijke parameter voor de borging van veiligheid is.

Daarnaast adviseren de decentrale overheden om de voorwaarde op te leggen dat
AkzoNobel nagaat of er een gerede kans is dat als gevolg van de winning schade
optreedt aan de bentonietcementwanden van de voormalige vuilstortplaats TOP
Beckum, en indien er sprake is van kans op schade welke maatregelen AkzoNobel
dient te nemen om deze schade te voorkomen.

Tot slot geven de decentrale overheden in hun advies aan dat als gevolg van de
voorbereiding van de winning en de winning zelf er kosten voor derden kunnen
ontstaan. De decentrale overheden adviseren in het instemmingsbesluit de
voorwaarde op te nemen dat alle kosten die derden maken om de effecten van
zoutwinning teniet te doen, door AkzoNobel dienen te worden vergoed.

Advies Miinraad
AkzoNobel heeft in het winningsplan opgenomen dat de cavernes volgens de bij
SodM bekende, GSMP-richtlijnen ontwikkeld worden. De Mijnraad geeft aan dat
SodM in het advies niet ingaat op de GSMP-richtlijnen. De Mijnraad adviseert een
referentie naar de GSMP-richtlijnen in het besluit op te nemen en te bevestigen
dat SodM deze maatregelen onderschrijft.



                                                                                   Pagina 10 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                      Directoraat-generaal
                                                                                      Energie, Telecom &
                                                                                      Mededinging
                                                                                      Directie Energie en Omgeving



                                                                                      DGETM-EO   /   18107441



5.4.3. Beoordeling schade door bodembeweging
Bodembeweging bestaat uit bodemdaling en bodemtrilling. De minister
constateert dat SodM en TNO zich kunnen vinden in de resultaten van de
bodemdalingsberekeningen en dat door de geleidelijke en gelijkmatige
bodemdaling geen schade wordt verwacht. Ook constateert de minister, op basis
van het advies van SodM en de uitkomst van de SRA, dat de kans op
bodemtrillingen en nadelige gevolgen daarvan uiterst klein zullen zijn. De minister
stelt vast dat uit de uitgebrachte adviezen volgt dat de kans op schade door
bodembeweging verwaarloosbaar is en dat daarom geen maatregelen nodig zijn
om schade te voorkomen. Gelet bovenstaande is de minister van mening dat het
belang van de veiligheid voor omwonenden niet in het geding is.

Opname van de bouwkundige staat aan gebouwen
Gezien de verwachte geringe effecten door bodembeweging als gevolg van de
winning is de kans op schade aan bouwwerken en openbare infrastructuur
verwaarloosbaar. De minister kan zich echter voorstellen dat om eventuele
toekomstige schade aan bouwwerken door de zoutwinning zoals beschreven in het
winningsplan Ganzebos III beter te kunnen aantonen, het nodig kan zijn een
opname van de bouwkundige staat voorhanden te hebben. Om die reden schrijft
de minister een opname voor, van de bouwkundige staat van een, na overleg met
de gemeente(n), vast te stellen representatieve selectie van voor
bodembewegingen (bodemdaling en bodemtrilling) gevoelige bouwwerken binnen
het gebied waar bodembeweging als gevolg van zoutwinning zich kan voordoen,
uitgevoerd door een onafhankelijke partij. Bij de selectie kan onder andere de
leeftijd, de bouwkundige constructie van een bouwwerk evenals de status van
gemeentelijk of Rijksmonument een rol spelen.
Het overleg met de gemeenten dient ertoe dat AkzoNobel en de gemeente inzicht
verkrijgen in de aanwezigheid van bouwwerken, binnen het beïnvloedingsgebied
van de cavernes, die gevoelig zijn voor bodembeweging in relatie tot de conclusies
en bevindingen van de seismische risicoanalyse. Indien dergelijke gevoelige
bouwwerken niet aanwezig zijn in het gebied, kan de opname van de
bouwkundige staat achterwege blijven. De minister begrijpt dat er nog geen
uitgebreide ervaring is met het toepassen van de opname van de bouwkundige
staat en dat zeker voor het maken van een plan van aanpak voor de eerste
opnames meer tijd nodig is, voornamelijk in het afstemmen van het plan met
derde partijen. De minister is van mening dat het plan van aanpak zorgvuldig
dient te worden opgesteld, wat tijd kost, en dat de daadwerkelijke uitvoering van
de opname in een kortere tijd bewerkstelligd kan worden. De minister zal daarom
het tijdpad van het voorschrift specifiek voor het instemmingsbesluit Ganzebos III
aanpassen. Het plan van aanpak voor de opname van de bouwkundige staat dient
overlegd te worden aan de minister binnen 9 maanden nadat het
instemmingsbesluit in werking is getreden en de opname van de bouwkundige
staat dient uitgevoerd te zijn binnen 12 maanden nadat het instemmingsbesluit in
werking is getreden.

De minister onderschrijft het belang van het winnen van zout uit stabiele cavernes
en het voorkomen van schade aan het oppervlak. Het advies van SodM om een
voorschrift in het instemmingsbesluit op te nemen dat AkzoNobel uiterlijk 3
maanden na afloop van het boren een herberekening van de inherente
veiligheidshoogte per zoutcaverne dient aan te leveren wordt overgenomen.

                                                                                      Pagina 11 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                       Directoraat-generaal
                                                                                       Energie, Telecom &
                                                                                       Mededinging
                                                                                       Directie Energie en Omgeving



                                                                                       DGETM-EO / 18107441

De verwachte bodemdaling geeft geen aanleiding tot het nemen van
(compenserende) maatregelen ter voorkoming van schade. Mochten er toch
maatregelen nodig blijken, dan is AkzoNobel verplicht alle kosten te vergoeden
waarvan is aangetoond dat er een directe relatie met zoutwinning is. Op grond
van artikel 6:177 van het Burgerlijk Wetboek is de mijnbouwexploitant immers
aansprakelijk voor schade ten gevolge van zoutwinning. Nu deze
aansprakelijkheid in de wet is geregeld, wordt hieromtrent geen voorschrift
opgenomen.

GSMP-richtlijnen
De GSMP-richtlijnen zijn in de periode 1991 tot 2004 door AkzoNobel samen met
SodM ontwikkeld en heeft tot doel een veilige en toekomstbestendige zoutwinning
te realiseren. Alle zoutcavernes die sinds 2004 ontwikkeld zijn of in de toekomst
ontwikkeld zullen worden, worden geproduceerd volgens de voornoemde GSMP
richtlijn. Uit het feit dat de GSMP-richtlijnen mede door SodM zijn ontwikkeld volgt
dat SodM deze maatregelen onderschrijft. De GSMP-richtlijnen vormen afspraken
tussen SodM en AkzoNobel en zijn niet gepubliceerd. AkzoNobel heeft op pagina
24 en 25 van het winningsplan aangegeven wat deze GSMP-richtlijnen betekenen
voor de zoutwinning Ganzebos III.

5.5    Natuur en milieu

5.5.1. Winningsplan
Royal HaskoningDHV heeft de invloed van de bodembeweging door zoutwinning
Ganzebos fase 1, II en III op onder andere de waterhuishouding beschreven in het
rapport ‘Effecten van bodemvervorming door zoutwinning boorveld Ganzebos”.
Uit het rapport blijkt dat de berekende scheefstand van de ondergrond (als gevolg
van een helling van het maaiveld door de zoutwinning) geen invloed heeft op de
waterhuishouding, aangezien dit vele malen flauwer is dan het natuurlijke verhang
in het terrein. De invloed van de zoutwinning Ganzebos op de waterhuishouding is
naar verwachting verwaarloosbaar klein.

In hoofdstuk 7 van het winningsplan verwijst AkzoNobel naar een natuurtoets die
uitgevoerd wordt in het kader van de milieuvergunning voor de aanleg van
leidingen en het uitvoeren van boringen.

Tot slot heeft AkzoNobel in het winningsplan opgenomen dat het zout wordt
gewonnen door oplosmijnbouw, waarbij via boorgaten water in de zoutlaag wordt
gepompt waardoor het zout oplost. De pekel wordt omhoog gepompt en verder
verwerkt tot zout. Tijdens het productieproces drijft er een dunne laag dieselolie
op de pekel om het uitlogen te sturen en de bovenkant van de zoutcaverne stabiel
te houden.




1
  Royal HaskoningDHV. Effecten van bodemvervorming door zoutwinning boorveld
Ganzebos. 18 februari 2013

                                                                                       Pagina 12 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal
                                                                                    Energie, Telecom &
                                                                                    Mededinging
                                                                                    Directie Energie en Omgeving



                                                                                    DGETM-EO   /   18107441
5.5.2. Adviezen
Advies SodM
SodM geeft aan dat er aandacht besteed dient te worden aan dieselolie als
mijnbouwhulpstof in het kader van de mogelijke gevolgen voor het milieu. Voor
wat betreft het gebruik van dieselolie als mijnbouwhulpstof geeft SodM in het
advies aan het aannemelijk te vinden dat het risico op nadelige gevolgen van het
dieselolie gebruik reëel, maar beperkt is. SodM geeft aan dat voor Ganzebos II
geadviseerd is als aanvullende voorwaarde op te nemen dat AkzoNobel binnen zes
maanden na het instemmingsbesluit een rapport dient te overleggen over het
mogelijke gebruik van natuurvriendelijkere alternatieven voor diesel als
mijnbouwhulpstof. SodM acht het niet nodig om voor het instemmingsbesluit
Ganzebos III nog een extra voorwaarde op te nemen.

Advies decentrale overheden
Milieuaspecten
De decentrale overheden geven in hun advies aan dat in het winningsplan
aandacht besteed dient te worden aan de milieuaspecten bodembeschermende
voorzieningen, monitoring bodem- en grondwaterkwaliteit, luchtkwaliteit en geluid
en adviseren voor wat betreft de bodembeschermende voorzieningen en de
monitoring bodem- en grondwaterkwaliteit aanvullende voorwaarden in het
instemmingsbesluit op te nemen. Tot slot verzoeken de decentrale overheden aan
de minister de aanmeldingsnotitie MER-beoordeling aan te leveren.

Gebieds- en soortenbescherming
De decentrale overheden geven in haar advies aan dat, voor zoverre dit nog niet
is gebeurd, het uitvoeren van een AERIUS berekening wenselijk is. Daarnaast
adviseren de decentrale overheden AkzoNobel te verplichten een flora- en
faunaonderzoek uit te laten voeren.

Archeologie
De decentrale overheden adviseren in het instemmingsbesluit de voorwaarde op
te nemen dat AkzoNobel verplicht om een archeologisch onderzoek uit te laten
voeren op en nabij de voorgenomen boorlocaties.

Advies Mijnraad
De Mijnraad acht een studie naar alternatieven voor het gebruik van dieselolie
zinvol en adviseert om in het instemmingsbesluit Ganzebos III, zoals SodM voor
Ganzebos II heeft geadviseerd, een voorwaarde op te nemen over het uitvoeren
van onderzoek naar alternatieven voor het gebruik van dieselolie.

Daarnaast adviseert de Mijnraad om in of bij het instemmingsbesluit voor de door
de decentrale overheden aangedragen bovengrondse situatie aan te geven in
welke procedure deze punten geadresseerd worden.

5.5.3. Beoordeling natuur en milieu
Het winnen van delfstoffen geschiedt ovëreenkomstig een winningsplan. De
winning van delfstoffen kan gevolgen hebben voor natuur en milieu doordat de
eventuele bodemdaling de waterhuishouding kan beïnvloeden. Door bodemdaling
wordt de hoogte van het waterpeil in absolute zin niet beïnvloed, maar de
bodemdaling kan wel gevolgen hebben voor het waterpeil in relatieve zin, dat wil
zeggen dat het water hoger kan komen te staan ten opzichte van het maaiveld.
Dit kan leiden tot vernatting en daarmee tot nadelige (en voordelige) gevolgen

                                                                                    Pagina 13 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   /   18107441
voor natuur en milieu. Het waterschap kan deze gevolgen tegengaan door het
waterpeil aan te passen. Alleen bij zware trillingen kunnen bodemtrillingen
mogelijk gevolgen hebben voor natuur en milieu. Dat is bij de zoutwinning uit het
winningsgebied Ganzebos niet aan de orde.

Gezien de geringe te verwachten bodemdaling als gevolg van de zoutwinning van
circa 0,24 millimeter per jaar met een cumulatieve daling na 100 jaar van circa 25
millimeter in het diepste deel van de bodemdalingskom, welke tevens kleiner is
dan de kritische grens van 5 centimeter die het waterschap hanteert, worden er
geen effecten op de waterhuishouding als gevolg van de bodemdaling door
zoutwinning verwacht. In algemene zin is de minister van mening, mede op basis
van het advies van SodM en de verificatie door TNO, dat er geen nadelige effecten
op natuur en milieu door de zoutwinning worden verwacht.

Met het inzetten van dieselolie ter bescherming van de bovenkant van de
zoutcaverne wordt bereikt dat het volume en de vorm van de caverne goed kan
worden beheerst, waardoor de bodemdaling beperkt blijft en daarmee geen
negatieve effecten optreden op de omgeving. Het gebruik van lichtere
beschermingsmiddelen dan dieselolie is vooralsnog onderwerp van onderzoek. De
minister onderschrijft de, door de Mijnraad gestelde, wens voor natuurvriendelijke
alternatieven als mijnbouwhulpstof, zodat het gebruik van dieselolie in de
toekomst mogelijk uit gefaseerd kan worden. AkzoNobel heeft in overleg met
SodM reeds aangegeven studies naar alternatieve mijnbouwhulpstoffen (separaat
van het voorliggende winningsplan) uit te zullen voeren. AkzoNobel heeft
aangegeven dat deze studies inmiddels zijn gestart. Daarnaast is de wens voor
natuurvriendelijke alternatieven als mijnbouwhulpstof omvangrijker dan enkel de
instemming met het winningsplan Ganzebos III en dient derhalve in bredere zin
plaats te vinden.
Het advies van de Mijnraad wordt niet overgenomen als voorschrift in het
instemmingsbesluit, omdat de studies voor natuurvriendelijkere
mijnbouwhulpstoffen in een bredere context geplaatst moeten worden en het feit
dat AkzoNobel al (na overleg met SodM) is gestart met het uitvoeren van deze
studies.

Milieuaspecten, gebieds- en soortenbescherming en archeologie
Om uit het Ganzebos winningsgebied zout te kunnen winnen heeft AkzoNobel niet
alleen een winningsplan nodig waarmee de minister heeft ingestemd, maar ook
een omgevingsvergunning voor de inrichting waarbinnen- of het mijnbouwwerk
waarmee de daadwerkelijke winning en daarmee verband houdende
werkzaamheden plaatsvinden (de zogenaamde installatie). In het kader van de
omgevingsvergunning worden de bovengrondse gevolgen van de daadwerkelijke
winning op de winningsiocatie en de daaraan gerelateerde werkzaamheden voor
natuur en milieu afgewogen.

Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied betreft het Buurserzand, op een afstand
van circa 7 kilometer Het winningsplan van het Ganzebos winningsgebied zal
                      .


geen direct verstorende effecten op dit natuurgebied met zich mee brengen ten
gevolge van geluid, licht en overige milieueffecten.

De effecten op gebieds- en soortenbescherming, en milieuaspecten, voor zover
het de bovengrondse effecten van de winning betreft, en archeologie waarnaar de
decentrale overheden in hun advies naar verwijzen vormen onderdeel van andere

                                                                                     Pagina 14 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                      Directoraat-generaal
                                                                                      Energie, Telecom &
                                                                                      Mededinging
                                                                                      Directie Energie en Omgeving



                                                                                      DGETM-EO   /   18107441
procedures en worden daarin afgewogen, maar vallen buiten het toetsingskader
van winningsplannen. De aanmeldingsnotitie voor de MER-beoordeling van
AkzoNobel (waar de decentrale overheden in het advies naar verwijzen), inclusief
alle bijlagen, en de brief constatering zorgplicht art. 33 Mbw van 19 juni 2017 van
de minister is op 9 augustus 2017 naar de decentrale overheden gestuurd. Deze
aanmeldingsnotitie voor de MER-beoordeling ziet op de vijf boorgaten voor
Ganzebos II, en niet op de boringen van Ganzebos III.

Voor wat betreft boringen voor Ganzebos III heeft AkzoNobel een melding in het
kader van het Barmm ingediend voordiepboring TWR-547. Daarnaast is op 22
december 2017 een aanmeldingsnotitie voor een MER-beoordeling aangeleverd.
Overigens wijst de minister erop dat bij besluit van 6 maart 20172, het Besluit
milieueffectrapportage en het Besluit algemene regels milieu mijnbouw
(vergunning aanleg boorgat) zijn gewijzigd. Met dit besluit is voor de aanleg van
een boorgat een omgevingsvergunning verplicht (voorheen gold er enkel een
meldingsplicht). Op deze omgevingsvergunning is de uitgebreide procedure van
toepassing is.

5.6       Overig

5.6.1. Adviezen
Plan van Aanpak Afsluiting
SodM geeft in haar advies aan dat AkzoNobel in het winningsplan de kosten voor
het verlaten en verwijderen van de mijnbouwwerken niet heeft gespecificeerd.
SodM heeft voor het winningsplan Ganzebos II geadviseerd om 2 jaar voor het
begin van abandonnering een Plan van Aanpak Afsluiting in te laten dienen door
AkzoNobel inclusief de kosten van het abandonneren van de zoutcavernes. SodM
acht het niet nodig voor het winningsplan Ganzebos III nog een extra voorwaarde
op te leggen.

Cumulatie
De gemeente Enschede en Hengelo vinden het van belang om de cumulatieve
effecten van andere ontwikkelingen of activiteiten die naast de voorliggende
zoutwinning kunnen leiden tot bodembeweging en het effect van mogelijk
versterken in beeld te krijgen. De gemeenten verwijzen hierbij naar de MER
beoordelingsnotitie die hier mogelijk een uitspraak over doet.

Ruimtelijke inpassing
De decentrale overheden adviseren om in het instemmingsbesluit op te nemen dat
AkzoNobel de landschappelijke inpassing van de zouthuisjes afstemt met de
betrokken partijen, zodat de locaties zorgvuldig in het landschap worden ingepast.

Waterhuishouding
De decentrale overheden geven in het advies aan geen nadelige effecten op het
watersysteem te verwachten. Door de decentrale overheden wordt geadviseerd
lokale grondwateronttrekkingen in kaart te brengen en mee te nemen in het
risicobeeld/meetplan.




2
    https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2017-1 14.html

                                                   -                                  Pagina 15 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal
                                                                                    Energie, Telecom &
                                                                                    Mededinging
                                                                                    Directie Energie en Omgeving



                                                                                    DGETM-EO/ 18107441
Bovengronds gebruik en hergebruik zoutca vernes
De decentrale overheden adviseren in het instemmingsbesluit de voorwaarde op
te nemen dat AkzoNobel de mogelijke beperkingen in het bovengronds gebruik
boven de te ontwikkelen cavernes onderzoekt en de resultaten hiervan delen met
de betrokken partijen.

De decentrale overheden adviseren daarnaast in het instemmingsbesluit op te
nemen dat AkzoNobel meer duidelijkheid moet geven over mogelijke toekomstige
hergebruiksmogelijkheden voor buiten gebruik gestelde cavernes in Ganzebos III.

De Mijnraad geeft aan dat hergebruik van de cavernes alleen mogelijk is op basis
van een opslagplan, waarvoor eenzelfde procedure geldt als het voorliggende
winningsplan, waarbij de decentrale overheden tevens worden betrokken. De
Mijnraad adviseert om in de communicatie rond het instemmingsbesluit aandacht
te schenken aan de besluitvorming die nodig zal zijn voor het eventuele
hergebruik van de cavernes.

Eerdere winningen
De decentrale overheden geven aan dat Ganzebos 1 reeds in bedrijf is en er wordt
gemonitord in hoeverre het winningsplan en de praktijk met elkaar
overeenkomen. De decentrale overheden adviseren in het instemmingsbesluit de
voorwaarde op te nemen dat AkzoNobel inzicht moet geven op welke manier de
ervaringen uit het verleden hebben doorgewerkt bij andere winningslocaties in het
voorliggende winningsplan en bijbehorende meetplan.

Communicatie
Met betrekking tot communicatie adviseren de decentrale overheden om
AkzoNobel voor te stellen tijdig en transparant te communiceren over het
winningsplan, en af te stemmen over de landschappelijke inpassing en
onderhoudswerkzaamheden, met alle betrokken partijen, inclusief bewoners,
ondernemers, eigenaren en pachters in het betreffende gebied.

De decentrale overheden adviseren aanvullend om AkzoNobel te verplichten alle
te verwachten effecten in de omgeving van het gebied Ganzebos III op een
heldere manier inzichtelijk te maken voor een breed publiek. Ook adviseren de
decentrale overheden om AkzoNobel aan te raden vroegtijdig de betrokken
partijen te informeren over de herziene meet- en monitoringsprotocollen en alle
andere maatregelen die gericht zijn op het veilig kunnen uitvoeren van de
voorgenomen activiteiten.

Tot slot adviseren de decentrale overheden de voorwaarde in het
instemmingsbesluit op te nemen dat AkzoNobel meer inzicht geeft in de
samenhang tussen de lopende en de te starten procedures ten aanzien van
rapportages, vergunningen en meldingen over de gevolgen voor de natuur, het
milieu en de leefomgeving.

Informatiebijeenkomst
De gemeente Enschede geeft in haar advies aan het van belang te vinden dat de
informatieavond die wordt georganiseerd gedurende de ter inzage legging van het
ontwerp-instemmingsbesluit, zo dicht mogelijk bij de winningslocatie Ganzebos
wordt georganiseerd. Hierdoor wordt het voor belanghebbenden volgens de
gemeente eenvoudiger om de informatiebijeenkomst bij te wonen.

                                                                                    Pagina 16 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                       Directoraat-generaal
                                                                                       Energie, Telecom &
                                                                                       Mededinging
                                                                                       Directie Energie en Omgeving



                                                                                       DGETM-EO   /   18107441
Aantal putten
De Mijnraad kan zich niet vinden in de tekst van het winningsplan op pagina 34,
waarin door AkzoNobel wordt gesproken van vijf boorgaten. De Mijnraad geeft aan
ervanuit te gaan dat AkzoNobel zich heeft verschreven, en dat het winningsplan
Ganzebos III en de instemming daarvoor 10 putten betreft.

5.6.2 Beoordeling overige adviezen
Plan van Aanpak Afsluiting
SodM heeft voor het winningsplan Ganzebos II geadviseerd om 2 jaar voor het
begin van abandonnering een Plan van Aanpak Afsluiting (abandonneren) in te
laten dienen door AkzoNobel inclusief de kosten van het abandonneren van de
zoutcavernes. SodM acht het niet nodig voor het winningsplan Ganzebos III nog
een extra voorwaarde op te leggen. Het abandonneren (verlaten) van de cavernes
moet op grond van artikel 39 van het Mbb te zijner tijd beschreven worden in een
sluitingsplan dat eveneens de instemming behoeft van de minister en waarbij de
wettelijk adviseurs, waaronder de gemeente, om advies worden gevraagd. De
minister onderschrijft het belang van het hebben van abandonneringsbeleid. De
minister stelt tevens vast dat de wijze van abandonneren evenwel geen
toetsingsgrond is bij het verlenen van instemming op het winningsplan. Echter,
om inzicht te krijgen in de potentiele risico’s van de ondergrondse processen op
de veiligheid en het milieu na het afsluiten van een caverne dient AkzoNobel
uiterlijk 31 december 2030 een plan van aanpak in te dienen waarin aandacht is
voor de potentiele risico’s van de ondergrondse processen op veiligheid en het
milieu na afsluiten van de cavernes uit Ganzebos III, op basis waarvan de minister
advies kan inwinnen bij SodM. De minister neemt het indienen van dit plan van
aanpak op als voorschrift in het instemmingsbesluit. Aangezien dit voorschrift in
het instemmingsbesluit Ganzebos II voor Ganzebos II is opgenomen, wordt het
voorschrift eveneens in dit besluit voor Ganzebos III voorgeschreven.

AkzoNobel heeft op 1 december 2017 in aanvulling op het winningsplan een
indicatie van de kosten voor het verlaten en verwijderen van het mijnbouwwerk
aangeleverd. Nu deze gegevens zijn aangeleverd wordt hieromtrent geen
voorschrift opgenomen.

Cumulatie
In het winningsplan Ganzebos III is door AkzoNobel een prognose voor de
bodemdaling opgenomen. Deze bodemdalingsprognose is opgesteld voor zowel
Ganzebos 1, II en II, waardoor de cumulatie van de zoutwinning in het Ganzebos
winningsgebied reeds is meegenomen. Deze is vervolgens getoetst door onder
andere TNO, SodM en de Tcbb. Daarbij is nadrukkelijk rekening gehouden met
onzekerheidsmarges die inherent zijn aan dit soort analyses. Dit heeft de
informatie opgeleverd op basis waarvan besluitvorming kan plaatsvinden. Mocht in
de toekomst blijken dat de bodemdaling afwijkt van de prognose zoals beschreven
in het winningsplan, dan dient de AkzoNobel hiervoor een wijziging van het
winningsplan in te dienen, waarover opnieuw besluitvorming dient plaats te
vinden. Voor zover bekend vinden in het Ganzebos gebied geen andere
activiteiten plaats die voor wat betreft bodembeweging kunnen cumuleren.

Zoals hierboven reeds aangegeven is de aanmeldingsnotitie voor de MER
beoordeling van AkzoNobel (waar de decentrale overheden in het advies naar
verwijzen), inclusief alle bijlagen, en de brief constatering zorgplicht art. 33 Mbw
van 19 juni 2017 van de minister is op 9 augustus 2017 naar de decentrale

                                                                                       Pagina 17 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                   Directoraat-generaal
                                                                                   Energie, Telecom &
                                                                                   Mededinging
                                                                                   Directie Energie en Omgeving



                                                                                   DGETM-EO   /   18107441
overheden gestuurd. Deze aanmeldingsnotitie voor de MER-beoordeling ziet op de
vijf boorgaten voor Ganzebos II, en niet op de boringen van Ganzebos III.

Voor wat betreft boringen voor Ganzebos III heeft AkzoNobel een melding in het
kader van het Barmm ingediend voordiepboring TWR-547. Daarnaast is op 22
december 2017 een aanmeldingsnotitie voor een MER-beoordeling aangeleverd.
Deze procedures worden momenteel doorlopen te worden. Er kan dan ook nog
geen uitsluitsel worden gegeven over mogelijke cumulatie van bovengrondse
effecten als gevolg van de boringen Ganzebos III.

Ruimtelijke inpassing
Voor wat betreft het plaatsen van zouthuisjes heeft naar aanleiding van de
omgevingsvergunningaanvraag voor de uitbreiding van de inrichting Ganzebos
reeds afstemming plaatsgevonden met de gemeenten Enschede en Hengelo. Het
advies van de decentrale overheden om de locatie van de zouthuisjes af te
stemmen wordt daarom niet overgenomen als voorschrift in het
instemmingsbesluit. AkzoNobel geeft in het winningsplan aan dat de boorgaten en
leidingen zoveel mogelijk aan de randen van percelen en langs wegen gepland
worden en dat huiskavels en natuurgebieden zoveel mogelijk worden ontzien.

Overigens wijst de minister erop dat afwegingen voor de locatiekeuze van de
boorputten geen onderdeel vormen van het toetsingskader van een winningsplan.
Deze beoordeling wordt in het kader van de omgevingsvergunning gemaakt en
wordt dan ook niet in het instemmingsbesluit opgenomen.

Waterhuishouding
Door de decentrale overheden wordt geadviseerd lokale grondwateronttrekkingen
in kaart te brengen en mee te nemen in het risicobeeld/meetplan. De minister
erop dat AkzoNobel de wettelijk verankerde taak heeft om lekkages, en daarmee
verontreiniging van grondwater, te voorkomen.

Bovengronds gebruik en hergebruik zoutcavernes
Uit het winningsplan Ganzebos III blijkt dat de te verwachten bodemdaling in het
diepste punt voor winningsgebied Ganzebos minder dan 0,25 millimeter per jaar
bedraagt met een cumulatieve bodemdaling van circa 2,5 centimeter over 100
jaar. De bodemdalingsprognose ligt in de orde van grootte van de natuurlijke
bodembeweging in het gebied en zal in de praktijk niet meetbaar zijn. TNO, SodM
en de Tcbb geven aan zich te kunnen vinden in de bodemdalingsprognose. De
prognose geeft geen aanleiding om te verwachten dat de zoutwinning beperkingen
voor het bovengrondse gebruik van de ruimte boven de cavernes teweeg brengt.
Het advies van de decentrale overheden dat AkzoNobel de mogelijke beperkingen
in het bovengronds gebruik boven de te ontwikkelen cavernes dient te
onderzoeken wordt daarom niet overgenomen.

Op pagina 26 van het winningsplan geeft AkzoNobel aan dat er mogelijk
reststoffen uit de fabriek en de pekelzuivering in de cavernes worden gebracht.
AkzoNobel geeft aan dat indien een caverne door retourstroomberging in gebruik
wordt genomen, dit aan SodM wordt gemeld. Een nadere beschrijving van het
hergebruik van een caverne is geen verplicht onderdeel van een winningsplan en
wordt daarom niet nodig geacht.



                                                                                   Pagina 18 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   / 18107441
Indien AkzoNobel voornemens is de cavernes te gebruiken voor het opslaan van
stoffen dient een opslagvergunning te worden aangevraagd. Daarnaast dient een
opslagpian te worden ingediend. Een dergelijk opslagplan behoeft de instemming
van de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Voor het opslaan van stoffen
zijn artikel 34 tot en met 38 van de Mbw tevens van toepassing, waaruit volgt dat
afdeling 3.4 Awb geldt en de decentrale overheden adviesrecht hebben.

Eerdere winningen
AkzoNobel is in 2013 gestart met de zoutwinning Ganzebos fase 1. De daar
opgedane ervaringen zijn impliciet meegenomen in het winningsplan Ganzebos II
en Ganzebos III. Een bedrijf als AkzoNobel neemt uiteraard eerdere ervaringen
van voorgaande activiteiten in latere activiteiten mee. De minister wijst erop dat
het geven van inzichten uit eerdere ervaringen geen verplicht onderdeel is als
bedoeld in artikel 24 van het Mbb. Om die reden neemt de minister het advies om
AkzoNobel te verplichten inzicht te geven in ervaringen uit het verleden en de
doorwerking op Ganzebos III niet als voorschrift op bij dit instemmingsbesluit.

Communicatie
AkzoNobel is verantwoordelijk voor het informeren en betrekken van de
omgeving. De gegevens met betrekking tot bodemdaling, die AkzoNobel op basis
van het meetplan moet aanleveren zijn openbaar, zodat betrokken partijen
toegang hebben tot deze gegevens. In meer algemene zin onderschrijft de
minister dat inzake het winningsplan Ganzebos III de communicatie vanuit zowel
AkzoNobel, als de minister naar burgers zorgvuldig en publieksvriendelijk moet,
zodat burgers gedegen, consistent en transparant worden geïnformeerd over de
(gevolgen van de) winning. De inzet van de minister is erop gericht om dit te doen
in overleg met AkzoNobel en de betrokken decentrale overheden. De advisering
van de decentrale overheden over het winningsplan en de reactie van de minister
daarop, kunnen mogelijk ook behulpzaam zijn in de communicatie met de burger.

Het meetplan en de meetresultaten worden openbaar gemaakt op www.nlog.nI
(via het tabblad mijnbouweffecten/bodemdaling/geodetische meetregisters en
GPS metingen). Daarnaast volgt uit de Mbw dat wanneer de bodemdaling groter is
dan verwacht de winning gestopt moet worden en AkzoNobel een wijziging van
het winningsplan moet indienen, waarbij wederom advies wordt gevraagd aan de
decentrale overheden. De betrokken adviserende partijen worden hierdoor op de
hoogte gebracht wanneer de bodemdaling groter is dan verwacht.

In aanvulling op de bodemdaling worden door AkzoNobel tevens de
cavernemigratie, cavernevorm- en dimensies en de bodem- en
grondwaterkwaliteit gemonitord. Deze gegevens worden aan SodM, TNO en in het
geval van de bodem- en grondwaterkwaliteit aan de minister aangeleverd. De
minister vertrouwt erop dat AkzoNobel bereid is desgevraagd openheid te geven
aan de decentrale overheden.

Informatiebijeenkomst
In de periode waarin het ontwerp-instemmingsbesluit ter inzage lag, is door de
minister een informatiebijeenkomst in de regio georganiseerd op dinsdag 19
december 2017 in het Wapen van Beckum te Hengelo.




                                                                                     Pagina 19 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                      Directoraat-generaal
                                                                                      Energie, Telecom &
                                                                                      Mededinging
                                                                                      Directie Energie en Omgeving



                                                                                      DGETM-EO   /   18107441
Aantal yutten
De minister constateert dat er sprake is van een foutief aantal boorgaten op
pagina 34 van het winningsplan. Dit betreft een verschrijving. Het winningsplan
Ganzebos III en de instemming daarop omvat tien boorgaten.

6.     Zienswijzen
Dit besluit is met toepassing van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure
als bedoeld in afdeling 3.4 van de Awb voorbereid:
-    op 14 december 2017 is een kennisgeving met betrekking tot het ontwerp
     gepubliceerd in de Staatscourant; kennisgeving heeft ook plaatsgevonden in
     enkele huis-aan-huisbladen en langs elektronische weg;
-    op 14 december 2017 is door de minister een ontwerp van het besluit aan de
     AkzoNobel gezonden;
-    het ontwerp van het besluit heeft van 15 december 2017 tot en met 25
     januari 1018 ter inzage gelegen bij het ministerie van Economische Zaken en
     Klimaat, het gemeentehuis van Enschede en het gemeentehuis
     (stadskantoor) van Hengelo;
-    er is een informatieavond georganiseerd, op 19 december 2017, waarbij de
     mogelijkheid werd geboden mondeling een zienswijze naar voren te brengen.

Zienswijzen op dit ontwerpbesluit konden, gedurende een periode van zes weken
vanaf het moment dat dit ontwerpbesluit ter inzage werd gelegd, worden
ingediend bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Er zijn 9 zienswijzen en 4 reacties van overheden ingebracht tijdens de
terinzagelegging van het ontwerp instemmingsbesluit op het winningsplan. De
zienswijzen en reacties zijn in de bijlage ‘Nota van Antwoord zienswijzen wijziging
winningsplan voor Ganzebos Fase 3’ als bijlage bij dit besluit opgenomen, samen
met de beantwoording van de minister. Zoals aangegeven in het Nota van
Antwoord, hebben de zienswijzen tot aanpassing van artikel 4 van het
instemmingsbesluit geleid.

7.      Eindbeoordeling
Gelet op het winningsplan (inclusief actualisatie en aanvullingen) en de adviezen
komt de minister samenvattend tot de volgende beoordeling van het
winningsplan.

Planmatig beheer
Bij planmatig gebruik en beheer dient er sprake te zijn van een efficiënte winning
van de delfstof zonder dat een andere gebruiksvorm van de ondergrond
ongewenst onmogelijk wordt gemaakt. De minister stelt vast dat SodM
concludeert dat op basis van het winningsplan Ganzebos III de voorgestelde
zoutwinning naar de huidige kennis en technieken efficiënt uitgevoerd zal worden.
Het winningsgebied Ganzebos III betreft een nieuwe winning binnen een
bestaande vergunning. Tevens zijn geen andere gebruiksvormen van de
ondergrond voorzien. Zoutwinning van het Ganzebos winningsgebied past dan ook
in het planmatig gebruik van de ondergrond. Gelet hierop is de minister van
mening dat het winningsplan Ganzebos III overeenstemt met de principes van
planmatig beheer.


                                                                                      Pagina 20 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal
                                                                                    Energie, Telecom &
                                                                                    Mededinging
                                                                                    Directie Energie en Omgeving



                                                                                    DGETM-EO   / 18107441
Bodemdaling
Met betrekking tot bodemdaling hebben SodM en de Tcbb aangegeven dat ze zich
kunnen vinden in de door AkzoNobel in het winningsplan opgenomen berekening
dat de te verwachten cumulatieve bodemdaling in het Ganzebos gebied 100 jaar
na aanvang van de winning circa 24 millimeter bedraagt. Er wordt geen schade
verwacht door bodemdaling als gevolg van de zoutwinning. SodM en de Tcbb
vinden het op basis van deze prognose passend dat AkzoNobel geen extra
maatregelen voorstelt. De minister kan wat betreft dit criterium instemmen met
het voorliggende winningsplan.

Bodemtrilling
In het winningsplan wordt door AkzoNobel aangegeven dat het zeer
onwaarschijnlijk is dat door de zoutwinning bodemtrillingen geïnduceerd worden.
TNO onderschrijft de conclusie van AkzoNobel en acht het zeer onwaarschijnlijk
dat door de winning van steenzout met oplosmijnbouw bodemtrillingen
geïnduceerd worden. Op basis van de evaluatie door TNO wordt door SodM en de
Tcbb het veiligheidsrisico van bodemtrillingen als gevolg van zoutwinning
verwaarloosbaar geacht en worden er geen aanvullende voorwaarden geadviseerd
door SodM en de Tcbb. De minister stelt op basis van de adviezen van SodM, TNO
en de Tcbb dat de kans op bodemtrilling als gevolg van de zoutwinning zeer klein
is. Met betrekking tot dit criterium kan de minister daarom instemmen met dit
winningsplan.

Schade door bodembeweging
Bodembeweging bestaat uit bodemdaling en bodemtrilling. AkzoNobel concludeert
in het winningsplan dat er geen schade aan gebouwen wordt verwacht door
bodemdaling als gevolg van de zoutwinning. SodM vindt de kans op lichte schade
als gevolg van mogelijke (geïnduceerde) bodemtrilling door de zoutwinning uiterst
klein. De Tcbb onderschrijft het advies van SodM. Voor wat betreft de
veiligheidsbarrières om schade aan het oppervlak te voorkomen, adviseert SodM
om AkzoNobel de voorwaarde op te leggen om 3 maanden na afloop van de
boringen de inherente veiligheidshoogten per zoutcaverne aan SodM te
overleggen. Het advies van SodM wordt overgenomen als voorschrift in het
instemmingsbesluit. De minister stelt vast dat uit het winningsplan en de
uitgebrachte adviezen volgt dat de kans op beven voor het winningsgebied
Ganzebos III uiterst klein is en daarom geen maatregelen nodig zijn om schade te
voorkomen. Gelet op bovenstaande is de minister van mening dat het belang van
de veiligheid voor omwonenden niet in het geding is. De minister schrijft een
opname voor van de bouwkundige staat van een, na overleg met de gemeente,
vast te stellen representatieve selectie van voor bodembeweging gevoelige
 bouwwerken binnen het beïnvioedingsgebied van de cavernes en heeft dit in
artikel 4 voorgeschreven.

Natuur en milieu
In de Mbw die op 1 januari in werking is getreden zijn de gevolgen voor natuur en
milieu toetsingscriteria geworden waaraan een winningsplan dient te worden
getoetst. Gezien de geringe te verwachten bodemdaling als gevolg van de
zoutwinning van circa 0,25 millimeter per jaar met een cumulatieve daling na 100
jaar van 5 centimeter in het diepste deel van de bodemdalingskom, welke tevens
kleiner is dan de kritische grens van 5 centimeter die het waterschap hanteert,
worden er geen effecten op de waterhuishouding als gevolg van de bodemdaling
door zoutwinning verwacht. In algemene zin is de minister van mening, mede op

                                                                                    Pagina 21 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   /   18107441
basis van het advies van SodM en de verificatie door TNO, dat er geen nadelige
effecten op natuur en milieu door de zoutwinning worden verwacht. De Mijnraad
geeft aan dat er, aandacht besteed dient te worden aan dieselolie als
mijnbouwhulpstof in het kader van de mogelijke gevolgen voor het milieu.
Het advies van de Mijnraad wordt niet overgenomen als voorschrift in het
instemmingsbesluit, omdat de studies voor natuurvriendelijkere
mijnbouwhulpstoffen in een bredere context geplaatst moeten worden en het feit
dat AkzoNobel al (na overleg met SodM) is gestart met het uitvoeren van deze
studies.”

Overig
Om inzicht te krijgen in de potentiele risico’s van de ondergrondse processen op
de veiligheid en het milieu na het afsluiten van een caverne dient AkzoNobel
uiterlijk 31 december 2030 een plan van aanpak in te dienen waarin aandacht is
voor de potentiele risico’s van de ondergrondse processen op veiligheid en het
milieu na afsluiten van de cavernes uit Ganzebos III, op basis waarvan de minister
advies kan inwinnen bij SodM. De minister neemt het indienen van dit plan van
aanpak op als voorschrift 3 in het instemmingsbesluit.

In het document Staat van de Sector Zout (d.d. 31 mei 2018) heeft Staatstoezicht
op de Mijnen (50dM) de risico’s van zoutwinning benoemd, gaat SodM in op het
abandonneren van cavernes en staat beschreven hoe SodM haar toezicht gaat
aanpassen. De Staat van de Sector Zout moet in een bredere context geplaatst
worden dan enkel Ganzebos III en is van toepassing op de zoutwinning in
Nederland in het algemeen.
In dit instemmingsbesluit beoordeelt de minister het winningsplan Ganzebos III op
onder meer de risico’s voor omwonenden, gebouwen of infrastructurele werken of
de functionaliteit bij de aanleg van de cavernes (zoutwinning).
Het abandonneren (verlaten) van de cavernes moet te zijner tijd beschreven
worden in een sluitingsplan dat eveneens de instemming behoeft van de minister
en waarbij de wettelijk adviseurs, waaronder de gemeente, om advies worden
gevraagd. De minister stelt vast dat de wijze van abandonneren evenwel geen
toetsingsgrond is bij het verlenen van instemming op het winningsplan.

Conclusie
Gelet op de inhoud van het door AkzoNobel ingediende winningsplan Ganzebos III
en de naar aanleiding hiervan ingediende adviezen, en overwegende dat de
winning door AkzoNobel vanuit winningsgebied Ganzebos III conform artikel 34,
eerste en derde lid, van de Mijnbouwwet plaats dient te vinden overeenkomstig
het ingediende winningsplan, inclusief aanvullingen, kan de gevraagde
instemming dan ook worden verleend onder het stellen van de in onderstaand
besluit genoemde voorschriften en beperkingen.

Gelet op de artikelen 34, derde lid, en 36, tweede lid, van de Mbw;

Besluit:

Artikel 1
Het door AkzoNobel Salt B.V. op 14 mei 2017 ingediende winningsplan Ganzebos
III, met een looptijd tot in 2035 en een maximaal productievolume van 400m
                                                                      /h
                                                                      3          -




met inachtneming van de hierna genoemde voorschriften de instemming als
                                                          -




bedoeld in artikel 34, derde lid, van de Mijnbouwwet.

                                                                                     Pagina 22 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal
                                                                                     Energie, Telecom &
                                                                                     Mededinging
                                                                                     Directie Energie en Omgeving



                                                                                     DGETM-EO   /   18107441
Artikel 2
AkzoNobel Salt B.V. dient uiterlijk 31 december 2030 een plan van aanpak, waarin
aandacht is voor de potentiele risico’s van de ondergrondse processen voor de
veiligheid en het milieu na afsluiten van de cavernes uit Ganzebos fase III, in te
dienen bij de Minister van Economische Zaken en Klimaat.

Artikel 3
AkzoNobel Salt B.V. dient uiterlijk 3 maanden na afloop van het boren, zoals is
opgenomen in de melding op grond van artikel 7, eerste lid, onder f, van het
Besluit algemene regels milieu mijnbouw, een herberekening van de inherente
veiligheidshoogte per zoutcaverne in te dienen bij de Minister van Economische
Zaken en Klimaat.

Artikel 4
AkzoNobel Salt B.V. zorgt ervoor dat binnen 12 maanden na de dag dat dit besluit
in werking is getreden een opname is uitgevoerd naar de bouwkundige staat van
een, na overleg met de gemeente, vast te stellen representatieve selectie van
voor bodembeweging gevoelige bouwwerken gelegen binnen het
beïnvioedingsgebied van de cavernes waar bodembeweging als gevolg van de
zoutwinning zich kan voordoen. Voorafgaand aan de opname van de bouwkundige
staat overlegt AkzoNobel Salt B.V. een plan van aanpak voor de opname van de
bouwkundige staat aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Het plan
van aanpak dient 9 maanden nadat het instemmingsbesluit in werking is getreden
over,egd te zijn aan de minister.


             rn Economische Zaken en Klimaat,




               Energie en Omgeving


Belanhebbenden kunnen tegen dit besluit beroep instellen bij de Afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State, postbus 20019, 2500 AE Den Haag.
De termijn voor het indienen van een beroepschrift bedraagt zes weken en vangt
aan met aanvang van de dag na die waarop het besluit ter inzage is gelegd. Een
belanghebbende die redelijkerwijs niet kan worden verweten dat hij geen
zienswijze naar voren heeft gebracht op het ontwerp van het desbetreffende
besluit kan ook beroep instellen.




                                                                                     Pagina 23 van 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>