<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Agendaformulier B&W-vergadering 1 oktober 2024
 Portefeuillehouder                             Jeroen Diepemaat Agendaletter C



 Onderwerp                                      Huisvesting culturele instellingen

 Openbaar                                       Openbaar: ja, vanaf 3 oktober
                                                12.00
 Organisatieonderdeel (cluster                  Cluster Strategie & Beleid Fysiek                Corsanummer:           2400026076
 of afdeling)
 Schrijver                                      M van Engelen                                    Casenummer             BV24000341
 Urgentie
 Raadsbesluit nodig                             Ja
 Raad informeren                                Nee


 Mee geadviseerd door                         Mirjam Berning (CEC), Clemens Mos, Andre Kransen (P&C), Nihad
                                              Mesevic, Frank Slutter (VBE), Werner Gerritsen, Anke Olthuis, Shauny
                                              Plettenburg, Melvin Bos (GPO), Bart de Jong (EZ), Harriet Wilbrink (JZ),

 Advies gemeentesecretaris                    Aan het voorstel is een CS advies gevoegd. Dit bij uw overwegingen
                                              betrekken.


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Conceptbesluit
Na de financiële afhandeling Huiskamer van de Stad is het proces huisvesting culturele instellingen gestart.
Begin september hebben de initiatiefnemers van de Bibliotheek, het Warenhuis en het Muziekkwartier hun
huisvestingsplannen ingediend. Wij stellen u voor om om op basis van deze plannen het volgende voor te
leggen aan de raad:

     1. Ten aanzien van de huisvestingsplannen van de Bibliotheek te besluiten:
           a. Niet in te stemmen met de plannen van de Bibliotheek;
           b. De Bibliotheek te vragen de plannen voor de locatie Pijpenstraat bij te stellen zodat deze:
                    • Passen binnen het financiële kader zoals meegegeven en
                    • Passen binnen de gemeentelijke begroting
                    • Een antwoord geven op de vraag hoe de plannen voor centrale vestiging bijdragen
                        aan het totaalplan van een toekomstbestendige Bibliotheek
           c. Het College opdracht te geven de aangepaste plannen in een nieuw voorstel ter
               goedkeuring voor te leggen aan de raad;
     2. Ten aanzien van de huisvestingsplannen van Concordia en Sonnevanck (het plan Het Warenhuis):
           a. Kennis te nemen van de plannen van Het Warenhuis
           b. Kennis te nemen van de inspanningen van het college om de plannen voor Het Warenhuis
               te realiseren, onder de voorwaarde van een incidentele bijdrage van € 3.000.000,-- uit de
               investeringsagenda en € 195.000,-- structureel voor de stijging van de exploitatielasten van
               Concordia en Sonnevanck
           c. Kennis te nemen van de conclusie van het College dat de uitkomst van de onderhandeling is
               dat er nog een incidenteel tekort van € 2.026.995,-- is, waarmee de realisatie van het
               Warenhuis niet haalbaar lijkt.



pag. 1                                                                    casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    3. Ten aanzien van de huisvestingsplannen van De Schouwburg, Metropool en Kaliber (het plan Het
       Muziekkwartier) te besluiten:
          a. In principe in te stemmen met het plan Het Muziekkwartier;
          b. Bij goedkeuring van de definitieve plannen een krediet ter beschikking te stellen van €
              9.130.515,--;
          c. Bij goedkeuring van de definitieve plannen een incidentele bijdrage van € 801.000,--
              beschikbaar te stellen, en deze ten laste te brengen van de bestemmingsreserve
              Aanpassing entree Muziekkwartier;
          d. Bij goedkeuring van de definitieve plannen vanaf het jaar 2027 een structurele bijdrage van
              € 312.000,-- te doen en deze ten laste te brengen van het budget Huisvesting culturele
              instellingen;
          e. Bij goedkeuring van de definitieve plannen een bedrag van € 265.000,-- beschikbaar stellen
              voor het aanpassen van het Wilminkplein en deze ten laste te brengen van de
              bestemmingsreserve Aanpassing entree Muziekkwartier
          f. Het College opdracht te geven de bovenstaande opdracht met de drie culturele instellingen
              verder uit te werken en het definitieve plan en nadere afspraken ter goedkeuring voor te
              leggen aan de raad.

In aanvulling op het voorstel aan de raad de volgende besluiten te nemen:

    4. Een incidentele subsidie te verstrekken van € 240.000,-- aan de Twentse Schouwburg voor de
       periode 2025 en 2026 om de extra dagprogrammering in het Muziekkwartier te bekostigen ter
       voorbereiding op de realisatie van de plannen voor het Muziekkwartier en dit te dekken uit product
       Cultuur Evenementen en Citymarketing
    5. Deze subsidie onder voorbehoud te verstrekken in afwachting van een positief besluit van de raad
       over het voorstel huisvesting culturele instellingen
    6. De opdrachtgever Cultuur Evenementen en Citymarketing te mandateren voor de beschikking.

Publieksvriendelijke samenvatting
Het college stelt de raad voor om in te stemmen met de plannen voor Muziekkwartier, de Bibliotheek te
vragen om hun plannen verder uit te werken en kennis te nemen van de uitkomst van het onderzoek naar de
haalbaarheid van het Warenhuis. De plannen voor het Muziekkwartier dragen bij aan stedelijke
ontwikkelingen als Centrumkwadraat (en daarmee de ontwikkeling van de Spoorzone Hengelo Enschede)
en Boulevardkwartier. Een divers aanbod van culturele voorzieningen is voor talent een belangrijke reden
om hier te gaan wonen en hier te blijven. Het college erkent het belang voor de ontwikkeling van het
Warenhuis, maar ziet ondanks een bod voor een incidentele en structurele bijdrage vooralsnog geen
mogelijkheden om te komen tot een sluitende businesscase.

De Bibliotheek geeft in haar plan aan dat zij kiest voor de locatie Pijpenstraat. Het college volgt deze keuze.
Dit past binnen het beleidskader gesubsidieerde instellingen. Het college gaat niet over de plek waar de
Bibliotheek gehuisvest is. Het huisvestingsplan dat de Bibliotheek heeft ingediend voldoet niet aan het
financiële uitgangspunt zoals met de raad afgesproken en vraagt extra middelen. Op basis van de gegevens
die de Bibliotheek heeft aangeleverd, is het niet mogelijk om een onderbouwd advies te geven en een goede
analyse te maken van de risico’s wanneer de keuze wordt gemaakt de plannen uit te voeren. Daarom is het
voorstel om de Bibliotheek nogmaals te verzoeken een plan te ontwikkelen dat past binnen de financiële
kaders zoals die er nu anno 2024 liggen.

 B&W besluit dd.               (In te vullen na de vergadering door loco-gemeentesecretaris)




Inleiding en voorgeschiedenis

pag. 2                                                       casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>In de zomernota 2023 heeft de raad € 400.000,-- structureel beschikbaar gesteld voor het project Huiskamer
van de Stad. Op 22 september 2023 heeft het college het voorstel Realisatie Huiskamer van de Stad
ingetrokken. Dit besluit leidde tot het stopzetten van het project Huiskamer van de Stad.

De raad heeft op 4 maart 2024 met het besluit over het raadsvoorstel Financiële afhandeling Huiskamer van
de Stad. een besluit genomen over de wijze waarop het eindigen van het project Huiskamer van de Stad
financieel werd afgerond. met het besluit over het raadsvoorstel Financiële afhandeling Huiskamer van de
Stad. In dit voorstel heeft de raad besloten om de € 400.000,-- structureel beschikbaar te houden voor de
huisvestingsvraagstukken van culturele instellingen.

Op 11 maart 2024 heeft de kamer Sociaal ingestemd met de memo Proces Huisvesting culturele
instellingen. Op 27 mei is in de kamer Sociaal een tweede memo over het proces Huisvesting culturele
instellingen besproken. In deze memo zijn de uitgangspunten en kaders meegegeven aan de culturele
instellingen voor het uitwerken van hun plannen.

Dit raadsvoorstel is stap 3 in dit proces.

Aanvullend op dit procesvoorstel heeft de raad op 15 juli de motie Warenhuis aangenomen. Met deze motie
heeft de raad het college opgedragen om:.
   • Voor de begroting 2025-2028 naar middelen te zoeken voor het matchen van de impulssubsidie voor
        het Stadsblok;
   • in gesprek te gaan met de Bibliotheek over aansluiten bij het Warenhuis en dit scenario toe te
        voegen aan de uit te werken scenario’s van de huisvestingsplannen.
   • De subsidie aan de Bibliotheek maximaal afhankelijk te maken van de locatie van de hoofdvestiging
        van de Bibliotheek in Enschede. Het uitgangspunt is daarbij dat verhuizing naar het Warenhuis
        betekent dat het budget toereikend blijft en bij blijvende vestiging op de huidige op locatie
        teruggebracht wordt tot het wettelijk minimum;

Uitvoering motie Warenhuis
Het college onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de impulssubsidie voor het Stadsblok- en Korte
Hengelosestraat te matchen. Het college verzocht de Bibliotheek om het scenario Warenhuis te
onderzoeken en te verwerken in hun plan. Gelijktijdig onderzocht het college welke mogelijkheden er zijn om
de subsidie aan de Bibliotheek maximaal afhankelijk te maken van de locatie van de hoofdvestiging. De
uitkomst hiervan vindt u onder het kopje Alternatieven.

Panden Oude Markt, Langestraat en Walstraat
Aanvullend op de huisvestingsplannen heeft de raad het college verzocht om tegelijk met de plannen
inzichtelijk te maken wat er met de panden Oude Markt, Langestraat en Walstraat gebeurt, als Concordia
vertrekt naar het Warenhuis. Onder het kopje Alternatieven vindt u wat er gebeurt met de panden wanneer
Concordia vertrekt naar het Warenhuis.

Toetsing plannen
De drie initiatieven Bibliotheek, Warenhuis en Muziekkwartier hebben tijdig hun plannen ingediend. De
plannen zijn getoetst aan inhoudelijke en financiële uitgangspunten zoals vastgelegd in de memo die op 27
mei 2024 in de kamer Sociaal is besproken. De toetsing is gedaan door een interdisciplinair team
samengesteld uit de afdelingen Gebieds- en projectontwikkeling, Vastgoed en Facilitairbedrijf, Planning en
Control, en Cultuur, Evenementen en Citymarketing. Op basis van deze toetsing legt het college dit voorstel
aan u voor.

Uitkomst toetsing plannen Bibliotheek
De Bibliotheek is voor de gemeente een instelling van grote maatschappelijk waarde. De toekomstige
wettelijke zorgplicht voor gemeenten, bevestigt en versterkt deze waarde. Het is in het belang van onze
inwoners dat er een robuuste toekomstbestendige bibliotheekvoorziening met een centrale huisvesting in
onze gemeente is gewaarborgd. Daarom is het belangrijk dat de invulling van de centrale huisvesting, de
kosten hiervan en de effecten op te totale exploitatie goed in beeld is gebracht.
De plannen die de Bibliotheek nu heeft aangeleverd over de centrale huisvesting bieden een goede basis
voor het verdere gesprek, maar er is nog aanvullende informatie nodig om een besluit te kunnen nemen.


pag. 3                                                 casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Ondanks de aanvulling van de Bibliotheek is het nu niet mogelijk om een onderbouwd advies te geven over
de kwaliteit van het plan en de risico’s. Dit wordt nader toegelicht in alinea 1.2 onder Argumenten.

Programmabegroting
De raad heeft het college verzocht om voor de besluitvorming over de programmabegroting 2025 een
integraal voorstel voor de huisvestingsplannen van culturele instellingen aan de raad voor te leggen. Zodat
de raad eventuele financiële afwegingen mee kan nemen in de besluitvorming over de programmabegroting.

Overzicht stukkenstroom

Datum              Soort besluit         Naam                                        Status
18 juli 2023       Collegebesluit        Visie Stadsblok- Korte Hengelosestraat      Aangenomen
18 juli 2023       Raadsbesluit          Zomernota 2023                              Aangenomen
18 juli 2023       Motie                 Maatschappelijke organisaties verleiden     Aangenomen
                                         voor maatschappelijk vastgoed
27 februari 2024   Raadsbesluit          Financiële afhandeling Huiskamer van        Aangenomen
                                         de Stad
11 maart 2024      Memo kamer            Vervolgproces huisvesting culturele         Besproken
                   Sociaal               instellingen
27 mei 2024        Memo kamer            Vervolgproces huisvesting culturele         Besproken
                   Sociaal               instellingen
15 juli 2024       Motie                 Het Warenhuis                               Aangenomen
15 juli 2024       Motie                 Vastgoedstrategie betaalbare ruimte         Aangenomen
                                         sociaal werken




Gewenst effect van het besluit in relatie tot de strategische opgaven
Dit voorstel draagt bij aan de strategische opgaves aantrekkelijk en inclusief Enschede.

Aantrekkelijk Enschede
In de omgevingsvisie is vastgelegd dat Enschede wil groeien naar 170.000 inwoners tot ongeveer 2030. Ook
daarna is groei wenselijk en te verwachten. Groei betekent niet alleen het toevoegen van woningen en
werkplekken, maar vraagt gelijktijdig een leefbare en aantrekkelijke woon- en werkomgeving met een
hoogwaardig voorzieningenniveau. Culturele voorzieningen en broedplaatsen zijn daar bij uitstek een
voorbeeld van. Het effect is dat creatieven en makers na de opleiding vaker in Enschede blijven wonen.
Voor talenten buiten de regio wordt het aantrekkelijker om naar Enschede te verhuizen. Daarnaast dragen
de plannen bij aan een breed en aantrekkelijk voorzieningenniveau dicht bij grote stedelijke ontwikkelingen
als Het Centrumkwadraat (en de Spoorzone Hengelo Enschede) en Boulevardkwartier. De ontwikkelingen
zijn complementair aan al het moois dat bij de Performance Factory al gebeurt. Tenslotte passen deze
ontwikkelingen binnen de Ambitie- en Actieagenda Binnenstad.

Inclusief Enschede
De raad heeft voor de groei van de stad gekozen voor verdichting in het stedelijk gebied. De komende jaren
worden er in en rondom de Binnenstad veel woningen toegevoegd. Dit vraagt extra aandacht voor een
goede sociale basis. Het faciliteren van deze initiatieven levert een bijdrage aan de verbondenheid en
betrokkenheid van inwoners. Het vergroot de samenredzaamheid van inwoners en de zelfredzaamheid en
ontplooiing. Met de realisatie van het Muziekkwartier ontstaat er een laagdrempelige ontmoetingsplek, waar
mensen elkaar kunnen ontmoeten, samenwerken, activiteiten kunnen ontplooien.

Argumenten

Argumenten ten aanzien van het besluit over de ingediende plannen van de Bibliotheek

1.1 Het plan dat de Bibliotheek heeft ingediend past niet binnen het financiële kader dat door de raad als
uitgangspunt is meegegeven

pag. 4                                                  casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>In de brief van het college van oktober 2023 met kenmerk 2300082734 aan de Bibliotheek is opgenomen dat
de huisvestingslasten van de Bibliotheek niet meer mogen bedragen dan € 403.000,--. Dit bedrag is bepaald
op basis van de huisvestingslasten die de Bibliotheek zou betalen wanneer ze zouden verhuizen naar het
Muziekkwartier. Dit bedrag is dus niet gekoppeld aan de huisvestingslasten van de Pijpenstraat. Dit
uitgangspunt is nogmaals bevestigd in de brief aan de bibliotheek die op 23 juli jl. is verstuurd.

Dit financiële kader is als uitgangspunt opgenomen in de memo die op 27 mei 2023 in de kamer Sociaal is
besproken. De Bibliotheek heeft in haar plannen twee scenario’s uitgewerkt, verbouwing aan de Pijpenstraat
en het scenario Warenhuis.

Overzicht huisvestingslasten per scenario
In de onderstaande tabel kunt u zien wat de huisvestingslasten per scenario zijn. Afhankelijk van het
scenario bestaan huisvestingslasten uit huur, rente, afschrijving, energie, onderhoud pand en bijkomende
kosten. Het gaat om de volgende scenario’s: het financieel kader (1), de huidige kosten (2), de kosten voor
het scenario verbouwing Pijpenstraat (3) en het scenario verhuizen naar het Warenhuis (4). Uit deze tabel
blijkt dat geen enkel scenario dat de Bibliotheek aanleverde, past binnen het financieel kader.


                                                                      TOTAAL
              Variant             Locatie       aantal m2
                                                                  Huisvestingslasten

         Huisvestingslasten
         Muziekkwartier                                                    €
  1                           Muziekkwartier     3750 m2
         vastgesteld in                                                 403.250
         2023 (*)
         Huidige situatie -
         zonder                                                            €
  2                           Pijpenstraat       5500 m2
         verbouwing                                                     345.176
         (begroting 2024)
         Huidige situatie -
         met verbouwing                                                    €
  3                           Pijpenstraat       4500 m2
         (begroting 2027)                                               878.142
         (**)
         Verhuizen naar
                                                                           €
  4      Warenhuis basis      Warenhuis          4000 m2
                                                                        883.933
         variant (***)

Toelichting op de tabel
* De Bibliotheek geeft in haar plan aan dat het financieel kader bijgesteld moet worden vanwege gestegen
energielasten en inflatie. De Bibliotheek rekent niet met € 403.000,-- als uitgangspunt, maar € 569.750,--
**De bedragen die door de Bibliotheek zijn opgenomen voor de afschrijving en groot onderhoud voor het
scenario Pijpenstraat (3) zijn indicatieve bedragen op basis van ervaring. De daadwerkelijke kosten voor
afschrijving en groot onderhoud worden door de Bibliotheek berekend nadat de verbouwing is afgerond.
*** Voor het scenario Warenhuis (4) geldt dat de cijfers indicatief zijn. Met de eigenaar zijn nog geen
afspraken gemaakt over de staat van oplevering na verbouwing en/of inrichtingskosten ook zijn inbegrepen.
Ook is er nog niet gekeken naar mogelijke synergievoordelen in de samenwerking met Sonnevanck en
Concordia.

1.2 Op basis van de ingediende stukken kan het voorstel niet adequaat beoordeeld worden
Op vrijdag 30 augustus 2023 heeft de Bibliotheek haar huisvestingsplannen ingediend en ook aan de raad
gestuurd. Deze plannen zijn inhoudelijk en technisch getoetst. Op basis van deze toetsing is op 10
september 2023 contact geweest met de Bibliotheek met het verzoek om de gegevens aan te vullen. In onze
brief van 10 september 2023 is dit toegelicht. De brief is na het versturen mondeling toegelicht. Op 16
september 2023 heeft de Bibliotheek aanvullende stukken gestuurd. Deze stukken zijn getoetst en
beoordeeld. Uit de toetsing komt het volgende naar voren:


pag. 5                                                  casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De aanvullende stukken die de Bibliotheek heeft aangeleverd sluiten niet aan op hun eigen plannen en
komen niet overeen met de eerder door hen afgegeven financiële ramingen. De aangeleverde offertes zijn
verouderd en hebben voornamelijk betrekking op regulier onderhoud. Het gaat om losse offertes zonder
duidelijke samenhang. In de offertes worden bepaalde werkzaamheden uitgesloten, maar het is onduidelijk
wie deze taken zal uitvoeren en wie de coördinatie op zich neemt.

Hoewel er pragmatisch is gehandeld, brengt deze aanpak risico’s en nadelen met zich mee ten opzichte van
een projectmatige aanpak. Bij een pragmatische aanpak ontbreekt vaak een gestructureerde planning en
coördinatie, wat kan leiden tot inefficiëntie, onvolledige uitvoering van werkzaamheden en onverwachte
kosten. Daarnaast vergroot het gebrek aan duidelijke coördinatie de kans op vertragingen en
miscommunicatie tussen betrokken partijen. Dit kan uiteindelijk de kwaliteit van het werk en de resultaten
negatief beïnvloeden.

Een projectmatige aanpak zou daarentegen meer controle en transparantie bieden, met een duidelijke
toewijzing van verantwoordelijkheden en een planmatige uitvoering. Door te werken met een integraal plan
wordt de samenhang tussen verschillende werkzaamheden gewaarborgd, waardoor risico's zoals
kostenoverschrijdingen en vertragingen beter beheerst kunnen worden.

Op basis van deze bevindingen wordt de Bibliotheek gevraagd haar plannen verder uit te werken. Daarbij
zijn de volgende punten van belang:
     • Een totaalplan voor de gehele verbouwing, waarin staat aangegeven welke kwaliteit geborgd is, dat
         past binnen het financieel kader;
     • Omschrijving van de werkwijze/organisatie van de verbouwing;
     • Nadere onderbouwing van het meerjarenonderhoudsplan;
     • Invulling van de rol van verhuurder;
     • Effect van de exploitatie van de centrale huisvesting op de inhoudelijke ambities/plannen van de
         Bibliotheek en hoe draagt deze bij aan een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening.


1.3 Het college volgt de keuze voor de locatie Pijpenstraat
De Bibliotheek maakt in haar plan een inhoudelijke en financiële afweging voor haar centrale huisvesting en
kiest voor de locatie Pijpenstraat. De Bibliotheek geeft in haar plan aan dat er in het Warenhuis op de
begane grond vrijwel geen ruimte is, waardoor bezoekers bij binnenkomst geen Bibliotheekervaring hebben.
De beschikbare ruimte biedt onvoldoende mogelijkheden voor een zichtbare laagdrempelige Bibliotheek.
Ook is er nog veel onduidelijkheid over de kosten. Zo is nog niet helder wat het opleverniveau is, of er extra
kosten zijn voor inrichting en welke afspraken er zijn over de huurindexering. Daarnaast geeft de Bibliotheek
aan dat zij verwachten dat zij huurinkomsten gaan missen.
Het is een bevoegdheid van de Bibliotheek om zelf te bepalen waar haar activiteiten plaatsvinden. Het
college heeft onderzocht wat de rol van de gemeente is wanneer het gaat over huisvesting. Hierbij is
gekeken naar het Algemeen Wettelijk kader en het beleidskader gesubsidieerde instellingen 2021. Het
algemeen wettelijk kader biedt het college geen grondslag om te bepalen waar activiteiten plaatsvinden. In
art 4:21 Awb is bepaald dat het bij subsidie gaat om financiële middelen die verstrekt worden voor bepaalde
activiteiten van de subsidieaanvrager. Waar die activiteiten plaatsvinden wordt bepaald door de organisatie
zelf.
In het beleidskader gesubsidieerde instellingen 2021 is bepaald dat de gemeente een faciliterende rol heeft
bij subsidieverlening. Faciliterend wil zeggen dat de gemeente (de Raad) de beleidsmatige en financiële
kaders vaststelt waarbinnen de activiteiten moeten worden uitgevoerd. Vervolgens omschrijft de gemeente
(het college) deze activiteiten (de producten en diensten die de organisatie moet leveren) zo concreet
mogelijk en stemt de subsidie af op de activiteiten. Dit wordt vastgelegd in een beschikking. Vervolgens laat
de gemeente de uitvoering over aan de organisatie. De organisatie legt vervolgens verantwoording af over
de besteding van de subsidie. Gedurende het hele proces bemoeit de gemeente zich zo min mogelijk met de
bedrijfsvoering van de organisatie.

1.4 Het voorstel van de Bibliotheek is om de kosten van de verbouwen te dekken uit de extra middelen voor
gemeenten in het kader van de zorgplicht, hiermee wordt vooruitgelopen op het besluit van de Tweede
Kamer over de zorgplicht


pag. 6                                                  casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Uit de plannen van de Bibliotheek blijkt dat hun huisvestingslasten gaan stijgen. Zie hieronder de tabel.

 Huisvestingslasten 2024           € 345.176
 Huisvestingslasten 2027           € 878.142
 Stijging lasten vanaf 2027        € 532.966

In de volgende tabel wordt aangegeven hoe de Bibliotheek deze stijging wil bekostigen.

 Huurinkomsten (Stoet, Juridisch      € 92.776
 loket ea)
 Extra structurele middelen           € 485.850
 gemeenten voor zorgplicht
 Totale dekking                       € 578.626

Om de kosten voor de verbouwing te dekken doet de Bibliotheek een beroep op de extra structurele
middelen die de gemeente ontvangt na invoering van de zorgplicht vanaf 2026. Het Ministerie van OCW is
bezig met het opstellen van een wettelijk kader voor de invoering van de zorgplicht voor gemeenten voor de
Bibliotheek. De Bibliotheek heeft in haar plan gerekend met 2,85 per inwoner en een totaal bedrag van €
485.850,-- per jaar.
In de septembercirculaire 2024 is voor de jaren 2025 en 2026 een bedrag voor Enschede opgenomen van €
477.127,-- per jaar. In de septembercirculaire staat, dat na deze periode de wettelijke zorgplicht voor
gemeenten wordt ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak
ontvangen de gemeenten een structurele bijdrage vanaf 2027 via het gemeentefonds. Of de verdeling op
dezelfde wijze plaats vindt als voor 2025 en 2026 is op dit moment nog niet zeker. Omdat deze uitkering via
het gemeentefonds plaats vindt, is de gemeente vrij om deze middelen in te zetten, waarvoor zij dat nodig
acht. Dit kan aan andere doelen of andere organisaties zijn, mits voldaan wordt aan de zorplicht.


1.6 De Bibliotheek wil in 2025 en 2026 de decentralisatie uitkering en daarna de structurele middelen voor
de zorgplicht inzetten voor de verbouwing/huisvesting van de centrale vestiging, het is de vraag of daarmee
voldaan wordt aan het doel van de Decentralisatie Uitkering
Het doel van de decentralisatie uitkering is het versterken van het lokale bibliotheekaanbod en de
voorbereiding op de wettelijke zorgplicht. De wettelijke zorgplicht betekent dat elke gemeente een
toekomstbestendige bibliotheek heeft als maatschappelijke basisvoorziening waar mensen samen komen,
lezen, leren en kennismaken met cultuur. In het plan van de Bibliotheek ligt de nadruk op de verbouwing van
de hoofdvestiging en de verbinding met maatschappelijke organisaties en minder op de verbinding met
cultuur. Het gaat dan met name om de kansen die er zijn om de klanten van de Bibliotheek laagdrempelig
deel te laten nemen aan cultuur niet als toehoorder, maar als participant. Dit is ook een belangrijke
doelstelling binnen de nieuwe cultuurnota: Cultuur dichtbij de mensen. In de plannen voor de Huiskamer lag
de nadruk op de verbinding van de Bibliotheek met culturele partners. Vanuit de gedachte dat deze
verbinding een stimulans is voor inwoners om laagdrempelig deel te nemen aan cultuur. Met als doel dat
zoveel mogelijk kinderen, jongeren en volwassenen actief deelnemen aan cultuur. Denk aan dans, zang, en
instrumentbeoefening. De Bibliotheek heeft de opdracht gekregen om ook in haar nieuwe plannen de visie
vanuit de Huiskamer te integreren. Uit de plannen van de Bibliotheek aan de Pijpenstraat blijkt dat de nadruk
ligt op de verbinding met maatschappelijke partners.
In 2023 en 2024 heeft de Bibliotheek een SPUK ontvangen voor de vestigingen Twekkelerveld en
Glanerbrug met een totaalbedrag van € 455.000,--. Met deze middelen zijn de openingstijden voor deze
vestigingen verruimd en het activiteitenprogramma geïntensiveerd. Doel van deze SPUK was dat de acties
die met deze incidentele middelen in gang worden gezet een structureel karakter krijgen wanneer de extra
middelen van het Rijk vanaf 2027 aan de gemeenten worden verstrekt. Uit de plannen van de Bibliotheek
wordt niet helder wat het effect op de ingezette acties in Glanerbrug en Twekkelerveld zijn wanneer de extra
Rijksmiddelen gekoppeld worden aan de huisvestingslasten van de centrale huisvesting. Dit vraagt een
onderbouwing van de Bibliotheek.

Argumenten ten aanzien van het besluit over de ingediende plannen van het Warenhuis



pag. 7                                                   casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.1 De realisatie van het Warenhuis is belangrijk voor een goede culturele infrastructuur en levert een
bijdrage aan het aantrekken en behouden van talent
Het proces voor het Warenhuis startte vanuit de noodzaak van nieuwe faciliteiten voor Concordia en
Sonnevanck. De huidige locaties hebben onvoldoende kwaliteit en mogelijkheden om de inhoudelijke
ambities van beide organisaties te realiseren. Daarnaast is de ontwikkeling van het Warenhuis een impuls
voor de gebiedsontwikkeling Stadsblok en levert een bijdrage aan de doelen in de Ambitie- en Actieagenda
Binnenstad. De afgelopen twee jaar hebben gemeente, de culturele instellingen en de eigenaar van het
Warenhuis intensief samengewerkt om een haalbare businesscase te realiseren. Hiervoor heeft het Rijk ook
een impulssubsidie verstrekt. Wanneer blijkt dat het Warenhuis niet door kan gaan heeft dit consequenties
voor Concordia en Sonnevanck. De vraag is of een Filmhuis in de huidige vorm kan blijven bestaan.
Sonnevanck gaat binnen en buiten Enschede op zoek naar een geschikte locatie.

2.2 Deze ontwikkeling levert een bijdrage aan de doelen van de Ambitie- en ontwikkelagenda Binnenstad
Het Warenhuis levert een bijdrage aan het vergroten van experiment en innovatie. Deze plek biedt meer
mogelijkheden voor Concordia en Sonnevanck om de zichtbaarheid en bereik van tentoonstellingen te
vergroten. Het Warenhuis wordt een plek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Daarnaast draagt het bij
aan een breed en gevarieerd aanbod van faciliteiten voor inwoners en bezoekers aan de binnenstad, naast
detailhandel en horeca. Als speerpunt in de Ambitie- en Actieagenda Binnenstad is de ontwikkeling van de
gebiedsprofielen voor de binnenstad opgenomen. Deze ontwikkelingen passen bij de verdere uitwerking van
deze gebiedsprofielen. Daarin is aangegeven dat de aanwezigheid van cultuur zich niet alleen beperkt tot
het cultuurkwartier, maar dat ook in de andere profielen de culturele sector een belangrijke rol speelt.

2.3 Cofinanciering is noodzakelijk om de impulssubsidie Stadsblok te behouden
Een voorwaarde van de impulssubsidie Stadsblok, is het garanderen van cofinanciering ter hoogte van € 3,2
mln. Een groot deel was via de investeringsagenda/ Zomernota 2021 al geborgd (totaal € 2,6 mln). Door een
extra reservering te doen in de Strategische Investeringsagenda ter hoogte van € 3 mln om het Warenhuis
mogelijk te maken, is aan deze voorwaarde voldaan.

2.4 De financiële mogelijkheden van de gemeente zijn beperkt
De kosten voor de verbouwing van het Warenhuis zijn in totaal € 9.526.995,-. Het college heeft naar
aanleiding van de motie Warenhuis nogmaals onderzocht welke mogelijkheden er zijn om bij te dragen aan
de realisatie van het Warenhuis. Aan de eigenaar is in september het bod gedaan (onder voorbehoud van
goedkeuring door uw raad) om € 6 miljoen bij te dragen. € 3 miljoen middels de verkregen impulssubsidie
winkelgebieden en € 3 miljoen uit de strategische investeringsagenda ter dekking van de
transformatiekosten. Met deze bijdrage uit de investeringsagenda zoeken wij de maximale ruimte en wijken
we gemotiveerd af van de spelregels van de investeringsagenda. Naast deze € 3 miljoen ter dekking van de
transformatiekosten zijn al eerder middelen gereserveerd uit de investeringsagenda ten behoeve van de
openbare ruimte rondom het Warenhuis (Korte Hengelosestraat, Plein de Graaff, Brammelerstraat). De
investering in de openbare ruimte komt (in) direct ook ten goede aan het Warenhuis. Als laatste bood de
gemeente aan om structureel € 195.000,-- bij te dragen aan de stijgende exploitatielasten voor Concordia
en Sonnevank.
Dit bod is aan de eigenaar voor gelegd. De eigenaar heeft tegenvoorstel gedaan. Hieruit blijkt dat er nog een
incidenteel tekort is van € 2.026.995,--. Wij zien hiervoor binnen de Investeringsagenda geen ruimte, zonder
andere opgaven die hieruit worden gedekt te stoppen. Hiervoor is ook geen ruimte binnen de Algemene
Reserves. In de totale afweging van opgaven van onze stad vinden wij een extra bijdrage van € 2.026.995,--
niet verantwoord. Ook zijn er, gelet op de begroting, geen andere incidentele middelen beschikbaar. Met de
genoemde bijdrage van 6 miljoen euro hebben wij het maximaal mogelijke proberen te doen. Meer is naar
onze mening niet mogelijk en zou er ook sprake zijn van een te grote publieke investering in privaat
eigendom.

2.5 Het beschikbaar stellen van middelen uit de investeringsagenda vraagt van uw raad de keuze om af te
wijken van de spelregels
Het project het Warenhuis past niet binnen een van de spelregels van de investeringsagenda. Het
gaat om investeren in vastgoed van een andere partij en komt daarmee niet op de gemeentelijke
balans te staan. Daarnaast is in de financiële verordening afgesproken dat er op een moment in het
jaar rond de zomernota een integrale afweging wordt gemaakt over het inzetten van middelen voor
nieuwe projecten. Wanneer u besluit om middelen beschikbaar te stellen uit de investeringsagenda wijkt u
af van deze spelregels. Het effect van het beschikbaar stellen van 3 miljoen uit de investeringsagenda kan
pag. 8                                                  casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>zijn dat binnen drie jaar de reserve investeringsagenda leeg is. De ruimte binnen de investeringsagenda is
hiermee benut. Er zijn dan geen mogelijkheden om mogelijke tegenvallers op te vangen. Dit kan betekenen
dat projecten doorschuiven.

2.6 Het is niet realistisch dat er een oplossing wordt gevonden voor het incidentele tekort
Het afgelopen half jaar wordt al intensief onderzocht op welke wijze de businesscase van het Warenhuis
sluitend gemaakt kan worden. Voorafgaand aan de zomernota is onderzocht of de kosten omlaag kunnen,
financiering van derden mogelijk is, verbouwingskosten omlaag kunnen, enzovoort. De motie van de raad
over het Warenhuis was een extra steuntje in de rug om deze zoektocht voort te zetten. We hebben ons
maximaal ingespannen voor een sluitende businesscase. Op basis van de huidige financiële kaders en
opgaves binnen de gemeente is het niet realistisch om te verwachten dat er een oplossing wordt gevonden.

Argumenten ten aanzien van het besluit over de ingediende plannen van het Muziekkwartier


3.1 Er ligt een uitgewerkt plan, met financiële onderbouwing en externe toetsing
De initiatiefnemers van het Muziekkwartier hebben als grondslag voor hun berekening van de kosten gebruik
gemaakt van de plannen voor de Huiskamer van de Stad. Een samengestelde werkgroep vanuit de drie
organisaties, VBE, architect en externe projectmanager hebben de plannen uitgewerkt. De prijzen zijn
geactualiseerd op prijsniveau eind 2024. De externe bouwkostenadviseur heeft deze prijzen getoetst. Het
plan is goed afgestemd met de werkgroep en de architect om te voorkomen dat er in het vervolgproces
kostprijsverhogende wensen naar voren komen.
De partners hanteren een taakstellend budget voor de verbouwing van € 12.500.000,--. Met de inbreng van
budget uit de bestemmingsreserve Verplaatsing entree Muziekkwartier, Meerjarenonderhoudbudget van de
Twentse Schouwburg en het Vastgoed- en facilitairbedrijf komt de maximale investering uit op € 9.130.515,
exclusief BTW, en is als volgt verdeeld:
    • Bouwkundig: € 2.999.290
    • Installaties (E/W): € 2.087.865
    • Interieur: € 1.593.686
    • Bijkomende kosten: € 2.449.674

3.2 De raad neemt een principebesluit, het definitieve besluit wordt genomen wanneer de plannen volledig
zijn uitgewerkt
Met het besluit om in principe akkoord te gaan met de plannen voor het Muziekkwartier geeft de raad aan
dat wanneer de partners de plannen uitwerken binnen deze financiële kaders, de raad in principe instemt
met de realisatie van deze plannen. U geeft hiermee het financieel kader mee aan het college en
waarbinnen de partners de plannen verder uitwerken op detailniveau. De volgende stap in dit proces vraagt
bij de partners extra capaciteit en kosten. Deze stap kunnen zij alleen zetten wanneer er bij de raad in
principe bereidheid is om akkoord te gaan met de uiteindelijke plannen.

3.3 Er kan nog geen definitief besluit genomen worden omdat de plannen nog verder uitgewerkt moeten
worden om te passen binnen het taakstellend budget
De totale verbouwkosten zijn € 15.305.969. De partners hebben zich bij de verdere uitwerking van de
plannen een taakstellend budget opgelegd van € 12.500.000,--. Dit betekent dat zij binnen de plannen nog
een opgave hebben van € 2.805.969,--. Om deze bezuiniging te realiseren is het noodzakelijk om
aanpassingen te doen in het programma van eisen. Het plan zoals het er nu ligt is voldoende uitgewerkt om
deze keuzes te kunnen maken. Op het moment dat de definitieve plannen aan de raad worden voorgelegd
dient er nogmaals een check worden gedaan of met de verbouwing de ambities zoals die in het inhoudelijk
plan benoemd zijn, worden behaald.

3.4 De realisatie van de plannen voor het Muziekkwartier passen binnen het nieuwe Cultuurbeleid
In de cultuurnota die op 4 december 2023 is vastgesteld door de raad is in hoofdstuk 1 opgenomen dat een
sterk fundament van de culturele instellingen belangrijk is voor het totale ecosysteem. Een goede
huisvesting is een randvoorwaarde om de inhoudelijke activiteiten te realiseren. Met de realisatie van de
plannen kunnen Kaliber, Metropool en de Twentse Schouwburg een grotere bijdrage leveren aan het
versterken van het middenveld, talentontwikkeling en cultuur dicht bij de mensen.



pag. 9                                                 casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3.5 De realisatie van de plannen levert een bijdrage aan de uitvoering van de motie Maatschappelijke
partijen verleiden voor maatschappelijk vastgoed
Door het uitvoeren van de plannen wordt het Muziekkwartier flexibel inzetbaar. Het geeft de bestaande
partners en nieuwe partners meer mogelijkheden voor het programmeren en gebruiken van het gebouw. De
bezettingsgraad van het gebouw wordt vergroot en er wordt op meer momenten gebruik gemaakt van het
gebouw. Door vaker en langer open te zijn wordt de aantrekkelijkheid van deze plek (inclusief het
Wilminkplein) in de Binnenstad vergroot wat bijdraagt aan een aantrekkelijke Binnenstad en vaker plek biedt
voor talent.


3.7 Realisatie van de plannen voor het Muziekkwartier geeft uitvoering aan de ambities die geformuleerd zijn
in de gebiedsprofielen
Het Muziekkwartier bevindt zich in het cultuurkwartier. De realisatie van het Muziekkwartier geeft uitvoering
aan de ambities zoals die in het gebiedsprofiel geformuleerd zijn, cultuur zichtbaar binnen en buiten, meer
ruimte voor optredens, artiesten, vergroten van de publieksfunctie.

3.8 Het Wilminkplein heeft aanpassingen nodig omdat de bezoekersstromen veranderen
De entree van het Muziekkwartier wordt verplaatst, de publieke ruimte wordt groter, de openingstijden
worden ruimer en er wordt overdag meer geprogrammeerd. Dit heeft een publiek aantrekkende werking. Dit
vraagt aanpassingen van het Wilminkplein. Met de aanpassingen van het Wilminkplein en het
Muziekkwartier wordt meer verbinding gelegd tussen binnen en buiten.

3.9 De structurele bijdrage van € 312.000,-- is noodzakelijk voor het opvangen van de stijging van de
exploitatielasten
Wanneer de verbouwing is afgerond wordt op basis van de daadwerkelijke kosten een doorrekening
gemaakt naar de extra huurlasten. Op basis van de huidige berekening stijgen de huurlasten na de
verbouwing met
€ 272.467,--. Daar bovenop komen extra afschrijvingskosten. De structurele bijdrage wordt bekostigd vanuit
de € 400.000,-- huisvesting culturele instellingen en het transitiebudget.

4.1 De middelen voor dagprogrammering zijn noodzakelijk om de publieksfunctie overdag in te vullen
Het grootste deel van het Muziekkwartier wordt gebruikt door de Twentse Schouwburg en Metropool. Zij
vervullen hoofdzakelijk een avondprogrammering. Om de publiekstromen overdag op gang te krijgen in het
Muziekkwartier is het belangrijk dat er een dagprogrammering gerealiseerd wordt. Door hier in 2025 mee te
starten is de kans dat na de verbouwing het pand direct een aantrekkende werking heeft groter.

4.2 De dagprogrammering kan niet gefinancierd worden uit de lopende exploitaties
Binnen de lopende exploitaties is er geen ruimte om de dagprogrammering in te vullen. Na de verbouwing is
de verwachting dat er extra inkomsten gegenereerd worden. Vanuit deze middelen kan dan een bijdrage
worden gedaan aan de dagprogrammering.

4.3 De raad moet nog een besluit nemen over de plannen voor het Muziekkwartier
De middelen voor de dagprogrammering zijn niet noodzakelijk wanneer de verbouwing niet doorgaat. Door
de subsidie onder voorbehoud van besluitvorming beschikbaar te stellen kan de subsidie teruggevorderd
worden.



Risico’s

Risico’s ten aanzien van het besluit over de ingediende plannen van de Bibliotheek

1.1. De verhoudingen met de Bibliotheek kunnen verslechteren doordat er nu niet wordt ingestemd met het
     ingediende plan
Na het stopzetten van het project Huiskamer van de Stad is hard gewerkt om de relatie met de Bibliotheek te
verbeteren. In voorbereiding op het indienen van het huisvestingsplan van de Bibliotheek is intensief
samengewerkt om tot een goed plan en onderbouwing te komen. De stukken die er nu liggen zijn een goede
basis om de gesprekken met de Bibliotheek te vervolgen. Er ligt een duidelijke opdracht aan de Bibliotheek
om de plannen aan te passen. De Bibliotheek is hiervoor in de lead.
pag. 10                                                 casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>1.2. Er is achterstallig onderhoud bij de Bibliotheek, waar actie op nodig is
Met name het dak van de Bibliotheek is aan vervanging toe. De slechte staat van het dak heeft eerder geleid
tot lekkage. De vraag is hoeveel tijd de Bibliotheek nodig heeft om haar plannen aan te passen, zodat deze
voorgelegd kunnen worden aan de raad. Mocht dit te lang duren, kan de Bibliotheek deze reparatie
financieren vanuit hun post groot onderhoud, zoals staat opgenomen in de begroting van de bibliotheek.

1.3 De extra middelen vanuit het Rijk voor de Bibliotheek worden vanaf 2027 via het gemeentefonds aan de
gemeenten verstrekt
Uit elk scenario voor de centrale vestiging blijkt dat de Bibliotheek de kosten hiervoor niet kan dragen binnen
de eigen exploitatie. De Bibliotheek doet hiervoor een beroep op de structurele middelen die vanaf 2027
door het Rijk beschikbaar worden gesteld voor gemeenten in het kader van de zorgplicht. Deze middelen
worden verstrekt via het gemeentefonds. Dit betekent dat de raad de vrije keuze heeft om deze middelen in
te zetten, mits voldaan wordt aan de wettelijke kaders rondom zorgplicht. De raad kan vanaf 2027 ervoor
kiezen om deze middelen anders in te zetten.

1.4 Met een positief besluit over het Muziekkwartier is een groot deel van de € 400.000,-- voor huisvesting
culturele instellingen bestemd
Wanneer u instemt met de plannen voor het muziekkwartier is er nog maar € 88.000,-- over om te investeren
in andere huisvestingsplannen.

Risico’s ten aanzien van de ingediende plannen voor het Warenhuis
1.1. Het huisvestingsvraagstuk voor Concordia en Sonnevanck blijven bestaan
De noodzaak voor goede huisvesting voor Concordia en Sonnevanck blijft bestaan. Ook Filmzalen op een
andere plek brengen extra incidentele en structurele kosten met zich mee. Nu niet kiezen voor het
Warenhuis betekent impliciet dat er geen toekomstbestendig Filmhuis is Enschede is en er met Concordia in
gesprek wordt gegaan over hun toekomstvisie. Voor Sonnevanck geldt dat zij hun zoektocht voortzetten
binnen en buiten Enschede.

1.2. De invulling van het oude V&D pand krijgt een niet publieke functie
Het oude V&D pand is een van de weinige Rijksmonumenten in de Binnenstad. Met deze invulling krijgt het
pand een openbare functie. Dit is een kans om een bijzondere plek te ontsluiten voor alle inwoners van
Enschede. Een andere invulling voor het V&D pand dan Cultureel Warenhuis is moeilijk te vinden en creëert
niet dezelfde gewenste levendigheid. Andere invullingen zullen zorgen voor een besloten karakter van het
gebouw op een zeer prominente plek in binnenstad.

1.3 De impulssubsidie moet terugbetaald worden aan het Rijk
Het belangrijkste argument voor het Rijk om de impulssubsidie te verstrekken was de realisatie van Het
Warenhuis. Als dat niet doorgaat is een andere vergelijkbare invulling moeilijk te realiseren. De verwachting
is dat de impulssubsidie terugbetaald moet worden aan het Rijk. Een andere voorwaarde van de subsidie is
dat er binnen een jaar na het toekennen van de subsidie, dus voor 4 december 2024, een ondertekende
samenwerkingsovereenkomst met de externe partijen moet liggen (eigenaar Warenhuis). Aan deze
voorwaarde is nog niet voldaan. De vraag is of het lukt een samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen
voor 4 december als het Warenhuis niet doorgaat.


Risico’s ten aanzien van de ingediende plannen voor het Muziekkwartier

3.1 De BTW op cultuur en boeken gaat vanaf 1 januari 2026 omhoog van 9% naar 21%
De stijging van BTW op cultuur en boeken heeft waarschijnlijk effect op de exploitatie van de culturele
instellingen. De extra kosten worden doorberekend naar de klant. Dit kan effect hebben op het aantal
bezoekers en daarmee op het genereren van inkomsten. Dit risico geldt voor alle initiatieven.

3.2 De daadwerkelijke kostenverdeling kan afwijken van de huidige verhouding wat van invloed is op de
doorrekening van de huur naar de Twentse Schouwburg
Het VBE maakt na oplevering een berekening naar de doorrekening in de huur. In deze berekening is
opgenomen welke kosten waarvoor is. Dit maakt uit in de berekening voor de huur. Bouwkundige kosten of
uitbreiding van vierkante meters hebben bijvoorbeeld een verhogend effect op de huur. Dit is iets wat
gedurende de uitwerking van de plannen gemonitord wordt.
pag. 11                                                  casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3.3 Een deel van de investering betreft onderhoudsgelden; deze onderhoudsactiviteiten moeten
daadwerkelijk in het project worden uitgevoerd
Dit wordt binnen de werkgroep gemonitord.

3.4 De definitieve huurprijsberekening wordt gemaakt bij de kredietaanvraag bij de Raad. Eventuele
    wijzigingen in de rekenrente hebben invloed op de huurprijs.
De rekenrente is bekend voordat er een definitief plan wordt voorgelegd aan uw raad. Dit is een kader waar
de initiatiefnemers van het Muziekkwartier rekening mee moeten houden bij de uitwerking van hun plannen.

3.5 Het effect van de verbouwing op de exploitatie van het Muziekkwartier is nog onzeker
Het grootste argument om te investeren in het Muziekkwartier is het vergroten van het maatschappelijk
rendement van gemeentelijk vastgoed. Het verschil met het project Huiskamer van de stad is dat de
Bibliotheek geen onderdeel uitmaakt van de plannen. Met de komst van de Bibliotheek was er een
dagfunctie toegevoegd met een gegarandeerde publieksstroom. Deze dagfunctie was al gefinancierd door
de subsidie aan de Bibliotheek. In de huidige plannen gaan de partners zelf investeren in de
dagprogrammering. Dat kost extra geld. Het kost extra inspanning om de publieksstroom overdag op gang te
brengen. Ook omdat het Wilminkplein nog geen onderdeel is van de loopstromen in de Binnenstad. Daarom
is het opportuun om vooraf aan te geven dat de verbouwing een groot effect heeft op de exploitatie. De
verbouwing levert een bijdrage aan de exploitatie, de vraag is hoeveel en op welke manier. Er wordt
gemonitord hoe zich dit gaat ontwikkelen.

Kosten en financiële dekking van het voorstel


Kosten en financiële dekking ingediende plannen het Muziekkwartier

De financiering van het Muziekkwartier is anders dan de financiering van het Warenhuis. Wanneer een
gemeentelijk pand verbouwd wordt, vraagt het VBE een krediet aan bij de raad. Met dit krediet wordt de
verbouwing bekostigd. Na afloop van de verbouwing wordt op basis van de definitieve kosten een
doorrekening gemaakt naar de huur. Hieronder vindt u de incidentele en structurele kosten voor de
verbouwing van het Muziekkwartier. Uitgangspunt is dat de verbouwing gerealiseerd wordt binnen het
taakstellend budget van € 12.500.000,--.

 Kosten                               Incidenteel                       Structureel
 Bijdrage verbouwing                  € 3.369.485
 Bijdrage programmering 25/26*          € 240.000
 Bijdrage Wilminkplein                  € 265.000
 Stijging exploitatielasten vanaf                                       € 312.000
 2027
 Totaal                               € 3.609.485                       € 312.000


In onderstaande tabel kunt u zien hoe de kosten voor de verbouwing worden gedekt:

 Dekkingsbron                       Incidenteel
 Bestemmingsreserve                 € 801.985
 aanpassing entree
 muziekkwartier
 MJOP uitgesteld onderhoud          € 1.167.500
 VBE en Twentse
 Schouwburg*
 MJOP regulier onderhoud            € 1.400.000
 VBE*
 Totaal                             € 3.369.485

*Deze kosten vanuit het meerjarenonderhoudsplan van het VBE zijn structureel opgenomen in de begroting.
pag. 12                                                casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>*Deze middelen worden bekostigd uit de begroting 2024. Het besluit over het beschikbaar stellen van deze
middelen is een bevoegdheid van het college.



Afweging en alternatieven
    1. De raad kan ervoor kiezen niet te investeren in huisvestingsplannen van de culturele instellingen en
         de € 400.000,-- structureel voor Huisvesting culturele instellingen vrij te laten vallen in de algemene
         reserves
De financiële opgave voor de stad is groot. De verwachting is dat er de komende jaren bezuinigd moet
worden. De plannen die nu aan de raad worden voorgelegd zijn grote verbouwingsplannen die risico’s met
zich mee brengen en grote incidentele en structurele financiële bijdragen vragen. U kunt ervoor kiezen om
nu niet te investeren en de benodigde incidentele en structurele middelen niet in te zetten. Niet kiezen om te
investeren heeft financiële en inhoudelijke gevolgen. Hieronder een korte weergave van de belangrijkste
gevolgen:

Muziekkwartier:
Het Muziekkwartier blijft een plek in de stad met een gesloten karakter, weinig reuring op het Wilminkplein.
Hiermee houden we gemeentelijk vastgoed dat onvoldoende maatschappelijk rendement heeft.

Concordia:
Niet investeren in nieuwe filmzalen heeft als effect stoppen met het Filmhuis in Enschede. De huidige
filmzalen zijn onvoldoende basis om een Filmhuis te exploiteren dat structureel duurzaam is. In haar nieuwe
visie heeft Concordia de keus gemaakt om de filmlijn en beeldende kunst lijn aan elkaar te koppelen. Zowel
inhoudelijk als financieel. Niet investeren in een Filmhuis betekent dat Concordia haar toekomstvisie niet kan
uitvoeren en opnieuw moet kijken wat haar toegevoegde waarde/bestaansrecht is zonder Filmhuis. Dit kan
uiteindelijk tot de conclusie leiden dat Concordia in deze vorm ophoudt te bestaan.

Sonnevanck:
Sonnevanck is een BIS gezelschap voor Landsdeel Oost. De grootste wens van Sonnevanck is om in
Enschede te blijven, maar Sonnevanck kan zelf de afweging maken om zich elders te vestigen, wanneer een
andere gemeente de benodigde faciliteiten wel biedt. Dit is dan een andere locatie in Overijssel, denk aan
Zwolle of Deventer. Als Sonnevanck uit Enschede vertrekt betekent dat een structurele bijdrage van €
845.000,-- aan Rijkfinanciering uit Enschede vertrekt. Sonnenvanck is een belangrijke spin in het web
wanneer het gaat om cultuureducatie, en een grote werkgever voor makers. Sonnevanck ontvangt op dit
moment € 40.000,-- aan gemeentelijke subsidie. Dat is slechts 5% ten opzichte van de subsidie vanuit het
Rijk.

Metropool:
Het exploitatiemodel van Metropool heeft als uitgangspunt het vergroten van herhaalbezoeken en verlengen
van de verblijfsduur bij een concert. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de behoefte van het publiek.
Publieksopbouw in Enschede/Twente is intensief en vraagt een lange adem. De huidige condities in het
Muziekkwartier voldoen niet aan deze uitgangspunten. Ten opzichte van de locatie Hengelo is er te weinig
herhaalbezoek en het verblijf te kort. Uit klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat dit veroorzaakt wordt door de
inrichting in de locatie. Wanneer hier niet in geïnvesteerd wordt, heeft dit effect op het vergroten van het
aantal bezoekers en het exploitatiemodel van Metropool.


     2. De raad geeft opdracht aan de Bibliotheek om te verhuizen naar het Warenhuis met maximaal 3000
         vierkante meter
De wens van de raad was om het scenario Warenhuis te onderzoeken voor de centrale huisvesting van de
Bibliotheek. De Bibliotheek heeft dit onderzocht en in haar plan aangegeven wat haar financiële en
inhoudelijke afwegingen zijn om de keuze te maken voor de Pijpenstraat. In het plan van de Bibliotheek is
opgenomen dat de huisvestingslasten voor het Warenhuis (4000m2) € 883.933,-- bedragen.

De kosten voor het scenario Warenhuis zijn bijna hetzelfde als de kosten scenario Pijpenstraat. Het verschil
voor de exploitatie van de Bibliotheek zit in de volgende onderdelen:


pag. 13                                                   casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    •     De Bibliotheek heeft geen/minder mogelijkheden voor onderverhuur. Inkomstenderving van €
          92.776,--.
    •     De huurprijs stijgt, deze lasten worden hoger
    •     Langdurig huurcontract, waardoor niet flexibel ingespeeld kan worden op toekomstige
          ontwikkelingen
    •     Risico’s zijn nog niet bekend

Optie minder vierkante meters
Een andere optie is de Bibliotheek te vragen om terug te gaan in het aantal vierkante meters. Uit het rapport
van Berenschot uit 2023 blijkt dat ongeveer 3.000 vierkante meter ook voldoende is voor de centrale
huisvesting van de Bibliotheek.
Op basis van de kengetallen die de Bibliotheek gebruikt voor het scenario Warenhuis 4000 m2 is de
volgende berekening gemaakt. Hierbij moet expliciet gemeld worden dat dit indicaties zijn omdat dit verder
niet is onderzocht. Hierover is geen afstemming geweest met de Bibliotheek en de eigenaar van het
Warenhuis. De totale huisvestingslasten voor 3.000 m2 bedragen naar schatting: € 689.200,--

De huisvestingslasten voor de Bibliotheek zijn in deze variant lager dan gevestigd blijven aan de
Pijpenstraat. Naar aanleiding van de bevindingen van Berenschot heeft de Bibliotheek aangegeven dat zij
niet terug kunnen in vierkante meters naar 3000 meter. Dit heeft een te grote impact op de maatschappelijke
functie van de Bibliotheek en samenwerking met partners. Een deel van de huidige partners kan dan
waarschijnlijk niet meeverhuizen.

Zoals eerder aangegeven is er geen grondslag om de Bibliotheek te verplichten om haar activiteiten op een
bepaalde locatie plaats te laten vinden.
Wel is het zo dat de structureel extra middelen via het gemeentefonds gaan. Dit betekent dat de gemeente
binnen de kaders van de zorgplicht eigen keuzes maakt hoe deze middelen worden ingezet.

Belangrijk hierbij is om aan te geven dat verhuizing van de Bibliotheek naar het Warenhuis geen invloed
heeft op het incidentele tekort dat er nu is. Dit tekort wordt veroorzaakt door de verbouwing voor Concordia
en Sonnevanck.


    3. De raad stelt extra middelen beschikbaar om het Warenhuis te realiseren
De businesscase van het Warenhuis is op dit moment niet sluitend. De onderhandeling met de eigenaar
loopt nog. Het college is van mening dat met de bijdrage die de gemeente doet de maximale inspanning
wordt gedaan om het Warenhuis te realiseren. Wij zijn van mening dat de eigenaar de waardevermeerdering
(door transformatie pand en functiewijziging) ten dele in moet zetten voor de dekking van de incidentele
kosten van de transformatie. En dat niet alle kosten die voortvloeien uit de verbouwing ten laste van de
gemeente kunnen worden gelegd. De uitkomst van de onderhandeling kan zijn dat er geen haalbare
businesscase komt.
De raad kan er voor kiezen om extra middelen beschikbaar te stellen. Hiervoor heeft u een aantal opties:
    1. Verkoop panden gemeente: De raad kan ervoor kiezen om de achterblijvende panden aan de
         Langestraat, Oude Markt en Walstraat via het Grondbedrijf te verkopen. De incidentele opbrengst
         wordt dan ingebracht in de realisatie van het Warenhuis. In het verleden is deze keuze vaker
         gemaakt en zijn gemeentelijke panden in de Binnenstad verkocht. Denk aan voormalig Atak, de
         Rots, Concordia, de Fabrieksschool. Bij de verkoop van deze panden zijn vaak voorwaarden
         opgenomen voor de koper om een specialistisch, bijzonder aanbod te creëren in de Binnenstad. In
         de praktijk blijkt dat de commerciële markt dit niet oppakt. Om de diversiteit in de Binnenstad te
         behouden en te vergroten spelen deze panden een grote rol. Met de verkoop van deze panden
         verdwijnen plekken zoals de Bonbonnière en het Vestzaktheater. Belangrijk is om er rekening mee
         te houden dat vooraf niet bekend is wat de opbrengst van een pand is. In het verleden zijn
         verwachte opbrengsten onderdeel geweest van een sluitende businesscase, bijvoorbeeld bij de
         realisatie van de Scholingsboulevard en het Muziekkwartier. Later bleek dat de verwachtte
         opbrengsten niet gerealiseerd werden. Dit leidde tot tekorten in het Grondbedrijf.
         Wanneer het Warenhuis wel doorgaat is het voorstel van het college om de achterblijvende panden
         in te zetten voor het middenveld/creatieve Broedplaatsen. Juist het pand aan de Langestraat is hier
         heel aantrekkelijk voor. Dit ligt in het horeca kerngebied en biedt daarmee goede mogelijkheden
         voor een invulling vanuit de visie nachtcultuur.
pag. 14                                                 casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    2. Niet instemmen met de plannen voor het Muziekkwartier: De raad kan er voor kiezen om niet in
       te stemmen met de plannen voor het Muziekkwartier. De middelen die structureel vrijvallen kunnen
       ingezet worden om het Warenhuis te realiseren. Dit heeft als effect dat het Muziekkwartier geen
       laagdrempelige, bruisende plek in de stad wordt. De publieke ruimte in het gebouw blijft minimaal en
       de programmering overdag neemt niet toe. Het rendement van gemeentelijk vastgoed wordt niet
       vergroot.
    3. € 5.000.000 incidenteel beschikbaar stellen: om de plannen voor het Warenhuis te realiseren is €
       5.000.000,-- incidentele middelen noodzakelijk. Het college heeft onderzocht wat er mogelijk is om
       bij te dragen uit de Investeringsagenda. Het Warenhuis past niet binnen de spelregels van de
       investeringsagenda. U kunt de keus maken hieruit middelen beschikbaar te stellen. De maximale
       ruimte binnen de Investeringsagenda is € 3.000.000,--. Daarnaast kunt u de keus maken om €
       2.000.000,-- beschikbaar te stellen uit de Algemene Reserves. Wij zijn van mening dat het
       beschikbaar stellen van incidentele middelen uit de Algemene Reserves geen optie is gezien de
       financiële situatie van de Gemeente en de opgaves waar we voor staan. Daarnaast is ons
       uitgangspunt dat de eigenaar de waardevermeerdering (door transformatie pand en functiewijziging)
       in moet zetten voor de dekking van de incidentele kosten van de transformatie. Deze kosten zouden
       niet alleen ten laste van de Gemeente moeten gaan.

    Naast deze incidentele middelen is er een structureel bedrag nodig van € 195.000,--. Dit bedrag kan
    gedekt worden uit de resterende middelen huisvesting culturele instellingen met een bedrag van €
    88.000,--. Het resterende bedrag van € 107.000,-- kan gedekt worden uit het budget Transitie
    instellingen uit het product Cultuur Evenementen en Citymarketing. U kunt er voor kiezen deze middelen
    voor het Warenhuis te reserveren.

    Mocht de raad kiezen voor optie 3 het beschikbaar stellen van incidentele middelen voor het realiseren
    van het Warenhuis, dan gaat Concordia verhuizen. Wanneer u deze optie kiest, is het mogelijk om de
    panden aan de Langestraat, Oude Markt en Walstraat te behouden voor cultuur. Deze panden kunnen
    dan ingezet worden voor het middenveld/creatieve broedplaatsen. Dat is zo’n 3000 vierkante meter op
    prominente plekken in de Binnenstad. Het geeft invulling aan de motie Vastgoedstrategie betaalbare
    ruimte sociaal werken die de raad op 24 juli 2024 heeft aangenomen. En kan een bijdrage leveren aan
    het uitvoeringsprogramma voor de Visie Nachtcultuur. De huurlasten kunnen gedekt worden uit
    bestaande middelen uit het product cultuur. Hieronder vindt u wat de kosten zijn en de
    dekkingsmogelijkheden:

Overzicht kosten van de huurlasten per pand. Dit is gebaseerd op de kostprijsdekkende huur van het VBE.

 Pand                                                  Huurlasten
 Oude Markt                                            € 112.039
 Langestraat                                           € 122.555
 Walstraat                                              € 33.346
 Totaal                                                € 267.940

Deze huurlasten worden als volgt gedekt:

 Dekkingsbron                                          Bedrag
 Huidige huurkosten Oude Markt                         € 116.660
 Huidige huurkosten Walstraat                          € 9.275
 Budget Transitie instellingen                         € 75.000
 Oorspronkelijke subsidie Vestzaktheater Concordia     € 67.005
 Totaal                                                € 267.940

Toelichting op de structurele dekking vanuit het product Cultuur Evenementen en Citymarketing
De structurele dekking ontstaat door de inzet van de volgende posten in het budget van het product Cultuur

pag. 15                                                casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    1. Transitiekosten culturele instellingen: In de zomernota 2022 heeft de raad € 182.000,-- structureel
       gereserveerd voor transitiekosten culturele instellingen
    2. Huurlast Oude Markt: De huurlast oude markt is structureel opgenomen in de begroting cultuur.

    3. Huurlast Walstraat: De huurlast walstraat is structureel opgenomen in de begroting cultuur.
    4. Oorspronkelijke subsidie Vestzaktheater: tot 2019 werd de programmering in het Vestzaktheater
       verzorgd door een aparte stichting. In 2019 heeft Concordia deze taak op zich genomen.
       Onderliggende afspraak was dat deze middelen gekoppeld zouden blijven aan het Vestzaktheater.
       Door het afstoten theateractiviteit van Concordia wordt de subsidie van Concordia met een bedrag
       van € 67.005,-- verlaagd.




Participatie
De afgelopen maanden is er een intensief traject geweest in samenwerking met de raad en de culturele
organisaties. Op verschillende momenten hebben de organisaties hun plannen met de raad besproken. Ook
is de raad op bezoek geweest bij alle initiatiefnemers om kennis te nemen van de plannen.
Nadat de plannen waren ingediend is er na de toetsing contact geweest met de initiatiefnemers voor
aanvullende vragen. Deze informatie is verwerkt in het voorstel.

Communicatie
De indieners van de plannen zijn na het collegebesluit geïnformeerd over het voorstel dat voorligt aan de
raad.

Vervolg
Met de raad is afgesproken dat het tempo en initiatief van de indieners van de plannen leidend is. Als er een
positief besluit wordt genomen krijgt elk initiatief de opdracht de plannen verder uit te werken. De plannen
worden separaat aan de raad voorgelegd.




pag. 16                                                 casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Bijlagen
  Nummer        Omschrijving            College   Raad        Niet actief   Geheim
                                                              publiceren
          1.    Raadsvoorstel           x         x
                huisvesting culturele
                instellingen
          2.    Raadsbesluit            x         x
                huisvesting culturele
                instellingen
          3.    Begeleidingsbrief       X         X
                huisvestingsplan
                Bibliotheek
          4.    Brief aan bibliotheek   x         x
                nav motie
                Warenhuis
          5.    Huisvestingsplan        x         x
                Bibliotheek
          6.    Begroting               x         x
                Bibliotheek
          7.    Aanbiedingsbrief        x         x
                Warenhuis
          8.    Ambitiedocumet Het      x         x
                Warenhuis
          9.    Begeleidende brief      x         x
                Muziekkwartier
          10.   Projectplan             x         x
                Muziekkwartier
          11.   Brief aan de            x         x
                Bibliotheek
                aanvullende
                gegevens
          12.   Huisvestingsplan        x         x
                aangevuld
                Bibliotheek
          13.   Aanvullende             x         x
                informatie begroting
                Bibliotheek
          14.   Offertes overige        x         x
                docs verbouwing
                Bibliotheek




pag. 17                                               casenummer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>