<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Personeelsmonitor
GEMEENTEN

2016
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE

        LEESWIJZER                               2


        SAMENVATTING                             3


        OVERZICHT TABELLEN EN FIGUREN           10


        1. FORMATIE & BEZETTING                 13
          Formatie, bezetting                   13
          Bezuinigingen                         24
          Externe inhuur                        26


        2. INSTROOM, DOORSTROOM, UITSTROOM      31
          Instroom, doorstroom, uitstroom       31
          Jongeren                              44


        3. ZIEKTEVERZUIM                        51


        4. OPLEIDING & ONTWIKKELING             59


        5. EN VERDER                            64
          Strategische Personeelsplanning       64
          Primaire arbeidsvoorwaarden           66


          BIJLAGEN                              70
          Bijlage 1 Responsverantwoording       70
          Bijlage 2 Ambtelijke samenwerkingen   72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>LEESWIJZER
De Personeelsmonitor 2016 bestaat uit highlights per hoofdstuk, een samenvatting en een tabellenboek.
Meer informatie over berekeningen en definities is te vinden in het Gegevenswoordenboek. Begin juni zijn
de belangrijkste tabellen en figuren uit de Personeelsmonitor digitaal beschikbaar via de HR-databank
op de website van het A+O fonds Gemeenten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING

DE PERSONELE BEZETTING VAN GEMEENTEN


 Daling gemeentelijke bezetting komt tot stilstand:
 in 2016 waren 157.210 mensen werkzaam bij gemeenten.
 2016 is het eerste jaar sinds 2009 waarin er sprake is van een stijging in de gemeentelijke
 bezetting. Het afgelopen jaar kende Nederland 390 gemeenten.1 Bij deze gemeenten waren
 op 31 december 2016 157.210 personen in dienst. Dit betekent een stijging van 0,8 procent
 ten opzichte van 31 december 2015. Deze stijging is niet zichtbaar over de gehele linie.
 Met name bij de G4 is er, met 3,4 procent meer personeel in dienst, een stijging te zien ten
 opzichte van 2015. Dit is mede het gevolg van de decentralisaties en het generatiepact. In
 alle andere grootteklassen van gemeenten met meer dan 20.000 inwoners is de bezetting
 ongeveer gelijk gebleven. Bij de grootteklasse van gemeenten met minder dan 20.000
 inwoners vond een kleine daling van 0,4 procent plaats.

 1 De Personeelsmonitor gaat echter uit van 369 ambtelijke organisaties. Meer informatie in bijlage 2.




 Gemeenten hebben nog altijd te maken met bezuinigingen
 die impact hebben op de bezetting
 De helft van alle Nederlandse gemeenten, 51 procent, had in 2016 te maken met bezuinigingen. Bij 50 procent van
 deze gemeenten zorgden deze bezuinigingen voor een daling in de bezetting. Het selectief vervullen van vacatures, een
 (gedeeltelijke) vacaturestop en het bevorderen van uitstroom van ouderen waren de belangrijkste manieren die werden ingezet
 om de bezetting terug te brengen.




 Van de gemeenten verwacht 80 procent volgend jaar
 een gelijke of grotere formatie
 Terwijl 20 procent van de gemeenten verwacht dat de formatie in 2017 afneemt, denkt iets meer
 dan 40 procent dat deze toe neemt en iets minder dan 40 procent dat deze gelijk blijft. De G4 gaat
 uit van een verdere stijging.




                                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    SAMENVATTING


     De bezetting bestaat voor het eerst
     uit evenveel vrouwen als mannen
     Het aandeel vrouwen in dienst van gemeenten stijgt al jaren. In 2016 bestond hun
     aandeel inmiddels uit 50 procent, terwijl dat in 2015 nog 48 procent was. Alleen bij
     de G4 was het aandeel mannen nog iets groter dan dat van vrouwen (48 procent).
     Bij gemeenten in alle andere grootteklassen werkten er meer vrouwen dan
     mannen. Die vrouwen werkten wel veel vaker in deeltijd. In FTE gemeten bedroeg
     het aandeel van vrouwen 46 procent. Het percentage vrouwelijke leidinggevenden
     is toegenomen van 34 procent in 2015 naar 37 procent in 2016.




     De gemiddelde leeftijd van gemeenteambtenaren
     stijgt niet verder
     De gemiddelde leeftijd van gemeentepersoneel in 2016 was gelijk aan 2015: 48,3
     jaar. Dat betekent echter niet dat de samenstelling van het personeelsbestand
     gelijk is gebleven. Achter dit stabiele gemiddelde zit een toename van zowel het
     aantal medewerkers ouder dan 60 jaar als het aantal medewerkers jonger dan
     35 jaar. Het aandeel personen van tussen de 35 en 60 jaar nam af. Nog steeds
     hebben gemeenten naar verhouding veel meer ouderen in dienst dan hun aandeel
     in de landelijke beroepsbevolking (32 procent van het personeel tegenover 19
     procent van de landelijke beroepsbevolking). Het aandeel jonge medewerkers lag
     juist lager dan in de beroepsbevolking (zie ook Instroom en behoud van jongeren).




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING

EXTERNE INHUUR


 Uitgaven aan externe inhuur iets toegenomen
 In 2016 besteedden gemeenten 16 procent van de totale loonsom aan externe inhuur. Dit is een stijging ten opzichte
 van vorig jaar van 1 procentpunt. Terwijl de externe inhuur van de G4 ongeveer gelijk bleef en in de grootteklasse
 van 20.000 tot 50.000 inwoners iets toenam, nam deze in de overige grootteklassen juist steeds met 1 procentpunt
 af. Iets meer dan de helft (53 procent) van de gemeenten probeert actief externe inhuur terug te dringen. Dit doen
 ze door flexibeler inzet van eigen personeel/interne mobiliteit, door alleen externen in te zetten wanneer dat
 noodzakelijk is, door budget monitoring en door de kennis en vaardigheden van het eigen personeel te vergroten.




 Verdere flexibilisering
 In 2016 bestond 68 procent van de externe inhuur uit uitzendkrachten, 15 procent uit gedetacheerd personeel en
 10 procent uit payrollers. Daarnaast werkt men nog met medewerkers met een tijdelijk contract. In totaal is het
 aandeel van flexibel personeel gestegen, van 11 procent in 2015 naar 17 procent in 2016. Hiermee zet een al langer
 lopende trend zich voort.




                                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    SAMENVATTING

    INSTROOM, DOORSTROOM & UITSTROOM


     Toename instroom van personeel
     Tussen 2014 en 2016 is het gemiddelde instroompercentage van gemeenten gestegen met 4,1
     procentpunt. Dit percentage steeg van 3,5 procent in 2014 naar 6,2 procent in 2015. In 2016
     bedroeg dit percentage 7,6 procent. Nog meer dan in 2015, vertaalde de stijgende instroom
     zich in de vervulling van vacatures met kandidaten van buiten de gemeente. In 2016 is ruim
     73 procent van de vacatures met externen vervuld. Het percentage moeilijk vervulbare
     vacatures is toegenomen van 5,9 procent in 2015 naar 6,5 procent in 2016; omdat gemeenten
     een fors hoger aantal openstaande vacatures rapporteren in 2016, gaat het in absolute zin om
     aanzienlijk meer moeilijk vervulbare vacatures dan in 2015.




     De doorstroom blijft gelijk in 2016
     Doorstroom is gedefinieerd als medewerkers die van functie en/of afdeling zijn veranderd. In 2016 was het
     doorstroompercentage gelijk aan dat van 2015: 4,6 procent. Achter dit cijfer zitten echter grote verschillen tussen de
     verschillende grootteklassen. Bij de G4 daalde het doorstroompercentage van 6,4 procent naar 4,1 procent, terwijl
     het bij de overige gemeenten met meer dan 100.000 inwoners steeg van 5,2 procent naar 6,2 procent.




     De uitstroom van personeel blijft stabiel, maar uitstroomredenen
     verschuiven
     In 2016 stroomde 6,3 procent van de gemeenteambtenaren uit. In 2015 was de uitstroom met 6,2 procent ongeveer gelijk.
     Met name het aandeel uitstroom door “einde aanstelling” steeg (van 9 naar 14 procent). Doordat de instroom wel is gestegen,
     is de totale bezetting bij gemeenten toegenomen.




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING




 Aantal instromers in garantiebanen groter dan uitstromers
 Garantiebanen zijn reguliere banen die specifiek bestemd zijn voor arbeidsgehandicapten. In de periode 2013-2016 hebben
 gemeenten bij zichzelf bijna 2.000 garantiebanen gecreëerd. In 2016 waren er ongeveer 1.900 personen werkzaam in zo een
 baan. In 2016 zijn er 900 personen bij gemeenten op garantiebanen ingestroomd, terwijl er 200 personen zijn uitgestroomd.
 In 2017 verwachten gemeenten ongeveer 1.200 garantiebanen aan te kunnen bieden. Vooral bij de G4 en de gemeenten tot
 20.000 inwoners waren relatief veel medewerkers werkzaam in een garantiebaan (respectievelijk 1,4 en 1,6 garantiebanen
 per 100 medewerkers).




INSTROOM EN BEHOUD VAN JONGEREN



 Minder onevenwichtige leeftijdsopbouw door
 werving van meer jongeren
 Er is bij gemeenten sprake van een onevenwichtige leeftijdsopbouw. Het aandeel jongeren
 bij gemeenten lag in 2016 met 11 procent veel lager dan in de beroepsbevolking (36 procent).
 Belangrijk voor gemeenten is dan ook de werving van jongeren. Hiermee is ook verdere
 vergrijzing in de toekomst tegen te gaan. In 2016 steeg het aandeel jongeren in de instroom
 naar 43 procent. In 2015 en 2014 was dit aandeel nog respectievelijk 39 en 36 procent. De
 stijging vond vooral plaats in de leeftijdsgroep 25 tot 35 jaar, maar ook de instroom van
 jongeren tot 25 jaar steeg.




                                                                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Gemeenten zijn actief om de instroom van jongeren
    te bevorderen, maar kampen met belemmeringen
    76 procent van de gemeenten voerde in 2016 een actief wervings- en selectiebeleid om de instroom
    van jongeren te bevorderen. Dat is nodig, omdat er verschillende belemmeringen zijn om jongeren te
    werven. De belangrijkste belemmeringen zijn dat er geen vacatures/structurele formatie beschikbaar
    zijn, dat jongeren onvoldoende bekend zijn met de gemeente als werkgever en dat ze onvoldoende
    werkervaring hebben voor de bestaande vacatures. Het percentage gemeenten met een generatiepact
    (ouderen gaan minder werken om jongeren te laten instromen) steeg in 2016 naar 35 procent. Verder
    had in 2016 40 procent van de gemeenten trainees in dienst. De meeste gemeenten bieden studenten
    de gelegenheid binnen de organisatie stage te lopen. Het ging in 2016 vooral om stages op HBO- (45
    procent) of MBO- (40 procent) niveau.




    Behoud van jongeren is lastig
    Niet alleen zijn er belemmeringen om jongeren aan te trekken bij gemeenten, de uitstroom van deze jongeren is ook hoog.
    Net als in 2015 betrof in 2016 14 procent van de uitstroom jongeren. Dat kan trouwens diverse oorzaken hebben: enerzijds
    werken jongeren vaak op een tijdelijk contract, anderzijds zijn ze ook zelf zeer actief op de arbeidsmarkt en daarin vaker
    succesvol omdat de economie groeit.




    Weinig gemeenten voeren actief beleid om jongeren te behouden
    Nog steeds voeren veel gemeenten geen actief beleid om jongeren in dienst te houden, al is het percentage gemeenten dat
    dit wel doet in 2016 gestegen naar 29 procent. Het gaat om het aanbieden van opleidingsmogelijkheden, inzet op (talent)
    ontwikkeling en traineeships/ontwikkeltrajecten. Al met al lijken gemeenten meer aandacht te besteden aan het verhogen van
    de instroom, dan het voorkomen van de uitstroom van jongeren. De komende jaren wordt duidelijk of de instroom van jongeren
    verder blijft toenemen en of gemeenten deze jongeren beter kunnen vasthouden.




8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING

ZIEKTEVERZUIM

 Het ziekteverzuimpercentage stijgt
 Het ziekteverzuimpercentage bij gemeenten is in 2016 met 0,3 procentpunt gestegen naar 5,6
 procent. Deze stijging is te zien in alle gemeentegrootteklassen. De G4 kende, net als in 2015,
 in 2016 het hoogste verzuimpercentage (6,1 procent). Bij gemeenten met tussen de 50.000 en
 100.000 inwoners is het percentage het meest gestegen, namelijk met 0,4 procentpunt naar
 5,6 procent. Hiermee blijft het ziekteverzuim bij gemeenten hoger dan het landelijke cijfer (1,7
 procentpunt). Het ziekteverzuimpercentage is ook hoog in vergelijking met het landelijke cijfer
 voor alle organisaties met meer dan 100 medewerkers; dat lag in 2016 0,9 procentpunt lager.




 Vooral het (extra) lang verzuim stijgt
 Met name het (extra) lang verzuim steeg in 2016. Het extra lang verzuim steeg van 0,6 naar 0,9 procent. Hier ligt mogelijk een
 verband met het stijgend aantal werknemers van boven de 60 jaar. Het kortdurend verzuim daalde daarentegen in 2016: van
 1,1 naar 0,9 procent. De meldingsfrequentie van ziekteverzuim nam ook af: van 1,21 naar 1,11.




OPLEIDING & ONTWIKKELING

 De gemiddelde opleidingsuitgaven per medewerker stijgen verder
 De uitgaven aan opleidingen zijn in 2016 gestegen naar gemiddeld € 1.050 per medewerker. Gemeenten
 besteedden hiermee bijna 2 procent van de totale loonsom aan opleidingen. Die uitgaven zijn zowel bij de G4
 als bij de gemeenten tot 20.000 inwoners gestegen. In de andere grootteklassen blijven de uitgaven gemiddeld
 genomen ongeveer gelijk. De G4 besteedden - in tegenstelling tot gemeenten in andere grootteklassen - meer
 dan begroot. Verreweg de meeste gemeenten gaven in 2016 het grootste deel van het opleidingsbudget uit aan
 vakinhoudelijke ontwikkeling. In vrijwel alle gemeenten wordt de ontwikkeling van medewerkers ondersteund
 door regelmatige HR-gesprekken die meestal twee keer per jaar plaatsvinden.




                                                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     TABELLEN & FIGUREN
     1.              FORMATIE & BEZETTING
     1.1    Tabel    Ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting in personen en fte’s in 2012 tot en met 2016                                         14
     1.1    Figuur   Bezetting als percentage van de formatie (beide gemeten in fte) in 2012 tot en met 2016                                          14
     1.2    Figuur   Verdeling totale gemeentelijke bezetting (in personen) naar gemeentegrootteklassen in 2016, in procenten                         15
     1.3    Figuur   Ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting in personen naar gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016                       15
     1.2    Tabel    Ontwikkeling van het aantal fte’s per 1.000 inwoners naar gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016                          16
     1.3    Tabel    Procentuele verandering van de gemeentelijke bezetting in personen per jaar in 2012 tot en met 2016                              16
     1.4    Tabel    Gemeentelijke bezetting in personen naar geslacht en naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2012 en 2016                     17
     1.5    Tabel    Het aantal mannen en vrouwen naar gemeentegrootteklasse in 2016                                                                  17
     1.6    Tabel    Het aantal voltijders en deeltijders in personen naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2012 en 2016                         18
     1.7    Tabel    Het aantal voltijders en deeltijders naar gemeentegrootteklasse in 2016                                                          18
     1.8    Tabel    Gemeentelijke bezetting in personen naar leeftijdsklasse en gemeentegrootteklasse in procenten in 2016                           19
     1.4    Figuur   Landelijke werkzame beroepsbevolking en de gemeentelijke bezetting in personen naar leeftijdsklasse in procenten in 2016         19
     1.5    Figuur   Gemeentelijke bezetting naar leeftijd en geslacht in personen in 2012 en 2016                                                    20
     1.9    Tabel    Gemeentelijke bezetting naar leeftijdscategorie in 2012 en 2016                                                                  20
     1.6    Figuur   Gemiddelde leeftijd van de bezetting en percentage personen jonger dan 35 jaar en ouder dan 60 jaar in 2012 tot en met 2016      21
     1.10   Tabel    Gemeentelijke bezetting in personen en aantal dienstjaren binnen de gemeente en gemeentegrootteklasse in procenten in 2016       22
     1.11   Tabel    Gemeentelijke bezetting in fte naar soort aanstelling en gemeentegrootteklasse in procenten 2015 en 2016                         22
     1.12   Tabel    Aantal leidinggevenden per 100 medewerkers naar gemeentegrootteklasse, 2012 tot en met 2016                                      23
     1.13   Tabel    Percentage vrouwelijke leidinggevenden naar gemeentegrootteklasse, 2012 tot en met 2016                                          23
     1.7    Figuur   Verwachte ontwikkeling van de formatie in 2017                                                                                   24

                     BEZUINIGINGEN
     1.14   Tabel    Hebben gemeenten te maken gehad met bezuinigingen, naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2015 en 2016                       24
     1.15   Tabel    Is als gevolg van de bezuinigingen de bezetting (in personen) bij gemeenten in 2016 afgenomen?                                   25
     1.16   Tabel    Drie belangrijkste manieren waarop de bezetting (in personen) door gemeenten is teruggebracht in procenten in 2016               25
     1.17   Tabel    Aantal boventallige medewerkers en het aantal boventallige medewerkers dat in heel 2016 is herplaatst                            26

                     EXTERNE INHUUR
     1.18   Tabel    Uitgaven aan externe inhuur plus externe inhuur, 2012 tot en met 2016                                                            27
     1.8    Figuur   Percentage gemeenten dat kosten voor externe inhuur probeert terug te dringen in 2016                                            28
     1.19   Tabel    Top 5 manieren waarop gemeenten externe inhuur proberen terug te dringen in 2016                                                 28
     1.9    Figuur   Verdeling tussen vaste en flexibele bezetting in gemeenten, in procenten in 2016, naar gemeentegrootteklasse                     29
     1.10   Figuur   Verdeling gemeenten op basis van het gevoerde beleid ten aanzien van het flexibele deel van de bezetting, in procenten in 2016   29
     1.20   Tabel    Meest voorkomende en gebruikte flexibele contractvormen bij gemeenten in procenten in 2016                                       30
     1.11   Figuur   Uitgaven aan externe inhuur verdeeld naar categorieën, in procenten in 2016                                                      31


10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>TABELLEN & FIGUREN
2.              INSTROOM, DOORSTROOM EN UITSTROOM
2.1    Figuur   Instroom-, doorstroom- en uitstroompercentage in 2012 tot en met 2016                                                                32
2.2    Figuur   Instroompercentage alle gemeenten (lijndiagram) en naar gemeentegrootteklasse (tabel) in procenten in 2012 tot en met 2016           33
2.1    Tabel    Kenmerken van de instroom in procenten in 2012 tot en met 2016                                                                       34
2.3    Figuur   Ontwikkeling aantal openstaande vacatures, 2012 tot en met 2016                                                                      35
2.2    Tabel    Aantal openstaande vacatures in aantal fte’s naar gemeentegrootteklasse, peildatum 31 december 2015 en 2016                          35
2.3    Tabel    Percentage vacatures dat moeilijk vervulbaar is naar gemeentegrootteklasse, 2015 en 2016                                             36
2.4    Tabel    Verdeling aantal vervulde vacatures naar intern en extern, in procenten naar gemeentegrootteklasse in 2016                           36
2.5    Tabel    Aantal garantiebanen (raming op basis van resultaten enquête)                                                                        37
2.6    Tabel    Aantal personen dat nog werkzaam is en het aantal medewerkers dat is in- of uitgestroomd in een garantiebaan.                        37
2.4    Figuur   Doorstroompercentage naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2012 tot en met 2016                                                 38
2.5    Figuur   Uitstroompercentage alle gemeenten (lijndiagram) en naar gemeentegrootteklasse (tabel) in procenten in 2012 tot en met 2016          39
2.7    Tabel    Verdeling aantal personen die uitstromen naar redenen van uitstroom in procenten in 2012 tot en met 2016                             40
2.8    Tabel    Kenmerken van de uitstroom in procenten in 2012 tot en met 2016                                                                      41
2.6    Figuur   Procentuele verdeling uitstroom naar geslacht en leeftijd in 2016                                                                    42
2.9    Tabel    Uitstroom 2016 als percentage van de bezetting 2015, naar kenmerken                                                                  43
2.10   Tabel    Prognose uitstroom op basis van leeftijd in 2017 tot en met 2020                                                                     43

                JONGEREN
2.11   Tabel    Heeft uw gemeente een specifiek werving- en selectiebeleid om de instroom van jongeren te bevorderen, in procenten in 2016           44
2.12   Tabel    Werkervaringsplekken voor jongeren tot 27 jaar en personen vanaf 27 en totaal aantal werkervaringsplekken                            45
2.13   Tabel    Aantal aanstellingen van jongeren tot 27 jaar, jongeren van 27 tot 35 jaar en totaal aantal aanstellingen van jongeren tot 35 jaar   45
2.14   Tabel    Percentage gemeenten met trainees in dienst en totaal aantal trainees dat in het betreffende jaar begonnen is                        46
2.15   Tabel    Verdeling stagiairs naar opleidingsniveau in 2016                                                                                    46
2.16   Tabel    Aantal stagiairs als percentage van de bezetting, naar gemeentegrootteklasse in 2016                                                 47
2.7    Figuur   Percentage gemeenten dat actief beleid voert om jongeren te behouden en/of uitstroom van jongeren te voorkomen in 2016               47
2.17   Tabel    Top 5 belemmeringen bij het aannemen van jongeren in 2016                                                                            48
2.18   Tabel    Top 5 manieren om jongeren te behouden en-of uitstroom van jongeren te voorkomen in 2016                                             48
2.19   Tabel    Belangrijkste redenen waarom jongeren uitstromen, in procenten in 2016                                                               48
2.8    Figuur   Aantal gemeenten met generatiepact in procenten in 2016                                                                              49
2.20   Tabel    Top 5 redenen om (nog) geen generatiepact te hebben                                                                                  49
2.21   Tabel    Omvang van generatiepact in deelnemers en benutting financiële ruimte                                                                50




                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     TABELLEN & FIGUREN
     3.             ZIEKTEVERZUIM
     3.1   Figuur   Ziekteverzuimpercentage naar gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016                                                         52
     3.1   Tabel    Gemeentelijke verzuimnorm en best practice per gemeentegrootteklasse in procenten in 2015 en 2016                          53
     3.2   Figuur   Ontwikkeling ziekteverzuimpercentage van gemeenten en landelijk, 2012 tot en met 2016                                      53
     3.2   Tabel    Verdeling ziekteverzuimpercentage naar kort, middellang, lang en extra lang verzuim naar gemeentegrootteklasse in 2016     54
     3.3   Figuur   Opbouw verzuimpercentage in kort, middellang, lang en extra lang verzuim naar gemeentegrootteklasse in 2016                54
     3.4   Figuur   Percentage nulverzuim per gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016                                                            55
     3.3   Tabel    Top 5 meest genoemde oorzaken van het ziekteverzuim in 2016                                                                56
     3.5   Figuur   Meldingsfrequentie per gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016                                                               56
     3.6   Figuur   Gemiddeld aantal langdurig zieken (extra lang) per 100 medewerkers naar leeftijdsklasse en geslacht in 2016                57
     3.7   Figuur   Verdeling langdurig zieken naar leeftijdsklasse en geslacht ten opzichte van bezetting naar leeftijdsklasse en geslacht    57
     3.8   Figuur   Percentage gemeenten dat werkt aan vitaliteit van medewerkers en wijze waarop                                              58


     4.             OPLEIDING & ONTWIKKELING
     4.1   Tabel    Begrote en bestede opleidingskosten per medewerker naar gemeentegrootteklasse in euro’s in 2012 tot en met 2016            60
     4.2   Tabel    Bestede opleidingskosten in procenten van de loonsom per gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016                     61
     4.3   Tabel    Waaraan heeft uw gemeente in 2016 het meeste opleidingsbudget uitgegeven?                                                  61
     4.4   Tabel    Meest voorkomende vormen van leren bij gemeenten in 2016                                                                   62
     4.5   Tabel    Top 5 gebruikte en meest effectieve instrumenten om mobiliteit te bevorderen, in procenten in 2016                         62
     4.6   Tabel    Op welke wijze worden HR-gesprekken vormgegeven                                                                            63


     5.             EN VERDER
                    STRATEGISCHE PERSONEELSPLANNING

     5.1   Tabel    Top 5 acties die gemeenten ondernemen in het kader van Strategische Personeelsplanning in 2016                             64

     5.2   Tabel    Belangrijkste barrières die gemeenten tegenkomen bij de invoering van Strategische Personeelsplanning in 2016              64
     5.3   Tabel    Belangrijkste resultaten van Strategische Personeelsplanning voor gemeenten in 2016                                        65

                    PRIMAIRE ARBEIDSVOORWAARDEN
     5.4   Tabel    Gemeentelijke bezetting naar salarisschaal, naar gemeentegrootteklasse, geslacht en leeftijdsklasse in procenten in 2016   66
     5.5   Tabel    Aantal medewerkers dat in de eindschaal (hoogste periodiek van de salarisschaal) zit                                       67
     5.6   Tabel    Ontwikkeling gemiddelde bruto maandsalaris, naar geslacht en gemeentegrootteklasse, in euro’s in 2012 tot en met 2016      68
     5.1   Figuur   Bruto maandsalaris naar geslacht en leeftijd in euro’s in 2016, gecorrigeerd voor deeltijd                                 69


                    BIJLAGEN
     1.1   Tabel    Aantal gemeenten waarvan geanonimiseerde salarisbestanden zijn gebruikt voor de Personeelsmonitor 2016                     70
     1.2   Tabel    Aantal gemeenten dat deelgenomen heeft aan de enquête Personeelsmonitor 2016 en het percentage van de respons              71


12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING



                         Ruim


                       80%
                                       gemiddelde
in 2016 waren
                                              leeftijd
 157.210                               48,3 jaar
mensen werkzaam     van de gemeenten      stijgt niet verder
 bij gemeenten      verwacht volgend
                         jaar een
                    gelijke
                        of
 een stijging van
                    grotere
 0,8%                 formatie



                                          voor het eerst
                                        evenveel
                                       vrouwen als mannen

                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING
     Het aantal ambtenaren dat werkzaam is bij Nederlandse gemeenten blijft in beweging. Factoren die
     daar invloed op hebben, zijn de pensionering van de babyboomgeneratie en de bezuinigingen bij de
     overheid. Maar ook processen als privatisering of verzelfstandiging hebben invloed op de bezetting
     van gemeenten. Om deze bewegingen te kunnen volgen, analyseert de Personeelsmonitor Gemeenten
     de jaarlijkse ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting en haar onderliggende kenmerken.


     In het verleden werden de resultaten in de Personeelsmonitor Gemeenten gepresenteerd voor zes
     gemeentegrootteklassen. Met name het aantal gemeenten met minder dan 20.000 inwoners neemt
     echter af vanwege gemeentelijke herindelingen en ambtelijke samenwerkingen. Daarom is besloten
     om in de Personeelsmonitor 2016 de twee kleinste gemeentegrootteklassen (< 10.000 inwoners en
     10.000-20.000 inwoners) samen te voegen tot een nieuwe grootteklasse: <20.000 inwoners.


      TABEL 1.1
      Ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting in personen en fte’s in 2012 tot en met 2016

      Alle gemeenten                                 2012              2013             2014              2015                2016

      In personen                                 169.360          163.780           158.920           155.960             157.210

      In fte’s                                    147.920          143.240           138.610           137.020             137.870

                                                                                Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia

      FIGUUR 1.1
      Bezetting als percentage van de formatie (beide gemeten in fte) in 2012 tot en met 2016


                                                                                                                                           100%




             106%                   97%                     95%                         94%                         96%
                 2012                   2013                    2014                       2015                        2016

                                                        Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia


14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING
FIGUUR 1.2
Verdeling totale gemeentelijke bezetting (in personen) naar gemeentegrootteklassen in 2016, in procenten




                                        < 20.000
                                                                                                      9                                                                     G4

                                                                                                                   24
      20.000 - 50.000                                                                        28
                                                                                                                      22                                                    > 100.000


                                                                                                      17
                           50.000 - 100.000




                                                                                                                      Bron: CBS, Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia

FIGUUR 1.3
Ontwikkeling van de gemeentelijke bezetting in personen naar gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016



 50.000



 40.000



 30.000



 20.000



 10.000
            2012

                   2013

                          2014

                                 2015

                                         2016


                                                   2012

                                                          2013

                                                                 2014

                                                                        2015

                                                                               2016


                                                                                      2012

                                                                                              2013

                                                                                                     2014

                                                                                                            2015

                                                                                                                   2016


                                                                                                                           2012

                                                                                                                                  2013

                                                                                                                                         2014

                                                                                                                                                2015

                                                                                                                                                       2016


                                                                                                                                                              2012

                                                                                                                                                                     2013

                                                                                                                                                                            2014

                                                                                                                                                                                   2015

                                                                                                                                                                                          2016
      0
                          G4                                > 100.000                        50.000 - 100.000                     20.000 - 50.000                       < 20.000


                                                                                                                           Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia


                                                                                                                                                                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING

     TABEL 1.2
     Ontwikkeling van het aantal fte’s per 1.000 inwoners naar gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016

                                                              2012          2013            2014               2015                2016

               Alle gemeenten                                  8,8            8,5             8,2               8,1                 8,1

               G4                                             16,2           15,6            15,1              14,8                15,0

               100.000 > inwoners (excl. G4)                   8,4            8,4             7,8               7,6                  7,6

               50.000 tot 100.000 inwoners                     8,3            7,7             7,7               7,3                  7,1

               20.000 tot 50.000 inwoners                      6,9            6,7             6,4               6,3                  6,3

               < 20.000 inwoners                               7,6            7,3             7,1               7,9                  8,0

                                                                                    Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




     TABEL 1.3
     Procentuele verandering van de gemeentelijke bezetting in personen per jaar in 2012 tot en met 2016

                                                              2012          2013            2014               2015             2016

                Alle gemeenten                                -1,9           -3,3            -3,0              -1,9               0,8

                G4                                            -4,4           -3,3            -1,5              -1,4               3,4

                100.000 > inwoners (excl. G4)                 -1,4           -2,3            -4,4              -0,7               0,1

                50.000 tot 100.000 inwoners                   -1,1           -4,9            -2,3              -2,8              -0,1

                20.000 tot 50.000 inwoners                    -0,8           -3,2            -3,5              -2,9               0,1

                < 20.000 inwoners                             -1,4           -3,2            -2,9              -1,1              -0,4

                                                                                    Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING

TABEL 1.4
Gemeentelijke bezetting in personen naar geslacht en naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2012 en 2016

                                                                2012                                     2016

                                                            Man              Vrouw                   Man                  Vrouw

          Alle gemeenten                                      52                48                     50                     50

          G4                                                  54                46                     52                     48

          100.000 > inwoners (excl. G4)                       52                48                     49                     51

          50.000 tot 100.000 inwoners                         52                48                     49                     51

          20.000 tot 50.000 inwoners                          52                48                     49                     51

          < 20.000 inwoners                                   52                48                     50                     50

                                                                             Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




TABEL 1.5
Het aantal mannen en vrouwen naar gemeentegrootteklasse in 2016 in personen en fte

                                                               Personen                                     FTE

                                                            Man              Vrouw                   Man                  Vrouw

          Alle gemeenten                                  78.240            78.970                74.770                 63.100

          G4                                              19.570             18.330               18.890                  16.000

          100.000 > inwoners (excl. G4)                   17.420             17.950               16.730                  14.810

          50.000 tot 100.000 inwoners                     13.020             13.610               12.490                  10.750

          20.000 tot 50.000 inwoners                      21.380             22.100               20.200                  16.480

          < 20.000 inwoners                                6.860              6.980                 6.450                  5.080

                                                                             Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING

     TABEL 1.6
     Het aantal voltijders en deeltijders in personen naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2012 en 2016

                                                                           2012                                          2016

                                                                 Voltijd             Deeltijd                  Voltijd                Deeltijd

                Alle gemeenten                                       58                   42                       57                      43

                G4                                                   66                   34                       66                      34

                100.000 > inwoners (excl. G4)                        58                   42                       59                      41

                50.000 tot 100.000 inwoners                          58                   42                       56                      44

                20.000 tot 50.000 inwoners                           55                   45                       52                      48

                < 20.000 inwoners                                    52                   48                       51                      49

                                                                                       Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




     TABEL 1.7
     Het aantal voltijders en deeltijders naar gemeentegrootteklasse in 2016

                                                                           Voltijd                  Deeltijd                    Deeltijdfactor

                Alle gemeenten                                             90.360                    66.850                              0,88

                G4                                                         25.010                    12.890                              0,92

                100.000 > inwoners (excl. G4)                              20.730                    14.640                              0,89

                50.000 tot 100.000 inwoners                                15.010                    11.620                              0,87

                20.000 tot 50.000 inwoners                                 22.620                    20.860                              0,84

                < 20.000 inwoners                                           7.000                     6.840                              0,83

                                                                                       Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING

TABEL 1.8
Gemeentelijke bezetting in personen naar leeftijdsklasse en gemeentegrootteklasse in procenten in 2016

Leeftijdscategorie                                   < 25     25-35       35-45       45-55            55-60        60>     gemiddelde leeftijd

             Alle gemeenten                              1      10               23       33             17          15                     48,3

             G4                                          1       12              24       31             17          15                     47,7

             100.000 > inwoners (excl. G4)               1       10              24       33             17          15                     48,3

             50.000 tot 100.000 inwoners                 1       10              23       33             17          15                     48,4

             20.000 tot 50.000 inwoners                  1        9              22       34             18          15                     48,7

             < 20.000 inwoners                           1       10              21       34             18          16                     48,7

                                                                                            Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia



FIGUUR 1.4
Landelijke werkzame beroepsbevolking en de gemeentelijke bezetting in personen naar leeftijdsklasse in procenten in 2016


                                                                        33%                                                  Landelijk werkzame
                                                                                                                             beroepsbevolking


                                                               25%                                                           Gemeenten
                                                     23%
                       21%                   21%
                                                                                               17%
  15%                                                                                                                15%

                               10%                                                    10%                      9%


           1%

     < 25 jaar         25 tot 35 jaar        35 tot 45 jaar     45 tot 55 jaar        55 tot 60 jaar           60 jaar >


                                                                                      Bron: CBS, Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING

     FIGUUR 1.5
     Gemeentelijke bezetting naar leeftijd en geslacht in personen in 2012 en 2016

      4.000

      3.500

      3.000

      2.500                                                                                                                  2012
                                                                                                                             2016
      2.000

      1.500

      1.000

       500

         0                                                                                                                   2012
      leeftijd   16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56 58 60 62 64 66 68 70                         2016


                                                                                      Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia



     TABEL 1.9
     Gemeentelijke bezetting naar leeftijdscategorie in 2012 en 2016

                                                                                                        Verandering in 2012-2016
                                                                       2012            2016              absoluut              relatief %

                   Jonger dan 25 jaar                               1.390              1.670                   280                     20

                   25 tot 35 jaar                                 21.570              16.150                -5.410                    -25

                   35 tot 45 jaar                                 43.900              36.060                -7.830                    -18

                   45 tot 55 jaar                                 56.950              52.000                -4.940                      -9

                   55 tot 60 jaar                                 27.050              27.230                   190                       1

                   60 jaar en ouder                               18.510              24.080                 5.570                     30

                   Totaal                                        169.360             157.210

                                                                                         Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/RMI


20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING

FIGUUR 1.6
Gemiddelde leeftijd van de bezetting (figuur boven) en het percentage personen jonger dan 35 jaar en ouder dan 60 jaar
van de bezetting (figuur onder) in 2012 tot en met 2016



                                                                                15%

      14%                                  14%                14%

                        13%




      11%               11%                11%                11%               11%


                                                                                                               60 jaar >


                                                                                                               < 35 jaar
      2012             2013                2014               2015             2016




                                            48,1              48,3              48,3
                        47,5
      46,9

                                                                                                               Gemiddelde leeftijd
      2012             2013                2014               2015             2016




                                                                                Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING

     TABEL 1.10
     Gemeentelijke bezetting in personen en aantal dienstjaren binnen de gemeente en gemeentegrootteklasse
     in procenten in 2016

                                                             Korter dan 3 jaar               3 tot 10 jaar             10 jaar of meer

                 Alle gemeenten                                             18                         31                            51

                 G4                                                         16                         31                            53

                 100.000 > inwoners (excl. G4)                              19                         26                            55

                 50.000 tot 100.000 inwoners                                21                         32                            47

                 20.000 tot 50.000 inwoners                                 17                         34                            48

                 < 20.000 inwoners                                          16                         31                            53

     Gemiddelde lengte dienstverband (in jaren)                                                     2012                          2016

     Landelijke beroepsbevolking                                                                     10,2                          11,1

     Gemeenten                                                                                       11,2                          12,5

                                                                                    Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia



     TABEL 1.11
     Gemeentelijke bezetting in fte naar soort aanstelling en gemeentegrootteklasse in procenten 2015 en 2016

                                                                          2015                                      2016

                                                                   Vast          Tijdelijk                   Vast              Tijdelijk

                 Alle gemeenten                                      96                 4                     94                       6

                 G4                                                  96                 4                     95                       5

                 100.000 > inwoners (excl. G4)                       96                 4                     95                       5

                 50.000 tot 100.000 inwoners                         96                 4                     95                       5

                 20.000 tot 50.000 inwoners                          96                 4                     95                       5

                 < 20.000 inwoners                                   95                 5                     93                       7

                 Aantal gemeenten                                  195                195                    162                    162

                                                                                    Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia

22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING

TABEL 1.12
Aantal leidinggevenden per 100 medewerkers naar gemeentegrootteklasse, 2012 tot en met 2016

                                                       2012          2013             2014               2015                2016

          Alle gemeenten                                6,6           6,1               6,2               5,9                 5,9

          G4                                            8,5           7,7               7,9                6,9                 7,1

          100.000 > inwoners (excl. G4)                 6,9           6,1               6,3                5,7                 5,7

          50.000 tot 100.000 inwoners                   6,4           5,4               5,1                5,5                 5,1

          20.000 tot 50.000 inwoners                    5,1           5,2               5,3                5,4                 4,6

          < 20.000 inwoners                             6,3           6,1               6,4                6,5                 6,1

          Aantal gemeenten                              244           253               245               208                 189

                                                                     Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia



TABEL 1.13
Percentage vrouwelijke leidinggevenden naar gemeentegrootteklasse, 2012 tot en met 2016

                                                       2012          2013             2014               2015                2016

          Alle gemeenten                                 31            31                32                34                  37

          G4                                             35            35                35                38                  39

          100.000 > inwoners (excl. G4)                  30            34                34                34                  38

          50.000 tot 100.000 inwoners                    31            29                32                34                  37

          20.000 tot 50.000 inwoners                     26            28                29                29                  31

          < 20.000 inwoners                              26            24                24                29                  37

          Aantal gemeenten                              244           253               245               208                 182

                                                                     Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING - BEZUINIGINGEN
      FIGUUR 1.7
      Verwachte ontwikkeling van de formatie in procenten in 2017




                  De formatie zal het


                                                         20
                        komende jaar
                       lager uitvallen



                                                                      37                                        De formatie zal
                                                                                                                het komende jaar
                                                                                                                gelijk blijven


                  De formatie zal het
                       komende jaar
                      hoger uitvallen
                                                           43

     N = 208                                                                         Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 1.14
      Percentage gemeenten dat te maken heeft gehad met bezuinigingen, naar gemeentegrootteklasse in procenten in 2015 en 2016

                                                                          2015                                           2016

                                                                     Ja                    Nee                      Ja                   Nee

                 Alle gemeenten                                     68                       32                     51                     49

                 100.000 > inwoners (incl. G4)                       86                      11                     79                     21

                 50.000 tot 100.000 inwoners                         79                      21                     50                     50

                 20.000 tot 50.000 inwoners                          66                      34                     54                     46

                 < 20.000 inwoners                                   60                      40                     34                     66

                 Aantal gemeenten                                   216                     216                    193                    193

                                                                                 Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia



24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING - BEZUINIGINGEN

TABEL 1.15
Is als gevolg van de bezuinigingen de bezetting (in personen) bij gemeenten in 2016 afgenomen?

                                                                                   Ja                                          Nee

            Alle gemeenten                                                         49                                            51

            100.000 > inwoners (incl. G4)                                          55                                            45

            50.000 tot 100.000 inwoners                                            59                                            41

            20.000 tot 50.000 inwoners                                             44                                            56

            < 20.000 inwoners                                                      48                                            52

            Aantal gemeenten                                                       97                                            97

                                                                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




TABEL 1.16
Drie belangrijkste manieren waarop de bezetting (in personen) door gemeenten is teruggebracht in procenten in 2016

Selectief vervullen van vacatures                                                                                      79

(Gedeeltelijke) vacaturestop                                                                                           46

Bevorderen uitstroom ouderen                                                                                           33

Aantal gemeenten                                                                                                       48

                                                                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING

     TABEL 1.17
     Aantal boventallige medewerkers (per 31-12-2016) en het aantal boventallige medewerkers dat in heel 2016 is
     herplaatst (binnen of buiten de eigen gemeente), in procenten van de bezetting, naar gemeentegrootteklasse

                                                                Totaal aantal       Herplaatst aantal            Herplaatst aantal
                                                                 boventallige            boventallige                 boventallige
                                                               medewerkers       medewerkers in 2016          medewerkers in 2016
                                                              per 31-12-2016         Binnen de eigen              Buiten de eigen
                                                                                           gemeente                     gemeente

                Alle gemeenten                                           1,0                        0,8                            0,3

                G4                                                        1,1                       0,4                             0,3

                100.000 > inwoners (excl. G4)                             1,2                       2,0                             0,8

                50.000 tot 100.000 inwoners                               1,0                       0,4                             0,2

                20.000 tot 50.000 inwoners                                0,4                       0,1                             0,1

                < 20.000 inwoners                                         0,4                       0,1                             0,1

               Aantal gemeenten                                          196                       175                             157

                                                                                   Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING - EXTERNE INHUUR

Het is belangrijk de term externe inhuur duidelijk af te bakenen. De definitie van externe inhuur is gebaseerd op de
definitie die ook binnen de Rijksoverheid wordt gehanteerd en luidt als volgt: het uitvoeren van werkzaamheden in
opdracht van een bij de gemeente in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk,
door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een
arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen de gemeente en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
De uitgebreide definitie van externe inhuur is terug te vinden in het Gegevenswoordenboek.




 TABEL 1.18
 Uitgaven aan externe inhuur in euro’s uitgedrukt in procenten van de loonsom inclusief externe inhuur per gemeente-
 grootteklasse, 2012 tot en met 2016

                                                           2012          2103              2014              2015               2016

            Alle gemeenten                                   10            11                 13                15                16

            G4                                                9             11                16                17                17

            100.000 > inwoners (excl. G4)                    14             13                14                17                18

            50.000 tot 100.000 inwoners                      10             10                11                13                14

            20.000 tot 50.000 inwoners                        9              8                10                14                13

            < 20.000 inwoners                                10             10                10                15                16

            Aantal gemeenten                                169           177               159                163               139

                                                                        Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING - EXTERNE INHUUR
      FIGUUR 1,8
      Percentage gemeenten dat kosten voor externe inhuur probeert terug te dringen in 2016




                             Nee
                                                           47                     53                                    Ja




     N = 173                                                                           Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 1.19
      Top 5 manieren waarop gemeenten externe inhuur proberen terug te dringen in 2016

            1     Flexibele(re) inzet eigen personeel / Bevorderen interne mobiliteit

            2     Kritische blik / Fiattering door hoogste echelon na onderbouwing

            3     Personeel in vaste dienst nemen / Invullen vacatures

            4     Externe inhuur alleen indien noodzakelijk / Monitoring budget

            5     Kennis en vaardigheden van eigen personeel vergroten

     N=91                                                                               Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>FORMATIE & BEZETTING - EXTERNE INHUUR
 FIGUUR 1.9
 Verdeling tussen vaste en flexibele* bezetting in gemeenten, in procenten in 2016, naar gemeentegrootteklasse




                                                                                                                                                 vaste bezetting




                                                                                                                                                 flexibele bezetting
            17                   12                    19                    19                    16                    18
     alle gemeenten              G4                 > 100.000         50.000 - 100.000       20.000 - 50.000          < 20.000

* Onder het flexibele deel van de bezetting verstaan wij hier ‘externe’ numerieke flexibiliteit, ook wel contractflexibiliteit: medewerkers die op basis van een
  uitzend-, payrol- of detacheringsovereenkomst werkzaam zijn, ZZP-ers; en medewerkers met een aanstelling voor bepaalde tijd voor de duur van max. 1 jaar,
  exclusief proefaanstellingen.

N = 130                                                                                                Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




 FIGUUR 1.10
 Verdeling gemeenten op basis van het gevoerde beleid ten aanzien van het flexibele deel van de bezetting, in procenten in 2016



                                                                                                                                 Vergroten flexibele deel


                                                                    17
                                                                                                                                 van bezetting door meer
                                                                                                                                 medewerkers in vaste dienst
                                                                                                                                 op flexibele basis in te zetten
               Gelijk houden
                                                                 36
                                                                      19
           flexibele deel van
                    bezetting

                                                                                                                                 Vergroten flexibele deel


                                                                   28
                                                                                                                                 van bezetting door meer
                                                                                                                                 medewerkers op flexibele
                  Verkleinen                                                                                                     basis aan te stellen
               flexibele deel
               van bezetting




N = 114                                                                                                Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia


                                                                                                                                                                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>     FORMATIE & BEZETTING - EXTERNE INHUUR

      TABEL 1.20
      Meest voorkomende en gebruikte flexibele contractvormen bij gemeenten in procenten in 2016

                                                               Voorkomende contractvormen             Meest gebruikte contractvormen

      Detacheringsovereenkomsten                                                         93%                                           23%

      Payrolling                                                                         86%                                           33%

      Uitzendkrachten                                                                    83%                                           31%

      ZZP-ers                                                                            82%                                            7%

      Aanstellingen voor bepaalde tijd                                                   70%                                            4%

      Anders                                                                              7%                                            2%

      Aantal gemeenten                                                                    197                                           188

                                                                                    Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      FIGUUR 1.11
      Uitgaven aan externe inhuur verdeeld naar categorieën, in procenten in 2016




                   Aanstellingen voor bepaalde tijd   4%
                                                                                                        3%     ZZP’ers

                    Detacheringsovereenkomsten        15%



                                        Payrolling    10%                                              68%     Uitzendkrachten




     N = 37                                                                        Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>INSTROOM - DOORSTROOM - UITSTROOM

toename van                               aandeel jongeren
instroom                                 instroom
      van personeel                                 steeg

         een
    stijging van
  1,4 procentpunt
         tot

  7,6%                     doorstroom

                           4,6%
                                             naar


                      doorstroom          43%
                        en uit stroom
                       blijven stabiel


                           uitstroom

                           6,2%

                                                             31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM

     Er zijn drie stromen die de omvang van de gemeentelijke bezetting bepalen: de instroom, de doorstroom en
     de uitstroom van werknemers. De instroom bestaat uit nieuwe medewerkers die door gemeenten worden
     aangetrokken. De doorstroom zijn medewerkers die van functie en/of afdeling zijn veranderd. Tot slot gaat het bij
     de uitstroom om werknemers die uit dienst treden bij gemeenten. In dit hoofdstuk komen al deze stromen aan bod
     en worden zowel de ontwikkeling als de kenmerken van de stromen weergegeven.




      FIGUUR 2.1
      Instroom-, doorstroom- en uitstroompercentage in 2012 tot en met 2016




                                                                                                                                Instroom



                                                                                                                                Doorstroom
             3,9   4,0    6,6   4,1   3,7    7,4   3,5   4,4    5,3     6,2    4,6   6,2      7,6   4,6    6,3


                                                                                                                                Uitstroom



                   2012               2013               2014                 2015                  2016



                                                           Bron: Salarisbestanden gemeenten, Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM

FIGUUR 2.2
Instroompercentage alle gemeenten (lijndiagram) en naar gemeentegrootteklasse (tabel) in procenten in 2012 t/m 2016




                                                                                                                7,6

                                                                                   6,2



           3,9                       4,1
                                                          3,5


           2012                     2013                 2014                     2015                          2016




                                                       2012           2013            2014              2015              2016

           Alle gemeenten                                3,9           4,1               3,5              6,2              7,6

           G4                                            2,9           3,3               3,0              5,7               7,9

           100.000 > inwoners (excl. G4)                 3,9           5,7               3,2              6,6               6,8

           50.000 tot 100.000 inwoners                   3,7           3,9               4,1              5,4               8,2

           20.000 tot 50.000 inwoners                    4,6           3,8               3,6              6,7               7,6

           < 20.000 inwoners                             4,5           4,0               4,1              6,6               7,5

                                                                              Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
     TABEL 2.1
     Kenmerken van de instroom in procenten in 2012 tot en met 2016

                                                                  2012               2013                2014               2015                2016

     Naar geslacht

     Man                                                            49                  51                  43                 42                  43

     Vrouw                                                          51                  49                  57                 58                  57

     Naar arbeidsduur

     Voltijd                                                        53                  53                  50                 50                  53

     Deeltijd                                                       47                  47                  50                 50                  47

     Naar leeftijdsklasse

     Jonger dan 25 jaar                                               7                 12                   9                   8                  9

     25 tot 35 jaar                                                 29                  23                  27                 31                  34

     35 tot 45 jaar                                                 27                  24                  24                 26                  25

     45 tot 55 jaar                                                 23                  26                  23                 23                  21

     55 tot 60 jaar                                                   8                  9                  10                   7                  7

     60 jaar en ouder                                                 5                  6                   7                   5                  4

     Naar salarisschaal*

     Schaal 1-3                                                       8                  3                   1                   1                  2

     Schaal 4-6                                                     20                  21                  19                 17                  16

     Schaal 7-9                                                     37                  38                  41                 45                  42

     Schaal 10-12                                                   24                  26                  27                 25                  25

     Schaal 13 en hoger                                               4                  5                   4                   4                  3

     Niet nader gespecificeerde schaal**                              6                  8                   8                   8                 13

     * Percentages naar salarisschaal zijn over 2013 en 2014 met terugwerkende kracht aangepast op basis van nieuwe inzichten in de data.
     ** De categorie ‘niet nader gespecificeerde schaal’ is tussen 2015 en 2016 toegenomen, waarschijnlijk is dit het gevolg van de invoering van salarisschaal A.

                                                                                                           Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia


34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
FIGUUR 2.3
Ontwikkeling aantal openstaande vacatures per 31 december 2012 tot en met 2016




                                                                                                                3.633


         2.072                                                                    2.091
                                  1.667                1.695




          2012                     2013                 2014                      2015                          2016




                                                                      Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




 TABEL 2,2
Aantal openstaande vacatures in aantal fte’s naar gemeentegrootteklasse, peildatum 31 december 2015 en 2016

                                                                               2015                                           2016

          Alle gemeenten                                                      2.091                                          3.633

          100.000 > inwoners (incl. G4)                                          541                                           741

          50.000 tot 100.000 inwoners                                            392                                           571

          20.000 tot 50.000 inwoners                                             905                                         1.984

          < 20.000 inwoners                                                      253                                           337

          Aantal gemeenten                                                       195                                           174

                                                                      Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                          35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
     TABEL 2,3
     Percentage vacatures dat moeilijk vervulbaar is naar gemeentegrootteklasse, 2015 en 2016

                                                                                     2015                                           2016

                Alle gemeenten                                                         5,9                                           6,5

                100.000 > inwoners (incl. G4)                                          5,8                                            8,2

                50.000 tot 100.000 inwoners                                            8,7                                            6,3

                20.000 tot 50.000 inwoners                                             5,1                                            6,3

                < 20.000 inwoners                                                      4,5                                            6,3

                Aantal gemeenten                                                       145                                           139

                                                                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




     TABEL 2.4
     Verdeling aantal vervulde vacatures naar intern en extern, in procenten naar gemeentegrootteklasse in 2016

                                                                       Interne kandidaten                       Externe kandidaten

                Alle gemeenten                                                          28                                          73

                G4                                                                      57                                          43

                100.000 > inwoners (excl. G4)                                           42                                          58

                50.000 tot 100.000 inwoners                                             34                                          66

                20.000 tot 50.000 inwoners                                              24                                          76

                < 20.000 inwoners                                                       25                                          77

                Aantal gemeenten                                                      150                                         150

                                                                                 Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
TABEL 2.5
Aantal garantiebanen (raming op basis van resultaten enquête)

                                               Gecreëerde     Medewerkers     Medewerkers          Medewerkers       Aantal verwachte
                                            garantiebanen   ingestroomd in uitgestroomd uit       nog werkzaam               garantie-
                                                2013-2016     garantiebaan     garantiebaan      in garantiebaan        banen in 2017

          Alle gemeenten                          1.958                 907             175               1.932              1.256

          G4                                        503                 242              47                 518                192

          100.000 > inwoners (excl. G4)             436                 170              52                 452                171

          50.000 tot 100.000 inwoners               319                 175              44                 247                156

          20.000 tot 50.000 inwoners                542                 172              23                 441                440

          < 20.000 inwoners                         157                 148                9                274                297

          Aantal gemeenten                          155                 167             167                 169                105

                                                                              Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




TABEL 2.6
Werkzame personen in een garantiebaan (per 31-12-2016) en in- & uitstroom in 2016, uitgedrukt per 100 medewerkers
in 2016, naar gemeentegrootteklasse

                                                  Nog werkzaam in een                Ingestroomd in                   Uitgestroomd uit
                                          garantiebaan (per 31-12-2016)         garantiebaan in 2016              garantiebaan in 2016

          Alle gemeenten                                          1,0                            0,5                            0,1

          G4                                                      1,4                            0,6                            0,1

          100.000 > inwoners (excl. G4)                           0,9                            0,3                            0,1

          50.000 tot 100.000 inwoners                             0,6                            0,4                            0,1

          20.000 tot 50.000 inwoners                              0,7                            0,3                            0,0

          < 20.000 inwoners                                       1,6                            0,9                            0,1

          Aantal gemeenten                                       169                             167                           167

                                                                              Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
     FIGUUR 2.4
     Doorstroompercentage alle gemeenten (lijndiagram) en naar gemeentegrootteklasse in procenten, 2012 t/m 2016




                                                             4,4                     4,6                           4,6
                4,0
                                        3,7




               2012                     2013                 2014                    2015                          2016




                                                           2012          2013              2014            2015              2016

               Alle gemeenten                               4,0            3,7              4,4              4,6              4,6

               G4                                            3,5           3,5              7,5              6,4               4,1

               100.000 > inwoners (excl. G4)                 4,1           4,9              5,7              5,2               6,2

               50.000 tot 100.000 inwoners                   5,7           4,4              4,4              4,8               4,9

               20.000 tot 50.000 inwoners                    3,6           2,9              2,4              2,6               3,2

               < 20.000 inwoners                             3,5           2,2              2,2              2,9               2,4

     N=171                                                                       Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
FIGUUR 2.5
Uitstroompercentage alle gemeenten (lijndiagram) en naar gemeentegrootteklasse (tabel) in procenten in 2012 t/m 2016




                                     7,4
           6,6
                                                                                   6,2                           6,3

                                                          5,3




           2012                      2013                2014                     2015                          2016



                                                       2012           2013            2014              2015              2016

           Alle gemeenten                                6,6           7,4               5,3              6,2              6,3

           G4                                            6,8           7,5               5,1              5,3               5,3

           100.000 > inwoners (excl. G4)                 6,3           7,0               5,0              5,8               6,4

           50.000 tot 100.000 inwoners                   6,5           6,2               5,6              7,4               6,7

           20.000 tot 50.000 inwoners                    5,8           8,9               5,3              6,4               6,6

           < 20.000 inwoners                             8,9           6,4               5,5              6,8               7,6

                                                                              Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
      TABEL 2.7
      Verdeling aantal personen die uitstromen naar redenen van uitstroom in procenten in 2012 tot en met 2016

                                                                   2012                2013          2014              2015            2016

      Vrijwillig ontslag                                              29                26             24                 30             33

      Leeftijd* of ouderdomspensioen**                                33                26             24                 27             23

      Einde aanstelling (van rechtswege door af-
                                                                      13                31             14                 12             14
      lopen aanstelling of arbeidsovereenkomst)

      Privatisering of verzelfstandiging (ook
      Gemeenschappelijke regeling bijvoorbeeld                        18                14             11                  9              5
      voor oprichting RUD)

      Reorganisatie of fusie (niet zijnde een
                                                                       3                 4               9                 5              4
      privatisering of verzelfstandiging)

      Vertrekregeling****                                                                                6                 5              4

      Arbeidsongeschiktheid /
                                                                       5                 4               4                 3              2
      Invaliditeitspensioen

      Overige redenen                                                  5                 9               3                 4              1

      Overlijden                                                       3                 3               3                 3              2

      Strafontslag                                                     1                 2               2                 1              4

      Onbekend                                                         1                 3               1                 0              8

     * VUT/FPU (incl. FPU als ontslaggrond in het kader van FLO overgangsrecht)                                                                        N=159
     ** incl. ouderdomspensioen als ontslaggrond in het kader van FLO overgangsrecht
     *** Vanaf 2014 is de categorie vertrekregeling toegevoegd                               Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
TABEL 2.8
Kenmerken van de uitstroom in procenten in 2012 tot en met 2016

                                             2012          2013                2014              2015           2016

Naar geslacht
Man                                            55            58                  57                 54           55
Vrouw                                          45            42                  43                 46           45
Naar arbeidsduur
Voltijd                                        50            56                  52                 52           54
Deeltijd                                       50            44                  48                 48           46
Naar leeftijdsklasse
Jonger dan 25 jaar                              2                 4                2                 2           2
25 tot 35 jaar                                 14            13                  11                 12           12
35 tot 45 jaar                                 19            19                  17                 18           18
45 tot 55 jaar                                 20            23                  17                 20           19
55 tot 60 jaar                                  9            11                    9                 8           9
60 jaar en ouder                               35            31                  43                 40           40
Naar duur dienstverband
Korter dan 1 jaar in dienst                     9            11                    8                14           21
1 tot 3 jaar in dienst                         20            17                  15                 13           9
3 tot 5 jaar in dienst                         12            13                  11                  8           7
5 tot 10 jaar in dienst                        17            18                  18                 22           22
10 tot 20 jaar in dienst                       21            21                  24                 22           20
20 jaar of meer in dienst                      22            20                  23                 21           20
Naar salarisschaal
Schaal 1-3                                     11            10                    4                 3           2
Schaal 4-6                                     20            18                    6                17           18
Schaal 7-9                                     30            36                  11                 36           36
Schaal 10-12                                   22            25                    8                28           31
Schaal 13 en hoger                              5                 5                2                 6           7
Onbekende schaal                               12                 6                2                 9           5

                                                                  Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                             41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
     FIGUUR 2.6
     Procentuele verdeling uitstroom naar geslacht en leeftijd in 2016




                                                                                                               49%




                                                                            31%


                                                                                                                       22%
                                                          19%                                   19%
                                                                    17%
                                                 14%

                               9%                                                       9%
                                        7%
             2%
                    1%

              < 25 jaar        25 tot 35 jaar     35 tot 45 jaar    45 tot 55 jaar      55 tot 60 jaar           60 jaar >


                                                                                     Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM
TABEL 2.9
Uitstroom 2016 als percentage van de bezetting 2015, naar kenmerken

                                                                   Uitstroompercentage                             Bezetting 2015

Naar geslacht

Man                                                                                6,9                                      78.990

Vrouw                                                                              5,7                                      76.960

Naar arbeidsduur

Voltijd                                                                            5,9                                      90.400

Deeltijd                                                                           6,9                                      66.850

Naar leeftijdsklasse

Jonger dan 25 jaar                                                                25,2                                        1.250

25 tot 35 jaar                                                                     8,4                                      15.530

35 tot 45 jaar                                                                     5,2                                      36.970

45 tot 55 jaar                                                                     3,6                                      52.970

55 tot 60 jaar                                                                     3,2                                      26.700

60 jaar en ouder                                                                  14,3                                      22.540

                                                                                Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




TABEL 2.10
Prognose uitstroom op basis van leeftijd in 2017 tot en met 2020

                                            2017          2018          2019             2020           2021         Totaal in 5 jaar

Aantal uitstromers op basis van
                                           4.719         4.213         4.842          4.515            4.435                  22.723
AOW-gerechtigde leeftijd

Aantal uitstromers als percentage
                                           3,0%           2,7%          3,1%             2,9%           2,8%                   14,5%
van de bezetting 2016

                                                                                Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                           43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN

     Door het vergrijzende personeelsbestand van gemeenten wordt instroom van jongeren steeds belangrijker.
     In dit onderdeel worden daarom diverse HR-onderwerpen rondom jongeren bij gemeenten behandeld.


         TABEL 2.11
         Specifiek werving- en selectiebeleid bij gemeenten om de instroom van jongeren te bevorderen in 2016, in procenten

         Stageplekken                                                                                                                     63

         Traineeprogramma’s                                                                                                               36

         Specifieke startersfuncties                                                                                                      10

         Wervingsactiviteiten specifiek gericht op jongeren                                                                               10

         Het vrijmaken van budget door gefaseerde uitstroom van oudere medewerkers                                                        24

         Anders                                                                                                                             5

         Geen specifiek beleid                                                                                                            24

         Aantal gemeenten                                                                                                                204

                                                                                     Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Pantei




44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN
TABEL 2.12
Werkervaringsplekken voor jongeren tot 27 jaar, werkervaringsplekken voor personen vanaf 27 en totaal aantal
werkervaringsplekken, uitgedrukt per 100 medewerkers in 2016, naar gemeentegrootteklasse

                                                    Werkervaringsplekken        Werkervaringsplekken                  Totaal aantal
                                                               tot 27 jaar              vanaf 27 jaar         werkervaringsplekken

           Alle gemeenten                                                 0,4                        0,6                            1,0

           G4                                                             0,4                         0,1                            0,5

           100.000 > inwoners (excl. G4)                                  0,3                         0,3                            0,6

           50.000 tot 100.000 inwoners                                    0,3                         0,6                            0,9

           20.000 tot 50.000 inwoners                                     0,6                         1,1                            1,7

           < 20.000 inwoners                                              0,4                         1,1                            1,5

          Aantal gemeenten                                                161                        161                            161

                                                                                Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia



TABEL 2.13
Aantal aanstellingen (contract van minimaal 1 jaar) van jongeren tot 27 jaar, aantal aanstellingen van jongeren
van 27 tot 35 jaar en totaal aantal aanstellingen van jongeren tot 35 jaar, uitgedrukt per 100 medewerkers in 2016,
naar gemeentegrootteklasse

                                                         Aanstellingen             Aanstellingen         Totaal aantal aanstellingen
                                                            tot 27 jaar             27 tot 35 jaar                        tot 35 jaar

           Alle gemeenten                                          1,3                         2,2                                  3,5

           G4                                                       1,5                        2,2                                   3,7

           100.000 > inwoners (excl. G4)                            1,2                        2,2                                   3,4

           50.000 tot 100.000 inwoners                              1,2                        2,6                                   3,8

           20.000 tot 50.000 inwoners                               1,1                        1,7                                   2,8

           < 20.000 inwoners                                        1,5                        1,9                                   3,4

          Aantal gemeenten                                         179                        179                                   179

                                                                                Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia


                                                                                                                                               45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN
      TABEL 2.14
      Percentage gemeenten met trainees in dienst en totaal aantal trainees dat in het betreffende jaar begonnen is
      (absoluut, gewogen) naar gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016

                                                                                        2015                                               2016

                                                          Percentage           Totaal aantal             Percentage              Totaal aantal
                                                      gemeenten met      trainees begonnen           gemeenten met         trainees begonnen
                                                    trainees in dienst                             trainees in dienst

                 Alle gemeenten                                  25                    457                        41                    553

                 G4                                              75                    104                       100                    134

                 100.000 > inwoners (excl. G4)                   71                    144                        64                    108

                 50.000 tot 100.000 inwoners                     42                    101                        50                      88

                 20.000 tot 50.000 inwoners                      20                     79                       158                      40

                 < 20.000 inwoners                               14                     24                        22                      45

                 Aantal gemeenten                               210                    210                       192                    192

                                                                               Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015 en 2016, bewerking Etil/Panteia


      TABEL 2.15
      Verdeling stagiairs naar opleidingsniveau in 2016

                                                             VMBO             MBO               HBO                 WO              Anders

                Alle gemeenten                                  3%            40%                45%                8%                   3%

                G4                                              2%             41%               47%                 8%                  2%

                100.000 > inwoners (excl. G4)                   4%             36%               44%               12%                   3%

                50.000 tot 100.000 inwoners                     8%             38%               43%                 5%                  6%

                20.000 tot 50.000 inwoners                      7%             41%               43%                 3%                  6%

                < 20.000 inwoners                              14%             38%               44%                 4%                  0%

     N=165                                                                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN
 FIGUUR 2.7
 Percentage gemeenten dat actief beleid voert om jongeren te behouden en/of uitstroom van jongeren te voorkomen in 2016




                                                                26                                                 Ja




             Nee
                                                     74

N=196                                                                       Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




 TABEL 2.16
 Aantal stagiairs als percentage van de bezetting, naar gemeentegrootteklasse in 2016

           Alle gemeenten                                                                                                        9

           G4                                                                                                                   13

           100.000 > inwoners (excl. G4)                                                                                         8

           50.000 tot 100.000 inwoners                                                                                           5

           20.000 tot 50.000 inwoners                                                                                            5

           < 20.000 inwoners                                                                                                     5

N=164                                                                        Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                            47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN
      TABEL 2.17
      Top 5 belemmeringen bij het aannemen van jongeren in 2016

              1    Ontbreken van vacatures/structurele formatie

              2    Jongeren zijn onvoldoende bekend met de gemeente als werkgever

              3    Arbeidsvoorwaarden niet aantrekkelijk voor jongeren

              4    Branche niet aantrekkelijk voor jongeren

              5    Onvoldoende werkervaring
     N=47                                                                           Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 2.18
      Top 5 manieren om jongeren te behouden en-of uitstroom van jongeren te voorkomen in 2016

              1    Traineeship/Ontwikkeltrajecten

              2    Inzetten op (talent)ontwikkeling

              3    Aanbieden opleidingsmogelijkheden.

              4    Jongerennetwerk

              5    Formatie vrijmaken voor jongeren door gefaseerde uitstroom van ouderen/Generatiepact

     N=74                                                                           Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 2.19
      Belangrijkste redenen waarom jongeren uitstromen, in procenten in 2016

      Ander werk                                                                                                                         34

      Onbekende reden                                                                                                                    22

      Anders                                                                                                                             16

      Onvoldoende carrièreperspectief/doorgroeimogelijkheden                                                                             14

      Geen financiële ruimte voor (vaste) aanstelling                                                                                    12

     N=203                                                                         Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia



48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN
 FIGUUR 2.8
 Aantal gemeenten met generatiepact in procenten in 2016




                                                             25
                                                                                         Nog niet, maar wel
                                                                                         in overweging



                   Nee                              40
                                                           35                            Ja




                                                                  Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




 TABEL 2.20
 Top 5 redenen om (nog) geen generatiepact te hebben

        1    Nog in ontwikkeling/in overweging

        2    Hebben andere maatwerk-regelingen of mogelijkheden

        3    Niet gewenst/niet nodig/niet aantrekkelijk

        4    Vanwege de kosten/niet rendabel

        5    Wachten op bredere ontwikkelingen

N=119                                                             Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>     INSTROOM-DOORSTROOM-UITSTROOM - JONGEREN

     TABEL 2.21
     Omvang van generatiepact in deelnemers en benutting financiële ruimte

                                              % zittende medewerkers dat gebruik         % financiële ruimte die is ontstaan en dat is
                                                         maakt van generatiepact            gebruikt om jongeren te laten instromen

                                                                             5%                                                       45%

     Aantal gemeenten                                                        70                                                         73

                                                                                   Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>ZIEKTEVERZUIM

ziekteverzuim               met name het
          percentage   extra
                            lang
stijgt
                                       verzuim
                            (> 1 jaar) steeg


        een                            een
      stijging                       stijging
      van 0,3                        van 0,3
    procentpunt                    procentpunt
       naar                           naar


   5,6%                           0,9%




                                                 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>     ZIEKTEVERZUIM

     In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij het ziekteverzuim binnen de gemeentelijke bezetting. Naast het totale
     verzuimpercentage wordt onderscheid gemaakt naar de duur van het verzuim. Ook wordt aandacht besteed aan
     de gemeentelijke verzuimnorm en het nulverzuim bij gemeenten.




      FIGUUR 3.1
      Ziekteverzuimpercentage naar gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016




            5,3    5,6        6,0        6,1     5,1     5,3        5,2     5,6              4,9      5,1             4,8      4,9




           2015   2016       2015        2016   2015    2016       2015     2016            2015     2016            2015     2016

          alle gemeenten            G4            > 100.000       50.000 - 100.000          20.000 - 50.000             < 20.000


                                                                           Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>ZIEKTEVERZUIM
 TABEL 3.1
 Gemeentelijke verzuimnorm en best practice per gemeentegrootteklasse in procenten, 2015 en 2016

                                                                       Gemeentelijke verzuimnorm*                                     Best practice**

                                                                             2015                   2016                   2015                     2016

               100.000 > inwoners (incl. G4)                                  5,2                    4,8                     4,0                      3,9

               100.000 > inwoners (excl. G4)                                  4,5                    4,7                     4,0                      3,9

               50.000 tot 100.000 inwoners                                    4,6                    5,0                     3,7                      3,7

               20.000 tot 50.000 inwoners                                     4,3                    4,1                     2,5                      1,4

               < 20.000 inwoners                                              3,9                    3,7                     1,9                      1,1

*	25 procent van de gemeenten per gemeentegrootteklasse heeft een                                                                                    N=198
   ziekteverzuimpercentage dat lager is dan het genoemde percentage.
** Laagste ziekteverzuimpercentage per gemeentegrootteklasse.                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




 FIGUUR 3.2
 Ontwikkeling ziekteverzuimpercentage van gemeenten en landelijk, 2012 tot en met 2016




       5,3   4,0    4,8      5,2   3,9    4,7     5,1    3,8   4,6     5,3   3,9    4,7      5,6   3,9     4,7


                                                                                                                           Gemeenten


                                                                                                                           Landelijk (alle organisaties)


                                                                                                                           Landelijk >100 medewerkers


             2012                  2013                 2014                 2015                  2016

N = 191                                                                            Bron: CBS, Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                                               53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>     ZIEKTEVERZUIM
      TABEL 3.2
      Verdeling ziekteverzuimpercentage naar kort, middellang, lang en extra lang verzuim naar gemeentegrootteklasse in 2016

                                                                 Kort      Middellang       Lang verzuim             Extra lang           Aantal
                                                        verzuim (max.       verzuim (8        (43 t/m 365              verzuim         gemeenten
                                                           7 kalender    t/m 42 kalen-          kalender-            (meer dan
                                                               dagen)       derdagen)              dagen)             een jaar)

                   Alle gemeenten                                16%               18%                50%                 16%                   169

                   G4                                            14%               21%                49%                 16%                      4

                   100.000 > inwoners (excl. G4)                 16%               17%                49%                 17%                     24

                   50.000 tot 100.000 inwoners                   19%               16%                51%                 14%                     32

                   20.000 tot 50.000 inwoners                    17%               16%                52%                 15%                     74

                   < 20.000 inwoners                             21%               14%                49%                 17%                     35

                                                                                            Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      FIGUUR 3.3
      Opbouw verzuimpercentage in kort, middellang, lang en extra lang verzuim naar gemeentegrootteklasse in 2016




                               1,0%                                 0,8%
                0,9%
                                                    0,9%                               0,8%                              Extra lang verzuim
                                                                                                           0,8%          (meer dan een jaar)


                                                                                                                         Lang verzuim
                               3,0%                                                                                      (43 t/m 365 kalenderdagen)
                2,8%                                2,6%            2,9%
                                                                                       2,7%                2,4%
                1,0%                                0,9%            0,9%                                   0,7%
                                                                                                                         Middellang verzuim
                               1,3%                                                    0,8%                              (8 t/m 42 kalenderdagen)

                0,9%           0,8%                 0,9%            1,1%               0,9%                1,0%          Kort verzuim
                                                                                                                         (max. 7 kalenderdagen)
          alle gemeenten         G4                > 100.000    50.000 - 100.000   20.000 - 50.000        < 20.000

     N = 169                                                                               Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia



54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>ZIEKTEVERZUIM
FIGUUR 3.4
Percentage nulverzuim per gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016 in procenten van de bezetting




      39     38          39          36      37     36          40      40               40      41               38       38




     2015   2016         2015        2016   2015   2016         2015    2016            2015     2016            2015     2016

    alle gemeenten              G4           > 100.000        50.000 - 100.000         20.000 - 50.000              < 20.000


                                                                       Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                           55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>     ZIEKTEVERZUIM
      TABEL 3.3
      Top 5 meest genoemde oorzaken van het ziekteverzuim in 2016*

      Werkdruk en stress                                                                                                                                       52

      Fysieke en fysiologische aandoeningen                                                                                                                    49

      Privé omstandigheden                                                                                                                                     38

      Organisatieveranderingen/reorganisaties/inkrimpingen                                                                                                     11

      Weinig aandacht voor verzuim door leidinggevenden                                                                                                          6

     *	Gemeenten is gevraagd deze vraag voor te leggen aan de bedrijfsarts en op basis van diens                                                             N = 205
        informatie aan te geven wat de belangrijkste oorzaken zijn van het ziekteverzuim.
        Gemeenten mochten maximaal 3 antwoorden aankruisen.                                              Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      FIGUUR 3.5
      Meldingsfrequentie per gemeentegrootteklasse in 2015 en 2016




                1,21 1,11               1,18 1,17                 1,25      1,1              1,26 1,06                1,22 1,04                 1,1     1,03




                 2015   2016            2015        2016           2015     2016             2015     2016            2015     2016            2015     2016

                alle gemeenten                 G4                    > 100.000              50.000 - 100.000         20.000 - 50.000              < 20.000

     N = 194                                                                                        Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>ZIEKTEVERZUIM
 FIGUUR 3.6
 Gemiddeld aantal langdurig zieken (extra lang) per 100 medewerkers naar leeftijdsklasse en geslacht in 2016




           0,7              1,4             1,5             1,6             2,2              2,4                      1,6              2,1                     1,8

           < 25             25-35           35-45           45-55           55-60            60 >                     man            vrouw                    totaal


N = 156                                                                                                    Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia



 FIGUUR 3.7
 Verdeling langdurig zieken (extra lang) naar leeftijdsklasse en geslacht ten opzichte van bezetting naar leeftijdsklasse en
 geslacht in procenten in 2016*

                                                                                                                                                      57
                                                                                                                                             50               50
                  Langdurig zieken
                                                                                                                                    43
                  Bezetting
                                                                         33
                                                                  30
                                                       23
                                               20                                   21              21
                                                                                          17
                                                                                                            15
                                       10
                               8
                        1
            0
                 < 25               25-35           35-45           45-55            55-60               60 >                          man               vrouw

* In deze figuur wordt gekeken in hoeverre het geslacht en leeftijd van langdurig zieken afwijkt van diezelfde verdeling in de bezetting. In de grafiek is te zien dat
   55-plussers en vrouwen zijn oververtegenwoordigd onder de langdurig zieken, terwijl 25-35 jarigen en mannen juist ondervertegenwoordigd zijn.
N=156 (alle gemeenten) en N = 127 (gemeenten langdurig zieken)                                             Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia


                                                                                                                                                                           57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>     ZIEKTEVERZUIM

      FIGUUR 3.8
      Percentage gemeenten dat werkt aan vitaliteit van medewerkers en wijze waarop




                 Nog niet, maar wel
                     in overweging

                                                                 20
                                                                                                                        Ja


                               Nee
                                                            19                 62



             1     Diverse workshops/projecten/lezingen/gezondheidstesten /verandering van leefstijlgedragingen (BRAVO)

             2     Een persoonsgebonden vitaliteitsbudget/bedrijfszorgpakket

             3     Bedrijfsfitness

             4     Cursussen en coaching vanuit vitaliteitsprogramma’s

             5     Vitaaldag/week/maand

     N=167                                                                          Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>OPLEIDING & ONTWIKKELING




gemiddelde uitgave        opleidingen
per medewerker stijgen verder




                     een stijging
                        naar

                    1.050
                      euro




                                        59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>     OPLEIDING & ONTWIKKELING

     Het vergroten van de bredere en duurzame inzetbaarheid van gemeenteambtenaren wordt steeds belangrijker.
     In dit hoofdstuk wordt daarom ingegaan op de opleidingsinspanningen van gemeenten. We bekijken allereerst de
     opleidingsuitgaven en vervolgens het opleidingsbeleid van gemeenten.




      TABEL 4.1
      Begrote en bestede opleidingskosten per medewerker naar gemeentegrootteklasse in euro’s in 2012 tot en met 2016

                                                     2012              2013                2014                 2015                  2016

                                                begroot besteed begroot besteed begroot besteed begroot besteed begroot besteed

                Alle gemeenten                  € 1.033     € 866 € 1.047     € 947 € 1.076       € 965 € 1.104        € 987 € 1.065 € 1.050

                G4                              € 1.192     € 774 € 1.198 € 1.119 € 1.110 € 1.046 € 1.105              € 948     € 996 € 1.060

                100.000 > inwoners (excl. G4)   € 1.104     € 939 € 1.029 € 1.046 € 1.146 € 1.038 € 1.130 € 1.119 € 1.136 € 1.122

                50.000 tot 100.000 inwoners     € 1.034     € 884   € 996     € 872 € 1.121       € 976 € 1.121        € 985 € 1.148 € 1.058

                20.000 tot 50.000 inwoners      € 1.018     € 890 € 1.013     € 815   € 996       € 860 € 1.085        € 924 € 1.018         € 912

                < 20.000 inwoners                € 814      € 738   € 908     € 807   € 958       € 794 € 1.044        € 893 € 1.060 € 1.034

                Aantal gemeenten                   222       224     227       221       227       221        199        192        189       185

                                                                                 Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012 - 2016, bewerking Etil/Panteia




60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>OPLEIDING & ONTWIKKELING
TABEL 4.2
Bestede opleidingskosten in procenten van de loonsom per gemeentegrootteklasse in 2012 tot en met 2016

                                                        2012           2103              2014              2015               2016

            Alle gemeenten                              1,7%          1,8%               1,8%              1,9%              1,9%

            G4                                          1,4%           2,0%              1,9%              1,7%               1,9%

            100.000 > inwoners (excl. G4)               1,7%           1,8%              1,9%              2,0%               2,0%

            50.000 tot 100.000 inwoners                 1,7%           1,7%              1,8%              1,9%               2,0%

            20.000 tot 50.000 inwoners                  1,8%           1,6%              1,7%              1,8%               1,8%

            < 20.000 inwoners                           1,6%           1,6%              1,6%              1,8%               2,1%

            Aantal gemeenten                             224            221               221                192               185

                                                                      Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia



TABEL 4.3
Waaraan heeft uw gemeente in 2016 het meeste opleidingsbudget uitgegeven?

                                                                                                          Alle gemeenten (2016)

Vakinhoudelijke ontwikkeling                                                                                                  63%

Persoonlijke effectiviteit                                                                                                    13%

Anders                                                                                                                        11%

Leiderschap                                                                                                                    8%

Communicatievaardigheden                                                                                                       2%

Arbo/Veiligheid/BHV                                                                                                            2%

ICT-vaardigheden                                                                                                               1%

Projectmanagement                                                                                                              1%

Aantal gemeenten                                                                                                               175

                                                                      Bron: Enquête Personeelsmonitor 2012-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                          61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>     OPLEIDING & ONTWIKKELING
      TABEL 4.4
      Meest voorkomende vormen van leren bij gemeenten in procenten in 2016*

      Training/opleidingen                                                                                                                              94

      Tijdelijke projecten                                                                                                                              38

      Externe coaching                                                                                                                                  32

      Training on the job                                                                                                                               23

      Wisselen van functie of taak                                                                                                                      21

      Aantal gemeenten                                                                                                                                 175
     * Aan gemeenten is gevraagd om maximaal 3 vormen van leren in hun gemeente aan te kruisen.
       N=200                                                                                     Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 4.5
      Top 5 gebruikte en meest effectieve instrumenten om mobiliteit te bevorderen, in procenten in 2016

                                                                   gebruikt                                                              meest effectief

      Ontwikkelgesprekken                                              85       Ontwikkelgesprekken                                               55

      Uitleen/Detachering                                              71       Uitleen/Detachering                                               37

      Loopbaangesprekken met loopbaanadviseur                          58       Loopbaangesprekken met loopbaanadviseur                           30

      Loopbaanoriëntatietrajecten/loopbaantrainingen                   55       Loopbaanoriëntatietrajecten/loopbaantrainingen                    20

      Stages (intern/extern)                                           48       Strategische personeelsplanning                                   17

      Aantal gemeenten                                               205                                                                         205

                                                                                                  Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>OPLEIDING & ONTWIKKELING
 TABEL 4.6
 Op welke wijze worden HR-gesprekken vormgegeven in procenten

 Cyclus van min. 2 (soorten) gesprekken per jaar                                                                          80

 1 gesprek per jaar                                                                                                         8

 1 gesprek per jaar en gesprek(ken) in 2 of 3 jaar                                                                          4

 Anders                                                                                                                     4

 Nieuwe methode in ontwikkeling                                                                                             3

 Initiatief bij de werknemer                                                                                                1

N=193                                                          Bron: Enquête Personeelsmonitor 2015-2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                    63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>     EN VERDER STRATEGISCHE PERSONEELSPLANNING

     Het is voor gemeenten belangrijk oog te houden voor de ontwikkeling van hun eigen personeelsbestand. De relatief
     hoge gemiddelde leeftijd, veel oudere (vooral mannelijke) medewerkers en heel weinig jonge medewerkers maakt
     dat gemeenten een onevenwichtige personeelsopbouw hebben. Met inzicht in de gewenste samenstelling van de
     gemeentelijke bezetting op korte en middellange termijn, oftewel Strategische Personeelsplanning (SPP), kan een
     gemeente actief personeelsbeleid voeren.



      TABEL 5.1
      Top 5 acties die gemeenten ondernemen in het kader van Strategische Personeelsplanning in procenten in 2016

      Leeftijdsopbouw en personeelsschouw (kwalitatief, kwantitatief) plus toekomstige behoefte / vergroening                                 18

      Werkgroep gevormd / in ontwikkeling c.q. slechts deels operationeel                                                                     18

      Actieve periodieke SPP op afdelingsniveau dan wel in gehele organisatie                                                                 13

      Bevorderen interne mobiliteit / opleidings- en ontwikkelmogelijkheden / flexibele inzet                                                   8

      Inventarisatie van (toekomstige) vraag en aanbod van functies / talenten / competenties                                                   8

      (nog) niets in ontwikkeling / concreet beleid ontbreekt                                                                                 19

     N=185                                                                              Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




      TABEL 5.2
      Belangrijkste barrières die gemeenten tegenkomen bij de invoering van Strategische Personeelsplanning in 2016

              1    Tijdgebrek/te weinig capaciteit

              2    Gebrek aan inzicht in toekomstige behoefte

              3    Focus houden

              4    Onduidelijkheid aanwezige kwaliteit

              5    Bezuinigingen

     N=203                                                                               Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>EN VERDER STRATEGISCHE PERSONEELSPLANNING

 TABEL 5.3
 Belangrijkste resultaten van Strategische Personeelsplanning voor gemeenten in 2016

        1    Bewustwording

        2    Goede dialoog

        3    Interne mobiliteit

        4    Inzicht in kwaliteit

        5    Competenties in beeld van medewerkers

N=203                                                                      Bron: Enquête Personeelsmonitor 2016, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                          65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>     EN VERDER PRIMAIRE ARBEIDVOORWAARDEN

     De verslechterde economische omstandigheden en daarmee samenhangende bezuinigingen hebben ervoor
     gezorgd dat de aandacht voor dit thema binnen gemeenten is vergroot. Daarom komen in dit hoofdstuk de
     arbeidsvoorwaarden binnen gemeenten aan bod.


      TABEL 5.4
      Gemeentelijke bezetting naar salarisschaal, naar gemeentegrootteklasse, geslacht en leeftijdsklasse in procenten in 2016

      Schaal                                      1 t/m 3       4 t/m 6       7 t/m 9         10 t/m 12        13 en hoger       Onbekend

      Naar gemeentegrootteklasse

                  Alle gemeenten                        2            18            40                 32                 5                 4

                  G4                                    4            14            36                 32                 8                 6

                  100.000 > inwoners (excl. G4)         1            16            39                 34                 6                 3

                  50.000 tot 100.000 inwoners           1            17            40                 34                 4                 4

                  20.000 tot 50.000 inwoners            1            21            42                 30                 3                 3

                  < 20.000 inwoners                     1            22            43                 30                 2                 2

      Naar geslacht

      Man                                               2            21            31                 36                 7                 4

      Vrouw                                             1            15            48                 28                 3                 5

      Naar leeftijdsklasse

      Jonger dan 25 jaar                                4            33            37                   2                0               23

      25 tot 35 jaar                                    1            15            49                 27                 1                 8

      35 tot 45 jaar                                    1            13            40                 39                 4                 4

      45 tot 55 jaar                                    2            18            40                 32                 6                 3

      55 tot 60 jaar                                    2            20            38                 30                 6                 3

      60 jaar en ouder                                  3            22            35                 29                 7                 4

                                                                                        Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia


66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>EN VERDER PRIMAIRE ARBEIDVOORWAARDEN

TABEL 5.5
Aantal medewerkers dat in de eindschaal (hoogste periodiek van de salarisschaal) zit, naar gemeentegrootteklasse
in procenten in 2015 en 2016

                                                                                 2015                                        2016

Naar gemeentegrootteklasse

            Alle gemeenten                                                          78                                         75

            G4                                                                      75                                         71

            100.000 > inwoners (excl. G4)                                           77                                         75

            50.000 tot 100.000 inwoners                                             77                                         75

            20.000 tot 50.000 inwoners                                              80                                         78

            < 20.000 inwoners                                                       79                                         77

Naar geslacht

Man                                                                                 82                                         79

Vrouw                                                                               74                                         71

Naar leeftijdsklasse

Jonger dan 25 jaar                                                                   2                                           8

25 tot 35 jaar                                                                      27                                         27

35 tot 45 jaar                                                                      72                                         69

45 tot 55 jaar                                                                      85                                         83

55 tot 60 jaar                                                                      90                                         88

60 jaar en ouder                                                                    94                                         91

                                                                              Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                         67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>     EN VERDER PRIMAIRE ARBEIDVOORWAARDEN

      TABEL 5.6
      Ontwikkeling gemiddelde bruto maandsalaris*, naar geslacht en gemeentegrootteklasse, in euro’s in 2012 tot en met 2016,
      gecorrigeerd voor deeltijd

                                                               2012           2013             2014              2015               2016

      Naar geslacht

      Man                                                      3.506         3.536            3.573             3.605              3.678

      Vrouw                                                    3.330         3.390            3.419             3.463              3.591

      Naar gemeentegrootteklasse

                     Alle gemeenten                            3.467         3.475            3.499             3.534              3.635

                     G4                                        3.468         3.455            3.507             3.600              3.713

                     100.000 > inwoners (excl. G4)             3.524         3.568            3.683             3.697               3.742

                     50.000 tot 100.000 inwoners               3.478         3.568            3.500             3.539               3.726

                     20.000 tot 50.000 inwoners                3.343         3.384            3.409             3.411               3.471

                     < 20.000 inwoners                         3.254         3.321            3.333             3.328               3.409



     *exclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering                                 Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>EN VERDER PRIMAIRE ARBEIDVOORWAARDEN
FIGUUR 5.1
Bruto maandsalaris naar geslacht en leeftijd in euro’s in 2016, gecorrigeerd voor deeltijd




      4.000


      3.500


      3.000


      2.500


      2.000


      1.500

      1.000

     leeftijd   18   20   22   24   26   28   30   32   34   36   38   40   42   44   46     48   50    52   54    56    58   60    62   64


                                                                                           Bron: Salarisbestanden gemeenten, bewerking Etil/Panteia




                                                                                                                                                      69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>     BIJLAGEN RESPONSVERANTWOORDING

     De Personeelsmonitor Gemeenten is grotendeels gebaseerd op twee bronnen, te weten de geanonimiseerde
     salarisbestanden die door de gemeenten ter beschikking worden gesteld en een (internet)enquête onder
     gemeenten.




        BIJLAGE 1.1
      Aantal gemeenten waarvan geanonimiseerde salarisbestanden zijn gebruikt voor de Personeelsmonitor 2016

                                                                         Alle gemeenten                  Aantal salarisbestanden                             %

                    Alle gemeenten                                                    369                                        351                        95

                    G4                                                                   4                                          4                      100

                    100.000 > inwoners (excl. G4)                                       29                                        27                         93

                    50.000 tot 100.000 inwoners                                         48                                        47                         98

                    20.000 tot 50.000 inwoners                                         182                                       173                         95

                    < 20.000 inwoners                                                  106                                       100                         94
     * N
        ederland kende op 1 januari 2016 390 gemeenten. Het aantal gemeenten in de Personeelsmonitor is lager, doordat ambtelijke samenwerkingen meetellen als één
       organisatie. Zie bijlage 2 voor een volledig overzicht.




70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>BIJLAGEN RESPONSVERANTWOORDING

 BIJLAGE 1.2
Aantal gemeenten dat deelgenomen heeft aan de enquête Personeelsmonitor 2016 en het percentage van de respons
in het totaal aantal werkzame personen
Alle ambtelijke organisaties in Nederland zijn benaderd voor deelname aan de enquête op basis waarvan deze monitor
is samengesteld. Van de 369 ambtelijke organisaties in Nederland hebben er in totaal 218 gerespondeerd.

                                             Populatie      Respons in aantal gemeenten         Respons in werkzame personen

                                                               Absoluut          In % van         Absoluut      In % van totaal
                                                                                    totaal

           G4                                        4                4               100           37.960                 100

           100.000 > inwoners (excl. G4)           29                26                90           31.760                  94

           50.000 tot 100.000 inwoners             48                38                79           20.680                  79

           20.000 tot 50.000 inwoners             182                79                53           23.280                  58

           < 20.000 inwoners                      106                53                50            5.270                  58

           Alle gemeenten                         369               218                59         118.940                   80




                                                                                                                                  71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>     BIJLAGEN AMBTELIJKE SAMENWERKINGEN

     Van de 390 gemeenten die Nederland op 1 januari 2016 telde, zijn er 31 gemeenten die ambtelijk gefuseerd
     zijn tot werkorganisaties:


     • Ommen-Hardenberg                                       • Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen
       −− Ommen                                                 −− Hoogeveen
       −− Hardenberg                                            −− De Wolden
     • De Kompanjie                                           • GR Boxtel Sint-Michielsgestel
       −− Veendam                                               −− Boxtel
       −− Pekela                                                −− Sint Michielsgestel
     • Over-Gemeenten                                         • ABG-organisatie
       −− Oostzaan                                              −− Alphen-Chaam
       −− Wormerland                                            −− Baarle-Nassau
     • Werkorganisatie Duivenvoorde                             −− Gilze en Rijen
       −− Wassenaar
       −− Voorschoten
     • BAR-organisatie                                        Daarnaast zijn er drie ambtelijke fusies van twee
       −− Barendrecht
                                                              gemeenten die resulteerden in één gemeente:
       −− Albrandswaard
       −− Ridderkerk
     • Noaberkracht                                           • Gemeente Amstelveen
       −− Tubbergen                                             −− Aalsmeer
       −− Dinkelland                                            −− Amstelveen
     • BEL-combinatie                                         • Gemeente Groningen
       −− Blaricum                                              −− Ten Boer
       −− Eemnes                                                −− Groningen
       −− Laren (NH.)                                         • Gemeente Woerden
     • UW samenwerking                                          −− Oudewater
       −− IJsselstein                                           −− Woerden
       −− Montfoort
     • SED-organisatie                                        De gemeenten in deze ambtelijke samenwerkingen tellen mee
       −− Stede Broec                                         als één organisatie. Dit betekent dat de Personeelsmonitor
       −− Enkhuizen                                           2016 uitgaat van 369 ambtelijke organisaties. De ambtelijke
       −− Drechterland                                        samenwerkingen tellen mee in de grootteklasse van het totaal
     • Werkorganisatie CGM                                    aantal inwoners van de gemeenten in dat samenwerkingsverband.
       −− Cuijk
       −− Grave
       −− Mill en Sint Hubert




72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>COLOFON




Opdrachtgever                                            Concept en vormgeving
Stichting A+O fonds Gemeenten, Den Haag                  Ontwerpburo Suggestie & illusie, Utrecht
Postbus 11560 / 2502 AN Den Haag
070 7630030 / www.AenO.nl / secretariaat@aeno.nl         © Stichting A+O fonds Gemeenten,
Fred Jansen                                              Den Haag, juni 2017

Auteurs                                                  Stichting A+O fonds Gemeenten bevordert en
Robert Berk, Johan Coenen, Jeroen de Quillettes,         ondersteunt vernieuwende activiteiten op het
Martine van Dijk, Janneke Gardeniers, Douwe Grijpstra,   gebied van arbeidsmarkt en HRM-beleid.
Patricia Honcoop en Fred Jansen                          Actuele informatie over de verschillende
                                                         projecten treft u aan op www.AenO.nl.
Met dank aan
De leden van de werkgroep Personeelsmonitor              Rechten
                                                         Op deze uitgave is de volgende licentie van toepassing:
ISSN-nummer                                              Creative Commons 3.0
ISSN 1876-648X                                           Naamsvermelding - Niet commercieel -
                                                         Geen afgeleide werken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>