<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>BLIK OP                                         Themanummer #1 / 2015
                                                Met veel praktijkvoorbeelden. Doe er uw voordeel mee!




DUURZAAMHEID
                                                14    Alphense Green        15     Noorden zet in
                                                                                   op samenwerking

2
    Olaf Prinsen,
    wethouder Apeldoorn
                            6   Gemeente
                                Wageningen
                                                      Deal voor
                                                      duurzame
                                                                                   overheid en
                                                                                   bedrijfsleven
    “Energieneutraal          wil opschalen         initiatieven
    moet ambitie
    zijn van de
    samenleving.”


                                    MER
                         THEMANUM
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                         MER
                                                                Wethouder Olaf Prinsen,
           THEMANUM
                                                                gemeente Apeldoorn:


                                                               “Energie­
     Nieuw:
     de thema­nummers
                                                                 neutraal
     van SVn                                                     moet ambitie
     SVn inspireert graag. Dit doen
     we onder meer met actuele                                   van de
     thema’s waarover u leest in
     SVn nieuws. Er zijn echter ook                              samenleving
                                                                 zijn”
     onderwerpen die meer aandacht
     verdienen. Onderwerpen waarover
     veel te vertellen is en die van
     belang zijn voor u, als lezer. Dat
     doen we in onze themanummers,
     waarvan de eerste uitgave nu voor
     u ligt.                                                    Gemeente Apeldoorn heeft zich aangesloten
                                                                bij de regionale ambitie om in 2030
     Het onderwerp van dit eerste themanummer is
                                                                energieneutraal te zijn. Een mooie ambitie
     Duurzaamheid. Dat lijkt ons een logische keuze,
     omdat we zien dat dit onderwerp volop leeft. Het
                                                                die tegelijkertijd ook schuurt met de realiteit,
     Energieakkoord krijgt steeds meer zijn beslag en           beseft wethouder Olaf Prinsen. “Onze invloed
     gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen zijn         als gemeente is maar beperkt. Het moet dan
     op allerlei manieren bezig om bewoners bewust te           ook niet onze ambitie zijn, maar de ambitie
     maken van het nut en de noodzaak tot het nemen
                                                                van de gemeenschap.”
     van energiebesparende maatregelen. Dat valt niet altijd
     mee. Hoewel er uiteraard mooie resultaten worden
     geboekt, blijft het nog zoeken naar goede methodes,        Tot voor kort hanteerde gemeente Apeldoorn 2020 als jaartal om
     de juiste afstemming en het goede verhaal om de            energieneutraal te zijn. Om dat te bereiken stelde de gemeente een
     bewoner te bereiken. Dit maakt het des te belangrijker     routekaart op. Al snel sneuvelden de eerste projecten en ondertussen
                                                                veranderde de samenleving. Prinsen: “De ambitie bleek niet haalbaar
     om de opgedane kennis en ervaringen te delen.
                                                                en onze rol als overheid veranderde. We moesten ons opnieuw
                                                                bezinnen op onze aanpak.”
     Veel leesplezier!
                                                                Mensen bepalen zelf wat zij willen
                                                                Gemeente Apeldoorn besloot om de stip op de horizon te
     Tip
                                                                verplaatsen naar 2030, het jaartal waar ook de regio zich op richt.
     U kunt de themanummers van SVn ook downloaden
                                                                Een vastomlijnd uitvoeringsprogramma kwam er echter niet.
     op www.svn.nl.
                                                                “Initiatieven komen van buiten en niet meer uit het Stadhuis. Wij
                                                                zijn daarbij faciliterend en verbindend. Wij bepalen dus ook niet of
                                                                mensen in een keer de stap moeten zetten naar energieneutraal of
                                                                dat ze dat in kleine stapjes doen. Dat bepalen mensen zelf, het is


2   Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                         Inwoners maken volop
                                                                         gebruik van subsidie
                                                                         voor woningisolatie
                                                                         In de gemeente Apeldoorn maakten 1.850 woningeigenaren
                                                                         gebruik van subsidie voor woningisolatie van de provincie
                                                                         Gelderland. Per eigenaar wordt 1/3 van de kosten
                                                                         gesubsidieerd met een maximum van € 500,- voor individuele
                                                                         eigenaren en € 750,- bij collectieve aanvragen. In totaal is er
                                                                         € 596.000,- uitgekeerd (stand feb. 2015), wat neerkomt op
                                                                         € 4,8 miljoen aan investeringen in energiebesparende
                                                                         maatregelen die met name door lokale bedrijven worden
                                                                         uitgevoerd.




Het Nationaal Energiebespaarfonds heeft in de gemeente
Apeldoorn 5.000 warmtescans laten uitvoeren. Voordat het
project van start ging, nam wethouder Olaf Prinsen de proef           “Wij bepalen niet wat iemand moet
op de som bij zijn eigen woning.
                                                                       doen. Mensen bepalen zelf of ze
                                                                       kleine of grote stappen zetten.”

tenslotte hun woning en hun geld. Wij kunnen alleen ondersteunen      met Hoom, energiebesparingsacties in het dorp Ugchelen en de
en dat proberen wij ook”, aldus Prinsen.                              wijk De Maten. En op initiatief van het Nationaal
                                                                      Energiebespaarfonds, waar SVn fondsmanager van is, zijn onlangs
Initiatieven uit de samenleving                                       warmtescans gemaakt van 5.000 woningen waardoor mensen zich
Prinsen prijst zich gelukkig met een aantal betrokken inwoners en     bewust worden van hun energieverbruik en de mogelijkheden om
organisaties in Apeldoorn. Zo organiseren inwoners in de wijk         te isoleren.
Kerschoten onder andere hun eigen collectieve inkoop voor
energiebesparende maatregelen en is het dorp Loenen winnaar           Financiële ondersteuning en PR
geworden van de prijsvraag ‘Energieke Dorpen’. Met geld van Europa,   De ondersteuning van de gemeente Apeldoorn bestaat met name
de provincie en de gemeente heeft het dorp een energiefonds           uit het bieden van financiële ondersteuning en de inzet van de
opgericht. Daarnaast is de duurzame energie coöperatie deA bezig      eigen communicatiekanalen. Prinsen: “Inwoners kunnen
met diverse projecten voor zonnepanelen en organiseert zij, samen     gebruikmaken van de provinciale subsidie voor woningisolatie, in
                                                                      het kader van de prijsvraag ‘Energieke Dorpen’ heeft Loenen een
                                                                      startkapitaal gekregen en wij dragen bij aan de financiering van de
                                                                      regisseur van Kerschoten Energie Neutraal. Ook kan men
                                                                      gebruikmaken van de Stimuleringsregeling ‘Collectieve investering
                                                                      in de woningvoorraad’, wat voornamelijk door VvE’s en deA wordt
                                                                      gedaan. Deze Stimuleringslening is een product van SVn.
                                                                      Daarnaast helpen wij graag door onze digitale nieuwsbrief, de
                                                                      gemeentepagina en de website in te zetten.”

                                                                      Topteam
                                                                      Om meer helderheid te krijgen over wat de samenleving wil en wat
                                                                      de gemeente hierin kan betekenen, wordt momenteel een
                                                                      interactief traject uitgewerkt door ambtenaren en een ‘topteam’ uit
                                                                      de samenleving. Er wordt gedacht aan enkele ‘open space’
Leerlingen van basisschool De Tweede Stee vertellen de                bijeenkomsten, enquêtes en diepte-interviews. Het topteam bestaat
Europese delegatie van ACE hoe zij bezig zijn met duurzame            onder andere uit inwoners die nu al een actieve rol spelen in
energie en energiebesparing.                                          diverse duurzame projecten binnen de gemeente.


                                                                                                                                   juni 2015   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                 THEMANUM
                            MER
                                    Eerste kwartaal flinke stijging Energiebespaarleningen

                                    Toename leningaanvragen
                                    Nationaal Energiebespaarfonds
                                    In het eerste kwartaal van 2015 is het aantal aanvragen van Energie­
                                    bespaarleningen flink gestegen. Ter vergelijking: in 2014 zijn er in totaal
                                    850 leningen aangevraagd en in de eerste drie maanden van 2015 waren
                                    dat er al ruim 600, een gemiddelde van 200 aanvragen per maand.


                                                             Energielabel en betere                      VvE’s, samenwerken
                                                             voorwaarden                                 en warmtescan­actie
                                                             De vermoedelijke reden van deze             Ook de komende maanden verwacht
                                                             stijging is de introductie van het ener-    het Nationaal Energiebespaarfonds een
                                                             gielabel voor woningen en de vereen­        grote belangstelling voor de Energie­
                                                             voudigde aanvraagprocedure op               bespaarlening. Reden hiervoor is onder
                                                             Ikinvesteerslim.nl. Ook is de lening zelf   andere dat de Energie­bespaar­lening in
                                                             aangepast. Zo is de rente verlaagd, kan     de eerste helft van 2015 ook beschikbaar
                                                             er nu 75% (i.p.v. 50%) van het leenbedrag   komt voor VvE’s. Bovendien beginnen
                                                             worden besteed aan zonnepanelen en          de samenwerkingen met installatie-,
                                                             zijn de kosten makkelijker te vergelijken   bouw- en energiebedrijven en gemeen-
                    www.ikinvesteerslim.nl                   met andere leningsproducten, doordat        ten hun vruchten af te werpen.
                                                             de afsluitkosten niet meer apart worden     Daarnaast is de verwachting dat de
                                                             berekend.                                   warmtescan­actie tot meer aanvragen
        15 x 5                                                                                           leidt.




    Warmtescanactie in volle gang                                                                          Geef bekendheid aan het
                                                Het Nationaal Energiebespaarfonds rolt momenteel           Nationaal Energiebespaar­
                                                een warmtescanactie uit in de gemeenten Apeldoorn,         fonds en de Energie­
                                                Vianen en Gouda. In totaal krijgen zo’n 10.000             bespaarlening
                                                woning­eigenaren een gratis warmtescan van de
                                                voorgevel van hun woning aangeboden. De                    Heeft uw gemeente geen eigen
                                                warmtescan is een momentopname en geeft een                revolverend fonds op het gebied
                                                helder beeld van hoe goed een gevel geïsoleerd is.         van energiebesparing? Plaats dan
                                                Het doel is de woningeigenaar inzicht te geven en          informatie over de Energie­
                                                hem op grond daarvan te laten nadenken of het zin          bespaarlening op de gemeentelijke
    heeft om zijn woning te verduurzamen. De actie wordt uitgevoerd in een samenwerkings­verband           website en andere relevante lokale
    tussen SVn, Sunburst, Pluimers (in Gouda en Vianen) en Feenstra (in Apeldoorn). Sunburst maakt         sites (bijvoorbeeld van het
    de warmtescans, Pluimers en Feenstra zorgen voor een vervolgactie. Beide bedrijven doen dit op         Energieloket). Hiervoor kunt u
    een andere manier, om later de effecten en leerpunten te kunnen vergelijken.                           content (teksten, foto’s, filmpjes,
                                                                                                           digitale banners) downloaden op
    Enthousiaste reacties                                                                                  www.ikinvesteerslim.nl/zakelijk.
    Doel van de warmtescanactie is te onderzoeken of met een directe en persoonlijke actie                 Ook kunt u hier folders en andere
    woningeigenaren enthousiast te maken zijn om energiebesparende maatregelen te treffen.                 materialen bestellen.
    Na de evaluatie wordt gekeken naar mogelijkheden om de actie eventueel uit te breiden.




4    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>      Campagne Zon zoekt Drenth opnieuw van start

      Provincie Drenthe stelt € 5 miljoen
      beschikbaar voor zonnelening
                                                                                        De Natuur en Milieu­
       Na het succes van vorig jaar, stelt                                              federatie Drenthe begint
                                                                                        de campagne met een
       provincie Drenthe opnieuw geld                                                   ‘zonnetour’ in de deel­
       beschikbaar voor de zonnelening.                                                 nemende gemeenten.
                                                                                        Tijdens deze bijeenkom-
       Provincie Drenthe verdubbelt in                                                  sten worden onder meer
       2015 het budget dat gemeenten                                                    de zonnelening en de
                                                                                        zonnekaart toegelicht en
       voor energiebesparende maat­                                                     kunnen geïnteresseerden
       regelen in de gebouwde omgeving                                                  hun vragen rechtstreeks
                                             voorleggen aan (ervarings)deskundigen. Dankzij de zonnelening
       beschikbaar stellen tot maximaal      kunnen particuliere woningeigenaren een bedrag tussen € 2.500,- en
       een bedrag van € 5 miljoen.           € 7.500,- lenen om te investeren in het opwekken van zonne-energie.
                                             Met deze lening kan 100% van de aanschaf van zonnepanelen of een
       Dit geld is beschikbaar in de vorm    zonneboiler gefinancierd worden. Dit in tegenstelling tot de
       van zonneleningen. En is bedoeld      Energiebespaarlening waarbij maximaal 75% van de lening besteed
                                             mag worden aan zonnepanelen, de overige 25% moet aan andere
       voor het stimuleren van het           energiebesparende maatregelen worden besteed. Bij de zonnelening
       opwekken van zonne-energie door       kunnen tevens de kosten voor de installatie en de kosten die
                                             gemaakt zijn voor het verkrijgen van de lening gefinancierd worden.
       particulieren. De Natuur en           Naar verwachting doen alle gemeenten in Drenthe mee met de
       Milieufederatie Drenthe start         zonnelening die de provincie beschikbaar stelt.

       opnieuw met de campagne ‘Zon          De inwoners van de gemeenten die meedoen, vragen de lening aan
       zoekt Drent’.                         bij het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN). SNN voert
                                             samen met SVn de regeling uit.




Met de
zonnelening
kan een
woning­eigenaar
100% van de
zonnepanelen
financieren.


                                                                                                       juni 2015   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                         MER
            THEMANUM




“Gemeente
  Wageningen
  wil opschalen”
    Gemeente Wageningen wil flinke stappen
    zetten in het verduurzamen van de
    woningvoorraad. Beleidsmedewerker
    Sanne Meelker: “Ons doel is opschalen.
    Het Nul-op-de-Meter-concept kan daarbij
    helpen. De renovatie wordt in tien dagen
    tijd uitgevoerd en de financiering kan worden
    betaald met het geld dat de eigenaar anders
    kwijt is aan de energierekening.”




                                             Gemeente Wageningen heeft de ambitie        buurt geselecteerd. Meelker: “In deze
                                             om in 2030 energieneutraal te zijn. Om      wijken staan woningen die gebouwd
                                             dat te realiseren is een routekaart ont­    zijn tussen 1950 en 1980 met een
                                             wikkeld, waarvan het verduurzamen van       energieverbruik van circa € 170,- per
                                             de bestaande bouw een belangrijk onder-     maand. Daarmee vallen deze wijken
                                             deel is. “We hebben veel ervaring opge-     binnen de criteria voor het Nul-op-de-
                                             daan met het project ‘Energie­neutraal      Meter-project. De landelijke bouw­
                                             wonen in Wageningen’ waarin verschil-       bedrijven die zich hebben aangesloten
    Sanne Meelker beleidsmedewerker          lende woningbezitters hun woning ener-      bij het project Stroomversnelling
    Klimaat en Duurzaamheid gemeente         gieneutraal hebben gerenoveerd. Dat         ontwikkelen renovatieconcepten voor
    Wageningen                               waren diverse type woningen. Daarnaast      deze woningen. Een eerste concept
                                             hebben we naar rijtjes­woningen gekeken.    twee-onder-een-kapwoning uit de
                                             Voor drie wijken zijn toen concepten ont-   jaren ‘50 in de Benedenbuurt wordt
                                             wikkeld, maar die waren nog aardig aan      binnen­kort gepresenteerd aan de
    “Er is een nieuw taxatiemodel           de prijs. Nu willen we grotere stappen      wijkbewoners.”
                                             zetten”, licht Sanne Meelker toe.
     waarbij energieverbruik van de                                                      Ervaren
                                             Woningen in twee wijken                     Een tweede concept is ontwikkeld voor
     woning wordt meegenomen.”               Voor het Nul-op-de-Meter-project zijn       een woning in de wijk Tarthorst. Deze
                                             de wijken Tarthorst en de Beneden­          woning staat momenteel leeg. Samen


6    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Renovatieconcept Nul-op-de-Meter voor woningen in de                   Alternatief concept
Benedenbuurt door bouwbedrijf Plegt-Vos. De woning rechts              voor een nul-op-de-
is de bestaande woning. De woning links heeft een nieuwe               meter woning waarbij
isolerende schil met nieuwe kozijnen en geïsoleerd glas.               gespeeld is met de
Het nieuwe geïsoleerde dak is voorzien van zonnepanelen. Bij           architectuur.
deze renovatie blijft de oorspronkelijke architectuur behouden.




“In een voorbeeld­                       en de duurzaamheid van een woning            De Energiebespaarlening is een aantrekkelijke
                                          niet meegenomen in de taxatie.
                                                                                       mogelijkheid om energiebesparende investe­
 woning ervaren                           Gelukkig is er een nieuw taxatiemodel
                                                                                       ringen te financieren. Afhankelijk van hoeveel
                                          ontwikkeld, waarmee dat wel kan. We
 mensen hoe                               zijn dan ook heel benieuwd wat straks
                                                                                       energie er wordt verbruikt, kan die besparing
                                                                                       genoeg zijn om de maandelijkse betaling
                                          de marktwaarde is van de woning en of
 wandverwarming                           we de woning ook daadwerkelijk voor          van de Energiebespaarlening te dekken. Meer
                                          dat bedrag verkopen.”                        informatie op www.ikinvesteerslim.nl.
 voelt. Dat kan
                                          Innovatiesubsidie
 twijfels wegnemen.”                      Een renovatie naar Nul-op-de-Meter
                                          mag een woningeigenaar maximaal
                                          € 45.000,- kosten. Met dit bedrag kan      nog twee keer zoveel renovaties
met corporatie de Woningstichting         de bewoner namelijk budgetneutraal         budgetneutraal aan te bieden.”
maakt de gemeente hier een                renoveren. Het geld dat hij anders kwijt
modelwoning van. Meelker: “Het is         is aan de energierekening, wordt dan       Lening aanvragen
belangrijk dat mensen zo’n woning         besteed aan de aflossing van de lening     Wijkbewoners die een lening willen
zien. Hoe voelt bijvoorbeeld              van € 45.000,-.                            aanvragen voor een renovatie kunnen
wandverwarming en hoor je de              De kosten voor een renovatie liggen        nog tot eind 2015 gebruikmaken van de
ventilatie nu wel of niet. Door mensen    op dit moment echter nog boven             Stimuleringsregeling van de provincie
zelf zo’n gerenoveerde woning te laten    € 45.000,-. Om het verschil tijdelijk      Gelderland. Daarnaast is de
ervaren, kun je hun twijfels wegnemen.”   te overbruggen, stelt gemeente             Energiebespaarlening een
                                          Wageningen een Innovatiesubsidie           aantrekkelijke mogelijkheid. Meelker:
Verkoop                                   beschikbaar. Meelker: “Bouwbedrijven       “Om uit te komen met het bedrag van
De modelwoning wordt getaxeerd en         die een renovatieconcept aanbieden,        maximaal € 170,- per maand, moet de
na een jaar verkocht. Ook dat is een      kunnen voor het verschil subsidie          lening gunstige voorwaarden hebben,
belangrijk aspect volgens Meelker. “Tot   aanvragen. De bouwbedrijven                zoals een lage rente.”
voor kort werden het energieverbruik      verplichten zich echter ook om daarna




   Wat is Stroomversnelling Koopwoningen?
   Stroomversnelling Koopwoningen is onderdeel van het innovatieprogramma Energiesprong met als doel om op grote schaal vraag
   en aanbod te creëren voor Nul-op-de-Meter-verbouwingen van particuliere rijtjeswoningen uit de periode 1950-1980. Een comfortabel
   en mooier huis zonder energiekosten, gefinancierd door de huidige energierekening. Dat is wat huiseigenaren wordt aangeboden.
   In september 2014 is de deal voor Stroomversnelling Koopwoningen ondertekend door ruim 100 partijen zoals bouwbedrijven,
   financieringsinstellingen, makelaars, gemeenten en provincies. Eén van de partijen is gemeente Wageningen.



                                                                                                                                juni 2015   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                         MER
            THEMANUM




               Energiebesparings­­
          initiatieven uit de markt
    Woningeigenaren worden op allerlei manieren ondersteund en gestimuleerd om aan de
    slag te gaan met energiebesparing. De rol van gemeenten varieert hierin, van het nemen
    van initiatief tot faciliteren als dat noodzakelijk is. Ook de markt pakt steeds meer haar
    rol. Wij presenteren enkele voorbeelden van initiatieven en samenwerkingsverbanden waar
    zowel woning­eigenaren als gemeenten hun voordeel mee kunnen doen.




8    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     #1
       Aan de slag
       met Hoom
                                                                                                      “De samenwerking
                                                                                                        met lokale partijen
                                                                                                        is heel krachtig.”




Hoom is een initiatief van energienetwerk­
bedrijf Alliander. Samen met gemeenten,
lokale energiecoöperaties, installatie- en
bouwbedrijven helpt Hoom woningeigenaren
bij het nemen van energiebesparende
maatregelen. “Met een krachtige
samenwerking kunnen we veel bereiken”,
aldus Renske den Exter.


“Hoom biedt de helpende hand bij het nemen van energiebesparende          achter het project te staan en de communicatiekanalen van de
maatregelen”, vertelt Renske den Exter, Specialist Lokale                 gemeente hiervoor inzet. Zo’n samenwerking is heel krachtig.”
Samenwerking bij Hoom. “Als bewoners aan de slag willen, vragen
wij offertes op bij lokale en landelijke bouw- en installatiebedrijven.   Zonder winstoogmerk
We kijken daarbij naar de kwaliteit, het prijsniveau en de                Hoom is onderdeel van netwerkbedrijf Alliander. Alliander is een
dienstverlening van de bedrijven en maken goede afspraken.” Den           semi-publiek bedrijf met de maatschappelijke taak bij te dragen aan
Exter merkt dat mensen het prettig vinden als Hoom het proces             de verduurzaming van de Nederlandse woningvoorraad. Met Hoom
begeleidt. “Wij zijn een onafhankelijke partij en dat geeft               probeert Alliander vooruit te kijken. Het energiezuiniger maken van
vertrouwen. Bovendien nemen wij veel werk uit handen. Als de              woningen leidt namelijk tot kleinere pieken in de belasting van het
maatregelen eenmaal zijn uitgevoerd, controleren we het werk en           stroom- en gasnetwerk. De kosten voor aanleg en onderhoud van het
blijven wij het energieverbruik monitoren, zodat inzichtelijk is wat      netwerk gaan hierdoor omlaag. Den Exter: “Hoom moet uiteindelijk
de investering oplevert.”                                                 kostendekkend draaien, maar hoeft geen winst te maken. De kosten
                                                                          die we in rekening brengen, maken we inzichtelijk op de offerte
Krachtige samenwerking                                                    waardoor mensen weten waar ze aan toe zijn.”
De aanvliegroute om te starten met een project met Hoom verschilt
per gemeente. Den Exter: “Soms neemt een gemeente contact met
ons op, maar het komt ook voor dat wij samen met een
buurtinitiatief of een lokale energiecoöperatie aan de slag gaan. Een     “We maken inzichtelijk wat een
project komt echter het beste van de grond als de gemeente actief
meedoet. Het is namelijk heel effectief als een wethouder vertelt          investering oplevert.”
                                                                                                                                     juni 2015   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>             THEMANUM
                          MER



                                                            #2
                                     Staton Bouw
                                     ontwikkelt
                                     concept voor                                            Kees Hoogendoorn, directeur Staton
                                     nieuwbouw                                               Bouw, is van mening dat renovatie
                                                                                             lang niet altijd een logische
                                     op bestaande                                            oplossing is bij het verduurzamen
                                                                                             van bestaande woningbouw en heeft
                                     fundering                                               een ander concept ontwikkeld.
                                                                                             “Voor € 75.000,- bouwen we een
                                                                                             compleet nieuwe woning op de
                                                                                             bestaande fundering.”



                                     Wat houdt het concept in? “De oude woning wordt         € 45.000,-. Dat klinkt best mooi, maar je investeert
                                     gesloopt en er wordt een compleet nieuwe woning         veel geld en hebt uiteindelijk nog steeds een oude
                                     op de bestaande fundering gebouwd. De kosten hier-      woning. Bij woningen die voor 1980 zijn gebouwd,
                                     voor zijn € 75.000,-. De bewoner heeft daarmee een      moet je daar echt niet meer aan beginnen.”
                                     compleet nieuwe woning die is uitgebouwd met
                                     1,5 meter aan de achterkant of een volwaardige derde    Bij Nul-op-de-Meter heeft de bewoner na
                                     verdieping.”                                            renovatie geen energierekening meer. Hoe is
                                                                                             dat in uw concept? “Wij gaan uit van het huidige
                                     Waarom heeft u dit bedacht? “In ons land doen           bouw­besluit, waarbij de woning voldoet aan een
                                     we veel aan renovatie. Kijk naar het Nul-op-de-Meter-   EPC-waarde van 0,6. Dat betekent dat de woning­
                                     concept waarbij woningen worden gerenoveerd voor        eigenaar nog wel een energierekening heeft.




     #3 Meer Met Minder:                                       #4 Savve:                           #5 Renovatiewinkels:
     vraag en aanbod bij elkaar                                ontzorgen                           kant-en-klare energie­
     Meer Met Minder is een gezamenlijk initiatief             Savve staat voor simply saving      neutrale verbouwing kopen
     van bouw-, isolatie- en energiebedrijven met als          energy en richt zich op het
     doel vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Op            ontzorgen van de                    Op www.huisvolenergie.nl/renovatiewinkels
     www.meermetminder.nl vindt de consument de                woningeigenaar. Savve geeft         kunnen consumenten een kant-en-klare
     lokale aanbieders, met behulp van de postcode.            advies, regelt de offerte en de     energieneutrale verbouwing kopen. Er is
     Meer Met Minder ondersteunt gemeenten bij                 uitvoering door lokale              ook een kennisplatform waar mensen met
     het realiseren van energiebesparings­                     installateurs. Op www.savve.nl      energieneutrale ambities ervaringen delen.
     doelstellingen met het programma                          kunnen consumenten een              Huis vol Energie is een initiatief van
     www.bespaarlokaal.nl.                                     gratis bespaarcheck aanvragen.      Energiesprong.




10    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>“Het investeren van
 45.000 euro in een
 oude woning is
 jammer van het
 geld. Het blijft een
 oude woning.”


                                           Kees Hoogendoorn en Cees Hoogendoorn.



Uiteraard kunnen we de woning energieneutraal            “Wij leggen ons voorstel graag tegenover
bouwen met een EPC-waarde van -0,2 zoals bij het
Nul-op-de-Meter-concept het geval is. Dat is nu echter    een renovatieplan. Opdrachtgevers kunnen
niet meegenomen in de berekening. Het zou € 5.000,-
tot € 10.000,- extra kosten.”                             dan zelf beoordelen wat de beste optie is.”
U sloopt de oude woning. Dit betekent dat u
veel sloopafval heeft en dat er veel kilometers          Hoe brengt u uw idee aan de man? “Wij staan
gemaakt moeten worden. Ook de productie                  helemaal aan het begin en zijn heel benieuwd hoe
van de nieuwe materialen kost grondstoffen en            andere partijen er tegenaan aankijken. Wij dagen
energie. Hoe kijkt u daar tegenaan?                      heel graag een woningcorporatie of gemeente uit
“Het is inderdaad zo dat er bouw- en sloopafval is,      om een plan voor renovatie aan ons voor te leg-
maar dat wordt gerecycled door afvalbedrijven. Ik        gen, zodat wij ons plan er tegenover kunnen leggen.
kan niet ontkennen dat de productie van het nieuwe       Vervolgens laten we beide opties taxeren, zodat de
bouwmateriaal grondstoffen en energie kost, maar dat     woningcorporatie of gemeente kan beoordelen wat
is bij de productie van de materialen voor renovatie     de beste optie is. In zo’n proces laat ik de bewoners
ook het geval.”                                          ook graag meepraten.”




#6 Kleur uw Gemeente                                     #7 Slim wonen in...: bewoners
Groen: alle expertise bij elkaar                         beoordelen leveranciers en vinden
Kleur uw Gemeente Groen zorgt voor een complete          elkaar voor collectieve inkoop
one-stop-shop aanpak voor gemeenten met ruimte
voor lokale partijen. Kleur uw Gemeente Groen is         In Rotterdam en Den Haag vinden buren elkaar via de websites
een initiatief van Bouwend Nederland, Uneto-VNI,         www.slimwoneninrotterdam.nl en www.slimwonenindenhaag.nl.
Rabobank, de Natuur- en Milieufederaties, Meer           Zij delen hun ervaringen en beoordelen de leveranciers die het
Met Minder, Energieke Regio, Bouwgarant en de            werk hebben uitgevoerd. Via de kaart weten mensen elkaar te
Duurzame Energie Koepel.                                 vinden, zodat zij gezamenlijk met korting kunnen inkopen.
                                                         Daarnaast staan er tips en adviezen op de site.




                                                                                                                          juni 2015   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>            THEMANUM
                         MER

                                             Lagere
                                             energielasten
                                             en meer
                                             comfort
                                             door gevel­
                                             isolatie
                                             van VvE
                                             Panoramaflat
                                             Werengouw
                                             VvE Panoramaflat
                                             Werengouw is eigenaar
                                             van een appartementen­
                                             complex in Amsterdam-
                                             Noord. Het complex is
                                             gebouwd rond 1971 en
                                             telt 119 appartementen,
                                             verdeeld over 17
                                             verdiepingen. De VvE
                                             heeft het buitenspouwblad
                                             van de gevel laten
                                             vervangen en er is 22 cm
                                             isolatie aangebracht.

                                             Een forse ingreep, die € 1,6 miljoen kostte. Dat bedrag had de VvE
                                             niet in het reservefonds. Om die reden werd er een beroep gedaan
                                             op de Stimuleringslening van gemeente Amsterdam, die verstrekt
                                             wordt via SVn. Met succes, want de renovatie kon daardoor worden
                                             uitgevoerd. Het resultaat: de energiekosten zijn lager en het comfort
                                             is sterk verbeterd.


12   Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                      voorzien van bewapenings- en mortellagen. De nieuwe buitengevel
                                                                      werd stevig verankerd aan de binnenschil, en het geheel fungeert als
                                                                      een warme deken voor het gebouw. Aan de buitenkant werd de gevel
Lagere energielasten en meer comfort                                  afgewerkt met steenstrips, zodat aan het uiterlijk niets is veranderd.

dankzij Stimuleringslening SVn                                        Financiën
                                                                      De verbouwing levert niet alleen comfort en energiebesparing op,
                                                                      het is ook goed voor de verkoopbaarheid van de appartementen.
Energiebesparing was niet het uitgangspunt van de renovatie. Die      Om de verbouwing financieel mogelijk te maken, is het verstandig
had een veel urgentere oorzaak: regelmatig vielen stukken steen uit   om de energiebesparende maatregelen te combineren met
de gevel. Het VvE-bestuur wist maar al te goed dat er maatregelen     onderhoud, zeker als er steigers nodig zijn. Ook het gebruikmaken
moesten worden genomen. De inspectie is uitgevoerd met behulp         van een Stimuleringslening, zoals de Energielening van Amsterdam,
van een hoogwerker. Daaruit bleek dat het buitenspouwblad op          kan helpen. Voor VvE’s is het binnenkort ook mogelijk om gebruik
twee hoeken was losgescheurd. Het zou zomaar helemaal los             te maken van de Energiebespaarlening van het Nationaal
kunnen laten, met alle gevolgen van dien. Het is met een tijdelijke   Energiebespaarfonds. Houd hiervoor ikinvesteerslim.nl in de gaten.
constructie vastgezet, en de VvE zette waarschuwingsborden om
het gebouw.

In samenwerking met een architect werden zes offertes aangevraagd.
De prijsopgaven logen er niet om: de renovatie zou ongeveer                                Aan de slag met de Stimulerings­lening?
€ 2 miljoen kosten. Dat vond de VvE wel erg veel geld. Bouwbedrijf                         Gemeenten en provincies zetten de
Van der Leij kwam met een alternatief in de vorm van Climate                               Stimuleringslening onder andere in voor
Construction. Dat plan is nader uitgewerkt, ook weer in samen­                             groot onderhoud, energie­besparende
werking met de architect. Het resultaat was dat de gevel flink werd                        maatregelen en funderingsherstel.
geïsoleerd voor een bedrag van € 1,6 miljoen.
                                                                                           De Stimuleringslening is een maatwerk­
Vanzelfsprekend moet de Algemene Ledenvergadering akkoord gaan
                                                                                           product, u bepaalt zelf welke maatregelen
met een verhoging van de VvE-bijdrage. De lening moest immers
                                                                                           in aanmerking komen. Meer weten over de
worden terugbetaald. Dat is gelukt, dus de renovatie kon beginnen.
                                                                                           Stimuleringslening? Neemt u dan contact
Vervanging door EPS                                                                        op met uw relatie­manager
De buitengevel werd afgebroken en vervangen door EPS                                       bij SVn.
(geëxpandeerd polystyreen). EPS is een licht materiaal dat sterk
isolerend werkt, drukvast is en makkelijk te verwerken is. Het is


                                                                                                                                   juni 2015   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                 Alphense Green
                          MER
             THEMANUM




                                                 Deal voor duurzame
                                                 initiatieven
                                                 Gemeente Alphen aan den Rijn introduceert ‘Green Deals’
                                                 om duurzame projecten een zet in de goede richting te geven.
                                                 De gemeente stelt een fonds van € 1 miljoen beschikbaar
                                                 voor het verstrekken van Stimuleringsleningen. “Wij willen
                                                 hiermee innovatieve projecten stimuleren en faciliteren.”
     Willem-Jan Stegeman wethouder
     Duurzaamheid en Milieu gemeente
     Alphen aan den Rijn

     In het bestuursakkoord van gemeente         “Duurzaamheid is                         zonnepanelenproject Zonstad Alphen
     Alphen aan den Rijn is duurzaamheid                                                   van Groene Hart Energie en een
     één van de speerpunten. Naast de              serieuze business”                      basisschool. Voor de uitvoering van het
     goedlopende Duurzaamheidslening                                                       project hebben zij de overheid niet
     voor particuliere woningeigenaren (in                                                 nodig. Wij faciliteren hierbij met name
     2014 was Alphen aan den Rijn de             maximum van 40% van het totale            vanuit publicitair en communicatief
     grootste stijger wat betreft het aantal     projectbudget. “Het gaat dus echt om      oogpunt en dat is natuurlijk ook prima.”
     zonnepanelen op woningen) en de             de grotere duurzame projecten die soms
     Stimuleringslening voor huurders,           moeizaam van de grond komen”, aldus       Anderen inspireren
     VvE’s, scholen, (sport)verenigingen,        Stegeman. “Op dit moment praten we        Het fonds van € 1 miljoen wordt
     non-profitorganisaties en coöperaties,      met diverse initiatiefnemers uit de       beheerd door SVn en is beschikbaar
     wil de gemeente in een breder kader         samenleving die belangstelling hebben     voor de komende vier jaar. Stegeman
     duurzame initiatieven vanuit de             getoond voor een Green Deal. Zo zijn      hoopt dat over één jaar de eerste
     samenleving stimuleren.                     we bijvoorbeeld in gesprek met            projecten zichtbaar zijn. “Het zou mooi
     Initiatiefnemers kunnen sinds kort          woningcorporaties en met diverse          zijn als er dan vijf projecten zijn.
     ondersteuning krijgen in de vorm van        andere partijen over verduurzaming        Bijvoorbeeld op het gebied van
     een Green Deal. Wethouder Willem-Jan        van de woningvoorraad.”                   stadslandbouw, vergisting van
     Stegeman: “In een Green Deal spreken                                                  biomassa, een zonneweide of
     partijen af hoe een project wordt           Green Deal met of zonder lening           grootschalige verduurzaming van
     uitgevoerd, al dan niet met een             Naast een lening kan het bij een          huurwoningen. We kunnen dan laten
     Stimuleringslening van de gemeente.         Green Deal ook gaan om andere             zien dat duurzaamheid serieuze
     Op deze manier willen we duurzame           vormen van ondersteuning. Zoals hulp      business is en dat daar kansen liggen
     initiatieven zowel op het gebied van        bij de aanvraag van subsidie bij het      voor de toekomst. We willen graag
     energie als ook op het gebied van water,    Rijk, projectbegeleiding of vergunning­   anderen inspireren om er ook mee aan
     grondstoffen, mobiliteit, voedsel, natuur   verlening. Op deze manier is de aanleg    de slag te gaan.”
     en landschap helpen realiseren.”            van een particuliere zonneweide
                                                 mogelijk gemaakt. Daarnaast zijn er
     In gesprek met initiatiefnemers             partijen die de ondersteuning van de        Wilt u ook duurzame projecten
     Met de Green Deal wil de gemeente           overheid niet nodig hebben en wel een
                                                                                             stimuleren? Neem dan contact op
     met name innovatieve duurzame               Green Deal sluiten. Stegeman: “Een
                                                                                             met uw relatiemanager bij SVn om
     projecten stimuleren waarvoor een           voorbeeld daarvan is het
                                                                                             de mogelijkheden te bespreken.
     bedrag kan worden geleend van
     maximaal € 100.000,- , tegen een
     gunstig rentetarief en tot een




14    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Noorden                                                                                SLIM wonen met energie is een
                                                                                       vereniging in Noord-Nederland


zet in op
                                                                                       met ruim 150 aangesloten MKB-
                                                                                       bedrijven. SLIM helpt de
                                                                                       particuliere woningeigenaren bij

krachtige                                                                              het nemen van energiebesparende
                                                                                       maatregelen. Hiermee is SLIM


samenwerking
                                                                                       een belangrijke schakel tussen
                                                                                       overheid en woningeigenaar bij
                                                                                       het realiseren van de ambities


overheid en
                                                                                       uit het Energieakkoord. Gemeenten
                                                                                       in de regio, waaronder Leeuwarden
                                                                                       en Assen, werken nauw samen

bedrijfsleven                                                                          met SLIM.




“Als je er samen voor gaat, kun je veel                                                        SLIM wonen
bereiken”, vertelt wethouder Harmke
Vlieg van de gemeente Assen. Als
wethouder wil ze het woningbestand in
                                                                                               met energie
de gemeente naar label B brengen en                                                                                Marc Jager, voor-
daar heeft ze het bedrijfsleven bij nodig.                                                                         zitter SLIM wonen
“Als overheid moeten wij de mensen                                                                                 met energie: “SLIM
informeren en stimuleren. Dat doen we                                                                              wonen met ener-
met campagnes en het beschikbaar                                                                                   gie is in 2011 ont-
stellen van subsidies en leningen.                                                                                 staan als project
Vervolgens is het belangrijk dat de                                                            van de provincies Drenthe, Groningen
uitvoering goed opgepakt wordt, anders                                                         en Fryslân. Sinds 2013 is de provincia-
haken mensen alsnog af. Door samen                                                             le regie op SLIM verdwenen en is het
op te trekken met SLIM, laten we zien                                                          een vereniging van bedrijven gewor-
dat we er als overheid achter staan. Dat                                                       den. Meer dan 150 regionale MKB-
geeft mensen vertrouwen.”                                                                      bedrijven hebben zich al aangesloten
                                                                                               bij SLIM om zo samen te werken aan
Eén aanspreekpunt, één factuur
                                               Harmke Vlieg, Wethouder                         energiebesparing. Wij zijn een plat-
Ruim 150 MKB-bedrijven hebben zich             gemeente Assen                                  form voor alle bedrijven op deze
inmiddels bij SLIM aangesloten. De                                                             markt. De bedrijven moeten echter
meeste bedrijven zijn aangesloten met                                                          wel aan kwaliteitseisen voldoen.
een samenwerkingsverband en bieden                                                             Alleen bedrijven die aan de eisen
de klant een totaalconcept, van advies                                                         voldoen, mogen het SLIM-keurmerk
tot uitvoering. De klant heeft één           verdubbelen. Dit is goed voor de                  voeren. Dat geeft de consument de
aanspreekpunt en ontvangt één factuur.       investeringen in de stad, de                      garantie dat het bedrijf zijn beloftes
                                             werkgelegenheid en er wordt meer                  ook daadwerkelijk waar kan maken.
Helder totaaladvies                          energie bespaard en opgewekt.” Bij het            SLIM werkt veel samen met over­
Ook gemeente Leeuwarden ziet het             realiseren van deze ambitie, werkt Diks           heden en andere maatschappelijke
belang van een goede samenwerking            onder andere nauw samen met SLIM.                 organisaties. SLIM is ook een actieve
met SLIM wonen met energie.                  “Het is belangrijk dat de klant wordt             partner bij het opzetten van de
Wethouder Isabelle Diks: “Wij willen         geholpen met een helder totaaladvies              energieloketten in het Noorden.”
het huidige tempo van verduurzaming          en dat de bedrijven werken aan >>>


                                                                                                                               juni 2015   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                           MER
               THEMANUM




                                                                                                                                    www.zoekuwenergielabel.nl
                                                                     Handige websites                                               Aan de hand van hun postcode, vinden
                                                                                                                                    consumenten hier hun energielabel.
                                                                     www.verbeteruwhuis.nl
                                                                     Op deze website zien consumenten hoe                           www.energiesubsidiewijzer.nl
                                                                     zij hun woning energiezuiniger kunnen                          Hier vindt u een overzicht van subsidies,
                                                                     maken. Na het invullen van de                                  leningen en andere regelingen die er zijn
                                                                     kenmerken van de eigen woning, toont                           voor het besparen van energie. De site is
                                                                     de site de mogelijke maatregelen en de                         gericht op woningeigenaren, woning­
                                                                     voordelen van het wooncomfort, de                              corporaties en particuliere verhuurders.
                                                                     besparing op de energierekening, de                            Tip: geef wijzigingen door zodat de site
                                                                     eenmalige investering en de verbetering                        actueel blijft. Wordt het fonds beheerd
                                                                     van het energielabel.                                          door SVn? Dan geven wij de wijziging
                                                                                                                                    voor u door.

                                                                                                                                    www.energielabelatlas.nl
                                                                                                                                    Deze site geeft een plattegrond van
                                                                                                                                    Nederland met alle indicatieve
                                                                                                                                    energielabels. U kunt inzoomen per
                                                                                                                                    woning, straat, wijk, dorp of stad.

                                                                                                                                    www.ikinvesteerslim.nl
                                                                                                                                    De site van het Nationaal
       Isabelle Diks, Wethouder                                                                                                     Energiebespaar­fonds. Behalve aanvragen
       gemeente Leeuwarden                                                                                                          van de Energiebespaarlening staan er
                                                                                                                                    veel tips en filmpjes op. Op het zakelijke
                                                                     www.eigenhuis.nl/energiehuis                                   deel vindt u informatie die u kunt
                                                                     Ook op deze website is te zien welke                           gebruiken voor uw eigen site en kunt u
                                                                     maatregelen geschikt zijn voor de                              materialen bestellen.
     innovatie en nieuwe verdienmodellen.                            woning, wat de eenmalige kosten zijn en
     Dat zijn vaak kostbare trajecten die                            welk rendement het oplevert. Handig is                         www.slimwoner.nl
     alleen samen worden gerealiseerd.”                              dat bij iedere maatregel wordt vermeld of                      Op deze site krijgt de consument tips
                                                                     het gemakkelijk zelf te doen is en of er                       voor energiezuinig en comfortabel
     Kwaliteitseisen                                                 een vergunning nodig is.                                       wonen. Slimwoner is een initiatief van
     De bedrijven die bij SLIM zijn aan­                                                                                            Natuur en Milieu.
     gesloten, moeten voldoen aan een
     diverse kwaliteitseisen. Daarnaast
     werkt SLIM ook zelf aan het verbeteren
     van de kwaliteit door cursussen te
     geven over bijvoorbeeld                                 Van elkaar leren                                             opwekking. De gemeenten
     ‘klantvriendelijke offertes’. De bedrijven              Naast de samenwerking op lokaal                              Leeuwarden en Assen zijn trekker
     betalen hiervoor een contributie. Met                   niveau, werken beide gemeenten ook                           van dit onderdeel.” Vlieg vult aan:
     dit geld wordt ook de website                           nauw samen met elkaar. Diks: “In                             “We proberen alle neuzen dezelfde
     www.slimwonenmetenergie.nl                              Noord-Nederland werken vier                                  kant op te krijgen. Inmiddels heeft
     onderhouden. Klanten die door een                       provincies en zes gemeenten samen                            een eerste bijeenkomst plaats
     ‘SLIM-bedrijf’ maatregelen laten                        bij de uitvoering van het National                           gevonden met alle partijen. Doel is
     uitvoeren, kunnen gratis hun                            Energieakkoord. Dit doen we in het                           om een compleet plan op te stellen
     energielabel laten aanpassen als zij                    programma Switch. Een belangrijke                            voor Noord-Nederland.”
     bereid zijn een beoordeling te geven                    pijler in het programma is
     op de website.                                          energiebesparing en decentrale




                                     Colofon /        Uitgave   SVn juni 2015 /   Redactie   Vive Communicatie /                        SVn / Postbus 9, 3870 CA Hoevelaken
     Volg ons op Twitter             Eindredactie   SVn /   Tekst   Carola Peters-van der Gouw (pag 12-13) /                            Westerdorpsstraat 66, 3871 AZ Hoevelaken
     @svn_financier                  Fotografie   Gerard Til / HH (cover), Zorro Producties, Margot Brakel Fotografie,                  033 253 9401 / info@svn.nl / www.svn.nl
16    Themanummer 01 - Blik op duurzaamheid
                                     Beeldredactie /    Vormgeving      Volta_thinks_visual /   Druk   Pronk Promotions
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>