<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>      Laagland Archeologie Rapport 574




  Bureauonderzoek en Inventariserend
   veldonderzoek - verkennende fase

Zwolsestraat 82-84, Raalte,
  gemeente Raalte (OV).




                   januari 2021

               Versie 1.1 (concept)




                In opdracht van:
                     BJZ.nu
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                            v2.3
7 Colofon

 Laagland Archeologie Rapport 574



 Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase
 Zwolsestraat 82-84 te Raalte, gemeente Raalte (OV)


 Auteur: Erwin Brouwer


 In opdracht van: BJZ.nu




 Foto’s en tekeningen: Laagland Archeologie


 Status rapport: concept


 Controle: J. Wijnen

 Autorisatie: J. Wijnen




 ISSN 2468-4759

 Laagland Archeologie BV
 Virulyweg 21F-G
 7602 RG Almelo


 E-mail: info@laaglandarcheologie.nl
 KvK-Nummer: 60294418




 © Laagland Archeologie BV, Almelo, januari 2021


 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door
 middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke
 toestemming van de uitgevers. Laagland Archeologie BV aanvaardt geen aansprakelijkheid
 voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van
 de resultaten van dit onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Samenvatting


Laagland Archeologie heeft in januari 2021 een Bureauonderzoek en Inventariserend
veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Zwolsestraat 82-84 te Raalte. Het
onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de bouw van
nieuwe woningen in het zuidelijke plangebied. In het noordelijke plangebied zijn nog
geen concrete bouwplannen. Mogelijk komt hier een bijgebouw, behorend bij
huisnummer 84.

Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen.
Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype,
datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe
zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.

Op basis van het bureauonderzoek liggen de plangebieden in een zone met
dekzandwelvingen, grenzend aan een dekzandrug. In de onmiddellijke omgeving komen
diverse dekzandruggen voor waarop een dik plaggendek (hoge zwarte enkeerdgornd) is
aangebracht. In het plangebied is waarschijnlijk sprake van een laarpodzolgrond (dun
plaggendek op een veldpodzolbodem). Op een oude kaart uit 1832 komt bebouwing
tussen de plangebieden voor. Dit betreft een boerenerf. Het is niet precies bekend hoe
oud dit erf is, maar waarschijnlijk dateert deze uit de Nieuwe Tijd. De ontginning tot
bouwland in de plangebieden dateert vermoedelijk ook uit deze tijd. Er zijn sterke
aanwijzingen dat rondom het plangebied sprake is geweest van egalisaties, waarbij veel
van het oorspronkelijke reliëf is aangetast. In hoeverre dat ook voor de plangebieden
opgaat is niet bekend. In dit gebied van Nederland zijn zeer veel resten gevonden uit de
IJzertijd, Romeinse tijd en Vroege – Late Middeleeuwen en ook andere archeologische
perioden zijn goed vertegenwoordigd. Rondom de plangebieden zijn resten uit de
periode Vroege Middeleeuwen – Nieuwe Tijd aangetroffen. Op basis van de
inventarisatie worden resten uit de periode Neolithicum – Late Middeleeuwen verwacht
in de plangebieden (middelhoge verwachting). Daarnaast worden resten uit de Nieuwe
Tijd verwacht, samenhangend met het voornoemde boerenerf (hoge verwachting).

Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te
toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van
het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend
booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van
het plangebied in kaart te brengen.

Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat in het noordelijke plangebied een opduiking
van verspoeld dekzand aanwezig is. In het zuidelijke plangebied ligt de top van het
intacte dekzand wat lager. In twee boringen is hier een B-horizont aangetroffen.
Waarschijnlijk is in de overige boringen sprake van een C-horizont waarvan de top nog
grotendeels intact is. Het verwachtingsmodel blijft zowel voor het noordelijke als het
zuidelijke plangebied gehandhaafd. Afhankelijk van de geplande bodemverstoring wordt
vervolgonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek geadviseerd. Indien
bodemverstoring vermeden kan worden of indien deze zeer beperkt blijft, bijvoorbeeld
door het sterk ophogen van de bouwlocaties, kan afgezien worden van nader
archeologisch onderzoek.

De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente
Raalte. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de heer A.
Vissinga (regio-archeoloog).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Mocht op enig moment tijdens de werkzaamheden archeologische resten worden
aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om
archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een
meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE,
www.cultureelerfgoed).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samenvatting __________________________________________________ 3
1 Inleiding ____________________________________________________ 6

 1.1   Aanleiding onderzoek________________________________________________6
 1.2   Afbakening plan- en onderzoeksgebied __________________________________6
 1.3   Administratieve gegevens ____________________________________________7
 1.4   Huidige situatie en toekomstig gebruik __________________________________8
 1.5   Geplande verstoring_________________________________________________9
 1.6   Gemeentelijk beleid _________________________________________________9
 1.7   Onderzoeksdoel ___________________________________________________10

2 Inventarisatie________________________________________________ 11

 2.1   Inleiding _________________________________________________________11
 2.2   Landschappelijke ontwikkeling________________________________________11
 2.3   Archeologie ______________________________________________________13

 2.3.1   Waarnemingen _________________________________________________13
 2.3.2   AMK-terreinen __________________________________________________13
 2.3.3   Gemeentelijke verwachtingskaart ___________________________________14
 2.3.4   Eerder archeologisch onderzoek ____________________________________14

 2.4   Historie _________________________________________________________14

3 Conclusie en verwachtingsmodel _________________________________ 19

 3.1   Conclusie ________________________________________________________19
 3.2   Verwachtingsmodel ________________________________________________19

4 Veldonderzoek _______________________________________________ 21

 4.1   Beschrijving onderzoeksmethodiek ____________________________________21
 4.2   Resultaten: lithologie, lithogenese en bodemontwikkeling __________________22
 4.3   Resultaten: archeologie _____________________________________________22

5 Conclusie en verwachting ______________________________________                24
6 Selectieadvies _______________________________________________                 25
literatuur _____________________________________________________                 26
BIJLAGE 1 AMZ-cyclus _________________________________________                   28
BIJLAGE 2 Archeologische perioden _______________________________                29
BIJLAGE 3 Geomorfologische kaart ________________________________                30
BIJLAGE 4 Actueel Hoogtebestand Nederland ________________________               31
BIJLAGE 5 Gemeentelijke archeologische verwachtingskaart ____________            32
BIJLAGE 6 Bodemkaart _________________________________________                   33
BIJLAGE 7 Waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen ______              34
BIJLAGE 8 Dikte verstoord pakket_________________________________                35
BIJLAGE 9 top intacte dekzand ___________________________________                36
BIJLAGE 10 Boorstaten veldonderzoek _____________________________                37
BIJLAGE 11 Verklarende woordenlijst ______________________________               41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




HOOFDSTUK




            1I   NLEIDING

1.1 AANLEIDING ONDERZOEK


De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande bouw van nieuwe woningen op
een tweetal terreinen aan de Zwolsestraat 82-84 te Raalte, gemeente Raalte (OV).
Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging vereist. De gemeente Raalte heeft een
eigen archeologiebeleid. Op basis van het bestemmingsplan dient archeologisch
onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige
archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door
de geplande bouwactiviteiten. De opdrachtgever beoogt met het onderzoek de
gemeentelijke paraaf te krijgen voor het onderdeel archeologie. Aanvullende wensen
zijn niet kenbaar gemaakt.



1.2 AFBAKENING PLAN- EN ONDERZOEKSGEBIED


Het plangebied betreft de Zwolsestraat 82-84 in Raalte, gemeente Raalte (OV), zie
onderstaande afbeelding.




                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




Afbeelding 1. Ligging van het plan- en onderzoeksgebied.

Het noordelijke plangebied heeft een omvang van 2130 m2; het zuidelijke meet 2770
m2. Voor een beter begrip van de bodemkundige omstandigheden en de archeologie
van de planlocatie is een groter gebied bestudeerd. Een zone van 500 m rondom de
plangebieden wordt voldoende geacht om de archeologische potentie in kaart te
brengen. Deze zone wordt aangeduid als ‘onderzoeksgebied’.



1.3 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

    ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

    Provincie                   Overijssel
    Gemeente                    Raalte
    Plaats                      Raalte
    Beheerder/eigenaar grond    H. Westenenk (Sprengenberg Vastgoed)

    Toponiem                    Zwolsestraat 82-84
    Kadastrale                  RTEO0-M-3468, -3821
    perceelnummer(s)1

    Laagland Archeologie        EBRAZW211
    projectnummer

    Datum conceptrapportage    14-1-2021
    Datum definitief rapport




1
    kadastralekaart.com


                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



    XY-centrumcoördinaten          214910/490345 (noord)
                                   214930/490270 (zuid)
                2
    Kaartblad                      27F

    Oppervlakte/lengte             2130 en 2770 m2
    Plangebied
    Datering                       Neolithicum - Nieuwe Tijd
    Complextype                    bewoning (inclusief verdediging)
    Onderzoeksmeldingsnr           4935666100
    AMK-terrein                    n.v.t.
    Vondstmeldingsnr.              n.v.t.
    Type onderzoek                 Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek -
                                   verkennende fase
    Datum begin veldonderzoek      12-01-2021

    Datum eind veldonderzoek       12-01-2021

    Opdrachtgever                  BJZ.nu

    Goedkeuring bevoegde
    overheid
    Bevoegde overheid              gemeente Raalte
    Adviseur namens bevoegde       A. Vissinga
    overheid
    Beheer documentatie            Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Overijssel
                                   E-depot voor de Nederlandse archeologie
                                   Archief Laagland archeologie BV
    Uitvoerder                     Laagland Archeologie BV
                                   Virulyweg 21F-G
                                   7602 RG Almelo
                                   06 51 95 35 53
    Projectleider/opsteller        Erwin Brouwer
    onderzoek                      erwin.brouwer@laaglandarcheologie.nl


Tabel 1. Objectgegevens.




1.4 HUIDIGE SITUATIE EN TOEKOMSTIG GEBRUIK

Het plangebied is momenteel in gebruik als grasland (gazon). Het terrein bevat voor
zover bekend geen kelders of andere ondergrondse kunstwerken en er zijn geen
historisch waardevolle bouwwerken in het plangebied aanwezig.3

In het zuidelijke plangebied zijn twee nieuwe vrijstaande woningen voorzien. In het
noordelijke deel wordt mogelijk in de toekomst een bijgebouw geplaatst, behorend
bij huisnummer 84. In dit stadium zijn nog geen concrete details bekend. De exacte
invulling van de plannen is evenmin bekend. De milieutechnische condities, huidige
en eventuele nieuwe waterpeil en of en zo ja wie de toekomstige gebruiker(s)
wordt/worden zijn in dit stadium evenmin bekend. Onderstaande afbeelding toont de
huidige en de gewenste nieuwe situatie.




2
    www.imergis.nl/htm/opentopo800.htm

3
    bron: gemeentelijke monumentenlijst


                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




Afbeelding 2. Huidige en nieuwe situatie (rechts). De plattegronden van de
nieuwbouw is oranje ingekleurd. Van het noordelijke plangebied zijn nog geen
plannen bekend.




1.5 GEPLANDE VERSTORING


De ingrepen vinden plaats binnen het plangebied. De woningen worden
waarschijnlijk op staal gebouwd. Normaliter worden daarbij funderingssleuven
gegraven tot een diepte van maximaal circa 80 cm –mv. Rioleringsbuizen kunnen
dieper aangelegd worden.



1.6 GEMEENTELIJK BELEID


In het bestemmingsplan Raalte, Drostenkamp (artikel 16) ligt het plangebied in een
zone met een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten.
Archeologisch onderzoek is verplicht bij bodemingrepen groter dan 100 m2 en dieper
dan 50 cm –mv. De omvang van de geplande verstoringen overschrijdt de
vrijstellingsgrenzen zoals die in het vigerende gemeentelijk archeologiebeleid zijn
aangegeven.




                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




1.7 ONDERZOEKSDOEL


Het uitgevoerde onderzoek behoort tot de eerste fasen in het huidige archeologische
onderzoeksproces (zie bijlage 1). De initiatiefnemer beoogt met het hier uitgevoerde
onderzoek te voldoen aan de gemeentelijke regelgeving omtrent archeologisch
onderzoek. Het bureauonderzoek heeft tot doel een archeologisch
verwachtingsmodel op te stellen aan de hand van bestaande bronnen, en te bepalen
of en zo ja welke delen van het plangebied in aanmerking komen voor
vervolgonderzoek. Het verwachtingsmodel wordt getoetst en zo nodig aangevuld
door middel van een verkennend booronderzoek. Op grond van de resultaten van dit
onderzoek kan worden beoordeeld of en zo ja, welke vorm van vervolgonderzoek
nodig is om de archeologische waarde van het gebied te kunnen vaststellen.




                                                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




HOOFDSTUK




            2I        NVENTARISATIE

2.1 INLEIDING

In dit hoofdstuk worden de relevante landschappelijke ontwikkeling en huidige
bodemkundige situatie beschreven. Tevens wordt ingegaan op de bekende
archeologische waarden in de omgeving van het plangebied en de historische
situatie. Voor wat betreft de in de tekst genoemde archeologische perioden wordt
verwezen naar bijlage 2.



2.2 LANDSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING


De plangebieden liggen in een relatief hooggelegen dekzandgebied. Het dekzand is in
de laatste fasen van de laatste ijstijd (Weichselien) afgezet door de wind en wordt
geologisch tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden gerekend. Op basis
van geraadpleegde palaeogeografische kaarten4 blijkt dat binnen het
onderzoeksgebied gedurende de huidige relatief warme fase (Holoceen) geen
veengroei van betekenis heeft plaatsgevonden.

Op de geomorfologische kaart (bijlage 3) ligt het plangebied in een dekzandvlakte, in
het westen grenzend aan een dekzandrug (legenda-eenheid 11B53). Met deze
codering is aangegeven dat de dekzandrug relatief korte en steile hellingen heeft
(lokaal maximaal hoogteverschil 1,5 – 5 m).

Op het AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), zie bijlage 4 zijn de omliggende
dekzandruggen wel te herkennen, maar van een geprononceerde dekzandrug direct
ten westen van het plangebied is geen sprake (meer). Op basis van het AHN is in de
plangebieden eerder sprake van dekzandwelvingen.

In een wat wijdere omgeving zijn goed begrensde dekzandruggen herkenbaar,
waarop bovendien een plaggendek aanwezig is. De plaggendekken zijn te herkennen
aan de ietwat kussenvormige vormen. Direct ten noorden van de plangebieden is
een opvallend hooggelegen, scherp begrensd perceel, dat momenteel in gebruik is
als akker. Dit betreft een dekzandrug met plaggendek en waarschijnlijk is dit een
perceel waar nog geen grootschalige grondwerkzaamheden hebben plaatsgevonden.
Het beeld nabij het plangebied wordt vertekend door infrastructuur en bebouwing,
waar steeds sprake is van ophoging. Veel van de omliggende veldjes zijn echter
opvallend vlak, hoekig en scherpbegrensd, wat wijst op egalisatiewerkzaamheden.

Op onderstaande detailopname van het AHN is in beide plangebieden enig micro-
reliëf te zien. In het noordelijke plangebied gaat dit vooral om opgebrachte grond
ten behoeve van de woning direct ten zuiden. Deze lijkt te zijn aangelegd op een




4
    Vos e.a. ,2013.


                                                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



kleine natuurlijke opduiking. Het natuurlijke hoogteverschil in het noordelijke
plangebied is circa 60 cm. De kleine dekzandwelving zet zich voort in het zuidelijke
plangebied. Hier zijn bovendien duidelijke ploegvoren te zien als paralellel, min of
meer oost-west lopende lijnen. Het hoogteverschil in dit plangebied bedraagt
ongeveer 40 cm.




Afbeelding 3. Detailopname van het plangebied op het AHN.

Bodemkundig (bijlage 6) ligt het gebied in een zone met laarpodzolgronden. Op de
omliggende dekzandruggen is een sprake van hoge zwarte enkeerdgronden en
rondom komen veldpodzolgronden en beekeerdgronden voor.

Een laarpodzol is een veldpodzolgrond met een dun (< 50 cm) eerddek. Bij het
eerddek kan het gaan om een A-horizont die door plaggenbemesting is gevormd
maar ook om een humeuze bovengrond die door natuurlijke oorzaken of door
bemesting is ontstaan. Hier gaat het waarschijnlijk om een plaggendek. Een
veldpodzolgrond behoort tot de hydro-zandgronden, waarbij de inspoeling beperkt is
als gevolg van relatief hoge grondwaterstanden. De uit- en inspoelingslagen
(bodemhorizonten) zijn bij deze gronden over het algemeen slecht ontwikkeld.

Enkeerdgronden zijn zandgronden met een plaggendek van tenminste 50 cm dik. Dit
plaggendek is vanaf de Late Middeleeuwen ontstaan door het periodiek opbrengen
van met mest vermengde plaggen op de akker. Doel hiervan was de
bodemvruchtbaarheid op peil te houden of te verbeteren. Enkeerdgronden zijn voor
wat betreft archeologie om twee redenen relevant. De oudste enkeerdgronden zijn
meestal ontstaan op locaties die ook vóór het in zwang komen van
plaggenbemesting al als akker in gebruik waren. Dat waren meestal relatief


                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



hooggelegen, goed ontwaterde zandgronden die redelijk goed met de toenmalige
landbouwtechnieken konden worden bewerkt. Door deze eigenschappen zijn deze
gronden vaak al heel vroeg – soms als vanaf het midden-Neolithicum – in gebruik
genomen als landbouwgrond. Resten van bewoning uit deze perioden wordt daarom
vaak onder een plaggendek aangetroffen.

Daarnaast fungeert het plaggendek in meer moderne tijden als een dikke
beschermende laag, waardoor eventueel aanwezige resten niet of in mindere mate
zijn aangetast door allerlei bodemingrepen.

Beekeerdgronden (pZg23) zijn zandgronden die ontstaan in gebieden met een
fluctuerende, maar met gemiddeld hoge jaarlijkse grondwaterstanden. De top
bestaat uit een humeuze (moerige) laag. Dit eerddek is ontstaan doordat de
aangroei van organische stof sneller verloopt dan de afbraak ervan. Eronder ligt
dekzand waarin zich geen of een onduidelijke podzol heeft ontwikkeld. In de top
komen roestvlekken voor. De aanwezigheid van roestvlekken duidt op een (zeer)
slechte ontwatering.



2.3 ARCHEOLOGIE


Raalte ligt in een gebied dat rijk is aan archeologische resten. Alle archeologische
perioden zijn wel vertegenwoordigd, maar het gebied heeft landelijke bekendheid
verworven om de vele boerderijplattegronden uit de IJzertijd, Romeinse tijd en
Middeleeuwen (Van der Velde, 2007). Deze resten zijn hoofdzakelijk aangetroffen op
de vele dekzandruggen, onder een plaggendek. In de directe omgeving van de
plangebieden echter zijn tot op heden weinig archeologische resten bekend. Bijlage 7
toont de locaties van de bekende archeologische waarden en de uitgevoerde
archeologische onderzoeken in de omgeving van het plangebied.


2.3.1 WAARNEMINGEN

In het onderzoeksgebied is één waarneming (zaakid. 2485107100) geregistreerd.
Deze ligt ongeveer 70 m ten zuidwesten van het zuidelijke plangebied. De
waarneming is het resultaat van een proefsleuvenonderzoek dat hier in 2015 is
uitgevoerd en betreft een groot aantal rechthoekige en vierkante kuilen uit de late
Nieuwe Tijd. De kuilen zijn handmatig gegraven en hebben een diepte van circa 40 –
80 cm. Mogelijk hebben de kuilen met zandwinning te maken.

De navolgende dichtstbijzijnde waarneming ligt ongeveer 620 m westelijk van de
plangebieden (zaakid. 2163634100). Deze waarneming is het resultaat van een
proefsleuvenonderzoek uit 2007 en omvat aardewerk (onder andere
kogelpotaardewerk) uit de Vroege Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd en
enkele grondsporen (kuilen en greppels) uit de Late Middeleeuwen. De vondsten
worden gerekend tot het complextype ‘bewoning (inclusief verdediging) onbepaald’.


2.3.2 AMK-TERREINEN

Binnen het onderzoeksgebied en in de omgeving daarvan zijn geen AMK-terreinen
geregistreerd. AMK-terreinen ( = Archeologische Monumentenkaart) zijn terreinen
waarvan bekend is dat zich archeologische resten in de grond bevinden. Het
archeologisch belang daarvan is bovendien gewaardeerd. Zo zijn er AMK-terreinen
van archeologisch belang, hoog, zeer hoog archeologisch belang en wettelijk
beschermde AMK-terreinen van zeer hoog archeologisch belang).



                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




2.3.3 GEMEENTELIJKE VERWACHTINGSKAART

Op de gemeentelijke verwachtingskaart (bijlage 5) ligt het plangebied in een zone
met een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten. Deze
verwachting is gebaseerd op de aanwezigheid van een dekzandrug. De aanwezigheid
van een dekzandrug is hier geïnfereerd aan de geomorfologische kaart en het AHN1.


2.3.4 EERDER ARCHEOLOGISCH ONDERZOEK

In de omgeving van het plangebied hebben eerder archeologische onderzoeken
plaatsgevonden. De onderzochte locaties zijn afgebeeld in bijlage 7. Twee naburige
onderzoeken zijn hier relevant: dit betreft proefsleuvenonderzoek. De overige
onderzoeken betreffen bureauonderzoeken van grotere gebieden, die niet zijn
gedeponeerd in Archis3.

Zaakid. 2485107100 betreft een proefsleuvenonderzoek uit 20155, min of meer
grenzend aan het westelijke deel van de plangebieden. De vondsten (grondsporen)
zijn in paragraaf 2.3.1 beschreven. Bij dit onderzoek zijn vijf sleuven aangelegd. Er
zijn daarbij geen noemenswaardige archeologische resten aangetroffen. De
bodemopbouw bestaat uit een doorwerkte verstoorde zwarte enkeerdgrond waarin
soms een bouwvoor is te onderscheiden, maar die voornamelijk maar uit één pakket
bestaat. Direct daaronder ligt de C-horizont van dekzand. Nader onderzoek wordt
niet geadviseerd.

Zaakid. 2163634100 betreft een drietal proefsleuven waarvan één zich nog binnen
het onderzoeksgebied bevindt (circa 470 m oostelijk van de plangebieden). In deze
sleuf zijn vondsten uit de periode Vroege Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd
aangetroffen (zie paragraaf 2.3.1). De bodemopbouw is omschreven als een
bouwvoor van gemiddeld ongeveer 50 cm met daaronder een C-horizont, gevormd
door dekzand met ijzeroer. Nader onderzoek wordt niet geadviseerd.



2.4 HISTORIE


Op de eerste kadastrale kaart (circa 1832)6 zijn de plangebieden onbebouwd (zie
onderstaande afbeelding). Tussen beide plangebieden is echter bebouwing aanwezig;
het noordelijke plangebied ligt deels op een erf. Op de OAT (Oorspronkelijke
Aanwijzende Tafel) is de bebouwing aangeduid als huis met erf, genaamd ‘In de
Wal’. Het betreft zeer waarschijnlijk een boerenerf. De huisnaam is vermoedelijk
een verwijzing naar de dekzandrug direct ten westen ervan. Het erf ligt temidden
van bouwlanden, langs de voorloper van de huidige Zwolsestraat. Slechts een klein
oppervlak van de omliggende bouwlanden is in eigendom van Jannes in de Wal,
landbouwer en toenmalige bewoner van het erf.

In het noorden grenst een perceel heidegrond aan het boerenerf. De ouderdom van
het erf is niet bekend. De verkaveling van de omliggende bouwlanden (grote,
onregelmatige blokken) wijst op een vrij late ontginning (latere Nieuwe Tijd).


5
    Van der Feijst, 2015
6
    bron: hisgis.nl


                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



Mogelijk gaat het hier om kampontginningen, kleinschalige ontginningsblokken die
door één of enkele personen werd geïnitieerd en die in de loop van de tijd naar
elkaar toegroeiden en uiteindelijk een aaneengesloten bouwland vormden. De
aanwezigheid van een laarpodzolgrond ondersteunt het vermoeden omtrent een late
genese. Zuidwestelijk van het plangebied komt een blok voor met langgerekte,
smalle verkavelingen. Een dergelijke verkaveling is vaak in de Late
Middeleeuwen/vroege Nieuwe Tijd te dateren. In de omgeving van het erf komen
andere, soortgelijke erven voor, die lijken te bestaan uit een relatief klein
hoofdgebouw met hooguit een schuur. Erve In de Wal en de overige erven rondom
het plangebied komen niet voor op een kaart met middeleeuwse erven van dit
gebied, zodat al met al van een post-middeleeuwse oorsprong kan worden
uitgegaan.7

De voorloper van de huidige Zwolseweg is een van de oude uitvalswegen van Raalte.
Deze is terug te voeren tot de Late Middeleeuwen of zelfs ouder.




                           ‘In de Wal’




Afbeelding 4. Uitsnede uit de eerste kadastrale kaart, circa 1832. De locatie van het
plangebied is rood omlijnd. Geel: hooiland, beige: bouwland, lichtgroen: weideland,
donkergroen: bos/opgaand hout, paars: heide, bruin: hakhout, rood met grijs:
bebouwing met erf. Bron: hisgis.nl.

Op de topografische kaart van 1900 (zie afbeelding 5) zijn beide plangebieden nog
onbebouwd en in gebruik als grasland, akker of erf. Rechts van het erf loopt nu een
spoorlijn. Deze werd rond 1881 geopend.




7
    Van der Velde, 2007.


                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




Afbeelding 5. Uitsnede uit de topografische kaart van 1900. De plangebieden zijn
blauw omlijnd. Bron: topotijdreis.nl.

Rond 1935 zijn beide plangebieden in gebruik als grasland. De Zwolseweg is
rechtgetrokken en is enkele meters in westelijke richting verplaatst. De weg
doorsnijdt de dekzandrug zoals die rond 1900 op de kaart is aangegeven:
waarschijnlijk is de dekzandrug ter plaatse geëgaliseerd. Langs de spoorverbinding –
zuidelijk van het noordelijke plangebied, zijn teensloten aangegeven.




                                                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




Afbeelding 6. Uitsnede uit de topografische kaart van 1935. De plangebieden zijn
blauw omlijnd. Bron: topotijdreis.nl.




Afbeelding 7. Uitsnede uit de topografische kaart van 2006. De plangebieden zijn
blauw omlijnd. Bron: topotijdreis.nl.




                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



Kort voor 2006 is het perceel tussen beide plangebieden korte tijd onbebouwd
geweest. De huidige woning is in 2006 gebouwd.8 Vermoedelijk is daarbij de grond
ter plaatse flink opgehoogd. De Zwolsestraat heeft in de tussenliggende jaren haar
rol als doorgaande weg verloren. De huidige Nieuwe Deventerweg (N348) heeft deze
rol overgenomen. De voormalige bouwlanden ten westen van de plangebieden zijn in
gebruik als grasland.




8
    bron: huispedia.nl


                                                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




HOOFDSTUK




            3C
     ONCLUSIE EN
VERWACHTINGSMODEL

3.1 CONCLUSIE


Op basis van de inventarisatie kan het volgende geconcludeerd worden. Het
plangebied ligt waarschijnlijk in een zone met dekzandwelvingen, grenzend aan een
oorspronkelijk geprononceerde dekzandrug. Rondom de plangebieden en mogelijk
ook daarbinnen zijn veel egalisaties te zien op het AHN, waardoor het
oorspronkelijke (19e eeuwse?) bodemprofiel waarschijnlijk in grote delen rondom het
plangebied is afgetopt. Resultaten van archeologisch onderzoek nabij het plangebied
bevestigen dit beeld: hier is sprake van een overwegend verstoord en ongelaagd
plaggendek of een dikke bouwvoor van circa 50 cm9, waaronder een C-horizont
(dekzand) ligt. In het noordelijke plangebied komt waarschijnlijk zeer recente
ophoging voor, samenhangend met de recente bebouwing. Elders in beide
plangebieden is enig reliëf waarneembaar. Bodemkundig ligt het plangebied in een
zone met laarpodzolgronden. Onder het plaggendek bevindt zich een podzolbodem
(veldpodzol). Het hier aanwezige eerddek is waarschijnlijk ontstaan door
plaggenbemesting. Rond 1832 waren beide plangebieden onderdeel van een es.
Tussen beide plangebieden, min of meer op de locatie van de huidige woning, kwam
bebouwing voor, waarschijnlijk een boerenerf. Er zijn geen aanwijzingen dat dit erf
een laatmiddeleeuwse oorsprong heeft.

In de omgeving komt een waarneming voor, aangetroffen in de C-horizont van
dekzand onder een dikke bouwvoor (zie hierboven). Dit betreft resten van
nederzettingen uit de periode Vroege Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd.

Het te verwachten bodemprofiel bestaat uit een plaggendek tot maximaal 50 cm dik,
gevolgd door een veldpodzolbodem. Het plangebied is aldoor onbebouwd geweest,
zodat enerzijds een overwegend onverstoord bodemprofiel kan worden verwacht.
Anderzijds is op basis van het AHN en naburig onderzoek te rekenen met
bodemingrepen, waarbij de bodem tot in de C-horizont verstoord kan zijn.




3.2 VERWACHTINGSMODEL


In het plangebied kunnen resten uit de periode Neolithicum tot en met de Nieuwe
Tijd worden verwacht. Resten uit oudere perioden (laat-Paleolithicum – vroeg-




9
    die bodemkundig als hoge enkeerdgrond is te beschouwen.


                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



Neolithicum) worden niet verwacht. Bewoning uit deze periode is met name te
vinden op kleine dekzandkopjes in de directe omgeving van vers zoet water.
Daarvan is in en nabij de plangebieden geen sprake.

Voor wat betreft de periode Neolithicum – Late Middeleeuwen is deze verwachting
middelhoog. Het terrein was waarschijnlijk redelijk geschikt voor bewoning, al
ontstaat een veldpodzolbodem onder relatief vochtige omstandigheden en kon men
dus periodiek te maken hebben met hoge grondwaterstanden. Belangrijker echter is
dat in de directe omgeving talloze (hogere) dekzandopduikingen aanwezig zijn
(waren), die aantrekkelijkere bewoningsmogelijkheden boden. In de omgeving van
Raalte zijn zeer veel archeologische resten bekend, met name uit de periode IJzertijd
tot en met Late Middeleeuwen, maar ook resten uit oudere perioden zijn goed
vertegenwoordigd. Deze resten zijn echter aangetroffen op dekzandruggen met een
plaggendek. In het plangebied lijkt veeleer sprake te zijn van dekzandwelvingen met
een plaggendek.

Uit de Nieuwe Tijd zijn resten te verwachten die samenhangen met de bebouwing
tussen beide plangebieden, zoals die op kaarten uit 1832 en later is aangegeven
(hoge verwachting).

Eventuele nederzettingen uit de steentijd hebben een omvang van 50 – 200 m2
(kleine variant) of 200 – 1000 m2 (middelgrote variant). Nederzettingen uit de
periode bronstijd – middeleeuwen hebben meestal een omvang tussen 500 – 2000
m2 (huisplaats) of meer dan 8000 m2 (dorp).10

Deze resten liggen in de top van de natuurlijke ondergrond, mogelijk dicht onder het
maaiveld onder een bouwvoor of eventuele ophogingslaag. De natuurlijke bodem
wordt hier gevormd door dekzand waarin zich een podzol heeft ontwikkeld.
Eventuele resten bestaan uit vuursteenstrooiingen (voornamelijk Neolithicum, in
mindere mate Bronstijd en IJzertijd). Daarnaast kan (gefragmenteerd) aardewerk
worden verwacht, evenals houtskool, verbrande huttenleem en natuursteen. Voor
wat betreft de Nieuwe Tijd gaat het waarschijnlijk om sporen van bijgebouwen,
erfinrichting, afvalkuilen en dergelijke.

Vanaf ongeveer de 17e eeuw is ook baksteen te verwachten (rurale gebieden; in
bewoningskernen al eerder). Deze vondstcategorieën bevinden zich aan of in het
pleistocene zand, direct onder een bouwvoor. Daarnaast kunnen grondsporen
worden verwacht. Het gaat daarbij overwegend om paalkuilen, greppels en
afvalkuilen en dergelijke. Deze bevinden zich in de top van de pleistocene
ondergrond en kunnen zich tot op grote diepte uitstrekken.




10
     bron: Tol e.a., 2006.

                                                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




HOOFDSTUK




            4V       ELDONDERZOEK

4.1 BESCHRIJVING ONDERZOEKSMETHODIEK


Het veldonderzoek heeft tot doel om meer inzicht te verkrijgen in de fysische situatie
in het plangebied. Het dient de in het plangebied aanwezige bodems, de mate van
verstoring en de aanwezigheid van potentiële archeologische niveaus in kaart te
brengen. Aan de hand daarvan kan er voor het plangebied een gespecificeerd
verwachtingsmodel worden opgesteld dat gedetailleerder en nauwkeuriger is dan een
verwachtingsmodel dat louter gebaseerd is op bronnen en globalere bodem- en
geomorfologische kaarten.

Het hele plangebied was toegankelijk voor archeologisch booronderzoek. Voor
aanvang van het veldonderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld11 en
gedeponeerd in Archis3. Het veldonderzoek bestond uit het zetten van negen
verkennende boringen. Dit is in afwijking van het PvA, waarin acht boringen zijn
voorzien. Boring 9 is op verzoek (tijdens uitvoer van de veldwerkzaamheden) van de
opdrachtgever gezet achter de bestaande bebouwing van de Zwolsestraat nummer
82 omdat hier in de toekomst mogelijk nog bijgebouwen worden geplaatst. Dit
perceeltje is daarom toegevoegd aan het zuidelijke plangebied.

Verkennend booronderzoek is een snelle en kostenefficiënte onderzoeksmethode om
de archeologische potentie van een plangebied in kaart te brengen. Aangezien de
specifieke bodemopbouw in het plangebied niet bekend is, is verkennend onderzoek
in dit stadium de meest geschikte onderzoeksmethode.

De boringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. De
boorkernen zijn visueel geïnspecteerd op het voorkomen van archeologische
indicatoren.

De boringen zijn gemeten met GPS met een nauwkeurigheid van 3 m. Het
bodemprofiel is beschreven volgens de norm NEN 5104 en ASB. De NAP-
maaiveldhoogtes van de boringen zijn bepaald aan de hand van het AHN. De
profielbeschrijvingen zijn opgenomen in bijlage 10. De boorpuntenkaart met de
posities van de boringen is opgenomen in Bijlage 8.




11
       E. Brouwer, 2021


                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




4.2 RESULTATEN: LITHOLOGIE, LITHOGENESE EN
   BODEMONTWIKKELING



Het typerende bodemprofiel bestaat uit een verstoord pakket en/of een eerddek,
gevolgd door verspoelde dekzanden waarin in enkele boringen nog delen van een
podzolprofiel zijn gezien.

Het verstoorde pakket bestaat enkele lagen matig fijn, overwegend matig siltig zand.
Dit zand heeft donkergrijze/zwarte tinten en is humeus en meestal onscherp
begrensd met de onderliggende laag. De dikte van het verstoorde pakket binnen de
plangebieden varieert sterk (zie bijlage 8). In het noordelijk deel reikt de verstoring
het diepst, met name boring 2 (105 cm –mv) en boring 4 (75 cm –mv).

In enkele boringen (boring 5, 6 en 7, mogelijk ook boring 3) is in de top van het
bodemprofiel sprake van relatief dunne, homogeen donkergrijszwart (boringen 5, 6
en 7) of donkerbruin (boring 3) gekleurde lagen. Ze bestaan uit matig fijn, matig
siltig en zwak-matig humeus zand. De lagen hebben een dikte van ongeveer 30-50
cm en liggen min of meer rechtstreeks op de natuurlijke ondergrond. Bodemkundig
is hier sprake van een eerddek. Ze worden hier geïnterpreteerd als plaggendek.

Bijlage 9 toont de nog intacte top van het aanwezige dekzand in m NAP, dat bestaat
uit zeer fijn, matig siltig zand. In diverse boringen zijn zeer fijne grindkorrels
aangetroffen, wat wijst op verspoeling (boringen 1, 2, 3 en 8). De C-horizont heeft
een lichtgele, lichtbeige of gele kleur en soms zijn roestvlekken waargenomen
(boringen 1 en 8).

Bijlage 9 geeft tevens aan in welke boringen een intacte B- of een intacte B- en BC-
horizont is gezien (boringen 5 en 6). In boring 5 wordt de B-horizont voorafgegaan
door een rommelige, donkerbruin/zwart/grijze laagje van 10 cm dik, die wordt
geïnterpreteerd als A-horizont. Deze intacte bodemhorizonten zijn alleen in het
zuidelijke plangebied gezien. In het noordelijke deel is sprake van een AC-profiel.

Uit de hoogtekaart van de intacte dekzandtop in bijlage 9 blijkt dat in het noordelijke
deel sprake is van een opduiking ten opzichte van het westelijke deel. De
oorspronkelijke top was hier bovendien hoger, maar tegenwoordig resteert hier
alleen nog een C-horizont; bovenliggende bodemhorizonten zijn verdwenen.

In het zuidelijke deel is de nog aanwezige dekzandtop tamelijk gelijkmatig. Zowel op
een hoogte van 3,66 m (boring 6) als op 4,18 m +NAP (boring 5) is een intacte B-
horizont gezien. In de overige boringen resteert alleen nog een C-horizont, maar de
dekzandtoppen liggen hoger dan die in boring 6 is geconstateerd. Dit maakt het
waarschijnlijk dat slechts een klein deel van de oorspronkelijke dekzandtop in
boringen 7, 8 en 9 is verdwenen.



4.3 RESULTATEN: ARCHEOLOGIE


In boring 2 is mogelijk sprake van een spoor. Op oude kaarten is op deze locatie een
verkavelingssloot aangegeven, dus mogelijk is hier sprake van een gedempte sloot,
hoewel geen typerende slootvullingen zijn gezien en dergelijke sloten zelden dieper
dan 60 cm werden gegraven. De geconstateerde verstoring uit zich in kleine, scherp
begrensde gele zandvlekjes in overwegend donkergekleurde lagen, terwijl de
begrenzing tussen de diverse lagen eveneens scherp is. Dit wijst op een relatief
jonge genese, zeker in dergelijke vochtige gebieden. Bij oudere sporen zijn


                                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



dergelijke vlekken en lagen vaak aanzienlijk minder scherp begrensd. Het is echter
niet mogelijk dergelijke overgangen op basis van verkennend booronderzoek te
dateren. Er zijn geen archeologische indicatoren opgeboord. Het hier uitgevoerde
onderzoek had tot doel de opbouw van de ondergrond in kaart te brengen. De
statistische kans dat in deze eerste onderzoeksfase al archeologische indicatoren
worden opgeboord is zeer klein. Hiertoe zijn andere, meer intensieve vormen van
veldonderzoek vereist.




                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




HOOFDSTUK




            5C
     ONCLUSIE EN
VERWACHTING



In het noordelijk deel is een dekzandopduiking geconstateerd. Zeer waarschijnlijk
was ook in terreintje tussen beide plangebieden – ter hoogte van de huidige
bebouwing en het voormalige erf In de Wal – sprake van een opduiking. De
bodemverstoring die in het noordelijke plangebied is geconstateerd hangt
vermoedelijk samen met dit erf. In boring 2 is een mogelijk (archeologisch relevant)
spoor aangeboord. De aangetroffen lagen en de scherpe overgangen tussen de lagen
in het noordelijke plangebied doen vermoeden dat het hier om een (sub)recente
verstoring gaat, vermoedelijk samenhangend met de bewoning van erve In de Wal
danwel de sloop van de bebouwing in de vorige eeuw. Op diverse locaties zijn lagen
aangetroffen die als plaggendek kunnen worden geïnterpreteerd. Waarschijnlijk is
elders het plaggendek opgenomen de bouwvoor/het verstoorde pakket. Afgezien van
boringen 2 en 4 is waarschijnlijk in beide plangebieden sprake van een weinig
verstoord bodemprofiel. Dat betekent dat zowel diepe als ondiepe grondsporen
bewaard kunnen zijn gebleven. Mogelijk is ook het vondstenniveau nog deels
aanwezig. Voor zowel het noordelijke als het zuidelijke plangebied kan het
verwachtingsmodel uit de bureaustudie daarom gehandhaafd blijven (middelhoge
verwachting op resten uit de periode Neolithicum – Late Middeleeuwen, hoge
verwachting op resten uit de Nieuwe Tijd).




                                                                                       24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




 HOOFDSTUK



         6S           ELECTIEADVIES

Op basis van het uitgevoerde booronderzoek is de kans dat het plangebied
archeologische sporen bevat middelhoog (Neolithicum – Late Middeleeuwen) en hoog
(Nieuwe Tijd). Zeker voor de periode Neolithicum – Late Middeleeuwen is het
archeologisch belang hoog. Het hoofdgebouw van de waarschijnlijk nieuwe tijdse
boerderij In de Wal bevond waarschijnlijk buiten het plangebied, op of rond de
locatie van de bebouwing ter plaatse van huisnummer 84. In het noordelijke en ook
het zuidelijke plangebied kunnen resten van bijgebouwen, samenhangend met dit erf
worden verwacht. Resten van een erf uit de Nieuwe Tijd zijn op zich niet zeldzaam in
dit deel van Nederland en het archeologisch belang is niet zeer hoog. Er zijn
momenteel geen concrete plannen hier te bouwen. Zolang de geplande verstoring in
het noordelijke plangebied beperkt blijft adviseren we hier geen archeologische
vervolgonderzoek. Indien echter grotere bodemverstoringen zijn voorzien,
bijvoorbeeld sleuffunderingen dieper dan ca. 40 cm –mv is archeologisch
vervolgonderzoek aan de orde. In dat geval adviseren we ten behoeve van
nieuwbouw de grond op te hogen, zodat geen of hooguit ondiepe ontgravingen onder
het huidige maaiveld plaatsvinden.

Indien in het zuidelijke plangebied ontgravingen plaatsvinden adviseren we
karterend booronderzoek uit voeren, gericht op het opsporen van vindplaatsen. Op
basis van de prospectiekenmerken van een mogelijk aanwezige vindplaats adviseren
we conform de leidraad Inventariserend veldonderzoek – Deel: karterend
Booronderzoek12 onderzoeksmethode A4 (boorgrid van 8x 10 m met inzet van
boordiameter van 15 cm en een zeef met een maaswijdte van 3 mm.) Om praktische
redenen adviseren we daarbij het gebruik van een maaswijdte van 4 mm. Vertaald
naar het zuidelijke plangebied komt dat neer op circa 33-35 karterende boringen.
Indien de geplande verstoringen beperkt blijven tot de twee woningen kan dit aantal
beperkt blijven tot circa 10 boringen ter plaatse van de nieuwbouw. Ook hier geldt
dat waarschijnlijk kan worden afgezien van vervolgonderzoek indien de woningen op
opgehoogde grond worden gebouwd, waarbij de ophoging dusdanig is dat geen of
nauwelijks verstoring van de onderliggende grond plaatsvind.

De implementatie van dit advies is in handen van de gemeente Raalte, hierin
vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente, de heer A.
Vissinga.

Mochten bij graafwerkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden
aangetroffen, dan geldt conform de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit
kan bij Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (033 421 74 56) of via de website:
www.cultureelerfgoed.nl/contact.




12
     Tol e.a., 2012


                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel




literatuur



Berendsen, H.J.A., 2005 (1997). Landschappelijk Nederland. De fysisch geografische
regio’s. Assen.
Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land. Assen.
Borsboom, A.J. en J.W.H.P. Verhagen, 2012. KNA Leidraad Inventariserend
Veldonderzoek. Deel: Proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Gouda.
Bosch, J.H.A.,2008. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1.
Op basis van de Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 5.2. Deltares-rapport
2008-U-R0881/A.
Brouwer, E. , 2021. Plan van Aanpak ivo-verkennend. Almelo.
Feijst, L. M. B. van der, 2015. Raalte, Tijenraan. Een archeologisch onderzoek door
middel van Proefsleuven. ADC-archeoprojecten. Amersfoort.
Mulder, E.F.J. de., 2003. De ondergrond van Nederland. Groningen.
Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie
van onverharde grondmonsters, Nederlands Normalisatie-instituut Delft.
Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen en M. Verbruggen, 2012. Leidraad inventariserend
veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek v2. SIKB
Velde, H.M. van der, 2007. Germanen, Franken en Saksen in Salland. ADC-
monografie 1 (Rapport 675.). ADC-archeoprojecten. Amersfoort.
Wijsenbeek, F.C. en S.M. Beckerman, 2008. Raalte, Sallandse Poort Oost. Een
Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven. ADC-archeoprojecten.
Amersfoort.



Archeologische databases/internetbronnen
ArchisIII
www.boorstaten.nl
www.topotijdreis.nl
www.hisgis.nl
www.grondwatertools.nl
www.kadastralekaart.com



Gebruikte kaarten

Historische kaarten vanaf 1890 tot en met 2015. Bron: www.topotijdreis.nl. Geraadpleegd
op 7-1-2021 1

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2), nauwkeurigheid Z-waarde <= 5 cm. Bron:
www.ahn.nl. Geraadpleegd op 6-1-2021 1

Kaart waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen. Bron:
www.zoeken.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 6-1-2021 1

Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000. Bron: www.pdok.nl. Geraadpleegd op 6-1-

                                                                                       26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Zwolsestraat 82-84 te
                           Raalte, gemeente Raalte, Overijssel



2021 1

Gemeentelijke beleidsadvieskaart. Bron: gemeente Raalte. Geraadpleegd op 6-1-2021 2

Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000. Bron: www.pdok.nl.
Geraadpleegd op 6-1-2021 1

minuutplan 1832. Bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 6-1-2021 2

Topografische kaart, schaal 1:10.000. Bron: www.pdok.nl. Geraadpleegd op 7-1-2021 1




                                                                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1 AMZ-CYCLUS




                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 2 ARCHEOLOGISCHE
 PERIODEN




                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 3 GEOMORFOLOGISCHE KAART




 geomkaart




                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 4 ACTUEEL HOOGTEBESTAND
 NEDERLAND




 AHNkaart




                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 5 GEMEENTELIJKE
 ARCHEOLOGISCHE
 VERWACHTINGSKAART




 gwk




                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 6 BODEMKAART




 bodem




                       33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 7 WAARNEMINGEN, AMK-
 TERREINEN EN ONDERZOEKSMELDINGEN




 archis




                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 8 DIKTE VERSTOORD PAKKET




                                   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 9 TOP INTACTE DEKZAND




                                36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 10 BOORSTATEN
 VELDONDERZOEK




                        37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 11VERKLARENDE
 WOORDENLIJST

 AMK-terreinen - De AMK (Archeologische Monumentenkaart) is een bestand van alle
 bekende, behoudenswaardige archeologische terreinen in Nederland. Op de kaart staan
 terreinen van archeologische, hoge archeologische en zeer hoge archeologische waarde
 (al dan niet wettelijk beschermd) aangegeven. De AMK wordt niet meer geactualiseerd.

 ARCHIS3 - Archis3 (Archeologisch Informatiesysteem) is een databank waarin
 gegevens over archeologisch onderzoek, vindplaatsen en terreinen in Nederland zijn
 opgeslagen.

 Bronstijd - In de Bronstijd (2.000 – 800 voor Chr.) werden voor het eerst voorwerpen
 van brons – een legering van koper en tin – gemaakt, hoewel vuursteen nog steeds
 breed toegepast werd. Aardewerk uit deze periode is meestal zeldzaam en van slechte
 kwaliteit (‘hondebrokaardewerk’). Waarschijnlijk werden veel tradities en gebruiken uit
 het Neolithicum in deze periode voortgezet, waaronder aanvankelijk het gebruik
 overledenen in grafheuvels bij te zetten. Later, rond 1.200 voor Chr. werd begraving
 vervangen door crematies, die in urnenvelden en soms ook in oudere grafheuvels
 werden bijgezet.

 Formatie van Boxtel – de Boxtel-afzettingen bestaan overwegend uit zand en in wat
 mindere mate uit leem. Deze afzettingen zijn vooral onder koude, periglaciale
 omstandigheden gevormd. Het betreft onder andere afzettingen die door de wind zijn
 afgezet (eolische afzettingen), niet-eolische afzettingen zoals löss, kleinschalige
 fluviatiele afzettingen, hellingafzettingen, en lacustiene afzettingen.

 Bodemhorizont – een bodemhorizont is een laag of zone die wordt gevormd door
 bodemvorming. Een bodemhorizont onderscheidt zich van andere lagen door kleur,
 textuur, structuur en abiotische factoren. De aan- of afwezigheid van bodemhorizonten
 in podzolgronden geeft belangrijke informatie in hoeverre het vroegere loop-
 /woonniveau nog intact is en in welke mate daarmee archeologische resten zijn te
 verwachten.

 De A-horizont ligt meestal aan of vlak onder het maaiveld en is vaak humeus. Vaak
 vormt de bouwvoor de A-horizont. De E-horizont ligt meestal onder de A-horizont.

 De E-horizont is ontstaan onder invloed van (regen)water, waardoor klei, humus en/of
 aluminium omlaag zijn getransporteerd. De E-horizont is vaak lichtgrijs van kleur
 (‘loodzand’).

 De B-horizont ligt onder de E-horizont. Dit is een inspoelingslaag. De B-horizont is
 meestal bruin of donkerbruin gekleurd.

 DE BC-horizont kan onder de B-horizont voorkomen. Dit is een overgangslaag van B-
 naar C-horizont. De kleur is meestal donkergeel, bruingeel of geelbruin

 De C-horizont is de minerale horizont van ongeconsolideerd materiaal. Het is het
 moedermateriaal waarin de bovenliggende horizonten zijn gevormd.




                                                                                        41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>IJzertijd - In de IJzertijd (800 – 12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen
gemaakt. IJzer was harder dan brons en ijzererts was veel breder beschikbaar dan de
grondstoffen voor brons (koper en tin). Het winnen en smeden van ijzer vereiste echter
veel kunde en kennis. Naast aardewerk worden vanaf deze periode soms resten van
ijzeroventjes gevonden of afval dat is ontstaan bij ijzerwinning. Op de hogere
zandgronden kwamen celtic fields (raatakkers) tot ontwikkeling. Dit waren
akkercomplexen die zich soms tot over een groot gebied konden uitstrekken en
gekenmerkt werden door relatief kleine akkertjes die omgeven werden door
raatvormige wallen. Men woonde temidden van de akkers. Ten opzichte van de
voorgaande en latere perioden werden vaak nattere gronden opgezocht. Vanaf de
IJzertijd ook werden de zeekleigebieden in gebruik genomen.

Laagpakket van Wierden - (Boxtelformatie). Tot dit laagpakket worden de
dekzanden gerekend. Dekzand is gedurende het laat-Weichselien – vroeg-Holoceen
gevormd onder invloed van de wind

Middeleeuwen - De Middeleeuwen duurden van 450 – 1500 na Chr. Over de periode
vlak na het definitieve vertrek van de Romeinen uit Nederland is weinig bekend. Tot op
heden zijn relatief weinig vindplaatsen uit deze periode aangetroffen. Er zijn sterke
vermoedens dat resten uit deze periode voor een belangrijk deel onder de huidige oude
stads- en dorpskernen en oude akkercomplexen liggen. Vanaf ongeveer de 10e eeuw
ontstaat er weer enige stabiliteit en is sprake van een min of meer centraal gezag. De
maatschappij raakt gefeodaliseerd. In deze periode werd een begin gemaakt met de
ontginning van veen, heide en bos.

Neolithicum - Het Neolithicum (5.300 – 2.000 voor Chr.) wordt gekenmerkt door een
overschakeling van jagen/verzamelen naar landbouw en veeteelt. De mens ging zich op
een min of meer vaste locatie vestigen. Aanvankelijk werd daarnaast nog gejaagd en
verzameld, maar meer en meer werd de mens agrariër. Doordat men zich op een
locatie kon vestigen, namen de materiële bezittingen sterk toe. Men bouwde boerderijen
en andere constructies en creëerde voorwerpen van aardewerk en geslepen steen. De
bevolking kon groeien en de samenlevingen werden complexer. Uit deze periode zijn
hunebedden en grafvelden/-heuvels bekend.

Paleolithicum - Gedurende het Paleolithicum (300.000 – 8.800 voor Chr.) is Nederland
wel bezocht door de mens (Homo Sapiens Sapiens en Homo Sapiens Neanderthalensis)
gedurende de warmere perioden. Sporen zijn echter schaars en vaak verstoord. De mens
trok destijds als jager/verzamelaar rond in kleine groepen. Afhankelijk van het seizoen en
aanwezige voedselbronnen werden steeds wisselende, tijdelijke kampementen bewoond.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) – De RCE is een onderdeel van het
ministerie van OCW. Het voert wet- en regelgeving uit, ontwikkelt kennis en geeft
advies over rijksmonumenten, landschap & omgeving, archeologie en roerend erfgoed.

Romeinse tijd - Met de komst van de Romeinen (van 12 voor Chr. tot 450 na Chr. )
eindigde de IJzertijd. In 47 na Chr. werd de Rijn als rijkgrens vastgesteld. Langs deze
grens (de limes) werden castella en wachttorens gebouwd. In het door Romeinen
bezette gebied verbeterde de infrastructuur en ontstonden steden als Nijmegen.
Noordelijk van de limes kon de inheemse levenswijze zich grotendeels handhaven, maar
wel zijn veel Romeinse invloeden te zien.

Weichselien – een geologische periode in het Pleistoceen die duurde van 116 – 11,7
duizend jaar geleden. Het Weichselien is de laatste ijstijd (glaciaal) die we in Nederland
gehad hebben. Het landijs bereikte de Nederlandse grenzen niet, maar wel was de
bodem van grote delen permanent bevroren (permafrost).




                                                                                        42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>