<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Voorlopig beëindigingsplan
Zonnepark Klein Boekelerveldweg Enschede
November 2023
Aanleiding
Gemeente Enschede heeft Vrijopnaam verzocht te verduidelijken op welke
wijze het zonneveld aan de Klein Boekelerveldweg na 25 exploitatiejaren
wordt ontmanteld, inclusief een beschouwing op de mate van zekerheid
omtrent de hiervoor benodigde financiële middelen.
In dit plan gaat Vrijopnaam als initiatiefnemer achtereenvolgens in op de
volgende vier onderwerpen:
     1.  hoe de grond in oorspronkelijke staat kunnen worden gebracht;
     2.  de verwachte kosten en opbrengsten;
     3.  wat er met materialen wordt gedaan (recycling);
     4.  wat er met de onder- en bovengrondse infrastructuur wordt gedaan;
     5.  wat er met de landschappelijk inpassing wordt gedaan.
1. Grond in oorspronkelijke staat
Uitgangspunt is dat de grond na 25 exploitatiejaren wordt teruggebracht
in oorspronkelijke staat, oftewel: in de vorm van agrarisch grasland. Dit is
in de eerste plaats geborgd door middel van de huurovereenkomst tussen
Vrijopnaam en de landeigenaar. Hierbij merken we op dat de Afdeling
bestuursrechtspraak stelt dat het “feitelijk mogelijk en aannemelijk” is dat
een zonnepark zonder onomkeerbare gevolgen kan worden verwijderd1.
De panelen worden van de tafels gehaald, de omvormers worden van de
stellages verwijderd, alle bekabeling wordt verzameld en de geramde
draagframes worden uit de grond getrokken. De materialen worden van
de projectlocatie getransporteerd naar de verwerkers van de
grondstoffen; zie paragraaf 3. De transformator incl. behuizing kent na 25
jaar nog een resterende levensduur van diverse decennia en zal derhalve
nog elders nuttig ingezet kunnen worden. Het EOS kan als geheel worden
weggetakeld en ter recycling worden aangeboden (zie paragraaf 3).
Gelet op huidige en toekomstige ontwikkelingen is het evenwel de vraag
of de oorspronkelijke staat na 25 exploitatiejaren nog wenselijk is, omdat
er mogelijk nieuwe kansen zijn voor beter benutten van de grond binnen
de agrarische bestemming. Vrijopnaam stelt om die reden voor om 20
jaar na vergunningverlening te evalueren en gedetailleerd(er) te bepalen
hoe de gronden in oorspronkelijke staat zullen worden teruggebracht. Dit
biedt de mogelijkheid de op dat moment actuele inzichten en best
beschikbare technieken in ogenschouw te nemen.
1
  ECLI:NL:RVS:2018:3265, ABRvS 10 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>De afspraak om na twintig jaar te evalueren en een gedetailleerd
beëindigingsplan op te stellen, kan worden geborgd door dit als
voorwaarde op te nemen in de omgevingsvergunning.
2. Verwachte kosten en opbrengsten
Kabels kennen na 25 jaar een economische waarde (koperschroot of
aluminiumschroot) en Vrijopnaam zal deze ook zoveel als mogelijk
verwijderen. Ten aanzien van de draagframes geldt eveneens dat deze
een economische waarde vertegenwoordigen (hergebruik of aluminium
schroot). In business cases van zonneparken in Nederland met een
vergelijkbare looptijd wordt doorgaans de aanname gehanteerd dat de
verwijdering van kabels, panelen, elektronica en stellages kostenneutraal
kan plaatsvinden (kosten en opbrengsten beide rond de € 5,50 per kWp
vermogen oftewel ca. € 8.700 in totaal voor het zonnepark). Vrijopnaam
stelt voor om in de evaluatie na 20 jaar met de kennis van dat moment
vast te stellen of een financiële reservering vanuit de te genereren
kasstromen in jaar 20 t/m 25 van de exploitatie zinvol en noodzakelijk is.
3. Recycling materialen
Fabrikanten en importeurs van zonne-energieproducten zijn wettelijk
verplicht te voldoen aan de richtlijn Afgedankt Elektrisch en Elektronisch
Afval (AEEA). Door de AEEA-wetgeving zijn bedrijven die zonnepanelen en
omvormers op de Nederlandse markt brengen sinds februari 2014
verantwoordelijk voor de inname en verwerking van deze producten aan
het einde van hun levensduur. De AEEA-wetgeving ziet iedereen die
zonnepanelen of omvormers op de Nederlandse markt brengt als
‘producent’.
Vrijopnaam maakt enkel gebruik van leveranciers/installateurs die de
AEEA-richtlijnen naleven en zijn aangesloten bij een collectief, zoals
Stichting OPEN/Stichting Zonne-energie Recycling Nederland of PV CYCLE.
Hiermee wordt gewaarborgd dat, ook bij een faillissement, zowel de
inzameling als de recycling van zonnepanelen en omvormers is
georganiseerd (en gefinancierd). Met betrekking tot de panelen en
omvormers is dus sprake van een financiële borgstelling.
Zonnepanelen op basis van silicium zonnecellen zoals voorzien in
Zonnepark Klein Boekelerveldweg in Enschede zijn goed te recyclen
dankzij thermische, mechanische en chemische scheidingsmethodes,
waarbij recyclingpercentages van 96% worden gehaald2. De herwonnen
materialen worden teruggebracht in de kringloop van verschillende
industriële sectoren; zo wordt glas opnieuw gebruikt in de glasindustrie,
de frames in een aluminiumraffinaderij en plastic als brandstof in
cementfabrieken.
2
  h=ps://www.tudelF.nl/delF-integraal/arLcles/hoe-circulair-is-een-zonnepaneel/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Wat het EOS betreft bereiken lithiumijzerfosfaat-cellen (LFP) het einde van
de levensduur (EoL) wanneer de capaciteit is afgenomen tot 60-70% van
de oorspronkelijke waarde. Zowel empirische gegevens als officiële
testrapporten van fabrikanten duiden erop dat dit punt na meer dan 8.000
cycli wordt bereikt. Op basis van gemodelleerde inzet van het
energieopslagsysteem (EOS) wordt een levensduur van 15-20 jaar
verwacht.
Conform de recent aangenomen Europese wetgeving (2023/1542, zie
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj) dient recycling uiterlijk
op 31 december 2031 de volgende minimale materiaalhersteldoelen te
behalen (gezien de LFP-cellen zijn voor het EOS in Enschede enkel de
waarden voor koper en lithium relevant):
(a) 95% voor kobalt;
(b) 95% voor koper;
(c) 95% voor lood;
(d) 80% voor lithium;
(e) 95% voor nikkel.
Gezien deze wetgeving zal Vrijopnaam ervoor zorgen dat de
herstelpercentages bij het bereiken van het EoL van het EOS minimaal
deze vastgestelde doelen zullen zijn.
4. Onder- en bovengrondse infrastructuur
De bovengrondse infrastructuur blijft in het geval van Zonnepark Klein
Boekelerveldweg beperkt tot DC-bekabeling en draadgoten die eenvoudig
kunnen worden weggenomen en ter verwerking/recycling kunnen worden
aangeboden.
Ook de aan te brengen verharding tussen de poorten in het hekwerk kan
indien gewenst en benodigd worden verwijderd. Voor de ondergrondse
kabels tussen omvormers en trafohuis enerzijds (1) en tussen trafohuis en
10-kV-net Enexis anderzijds (2) geldt hetzelfde.
5. Landschappelijke inpassing
De zomereiken en de houtsingel die aan de noordzijde van het plangebied
zijn opgericht om het zonnepark en toebehoren aan het zicht te
onttrekken, kunnen na het verwijderen van de zonne-energie-installatie
gewoon blijven staan. Indien de grondeigenaar, de gemeente en/of
omwonenden (gezamenlijk) de voorkeur geven aan verwijdering van dit
groen, dan is dat uiteraard ook mogelijk waarbij het groen ter plekke kan
worden versnipperd en vervolgens kan worden afgevoerd bij de
gemeentelijke milieustraat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>