<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                                  1/19




Besluitvormingsdocument
strategiefase Port of Zwolle

                                                                      6 mei 2024

Bestuurlijke vraag en leeswijzer

In uw opdracht heeft een ambtelijke werkgroep vanuit de Port of Zwolle, de gemeente Zwolle, de
gemeente Kampen en de gemeente Meppel gewerkt aan de voorliggende besluitvorming. Deze
besluitvorming gaat over de noodzakelijke veranderingen binnen en ten aanzien van de Port of
Zwolle, om de strategische ambities van de deelnemers te realiseren. Aan Berenschot is gevraagd
om dit proces te begeleiden en advies te geven.

Het proces van besluitvorming is opgeknipt in drie fasen. De fase van strategie, de fase van het
hoofdontwerp en de fase van het detailontwerp. U wordt op dit moment gevraagd om de besluiten
te nemen die passen bij de strategiefase. In deze strategiefase geeft u als ALV richtinggevende
besluiten en wensen voor de volgende fase. Zo kan een realistisch organisatieontwerp,
bijbehorende begroting en een implementatieplan stapsgewijs worden opgesteld en concrete
invulling krijgen. Deze zijn op 8 april 2024 concept met u besproken en op basis van uw
aanwijzingen nader uitgewerkt.

De voorliggende besluiten op hoofdlijnen worden in de komende fasen verder uitgewerkt, in nauwe
afstemming met de drie gemeenten. Deze uitwerkingen worden dan weer bij u neergelegd.

In dit document staat achtereenvolgens:

1. De kern van de beweging. We vatten samen wat we willen bereiken en vanuit welk proces
    we werken aan de veranderingen.
2. De te nemen besluiten. Deze besluiten zijn steeds voorzien van overwegingen en een advies
    van Berenschot.

Aan dit document zijn drie bijlages toegevoegd:

-   Bijlage 1 – Inschattingen van de effecten op het gebied van kosten, kwaliteit, kwetsbaarheid
    en risico’s bij de bewegingen waar nog discussie over is. Deze inschattingen zijn gebaseerd op
    input van het ambtelijk kernteam Port of Zwolle en gesprekken met financiële adviseurs van de
    gemeente Meppel, Kampen en Zwolle. Er liggen nadrukkelijk geen berekeningen aan ten
    grondslag. Deze doorberekening volgt, afhankelijk van de gekozen richting, in het hoofd- en
    detailontwerp.
-   Bijlage 2 – De beschrijving van het doorlopen proces.
-   Bijlage 3 – De concretisering van de ambities met de Port of Zwolle.

Onderliggende documenten en overwegingen zijn uiteraard desgewenst beschikbaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                    2/19




1. De kern van de beweging en het proces dat we doorlopen


De kern van de beweging

In het ambitiedocument voor de haven, in het havenplan en in het STEC-rapport hebben de
gemeenten hun ambities beschreven. In de kern: Port of Zwolle heeft de ambitie uit te groeien tot
een duurzame, efficiënte en innovatieve haven met een uitstekend vestigingsklimaat en een
netwerkfunctie voor andere havens en (nationale en internationale) knooppunten. De haven
hanteert hiervoor 4 transitiepaden: circulaire en biobased bouw, duurzame energie, vergroening
van de landbouw en slimme groene logistiek. Dat vereist intensieve samenwerking tussen de
gemeenten en georganiseerde daadkracht in de haven. Kansen op het gebied van kosten, kwaliteit
en reductie van kwetsbaarheid (de 3 k’s) moeten gevonden en gerealiseerd worden.

De huidige samenwerkingsvorm van Port of Zwolle (een coöperatie) biedt juridisch voldoende
ruimte om die ambities te verwezenlijken, maar deze ambities zijn nog onvoldoende scherp en
concreet. Volgens het adagium ‘structure follows strategy’ heeft de ALV van de Port of Zwolle
daarom begin 2024 besloten de ambities te concretiseren onder begeleiding van Berenschot.

Het proces dat we doorlopen

Om tot keuzes en implementatie te komen zijn drie fasen nodig. Daarin worden keuzes steeds
verder geconcretiseerd. Van belang is hierbij dat als tijdens de uitwerking blijkt dat de besluiten
niet verstandig of houdbaar zijn, het altijd mogelijk is een eerder genomen besluit in een latere
fase te herzien.

In de kern kunt u de komende periode de volgende concept-besluiten verwachten:




Het soort besluiten dat u nu neemt

We vragen de ALV om nu drie soorten besluiten te nemen:

1. Besluiten over onderwerpen waar al overeenstemming over lijkt.
•   Besluiten over het laaghangend fruit: besluiten over taken die Port of Zwolle nu al doet en
    enkel geformaliseerd hoeven te worden, of zaken die Port of Zwolle het komend jaar makkelijk
    op zich kan nemen en mogelijk kostenneutraal kan gaan uitvoeren.
•   Besluiten over de koers van Port of Zwolle: besluiten die richting geven aan de koers van Port
    of Zwolle en daarmee nader kunnen worden uitgewerkt in de volgende fasen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                 3/19




2. Besluiten over onderwerpen waar nog discussie over is. Dit zijn besluiten over
     ingrijpende thema’s zoals grondposities en de (her)plaatsing van personeel die een
     richtinggevende uitspraak vereisen en in volgende fasen om een detailuitwerking vragen
     alvorens definitief kan worden besloten.
3. Besluiten over het vervolgproces. Besluiten over hoe de ALV verder wil in dit proces en
     welke besluiten zij in het hoofdontwerp en detailontwerp verwachten.



 Algemeen advies Berenschot

 Berenschot adviseert de voorwaartse beweging van de verzelfstandiging van Port of Zwolle in
 gezamenlijkheid door te zetten. Het belangrijkst is ons inziens om van start te gaan met de
 stappen die je al kunt zetten. Dat neemt niet weg dat er onderwerpen zijn die ingewikkeld zijn
 en vergaande gevolgen hebben. Het is aan te bevelen om deze onderwerpen, voor zover
 mogelijk, goed te overzien en uit te zoeken. Echter adviseren wij om dit geen vertragende
 werking te laten hebben op de onderwerpen waar al overeenstemming of voldoende
 duidelijkheid over bestaat.

 We raden aan na één jaar terug te blikken op wat we hebben geleerd, wat we eerst nog niet
 wisten en hoe dat in het vervolg te benutten. We adviseren om pas na 2,5 jaar een evaluatie uit
 te voeren. Na een jaar is het namelijk door ingroeipijn meestal geen goed moment.




2A. Besluiten waar al overeenstemming over lijkt
Onderstaand komen de besluiten aan bod waar al overeenstemming over lijkt. Het betreft besluiten
over I) de te formaliseren taken en verantwoordelijkheden en II) over de koers van Port of Zwolle.



I. Besluiten over de te formaliseren taken en verantwoordelijkheden

 Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders

 De bestuurders hebben aangegeven zich te kunnen vinden in onderstaande besluiten, mits
 nader uitgewerkt in de vervolgfasen.




 Advies Berenschot

 Dit zijn besluiten over wat Port of Zwolle al doet of wat in een jaar goed gedaan kan worden.
 Het helpt de voortgang van implementatie als bestuurders (soms nogmaals) bekrachtigen dat
 dit de wens is. Het lijken naar ons inzicht keuzes die voordeel opleveren en weinig risico
 kennen.


De te nemen besluiten
a.   Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle de regie neemt in het relatiebeheer met andere
     internationale knooppunten.

 Nadere uitwerking in vervolgfasen: wat wordt verstaan onder ‘internationale knooppunten’
 en wat betekent ‘regie nemen’ concreet? Vereist dit nog een verschuiving van bevoegdheden?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                          4/19




b.     Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle de lead neemt in de afstemming met andere
       overheidslagen over lobby voor de benodigde infrastructuur rond de haven. De formele
       verantwoordelijkheid voor relatiebeheer met andere overheidslagen ligt bij Regio Zwolle.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: wat houdt de taakverdeling tussen Port of Zwolle en de
     Regio Zwolle concreet in? Welke afspraken zijn nodig met de Regio Zwolle?

c.     Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle de regie neemt bij het in kaart brengen van de
       benodigde energiemodaliteiten in het havengebied en ontwikkelingen daaromtrent.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: wat wordt verstaan onder de rol van regisseur: hoe ziet
     de samenwerking met bestuurlijke partners eruit en hoe worden bedrijven betrokken?

d.     Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle formeel1 verantwoordelijk is voor de marketing en voor
       het aantrekken van de gewenste bedrijvigheid passend in de strategie en ambities van Port of
       Zwolle.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: wat wordt verstaan onder de gewenste bedrijvigheid? Is
     aanscherping van de strategie nodig? Hoe kan de samenwerking tussen Port of Zwolle, de Regio
     Zwolle, de provincie en de gemeenten geoptimaliseerd worden?

e.     Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle formeel2 verantwoordelijk is voor relatiebeheer met
       huidige en potentiële nieuwe bedrijven.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: tot hoe ver rijkt deze verantwoordelijkheid? Hoe kan de
     samenwerking tussen Port of Zwolle, de Regio Zwolle en de gemeenten geoptimaliseerd
     worden?


f.     Gemeenten besluiten dat Port of Zwolle bevoegd3 is voor het uitvoeren van nautische taken
       voor een vlotte en veilige afhandeling van de scheepvaart, zoals het begeleiden van
       scheepvaart en het maken van havengeld-regelingen.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: hoe vertaalt deze verantwoordelijkheid zich naar de
     tarieven en het innen van havengelden? In de strategische bijeenkomst vonden bestuurders het
     harmoniseren van tarieven en innen van havengelden een aantrekkelijke koers, maar de vraag
     van het beleggen van onderhoud- en herstelwerkzaamheden gaat hieraan vooraf. Havengelden
     zijn namelijk een vergoeding voor diensten als onderhoud en herstel.

g.     Gemeenten besluiten hun publiekrechtelijk instrumentarium te harmoniseren en in te zetten
       voor het voeren van gezamenlijk grondbeleid.

     Nadere uitwerking in vervolgfasen: een uitwerking van welke instrumentarium te
     harmoniseren op welke wijze.




1
  Het gaat hier om een formele bevoegdheid tot een feitelijke handeling. Dit type formele bevoegdheid kan
worden vormgegeven door middel van het verstrekken van een machtiging aan de directeur Port of Zwolle.
2
  Het gaat hier wederom om een formele bevoegdheid tot een feitelijke handeling wat door middel van een
machtiging aan de directeur Port of Zwolle kan worden verstrekt.
3
  In zoverre het om feitelijke handelingen gaat kan dit wederom door middel van een machtiging worden
verstrekt aan de directeur Port of Zwolle. Privaatrechtelijke rechtshandelingen (waaronder bijv. het onderteken
van een liggeld overeenkomst) dient te geschieden via een volmacht aan de directeur Port of Zwolle. In zoverre
er sprake is van publiekrechtelijke besluiten (bijv. het besluit om een vervuilend schip te weigeren i.v.m.
gestelde milieunormen) zal de bevoegdheid tot het nemen van een besluit moeten worden gemandateerd aan
de directeur Port of Zwolle, die dit besluit namens de gemeenten neemt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                          5/19




II. Besluiten over de koers van Port of Zwolle

    Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders

    De bestuurders hebben aangegeven zich te kunnen vinden in onderstaande besluiten, mits
    nader uitgewerkt en onderzocht in de vervolgfasen.




    Advies Berenschot

    Eigenlijk zijn dit geen “nieuwe besluiten’’. Met de ambitie- en koersdocumenten is deze richting
    om en nabij al beschreven. In scherpte: dat kan en moet wel scherper worden om tot concrete
    keuzes te komen. De onderstaande besluiten zijn een bekrachtiging en soms
    accentverschuiving van een aantal van deze bewegingen. Ze zijn nodig omdat het op deze
    punten als te onduidelijk wordt gevonden voor wat de gemeenten willen. We adviseren daarom
    om de richting uit de strategische documenten nogmaals te bekrachtigen én om met
    onderstaande besluiten extra nadruk en concretisering te geven.


De te nemen besluiten

a.    De gemeenten bekrachtigen nogmaals de ambities geformuleerd in het ambitiedocument en
      het geschetste toekomstbeeld in het havenplan.
b.    De gemeenten besluiten dat de ruimte in Port of Zwolle optimaal wordt benut voor
      havengebonden activiteiten.

    Nadere uitwerking in vervolgfasen: In de strategische bijeenkomst uitten de bestuurders de
    intentie om bij ruimtevragen ook in economisch zwaarder weer scherp te blijven op het vereiste
    van havengebonden activiteiten voor het gebruik van de ruimte in Port of Zwolle. In de praktijk
    is het onderscheid tussen ‘nat’ en ‘droog’ niet altijd met een fijne schaar te maken. Daarom
    moeten er criteria uitgewerkt worden voor hoe met dit vereiste om te gaan.


c.    De gemeenten vinden het cruciaal dat er een goed vestigingsklimaat is en erkennen daarin het
      belang van energiezekerheid voor bedrijven. Dit vereist in onzekere tijden en technologische
      innovatie dat Port of Zwolle scenario’s ontwikkelt om hierin te kunnen blijven voorzien.

    Nadere uitwerking in vervolgfasen: welke varianten zijn er voor het bieden van
    energiezekerheid en wat zijn de voor- en nadelen van deze varianten?

d.    De gemeenten besluiten dat Port of Zwolle zich bij het aantrekken van bedrijven naar de regio
      vooral richt op bedrijven die passen binnen de economische profielen zoals geformuleerd in het
      havenplan.4


    Nadere uitwerking in vervolgfasen: het concretiseren van de economische profielen uit het
    havenplan en het verscherpen van de acquisitiestrategie.


e.    De gemeenten vragen aan Port of Zwolle om hun ruimtebehoefte te articuleren. Een eventueel
      besluit om die ruimte ook te maken ligt bij de gemeenten.


4
 In het wensbeeld voor Port of Zwolle 2050 zoals omschreven in het havenplan staat hierover het volgende
geformuleerd: “Klimaat, duurzaamheid, natuur en goed waterbeheer zijn bij de ontwikkeling leidraad
geweest.". Ook staat opgenomen dat duurzame (her)structurering aandacht vraagt voor aspecten als "brede
welvaart, circulariteit, energietransitie, klimaatadaptatie, economie en ecologie en ruimtelijke kwaliteit.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                          6/19




    Nadere uitwerking in vervolgfasen:

    •   Het maken van afspraken over hoe de gemeenten omgaan met de behoefte van Port of
        Zwolle (e.g. afgestemd verhaal en gelijk oplopen richting de raden).
    •   Het voeren van (verkennende) gesprekken met andere havens in de regio om de ruimte en
        samenwerking uit te bereiden.




2B. Besluiten over onderwerpen waar nog discussie over is
Onderstaand beschrijven we de besluiten op onderwerpen waar nog discussie over is.
Achtereenvolgens komt aan bod I) besluiten over de omgang met grondposities; II) besluiten over
inspectie, beheer en uitvoeren van onderhoud- en herstelwerkzaamheden aan kades en kavels; en
III) besluiten over (her)plaatsing van personeel. De gemeenten kiezen een (of een combinatie) van
de hieronder geformuleerde richtingen per besluit.



I. Besluiten over de omgang met grondposities
Het is duidelijk dat gemeenten het gezamenlijke doel hebben om samenhangend grondbeleid te
voeren rondom Port of Zwolle zodat beter gestuurd kan worden op gebruik van de natte kavels en
uitbreiding van de haven. De wijze waarop vormt nog een discussiepunt. De gemeenten kiezen een
(of een combinatie) van de volgende richtingen:
1. Gemeenten nemen het besluit om intensiever te gaan samenwerken, zodat zij zélf
   samenhangend grondbeleid gaan voeren rondom Port of Zwolle.
2. Gemeenten nemen het besluit om toe te werken naar een ‘transitiefonds’ 5 voor de ontwikkeling
   van het havengebied.
3. Gemeenten nemen het besluit om grondposities stapsgewijs in beheer te brengen bij Port of
   Zwolle, en Port of Zwolle deze te laten verpachten.

NB. Dit besluit ziet enkel op de inzet van het privaatrechtelijk instrumentarium. De vraag die
voorlicht is of de gemeenten privaatrechtelijk instrumentarium zelf willen inzetten, of dat bij Port of
Zwolle willen beleggen (‘een eigen of een gezamenlijke portemonnee’). Voor de inzet van
publiekrechtelijk instrumentarium is een apart besluit in paragraaf 1 (besluiten waar
overeenstemming over lijkt).

    Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders:

    De bestuurders staan in principe achter het in beheer brengen van grondposities bij Port of
    Zwolle (optie 3), mits dit financieel haalbaar is en wenselijk vanuit strategie. Daarvoor is wel
    aanvullend onderzoek en onderbouwing nodig.




5
 Een transitiefonds is een fonds waar de drie gemeenten en mogelijk andere partijen geld in storten. Dit geld
kan worden gebruikt voor de koop en verkoop van kavels, om financiële prikkels te geven aan
(her)ontwikkelingen in havengebieden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                               7/19




Advies Berenschot:

•   Wij vinden het noodzakelijk om tenminste optie 1 te doen. Samenhangende keuzes in- en
    de verwerving van grond zijn cruciaal om de haven echt als haven te kunnen ontwikkelen
    en om grip te krijgen op wat er in de haven gebeurt.
•   Wij vinden het uiteindelijk logisch om grondposities rond de haven voor zover mogelijk
    stapsgewijs in beheer bij Port of Zwolle te brengen, mits dat met beperkte financiële risico’s
    kan. Deze kunnen vanuit Port of Zwolle verpacht worden. Dat vergroot samenhang en
    daadkracht bij keuzes rond grond. Wij adviseren daarom optie 3 van bovenstaande keuzes.
    We weten dat dit geen gemakkelijk besluit is omdat het financieel stevige implicaties heeft.
•   We vinden het daarom verstandig om ook te verkennen of een transitiefonds kan helpen om
    meer ‘grip op grond’ te krijgen (optie 2).

Toelichting:

•   Voor havens zijn het innen van havengelden en verpachten van grond belangrijke
    inkomensstromen. Om niet afhankelijk te zijn van eigenaren van de grond zal het voor Port
    of Zwolle in bepaalde mate noodzakelijk zijn om grondposities te verwerven en te
    verpachten.
•   Met verpachten van grond via erfpacht, van bijvoorbeeld 20 à 30 jaar, creëer je momentum
    om gebruik van ruimte te heroverwegen. Met het verkopen, verhuren of verleasen van
    ruimte behoud je ook na contracteren meer mogelijkheden bij te sturen op de activiteiten
    van bedrijven. Met verpachten van grond specifiek door de Port of Zwolle is zeker dat de
    havendoeleinden en daarmee de strategie centraal staan.
•   Het (her)ontwikkelen van het havengebied is een kostbare activiteit waar financiering voor
    nodig is. Het oprichten van een transitiefonds van waaruit deze opgave kan worden
    gefinancierd kan helpen bij het werven van investeringen van partijen zoals de provincie en
    het Rijk en het versnellen.


Nadere uitwerking in vervolgfasen:

•   Een uitwerking van de financiële haalbaarheid en wenselijkheid van actief grondbeleid in de
    vorm van het opkopen van gronden en in beheer brengen bij Port of Zwolle.
•   Operationalisering van een transitiefonds in de praktijk, met concretisering van:
        o      Kader voor besluit tot een investering
        o      Toetreding van nieuwe partijen
        o      Afspraken over verdeling en inzet van middelen per haven
•   Een definiëring en afbakening van gebieden en potentieel op te kopen gronden.
•   Een beschrijving van de eisen in kwaliteit en organisatiegraad van Port of Zwolle om
    vergaande verantwoordelijkheid van actief grondbeleid te kunnen dragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                               8/19




II. Besluiten over inspectie, beheer en uitvoeren van onderhoud- en
herstelwerkzaamheden aan kades en kavels
Het is duidelijk dat gemeenten het gezamenlijke doel hebben om inspectie, beheer en
onderhoud- en herstelwerkzaamheden samenhangend aan te sturen zodat kennis, planning
en inkoopkracht optimaal gebundeld worden. De wijze waarop vormt nog een discussiepunt. De
gemeenten kiezen een (of een combinatie) van de volgende richtingen:
1. Gemeenten nemen het besluit om in hun aansturing van inspectie, beheer en onderhoud- en
   herstelwerkzaamheden intensiever te gaan samenwerken.
2. Gemeenten nemen het besluit om aansturing van inspectie, beheer en onderhoud- en
   herstelwerkzaamheden over te brengen naar Port of Zwolle.
NB: Dit besluit ziet op de aansturing van onderhoud- en herstelwerkzaamheden als taak, niet als
bevoegdheid.

 Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders:

 De bestuurders staan achter het overbrengen van de taken inspectie, beheer en onderhoud- en
 herstelwerkzaamheden naar Port of Zwolle (optie 2), mits er een duidelijke onderbouwing is
 voor het verbeteren van de dienstverlening.



 Advies Berenschot:

 •   We vinden het noodzakelijk om tenminste voor optie 1 te kiezen. Zonder samenwerking
     geen samenhang.
 •   We vinden het verstandig om de aansturing van onderhoud- en herstelwerkzaamheden rond
     de haven naar Port of Zwolle over te brengen (optie 2).

 Toelichting:

 •   Onderhoud- en herstelwerkzaamheden worden ook vanuit de gemeenten goed uitgevoerd.
 •   Daar waar samenhang is, moet dat nu worden aangebracht door middel van onderling
     overleg.
 •   Het beleggen van deze coördinatie in één hand geeft de mogelijkheid om vanuit strategie te
     werken, om samenhang te zien en om kostenvoordelen te realiseren door schaal en
     coördinatie van aanbestedingen.


 Nadere uitwerking in vervolgfasen:

 •   De verdeelsleutel waarlangs de rekening van de werkzaamheden wordt betaald en hoe de
     kosten voor de werkzaamheden worden verdeeld, gezien de verschillen in kades en kavels
     tussen de gemeenten.
 •   Het uitvoeren van een nulmeting van de huidige staat van onderhoud van de kades en
     kavels in de drie gemeenten
 •   Het vaststellen van kwaliteitsstandaarden voor het onderhoud van kades en kavels.
 •   Wat het van Port of Zwolle vraagt in termen van capaciteit, expertise en middelen om de
     aansturing van onderhoud uit te voeren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                9/19




III. Besluiten over (her)plaatsing van personeel
Het is duidelijk dat gemeenten het gezamenlijke doel hebben om een samenhangende
aansturing van personeel rondom Port of Zwolle te organiseren zodat de kwaliteit van
dienstverlening verbetert door betere coördinatie en kennisdeling. De wijze waarop vormt nog een
discussiepunt. De gemeenten kiezen een (of een combinatie) van de volgende richtingen:
1. Gemeenten nemen het besluit dat personeel (en in het bijzonder: havenmeesters) intensief
   overleg voeren over de werkzaamheden, onder aansturing van Port of Zwolle.
2. Gemeenten nemen het besluit om personeel vanuit de gemeenten te detacheren naar Port of
   Zwolle.
3. Gemeenten nemen het besluit om personeel in dienst te nemen bij Port of Zwolle.
Ook besluiten de gemeenten dat de gekozen richting wordt uitgevoerd door de stuurgroep Port of
Zwolle.


 Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders:

 De bestuurders staan achter het besluit om personeel in dienst te nemen Port of Zwolle, mits er
 een duidelijke onderbouwing komt voor het verbeteren van de dienstverlening.



 Advies Berenschot

 •   Wij adviseren om personeel in dienst te nemen bij Port of Zwolle (optie 3).
 •   Voor de medewerkers of functies waarvoor dit nog te ver strekt adviseren wij personeel in
     eerste instantie te detacheren (optie 2) en zodra dit passend is over te gaan tot het in
     dienst nemen bij Port of Zwolle.

 Toelichting:

 Het in dienst nemen van personeel bij Port of Zwolle zorgt voor betere coördinatie en
 kennisdeling, directere aansturing en verantwoording, minder afhankelijkheid van de kennis en
 beschikbaarheid van personeel van individuele gemeenten. Door onderlinge vervanging vindt
 reductie van kwetsbaarheid plaats.


 Nadere uitwerking in vervolgfasen:

 •   Het opstellen van functieprofielen met de benodigde expertise voor de verschillende
     functies.
 •   Een uitwerking van hoe om te gaan met verschillen in arbeidsvoorwaarden van
     medewerkers tussen de drie gemeenten bij herplaatsing.
 •   Een uitwerking van wat het van Port of Zwolle vraagt om werkgever te zijn in termen van
     een personeelskader (OR, vertrouwenspersoon, etc.) en een eigen locatie te hebben.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                   10/19




3. Besluiten over het vervolgproces
Hier worden de besluiten over het vervolgproces uitgewerkt. Eerst bespreken we de besluiten over
de invulling en planning van de vervolgfasen. Vervolgens bespreken we de wijze waarop de raden
betrokken en geïnformeerd worden.

I. Besluiten over de invulling en planning van de vervolgfasen

    Conclusie uit meningsvormende bijeenkomst van de bestuurders:

    De bestuurders staan achter de uitwerkingen van de besluiten in het hoofdontwerp en
    detailontwerp.


    Advies Berenschot

    •    Wij adviseren het uitwerken van de besluiten in het hoofdontwerp en detailontwerp volgens
         een ambitieuze planning. Aanpassen kan alleen als de kwaliteit in het geding komt.

    Toelichting:

    Wij adviseren om een ambitieuze planning aan te houden en zoveel mogelijk vaart te zetten
    achter de verdere verzelfstandiging door het doorlopen van de processtappen in het
    hoofdontwerp en detailontwerp. Dit met aandacht voor wat realistisch en haalbaar is en wat
    voldoende ruimte geeft aan het uitwerken van de ingewikkelde en vergaande thema’s.


Gemeenten besluiten dat:
•       De strategiefase na de ALV-Port of Zwolle van 29 mei 2024 is afgerond.
•       In Q3 2024 een uitwerking van het hoofdontwerp plaatsvindt o.b.v. de genomen besluiten,
        waaronder:
           -   Een geactualiseerde probleem- en risicoanalyse rondom grondposities (waaronder het
               gebruik van een transitiefonds, uitgeven van gronden in erfpacht, en andere nog te
               inventariseren mogelijkheden voor het voeren van actief grondbeleid).
           -   Een dummybegroting, businesscase (bijv. rondom energiemodaliteiten en
               havengebonden kavels) en financieringsstructuur.
                   •   Dit is inclusief een transparante en eerlijke verdeelsleutel (oftewel: hoe kosten
                       en baten verdeeld worden over de gemeenten).
                   •   Onderdeel van de businesscase is een vertaalslag van wat de nieuwe taken en
                       verantwoordelijkheden volgend uit de besluiten betekenen voor de benodigde
                       expertise en capaciteit binnen Port of Zwolle.
           -   Een toekomstig takenpakket van Port of Zwolle.
           -   Een verdere uitwerking voor de governance van de samenwerking en formele
               verhouding tussen het havenbedrijf en de gemeenten (bijv. reglement van orde).
           Indien aan de orde:
           -   Een sociaal plan voor personeel.
           -   Een ICT- en huisvestingsplan.
           -   Een eerste opzet voor benodigde aanpassingen voor in de statuten.
•       In Q4 2024 vindt een uitwerking van het detailontwerp plaatsvindt, waaronder:
           -   Een meerjarenbegroting.
           -   Een detailontwerp van de organisatie.
           Indien aan de orde:
           -   Een personeelshandboek met functieprofielen.
           -   De voorbereiding van de (her-)plaatsingsprocedure.
•       In Q1 2025 wordt gestart met de implementatiefase.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                            11/19




II. Besluiten over het betrekken en informeren van de raden

 Meningvormende conclusie in de strategische bijeenkomst:

 De bestuurders hebben aangegeven de raad in ieder geval te willen informeren na de
 strategiefase en het detailontwerp.



 Advies Berenschot:

 Wij adviseren om de raad actief te informeren na elke fase: de strategiefase, het hoofdontwerp
 en het detailontwerp.

 Toelichting:

 Op sommige punten betreft de verdere verzelfstandiging van Port of Zwolle mogelijk vergaande
 gevolgen. Door de raden na elke fase te informeren komen de raden niet voor verrassingen te
 staan en worden ze voldoende in staat gesteld hun kaderstellende rol uit te voeren.


Wijze van informeren van de raden: Gemeenten besluiten dat ze gelijk oplopen richting de
raden om ze te informeren.

Momenten van actief informeren van de raden: Gemeenten besluiten dat het informeren van
de raden plaatsvindt na elke fase, te weten de strategiefase, het hoofdontwerp en het
detailontwerp.

Procesplanning van informeren van en besluitvorming door de raden op hoofdlijnen

Besluiten 3.1 en 3.2 samengenomen leiden tot de volgende planning op hoofdlijnen:

•   September 2024: gezamenlijke informatiesessie met de bestuurders en de raden voor het
    informeren over de strategiefase.
•   November 2024: gezamenlijke informatiesessie met de bestuurders en de raden voor het
    informeren over het hoofdontwerp.
•   Januari 2025: besluitvorming van de raden over het detailontwerp.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                       12/19




Bijlage 1 – Overwegingen op gebied van kosten,
kwaliteit, kwetsbaarheid en risico’s

Voor de besluiten waar nog discussie over is (grondposities, onderhoud en personeel) geven we de
belangrijkste overwegingen mee op het gebied van kosten, kwaliteit, kwetsbaarheid en risico’s.
Deze overwegingen zijn gebaseerd op input van het ambtelijk kernteam Port of Zwolle en
gesprekken met financiële adviseurs van de gemeente Meppel, Kampen en Zwolle. Er liggen
nadrukkelijk geen berekeningen ten grondslag aan de overwegingen.



Overwegingen: grondposities
              Optie 1                   Optie 2                       Optie 3
              Intensievere              Transitiefonds                In beheer brengen van
              samenwerking                                            grondposities bij Port of Zwolle
              tussen gemeenten

 Kosten       +                         -                             -

              •   Extra kosten          •   Extra investering is      •   Extra investering is zeer groot.
                  voor overleg en           substantieel.
                  afstemming zijn                                     +
                  beperkt.              +
                                                                      •   Port of Zwolle genereert eigen
                                        •   Met het fonds kan Port        inkomsten die voor gerichte
                                            of Zwolle ook                 (haven)doeleinden kunnen
                                            onderbouwende studies         worden ingezet.
                                            en/of personeel inhuren
                                            (mits het nauw/eng
                                            bestemd wordt).

 Kwaliteit    +                         +                             +

              •   Eenduidig             •   Eenduidig grondbeleid.
                                                                      •   Eenduidig grondbeleid.
                  grondbeleid.          •   Door samenwerking
                                                                      •   Door samenwerking organiseren
                  Momenteel stuit           organiseren we ‘massa’
                                                                          we ‘massa’ ten behoeve van
                  gericht                   ten behoeve van
                                                                          investeringen.
                  grondbeleid               investeringen.
                                                                      •   Meer daadkracht in de
                  namelijk vaak op      •   Duidelijke sturing is
                                                                          uitvoering.
                  gemeentelijke             mogelijk, mits Port of
                                                                      •   Betere sturing op ruimtegebrek.
                  overwegingen.             Zwolle dit mandaat
                                                                      •   Er kan duidelijk worden
                                            krijgt.
                                                                          geacteerd op basis van ‘haven’-
                                                                          overwegingen, in samenhang
                                                                          met de omgeving (gerichte
                                                                          clustervorming).

 Kwetsbaar-   -                         +                             +
 heid
              •   Er wordt beperkt      •   Door gebruik te maken     •   Betere mogelijkheid tot sturing
                  gebruik gemaakt           van kennis en ervaring        op ruimteaanbod over de
                  van de                    van organisaties als          individuele gemeenten heen.
                  slagkracht van            Herstructerings           •   Havendoelstellingen (bijv. natte
                  het collectief, het       Maatschappij Overijssel       bedrijven, clustervorming)
                  blijft hangen in          (HMO) kan tot                 worden met deze optie het beste
                  afstemming en             voldoende massa               gegarandeerd.
                  uiteindelijk ieder        worden gekomen.
                  voor zich.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                     13/19




           Optie 1                  Optie 2                          Optie 3
           Intensievere             Transitiefonds                   In beheer brengen van
           samenwerking                                              grondposities bij Port of Zwolle
           tussen gemeenten

Risico’s   •   Door het primaat     •   Er zijn duidelijke           •   Actief grondbeleid brengt hoge
               bij de individuele       spelregels nodig voor de         risico’s mee voor de financiële
               gemeenten te             inzet van de gelden en           positie van Port of Zwolle. Dit
               houden, bestaat          de verantwoording naar           stelt eisen aan de kwaliteit en
               het risico dat er        de individuele raden:            organisatiegraad voor een
               toch een                 wie het fonds beheert            organisatie als Port of Zwolle om
               versnipperde             en wie beslist moet              deze verantwoordelijkheid te
               uitwerking van           goed worden                      dragen.
               het grondbeleid          vastgelegd. Te denken        •   Vanuit Port of Zwolle kan alleen
               komt.                    valt aan ten minste de           gericht gestuurd worden als er
           •   De rol van               volgende punten:                 voldoende gronden in
               politieke invloed        o    Kader voor besluit          portefeuille zijn: de werkelijke
               blijft. Lokale                tot een investering;        invloed en voordelen komen pas
               overwegingen             o    Toetreding van              naar voren als er voldoende
               kunnen de                     nieuwe partijen;            schaalgrootte is.
               overhand                 o    Afspraken over          •   Deze optie vergt een afbakening
               krijgen.                      verdeling en inzet          van de gebieden en definities
                                             van middelen per            van op te kopen gronden.
                                             haven.




Overwegingen: onderhoud- en herstelwerkzaamheden
           Optie 1                                         Optie 2

           Intensievere samenwerking tussen                Het overbrengen van de aansturing naar Port
           gemeenten in de aansturing                      of Zwolle

Kosten     +                                               +

           •   Kans op voordelen door efficiencywinst.     •   Kans op voordelen door efficiencywinst
                                                               en volumekorting bij aanbesteden.
           -                                               •   Prioriteiten worden door Port of Zwolle
                                                               vastgesteld, in het licht van de
           •   Inhaalslagen (bijv. herstel achterstallig
                                                               langetermijn-havenontwikkeling.
               onderhoud kademuren) kosten erg veel
               geld.                                       -

                                                           •   De kosten van onderhoud kunnen
                                                               jaarlijks sterk variëren als gevolg van
                                                               groot onderhoud, zeker als er sprake
                                                               blijkt te zijn van achterstallig onderhoud.
                                                           •   Port of Zwolle heeft financiële ruimte
                                                               nodig voor de inzet van menskracht voor
                                                               de aansturing en dit gaat gepaard met
                                                               kosten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                   14/19




             Optie 1                                      Optie 2

             Intensievere samenwerking tussen             Het overbrengen van de aansturing naar Port
             gemeenten in de aansturing                   of Zwolle

Kwaliteit    +                                            +

             •   Bundelen van kennis zorgt voor meer      •   De optie vergt een nulmeting over de
                 kwaliteit.                                   huidige staat van onderhoud. Het creëert
             •   Onderhoud- en beheerorganisatie bij de       een momentum waarop eventueel
                 gemeenten momenteel goed in orde.            achterstallig onderhoud opeens aan het
             •   Goede afstemming over samenhang              licht kan komen. Dit zou anders langer
                 tussen havenactiviteiten en andere           onder de radar kunnen blijven.
                 activiteiten in de gemeentelijke         •   Bundelen van kennis zorgt voor meer
                 organisaties (bijvoorbeeld                   kwaliteit.
                 havenmeesters onderdeel van een          •   Keuze voor onderhoud (of herstel) is
                 breder team gericht op handhaving;           direct verbonden met een havenstrategie.
                 samenhang met pleziervaart)                  Die afweging kan Port of Zwolle het beste
             •   Deze optie vergt een nulmeting over de       maken (e.g. verdieping Kampen vanwege
                 huidige staat van onderhoud. Van             Kornwerderzandsluis heeft strategische
                 daaruit kunnen kwaliteitsstandaarden         urgentie boven onderhoud stadskade in
                 worden ontwikkeld ten behoeve van de         Meppel).
                 vereiste investeringen.                  •   Behoud van functionaliteit van een asset
                                                              (bijv. kade) kan gekoppeld worden met
             -                                                een bedrijfs/haven strategie. Port of
                                                              Zwolle kan daarin actief meedenken met
             •   Wanneer onderhoud bij de gemeenten
                                                              bedrijven. Dan kan een gemeente ook,
                 belegd blijft kunnen verschillende
                                                              maar die hebben ook andere rollen (bijv.
                 gemeentelijke belangen en prioriteiten
                                                              handhaving) die actieve samenwerking in
                 door elkaar lopen wat ten koste gaat
                                                              de weg staan. Port of Zwolle staat dichter
                 van de kwaliteit.
                                                              bij de bedrijven.
                                                          •   Bij calamiteiten kan snel en eenduidig
                                                              gehandeld worden.

Kwetsbaar-   +                                            +
heid
             •   Structurele aandacht vermindert de       •   Structurele aandacht vermindert de kans
                 kans op verwaarlozing.                       op verwaarlozing door gebrek aan
             •   Gemeenten hebben momenteel al een            prioriteit.
                 beheerorganisatie.
                                                          -
             -
                                                          •   Port of Zwolle moet een
             •   Bij financiële tekorten kunnen andere        beheerorganisatie en benodigde kennis
                 investeringen voorrang krijgen. Dit is       hiervoor volledig opbouwen.
                 afhankelijk van politieke keuzes.        •   Risico op minder goede afstemming over
             •   Kennis vloeit weg uit het ambtelijk          samenhang tussen havenactiviteiten en
                 apparaat.                                    andere activiteiten in gemeentelijke
                                                              organisatie (bijvoorbeeld havenmeesters
                                                              geen onderdeel meer van een breder
                                                              team binnen gemeente gericht op
                                                              handhaving; samenhang met
                                                              pleziervaart)

Risico’s     •   Door het primaat bij de individuele      •   Vergt van Port of Zwolle voldoende
                 gemeenten te laten, bestaat het risico       ‘massa’ te ontwikkelen om deze
                 dat investeringen voor onderhoud             verantwoordelijkheid te kunnen dragen.
                 doorgeschoven door andere lokale
                 prioriteiten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                  15/19




Overwegingen: personeel
            Optie 1                        Optie 2                    Optie 3

            Intensievere                   Detachering van            In dienst nemen van personeel
            samenwerking tussen            personeel bij Port of      door Port of Zwolle.
            personeel in dienst bij        Zwolle.
            gemeenten via wekelijks
            overleg.

Kosten      +                              +                          +

            •   Geen/nauwelijks            •   Op termijn en          •   Op termijn en structureel
                extra kosten. Wel              structureel                mogelijkheid tot besparing
                kost afstemming en             mogelijkheid tot           door efficiencywinst. Om te
                kwaliteitsbeheer ook           besparing door             beginnen waarschijnlijk
                tijd en geld.                  efficiencywinst. Om        extra kosten.
                                               te beginnen            •   Structureel in dienst nemen
                                               waarschijnlijk extra       is goedkoper dan
                                               kosten                     detacheren.

                                                                      -

                                                                      •   Procedures (zoals rondom
                                                                          HR) kosten tijd. Dit vergt
                                                                          extra personeel (vast of
                                                                          inhuur) en gaat gepaard
                                                                          met extra kosten.

Kwaliteit   +                              +                          +

            •   Beperkt positief           •   Door bijvoorbeeld      •   Door bijvoorbeeld
                effect. Elkaar kennen          havenmeesters              havenmeesters onder één
                helpt altijd.                  onder één dak te           dak te brengen kunnen ze
                                               brengen kunnen ze          van elkaar leren en wordt
            -                                  van elkaar leren en        het kennisniveau hoger.
                                               wordt het              •   Eenduidige aansturing.
            •   Betrokken
                                               kennisniveau hoger.    •   Upgrade functie-vereisten
                ambtenaren hebben
                                           •   Eenduidige             •   Service scheepvaart
                ook andere taken en
                                               aansturing.                eenduidiger
                verplichtingen aan
                                           •   Upgrade van            •   Mogelijkheid tot directere
                hun eigen organisatie
                                               functie-vereisten.         aansturing
                en leidinggevende.
                                           •   Service scheepvaart
                Dit leidt af van Port of
                                               eenduidiger.
                Zwolle-taken en kan
                leiden tot conflict of
                interest (en dus
                betrokkenheid).
            •   De juiste expertise
                ontbreekt
                momenteel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                    16/19




                Optie 1                     Optie 2                     Optie 3

                Intensievere                Detachering van             In dienst nemen van personeel
                samenwerking tussen         personeel bij Port of       door Port of Zwolle.
                personeel in dienst bij     Zwolle.
                gemeenten via wekelijks
                overleg.

Kwetsbaarheid   -                           +                           +

                •   De benodigde inzet is   •   Minder kwetsbaar        •   Minder kwetsbaar door
                    niet gegarandeerd als       door mogelijkheid           mogelijkheid tot flexibel
                    medewerker van de           tot flexibel inzetten       inzetten in verschillende
                    gemeente Port of            in verschillende            gemeenten.
                    Zwolle-taken uitvoert       gemeenten.
                    als onderdeel van een                               -
                    breder takenpakket.
                                                                        •   Er dient een
                •   Beperkte
                                                                            personeelskader (HRM) te
                    mogelijkheden om
                                                                            worden gevormd (e.g.
                    personeel in
                                                                            strategie, aanspreekpunt,
                    verschillende
                                                                            OR, vertrouwenspersoon
                    gemeenten in te
                                                                            etc). Daarvoor is Port of
                    zetten (e.g.
                                                                            Zwolle momenteel nog te
                    vervangen bij
                                                                            klein. Dit zal in de nabije
                    verzuim).
                                                                            toekomst dus een neventaak
                                                                            blijven. Inhuur van externen
                                                                            verlaagt deze kwetsbaarheid
                                                                            maar maakt de organisatie
                                                                            als geheel kwetsbaar door
                                                                            mogelijk snel vertrek.

Risico’s        •   Inzet van personeel     •   Detacheren vergt        •   In dienst nemen vergt wat
                    in een andere               wat van de                  van organisatie Port of
                    gemeente vergt              organisatie van Port        Zwolle om als goede
                    afstemming en kan           of Zwolle.                  werkgever te kunnen
                    tot suboptimalisatie                                    fungeren.
                    leiden.                                             •   Dit strekt verder dan de
                                                                            positie van havenmeesters.
                                                                            Als Port of Zwolle niet tot
                                                                            voldoende massa komt om
                                                                            echte werkgever te zijn, kan
                                                                            het slimmer zijn de
                                                                            dienstverlening (PIOFACH-
                                                                            taken) in te kopen bij één
                                                                            van de gemeenten.
                                                                        •   Met betrekking tot onder- en
                                                                            overbezetting is het moeilijk
                                                                            om vraag (hoeveelheid
                                                                            werk) en aanbod
                                                                            (beschikbare FTE’s) te
                                                                            matchen: dit vergt strak
                                                                            management en uitgewerkte
                                                                            uitvoeringsplannen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                               17/19




Bijlage 2 - Het doorlopen proces
Wij zijn gekomen tot de besluiten op drie niveaus, gebaseerd op een eerste concretisering van de
ambities. In het ambitiedocument is de bestuurlijke ambitie vastgesteld dat activiteiten van Port of
Zwolle zich concentreren rond de transitiepaden circulaire en biobased bouw, groene landbouw,
duurzame energie en groene logistiek. In werksessies met het ambtelijk kernteam Port of
Zwolle en de stuurgroep Port of Zwolle concretiseerden we de ambities van Port of Zwolle langs
vier pijlers 1) duurzaam transport, 2) duurzame inrichting en onderhoud, 3) aantrekken van
bepaald ‘type’ bedrijvigheid en 4) randvoorwaardelijk.




Zie bijlage 2 voor een weergave van deze concretisering per pijler.

We vertaalden de eerste concretisering van ambities naar besluiten: welke activiteiten voert Port of
Zwolle feitelijk al uit, of kan Port of Zwolle kostenneutraal of kostenbesparend uitvoeren? Welke
richting willen we met Port of Zwolle op met betrekking tot onderhoud, personeel en grondposities?
En welke richtinggevende besluiten hebben we hiervoor nodig van bestuurders voor een verdere
uitwerking van deze ambities?

In een strategische bijeenkomst met de bestuurders, het ambtelijk kernteam Port of Zwolle en
de stuurgroep Port of Zwolle voerden wij een meningvormend gesprek over deze besluiten. In dit
gesprek zijn belangrijke overwegingen ter sprake gekomen die wij hebben meegenomen in de
nadere uitwerking van de besluiten.

Ook voerden we gesprekken met financiële adviseurs van de gemeente Meppel, Kampen en
Zwolle. In deze gesprekken zijn belangrijke overwegingen meegegeven op het gebied van kosten,
kwaliteit, kwetsbaarheid en risico’s bij de te nemen besluiten. Deze overwegingen zijn gebaseerd
op een eerste inschatting en vormen aandachtspunten voor de te nemen besluiten en de
uitwerking in de vervolgfasen. Er liggen nadrukkelijk geen berekeningen ten grondslag aan de
besluiten en overwegingen. Deze doorberekening volgt, afhankelijk van de gekozen richting, in het
hoofd- en detailontwerp.

Per besluit formuleren wij vanuit Berenschot een advies over welke richting ons het meest
verstandig lijkt. Dit advies is gestoeld op onze gesprekken met het ambtelijk kernteam en de
financials. Ook dit advies is nadrukkelijk niet gestoeld op berekeningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                               18/19




Bijlage 3 – Concretisering van ambities

Per ambitie maakten we een concretisering naar wat Port of Zwolle gaat doen en nodig heeft op de
korte, middellange en lange termijn. Deze concretisering is weergegeven in vier onderstaande
afbeeldingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>19/19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>