<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                   POSTADRES
                                                                   Postbus 20
                                                                   7500 AA ENSCHEDE




                                                                   BEZOEKADRES
                                                                   Langestraat 24


                                                                   TELEFOONNUMMER
Aan de Gemeenteraad                                                14053




DATUM                    ONS KENMERK              BEHANDELD DOOR
16 oktober 2025          2500029410               EA Smit

UW BRIEF VAN             UW KENMERK               DOORKIESNUMMER
                                                  06 - 22 52 72 56


ONDERWERP

Bouwstenen Enschede 2050 (Toekomstvisie)




Geachte leden van de Raad,

Bij de behandeling van de Zomernota in 2021 is de motie ‘’Toetsingskader voor strategische
groei naar 170.000+inwoners’’ aangenomen. De afgelopen jaren hebben wij de koers van de
stad uitgezet vanuit de vier strategische opgaven. Nadat in 2022 de aanzet tot Koersdocument
is opgeleverd, bleef de behoefte bestaan aan een meer overkoepelend verhaal over welke stad
we willen zijn. Dit is opnieuw benoemd in het coalitieakkoord en bij de vaststelling van de
omgevingsvisie. Aan de hand van een door uw Raad genomen besluit eind 2024 is een traject
gestart met de stad over de toekomst van Enschede (richtjaar 2050).

Met deze brief leveren wij de resultaten van dit traject op.
Wat wij hebben opgehaald presenteert het college – zoals aangekondigd deze zomer - in de
vorm van een krant met verschillende katernen. De krant is primair opgesteld voor uw Raad met
de voor uw raad bekende schrijfstijl. Ook blikken we terug op het proces, hoe wij de informatie
hebben opgehaald en geeft het college tenslotte uw Raad een nadere duiding aan hetgeen in
het traject ‘Enschede 2050’ door de stad aan ons is toevertrouwd. Het gaat daarbij om een
aantal zaken die, naar de mening van het college, niet mogen ontbreken op weg naar het
Enschede van (over)morgen. Aanvankelijk was het de bedoeling aan uw Raad een
raadsvoorstel voor te leggen. Echter omdat de krant het eindresultaat is van een traject met de
stad leek het ons minder gepast deze met een voorstel aan uw Raad voor te leggen met de
mogelijkheid tot amendering. De krant biedt input voor het denken over waar we als
stadsbestuur met Enschede naartoe willen. Vanuit de ogen van het college hoort daarbij dat we
de stem van de stad vertalen naar de nabije en verdere toekomst. Een brief leek ons daarom
een meer gepaste vorm om het gesprek te voeren over de krant van (over)morgen en hetgeen
het college u daarbij ter overdenking (zie hierna) daarbij wil meegeven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>DATUM                      ONS KENMERK              PAGINA
16 oktober 2025            2500029410               2/5




Bouwstenen voor de toekomst
Uw Raad heeft bij de vaststelling van de procesnotitie aangegeven dat er geen rond/af verhaal
als resultaat opgeleverd zou moeten worden, maar meer te werken met bouwstenen die daarna
bruikbaar zijn. Gezien de timing en het tempo is er sprake van een impliciete keuze tot beperkte
diepgang; er is niet toegewerkt naar een uitgebreide toekomstvisie (in beeld en taal). De
uitkomsten van het traject is volgens het college een richting voor de route, maar nog geen
geëffend pad. Dit vereist nog nadere stappen en besluitvorming in de toekomst. Dat is aan uw
Raad en aan uw opvolgers. Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht, geven wij aan de
hand van de uitkomsten van het voornoemde traject een aantal punten, dilemma’s zo u wilt, ter
overdenking mee. In het overdrachtsdossier dat het college traditiegetrouw opstelt voor haar
opvolgers, zal het college de uitkomsten van voorliggende proces vanzelfsprekend een plek
geven.

Hoe is de informatie opgehaald.
In de brief van 8 juli 2025 hebben wij uw Raad geïnformeerd over de fasen in het proces. Na
elke fase werden de stuurgroep vanuit het college en de klankbordgroep met
vertegenwoordigers uit uw midden, op de hoogte gesteld van de voorgenomen stappen in de
volgende fase. Met betrekking tot fase 1 is het goed om te vermelden dat hier een afgebakende
tijdsperiode is gekozen voor wat de analyse van de documenten betreft. Dat heeft tot gevolg dat
alle nieuwe informatie zoals de aanwijzing van Enschede in de concept Nota Ruimte niet is
meegenomen.

De 4 opvolgende fasen zijn uiteindelijk als volgt uitgevoerd:

Fase 1: Baseren: Bureaustudie

•   Uitvoering van een bureaustudie naar relevante beleidsdocumenten van de afgelopen zes
    jaar (1 juli 2018–31 december 2024).
•   Doel: formuleren van scherpe thema’s en minimaal één open vraag vanuit een verfrissend
    perspectief.
•   Resultaat: thematische basis en vragenset voor consultatie in fase 2.

Fase 2: Vinden: consultatie van de stad

•   Inwoners en ondernemers werden bevraagd over de thema’s uit fase 1. Dat deden we via
    online vragenlijsten en andere methoden.
•   Doel: ophalen van toekomstbeelden, wensen en zorgen richting Enschede in 2050
•   Resultaat: beeld op basis van thema’s, als fundament voor het vervolg.

Fase 3: Verbinden: Reflectie van ambtenaren

•   Ambtenaren koppelden de opbrengsten uit de stad aan vakinhoudelijke kennis en
    gemeentelijke bevoegdheden.
•   Doel: verbinden van de toekomstbeelden van inwoners en ondernemers aan dat wat in de
    macht van de gemeente licht in het realiseren daarvan, met oog voor het grote geheel.
•   Resultaat: Eerste beeld van de aansluiting van lopend beleid en externe ontwikkelingen op
    datgene wat de consultatie van de stad heeft opgeleverd
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>DATUM                     ONS KENMERK              PAGINA
16 oktober 2025           2500029410               3/5




Fase 4: adviseren: inbreng van partners en ondernemers

•    Tijdens een avond op het stadhuis gaven partners en ondernemers uit de stad hun beeld
    van Enschede in 2050. Dat deden ze aan de hand van een zelf meegenomen symbool en
    aan de hand van vragen en dilemma’s die door stuurgroepleden aan de aanwezigen
    werden voorgelegd
•   Doel: Verbreding van het beeld over 2050 en de bijbehorende kansen en risico’s aan de
    hand van de beelden van grote en kleine partners en ondernemers in Enschede.
•   Resultaat; verdieping op de thema’s, beelden en taal bij de toekomst van Enschede.

Welke zaken springen in het oog
De resultaten zijn gevat in “De krant van (over)morgen” laten zien hoe onze inwoners en
partners de toekomst zien. Daarbij staat de oplossing of het antwoord nog niet zonder meer
vast als het gaat over de opgaven van (over)morgen. Trends en ontwikkelingen gecombineerd
met vraagstukken die op ons afkomen bieden voor onze opvolgers de uitdaging en uitnodiging
om samen te kijken wat nodig is voor het Enschede van (over)morgen. Een blauwdruk is daarbij
niet het antwoord, het gesprek met onze inwoners, bedrijven en partners is dat wel.
Gecombineerd met ontwikkelingen in onze omgeving en met kansen en opgaven geeft dat een
kader voor onze antwoorden.

Met 2050 in het achterhoofd zien we dat een aantal zaken in het oog springen: privacy en
veiligheid, leefbaarheid, samen(hang), gezondheid en zorg. Ook de groei van de stad zowel
waar het om wonen als werken gaat, is een punt dat van belang is voor de verdere ontwikkeling
van Enschede. Niet geheel toevallig zijn dit ook de zaken waar wij als gemeente dagelijks over
nadenken en waar uw Raad besluiten over neemt.

Reflecties naar aanleiding van dit traject
Het beleid zoals de raad dat de afgelopen jaren heeft vastgesteld, sluit in hoge mate aan bij wat
de stad op dit moment van ons als stadsbestuur verwacht. Tegelijkertijd weten we dat we als
stad en als regio ambitie en opdrachten hebben.

Dat maakt dat we, op basis van hetgeen uit dit traject is gekomen, een aantal overwegingen en
spanningsvelden zien:

•       De invloed van internationale ontwikkelingen op de lokale samenleving
De internationale ontwikkelingen hebben ook hun weerslag op Enschede en Twente;
bijvoorbeeld als het gaat om het stimuleren van de zelf- en samenredzaamheid van onze
inwoners en van de Twentse gemeenten samen. Het belang van die relatie zal de komende
periode nog prominenter worden. Daarnaast betekenen de roep om weerbaarheid en
zelfredzaamheid van onze inwoners een (nieuwe) opdracht aan ons als eerste overheid. De
kosten van internationale handel nemen toe en de economische groei kan hierdoor afnemen.
Naast de aandacht die we nu hebben voor het moeilijk kunnen vervullen van banen neemt het
belang van aandacht voor concurrentievermogen sterk toe.

•        We kunnen onze ruimte maar één keer gebruiken
De manier waarop we onze ruimte gebruiken bepaald voor een groot deel wat voor stad we zijn.
En ook; het draagt bij aan de stad die we willen worden, mits we de keuzes maken die in lijn zijn
met de ambitie die we hebben.
Inmiddels zien we de sturende rol van water en bodem overal terug in de ruimtelijke ordening.
Het heeft grote gevolgen voor hoe we de ruimte in Enschede willen gebruiken. Zowel voor het
landelijk gebied, infrastructuur en bebouwing. Het betekent ook dat de zorgen voor en over het
watersysteem niet alleen bij waterbeheerders komen te liggen. In de toekomst zal steeds vaker
de vraag opkomen of we eerst moeten kiezen voor proceswater of toch voor drinkwater.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>DATUM                     ONS KENMERK              PAGINA
16 oktober 2025           2500029410               4/5




Het hier en nu van werken, wonen en (gezond) leven gaat over het algemeen goed. Maar tegen
de hierboven geschetste achtergrond moet antwoord worden gegeven op de wens die blijft
bestaan van breed gedeelde welvaart en de transitie naar een duurzamere economie.

•        Bereikbaarheid in relatie tot toevoeging van woningen.
De ambitie rond woningbouw (die tegelijk een opdracht is) kan voor spanning zorgen als het
gaat om het ontsluiten van de nieuwe woonwijken en het verkeer dat daardoor aan de
hoofdwegen wordt toegevoegd. Verkeersdruk laten afnemen is een belangrijk speerpunt; Er is
ruimte nodig om die drukte goed te kunnen reguleren. Wanneer daar onvoldoende aandacht
voor is, lopen we ook als Enschede het gevaar dat bereikbaarheid in het geding komt en
mensen af gaan zien om bepaalde activiteiten te ondernemen. Met focus op bereikbaarheid
worden voor- en nadelen van mobiliteit beter afgewogen. Dat vraagt om een integrale
benadering die verder gaat dan alleen de keuze voor de auto, fiets of openbaar vervoer. Dit is
bijvoorbeeld relevant als het gaat over het toevoegen van woningen aan de bestaande stad.
Daarom moeten we op een andere manier blijven kijken in ons doen en handelen waar het gaat
om wonen. Door meer passend en betaalbaar wonen na te streven en andere woonvormen met
minder vierkante meters per persoon. Dit alles ingegeven door het feit dat de samenstelling van
huishoudens de komende jaren zal blijven veranderen.

•        Met onze inwoners van hier en nu naar later
Inwoners geven aan dat ze een gezonde leefomgeving waarderen. Dat blijkt ook
randvoorwaardelijk voor de brede welvaart in het algemeen. Gezondheid hoort daarbij. Hierin
heeft de overheid een verantwoordelijkheid, maar ligt daarnaast een taak voor inwoners als
individu. Enschede heeft van oudsher twee werelden en daarmee twee snelheden in zich, die
vormen de basis voor zorgen en uitdagingen op dit vlak.
Dubbele vergrijzing en migratie kunnen niet zonder betekenis blijven bij de inrichting van onze
stad en bij het richten van onze opgaven. Dit vraagt op onderdelen een andere aanpak en kijk
naar de toekomst van onze stad.

Tenslotte
Een ding weten we zeker; de stad zal veranderen. En het tempo waarin neemt alleen maar toe.
De uitdaging waar we als stadsbestuur voor staan is om koers te bepalen voor de lange termijn.
Zonder zicht te hebben op alle opties, mogelijkheden en risico’s. De strategische opgaven zoals
die in de begroting zijn opgenomen, vormen een mooie kapstok voor koers en rolvastheid. De
opgaven worden traditiegetrouw herijkt in een traject, waaraan gewerkt wordt in aanloop naar
de nieuwe coalitieperiode. De krant, deze brief en de afspraken die eventueel als vervolg
worden gemaakt, vormen daar zeker input voor.

Als Enschede hebben we vaak bewezen dat we durven te sturen in de mist, maar met een goed
kompas. Uitdagingen van morgen horen bij de dag van vandaag. Tegelijkertijd is er de opdracht
om de kern van wie we zijn te koesteren; de stad van Harry Bannink, Grolsch, FC-Twente, UT,
onze mooie parken, de stad waar het voetbal naar Nederland is gebracht. De stad die dit jaar
700 jaar bestaat, is veel meer dan alleen iconen of gebeurtenissen. Ze maken, door hun
geschiedenis met Enschede, deel uit van ons DNA. Het belangrijkste in dat DNA zijn de
mensen die hier wonen. Het is een DNA dat openstaat voor verandering en toevoeging, maar
niet tegen elke prijs, en mits weloverwogen samen met onze inwoners, partners en bedrijven.
Een gesprek over de toekomst van onze stad is nooit klaar. De toekomst is het waard om
erover te blijven praten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>DATUM                     ONS KENMERK             PAGINA
16 oktober 2025           2500029410              5/5




Het college kan zich voorstellen dat uw raad, op basis van ‘De krant van (over)morgen’, uw
opvolgers adviseert om dit gesprek en de bijbehorende zoektocht een volgende impuls te
geven. Mede met het oog daarop verheugen wij ons op een gesprek met uw Raad over de
resultaten.


Hoogachtend,

Burgemeester en Wethouders van Enschede,
de loco-Secretaris,      de Burgemeester,



(E.A. Smit)                 (R.W. Bleker)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>