<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing
Zonnepark Klein Boekelerveldweg
Vrij op Naam Zonneparken BV
Bezoekadres: Ericssonstraat 2, 5121 ML Rijen
E: info@vrijopnaam.nl
W: www.vrijopnaamzonneparken.nl
T: 085-0516881
November 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1. Inleiding ...................................................................................................................................................... 4
    1.1 Aanleiding ..................................................................................................................................................... 4
    1.2 Projectgebied ................................................................................................................................................ 4
    1.3 Bestemmingsplan ......................................................................................................................................... 5
    1.4 Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 6
2. Planbeschrijving .......................................................................................................................................... 7
    2.1 Algemeen ...................................................................................................................................................... 7
    2.2 Zonnepark ..................................................................................................................................................... 7
    2.3 Batterijopslag ............................................................................................................................................... 8
3. Beleidskaders .............................................................................................................................................. 9
    3.1 Algemeen ...................................................................................................................................................... 9
    3.2 Rijksbeleid ..................................................................................................................................................... 9
       3.2.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
       (Barro) ............................................................................................................................................................ 9
       3.2.2 Ladder voor duurzame verstedelijking (Bro 3.1.6 tweede lid).............................................................. 9
       3.2.3 Nationaal Water Programma 2022-2027............................................................................................ 10
    3.3 Provinciaal beleid........................................................................................................................................ 10
       3.3.1 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ..................................................................................... 11
       3.3.2 Uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel ............................................................................ 18
       3.3.3 Handreiking kwaliteitsimpuls Zonnevelden (maart 2017) .................................................................. 19
       3.3.4 Overstromingsrisicoparagraaf ............................................................................................................ 21
    3.4 RES Twente ................................................................................................................................................. 21
    3.5 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................................... 22
    3.6 Conclusie ..................................................................................................................................................... 23
4. Relevante omgevingsaspecten .................................................................................................................. 24
    4.1 Archeologie ................................................................................................................................................. 24
    4.2 Bodem......................................................................................................................................................... 24
    4.3 Cultuurhistorie ............................................................................................................................................ 26
    4.4 Ecologie ...................................................................................................................................................... 26
       Gebiedsbescherming ................................................................................................................................... 26
       Soortenbescherming ................................................................................................................................... 30
    4.5 Elektromagnetische straling ....................................................................................................................... 30
    4.6 Externe veiligheid ....................................................................................................................................... 31
    4.7 Geluid.......................................................................................................................................................... 31
    4.8 Leidingen .................................................................................................................................................... 34
    4.9 Luchtkwaliteit ............................................................................................................................................. 35
    4.10 Milieueffectrapportage ............................................................................................................................ 36
    4.11 Milieuzonering .......................................................................................................................................... 36
    4.12 Niet-gesprongen explosieven ................................................................................................................... 37
                                                                                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    4.13 Verkeer en parkeren ................................................................................................................................. 38
    4.14 Water ........................................................................................................................................................ 38
5. Uitvoerbaarheid ........................................................................................................................................ 39
    5.1 Algemeen .................................................................................................................................................... 39
    5.2 Economische uitvoerbaarheid .................................................................................................................... 39
    5.3 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................................................. 39
6. Conclusies ................................................................................................................................................. 40
Bijlagen......................................................................................................................................................... 41
                                                                                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
1.1 Aanleiding
Deze ruimtelijke onderbouwing is opgesteld ten behoeve van de realisatie van een
zonneweide inclusief batterijopslag, met een gezamenlijke bruto omvang van ongeveer
1,75 hectare, gesitueerd op kadastraal perceel LNK00-E-6246.
De grond ter plaatse van het voorziene zonnepark wordt momenteel als agrarisch
grasland gebruikt en valt onder de werking van het bestemmingsplan “Klein
Boekelerveldweg 2013”, dat is vastgesteld op 11 november 2013 en is herzien via een
wijzigingsplan dat op 29 juni 2015 is vastgesteld.
Voor dit kavel geldt de functie: ”Agrarisch-Stadsrandzone”. De kavel kent verder (deels)
de gebiedsaanduiding “archeologisch onderzoeksgebied b”.
De beoogde realisatie van het beoogde zonnepark is op basis van dit bestemmingsplan
niet mogelijk. Hiertoe wordt een omgevingsvergunning aangevraagd, in afwijking van het
bestemmingsplan, met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, sub 3° Wabo. De
aanvraag gaat daartoe vergezeld van de voorliggende ruimtelijke onderbouwing. Deze
geeft een beeld van de beoogde ontwikkeling en toetst dit initiatief aan de ruimtelijke
context in de omgeving en aan geldend beleid en wet- en regelgeving.
1.2 Projectgebied
Het projectgebied bestaat uit perceel LNK00-E-6246, gelegen direct ten zuiden van de
Klein Boekelerveldweg in de oostelijke stadsrandzone van Enschede. Het plangebied is
1,765 hectare groot.
Figuur 1: Situering projectgebied in de oostelijke stadsrandzone van Enschede.
                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.3 Bestemmingsplan
Voor dit kavel geldt de enkelbestemming: “Agrarisch – Stadsrandzone” met (deels) de
gebiedsaanduiding “archeologisch onderzoeksgebied b”.
Figuur 2: Huidig bestemmingplan i.r.t. locatie zonneweide.
De voor Agrarisch - Stadsrandzone aangewezen gronden zijn bestemd voor:
    1. het herstel en de ontwikkeling van landschappelijke, natuurlijke, geomorfologische
        en cultuurhistorische waarden;
    2. natuurgebieden en (agrarisch) natuurbeheer;
    3. het weiden van vee en het verbouwen van gewassen;
    4. sier- en moestuinen;
    5. extensieve recreatie;
    6. groenvoorzieningen;
    7. houtwallen en boomsingels;
    8. voorzieningen ten behoeve van de bescherming van flora en fauna;
    9. uit- en inritten, en erftoegangswegen;
    10. wandel- en fietspaden;
    11. speelvoorzieningen, en picknickplaatsen;
    12. kunstobjecten, educatie en straatmeubilair;
    13. nutsvoorzieningen;
    14. sloten, beken, en daarmee gelijk te stellen waterlopen, vijvers, poelen, wadi's en
        bijbehorende kunstwerken als bruggen en duikers;
    15. ondergrondse infrastructurele voorzieningen, met uitzondering van
        hoogspanningsleidingen en hoge druk aardgastransportleidingen;
    16. bij deze doeleinden behorende bouwwerken, geen gebouwen zijnde, andere
        werken en voorzieningen.
Op de voor 'Agrarisch - Stadsrandzone' aangewezen gronden mag uitsluitend worden
gebouwd voor zover dit in overeenstemming is met het voorgenoemde. Voor het bouwen
overige bouwwerken gelden de volgende bepalingen:
                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    a) de bouwhoogte van erf- en terreinafscheidingen mag maximaal 2 meter
        bedragen;
    b) de bouwhoogte van kunstobjecten, vlaggen- en lichtmasten mag maximaal 6
        meter bedragen;
    c) voor niet eerdergenoemde overige bouwwerken, geen gebouw zijnde, geldt een
        maximale bouwhoogte van 3 m.
Ter plaatse van de aanduiding 'archeologisch onderzoeksgebied b' mogen, in
afwijking van het bepaalde elders in de regels van dit plan, geen bouwwerken worden
gebouwd en/of werken, geen bouwwerken zijnde, en/of werkzaamheden worden
uitgevoerd die een bodemverstoring veroorzaken dieper dan 50 cm onder het maaiveld
en met een bodemverstoringsoppervlakte meer dan 2.500 m².
Burgemeester en wethouders kunnen bij een omgevingsvergunning afwijken van het
bepaalde onder a voor de bouw van bouwwerken of uitvoering van werken, geen
bouwwerken zijnde en/of werkzaamheden ten behoeve van de daar voorkomende
bestemming(en), indien uit archeologisch vooronderzoek blijkt dat ter plaatse geen
archeologische waarden aanwezig zijn dan wel indien daardoor geen onevenredige
aantasting plaats vindt van de aanwezige archeologische waarden.
1.4 Leeswijzer
In dit hoofdstuk is een eerste algemene indruk van het projectgebied geschetst en is de
aanleiding voor het volgen van een planologische procedure beschreven. In hoofdstuk 2
van deze toelichting wordt de beoogde ontwikkeling beschreven. Vervolgens wordt in
hoofdstuk 3 de haalbaarheid vanuit beleidsperspectief beschouwd. In hoofdstuk 4 worden
de relevante omgevingsaspecten nader toegelicht en in hoofdstuk 5 wordt de
uitvoerbaarheid getoetst. Het zesde en laatste hoofdstuk is gewijd aan de afweging ten
aanzien van het initiatief en de uiteindelijke conclusie.
                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Planbeschrijving
2.1 Algemeen
Het project is gesitueerd op perceel LNK00-E-6246, direct ten zuiden van de Klein
Boekelerveldweg en ten noordoosten van de Noord Esmarkerrondweg, in de buurt ’t
Weldink. Van de 1,765 hectare perceeloppervlakte wordt het grootste deel ingezet voor
de zonneweide en batterijopslag, rekening houdend met de benodigde bufferzones rond
de aanwezige netbeheerdersleidingen aan de noordrand van het perceel. De
schaduwrijke zuidzijde van het perceel blijft gevrijwaard van de zonnepanelen en/of
toebehoren.
2.2 Zonnepark
Het zonnepark bestaat uit 2.916 zonnepanelen (bij maatvoering 2279x1134 mm) met
een verwacht totaal vermogen van 1,59 MWp en een voorspelde productie van 1.426
MWh groene stroom per jaar. Uitgaande van een gemiddeld stroomverbruik per woning
van 2.810 kWh per jaar kan het zonnepark voorzien in de jaarlijkse elektriciteitsbehoefte
van ruim 500 woningen. De zonnepanelen kennen een zuid-zuidwestelijke oriëntatie en
worden in lijn met de noord-, west- en zuidgrens van de kavel geplaatst.
In Figuur 3 is de plaatsing van de panelen weergegeven. De hellingshoek is 15 graden
i.c.m. 2 meter rijafstand. Voor de exacte situering van de panelen wordt verwezen naar
Bijlage 1 en 2 (inpassingsplan en inpassingstekening). De aangegeven laanbeplanting en
niet-diep-wortelende houtsingel aan de noordzijde betreffen nieuw groen in het kader
van de landschappelijke inpassing, de (bestaande) bomen aan de zuid- en westzijde
blijven gehandhaafd.
Via twee toegangspoorten en een onderhoudspad dat de poorten verbindt kan de
brandweer gebruikmakend van de Klein Boekelerveldweg rondrijden en overal blussen
met een inzetdiepte van ten hoogste 60 meter.
Naast de zonnepanelen zal een batterijopslagsysteem worden ingericht en een
aansluiting op het elektriciteitsnet van regionale netbeheerder Enexis worden
gerealiseerd. Hiervoor is een compactstation voorzien in de noordwestelijke hoek van het
perceel. Vanuit dit station wordt een middenspanningsverbinding gerealiseerd met het
bestaande 10-kV-net van Enexis, dat door de Klein Boekelerveldweg loopt.
Figuur 3: Voorziene plaatsing van de zonnepanelen (zie Bijlage 1B en 2B).
                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.3 Batterijopslag
Het toevoegen van een batterijopslagsysteem aan het zonnepark is om een aantal
redenen in toenemende mate een wenselijke ontwikkeling, zoals hieronder kort
toegelicht:
Voorkomen van energieverspilling
Door een toename van het aandeel wind- en zonne-energie in de Nederlandse
energiemix is het voorspellen van vraag en aanbod van energie veel volatieler geworden.
Dit resulteert in de praktijk in een toename van het aantal gevallen waarbij TenneT het
verzoek doet (hetzij direct, hetzij via het prijsmechanisme van de onbalansmarkt) om
niet te leveren. Deze energie ‘verdampt’ dan. Deze toename is dermate substantieel dat
het lonend is deze energie op te slaan tot een moment dat er wel een tekort is aan
duurzaam opgewekte energie.
Het leveren van een bijdrage aan de stabiliteit van het netwerk
TenneT levert in toenemende mate een inspanning om het netwerk stabiel te houden.
Daartoe is er een aantal mechanismen binnen de elektriciteitsmarkt dat een
stabiliserende werking heeft op het elektriciteitsnetwerk. Een batterijopslagsysteem
speelt hier een rol in en kan op de verschillende speelvelden (FCR, aFFR, onbalansmarkt)
een positieve bijdrage leveren aan de gevraagde stabiliteit.
Het leveren van een bijdrage aan een efficiënter gebruik van het lokale netwerk
De netbeheerders zijn bezig met de implementatie van processen om door middel van
congestiemanagement de capaciteit van lokale netwerken beter te kunnen benutten.
Daarvoor is het van belang lokaal ook zoveel mogelijk flexibiliteit in vraag en aanbod te
organiseren (meer dan nu het geval is). Een batterijopslagsysteem levert hierin een
belangrijke bijdrage.
Vrijopnaam is voornemens een vergunning aan te vragen voor het plaatsen van een
batterijopslagsysteem op basis van lithium-ion-cellen met een capaciteit van 2,2 MWh en
een vermogen van 1 MW. Dit is een maatvoering die past bij het formaat van het
zonnepark, dat in de zomermaanden ca. 8-9 MWh energie per dag gaat leveren.
Onderstaande tekening geeft een indruk van het opslagsysteem en het ruimtebeslag, in
een 20ft-container met (indien nodig) een bijbehorende step-up-transformator.
De te plaatsen apparatuur voldoet aan alle vigerende relevante veiligheidseisen
(circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers, (concept-)PGS-37 en IEC62619,
zie ook Bijlage 9). Dit betreft o.a. specificaties met betrekking tot:
    •   Automatische afschakeling in geval van een calamiteit;
    •   Compartimentering batterijcellen;
    •   Actieve koeling van het systeem;
    •   Intern blussysteem.
Figuur 4: Lay-out en impressie batterijopslagsysteem.
                                                                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Beleidskaders
3.1 Algemeen
In dit hoofdstuk wordt aangegeven met welke beleidsuitgangspunten afkomstig van het
Rijk, de provincie Overijssel en de gemeente Enschede rekening moet worden gehouden
bij het beoordelen van de aanvraag van de omgevingsvergunning voor Zonnepark Klein
Boekelerveldweg inclusief batterijopslagsysteem.
3.2 Rijksbeleid
3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de
toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland.
Met de NOVI biedt het rijk een perspectief om diverse grote opgaven – waaronder het
thema energietransitie - aan te pakken, om samen ons land mooier en sterker te maken
en daarbij voort te bouwen op het bestaande landschap en de (historische) steden.
Omgevingskwaliteit is hierbij het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit
enerzijds en milieukwaliteit anderzijds.
Duurzame energie
In de NOVI is volop aandacht voor de productie van hernieuwbare energie met wind en
de zon als bronnen en het ruimtebeslag dat hiermee gepaard gaat. Voor zonne-energie
gaat de voorkeur uit naar zonnepanelen op daken en gevels, met dien verstande dat
onbenutte stukken grond binnen de bebouwde omgeving in aanmerking komen wanneer
het voorgenoemde niet lukt. Wanneer ook dat geen optie is, verschuift de focus naar het
landelijke gebied. Het Rijk wil daarbij voorkomen dat vruchtbare landbouwgronden of
gebieden met hoge landschappelijke of natuurlijke waarden worden bebouwd of worden
volgelegd met zonnepanelen. Zorgvuldige inpassing in het landschap is bij elke
ontwikkeling van windturbines en zonnevelden gewenst.
Toetsing
Voorliggend project moet ruimte bieden aan de realisatie van een zonnepark in de
(bebouwde) stadsrandzone van Enschede, zonder dat hoge landschappelijke of
natuurlijke waarden in het geding zijn. Voor zon op land wordt daarmee gehoor gegeven
aan de voorkeursvolgorde die de NOVI beoogt. Zorgvuldige landschappelijke inpassing
maakt onderdeel uit van het planvoornemen.
3.2.2 Ladder voor duurzame verstedelijking (Bro 3.1.6 tweede lid)
Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, waarbij een nieuwe
Laddersystematiek is opgenomen. In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke
ordening (Bro) is de nieuwe ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen. Het doel
van de Ladder is zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik, met oog voor de toekomstige
ruimtebehoefte en ontwikkelingen in de omgeving. De Ladder geeft daarmee invulling
aan het nationaal ruimtelijk belang gericht op een zorgvuldige afweging en transparante
besluitvorming bij ruimtelijke besluiten. Dit belang staat beschreven in de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte binnen een breder kader van een goed systeem van ruimtelijke
ordening.
Met de ladder worden eisen gesteld aan de motivering van onder meer
bestemmingsplannen en ruimtelijke onderbouwingen die nieuwe stedelijke
ontwikkelingen mogelijk maken. De toelichting bij een bestemmingsplan of ruimtelijke
onderbouwing voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling bevat een beschrijving van de
                                                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>behoefte aan die ontwikkeling, en, indien die ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt
buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand
stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.
Toetsing
De ontwikkeling van een zonnepark betreft op basis van jurisprudentie geen nieuwe
stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder (zie o.a. uitspraak
ECLI:NL:RVS:2019:178 van de Raad van State). Dat neemt niet weg dat de ontwikkeling
wel in lijn is met de geest van de Ladder. Landelijk, maar ook binnen Enschede bestaat
behoefte aan duurzaam opgewekte energie. De behoefte aan duurzame energie is groot
en is dan ook niet in zijn geheel op te vangen binnen het bestaande bebouwde gebied.
Binnen bestaand stedelijk gebied is geen ruimte voor dergelijke grootschalige
voorzieningen. De ontwikkeling is in overeenstemming met de ladder voor duurzame
verstedelijking.
3.2.3 Nationaal Water Programma 2022-2027
De opgaven op het terrein van water zijn omvangrijk en worden in de toekomst alleen
maar groter. Om Nederland ook voor de komende generaties veilig, aantrekkelijk en
leefbaar te houden, heeft de Rijksoverheid het Nationaal Water Programma 2022-2027
(NWP) ontwikkeld. Dit NWP beschrijft de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en het
beheer van de rijkswateren en rijksvaarwegen. Voor het waterbeleid is het NWP een
uitwerking van de Nationale Omgevingsvisie. Belangrijke onderdelen van het NWP zijn de
stroomgebiedbeheerplannen, het overstromingsrisicobeheerplan en het Programma
Noordzee.
In het NWP staan de volgende ambities centraal:
    -    Een veilige en klimaatbestendige delta;
    -    Een concurrerende, duurzame en circulaire delta;
    -    Een schone en gezonde delta met hoogwaardige natuur.
Toetsing
Wateroverlast kan ontstaan door hoge grondwaterstanden, overstromend
oppervlaktewater (inundatie), overbelasting van het riool of een combinatie van deze
drie. Het is dan ook van belang om bij nieuwe ontwikkelingen rekening te houden met de
wateropgave. De wijze waarop met het onderhavige planvoornemen wordt omgegaan
met de wateropgave, is nader beschouwd in paragraaf 4.14. (en Bijlage 6).
3.3 Provinciaal beleid
De Provincie Overijssel heeft in 2017 een Omgevingsvisie vastgesteld die sindsdien
meermaals is geactualiseerd. In de Omgevingsvisie zijn de kwaliteiten, maatschappelijke
ontwikkelingen en toekomstplannen voor de provincie opgesteld die vanuit ruimtelijk
perspectief van invloed zijn. De Omgevingsvisie vormt een integraal beleid voor
ruimtelijke ontwikkelingen in de provincie, waar zonne-energie ook onderdeel van is.
Voor de ontwikkeling van zonne-energie zijn binnen de Omgevingsvisie dan ook diverse
aandachtspunten opgenomen in de vorm van een zonneladder.
Op de eerste trede van de zogenaamde zonneladder staat, in het kader van duurzaam en
meervoudig ruimtegebruik, de plaatsing van zonnepanelen op bebouwing (dak-
installaties). In tweede instantie komen gronden op industriegebied of braakliggende
gronden in aanmerking. Aangezien de provincie zelf inziet dat met deze twee
mogelijkheden het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen allerminst eenvoudig is,
staat Overijssel ook zonnevelden in de Groene Omgeving toe. Hierbij gaat het om een
tijdelijke, omkeerbare manier van ontwikkeling waarin de oorspronkelijke bestemming
                                                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>van het land behouden blijft. Na 25 jaar valt de grond weer terug in haar oude staat en
kan deze gebruikt worden op de manier zoals voorheen. Voorwaarde hiervoor is dat
wordt aangetoond dat het project maatschappelijke meerwaarde kent, bijvoorbeeld via
meervoudig ruimtegebruik, maatregelen die getroffen worden om de impact van het
project te beperken of te verkleinen, aansluiting op karakteristieken van de omgeving en
de bijdrage aan maatschappelijke doelen of instellingen.
In de provinciale Omgevingsverordening is uitgewerkt op welke wijze ruimtelijke
ontwikkelingen uitgevoerd en ingepast mogen worden. Hiervoor zijn kwaliteitsimpulsen
opgesteld. Specifiek voor zonneparken is een aparte kwaliteitsimpuls Zonnevelden
opgenomen in artikel 2.1.8 van de Omgevingsverordening.
3.3.1 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De verdere uitwerking en achtergronden van de bovenstaande beleidsuitgangspunten
specifiek met betrekking tot het ontwikkelen van zonneparken zijn uitgewerkt in het
Uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel en de Handreiking Kwaliteitsimpuls
Zonnevelden. De Handreiking Kwaliteitsimpuls Zonnevelden gaat daarbij als eerste in op
het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel, waarin ontwikkelingsperspectieven
alsmede specifieke gebiedskenmerken worden beschreven die als leidraad gelden voor
iedere ruimtelijke ontwikkeling in de Groene Omgeving.
Toetsing van de ontwikkeling
Een eerste toetsing van een ruimtelijke ontwikkeling in Overijssel vindt plaats via het
toetsingsmiddel van de omgevingsvisie, het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel.
Dit model baseert zich zoals Figuur 5 laat zien op drie lagen, te weten:
    •   Generieke beleidskeuzes: is sprake van een maatschappelijke opgave?
    •   Ontwikkelingsperspectieven: waar is sprake van ruimte voor een ruimtelijk
        project?
    •   Gebiedskenmerken: hoe kan een initiatief in het landschap ingepast worden?
Figuur 5: Uitvoeringsmodel van de provinciale Omgevingsvisie van Overijssel.
                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Het is evident dat op internationaal, nationaal en regionaal niveau gehoor moet worden
gegeven aan de invulling van doelen qua duurzame-energie-productie. Provincie
Overijssel neemt daartoe haar verantwoordelijkheid via het uitvoeringsprogramma
Nieuwe Energie Overijssel. Ook gemeenten zoals Enschede geven op haar niveau
invulling aan deze beleidskaders. Aan de andere kant betekent dit ook dat kaders aan de
ruimtelijke inpassing van projecten worden gegeven. Dit houdt concreet in dat niet elk
project op elke locatie zomaar toegestaan wordt en een ruimtelijke ontwikkeling altijd
gepaard gaat met overwegingen van duurzaam ruimtegebruik. Het voorliggende project
beschrijft een initiatief dat de vraag naar duurzame opwek van energie beantwoordt en
ondervindt daarbij geen belemmeringen met het zicht op de generieke beleidskeuzes
zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Overijssel.
In het Uitvoeringsmodel omgevingsvisie Overijssel zijn zes ontwikkelingsperspectieven
opgenomen: drie in de groene omgeving en drie in het stedelijk gebied. Voor de
projectlocatie is het ontwikkelingsperspectief “Wonen en werken in het kleinschalige
mixlandschap” van toepassing, zie Figuur 6.
Dit ontwikkelingsperspectief richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de
diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en
opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de
andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid.
Figuur 6: Situering plangebied binnen ontwikkelingsperspectief “Wonen en Werken in het
kleinschalige mixlandschap”
De ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, maar ook die voor de andere
sectoren, wil de provincie in dit ontwikkelingsperspectief nadrukkelijk verbinden met
behoud en versterking van cultuurhistorische, natuurlijke en landschapselementen. Het
waterbeheer richt zich op optimale condities voor de lokaal aanwezige functies, rekening
houdend met de klimaatopgave en de kenmerken van het watersysteem.
Schaalvergroting in de landbouw en productie van hernieuwbare energie krijgen ruimte in
het ontwikkelingsperspectief “Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap”,
onder de voorwaarde van zorgvuldige inpassing in het kleinschalige landschap. Ruimte
kan verdiend worden door te investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Met name de
verschuiving van eenzijdige volumeproductie en kostprijsreductie naar specialisatie en
omgevingsgericht ondernemen in de landbouw is hier kansrijk voor het behouden van
een sterke concurrentiepositie. Waardevermeerdering ontstaat door het benutten van de
specifieke gebiedskwaliteiten, en van het maatschappelijk draagvlak voor
kwaliteitsproductie en -producten. Ook verbreding van economische activiteiten op het
                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>erf, bijvoorbeeld met zorg, recreatie of landwinkels, krijgt de ruimte. Door directe
verkoop bij de boer ontstaan korte ketens en meer waardering voor het agrarisch
product.
In dit ontwikkelingsperspectief zijn ook plekken waar, door de ruimtelijke structuur van
het landschap, de beschikbare milieuruimte of reeds aanwezige bebouwing, de
ontwikkelruimte van agrarische bedrijven beperkt is. Hier liggen ontwikkelkansen voor
andere vormen van bedrijvigheid (denk aan dienstverlenende zelfstandigen zonder
personeel) die de ruimtelijke structuur versterken. Binnen dit ontwikkelingsperspectief
kunnen nieuwe functies een plek krijgen op bestaande vrijkomende erven waar dit
tevens maatschappelijke opgaven als behoud en ontwikkeling van cultuurhistorie, natuur
en landschap ondersteunt. Zo worden vitaliteit en omgevingskwaliteit in samenhang
versterkt.
In het geval van grootschalige ontwikkelingen of uitbreiding van agrarische bedrijven,
verwacht de provincie van de initiatiefnemer het plan te ontwikkelen in samenspraak met
de omgeving. Zo ontstaat draagvlak en, als omwonenden en omliggende bedrijven
bijvoorbeeld bij realisatie van een windturbine ook participeren in financiële zin, worden
de lusten en lasten die gepaard gaan met de ontwikkeling op een redelijke wijze
verdeeld. Participatie in financiële zin is vooral van toepassing op collectieve
energieprojecten, zoals een windturbine bij het dorp of een zonneveld (zie Bijlagen 7 en
8 van deze ruimtelijke onderbouwing voor de invulling hiervan in dit project). De
provincie nodigt uit tot het bundelen van investeringskracht en het realiseren van
projecten waar veel partijen een voordeel aan hebben. Naast energie kan het daarbij ook
gaan om beheer van de omgeving of instandhouding van collectieve voorzieningen.
Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie
“Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen”
voorop. Daarnaast gelden – net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven – de
ruimtelijke kwaliteitsambities:
    •   zichtbaar en beleefbaar mooi landschap;
    •   sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel;
    •   continu en beleefbaar watersysteem.
In de Omgevingsvisie zijn vervolgens visueel gebiedskenmerken aangegeven middels
verschillende lagen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen vier lagen, te weten:
    •   natuurlijke laag;
    •   laag van het agrarisch cultuurlandschap;
    •   stedelijke laag;
    •   laag van de beleving.
De natuurlijke laag is een bodemlaag met het reliëf, het watersysteem en de natuur die
zich hierop heeft kunnen ontwikkelen. De laag heeft ook een historisch karakter,
aangezien het gedurende de afgelopen eeuwen constant in ontwikkeling is geweest door
de wisselwerking tussen fysische en biotische factoren. De projectlocatie bevindt zich in
een zandgebied met als aanduiding ‘Stuwwallen’, zoals Figuur 7 laat zien.
    •   De stuwwallen zijn tijdens de ijstijd opgestuwde aardlagen. Door de vaak grote
        hoogteverschillen zijn ze nu nog steeds goed zichtbaar. Op een aantal plekken zijn
        de ruggen al van verre zichtbaar; bovenop staand bieden ze spectaculaire zichten
        over de provincie. De stuwwalen hebben als regionale inzijggebieden een
        belangrijke functie in het watersysteem. Het zijn de ‘ingangen’ van regionale en
        lokale stelsels van grondwaterstromen. Lagen met diverse bodemsamenstelling
        zijn scheef gesteld, waardoor er voedselrijker en armere, waterdoorlatende en
                                                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>         ondoorlatende lagen direct naast elkaar kunnen liggen. Zo bestaan de Twentse
         stuwallen voor een groot deel uit tertiaire (zee)klei en keileem. Hierdoor zijn ze
         overwegend nat en komen er talrijke brongebieden voor.
     •   De verschillende stuwwallen in de provincie hebben zich in de loop van de tijd
         allemaal anders ontwikkeld. In de occupatiegeschiedenis zijn sommige stuwwallen
         betrekkelijk ongemoeid gelaten. Op andere kwamen grote en kleinere
         escomplexen tot ontwikkeling. De hoge delen werden vaak als extensieve
         heidevelden in gebruik genomen, later zijn grote delen ervan bebost. De inzijging
         is afgenomen door oppervlakkige afwatering, waterwinning en het op grote schaal
         bebossen met naaldhout.
     •   De provinciale ambitie is het eigen karakter van de afzonderlijke stuwwalen te
         behouden en versterken. De inzet is het reliëf daarbij ruimtelijk beeldbepalend te
         laten zijn. Door bijvoorbeeld de overgangen naar andere landschappen te
         accenturen en door de zichten erop én ervanaf te versterken.
     •   De sturingsnorm is dat stuwwallen een beschermende bestemmingsregeling
         krijgen, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen van het huidige reliëf. De
         bijbehorende sturingsrichting is tweeledig: als ontwikkelingen plaatsvinden, dan
         dragen deze enerzijds bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de
         hoogteverschillen en van de overgang tussen stuwwal en omgeving. Anderzijds
         geldt dat wanneer ontwikkelingen plaatsvinden, deze dienen bij te dragen aan
         versterking van de potentiële natuurlijke kwaliteiten van de ‘natte voet’ van de
         stuwwal (kwelzone, brongebied) met als doel ook deze beter zichtbaar te maken.
Figuur 7: Situering projectgebied t.o.v. natuurlijke laag Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie
Overijssel.
Toetsing
Het voorliggende initiatief vindt plaats binnen de reliëfkaders van het bestaande
landschap. Aangezien het zonnepark boven op het maaiveld wordt geplaatst en geen
grootschalig grondverzet plaatsvindt, blijft het bestaande reliëf behouden. Daarnaast
blijft het bestaande karakter van het landschap bewaard door middel van behoud van de
stevige houtwallen aan de zuid- en westzijde van het perceel, naast het nieuwe groen in
de vorm van laanbeplanting en een houtsingel aan de noordzijde van het plangebied
wordt opgericht, in lijn met het lokale beleid. Door behoud van de bomenrijen aan de
west- en zuidzijde vindt een groot deel van de landschappelijke inpassing reeds op
natuurlijke wijze plaats.
                                                                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>De laag van agrarisch cultuurlandschap geeft inzicht in het historisch gebruik van het
landschap zoals de natuurlijke laag dat toelaat. Veelal gaat het hier om
ontginningsactiviteiten en boerenbedrijvigheid. De projectlocatie bevindt zich in deze laag
hoofdzakelijk (> 98%) binnen de categorie zandgronden in het jonge heide- en
broekontginningslandschap, waarbij enkel de uiterste noordoostzijde voor een zeer klein
deel nog tot het oude hoevenlandschap behoort. De voorgenomen ontwikkeling vindt op
de kavel volledig plaats binnen het jonge heide- en broekontginningslandschap.
Figuur 8: Situering projectgebied t.o.v. laag van agrarisch cultuurlandschap
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel.
    •  Het jonge heide- en broekontginningslandschap laat zich onder meer kenschetsen
       door de grote oppervlakte aan – voormalige – natte en droge heidegronden. Deze
       waren oorspronkelijk functioneel verbonden met het essen- en
       oudehoevenlandschap; hier werd geweid en werden de plaggen gestoken voor in
       de stal; in de stal bemeste plaggen dienden als structuur verbeteraar en
       bemesting voor de akker gronden op de essen. Na de uitvinding van kunstmest
       ging deze functie verloren en werden deze gronden grotendeels in cultuur
       gebracht. Aanvankelijk kleinschalig en min of meer individueel door keu-
       terboertjes, later werd de ontginning planmatig en grootschalig aangepakt (tot in
       de jaren zestig van de twintigste eeuw). De grote natte broekgebieden
       ondergingen een vergelijkbare ontwikkeling, waar door de natte en de droge
       jonge ontginningen nu gelijkenis vertonen. Daarnaast zijn vanaf 1750 vanuit de
       landgoederen en buitens ook veel van de voormalige heidegronden voor de jacht
       en houtproductie bebost. Dit heeft geresulteerd in grote en kleinere
       landbouwontginningslandschappen en in landschappen van grote boscomplexen
       en (nooit ontgonnen) heidevelden. Ten opzichte van omliggend essen en
       hoevenlandschap zijn de landbouwontginningen relatief grote open ruimtes, deels
       omzoomd door boscomplex. Erven liggen als blokken aan de weg geschakeld.
       Wegen zijn lanen met lange rechtstanden. Vaak zijn het ‘inbreidingslandschappen’
       met en rommelige driehoekstructuren als resultaat. Ook sommige recente
       heringerichte agrarische landschappen worden tot deze categorie gerekend,
       omdat van het oorspronkelijke landschap niets meer terug te vinden is.
    •  Actuele ontwikkelingen binnen de jonge heide- en broekontginningen betreffen de
       schaalvergroting van bebouwing op agrarische erven, evenals de transformatie
       landbouwerven tot burgererven en de introductie van het ‘hobby’ vrijetijds-
       /woonlandschap met bijbehorende vormen van grondgebruik en dierhouderij
       (paardenbakken). Het werklandschap evolueert hierbij in een vrijetijds- en
       consumptielandschap. Door de broze samenhang en de geringe eigenstandige
                                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>        kwaliteit van dit landschapstype valt het uiteen in afzonderlijke onderdelen en/of
        verschuift het accent in de beleving van de open ruimte naar de bedrijfskavel.
    •   De provinciale ambitie is de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige
        impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. De
        dragende structuren worden gevormd door landschappelijke raamwerken van
        lanen, bosstroken en waterlopen, die de rechtlijnige ontginningsstructuren
        versterken. Binnen deze raamwerken is ruimte voor verdere ontwikkeling van
        bestaande erven en soms de vestiging van nieuwe erven, mits deze een stevige
        landschappelijke jas krijgen.
    •   Als ontwikkelingen plaatsvinden in de agrarische ontginningslandschappen, dan
        dragen deze bij aan behoud en versterking van de dragende lineaire structuren
        van lanen, bosstroken en waterlopen en ontginningslinten met erven en de
        kenmerkende ruimtematen.
Toetsing
Het zonnepark is als transformatie in te passen in het intussen verstedelijkte, rechtlijnige
coulissenlandschap, voorzien van passende omranding. Aan de oost- en westzijden wordt
het zonnepark aan het oog onttrokken door bestaande houtsingels als dragende
structuren; deze hoeven niet versterkt te worden. Ten zuiden van de locatie ligt een
bestaand plantsoen met een stevig begroeide parkrand waarvoor tevens geldt dat
versterking niet nodig is. Aan de noordrand zal een nieuwe houtsingel en nieuwe
laanbeplanting voorzien in een stevige landschappelijke jas. De stadsrand kan daarmee
op landschappelijk ingepaste wijze energie bieden aan de bewoners van de stad.
De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen,
spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de
grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke
wegen en paden. Binnen de stedelijke laag wordt de projectlocatie enerzijds gerekend tot
de “verspreide bebouwing”, nabij het gebied dat behoort tot de “Woonwijken 1955-nu”
en anderzijds tot de “informele trage netwerk”.
De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of
in de nabijheid van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan.
Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de
kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker.
    •   Voor de verspreide bebouwing is relevant dat de agrarische erven van oudsher
        een hele sterke binding hebben met het landschap. Vanuit het erf werden de
        omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke
        boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden,
        maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door
        deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samen- hangende landschappen, die nu
        nog steeds herkenbaar zijn: essenlandschap, oude hoevenlandschappen, broek-
        en heideontginningen, veenlandschappen et cetera. Bijzonder is dat elk landschap
        zijn eigen erftype heeft: de opbouw van erf, erfbebouwing, erfbeplantingen en
        relaties met de omliggende gronden zijn specifiek voor het betreffende land-
        schapstype, alsof in het erf de genen van het landschap besloten liggen. Naast
        erven kent het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een
        eigen, individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan.
    •   Bij de transformatie van de erven vervalt vaak de vanzelfsprekende samenhang
        tussen erf en landschap. Daarbij heeft de oorspronkelijke ‘eenheid in handelen’,
        waarbij iedereen ongeveer hetzelfde deed, plaats gemaakt voor ‘diversiteit in
        handelen’: iedereen doet op zijn erf zijn eigen ‘ding’. De erven gaan daardoor
        binnen de landschappelijke eenheid steeds meer van elkaar verschillen. Nieuwe
                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>       functies bepalen het aangezicht: of een erf in agrarisch gebruik is (grote stallen,
       werklijnen naar het landschap), er een aannemer of autobedrijf zit (kaal erf met
       een grote plaat verharding eromheen) of dat het bijvoorbeeld een woonerf is
       geworden (kleine erf, dicht in de beplantingen en een paardenweide). Deze
       verschillen zijn zowel in het landschap als op luchtfoto’s heel goed te zien.
    •  De ambitie is Levende erven! Opnieuw verbonden met het landschap, gaan de
       erven een serieus te verkennen alternatief woon-werkmilieu vormen. De erven die
       vrijkomen worden steeds groter, met zoveel bebouwing en opstallen dat ze voor
       individuele burgers vaak te groot zullen zijn. Sloop van de stallen is in bepaalde
       situaties een optie, maar soms worden de erven hierdoor zo klein dat ze als het
       ware verdampen. Deze robuuste erfensembles kunnen door het bieden van ruimte
       voor extra (vervangende) bebouwing een alternatief bieden voor - een deel van -
       de woningbouw en bedrijvenopgave elders, mits dit bijdraagt aan de lokale/
       regionale sociaaleconomische ontwikkeling. Door voort te bouwen op de
       karakteristieken en kwaliteiten van de vaak eeuwenoude erven, ligt hier een kans
       unieke, echt Overijsselse woon-werk-, recreatie- en zorgmilieus te ontwikkelen:
       sterk verbonden met de historie, het omliggende landschap en met veel ruimte
       voor individuele invulling en expressie.
    •  Als sturingsnorm binnen de verspreide verbouwing geldt dat de ontwikkeling van
       nieuwe ervan bijdragen aan behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit
       overeenkomstig de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. De hieruit voortvloeiende
       sturingsrichting luidt dat wanneer ontwikkelingen plaatsvinden op erven, deze
       bijdragen aan behoud en versterking van de kenmerkende erfstructuur en
       volumematen, waarbij een duidelijk onderscheid tussen voor- en achterkant blijft
       en koppeling van het erf aan het landschap plaatsvindt. Hierdoor wordt de
       toegankelijkheid ervan verbeterd.
Toetsing
De voorgenomen ontwikkeling past goed bij de ontwikkeling van verscheidenheid in de
wijze waarop de erven van de verspreide bebouwing worden ingezet. In die zin draagt
het zonnepark ook bij aan een eigentijds, “levend” erf met continue stroomproductie en -
opslag als hartslag. Hierbij schikt de zonneweide zich naar de bestaande structuren van
het landschap en wordt met maatwerk in landschappelijke inpassing voorzien.
    •  Binnen dezelfde stedelijke laag is het informele trage netwerk het ‘langzame’
       netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) van de provincie, dat
       delen van het agrarisch cultuurlandschap en het natuurlijke laag toegankelijk en
       ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. Van
       oudsher verbonden deze routes vaak de kernen met het ommeland en met elkaar.
       Zo vormde het dorpsplein, de dorpsstaat, de weg naar buiten en uiteindelijk de
       zandpaden door de velden, een samenhangend netwerk. De maaswijdte van dit
       netwerk is sterk afhankelijk van het type landschap. Doordat bepaalde schakels in
       dit netwerk in de loop van de tijd zijn verdwenen (ruilverkaveling, opwaardering
       tot hoofdinfrastructuur en individuele ingrepen door particuliere grondeigenaren)
       is sprake van discontinuïteit. Onderdelen van het langzame netwerk zijn
       opgenomen in de nationale en provinciale ruiter-, fiets, wandel- en vaarroutes.
    •  Een ontwikkeling binnen het informele trage netwerk is dat paden verdwijnen
       doordat woonwijken en bedrijventerreinen het landschap in schuiven, of doordat
       (snel)wegen barrières vormen en spoorwegovergangen worden afgesloten. Of
       door aaneenvoeging van agrarische percelen. Anderzijds neemt de vraag naar een
       beleefbaar en toegankelijk natuur- en agrarisch cultuurlandschap toe, en daarmee
       de vraag naar verdichting en completering van het padennetwerk.
                                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>     •   Provinciale ambities binnen het informele trage netwerk betreffen:
             o   Verschuiving in het verplaatsingsgedrag van auto naar fiets. Opheffen van
                 de discontinuïteiten in het padennetwerk. Een schaalniveau hoger: het
                 fiets- en wandelpaden netwerk wordt op niveau van de regio geïntegreerd
                 tot een compleet systeem onder andere door de aanleg van
                 fietssnelwegen. Zo ontstaat een comfortabel alternatief netwerk om met de
                 fiets naar school, naar het dorp en naar het station te komen. Verbinden
                 van kernen met het buitengebied, ommetjes, gericht op het beleefbaar
                 maken van de directe leefomgeving en het landschap en het verknopen
                 van dit netwerk aan overstapplaatsen aan de hoofd- en regionale
                 infrastructuur. De ligging en de dichtheid van het netwerk worden ingezet
                 om de intensiteit van het gebruik te sturen;
             o   Erfgoed langs het informele trage netwerk wordt benut om de toeristische
                 aantrekkelijkheid van gebieden te vergroten.
     •   Als sturingsnorm van Overijssel geldt dat de informele routes en routenetwerken
         in beeld worden gebracht en een beschermende bestemmingsregeling krijgen,
         gericht op de continuïteit van routes (vaarwegen, kleine paadjes, zandpaden,
         kerkpaden, fiets- en wandelpaden en -routes, et cetera). Bij ruimtelijke
         ontwikkelingen nabij doorgaande zandwegen, wandel- en fietsroutes worden
         discontinuïteiten in het netwerk van paden en vaarroutes voorkomen. De
         bijbehorende sturingsrichting luidt dat wanneer ontwikkelingen plaatsvinden in de
         gebieden die in de directe invloedssfeer van stad en dorp liggen (b.v.
         bedrijventerreinen, woonwijken), deze bijdragen aan behoud en verkleining van
         de maaswijdte van het padennetwerk. Nieuwe kansen voor langeafstands-,
         wandel- en fietsroutes worden daarbij benut.
Toetsing
Het voorgenomen zonnepark heeft niet direct van doen met de ontwikkeling ruiter-, fiets,
wandel- en vaarroutes. Een extra wandelommetje vanaf de wandelroute rond de
Stokhorstvijver is evenwel in de planvorming besproken met belanghebbenden uit de
buurt en wordt na realisatie opnieuw overwogen. De (on)wenselijkheid van de gevolgen
van extra prikkels die wandelverkeer zal veroorzaken voor de honden uit het
aangrenzende hondenpension dient hierbij in ogenschouw te worden genomen.
De laag van de beleving heeft ten slotte geen directe invloed op het voorliggende
initiatief; de projectlocatie raakt wel aan het gebied dat wordt gerekend tot de “Stads- en
dorpsrandgebieden” en ligt tevens nabij de zone die te boek staat als “Landgoederen en
buitenplaatsen”, maar maakt hier in beide gevallen geen onderdeel van uit.
3.3.2 Uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel
Zoals alle provincies in Nederland streeft ook Overijssel naar verduurzaming en de
hiervoor benodigde (grootschalige) productie van duurzame energie om aan de nationale
energietransitie te kunnen bijdragen. Om deze doelstelling te behalen, heeft de provincie
een Programma Nieuwe Energie Overijssel, evenals een kwaliteitsimpuls zonne-energie
opgesteld, waarin zowel gehoor aan de noodzaak tot het opwekken van zonne-energie,
alsmede structurerende richtlijnen voor het opwekken van deze energievorm in
veldopstelling gegeven worden. Deze worden hieronder nader toegelicht.
In 2016 is de provincie samen met kernpartners van start gegaan met de ontwikkeling
van het Programma Nieuwe Energie Overijssel. Dit programma had als (tussen)doel in
2023 20% hernieuwbare energie te realiseren en besparings- en efficiencymaatregelen in
verschillende sectoren te stimuleren, onderweg naar energieneutraliteit in 2050. Binnen
het programma Nieuwe Energie Overijssel wordt in die context gewerkt vanuit negen
                                                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>“Werkvloeren”: Gebouwde omgeving, Bedrijven & Industrie, Zon, Wind, Warmte,
Infrastructuur, Bio-energie, Innovatie en Smart Energy Hubs.
Toetsing
Zonnepark Klein Boekelerveldweg in Enschede beantwoordt de vraag naar opwek van
zonnestroom en geeft met de voorziene batterijopslag ook invulling aan de benodigde en
gewenste flexibiliteit van de energievoorziening. Het initiatief helpt de Provincie
Overijssel haar duurzaamheidsdoelstellingen te behalen en levert daarnaast actief een
bijdrage aan de bewustwording van het maatschappelijk belang voor duurzame opwek
van energie, waardoor onomkeerbare duurzaamheidsmaatregelen getroffen kunnen
worden.
3.3.3 Handreiking kwaliteitsimpuls Zonnevelden (maart 2017)
Provincie Overijssel wil ruimte maken voor de aanleg van zonnepanelen. Ook buiten de
steden en dorpen, in de Groene Omgeving. Deze ambitie is zoals beschreven opgenomen
in de provinciale omgevingsvisie, en met regels uitgewerkt in de provinciale
omgevingsverordening. Voor alle nieuwe ontwikkelingen in de Groene Omgeving,
waaronder zonneparken, geldt dat een goede ruimtelijke inpassing verplicht is. Naast
deze zogenaamde 'basisinspanning' kan het zijn dat voor zonneparken specifiek
aanvullende kwaliteitsprestaties nodig zijn.
De Handreiking kwaliteitsimpuls Zonnevelden helpt initiatiefnemers en gemeenten om -
samen met omwonenden en andere belanghebbenden - een goede balans te bepalen
tussen de ruimte voor ontwikkeling en de mate van aanvullende kwaliteitsprestaties.
Deze handreiking zal als leidraad gebruikt worden voor de nadere invulling van het
projectgebied. Voorbeelden op basis van de Kwaliteitsimpuls zonnevelden zijn:
    •   Probeer de locatiekeuze af te stemmen op het bestaan van een aantoonbare
        maatschappelijke meerwaarde (o.a. door meervoudig ruimtegebruik, treffen van
        impact-verlagende maatregelen, aansluiting op karakteristieken van gebied,
        aansluiting op en bijdrage aan maatschappelijke doelen);
    •   Houd het landschap en de gebiedskenmerken, bijvoorbeeld de kavelrichting,
        sturend voor het ontwerp van het zonneveld;
    •   Houd rekening met (doorgaande) structuren en patronen in het landschap. Doe
        hier geen afbreuk aan door de situering van het zonneveld. Zorg dat het
        zonneveld goed aansluit bij de aanwezige belangrijke ruimtelijke structuren;
    •   Kies een eenvoudige hoofdvorm voor het zonneveld (in een kleinschalig landschap
        kan een groot veld bestaan uit meerdere kleinere velden);
    •   Streef naar een passende zichtbaarheid van het zonneveld in het landschap.
De Overijsselse zonneladder geeft aan dat naast de ontwikkeling van PV-installaties op
daken en op industrieterreinen en braakliggende gronden ook ruimte gemaakt moet
worden voor zonnevelden in de Groene Omgeving. Dit omdat niet al het dakoppervlak
beschikbaar of ook geschikt is voor de aanleg van zonnepanelen, en ook de beschikbare
industrieterreinen en braakliggende gronden steeds vaker weer voor industriële
bestemmingen en commercie worden gebruikt. De provincie staat voor een periode van
niet langer dan 25 jaar zonneparken als tijdelijke oplossing toe in de Groene Omgeving.
Hierdoor blijft de oorspronkelijke bestemming van het perceel behouden. Het
voorliggende project bevindt zich in de stadsrandzone van de gemeente Enschede en
kent een agrarische bestemming. Het initiatief voor een zonnepark inclusief
batterijopslag betreft een ontwikkeling voor een periode van 25 jaar.
In de kwaliteitsimpuls wordt belang gehecht aan de gebiedskenmerken van de provincie,
zoals opgenomen in het uitvoeringsmodel omgevingsvisie Overijssel. Deze zijn hiervoor
reeds toegelicht en aan het projectinitiatief getoetst. De provinciale gebiedskenmerken
                                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>vinden nauw aansluiting op drie schaalniveaus, waaraan middels de ontwerpprincipes van
de basisinspanning voldaan moet worden.
Schaalniveau 1 gaat in op het omringende landschap van het project. Zo moeten de
schaal van het project en de omgeving op elkaar afgestemd worden. Het voorliggende
project laat zien dat de inpassing van een zonnepark goed past bij een divers en
variërend stuwwallandschap waarbij veel landschapseigenschappen zoals reliëf en
bodemkwaliteit onaangetast blijven. Ook is gekozen voor een eenvoudige hoofdvorm van
het zonnepark die de bestaande vorm van het planperceel volgt en benadrukt.
Schaalniveau 2 betrekt de directe omgeving in het project. Zo worden voorwaarden aan
de afscherming en aansluiting van het park cruciaal gesteld, met als insteek het park
volledig aan het zicht te onttrekken. De bestaande houtsingels aan de zuid- en westzijde
van het perceel blijven volledig gehandhaafd, waarbij aan de noordzijde een brede
struweelhaag en vijf zomereiken worden aangeplant. Deze wijze van landschappelijke
inpassing is besproken met belanghebbenden die om het plangebied wonen, werken en
recreëren. De oostzijde van het park blijft open in overleg met de eigenaar van het
buurperceel; hier vormt de bestaande greppel de begrenzing van het zonnepark. Er is
voor andere belanghebbenden geen zicht vanuit de oostzijde van het park bezien; ten
oosten van het buurperceel aan de oostzijde van het zonnepark ligt een bestaande
houtwal.
Schaalniveau 3 verdiept zich in de daadwerkelijke invulling van het park. Hierbij wordt
gekeken naar hoogte en oriëntatie, maar ook naar vormgeving en plaatsing van
transformatorhuisjes. In de projectplanning is een geordende, eenvoudige zuidopstelling
van de panelen gepland die het bestaande kavelpatroon en reliëf van de ondergrond in
acht neemt. Er wordt gebruikgemaakt van een bestaand toegangspad in de vorm van
stelconplaten die rechtstreekse toegang vanaf de Klein Boekelerveldweg mogelijk maakt.
Toegangspoorten tot het park zijn minimaal gehouden (één poort nabij de stelconplaten).
Het transformatorhuis is op de rand van het park bij de entree gesitueerd en wordt
evenals het hekwerk in schutkleuren (donkergroen) geleverd; datzelfde geldt het
batterijopslagsysteem in de vorm van een 20-voets-container.
Naast deze basisprincipes zijn echter ook aanvullende kwaliteitsprestaties nodig,
waarvoor drie variabelen gelden:
    •   Is de ontwikkeling “gebiedseigen” of ́”gebiedsvreemd”?
    •   Wat is de schaal van de ontwikkeling en de impact op de omgeving?
    •   Dient het initiatief een eigen belang, of ook maatschappelijke belangen?
Toetsing
Met het beantwoorden en uitwerken van deze vragen wordt ervoor gezorgd dat impact
(schaal en gebiedsvreemdheid) uiteindelijk in balans gebracht kan worden met
aanvullende kwaliteitsprestaties. Deze zijn terug te leiden op vier hoofdthema’s:
    1. Meervoudig ruimtegebruik: in het zonnepark wordt kruidenrijk bloemenmengsel
        ingezaaid. Hiermee wordt een aantrekkelijke habitat voor streekeigen flora en
        fauna gecreëerd en daarnaast kunnen bijenkasten in het projectgebied geplaatst
        worden. Ook zullen schapen grazen in het park voor het groenbeheer. Hierdoor
        wordt de opbrengst van het grasmengsel direct geconsumeerd en tevens aan een
        duurzame vorm van onderhoud van het park gewerkt. Naast energieproductie is
        ook sprake van energieopslag voor balanshandhaving in het publieke stroomnet.
    2. Impact beperken/compenseren: naast de landschappelijke inpassing van het
        zonnepark en ontwerpprincipes (zie basisinspanning) wordt op diverse manieren
        getracht de impact zoveel als mogelijk te beperken dan wel te compenseren:
                                                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>         vanuit de ontwerpsessies is input van omwonenden meegenomen in het
         planontwerp, er is sprake van voortdurende informatieontsluiting via een
         projectwebsite en de mogelijkheid tot financiële participatie is ingericht voor een
         evenredige verdeling van lasten en lusten.
     3. Aansluiten op karakteristieken van het gebied: het zonnepark past met haar
         huidige ontwerp in de diversiteit van de bestaande stadsrandzone die zich
         kenmerkt door een veelheid aan diverse activiteiten die de identiteit en kwaliteit
         van stad en natuur versterken en belangrijke dragers zijn van en voor
         sociaaleconomische, culturele en recreatieve ontwikkelingen. Door middel van de
         nieuwe groenstructuren en de kruidenzone rondom de zonnepanelen kan
         daarnaast de ecologische waarde van het gebied worden versterkt. Ook het
         aflaten van mestgebruik gedurende een periode van 25 jaar kan ervoor zorgen
         dat de projectlocatie kan herstellen en een ecologisch uitgebalanceerd gebied kan
         ontstaan.
     4. Bijdrage aan maatschappelijke doelen: Vrijopnaam ontwikkelt het zonnepark
         waarbij omwonenden voorrang hebben om financieel te participeren. Ook hebben
         zij tijdens persoonlijke gesprekken en gedurende een informatieavond
         meegedacht en meegepraat over de uiteindelijke invulling en de uitvoering van
         het zonnepark. De leges- en OZB-plichten die Vrijopnaam aan de gemeente
         voldoet komen verder ten gunste van de lokale samenleving.
3.3.4 Overstromingsrisicoparagraaf
Bij nieuwe ontwikkelingen is het gewenst dat tijdig wordt nagedacht over voorzieningen
dan wel maatregelen die kunnen worden getroffen, waarbij eventuele risico’s en nadelige
effecten van overstroming kunnen worden beperkt. Het gaat hierbij ook over
bewustwording omtrent het feit dat bouwen in bepaalde gebieden gepaard gaat met
risico’s.
Toetsing
Uit de verordeningskaart Watergebiedsreserveringen blijkt dat het plangebied niet is
gelegen in een overstroombaar gebied; het perceel ligt hoog en droog op de Twentse
stuwwal op ca. 50 meter boven NAP en in het geheel niet in de nabijheid van
betekenisvolle waterlopen.
3.4 RES Twente
De Regionale Energie Strategie Twente 1.0 is medio 2021 verschenen als strategisch
koersdocument voor de Twentse regiogemeenten met als doel 49% CO2-uitstootreductie
tot stand te brengen ten opzichte van 1990. De gemeenten verwachten dat het haalbaar
is 1,5 TWh elektriciteit duurzaam op te wekken in 2030. Om dit te bereiken, is de
realisatie van 688 hectare aan zonnevelden een van de verschillende puzzelstukken.
In juli 2023 is de ontwerpversie van de RES Twente 2.0 opgeleverd, die later wordt
vastgesteld. Dat gebeurt door alle colleges, gemeenteraden, provinciale staten en het
algemeen bestuur van het waterschap. In dat document komt te staan hoe de Twentse
RES-partners samen invulling geven aan het eerder ingediende bod van 1,5 TWh aan
duurzame elektriciteit (en de totstandkoming van een regionaal warmtenet).
Toetsing
Met zonnepark Klein Boekelerveldweg wordt een deel van de opgave van Twente
ingevuld. De 1.435 MWh aan verwachte stroomproductie per jaar is weliswaar slechts
een klein aandeel van de totale opgave van 1,5 TWh of 688 hectare aan zonnevelden,
                                                                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>maar zal tegelijkertijd genoeg groene stroom kunnen leveren om in de jaarlijkse
behoefte van ruim 500 gemiddelde Nederlandse huishoudens te kunnen voorzien.
3.5 Gemeentelijk beleid
De Energievisie (2021) en het document Beleidsregels zonne-energie (2021) van de
gemeente Enschede vormen de ruggengraat van het vigerende lokale beleid op het
gebied van hernieuwbare-energieproductie vanuit grondgebonden zonneparken.
Grootschalige energieproductie vanuit wind en zon is één van de drie pijlers onder het
beleid op het gebied van elektriciteit binnen de Energievisie. Hiermee hoopt de gemeente
in de periode 2021-2030 een toename van minimaal 8% in het aandeel hernieuwbare
energie te kunnen realiseren.
De ruimtelijke (on)mogelijkheden en wijze waarop zonneparken ontwikkeld en
gerealiseerd kunnen worden, blijken uit de Beleidsregels zonne-energie. De aanleg van
grote zonnevelden, c.q. de clustering van zonnevelden in gebieden met een
basiskwaliteit wordt geprioriteerd. In de periode 2020-2030 richt Enschede zich op de
gebieden die in Figuur 9 zin het geel zijn aangegeven. Dit zijn de gebieden met een
zogenaamde ‘basiskwaliteit’ die zich vanuit landschappelijk perspectief lenen voor
transformatie. Dit betekent overigens uitdrukkelijk niet dat een zonneveld buiten de gele
gebieden niet mogelijk is.
Figuur 9: Gele gebieden met een basiskwaliteit die zich lenen voor transformatie, met
rood omcirkeld de locatie van het voorziene zonnepark aan de Klein Boekelerveldweg.
                                                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Het zonnepark aan de Klein Boekelerveldweg is gelegen in een gebied met basiskwaliteit.
Als het gaat om de wijze waarop een zonnepark-initiatief kan worden ontwikkeld, heeft
de gemeente heldere spelregels geformuleerd, onder meer op het gebied van beperking
van de impact, bebouwingsgraad, overleg met de omgeving en de tijdelijkheid van het
project.
In het aparte document Inrichtingsplan en Beheerplan (Bijlage 1) wordt nader ingegaan
op de aspecten van locatiekeuze, omvang en inpassing van het zonnepark. De
uitgangspunten van de landschappelijke inpassing sluiten aan bij de locatie en het beleid.
Toetsing
Zonnepark Klein Boekelerveldweg voldoet aan de bepalingen uit de Energievisie en de
Beleidsregels zonne-energie van de gemeente Enschede. Het project levert een bijdrage
aan het lokale doel van 8% extra hernieuwbare energie in 2030 ten opzichte van de
situatie in 2021.
3.6 Conclusie
Voorliggende ruimtelijke onderbouwing voorziet in de realisatie van een nieuw zonnepark
met een netto omvang van circa 1,75 hectare aan de Klein Boekelerveldweg in Enschede,
inclusief een voorziening voor opslag van de zonnestroom. Deze ontwikkeling past binnen
zowel de nationale, provinciale, regionale als gemeentelijke beleidskaders.
                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>4. Relevante omgevingsaspecten
In dit hoofdstuk worden alle ruimtelijke relevante omgevingsfactoren in kaart gebracht
en belangen afgewogen. De belangenafweging dient aan te tonen dat de betreffende
ontwikkeling aan een goede ruimtelijke ordening voldoet. Daarbij wordt ingegaan op de
volgende factoren: archeologie, bodem, cultuurhistorie, ecologie, elektromagnetische
straling, externe veiligheid, niet-gesprongen explosieven, geluid, leidingen, luchtkwaliteit,
milieueffectrapportage, milieuzonering, verkeer en parkeren en water.
4.1 Archeologie
Binnen het vigerende bestemmingsplan “Klein Boekelerveldweg 2013” kent de
voorgestelde locatie de gebiedsaanduiding “archeologisch onderzoeksgebied b”. Voor
gebieden met deze waarde gelden beperkingen en moet bureauonderzoek op het gebied
van archeologie worden uitgevoerd wanneer een oppervlakte groter dan een vastgestelde
hoeveelheid wordt geroerd waarbij de diepte een ander vastgesteld criterium
overschrijdt.
In dit geval mogen zonder onderzoek geen ingrepen plaatsvinden die een
bodemverstoring veroorzaken dieper dan 50 cm onder het maaiveld en met een
bodemverstoringsoppervlakte meer dan 2.500 m².
Zonnepark Klein Boekelerveldweg is weliswaar een initiatief op een oppervlak van ruim
1,75 hectare, maar de effectieve grondroering is gering; dit is alleen nodig voor de
fundering van de draagframes, de kabelsleuven en de fundering van het
batterijopslagsysteem. In totaal is de grondroering naar verwachting minder dan 300 m2,
zoals Tabel 1 uitwijst.
 Betreft                                              Grondroering        Diepte
 Fundering trafohuis/batterijopslagsysteem                     75 m2       50 cm
 Fundering draagframes (1.000 palen 10*10 cm2)                 10 m2      150 cm
 Kabelsleuven DC/AC                                           200 m2       80 cm
 Totaal                                                      285 m2
Tabel 1: Voorziene grondroering voor realisatie Zonnepark Klein Boekelerveldweg.
Daarnaast is het projectgebied in het gemeentelijk archeologiebeleid voor het overgrote
deel aangeduid als “verstoorde gebieden met een middelhoge en hoge verwachting in het
buitengebied”. Dat betekent dat pas archeologisch onderzoek nodig is bij
werkzaamheden die leiden tot verstoring van de ondergrond op een diepte van meer dan
50 cm en met een oppervlakte van meer dan 1 hectare (10.000 m2).
Conclusie
Gelet op de beperkte grondroering onder de grenswaarden zoals genoemd in het
bestemmingsplan en in het gemeentelijk archeologiebeleid is archeologisch onderzoek
niet nodig.
4.2 Bodem
Met het oog op een goede ruimtelijke ordening moet in geval van een ruimtelijke
ontwikkeling worden aangetoond dat de bodem geschikt (of geschikt te maken) is voor
het beoogde project.
Om het zonnepark te realiseren, wordt weliswaar gegraven (zie paragraaf 4.1
Archeologie), maar er hoeft geen grond te worden aan- of afgevoerd. De kabelsleuven
                                                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>worden immers na plaatsing van de kabels weer dichtgemaakt en de draagframes van de
zonnepanelen worden tot op de benodigde diepte machinaal geramd.
Wanneer een omgevingsvergunning voor het bouwen is vereist, dan is verder artikel 8 lid
3 van de Woningwet van toepassing (net als voor de inwerkingtreding van de Wabo) en
kan een bodemonderzoek worden geëist indien is voldaan aan de voorwaarden die in dit
artikel worden genoemd. Volgens de Woningwet is een bodemonderzoek vereist indien
het een bouwwerk betreft waarin voortdurend of nagenoeg voortdurend (meer dan 2 uur
per (werk)dag) mensen verblijven. Het voorziene zonnepark met batterijopslagsysteem
voldoet niet aan dit criterium.
Het zonnepark wordt daarnaast gebouwd op agrarische grond (grasland). Na afloop van
de exploitatietermijn wordt het park opgeruimd en kan de grond weer voor agrarische
toepassingen worden gebruikt. Dat de bodemkwaliteit na 25 jaar gebruik als zonnepark
veranderd is, is te verwachten. Om ervoor te zorgen dat de grondeigenaar die kwaliteit
zo snel mogelijk weer op peil kan brengen, wordt het zonnepark zodanig gebouwd dat
negatieve invloeden zoveel als mogelijk worden beperkt.
Er is in Nederland nog geen onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten van een
zonnepark op de bodemkwaliteit, maar er zijn wel een aantal factoren bekend die hierop
van invloed zijn: licht, lucht, water en organische stof. Op basis hiervan worden de
volgende maatregelen genomen:
    •   De panelen staan hoger dan normaal (ca. 0,7 m voor, ca. 1,9 m achter), zodat er
        meer ruimte is voor directe en indirecte lichtinval en indirecte neerslag (regen die
        door de wind wordt meegevoerd) om de bodem onder de panelen te bereiken;
    •   De panelen worden in een zuid-opstelling geplaatst (dus niet oost-west, omdat
        daarbij de grond vrijwel volledig wordt afgedekt);
    •   Tussen elke paneelrij wordt 2 meter vrije ruimte aangehouden;
    •   De panelen worden niet strak tegen elkaar aan gemonteerd, maar met een kleine
        tussenruimte, zodat regenwater niet alleen aan de voorzijde, maar ook tussen de
        panelen door op de bodem terechtkomt. Dit vermindert de kans op gronderosie
        aan de voorzijde van de paneelrijen (er valt veel minder water op één plek) en
        voorkomt verdroging van de bodem onder de panelen. Het vocht in de bodem
        onder de panelen verdampt minder door de schaduwwerking;
    •   Onder en tussen de panelen wordt bijgezaaid met bloemrijk/kruidenrijk grasland.
        Op die manier wordt het dichtslaan en uitdrogen van de bodem en bodemerosie
        voorkomen;
    •   Door een combinatie met schapenbeweiding is er ook een zekere mate van
        natuurlijke bemesting;
    •   Uitgebloeide bloemen, zaadhulzen, afgevallen boombladeren en ander organisch
        materiaal kan zich door de wind goed over het park verspreiden en dat zorgt
        ervoor dat ook nieuwe toevoer van organische stof naar de bodem plaatsvindt.
Voldoende licht, lucht en vocht onder de panelen houdt niet alleen het gras in stand,
maar is ook belangrijk voor het leven in de bodem dat weer van invloed is op de
bodemkwaliteit (o.a. ontwikkeling van wortelgroei, organische stof, regenwormen,
schimmels en bacteriën). Een recente literatuurstudie van de Universiteit Groningen,
WUR, en Kenniscentrum Akkervogels (Raymond Klaassen et al (2018), Literatuurstudie
naar mogelijkheden voor een ecologische inrichting van zonneparken, pp.15) concludeert
onder meer: “Bij een ecologische inrichting van zonneparken met extensief beheerde
vegetaties als uitgangspunt, zal de kans op bodembederf nihil zijn, en is juist een positief
effect op de structuur en kwaliteit van de bodem te verwachten, vooral als de
uitgangssituatie intensieve landbouwgrond was.” Door de gekozen opstelling van de
installatie blijft de bodem even goed in staat hemelwater te verwerken als vóór de aanleg
van het park, waardoor bovendien geen (extra) afstroming naar omliggende percelen te
verwachten is.
                                                                                           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Conclusie
Voor het projectinitiatief hoeft geen grond te worden afgegraven of toegepast. Diverse
ontwerptechnische uitgangspunten zorgen er daarnaast voor dat het initiatief naar
verwachting geen negatief maar juist een positief effect op de structuur en kwaliteit van
de bodem zal hebben. Het aspect bodem levert al met al geen belemmering op voor het
zonnepark met batterijopslagsysteem.
4.3 Cultuurhistorie
Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening moeten naast archeologische ook
cultuurhistorische waarden in het plangebied worden meegewogen bij een afwijking van
het bestemmingsplan. Met dit plan worden geen cultuurhistorische waarden aangetast. In
het plangebied bevinden zich ook geen rijksmonumenten of gemeentelijke monumenten,
zoals Figuur 10 (uitsnede cultuurhistorische waardenkaart gemeente Enschede) laat zien.
In Bijlage 1 is daarnaast concreet aangegeven op welke wijze met de landschappelijke
structuren rekening is gehouden bij het opstellen van het projectontwerp.
Figuur 10: Situering plangebied op de cultuurhistorische waardenkaart van Enschede.
Conclusie
Het aspect cultuurhistorie levert geen belemmering op voor het zonnepark met
bijbehorend batterijopslagsysteem.
4.4 Ecologie
Bescherming in het kader van de natuur bestaat uit gebieds- en soortenbescherming. De
soortenbescherming is sinds 1 januari 2017 geregeld in de nieuwe Wet
natuurbescherming (Wnb); de gebiedsbescherming via de Wet Natuurbescherming en via
het Natuurnetwerk Nederland (NNN), waarbinnen de Natura 2000-gebieden vallen.
Daarnaast is er ook veel NNN dat niet binnen een Natura 2000-gebied ligt.
Gebiedsbescherming
Natura 2000-gebieden zijn gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese
Vogelrichtlijn (79/43/EEG) en gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese
Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Deze gebieden worden in Nederland beschermd. Het
Natuurnetwerk Nederland (NNN) betreft een netwerk van gebieden in Nederland waar de
natuur voorrang heeft.
                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>NNN
In het projectgebied vinden geen ontwikkelingen plaats binnen het NNN. Wel ligt het
projectgebied nabij een gebied dat onderdeel uitmaakt van het NNN, namelijk een strook
direct aan de noordzijde van de Klein Boekelerveldweg, zie Figuur 11. Het NNN kent
echter geen externe werking. Bovendien geldt dat de aanwezige houtopstanden aan de
randen van het projectgebied ongemoeid blijven, terwijl aan de noordrand een nieuwe
struweelhaag een nieuwe zomereiken gerealiseerd worden als landschappelijke inpassing
van het zonnepark. Het NNN vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het
project.
Figuur 11: NNN-gebieden (groen) nabij projectlocatie (rood).
Natura 2000
Het plangebied voor het zonnepark ligt op ruim 3.500 meter afstand van Natura 2000-
gebied Dinkelland en op bijna 4.000 meter afstand van Natura 2000-gebied Aamsveen.
De onderzoekslocatie is dus niet gelegen binnen een Natura 2000-gebied. Indien sprake
zou zijn van een effect, betreft dit een extern effect. Externe effecten als gevolg van
licht, trilling en geluid door de voorgenomen plannen op de onderzoekslocatie zijn, gezien
de afstand tot de meest nabijgelegen Natura 2000-gebieden niet te verwachten. Externe
effecten als gevolg van een toename van stikstofdepositie zijn vanwege de voorgenomen
werkzaamheden op voorhand niet uit te sluiten. Voor de aanlegfase en de exploitatiefase
van het zonnepark zijn AERIUS-berekeningen uitgevoerd met de meest recent
beschikbare versie (versie 2023.0.1, vrijgegeven 6 november); zie Bijlage 3B en 4B.
Deze rekenexercities leiden tot de conclusie dat de hoeveelheid mogelijke
stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden minder dan 0,00 mol/hectare/jaar is. Hiervoor
zijn de uitgangspunten zoals weergegeven in Tabel 3 tot en met 5 gehanteerd.
                                                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Figuur 12: Plangebied t.o.v. Natura2000-gebied Dinkelland (boven) & Aamsveen (onder).
Met betrekking tot de aanleg van de zonneparken inclusief toebehoren zijn vijf
emissiebronnen onderscheiden, te weten:
    1. Wegverkeer ten behoeve van materiaalaanvoer (heen- en terugweg beschouwd);
    2. Inzet heftruck/rupsvoertuig t.b.v. verspreiden materialen over projectlocatie;
    3. Inzet heimachine voor fundering palen draagframes;
    4. Inzet minigraver voor grondverzet t.b.v. egaliseren, kabelsleuven en
       zandbedfunderingen;
    5. Inzet minigraver voor kabelsleuf 10-kV-netinpassing Enexis.
In Tabel 3 tot en met 5 worden de gehanteerde uitgangspunten nader toegelicht voor
wat betreft de aanlegfase. De aan-/afvoerroute is ingetekend tot aan de N35 waar ten
minste kan worden aangenomen dat het verkeer opgaat in het reeds bestaande
verkeersbeeld.
 Emissiebron      Werkzaamheden                   Zwaar verkeer      Licht verkeer
                  Aanvoer rijplaten/hekwerk               4                   -
                  Aanvoer draagconstructie               14                   -
                  Aanvoer zonnepanelen                   16                   -
                  Aanvoer DC-/AC-bekabeling               4                   -
                  Aanvoer omvormers                       2                   -
        1
                  Aanvoer trafohuis                       2                   -
                  Aanvoer batterijopslag                  4                   -
                  Aanvoer werktuigen                      4                   -
                  Aanvoer personeel                       -                  300
                  Totaal                                50                   300
Tabel 3: Onderbouwing uitgangspunten emissiebron 1.
 Bron   Type        Vermogen      Bedrijfsuren Verbruik   Brandstof-   Werkzaamheden
                    (kW)                       (l/u)      verbruik
        Stage-                                                         Inzet verreiker voor
        IIIA,                                                          uitrijden materialen
   2    2006-            37            160         4         640 l     over veld o.b.v.
        2010, <=                                                       verwachte
        56 kW,                                                         tijdsspanne van ca.
                                                                                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>         diesel,                                                      8 werkweken, 4 uur
         SCR: nee                                                     per dag.
         Stage-
                                                                      Inzet heimachine
         IIIA,
                                                                      voor fundering
         2006-
                                                                      frames o.b.v.
         2010, <=
    3                     37             60       4        240 l      verwachte
         56 kW,
                                                                      tijdsspanne van 2
         diesel,
                                                                      werkweken, 6 uur
         SCR: nee
                                                                      per dag.
                                                                      Inzet graafmachine
         Stage-                                                       voor egaliseren
         IIIA,                                                        grond, maken
         2006-                                                        kabelsleuven,
         2010, <=                                                     aanleg
    4                     37             60       4        240 l
         56 kW,                                                       zandbedfunderingen
         diesel,                                                      trafo en batterij
         SCR: nee                                                     o.b.v. verwachte
                                                                      tijdspanne 4 weken,
                                                                      3 uur per dag.
         Stage-
         IIIA,
                                                                      Inzet graafmachine
         2006-
                                                                      voor kabelsleuf 10-
    5    2010, <=         37             10       4         40 l
                                                                      kV-netinpassing
         56 kW,
                                                                      door Enexis.
         diesel,
         SCR: nee
Tabel 4: Onderbouwing uitgangspunten emissiebronnen 2 t/m 5.
Zonneparken zijn relatief onderhoudsarm. Wanneer geen correctief onderhoud aan de
systeemcomponenten nodig is, volstaat een preventieve onderhoudsronde die een tot
twee keer per jaar plaatsvindt. Voor groenbeheer hoeven enkel schapen aan- en
afgevoerd te worden. Incidenteel correctief onderhoud kan onder meer betrekking
hebben op het functioneren van omvormers, het herstellen van beschadigingen aan
bekabeling/connectoren of het resetten van routers voor de communicatie met
omvormers dan wel het CCTV-systeem. Tabel 5 laat zien welke verkeersbewegingen dit
naar verwachting oplevert.
 Emissiebron      Werkzaamheden                   Zwaar verkeer      Licht verkeer
                  Aan- en afvoer schapen t.b.v.
                                                       10                    -
                  groenbeheer
                  Busjes onderhoudspartij
                  preventief/correctief onderhoud       -                    8
                  zonnepark
                  Busjes onderhoudspartij
        1
                  preventief/correctief onderhoud       -                    8
                  batterijopslagsysteem
                  Auto’s t.b.v. herstel
                  datacommunicatie                      -                    8
                  omvormers/monitoring/CCTV
                  Totaal voertuigen per jaar           10                   24
Tabel 5: Onderbouwing uitgangspunten emissiebronnen exploitatiefase.
Voor de gebiedsbescherming geldt voorts dat de aanwezige houtopstanden ongemoeid
blijven en datzelfde geldt voor de nabijgelegen NNN-gebieden die niet tot Natura2000
behoren, zie ook Bijlage 5.
                                                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Soortenbescherming
Om te beoordelen of het voorgenomen plan (ook) qua soortenbescherming voldoet aan
de Wet natuurbescherming heeft Econsultancy het planvoornemen getoetst op basis van
een veldbezoek; zie Bijlage 3. De belangrijkste conclusies zijn zoals onderstaand.
    •    Steenuilen maken onder meer gebruik van speciale nestkasten, holten in bomen
         en ruimten in schuren als nestlocatie. Dergelijke geschikte plekken ontbreken op
         de onderzoekslocatie, waardoor met zekerheid gesteld kan worden dat zich geen
         beschermde vaste rust- of voortplantingsplaats op de onderzoekslocatie bevindt.
         In de directe omgeving zijn echter plekken aanwezig waar de steenuil een vaste
         rust- en voortplantingsplaats kan hebben. Aanvullend onderzoek naar de steenuil
         is daarom noodzakelijk om te bepalen of de onderzoekslocatie deel uitmaakt van
         het functioneel leefgebied van de steenuil;
    •    De houtwal ten zuiden en westen en bomenrijen aan de noordzijde net buiten de
         onderzoekslocatie zijn in principe geschikt als vliegroute voor vleermuizen. De
         houtwallen dienen om die reden vrij te blijven van kunstmatige verlichting. Indien
         dit niet mogelijk is, dient een lichtplan opgesteld te worden die voorgelegd dient
         te worden aan een deskundig ecoloog ter beoordeling;
    •    De werkzaamheden kunnen mogelijk verstorend zijn voor algemene
         grondgebonden zoogdieren en amfibieën. Voor de te verwachten soorten geldt, op
         grond van het provinciale soortenbeleid, bij ruimtelijke ontwikkelingen echter een
         vrijstelling, waardoor geen ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Het is echter
         in het kader van de zorgplicht wel noodzakelijk voldoende zorg te dragen voor de
         aanwezige individuen en al het redelijkerwijs mogelijke dient gedaan te worden
         om het doden en verwonden van individuen te voorkomen.
Gelet op de bevindingen uit de quickscan Wet natuurbescherming aangaande de steenuil
is nadien nader onderzoek verricht naar door Natuurbank Overijssel (zie Bijlage 10 –
Faunascan steenuil). De conclusie vanuit dit nader onderzoek luidt dat het plangebied
geen essentieel foerageergebied van steenuilen vormt. Als gevolg van het ontwikkelen
van een zonnepark wordt de nestplaats van steenuilen niet negatief beïnvloed. Er is
daardoor geen nader onderzoek vereist en een ontheffing is ook niet nodig.
Conclusie
Het aspect ecologie levert geen belemmering op voor het zonnepark mits de houtwallen
vrij blijven van kunstmatige verlichting en het doden/verwonden van individuele
zoogdieren en amfibieën wordt vermeden. Van bomenkap is geen sprake en datzelfde
geldt voor ingrepen aan de sloten. Het plan heeft ten slotte geen negatieve impact op
Natura2000- en/of NNN-gebieden.
4.5 Elektromagnetische straling
Enkel bij de omvormers en de transformatoren van de PV-installatie en het
batterijopslagsysteem zal enige elektromagnetische straling vrijkomen. Vanaf de panelen
tot de omvormers en in de batterijracks zelf is enkel sprake van gelijkstroom waarbij
geen straling vrijkomt. Voor elektromagnetische straling bij hoogspanningsmasten
hanteert de overheid een grens van 0,4 microTesla (µT). De GGD adviseert ook bij
andere bronnen van ELF-Em velden, zoals onderstations en transformatorhuisjes, dit
voorzorgsprincipe te hanteren; vandaar het advies dit voorzorgsprincipe toe te passen bij
de ontwikkeling van een zonnepark. De afstand van een zonnepark tot woningen en
gevoelige bestemmingen dient dusdanig groot te zijn dat de stralingswaarde onder de
0,4 µT blijft (wat bijvoorbeeld voor hoogspanningsleidingen overeenkomt met een
afstand van circa 70 m). De opgewekte straling in het zonnepark blijft hier ver onder.
Bovendien worden alle geleidende systeemcomponenten vereffend en geaard.
                                                                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Conclusie
Het aspect elektromagnetische straling levert geen belemmering op voor het zonnepark
en/of het batterijopslagsysteem.
4.6 Externe veiligheid
Externe veiligheid betreft de veiligheid van mensen in een plangebied in relatie tot de
opslag, het gebruik, de productie en het transport van gevaarlijke stoffen in dan wel
nabij het plangebied, voor zover die activiteiten risico’s voor de bevolking kunnen geven.
De voorgestelde inrichting is geen kwetsbaar object in de zin van het Besluit externe
veiligheid inrichtingen (er zijn geen personen aanwezig), ook worden geen nieuwe
risicobronnen toegevoegd en het meest nabijgelegen kwetsbare object is een basisschool
op hemelsbreed ruim 300 meter afstand. Uit het oogpunt van externe veiligheid zijn dan
ook geen belemmeringen aan de orde. Een uitgewerkte toetsing van het voorziene
batterijopslagsysteem aan de in ontwikkeling zijnde richtlijn PGS 37-1 (publicatiereeks
gevaarlijke stoffen) voor lithiumhoudende energiedragers is te vinden in Bijlage 9.
Conclusie
Het aspect externe veiligheid vormt geen belemmering voor de ontwikkeling en realisatie
van Zonnepark Klein Boekelerveldweg inclusief batterijopslagsysteem.
4.7 Geluid
De Wet geluidhinder (Wgh) vormt een belangrijk juridisch kader voor het Nederlandse
geluidbeleid. Hierin staat dat inzichtelijk moet worden gemaakt welke geluidsbronnen in
het gebied aanwezig zijn en wat de geluidsbelasting is voor woningen en andere
geluidsgevoelige bestemmingen zoals onderwijsgebouwen, ziekenhuizen en
verpleeghuizen. Voor de geluidgevoelige objecten moeten bepaalde grenswaarden in acht
worden genomen.
In de directe omgeving van het zonnepark zijn geen geluidgevoelige bestemmingen
aanwezig. Wel zijn enkele bedrijfspanden nabijgelegen (gasstation Enexis en
hondenpension Het Hoge Boekel, op respectievelijk 65m en 25m afstand van de hekken).
Op ruimere afstand zijn twee woningen gelegen; een (bedrijfs)woning aan de Klein
Boekelerveldweg 2A (op 75m) en de woning aan de Hoge Boekelerweg 260-262 (op
105m).
Voor het zonnepark en het bijbehorende batterijopslagsysteem geldt dat sprake is van
enige geluidsproductie afkomstig van meerdere bronnen die aan de westzijde van het
plangebied worden gepositioneerd, zie Figuur 13.
     1. Het transformatorstation kent een oliegevulde transformator met een verwacht
        brongeluid van omstreeks 56 dB (vermogen 1.000-1.600 kVA); zie Tabel 6. Het
        waargenomen geluid in het veld is geringer, want dit hangt tevens af van de mate
        van belasting van deze trafo en het exacte type (betonnen) behuizing. Het gaat
        sowieso om geluid dat enkel overdag bij invallende zonlicht op de panelen
        geproduceerd wordt. Incidenteel zal nabij de trafo ca. 50 dB waargenomen
        kunnen worden.
                                                                                        31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>   Tabel 6: Gewoonlijke bronvermogens van LS/MS-olietrafo’s (bron: CAHORS).
2. Het zonnepark zal worden voorzien van naar verwachting 8 omvormers van 100
   kW per stuk die onder de rijen zonnepanelen worden geplaatst, aan de westzijde
   van het plangebied. De precieze locatie hangt af van de kabel-engineering die kort
   voor de realisatie gemaakt zal worden door de aannemer. De omvormers
   produceren volgens de opgave van de fabrikant ten hoogste 65 dB bij maximale
   koeling/ventilatie; zie Tabel 7. Net als voor de transformator geldt dat dit geluid
   enkel overdag bij veel zonneschijn wordt geproduceerd.
   Tabel 7: Noise levels per omvormertype incl. de voorziene 100KTL (bron: Huawei)
                                                                                       32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    3. Het batterijopslagsysteem maakt gebruik van koelers en omvormers die voor
        geluidproductie zorgen. Net als bij de transformator geldt dat de behuizing het
        brongeluid dempt. In tegenstelling tot de omvormers en de transformator kan de
        batterij ook ’s avonds en in de nachtelijke uren op vol vermogen actief zijn. De
        fabrikant heeft aangegeven dat de geluidproductie op 1m afstand van het
        opslagsysteem 74 dB is op basis van in de praktijk gemeten waarden (op 20%
        van de capaciteit is dit 62 dB). Op 5 meter afstand is het geluidniveau 58 dB op
        vol vermogen.
Waar het trafostation in het hekwerk verwerkt wordt, zullen de omvormers en het EOS
enkele meters binnen de hekken gesitueerd zijn, waardoor de afstanden tussen deze
geluidsbronnen en de geluidsgevoelige objecten in de omgeving nog wat ruimer zijn dan
de voorgenoemde afstanden tot (de rand van) het plangebied; zie ook Figuur 13.
Figuur 13: Geluidsbronnen binnen plangebied.
De waarneembaarheid van het vrijkomende geluid is nihil voor omwonenden en
gebruikers van de openbare ruimte in de buurt, gelet op de eerdergenoemde afstanden
en in ogenschouw nemend dat bij het naastgelegen hondenpension in de huidige situatie
(blaf)geluid in de buitenlucht kan vrijkomen met ruim hogere bronvermogens.
Op basis van de VNG-publicatie 'Bedrijven en Milieuzonering' (2009) moet worden
beoordeeld of de in het plangebied te realiseren activiteiten een belemmering betekenen
of van invloed zijn op gevoelige functies, zoals wonen, in of in de omgeving van het
plangebied. In de VNG-publicatie wordt een zonnepark en/of een EOS niet als aparte
categorie aangehaald. Het is gebruikelijk de aansluiting te zoeken met de activiteit
“elektriciteitsdistributiebedrijven met een transformatorvermogen tot 10 MVA”. Voor wat
betreft het aspect geluid wordt een richtafstand 30 meter voor een omvormer met een
vermogen < 10 MVA opgevoerd. Deze afstand hoort bij het omgevingstype rustige
woonwijk en rustig buitengebied. De omgeving van het zonnepark is te omschrijven als
een rustige woonwijk dan wel een rustig buitengebied. De geluidsgevoelige woningen zijn
ten opzichte van het batterijopslagsysteem en de transformator van het zonnepark op
veel ruimere afstand gelegen van de geluidsbronnen (≥ 75 meter). Op dergelijke
afstanden zal geluidhinder van de omvormers, de transformator en/of de batterijopslag
niet aan de orde zijn.
Conclusie
Het aspect geluid vormt geen belemmering voor de ontwikkeling en realisatie van
Zonnepark Klein Boekelerveldweg inclusief batterijopslagsysteem.
                                                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>4.8 Leidingen
Aan de noordzijde van perceel LNK00-E-6246 lopen drie ondergrondse leidingen: een
stroomkabel van Enexis (middenspanning), een hogedrukgasleiding van Enexis (8 bar)
en een waterleiding (transportleiding 250 PVC-O) van Vitens; zie Figuur 14.
Uit Figuur 15 en de Inpassingstekening (Bijlage 2) kan worden afgeleid dat in het
projectontwerp ruime afstand tot aan deze leidingen wordt aangehouden; dit geldt zowel
voor het hekwerk als de zonnepanelen zelf. De afstand hekwerk-leiding varieert tussen
de ca. 5 en 9 meter. De afstand tussen de leidingen en de zonnepanelen is nog ruimer en
varieert tussen de 9 en 12 meter.
De voorziene beplanting tussen leidingen en hekwerk aan de noordzijde zal zonder
(diep)wortelende bomen worden ingericht als struweelhaag zonder boomvormers
(meidoorn, hazelaar, vuilboom, sleedoorn, vogelkers, hondsroos); zie ook Bijlage 1.
Figuur 14: Kaart KLIC-melding plangebied.
Figuur 15: Duiding variërende afstanden tussen hekwerk/panelen en leidingen Enexis.
Het inpassingsplan is op aanwijzing van de gemeente Enschede aan zowel Enexis als
Vitens voorgelegd ter beoordeling, gezien de situering van het zonnepark binnen 15
meter van de hartlijnen van de leidingen. Vitens heeft aangegeven weliswaar
belanghebbende te zijn, maar geen extra maatregelen noodzakelijk te achten naast de
gewoonlijke richtlijnen ter preventie van graafschade, zoals gepubliceerd op
                                                                                      34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>https://www.vitens.nl/zakelijk/graafschade. Het inpassingsplan conflicteert verder niet
met de door Vitens aangegeven minimale benodigde afstanden tot de loop van de
waterleiding (geen palen/staven/palen binnen 0,5m van de buitenzijde van de leiding).
Enexis heeft, evenals Vitens, desgevraagd aangegeven dat het projectvoornemen zonder
problemen en/of aanpassingen uitgevoerd zou kunnen worden, gelet op de ruime
afstanden tot haar leidingen.
Voor de netinpassing geldt dat deze gerealiseerd wordt via een knip+verbinding in/met
het bestaande 10-kV-netvlak van Enexis. Dit netvlak loopt door de Klein
Boekelerveldweg. Figuur 16 duidt het zeer korte kabeltracé dat Enexis zal aanleggen voor
het project, direct bij de projectlocatie dus; zie ook de AERIUS-calculatie die als Bijlage
3B is toegevoegd aan deze Ruimtelijke Onderbouwing.
Figuur 16: Tracéschets voedingskabel (oranje) voor netaansluiting Enexis.
Conclusie
Het aspect leidingen vormt een aandachtspunt, maar geen belemmering voor de
realisatie van Zonnepark Klein Boekelerveldweg inclusief batterijopslagsysteem.
Aangezien de KLIC-melding een geldigheid heeft van 20 dagen, zal deze voorafgaand aan
de aanvang van de bouw van het project opnieuw gedaan worden.
4.9 Luchtkwaliteit
Het wettelijk kader met betrekking tot de luchtkwaliteit is sinds 2007 vastgelegd in
hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer (Wm) en in de algemene maatregel van bestuur:
‘Niet in betekenende mate bijdragen’ (Besluit NIBM) en de ministeriële regeling NIBM
(Regeling NIBM). In titel 5.2 van de Wm is het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) geregeld. Voor projecten die niet (veel) bijdragen aan
luchtverontreiniging, hoeft geen onderzoek te worden gedaan naar de luchtkwaliteit.
Een zonnepark kent evenals het batterijopslagsysteem geen emissies en heeft, met
uitzondering van incidenteel verkeer in verband met bouw- en
onderhoudswerkzaamheden, geen verkeersaantrekkende werking. Het project kan dus
worden gezien als een NIBM-project. Nader onderzoek naar de luchtkwaliteit kan
hierdoor achterwege blijven.
Conclusie
Het aspect luchtkwaliteit vormt geen belemmering voor de ontwikkeling en realisatie van
Zonnepark Klein Boekelerveldweg inclusief batterijopslagsysteem.
                                                                                            35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>4.10 Milieueffectrapportage
Het Besluit milieueffectrapportage geeft activiteiten en gevallen aan die leiden tot de
plicht een milieueffectrapport op te stellen. In bijlage C en D van het Besluit m.e.r. is
aangegeven welke activiteiten in het kader van het bestemmingsplan m.e.r.-plichtig,
project-m.e.r.-plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig zijn.
Ook gelden verplichtingen wanneer een voorgenomen project valt onder de genoemde
activiteiten, maar niet onder de drempelwaarden. Voor projecten of activiteiten die
beneden de drempelwaarden vallen, moet een toets worden uitgevoerd of belangrijke
nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Voor deze toets wordt de term
vormvrije m.e.r.-beoordeling gehanteerd.
Het project waar deze Ruimtelijke Onderbouwing voor is geschreven maakt een
functiewijziging naar een zonnepark mogelijk. De voorgenomen ontwikkeling is niet in de
C- of D-lijst van het Besluit m.e.r. opgenomen. Het zonnepark betreft bijvoorbeeld geen
landinrichtingsproject (D9). De ontwikkeling van een zonnepark valt pas onder deze
categorie als deze onderdeel uitmaakt van een groter landinrichtingsproject (het project
dient een voldoende substantieel karakter te hebben). Ook valt het project niet onder
categorie D22.1; hiervan is sprake bij de oprichting, wijziging of uitbreiding van een
industriële installatie bestemd voor de productie van elektriciteit, stoom en warm water.
Het zonnepark wekt alleen energie op, geen stoom en warm water. Ook categorie D11.2
is niet van toepassing, aangezien het geen stedelijk ontwikkelingsproject betreft en het
zonnepark een relatief beperkt oppervlak beslaat.
Voor de volledigheid verwijzen wij naar de uitspraak van de rechtbank Overijssel van 19
september 2018 en zaaknummer 18/689, waarin bevestigd wordt dat een vergelijkbaar
project niet valt binnen de categorie D van het Besluit m.e.r. en er geen beoordeling
nodig is. Deze uitspraak is op 14 augustus 2019 bevestigd door de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State en na te zien onder het zaaknummer
2019:2770.
Conclusie
Voor het voorgenomen plan is geen m.e.r.-beoordeling of vormvrije m.e.r. benodigd. Het
zonnepark valt niet onder het Besluit milieueffectrapportage.
4.11 Milieuzonering
Zowel de ruimtelijke ordening als het milieubeleid stellen zich ten doel een goede
kwaliteit van het leefmilieu te handhaven en te bevorderen. Dit gebeurt onder meer door
milieuzonering. Onder milieuzonering verstaan we het aanbrengen van een voldoende
ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende bedrijven of inrichtingen enerzijds en
milieugevoelige functies als wonen en recreëren anderzijds. De ruimtelijke scheiding
bestaat doorgaans uit het aanhouden van een bepaalde afstand tussen milieubelastende
en milieugevoelige functies. Die onderlinge afstand moet groter zijn naarmate de
milieubelastende functie het milieu sterker belast. Milieuzonering heeft twee doelen:
    1. het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij woningen en
        andere gevoelige functies;
    2. het bieden van voldoende zekerheid aan bedrijven dat zij hun activiteiten
        duurzaam onder aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen.
Voor het bepalen van de aan te houden afstanden wordt gewoonlijk de VNG-uitgave
“Bedrijven en Milieuzonering” uit 2009 gehanteerd, waarin richtafstanden voor de
ruimtelijk relevante milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar zijn opgenomen.
                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>De ontwikkeling van de zonneweide(s) incl. batterijopslag levert geen hinder of gevaar
op voor omliggende gevoelige functies. Wel worden transformators en omvormers
geplaatst, zowel voor het PV-systeem als voor de batterijopslag. In de VNG-uitgave
“Bedrijven en milieuzonering” valt dit onder de activiteit “elektriciteitsdistributiebedrijven
met transformatorvermogen < 10 MVA”. De grootste richtafstand is die van geluid en
bedraagt 30 meter. In dit plan liggen de dichtstbijzijnde woningen op een ruim grotere
afstand (75/105 meter), zie paragraaf 4.7 Geluid. Hiermee wordt voldaan aan de
richtafstanden.
Conclusie
Het aspect milieuzonering vormt geen belemmering voor de ontwikkeling en realisatie
van de zonneweide incl. batterijopslag.
4.12 Niet-gesprongen explosieven
De ruimtelijke ordening en het milieubeleid stellen zich ten doel goede kwaliteit van het
leefmilieu te handhaven en te bevorderen.
Als gevolg van gevechtshandelingen uit het verleden kunnen conventionele explosieven
in het plangebied zijn achtergebleven. Bij het spontaan aantreffen van conventionele
explosieven uit de Tweede Wereldoorlog ontstaat mogelijk een verhoogd veiligheidsrisico.
Onbedoelde detonaties kunnen bij de uitvoering van werkzaamheden in het ergste geval
leiden tot dodelijk letsel en zware schade aan materieel en omgeving. Spontane vondsten
van conventionele explosieven kunnen daarnaast resulteren in kosten bij de
uitvoeringswerkzaamheden waardoor het plan mogelijk financieel niet uitvoerbaar is.
Aan de hand van de huidige risicokaart voor explosieven ligt het betreffende perceel
(LNK00-E-6246) in onverdacht gebied, zoals Figuur 17 uitwijst.
Figuur 17: Ligging plangebied op de gemeentelijke risicokaart voor explosieven.
Conclusie
Het aspect niet-gesprongen explosieven vormt geen belemmering voor de ontwikkeling
en realisatie van de zonneweide incl. batterijopslag. De locatie is onverdacht.
                                                                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4.13 Verkeer en parkeren
In de bouwperiode van naar verwachting drie maanden zal periodiek vracht-
/bouwverkeer via de Klein Boekelerveldweg rijden. Geschat wordt dat tijdens de
bouwpiek (twee maanden) dagelijks enkele vrachtwagenladingen naar het bouwterrein
komen en diverse personenwagens van de installatieploegen. Mogelijk leidt dit in zeer
beperkte mate tot tijdelijke verkeers- of geluidsoverlast voor omwonenden.
Voor de aansluiting van het zonnepark op het openbare elektriciteitsnetwerk zal
netbeheerder Enexis een aparte stroomkabel moeten trekken naar het perceel vanuit de
Klein Boekelerveldweg. Hiervoor zal klein graafmaterieel worden ingezet, en deze
werkzaamheden zullen lokaal mogelijk beperkte verkeershinder opleveren.
Het zonnepark is na oplevering een beveiligde energiecentrale. Dat betekent dat er geen
vrije toegang is voor het publiek en dat toegang voor onderhoud, begrazing en eventuele
rondleidingen strikt geregeld zal zijn. Het aantal verkeersbewegingen in de omgeving
neemt niet significant toe.
Conclusie
Het aspect verkeer/parkeren vormt geen belemmering voor de ontwikkeling en realisatie
van Zonnepark Klein Boekelerveldweg incl. batterijopslag.
4.14 Water
In het kader van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Besluit ruimtelijke ordening
(Bro) is een watertoets verplicht bij gemeentelijke bestemmingsplannen en
projectafwijkingsbesluiten. De watertoets is een procesinstrument, waarbij het
waterschap en de initiatiefnemer onderlinge afstemming zoeken. In Bijlage 6 is de
watertoets te vinden.
In het kader van dit project worden geen wooneenheden gerealiseerd en er is geen
hemelwateropvang. De panelen en de constructie worden uitgevoerd met materialen die
geen afvalstoffen afscheiden (niet-uitlogend). Bovendien komt geen afvalwater vrij, ook
niet tijdens het bouwproces. De projectlocatie wordt ook niet afgegraven.
De beantwoording van de vragen uit de watertoets heeft ertoe geleid dat de korte
procedure van de watertoets is toegepast. De bestemming en grootte van het plan
hebben geringe invloed op de waterhuishouding. De procedure in het kader van de
watertoets is goed doorlopen. Waterschap Vechtstromen geeft een positief wateradvies.
Conclusie
Het plan heeft geen schadelijke gevolgen voor de waterkwaliteit en ecologie, aangezien
de bestaande greppels ongemoeid worden gelaten. De bestemming en de grootte van het
plan hebben geen relevante invloed op de waterhuishouding, wat tot een positief advies
van waterschap Vechtstromen heeft geleid.
                                                                                       38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>5. Uitvoerbaarheid
5.1 Algemeen
Conform artikel 3.1.6 van het Bro dient bij het opstellen van een bestemmingsplan dan
wel ruimtelijke onderbouwing onderzoek te worden ingesteld naar de uitvoerbaarheid van
het plan. Bij de uitvoering van een project kan in zijn algemeenheid onderscheid worden
gemaakt tussen de economische uitvoerbaarheid en de maatschappelijke
uitvoerbaarheid.
Bij het eerste gaat het om de kosten en andere economische aspecten die met de
verwezenlijking van het plan samenhangen. Ook is in de Wet ruimtelijke ordening (Wro)
geregeld dat in het kader van een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning voor
bepaalde bouwplannen de grondexploitatieregeling van toepassing is. Bij het tweede gaat
het erom hoe de verwezenlijking door de maatschappij (overheid en burgers samen)
wordt gedragen.
5.2 Economische uitvoerbaarheid
In artikel 6.12, lid 1 Wro is bepaald dat de gemeenteraad naar aanleiding van een
omgevingsvergunning moet besluiten al dan niet een exploitatieplan vast te stellen. In
artikel 6.12, lid 2 is echter opgenomen dat de gemeenteraad kan besluiten geen
exploitatieplan vast te stellen, wanneer het verhaal van kosten van de grondexploitatie
over de in de vergunning begrepen gronden anderszins verzekerd is.
Voorliggend project betreft een particulier initiatief dat op particuliere gronden
plaatsvindt. Met initiatief zijn geen kosten voor de gemeente gemoeid, anders dan kosten
die op basis van de gemeentelijke legesverordening in rekening zullen worden gebracht.
Het verhaal van kosten is daarmee anderszins verzekerd, waarmee het opstellen van een
exploitatieplan achterwege kan blijven.
5.3 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
In het kader van de planontwikkeling is uitvoerig gesproken met omwonenden van het
zonnepark en andere belanghebbenden. Details hierover zijn te vinden in Bijlage 7 en 8,
waarin zowel de procesparticipatie rond het initiatief als de financiële participatie aan de
orde komt.
De onderhavige ruimtelijke onderbouwing wordt conform de procedure die voor het
verkrijgen van de vereiste omgevingsvergunning moet worden doorlopen ter inzage
gelegd. Gedurende die termijn kan eenieder reageren op het planvoornemen en zijn
zienswijze geven en later eventueel bezwaar en vervolgens beroep instellen.
De maatschappelijke uitvoerbaarheid is hiermee gewaarborgd.
                                                                                           39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>6. Conclusies
In de voorgaande hoofdstukken is de realisatie besproken van een nieuw zonnepark incl.
batterijopslag in een plangebied met een omvang van circa 1,75 hectare op grond aan de
Klein Boekelerveldweg in Enschede.
De ontwikkeling voorziet in de plaatsing van een zonnepark met batterijopslag op
gronden die in het bestemmingsplan zijn aangemerkt met bestemming ‘Agrarisch -
Stadsrandzone’. Met de realisatie van het zonnepark wordt voorzien in de productie en
opslag van hernieuwbare energie. In voorliggende ruimtelijke onderbouwing is een toets
naar relevante beleids-, milieu- en omgevingsaspecten uitgevoerd.
Uit de toetsing aan de verschillende milieu- en haalbaarheidsaspecten blijkt dat voldaan
wordt aan de wet- en regelgeving voor wat betreft de diverse aspecten en dat geen
nadelige effecten te verwachten zijn op de bestaande situatie in en in de omgeving van
het projectgebied.
                                                                                        40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlagen
Bijlage 1:  Inpassingsplan en beheerplan
Bijlage 2:  Inpassingstekening
Bijlage 3:  AERIUS-calculatie realisatiefase
Bijlage 4:  AERIUS-calculatie exploitatiefase
Bijlage 5:  Rapport Quickscan Wet natuurbescherming
Bijlage 6:  Watertoets
Bijlage 7:  Communicatie- en participatieplan
Bijlage 8:  Plan voor financiële participatie
Bijlage 9:  Toetsing PGS-37-1 EOS Enschede
Bijlage 10: Faunascan steenuil Klein Boekelerveldweg
Update november 2023
Bijlage 1B: Inpassingsplan en beheerplan
Bijlage 2B: Inpassingstekening
Bijlage 3B: AERIUS-calculatie realisatiefase
Bijlage 4B: AERIUS-calculatie exploitatiefase
Bijlage 9B: Toetsing PGS-37-1 EOS Enschede
                                                     41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>