<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                             Collegevoorstel




Onderwerp                                                   Ondersteuning financieringsvraagstukken
                                                            energiecoöperaties

Zaaknummer                                                  36680-2024


B&W vergadering                                             11 juni 2024


Integrale advisering                                        Jeanette van Olst


Portefeuillehouder                                          Dhr. B.J.M. (Ben) Nijboer


Voor informatie                                             Erik Veurink en Lieke Helsper


Bestuurssamenvatting
In de raad is een motie aangenomen om te onderzoeken hoe we energiecoöperaties kunnen ondersteunen bij
financieringsvragen. Concluderend kan gesteld worden dat er zowel vanuit de gemeente als vanuit externe partijen
meerdere financieringsmogelijkheden zijn. Deze financieringsmogelijkheden zullen niet voor alle projecten voldoende
zijn. Daarvoor kan overwogen worden de mogelijkheden uit te breiden, echter hebben zowel leningen als
garantstellingen grote kanttekeningen. Vanwege deze kanttekeningen en het feit dat er vanuit externe instanties
meerdere ondersteuningsmaatregelen voor handen zijn, wordt geadviseerd de mogelijkheden voor financiering niet uit
te breiden.

Beslispunten
    1.    Te besluiten de mogelijkheden voor financiering van energieprojecten door energiecoöperaties op voorhand
          niet verder uit te breiden.
    2.    Te besluiten eventuele verzoeken voor een lening/garantstelling als maatwerk te behandelen
    3.    Te besluiten de raad hierover te informeren middels bijgevoegde informatienotitie

Besluit




Inleiding
In de raad is een motie aangenomen “Ondersteuning financieringsvraagstukken energiecoöperaties” waarin het college
opgeroepen wordt om na te gaan hoe de gemeente energiecoöperaties kan helpen met het “vlottrekken” van projecten.
Deze motie komt voort uit o.a. de complexe financieringsvraagstukken waar de energiecoöperaties mee te maken krijgen
en de stijgende kosten die businesscases van projecten onder druk zetten. Het college heeft uitgesproken te waarderen
hoe de lokale initiatieven invulling geven aan de duurzaamheidsambities en wil waar mogelijk ondersteunen. In dit
collegevoorstel worden de mogelijkheden voor ondersteuning toegelicht en wordt gevraagd bijgevoegde
informatienotitie naar de raad te sturen.



                                                                                                                     1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                Collegevoorstel




Beoogd effect
Uitvoering te geven aan de motie en daarmee antwoord op de vraag naar mogelijke ondersteuning voor
financieringsvraagstukken van energiecoöperaties.

Argumenten
        1.1 Er zijn momenteel verschillende manieren waarop energiecoöperaties (financieel) ondersteund kunnen
            worden bij energieprojecten.

Ondersteuning door de gemeente
Energiefonds
Raalte beschikt over een energiefonds. Bedrijven en maatschappelijke instellingen kunnen een beroep op dit fonds doen
en op deze manier, onder voorwaarden, een “kleine” lening (tot € 50.000) verstrekt krijgen. Dit fonds is al meerdere malen
aangevuld omdat hier veel vraag naar is. Momenteel wordt onderzocht of het fonds weer opnieuw aangevuld kan
worden.

Subsidieregeling ondersteuning lokale energie-initiatieven
De gemeente Raalte kent inmiddels een “subsidieregeling ondersteuning lokale energie-initiatieven”. Het doel van deze
regeling is het ondersteunen en faciliteren van groepen inwoners die bijdragen aan de realisatie van de gemeentelijke
opgave van energietransitie. De subsidie bedraagt een vast bedrag met een maximum van € 2.000 per jaar, welke voor
meerdere jaren kan worden toegekend. Deze subsidie wordt door een groot aantal energiecoöporaties aangevraagd.
Deze subsidieregeling liep tot eind 2023, maar is verlengd met 2 jaar tot en met 2025.

Adviserende/doorverwijzende rol
Bij inkomende vragen kunnen we doorverwijzen naar verschillende externe partijen. In de praktijk blijkt dat veel
projecten deze weg zelf al gevonden hebben. De subsidieregeling ondersteuning lokale energie-initiatieven kan worden
ingezet om advisering, bijvoorbeeld op het gebied van financiën, in te huren.

Ondersteuning overige partijen
Energiefonds Overijssel (EFO)
Het EFO ondersteunt duurzaamheidsprojecten op verschillende manieren, namelijk:

    •   Participatie: het verstrekt risicokapitaal aan ondernemingen in de vorm van aandelenkapitaal of een
        converteerbare lening (lening die op termijn omgezet kan worden in aandelenkapitaal)
    •   Lening: EFO financiert duurzame energieprojecten als haar bijdrage ertoe leidt dat het project kan worden
        gerealiseerd. De minimale omvang van de lening is € 1 mln. Voor lokale energie-initiatieven bestaat er binnen
        het fonds de LEI-F, een ontwikkelfinanciering voor de vaak risicovolle eerste fase van het project.
    •   Garantstelling: hierbij staat het EFO garant voor leningen van commerciële banken, waardoor een korting op de
        lening verkregen wordt. De minimale omvang is ook hier € 1 mln.

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO)
De RvO kent verschillende subsidiemogelijkheden voor opwekking van duurzame energie. Zo is er de SDE++regeling
voor grootschalige duurzame energieproductie of CO2 verminderende technieken.

Voor energiecoöperaties of Verenigingen van Eigenaren (VVE) die hernieuwbare (duurzame) elektriciteit uit zonne-
energie, windenergie of waterkracht willen opwekken is er de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE-
subsidie).

Beide subsidievormen werken met subsidies die gebaseerd zijn op de productie van duurzame energie. Deze subsidie
“dekt” het verschil tussen het (gemiddelde) bedrag dat ontvangen wordt voor het geproduceerde kWh en het bedrag dat



                                                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                 Collegevoorstel




nodig is om de installatie rendabel te maken. Dit wordt vertaald in een basisbedrag dat voor de hele subsidieduur van 15
jaar wordt uitgekeerd.

Doordat de energietarieven momenteel vrij hoog liggen zal de huidige subsidietoekenning logischerwijs lager liggen.

Energie Samen
Energie Samen is de landelijke koepel en belangenorganisatie van energiecoöperaties en andere collectieve energie-
initiatieven. Naast hun vertegenwoordigende rol tegenover overheid, toezichthouders en netbeheerders heeft Energie
Samen ook mogelijkheden gecreëerd om de financiering van duurzaamheidsprojecten van de grond te krijgen. Naast het
ontwikkelfonds (nog niet van toepassing op Overijssel) is er het realisatiefonds opgezet. Met het realisatiefonds bestaat
de mogelijkheid een aanzienlijk deel van de investering in de bouw van energieprojecten met een zakelijke lening te
financieren. Het gaat met name om zon-projecten die een SCE of SDE-subsidie hebben ontvangen. Dit fonds is door
Energie Samen met de Rabobank, Triodos en ASN opgezet. De beschikbare financiering is minimaal € 30.000 en maximaal
€ 1mln.
          1.2 Uitbreiding van de financieringsmogelijkheden door lening/garantstelling brengt grote kanttekeningen met
              zich mee waardoor dit niet geadviseerd wordt.

Lening
De beleidsnota garantstellingen regelt de (on)mogelijkheden om initiatieven met een publiek of maatschappelijk
beleidsdoel in de gemeente te realiseren. Ook het verstrekken van leningen wordt hierin benoemd. In deze nota wordt
aangegeven dat het verstrekken van leningen niet voor de hand ligt vanwege de volgende punten:

    •   Het vervullen van bancaire taken is geen publieke taak
    •   Met een garantstelling kan hetzelfde bereikt worden
    •   Het verstrekken van een geldlening betekent in beginsel dat de gemeente zelf ook dit geld zal moeten
        aantrekken. Dit heeft direct effect op de gemeentelijke schuldpositie.

Het verstrekken van een lening bij het vlottrekken van duurzaamheidsprojecten wordt dan ook niet als optie gezien.

Garantstelling
Naast een lening is een garantstelling een mogelijkheid om energiecoöperaties te ondersteunen. Een garantstelling is
volgens de beleidsnota garantstellingen:

“Een instrument om initiatieven met een publiek of maatschappelijk beleidsdoel in de gemeente te kunnen realiseren”.

Het komt erop neer dat de gemeente een organisatie of instelling faciliteert bij het aantrekken van een lening, door als
garantsteller op te treden voor de partij die het geld uitleent.

De gemeente Raalte heeft in het verleden, hoofdzakelijk bij vastgoedfinancieringen voor maatschappelijke organisaties
zoals sportverenigingen of culturele instellingen, meerdere malen als garantsteller opgetreden bij duurzame
investeringen.

Voor het verlenen van een garantstelling wordt de beleidsnota garantstellingen gevolgd, met onderstaande kaders:

    •   Publiek belang moet worden vastgesteld
    •   Aan de hand van een risicoanalyse wordt het effect op het weerstandsvermogen bepaald
    •   Het belang moet voldoende zwaarwegend zijn
    •   Er moet sprake zijn van een gedegen financiële situatie van de betreffende instelling
    •   Er moet altijd sprake zijn van maatschappelijk vastgoed
    •   Er wordt een ondergrens gehanteerd voor de garantstelling van € 25.000


                                                                                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Collegevoorstel




    •   Er wordt een bovengrens gehanteerd voor de garantstelling van € 500.000 (een hogere garantstelling dient altijd
        aan de raad voorgelegd worden).

Wanneer het financieel ondersteunen van duurzaamheidsprojecten als een taak met een publiek belang gezien wordt,
zijn er op basis van de beleidsnota garantstelling dus mogelijkheden om een garant te staan als gemeente.

Echter: aanvullend op de nota garantstellingen is de wet FIDO van belang bij de afweging om garant te staan voor
duurzaamheidsinitiatieven.

In deze wet staat dat een rentevoordeel wat wordt verkregen via een garantstelling onvoldoende reden is voor het
verstrekken van de garantstelling. Juist dit rentevoordeel is voor veel projecten wat een garantstelling van de gemeente
interessant zou maken. Dit betekent dat ook als een duurzaamheidsproject gezien wordt als taak met publiek belang, het
verlenen van een garantstelling alleen mogelijk is als het project enkel financieel haalbaar is met ondersteuning van de
garantstelling.

Wanneer hiervoor gekozen zou worden moeten de volgende punten afgewogen worden:

    •    Bij dit soort projecten gaat het vaak om substantiële bedragen waar een garantstelling voor gevraagd wordt.
         Garantstellingen hebben een behoorlijke impact op de gemeentelijke financiën. In de risicoparagraaf van de
         begroting (en jaarrekening) moet hiermee rekening gehouden worden. Dit betekent concreet dat er een
         negatieve correctiepost op het weerstandsvermogen moet plaatsvinden
    •    Aangezien het verkrijgen van rentevoordeel geen reden is voor het verstrekken van garantstellingen, blijft enkel
         de financierbaarheid van het project als basis over. Dit maakt het risico van de garantstelling een stuk groter. In
         risico’s uitgedrukt betekent iedere garantstelling voor duurzaamheidsprojecten een risico van 50% (midden) tot
         75% (hoog). Een garantstelling van € 1 mln. brengt derhalve een correctie op het weerstandsvermogen mee ter
         grootte van € 500.000 (midden) tot € 750.000 (hoog) als we ervan uitgaan dat het risicobedrag gelijk is aan de
         hoogte van de garantstelling.
    •    Om voor een garantstelling in aanmerking te komen, zal aan bepaalde voorwaarden voldaan moeten worden.
         Zo moet het om een publieke taak gaan en mag er geen marktverstorende werking optreden. Winst beogende
         organisaties en instellingen vallen hier per definitie buiten1.
    •    Het is van tevoren lastig om in te schatten in welke mate er beroep gedaan wordt op garantstellingen voor
         duurzaamheidsprojecten. Hierdoor bestaat het gevaar voor een “open-einde” regeling met alle gevolgen voor
         onze financiële financiën.

    2.1 Voor enkele projecten zou binnen de nota garantstellingen en de FIDO wel een optie kunnen zijn om als
        gemeente garant te staan. Wanneer deze initiatieven daarvoor een verzoek bij ons neerleggen willen we deze als
        “maatwerk” behandelen.
Een voorbeeld hiervan is dat een initiatief een verzoek neerlegt voor ondersteuning middels een lening of garantstelling
voor de ontwikkelfase van het project. De vraag of de lening dan wel garantiestelling een ‘Publieke taak” is richt zich dan
ook op deze fase. Dit proces is maatwerk.




1
 Lokale initiatieven nemen in de businesscase doorgaans een bepaalde marge op, om daarmee financiële middelen te
generen voor projecten in het dorp. Deze marge is vaak zelfs een belangrijke motivator/drive voor de inzet van bestuur
en vrijwilligers en waardevol voor het dorp. Qua wet- en regelgeving wordt deze marge echter gezien als ‘winst’,
waardoor voor het verstrekken van leningen of garantstellingen de daaraan gekoppelde voorwaarden gelden. In de
praktijk beperkt dat de mogelijkheid voor het verstrekken van leningen of garantstellingen of levert het -afgezet tegen de
mogelijkheden van het EFO – geen voordelen op.



                                                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                           Collegevoorstel




     3.1 Door de gemeenteraad hier over te informeren middels de raadsinformatienotitie wordt de nog openstaande
         motie beantwoord.


Duurzaamheid
n.v.t.

Kanttekeningen
n.v.t.

Financiën en Fiscale aspecten
Zie de argumenten in dit voorstel.

Vervolg
n.v.t.

Communicatie
De raad wordt geïnformeerd door toezending van de informatienotitie.

Bijlagen
Bijlage 1: raadsinformatienotitie ondersteuning energiecoöperaties
Bijlage 2: motie “ondersteuning financieringsvragen energiecoöperaties”




                                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>