<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlagen
Bestemmingsplan
Boekelosestraat 257


Status: Vastgesteld
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlagen toelichting
Bijlage 1         Overzicht bijlagen en onderzoeksrapporten
Bijlage 2         Notitie Geur Grolsch
Bijlagen regels
Bijlage 1         Kaart landschapstypen en koesteransichten




bestemmingsplan Boekelosestraat 257 (vastgesteld)             1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Overzicht bijlagen en onderzoeksrapporten

Bijlage 1: Overzicht bijlagen en onderzoeksrapportages
Bijlage 2: Notitie Geur Grolsch
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>NOTITIE




Onderwerp                  Addendum: Toetsing aan lokaal geurbeleid Grolsch
Project                    Advies milieu en vergunningen Grolsch
Opdrachtgever              Grolsche Bierbrouwerij Nederland B.V.
Projectcode                121842
Status                     concept
Datum                      4 november 2020
Referentie                 -
Auteur(s)                  E.R. Boonstra MSc

Gecontroleerd door         ing. R.W.M. Jansen
Goedgekeurd door           -
Paraaf




Bijlage(n)


Aan                        Grolsch                                      D. Platvoet
Kopie                      Grolsch                                      E. Staman




1            INLEIDING


Deze notitie is een addendum bij de notitie uitgevoerde verspreidingsberekeningen van Grolsch1. Dit
addendum bevat de toetsing aan het lokale geurbeleid van provincie Overijssel 2. Hierbij wordt de geur van
Grolsch op basis van hedonische waarden ingedeeld in een hinderlijkheidsklasse en wordt de geurbelasting
van de omgeving getoetst aan het provinciale toetsingskader.



2            TOETSINGSKADER GROLSCH


2.1          Provinciaal geurbeleid
Het toetsingskader ten behoeve van het bepalen van het aanvaardbaar hinderniveau staat beschreven in het
geurbeleid van de provincie Overijssel.




1
    Notitie verspreidingsberekeningen Grolsch, Witteveen+Bos oktober 2020, 121842-20-016.362
2
    Beleidsregel Geur bedrijven (niet veehouderijen) Overijssel 2018.




Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V.
Leeuwenbrug 8 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Dit toetsingskader houdt rekening met de (on)aangenaamheid van een geur, indicator hiervoor is de hedoni-
sche waarde1. Het geurbeleid van provincie Overijssel gebruikt de hedonische waarde -2 (C(H=-2)) voor het
indelen van de geuren in verschillende categorieën van hinderlijkheid.

Hierbij worden de volgende concentraties bij hedonische score van H=-2 gebruikt voor de indeling in ver-
schillende hinderlijkheidsklassen.

Tabel 2.1 hinderlijkheidsklassen bij hedonische waar H=-2


C(H=-2) (ouE/m3)       Beoordeling

< 1,5                  Zeer hinderlijk

1,5 - 5,0              Hinderlijk

5,0 - 15,0             Minder hinderlijk

> 15,0                 Niet hinderlijk




2.2          Bepaling toetsingskader Grolsch
Om te bepalen welke toetsingswaarden gehanteerd moeten worden voor Grolsch, zal moeten worden vast-
gesteld in welke hinderlijkheidsklasse Grolsch valt. Hiervoor is informatie nodig over de hedonische waarde
van de bepalende geuren van Grolsch.

Bij Grolsch is sprake van een groot aantal geurbronnen. Uit het overzicht volgt dat de grootste geurbronnen
zijn: de bronnen 1, 5, 11 en 20. Deze bronnen tezamen zijn verantwoordelijk voor 66% van de gehele geur-
emissie bij productie van 2,9 Mhl en 62% bij 4 Mhl.

Tijdens de metingen zijn er hedonische waardes bepaald voor het eerste koolfilter en na het tweede koolfil-
ter. De geurstroom voor het eerste koolfilter is een mengsel van brouwlucht (~45%), AWZI (~50%) en CO2
installatie lucht ( ~5%), derhalve zal deze hedonische waarde een goede bepaling zijn van de ongereinigde
geurbelasting van Grolsch.

De hedonische waarde na het koolfilter is een goede bepaling van de gereinigde geurbelasting van Grolsch
met toepassing van gaswasser en koolfilters.

In tabel 2.2 zijn de gemeten hedonische waarde van de metingen aan de pilotinstallatie weergegeven.

Tabel 2.2 Hedonische waardes bepaald tijdens pilotmetingen Grolsch


Locatie                 Datum              H = -1 [ouE/m3]      H = -2 [ouE/m3]

Voor koolfilter 1       26 augustus        5,2                  n.k.*

Na koolfilter 2         6 juli             3,9                  24**

                        26 augustus        6,0                  39,5***
*            Niet kwantificeerbaar
**           Bij slechts één van de drie deelmetingen is deze waarde bepaald
***          Bij slechts twee van de drie deelmetingen is deze waarde bepaald


Uit de meetresultaten van 6 juli en 26 augustus 2020 volgt dat een C(H-2) lastig te kwantificeren is. Dit geeft
aan dat de geur als relatief aangenaam wordt ervaren. De C(H-1) kon wel goed bepaald worden en bedraagt
5,2 ouE/m3. Voor de menggeur van Grolsch kan derhalve met zekerheid worden gesteld dat C(H-2) groter is
dan 5,2 ouE/m3 en dat de menggeur tenminste valt in de klasse minder hinderlijk van het geurbeleid.




1
      De hedonische waarde geeft de relatie tussen de concentratie en de (on)aangenaamheid van de geur aan de hand van een
      schaal van -4 (uiterst onaangenaam) tot +4 (uiterst aangenaam).




2|6          Witteveen+Bos | 121842 | concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Voor de gereinigde geur (bron 11) is de C(H-2) vastgesteld bij een aantal van de metingen op een waarde die
valt in de klasse niet hinderlijk. Dit kon echter niet voor alle metingen worden vastgesteld. Wel kan ook voor
deze geur met zekerheid worden gesteld dat de gereinigde geur valt in de klasse niet hinderlijk.

Gezien de samenstelling van de ongereinigde lucht en de meetresultaten voor en na de testinstallatie is het
aannemelijk dat de indeling in deze klasse ook representatief is voor de andere geurbronnen van Grolsch.

Hieruit concludeert Witteveen+Bos dat de totale geur van Grolsch als ‘minder hinderlijk’ kan worden
geclassificeerd. De richt- en grenswaarden waar voldaan aan moet worden volgens het Overijssels
geurbeleid zijn opgenomen in de onderstaande tabel.



Tabel 2.3 Richt- en grenswaardes volgens het beleid van Provincie Overijssel voor minder hinderlijke geuren


                                              98-percentiel                                    99,9-percentiel*

Soort object                    Richtwaarde         Grenswaarde            Richtwaarde            Grenswaarde
                                ouE/m3              ouE/m3                 ouE/m3                 ouE/m3

Categorie A (wonen)             1,5                 5                      6                      20

Categorie B (werken)            5                   15                     20                     60

Categorie C (overig)            15                  50                     60                     200

*          Volgens het geurbeleid moet voor de kortdurende of sterk fluctuerende emissies de 98-percentiel toetsingswaarde
           vermenigvuldigd worden met factor 4.




3          VERSPREIDINGSBEREKENINGEN


De berekeningen hebben conform de vereisten uit de Activiteitenregeling plaatsgevonden volgens het
Nieuw Nationaal Model. Dit model berekent voor ieder uur in een set van meteogegevens de
geurconcentratie op een aantal gridpunten in de omgeving. Er is gebruik gemaakt van de module Stacks-G
in het softwarepakket Geomilieu 2020.1. In aansluiting op de NTA 90651 zijn de meteogegevens van 2005 tot
en met 2014 gehanteerd.

De geurcontouren zijn bepaald op basis van de toetsingswaarden uit het Overijssels geurbeleid2 voor minder
hinderlijke geuren, waarbij gekeken wordt naar het 98- en 99,9-percentiel.



3.1        Geurcontouren Grolsch als 98-percentiel


In de onderstaande afbeeldingen zijn de 98-percentiel geurcontouren opgenomen. Bij productie van 2,9 Mhl
is er geen geurimmissie berekend van 5 ouE/m3, derhalve is deze contour niet zichtbaar in de afbeelding. Bij
productie van 4,0 Mhl is deze geurcontour wel zichtbaar.




1
    Nederlandse Technische Afspraak (NTA) 9065 voor Meten en rekenen geur.
2
    Beleidsregel Geur bedrijven (niet veehouderijen) Overijssel 2018.




3|6        Witteveen+Bos | 121842 | concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Figuur 3.1 Geurcontour 98-percentiel bij productie van 2,9 Mhl




Figuur 3.2 Geurcontour 98-percentiel bij productie van 4,0 Mhl




4|6       Witteveen+Bos | 121842 | concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3.2       Geurcontouren Grolsch als 99,9-percentiel

In de onderstaande afbeeldingen zijn de 99,9-percentiel geurcontouren opgenomen.

Figuur 3.3 Geurcontour 99,9-percentiel bij productie van 2,9 Mhl




Figuur 3.4 Geurcontour 99,9-percentiel bij productie van 4,0 Mhl




5|6       Witteveen+Bos | 121842 | concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.3       Toetsing aan het geurbeleid


Voor de 98-percentiel contouren kan geconcludeerd worden dat er wordt voldaan aan het geurbeleid. De
richt- en grenswaardes worden niet overschreden ter hoogte van de nabijgelegen woningen.

De geurcontouren voor het 99,9-percentiel zijn groter dan het 98-percentiel, één van de toetspunten valt
binnen de geurcontour van 6 ouE/m3als 99,9-percentiel.

Dit betreft de woning aan de Boekelosestraat 213. Uit onderstaande afbeelding kan worden afgeleid dat
deze woning gebouwd is in een gebied wat aangemerkt is als bedrijventerrein. Deze woning kan aangemerkt
worden als bedrijfswoning. Bedrijfswoningen vallen volgens het geurbeleid in categorie B, hiervoor geldt een
richtwaarde van 20 ouE/m3 voor het 99,9 percentiel. Aan deze waarde wordt ruimschoots voldaan.



Figuur 3.5 Bestemmingsplan Enschede, paars is bedrijfsterrein, geel wonen1




4         CONCLUSIE


Witteveen+Bos concludeert dat de totale geur van Grolsch als ‘minder hinderlijk’ kan worden geclassificeerd.

Op basis van de toetsing aan het Overijssels geurbeleid kan worden dat bij alle toetspunten in de omgeving
van Grolsch voldaan wordt aan het lokale geurbeleid, zowel voor de 98- als de 99,9-percentielwaarden.




1
    Bestemmingsplan gemeente Enschede: Buitengebied Noordwest, onherroepelijk (vastgesteld 2015-11-09)




6|6       Witteveen+Bos | 121842 | concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                               LEGENDA
                                                                                3.4. Landschapstypenkaart en koesteransichten                                             verspreid door de gids, voorbeelden van details die ons inziens wel in het landelijk
                                                                                                                                                                          gebied passen en voorbeelden van zaken die daar niet passen. Tenslotte illustreren
                                                         Beken en matenlanden   In het buitengebied vinden we in verschillende gebieden vergelijkbare onderdelen          we met beelden dat koesteren niet betekent dat alles bij het oude moet blijven.
                                                                                van het landschap terug. Dit zijn gebieden met dezelfde kenmerken en een                  Met inachtneming van de kenmerken van het landschapstype is vernieuwing van
                                                                                duidelijke eigen identiteit. Wij noemen dit landschapstypen. Na analyse van de            het landschap met respect voor het bestaande mogelijk.
                                                         Stedelijke bebouwing
                                                                                beeldstructuurkaarten en met behulp van de “cultuurhistorische atlas” zijn de
                                                                                landschapstypen benoemd en op een nieuwe kaart gezet. Deze landschaps-                    De koesteransichten
                                                         Oude hoevenlandschap   typenkaart vormt zo weer de basis voor de ansichten die allemaal een                      De koesteransichten geven in woord en beeld de karakteristieken van de
                                                                                landschapstype of een onderdeel daarvan verbeelden.                                       verschillende landschapstypen weer. Daarmee definiëren ze zo goed mogelijk de
                                                         Essen                                                                                                            landschappelijke identiteit. We noemen ze koesteransichten, omdat ze ingaan op
                                                                                De onderscheiden landschapstypen zijn:                                                    de te koesteren aspecten van het huidig landschap. Op de ansichten is te zien wat
                                                                                    Oude hoevenlandschap met daarin de essen en oude erven.                              de specifieke kenmerken van het landschapstype zijn. Een korte opsomming van
                                                                                     Landgoederen, te onderscheiden in buitenplaatsen, boerenlandgoed en                 de kenmerken, diverse schetsen, foto’s en vogelvluchten geven helderheid over
                                                         Boslandschap
                                                                                      boslandschap.                                                                       de identiteit van het landschap. Er zijn bovendien twee symbolen opgenomen,
                                                         Buitenplaats
                                                                                   Veldontginningen.                                                                     die aangeven van welke ontwikkelingen we ‘blij’ dan wel ‘triest’ worden.
                                                                                      Beken en matenlandschap.                                                           De koesteransichten vallen uiteen in algemene ansichten per landschapstype
                                                         Boerenlandgoed            Hoogveenlandschap.                                                                    en daarbij behorende specifiekere ansichten over bebouwing als onderdeel van
                                                                                De kaart met landschapstypen en de koesteransichten dienen gebruikt te worden             het landschapstype. Daarnaast is er voor burgerwoningen een aparte ansicht
                                                                                bij kleinere initiatieven die vooral het boerenerf en de directe omgeving aangaan.        opgenomen. Burgerwoningen zijn niet gebonden aan een landschapstype.
                                                         Hoogveenlandschap
                                                                                Initiatieven die een groter deel van het land inrichten, zoals bij nieuwe landgoederen,
                                                                                worden beoordeeld aan de hand van de landschapsvisie en ontwikkelansichten.               We onderscheiden de volgende ansichten:
                                                                                (zie paragraaf 3.5)                                                                       1		 Oude Hoevenlandschap
                                                         Veldontginning                                                                                                   2 		 Oude Hoevenlandschap - Oude erven
                                                                                Bij raadpleging van de koesteransichten dient men te bedenken dat de werkelijkheid        3		 Landgoederen
                                                                                meestal complexer is. Een indeling doet de werkelijkheid soms tekort.                     4		 Landgoederen - buitenplaatsen
                                                                                De beeldstructuurkaart kan dan extra informatie bieden, bijvoorbeeld in het               5		 Landgoederen - buitenplaatsen en bebouwing
                                                                                grensgebied met een buurgemeente of daar waar twee landschapstypen samen                  6		 Landgoederen - boerenlandgoed
                                                                                komen.Ansichten vormen geen dictaat, maar zijn richtingaanwijzers voor ruimtelijke        7		 Landgoederen - boslandschap
                                                                                kwaliteit. Ze bieden ruimtelijke ingrediënten voor maatwerk. De ansichten zijn            8		 Veldontginning - algemeen en nieuwe erven
                                                                                bedoeld als bron van inspiratie en als toetsingsinstrument bij de beoordeling             9		 Beken en matenlanden
                                                                                van effecten van plannen op de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Behalve         10 Hoogveenlandschap
                                                                                ansichten bevat deze gids ook beelden van de inrichting van het buitengebied op           11 Burgerwoningen
                                                                                gedetailleerd niveau. Vele kleine zaken als verlichting, verharding, bermkanten,
                                                                                bebording etc. kunnen nogal bepalend zijn voor de uitstraling van een boerenerf
                                                                                en daarmee voor de karakteristiek van het landelijk gebied. We geven daarom,
       Landschapstypenkaart
       Behorend bij paragraaf 3.4



Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Ansicht 1 - Oude Hoevenlandschap                                                                                                                                                             Ansicht 2 - Oude Hoevenlandschap - Oude erven
                                                                                                                                           Het oude hoevenlandschap, of ook wel
                                                                                                                                           kampen/essenlanschap genoemd, is het
                                                                                                                                           oudste landschapstype.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Drie karakteristieke typen:
                                                                                                                                           De dragers zijn essen, kampen, oude erven (al
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  • Eserven in krans rondom
                                                                                                                                           dan niet geclusterd) en weidegronden langs
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    een grote es.
                                                                                                                                           beken.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  • Ervencluster (knooperven) nabij
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    een es of kamp.
                                                                                                                                           De oude erven zijn zeer bepalende onderdelen en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  • Incidenteel solitaire oude
                                                                                                                                           hebben een eigen ansicht gekregen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    erven bij oude kamp in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    jongere veldontginning op stuwwal.
                                                                                                                                           Voorbeelden van essen zijn Lonneker,
                                                                                                                                           Usselo / Helmerzijde, Brunink, Eschmarke,
                                                                                                                                           Hogeland




                               Landschap kort beschreven                                                       Landschap & bebouwing                                                                       Kenmerken                                                              Bebouwing en erf
                               • Behalve op de essen: kleinschalige grillige verkaveling, deels omzoomd door   • Oudste erven aan de rand van de es                                                        • E
                                                                                                                                                                                                              en samenhangend ensemble van boerderij (woonhuis en schuren)       •   Verschil in voor- en achtererf
                                  houtwallen                                                                   • Erven geclusterd (knooperf) in krans rond een es, langs een beek of soms                   en erfbeplanting                                                     •   Geschiedenis afleesbaar in architectuur van de bebouwing
                               • Essen zijn opvallende grote ruimten in het landschap                             solitair                                                                                 • Grote museale kwaliteit; monumentale bomen & oude gebouwen           •   Rode, soms grijze, grote dakgevels met witte daklijsten (en houten topgevels)
                               • Wegen veelal krom, kronkelend, zich voegend naar de erven, soms over erf     • Essen en kampen liggen hoger dan erven                                                    • Nonchalante groepering van gebouwen                                  •   Weinig afgebakende priveruimte
                               • Beek kronkelend door het landschap                                            • Dakvlakken over de es heen zichtbaar, wijkend achter de kim van de es of                 • Voorkant van de bebouwing van de weg af richting landerijen (kamp)   •   Detaillering cultuurhistorisch
                               • Kampen (eenmansessen) aanwezig                                                   kamp                                                                                     • Erfbos met eikenbomen                                                •   Functionele erfinrichting, weinig versiering
                               • Bouwland hogerop, weiland bij de beek                                         • Erven tegen een achtergrond van groen (bv. erfbos)                                                                                                               •   Boomgaard, moestuin, hagen, eikenbos en een enkele solitair zijn kenmerkend
                               • Afwisseling van coulissen (houtwal en lanen) en open ruimtes                  • Stap van openbaar naar prive via open tuinelement: boomgaard moestuin,                                                                                          •   Hoofdhuis en kop van de schuur kennen ornamentiek
                               • Microrelief door essen & kampen, soms in de vorm van steilrand                   haag of boomgroepen
                                                                                                               • Het erf niet afgescheiden van de omgeving, een zichtbaar knooperf
                                                                                                               • Erven binnen een cluster verbonden door groene elementen

                               Es
                               • Bolle, hoge ligging
                               • Zeer oud waardevol esdek
                               • Onbeplant, m.u.v. een enkele zeer oude boom
                               • Soms gedeeltelijk, soms geheel omgrensd door een rand van oude
                                  boerderijen, erfbossen en houtwallen
                               • Onregelmatige blokverkaveling, weinig verharde wegen
                               • Grote dakvlakken wijkend achter de kim van de es of de kamp
                               • Ontbreken van permanente perceelsscheidingen op es



                               •   Herstel oude groenstructuren                                                •   Grote volumes bos & grote open ruimtes
                               •   Plekgewijs randen essen/kampen verdichten                                   •   Egalisering / vergraven es
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Afgebakende prive-tuinen
                               •   Verbetering historische erfinrichting / beplanting                          •   Rechttrekken percelen
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Afscheiding door hekken / hoge hagen
                               •   Verrassende doorkijkjes                                                     •   Lange rechte lijnen                                                                     •   Verbetering erfinrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Grote gazons
                               •   Verbetering toegang en beleving                                             •   Stedelijke bouwvorm; niet ontworpen voor de plek                                        •   Historische kwaliteit verbeteren
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Exoten als gekozen boomsoort
                               •   Beheer & onderhoud van landschapselementen                                  •   Overdadige versiering                                                                   •   Gebruik inheems boomsoorten
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Veel bouwkundige versiering
                               •   Veiligstelling oude karakteristieke bebouwing                               •   Grote bouwvolumes naast het hoofdgebouw                                                 •   Versterking erfbeplanting
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Overdadig hekwerk, verlichting
                               •   Kamp / es met graan                                                         •   Verwijderen coulissenstructuur                                                          •   Uitbouw erfbeplanting horend bij bebouwing (groene voet)
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Buiten de schaal van het erf raken
                               •   Inheemse boomsoort en korte gewassen                                        •   Kanaliseren beken
                                                                                                                                                                                                                                                                                  •   Verkleining tot burgererf
                               •   Steilranden                                                                 •   Bomen, kwekerij, bebouwing of waterpartij op es
                               •   Versterken manifestering es door groen kant eromheen                        •   Afsluiting van wegen over erven




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Ansicht 3 - Landgoederen                                                                                                                                                     Ansicht 4 - Landgoederen- Buitenplaatsen



                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Buitenplaatsen zijn
                                                                                                                                            Voorbeelden in Enschede:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     onderdeel van de
                                                                                                                                            •   Landgoed   ‘t Welna
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ansicht Landgoederen.
                                                                                                                                            •   Landgoed   ‘t Hoge Boekel
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Enkele voorbeelden zijn:
                                                                                                                                            •   Landgoed   Smalenbroek
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Het Stroot
                                                                                                                                            •   Landgoed   Groot Stokhorst
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Het Zonnebeek
                                                                                                                                            •   Landgoed   Brunink
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Welna




                              Korte beschrijving                                                                                                                                            Landschap kort beschreven                                              Bebouwing
                              • Een landgoed is in eerste instantie een economische eenheid,                                                                                                • Buitenplaats - esthetisch ontworpen ruimtelijke eenheid van          • Hoofdmoot is groen, bebouwing ondersteunt het groen
                                ruimtelijk gezien divers zowel binnen een landgoed als tussen de                                                                                              landschap en gebouwen                                                • Samenhang en hierarchie in de bebouwing;
                                verschillende landgoederen                                                                                                                                  • Het gebouw is een onderdeel van de ruimtelijke compositie              hoofdbebouwing aanwezig
                              • Typerende onderdelen zijn soms samen terug te vinden                                                                                                        • Gekenmerkt door verschillen in voedselrijkdom en vochtigheid         • Bebouwing in groene lobben of kamers
                                                                                                                                                                                            • Ruimtelijke sequenties (kleinere en grotere samenhangende ruimtes)   • Landhuis gecomponeerd als decorstuk in de ruimteopbouw en
                              Landgoederen zijn als nieuwe identiteit op onontgonnen gebied                                                                                                   in een ontworpen ruimtelijke compositie                                heeft een hoge architectonische kwaliteit
                              gelegd of hebben zich bij hun ontstaan al gevoegd naar het agrarische cultuur-                                                                                • Onderdeel van groter geheel, landgoed met boscomplexen,              • Huis met een aangelegd park, esthetisch ontworpen
                              landschap.                                                                                                                                                      lanenstructuren en agrarische gronden                                • Herkenbare vormentaal (bv Engelse landschapsstijl)
                                                                                                                                                                                            • Beperkte toegang van het privedeel, wel hoge beleefbaarheid          • Beken vaak onderdeel van tuinontwerp
                                                                                                                                                                                            • Beleefbaarheid park en huis door zichtlijnen vanuit omgeving         • Waterpartij aanwezig
                              We onderscheiden:                                                                                                                                             • Doorgaande wandelroutes                                              • Ontworpen ensemble van gebouw en open ruimte
                              • Buitenplaats (parkdeel + villa)                                                                                                                             • Onderdeel van grotere landschapsstructuur met stelsel van lanen en
                              • Boslandschap (bosbouw deel)                                                                                                                                   bossen, boomgroepen en solitairen
                              • Boerenlandgoed (soms villa) vooral agrarisch gebruik in 			                                                                                                 • Vastgehecht in z’n omgeving via de lanen en het bos
                              ontworpen / esthetische setting                                                                                                                               • De boomkeuze bestaat soms ook uit exoten

                              Een landgoed kan dus kenmerken in zich dragen van alle drie
                              ruimtelijke eenheden




                                                                                                                                                                                                                                                                   • Stedelijke bouwvormen, niet ontworpen voor de speciefieke plek
                                                                                                                                                                                                                                                                   • Nieuwe gebouwen die het hoofdgebouw overstemmen
                                                                                                                                                                                            •   Verbetering toegankelijkheid en beleving
                                                                                                                                                                                                                                                                   • Bebouwing die de ruimtelijke opzet van het park verstoort,
                              Duurzame instandhouding van het bos, het park                                                                                                                 •   Verbetering ecologische waarde
                                                                                                               Aantasting authentieke kenmerken landgoederen                                                                                                         doorbreking van ensemble
                              en de landgoedbebouwing                                                                                                                                       •   Verbeteren van de zichtlijnen voor de omgeving
                                                                                                                                                                                                                                                                   • Bebouwing die het landgoed opdeelt in stukken en niet ruimtelijk
                                                                                                                                                                                            •   Vorm van beheer welke gericht is op behoud v.h. park
                                                                                                                                                                                                                                                                     continu laat
                                                                                                                                                                                                                                                                   • Aantasting historisch parkontwerp




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ansicht 5 - Landgoederen - Buitenplaatsen en bebouwing                                                                                                                                                   Ansicht 6 - Landgoederen- Boerenlandgoed



                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Boerenlandgoederen zijn
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               onderdeel van de ansicht
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Landgoederen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Enkele voorbeelden zijn:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               • Het Brunink
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               • De Kuper
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               • Hof Espelo




                               Algemeen                                                               Bij uitbreiding hoofdgebouw                                                                                      Landschap kort beschreven                                                Bebouwing & erf
                               • Ruimtelijk ensemble van gebouwen en buitenruimte met een             •   Schaal, verhouding en kleurstelling moeten zo zijn dat het hoofdgebouw bovengeschikt blijft                  • Landgoed in agrarische setting en gebruik, voegt zich naar agrarisch   • Bebouwing heeft een agrarische uitstraling
                                  samenhangend ruimtelijk stelsel van hoofdruimten en subruimten      •   Uitbreiding laat hoofdgebouw in zijn waarde en heeft vormverwantschap                                          cultuurlandschap                                                       • Geen siertuin maar een gebruikstuin; ondergeschikt aan open
                               • Park, bestaande uit boomgroepen, lanen, open ruimten, vijvers,       •   Bouwvolume uitbreiding ondergeschikt aan volume hoofdgebouw                                                  • Veelal verwantschap met oude hoevenlandschap                             ruimtes binnen het landgoed
                                  bruggen en parkdetails.                                             •   Architectuur op niveau van het hoofdgebouw                                                                   • Grotere eenheden bos dan in louter agrarisch hoevenlandschap           • Zware boomgroep centraal in de open ruimte
                               • Locatie nieuwbouw dient logisch voort te komen uit het ruimtelijke                                                                                                                    • 19e eeuwse verkaveling nog aanwezig; intimiteit/kleinschaligheid       • Boomgaard & erfbos meestal aanwezig
                                  ensemble; "alsof het er ooit gestaan heeft”                                                                                                                                            van voor de ruilverkavelingen                                          • Bebouwingscluster staat aan het einde van de toegangslaan
                               • Locatie nieuwbouw vooral in rand van het park                                                                                                                                         • Er is een hoofdlaan aanwezig                                           • Een ensemble van gebouwen vormt de kern van het landgoed
                               • Nieuwbouw aanzienlijk kleiner dan hoofdgebouw                                                                                                                                         • Goede toegankelijkheid                                                 • Verwantschap in bebouwing (dakvorm, kleur ed)
                                                                                                                                                                                                                       • Het erf middelpunt van een samenstel van agrarische                    • Er is 1 hoofdmassa aanwezig met vazalgebouwen
                               Behoud eenheid                                                                                                                                                                            gebruiksruimtes, een soort spin in een web
                               • Behoud eenheid parkgedeelte met omringend boslandschap                                                                                                                                • Situering vd bebouwing doet mee in het ontwerp vh boerenlandgoed
                               • Geen opdelingen in ruimte, 1 beheerder                                                                    Typen bebouwing bij nieuwbouw:                                              • Open ruimtes en bebouwing vormen ensembles
                               • Garantie openbaar wandelpadenstelsel                                                                                                                                                  • Ecologisch waardevol door afwisseling en diversiteit
                                                                                                                                                                                                                       • Enkele ontworpen landschapselementen, bv. lanen of boomgroepen
                               Ontsluiting en zichtlijnen
                               • Ruimtelijke en functionele relatie met het hoofdgebouw
                               • Zelfde ontsluitingspatroon als het hoofdgebouw, via                  Tuinmanswoning                            Portierswoning                            Prieelwoning
                                 hoofdontsluiting is nieuwe bebouwing ontsloten
                               • Niet meer parkeerplaatsen dan bij het hoofdgebouw
                               • Zichtrelaties met het hoofdgebouw

                                                                                                      Belvedèrewoning                          Folly                                      Koetshuis




                               •   Gebouw verbetert ruimtelijke kwaliteit buitenplaats                                                                                                                                                                                                          •   Stedelijke bouwvormen
                               •   Herstel ontbrekende bouwsteen van het ruimtelijke ensemble                                                                                                                          •   Verbeteren ecologische waarde                                        •   Bouwvormen die het hoofdgebouw overstemmen
                               •   Aansluiting op bestaande hoofdontsluiting                                                                     •   Ruimtelijk afgebakende tuin                                       •   Verbeteren toegankelijkheid / beleving                               •   ‘Catalogusstallen’
                               •   Herstel parkontwerp                                                                                           •   Exoten                                                            •   Combinatie van landbouw en natuur                                    •   Ruimtelijke continuiteit doorbreken
                               •   In aandachttrekkende zin ondergeschikt aan hoofdgebouw                                                        •   Slechte architectuur, opvallende kleurstelling                    •   Beheer gericht op landbouw en kwaliteit                              •   Nieuwbouw los van het ensemble
                               •   Geen tuin                                                                                                     •   Ontsluiting, los van hoofdgebouw




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Ansicht 7 - Landgoederen - Boslandschap                                                                                                                                  Ansicht 8 - Veldontginning- Algemeen en nieuwe erven



                                                                                                                                         Boslandschappen zijn
                                                                                                                                         onderdeel van de ansicht                                                                                                                              Veldontginningen komen
                                                                                                                                         Landgoederen.                                                                                                                                         in twee verschillende
                                                                                                                                         Enkele voorbeelden zijn:                                                                                                                              types voor:
                                                                                                                                         • Haagse Bos                                                                                                                                          • Natte veldontginning
                                                                                                                                         • Lonnekerberg                                                                                                                                        • Veldontginning op stuwwal




                               Landschap kort beschreven                                                Bebouwing & erf                                                                 Landschap kort beschreven                                            Bebouwing en erf
                               • Jonge ontginningen op voormalig woeste / heidegronden                  •   Open ruimte in het bos                                                      • Rechte wegen, meestal bosrand of wegbeplanting in blikveld         •   Kleine laan vanaf weg naar woonhuis
                               • Bboslandschap met incidentele bebouwing aangelegd door                 •   Naar binnen gerichte plek, geen relatie met open landschap                    aanwezig                                                           •   Toegangslaan van beperkte wegbreedte met inheemse bomen
                                 textielfabrikanten i.v.m. jachtbosbouw                                 •   Open ruimte heeft funtionele kenmerken, geen parkaanleg                     • Ingericht t.b.v. agrarisch gebruik                                 •   Visuele relatie tussen huis en ontginningsweg
                               • Bossen in groot grondbezit, textielplantages                           •   Bebouwing ligt los van de wegenstructuur                                    • Open karakter, rationele verkaveling, blokvormig / langwerpig      •   Jonge erven; regelmatig patroon van beplanting
                               • Monoculturen, bosbouwkundig belang                                     •   Enkele bouwmassa, geen gebouwenklomp                                        • Bossen blokvormig met strakke randen                                   (erfbos - houtsingel - laan / boomgaard)
                               • Door ouderdom en rust ecologisch waardevol                             •   Meestal een poort op afstand van het huis                                   • Zichtrelatie tussen huis en landschap, eenvoudig ontwerp           •   Samenhang tussen de rationele verkaveling en de vorm van het erf
                               • Lange lijnen, bospaden en wegen hebben rechtlijnig patroon             •   Enkele subruimtes in het bos welke utilitair zijn ingevuld                  • Erfbeplanting is schakel tussen landschap en huis                  •   Voorzijde woonhuis is op de weg georienteerd
                               • Bebouwing is divers, voorbeelden: jachthutten,                         •   Ondergeschikte privetuin t.o.v. de functionele ruimtes                      • Vormgegeven overgang tussen privaat en publieke ruimte             •   Vorm van het erf is recht, rechte erfgrenzen
                                 beheerderswoningen, enkele villa’s, experimentele architectuurvormen   •   Enkele solitatire bomen aanwezig                                              (tuin - haag / bosje / bosgroep - landelijk gebied)                •   Setting van gebouwen is rechtlijniger (dan bij essen of oude hoeven)
                                                                                                                                                                                        • Vergezichten; voornamelijk gras en bouwland, soms heiderestanten   •   Zware boomgroep binnenin of naast erf bij oude erven
                                                                                                                                                                                        • Weinig bebouwing, los in de ruimte, gebouwen tasten openheid       •   Detaillering: sober, beperkte verhardingen, greppels en gras
                                                                                                                                                                                          niet aan, grote ruimtematen                                        •   Tuin is een geleidelijke overgang: natuurlijke ‘rand’, scheiding
                                                                                                                                                                                        • Bebouwing ligt aan ontginningswegen                                    dmv een haag/ heg
                                                                                                                                                                                                                                                             •   Boerderij niet verstopt achter de tuin, grote dakvlakken zichtbaar
                               • Bosvilla is een bouwsteen                                                                                                                                                                                                       vanuit landschap
                                                                                                                                                                                                                                                             •   Grote keur aan boerderijtypen: oud - nieuw




                                                                                                        •   Toename van verkeer
                               •   Ecologische waarde verbeteren                                                                                                                                                                                             •   Schaalverkleining
                                                                                                        •   Licht- en geluidtoename
                               •   Natuur verbeteren en versterken                                                                                                                      • Losse houtsingels en bomenrijen in lengterichting verkaveling      •   Grote volumes bos zonder open ruimtes
                                                                                                        •   Toename van bebouwing
                               •   Levendige bosbeelden                                                                                                                                 • Ecologische dooradering door beken en randenbeheer                 •   Versiering met hekken etc. op erven
                                                                                                        •   Ontwatering
                               •   Wandelmogelijkheden                                                                                                                                  • Verbetering erfinrichting / beplanting                             •   Stedelijke detaillering
                                                                                                        •   Maat- en schaalbeleving verkleinen
                               •   Voorzichtig bosbeheer                                                                                                                                                                                                     •   Kronkelige vormen
                                                                                                        •   Grote kapvlaktes




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Ansicht 9 - Beken en matenlanden                                                                                                                         Ansicht 10 - Hoogveenlandschap

                                                                                                                          Beek neemt gedaante
                                                                                                                          aan van passerend
                                                                                                                          landschapstype:
                                                                                                                          • Zwaar beplant in oude                                                                                                                       Hoogveenlandschap komt voor
                                                                                                                            hoevenlandschap                                                                                                                             in het Aamsveen aan de natte
                                                                                                                          • Open of begeleid door                                                                                                                       stuwwalflank
                                                                                                                            productiebos in heideveen-                                                                                                                  • Kenmerkende natuurlijke
                                                                                                                            ontginningen                                                                                                                                  begroeiing op oude veenrestanten
                                                                                                                          • Beplante rand van es
                                                                                                                          • Recht kanaaltje door
                                                                                                                            boslandschap en in
                                                                                                                            veldontginning




                               Beken kort beschreven                                   Bovenloop                                                                       Landschap kort beschreven
                               •   Gradientrijke situaties                             • Wellen, bronnen en herkenbare beekdalen                                       •   Ontginningspatroon zeer duidelijk in wegen en paden
                               •   Beek vaak diepliggend, begeleid door hoge houtwal                                                                                   •   Zeer natte delen
                               •   Soms broekbosjes aan de beek                        In Oude Hoevenlandschap                                                         •   Veel natuurwaarden
                               •   Beek vormt een ecologische verbindingszone          •   Beek kronkelend maar niet vrij meanderend                                   •   Afwisseling van open ruimtes en bos
                                                                                       •   Percelen voegen zich naar de beek                                           •   Rust, ruimte en ‘s nachts onverlicht
                                                                                       •   Beken veelal op perceelsrand                                                •   Resten van oude veenontginningspatronen
                                                                                       •   Soms zwaar beplant                                                          •   Rechte wegen
                                                                                       •   Soms langs houtwal                                                          •   Beekdal Glanerbeek herkenbaar door aanwezige weidjes



                               Matenlanden kort beschreven                             In Veldontginning
                               •   Voormalige natte hooilanden                         • Rechte lange stromen
                               •   Kleinschalige structuur                             • Diepere ontwatering
                               •   Nat                                                 • Soms beplant
                               •   Aan beek
                                                                                       In Boslandschap
                                                                                       • Natuurlijke oevers
                                                                                       • Verloop is samenhangend met ontginning; soms recht,
                                                                                         soms meanderend
                                                                                       • Heringericht --> meanderend




                               •   Beeksysteem benadering
                               •   Waterkwaliteiten verbeteren                         •   Dieper ontwateren
                               •   Oevers ecologisch beheren                           •   Verontreinigen                                                              • Verbetering natuurwaarden                                • Verstoring van de rust, stilte en duisternis
                               •   Versterken beleefbaarheid beek                      •   Rechttrekken                                                                • Beleving + educatie                                      • Ingrepen in de waterhuishouding
                               •   Water vasthouden in natuurgebieden                  •   Ingrepen zonder cultuurhistorisch besef
                               •   Oorspronkelijke loop herstellen




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                                                                                 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Ansicht 11 - Burgerwoningen                                                                                                                                                    Kansen & mogelijkheden binnen koester-ansichten



                                                                                                                                                                                                                 nieuwe landgoederen,
                                                                                                                                                                                                                 versterken kleinschaligheid




                               Algemeen voorkomen                                                     Bebouwing en tuin                                                                                          ontginningslandschap aangekleed
                               •   Grote diversiteit van villa tot arbeiderswoning                    • Lintjes: Sterke scheiding voor-en achter
                               •   Rijtjes van 2 tot 6 tweekappers uit jaren dertig                   • Eenvoudige voortuin, doorlopen van bermgreppel
                               •   Solitaire tolhuizen, oude stationswoningen, cafe’s, winkels e.d.   • Diepe achtertuin, eenvoudige voortuin
                               •   Kleine tuindorpenachtige lintjes, soms ingehaald door de stad      • Doorzetting laan aan weg
                               •   "Pensioenwoningen” van nabijgelegen boerenerf                      • Hagen van beperkte hoogte
                               •   Permanente bewoond geraakte recreatiewoningen in bos               • Lint kent eenheid in verscheidenheid, woningen
                               •   Nieuwe landhuizen                                                    overheersen elkaar niet
                                                                                                      • Bij (vm) recreatiewoningen ontbreekt in principe de tuin, 			
                                                                                                        woning staat vrij in het bos
                                                                                                      • Bladerdak loopt door, bos is bovengeschikt
                               Typerend:                                                              • Villa’s hebben een parkachtige tuin, deeluitmakend van de
                               • Burgerwoningen zijn "te gast” in het landschap                         landschapsstructuur
                               • Kleine clusters, meestal lintjes tot solitair staand                                                                                                                            versterken oude hoevenlandschap
                               • Meestal op heideontginning, aan rand hoevenlandschap
                               • Geen trottoir, geen officiële parkeerplaatsen aan de weg
                               • Losse bebouwingsstructuur, geen "stadse” rijtjeswoningen
                               • Meestal 1 bouwlaag, recreatiewoningen overwegend 1 soms 2
                                 bouwlagen
                               • Landschap bovengeschikt, verscholen in het groen




                               • Doorgaande landschappelijke lijnen handhaven bijv. laan,             •   Verstoring landschappelijke continuïteit, onderbreking zichtlijnen                                     versterken veldontginningslandschap
                                 grasberm, greppel                                                    •   Onderbreking laan en bos
                               • Verscholen in het landschap                                          •   Tuinen die omgeving beïnvloeden
                               • Inheems beplantingssortiment                                         •   Uitzonderlijke schaal van enkele woning tussen de rest
                               • Instandhouding bladerdak bij woningen in het bos                     •   Disharmonie met andere huizen
                               • Bij (vm) recreatiewoningen een "bostuin”, onderdeel bos              •   Overwoekering door bijgebouwen
                               • Hagen en grote bomen die het gebouw inkaderen maar niet              •   Veel verlichting, opzichtige buitenreclame
                                 verstoppen                                                           •   Bij (vm) recreatiewoningen een open tuin in het bos




Buitenkans 2010 | Gids voor het buitengebied                                                                                                                                                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Colofon

Dit is een uitgave van:
Afdeling Bestemmen
Cluster Omgeving & Recht
Gemeente Enschede




© December 2022, gemeente Enschede
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>