<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>       Burgemeester en Wethouders
              Retouradres: Postbus 9100, 2300 PC Leiden                                       Gemeente Leiden
                                                                               Bezoekadres Stadhuis
                                                                                              Stadhuisplein 1
              Aan de leden van de gemeenteraad
                                                                                  Postadres Postbus 9100
                                                                                              2300 PC Leiden
                                                                                    Telefoon 14071
                                                                                      E-Mail
                                                                                    Website www.leiden.nl/gemeente
      Datum   17 december 2024                                                 Contactpersoon Inge van Huffelen
Ons kenmerk   Z/24/3769720                                                    Doorkiesnummer  06-52043488
 Onderwerp Concept Raadsinformatiebrief NKO
              knooppunt Leiden
       Beste leden van de raad,
       Op 14 november 2022 hebben wij u geïnformeerd over de startbeslissing MIRT-Verkenning
       Knooppunt Leiden Centraal (Z/22/3449392) en op 13 juni 2023 over de bijbehorende
       participatieaanpak (Z/23/3524662). De startbeslissing was een belangrijk besluit voor de ontwikkeling
       van de stad Leiden en de regio als geheel. Leiden Centraal is immers het knooppunt waar de Leidse
       agglomeratie letterlijk en figuurlijk samenkomt en verbonden is met de rest van Nederland. In deze
       brief informeren wij u over de huidige stand van zaken en besluitvorming in de gezamenlijke Rijk-regio
       verkenning naar de ontwikkeling van knooppunt Leiden Centraal en het toekomstbestendig en
       duurzaam maken van het stationsgebied. Achtereenvolgens beschrijven wij 1. de opgave, 2. de
       aanpak om te komen tot kansrijke oplossingsrichtingen, 3. de drie kansrijke oplossingsrichtingen
       en 4. het vervolgproces van de MIRT-Verkenning.
       1. Knooppunt Leiden Centraal
       Knooppunt Leiden Centraal staat voor een integrale, meervoudige, ruimte-intensieve en langjarige
       opgave. De hoofdopgave is een samenstelling van vier belangrijke opgaven die spelen rondom
       Knooppunt Leiden Centraal:
            1. Het versterken van de (inter)nationale economie en concurrentiepositie (door aanwezigheid
                 van het life science & health cluster op het LBSP).
            2. De bouw van vele woningen ten behoeve van de grote (regionale) woningbouwopgave.
            3. Het organiseren van hoogwaardige en toekomst mobiliteitsvoorzieningen.
            4. Het stimuleren van een duurzame ontwikkeling van het knooppunt.
       Leiden Centraal is het 6e station van Nederland. Het verbindt een sterk groeiende regio van 500.000
       inwoners en 240.000 werkenden met de rest van Nederland. Het aantal reizigers groeit met 40% naar
       135.000 reizigers per dag in 2040. Met de voorliggende opgave transformeert Knooppunt Leiden
       Centraal naar een hoogwaardig knooppunt voor openbaar vervoer die reizigers veel reis-, overstap-
       en verblijfskwaliteit moet gaan bieden. De opgave draagt ook bij aan het ontwikkelen van een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>levendige stadsbuurt met een aangenaam verblijfsklimaat, gemengde voorzieningen, hoogwaardige
openbare ruimte en nieuwe woon-                             Tot slot vormt het knooppunt een
verbindende schakel tussen het LBSP en de historische binnenstad.
Fundamentele ingrepen zijn nodig om Knooppunt Leiden Centraal en het hele Stationsgebied
toekomstbestendig te maken, de verwachte groei aan te kunnen en van het Stationsgebied een plek
te maken waar wonen, werken, reizen en verblijven prettig is in een duurzame, groene,
verkeersveilige en goed functionerende omgeving. Dit vraagt om een integrale aanpak waarbij
verbinden, vergroenen en ontmoeten centraal staan: een openbare ruimte die een aangenaam
verblijfsklimaat biedt en waar de menselijke maat en een duurzame groene inrichting bijdragen aan de
kwaliteit van het gebied en daarmee ook het economisch vestigingsklimaat.
Om deze doelen te bereiken werken het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), gemeente
Leiden, provincie Zuid-Holland, ProRail, NS Stations en het Leids Universitair Medisch Centrum
(LUMC) samen aan een MIRT-Verkenning van de mogelijkheden hiervoor. Beoogd resultaat is een
zogenaamd Voorkeursalternatief en financiële en samenwerkingsafspraken in 2025.
Knooppunt Leiden Centraal is onderdeel van de MIRT-verkenning Oude Lijn (Meerjarenprogramma
Infrastructuur Ruimte en Transport). De Oude Lijn is de spoorlijn tussen Dordrecht en Leiden Centraal
en verbindt de steden in de zuidelijke Randstand met elkaar. Binnen de MIRT-verkenning Oude Lijn
worden mogelijkheden onderzocht om de vier bestaande knooppunten, waaronder Knooppunt Leiden
Centraal, te verbeteren, vier nieuwe stations te bouwen en op het traject meer treinen te laten rijden.
Dat is nodig om de bouw van 170.000 woningen en de economische groei met 85.000
arbeidsplaatsen in de regio mogelijk te maken. Knooppunt Leiden Centraal is daarmee onderdeel van
een veel groter Rijk-regio samenwerkingsprogramma.
Tegelijkertijd is Knooppunt Leiden Centraal een belangrijk OV-knooppunt voor de hele regio. Het
knooppunt verbindt omliggende plaatsen als Katwijk, Oegstgeest, Leiderdorp en Alphen met de rest
van Nederland. Het is de schakel tussen de metropoolregio Amsterdam en Rotterdam Den Haag
en bovendien het start- respectievelijk eindpunt van de oost-westverbinding Leiden - Utrecht (en
verder). Ook de internationale bereikbaarheid van het knooppunt Leiden via Schiphol is van belang
voor de regio en in het bijzonder voor de concurrentiepositie van het Leiden BioScience Park. Lokaal
is het knooppunt onderdeel van de gebiedsontwikkeling Stationsgebied.
2. Aanpak MIRT- Verkenning om te komen tot kansrijke oplossingsrichtingen
Sinds de Startbeslissing eind 2022 hebben we de volgende fasen in de MIRT-verkenning doorlopen:
    -    Voorbereidingsfase.
         Er is een aanbesteding gedaan van adviesdiensten. Dit heeft geleid tot de selectie van een
         consortium van bureaus dat met het team van de samenwerkingspartners de MIRT-verkenning
         uitvoert. Het consortium Team Op Leiden is gecontracteerd dat bestaat uit ingenieursbureau
         RoyalHaskoningDHV, Stedenbouwkundig bureau West8, Architectenbureau gespecialiseerd in
         stations BenthemCrouwel en managementbureau AT Osborne. In deze fase is ook het
         participatieproces verder uitgewerkt en voorbereid evenals de aanpak van de onderzoeken.
    -    Analysefase.
         In deze fase zijn onderdelen van de totaalopgave per bouwsteen en in onderlinge samenhang
         geanalyseerd. De mogelijke oplossingen voor onder andere het treinstation, het busstation, de
         stallingsopgave voor fietsen, de stedelijke verbindingen, het ruimtelijke programma etc. zijn
         beoordeeld op kansrijkheid. In lijn met de MIRT spelregels, vallen in deze fase vooral de niet-
         kansrijke bouwstenen af zodat enkel kansrijke oplossingsrichtingen over blijven. Zie bijlage
         Nota Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO). In de NKO is de verantwoording van dit onderzoek
         naar een selectie van bouwstenen en het op basis daarvan formuleren van mogelijke, integrale
         oplossingsrichtingen. Die integrale oplossingsrichtingen zijn vervolgens beoordeeld op grond
         van het beoordelingskader dat voor de MIRT-Verkenning is opgesteld. Die beoordeling is
         eveneens opgenomen in de Nota Kansrijke Oplossingen (NKO). In een technisch overleg zijn
         de leden van de Raadcommissies Stedelijke Ontwikkeling en Leefbaarheid & Bereikbaarheid in
         september jl. geïnformeerd over de belangrijkste bevindingen over de mogelijke
         oplossingsrichtingen en de advisering over de trechtering naar de drie kansrijke
         oplossingsrichtingen
    -    Besluitvorming over kansrijke oplossingsrichtingen en participatie.
         In de NKO zijn zes integrale oplossingsrichtingen geformuleerd en beoordeeld. Bij de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>        ontwikkeling en ook bij de beoordeling ervan is een uitgebreid participatieproces gevolgd, zie
        bijlage F van de NKO. In de participatieaanpak is onderscheid gemaakt in drie niveaus;
        adviseren, raadplegen en informeren. De Adviesgroep (bestaande uit maatschappelijke
        organisaties) en het Gebruikerspanel (50 gelote gebruikers en bewoners van het
        stationsgebied) hebben op het niveau van adviseren meegedacht over de opgave, het
        beoordelingskader en de oplossingsrichtingen. Aanvullend zijn de instrumenten brede online
        raadpleging, de fysieke meedenksessies, de wandelingen en het Doe Mee platform ingezet om
        de brede omgeving te raadplegen en informeren.
3. Drie kansrijke oplossingsrichtingen
In de analysefase van de MIRT-verkenning Knooppunt Leiden Centraal zijn zeven bouwstenen
afzonderlijk en in onderlinge samenhang geanalyseerd. Van die zeven zijn er drie primair
onderscheidend, mede omdat ze de ruimte bepalen voor de andere bouwstenen (Figuur 1).
Figuur 1 Bouwstenen Knooppunt Leiden Centraal
Volgens een uitgebreid afwegings- en keuzeproces zijn op basis van deze bouwstenen zes integrale
oplossingsrichtingen geformuleerd en beoordeeld, dit is uitgebreid beschreven in de bijlage Nota
Kansrijke Oplossingen. De beoordeling van de zes integrale oplossingsrichtingen en de advisering uit
de participatie zijn voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg Knooppunt Leiden Centraal en aan het
Bestuurlijk Overleg Oude Lijn.
In meerdere bestuurlijke stappen zijn in het Bestuurlijk Overleg Oude Lijn op 12 december 2024 drie
kansrijke oplossingsrichtingen vastgesteld. Daarmee vallen de niet- kansrijke bouwstenen en
oplossingsrichtingen af. Dit betekent dat Rijk en regio gezamenlijk hebben afgesproken om in de nu
volgende fase van de MIRT-verkenning de drie kansrijke oplossingsrichtingen verder uit te werken en
toe te werken naar een Voorkeursalternatief.
De drie kansrijke oplossingsrichtingen welke in de volgende fasen verder worden uitgewerkt zijn:
        OV-knoop Schuttersveld
        Typerend voor deze oplossingsrichting is de concentratie van busstation aan de Centrumroute
        voor het OV. Dit sluit aan bij het mogelijk maken van een goede HOV-verbinding over de
        Rijnsburgerweg richting Rijnburg en verder. Dit kan alleen als deze route ook leefbaarder en
        autoluwer kan worden gemaakt.
        OV-knoop Verhoogd binnenstadszijde
        Typerend voor deze oplossingsrichting is het op gelijk niveau brengen van trein en bus.
        Hiermee wordt een compacte OV-knoop aan de binnenstadzijde gerealiseerd met korte
        verbindingen voor de busexploitatie en reizigers. De aantrekkelijkheid van deze compacte OV-
        knoop levert tegelijk een uitdaging op voor het creëren van een goed stedelijk leefgebied en
        beperkt de mogelijkheden voor het realiseren van het woon- en vooral kantorenprogramma
        aan de zijde van de binnenstad.
        OV-knoop LBSP-zijde (op maaiveld)
        binnenstad naar het Innovation District LBSP. Dit is een looproute in een zo groen mogelijke
        omgeving. Dit in combinatie met het doortrekken van de OV-knoop in de vorm van een
        busstation aan deze route. Hier is de inpassing in LUMC/LBSP-gebied een complexe opgave.
De keuze voor de drie kansrijke oplossingsrichtingen is in lijn met de adviezen vanuit de participatie,
het kwaliteitsteam en het voorstel van het projectteam, zie onderstaande tabel. Veel genoemde
     -    Verkeersveiligheid, kruisende verkeerstromen (voetgangers, fietsen en bussen)
     -    Creëren van een groene, aantrekkelijke (verblijfs)omgeving
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>      -    Logische loop- en fietsroutes en korte overstap bus-trein
                  Extern orgaan: participatiegroepering        Intern orgaan: binnen Oude Lijn
                  Adviesgroep             Gebruikerspanel      Q-team           Voorstel projectteam
Benuttings-       Niet kansrijk           Niet kansrijk        Niet kansrijk    Niet kansrijk
alternatief       Referentie              Referentie           Referentie       Referentie
                  Niet uitwerken          Niet uitwerken       Niet uitwerken Niet uitwerken
Ov-knoop          Niet Kansrijk           Niet Kansrijk        Niet kansrijk    Niet kansrijk
Huidige                                                                         Eventueel
Locatie                                                                         terugvaloptie
OV-knoop          Kansrijk                Kansrijk             Kansrijk         Kansrijk
Verhoogd          Bij voorkeur met een
binnenstadzij     andere bouwsteen
de                treinstation, nl met
                  verbrede stationshal
                  en open
                  interwijkverbinding
OV-knoop          Kansrijk                Kansrijk             Kansrijk         Kansrijk
Schuttersvel      (Als terugvaloptie)
d
OV-knoop          Niet Kansrijk           Kansrijk             Kansrijk         Kansrijk
LBSP-
maaiveld
OV-knoop          Kansrijk                Kansrijk             Niet kansrijk    Kansrijk*
LBSP Hartlijn     (Als terugvaloptie)                                           Als subvariant,
                                                                                waarbij wordt
                                                                                onderzocht of deze
                                                                                meerwaarde kan
                                                                                hebben tov
                                                                                maaiveldvariant
Bij bovenstaande beoordeling waren nog geen kostenramingen beschikbaar. Stakeholders hebben
geadviseerd op basis van inhoudelijke voorkeuren. Er zijn ook voorkeuren uitgesproken, al is dat in
deze fase nog niet aan de orde.
De volgende oplossingsrichtingen vallen af vanwege onvoldoende doelbereik:
         Benuttingsalternatief
         OV-knoop op de huidige locatie
         OV Knoop aan LBSP-zijde onder de hartlijn (verdiept)
          De conflicten tussen bus, voetganger en fietser blijven ondanks verbeteringen te veel bestaan;
          Er ontstaat geen goede verbinding tussen LBSP en binnenstad;
          Er ontstaat te weinig ruimte voor een goede stedelijke ontwikkeling en verblijfsklimaat.
Het belangrijkste bezwaar tegen het busstation onder de hartlijn LBSP is dat het in het gebied beperkt
toegevoegde waarde heeft en weer nieuwe vraagstukken onder andere op de Bargelaan met
hellingen etc. creëert. In samenhang met de hoge (meer)kosten, valt ook deze oplossingsrichting af.
Ook vanuit de participatie bleken deze drie varianten op de minste draagvlak te kunnen rekenen.
Bijstelling kansrijke oplossingsrichtingen
Om de kosten van de integrale oplossingsrichtingen te beheersen, zijn op bestuurlijk verzoek de
bouwstenen verder onderzocht en zijn versoberde oplossingsrichtingen samengesteld dan
opgenomen in de NKO met zoveel mogelijk behoud van doelbereik en de essentie van de
oplossingsrichting.
Het proces van opstellen en beoordelen van de oplossingsrichtingen hebben we vastgelegd in de
NKO. Het komen tot de bijgestelde oplossingsrichtingen plus de beschrijving daarvan hebben we
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>vastgelegd in hoofdstuk 0 van de NKO. Op basis van de vastgestelde NKO (dus inclusief hoofdstuk 0
met de bijgestelde oplossingsrichtingen) gaan we de volgende fase van de MIRT-verkenning in.
De bijstelling betekent feitelijk dat we de ambities (zoals beschreven in NKO hoofdstuk 1 tot en met 6)
hebben moeten bijstellen. Fietsenstallingen onder het spoor die vanuit beide stadzijden direct
bereikbaar zijn blijken te kostbaar om te realiseren. Het vervangen van de Plesmanlaantunnel en/of
het realiseren van een fietstunnel ernaast zal een wens blijven voor de lange termijn die niet in het
kader van dit MIRT-project gerealiseerd kan worden. Zo zijn er meer zaken die om financiële redenen
mogelijk niet te realiseren zijn. De drie kansrijke oplossingsrichtingen die nu zijn vastgesteld in het
Bestuurlijk Overleg Oude Lijn bieden echter een kwalitatief goed eindbeeld waar we in fasen naar toe
gaan werken.
De drie (bijgestelde)                                                                                -
is daarvoor niet toereikend. Zowel om technisch inhoudelijke redenen, als vanwege het beperkte
budget zal in fasen naar de realisatie van de eindbeelden worden toegewerkt. Samen met onze
partners onderzoekt gemeente Leiden in de aankomende fase mogelijkheden voor zowel versobering,
als aanvullende middelen door alle partijen. Nu is nog niet het moment om afspraken tussen Rijk en
regio te maken over de bekostiging. Duidelijk is dat het voor alle partijen een grote opgave is om in
fasen tot bekostiging te komen.
Het feit dat Rijk en regio in het Bestuurlijk Overleg Oude Lijn heeft vastgesteld om met deze
eindbeelden gezamenlijk aan de slag te willen geeft het college vertrouwen dat we met onze partners
hier stapsgewijs in verder komen.
4. Vervolgproces van de MIRT-Verkenning
Met de vaststelling van de drie (bijgestelde) kansrijke oplossingsrichtingen zijn keuzes gemaakt over
waarmee we niet en waarmee we wel verder gaan in de uitwerking van de oplossingsrichtingen. De
niet-kansrijke bouwstenen zijn afgevallen. Het is nu nog niet het moment om voorkeuren uit te spreken
over de resterende oplossingsrichtingen. Volgens de huidige planning stelt het Bestuurlijk Overleg
Oude Lijn een Voorkeursalternatief vast in 2025 en wordt dit vastgelegd in het Bestuurlijk Overleg
MIRT in november 2025 (besluitvorming Rijk-regio). Daarvoor werken we tevens toe naar (financiële)
besluiten op hoofdlijnen in het Bestuurlijk Overleg MIRT. Als alles spoedig verloopt kan naar
verwachting op basis daarvan de afronding van de verkenning plaatsvinden in de vorm van een goed
onderbouwde voorkeursbeslissing voorjaar 2026.
De stappen die we zetten in de komende Beoordelingsfase zijn in hoofdlijnen:
        Januari-Juni 2025: uitwerking kansrijke oplossingsrichtingen in 3D-schetsontwerpen en eerste
        inzicht in bijgestelde kostenramingen. Zo mogelijk in deze periode ook samenstelling
        voorkeursalternatief (VKA);
        Juni-september 2025: beoordeling op belangrijkste criteria en effecten relevant voor
        besluitvorming en nadere kostenramingen;
        September-november 2025: afronding effectbeoordeling;
        November 2025: vaststellen Voorkeursalternatief op hoofdlijnen en bekostiging door het BO
        Oude Lijn en vastleggen in het BO MIRT (besluitvorming rijk-regio);
        november 2025-voorjaar 2026: nadere uitwerking Voorkeursalternatief, samenwerkings- en
        financieringsafspraken.
        Voorjaar 2026: het eindresultaat is een goed onderbouwde Voorkeursbeslissing
Het aankomend jaar worden diverse verdiepende onderzoeken uitgevoerd en worden
oplossingsrichtingen verder uitgewerkt. Dit gebeurt volgens de MIRT-spelregels van de Rijksoverheid.
Op basis van verdere uitwerking van de kansrijke oplossingsrichtingen komen we tot een
samenstelling van elementen uit die verschillende oplossingsrichtingen tot een nieuwe integrale
oplossingsrichting in het Voorkeursalternatief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afgelopen jaar hebben we een uitgebreid participatietraject doorlopen (zie bijlage F). Dit continueren
we aankomend jaar waarbij we de opgedane ervaring gebruiken om de invulling ervan nog verder te
optimaliseren.
We zullen uw raad in de komende fasen op geëigende momenten informeren en betrekken bij
belangrijke keuzes zoals het voorkeursalternatief en het gemeentelijk aandeel in de bekostiging.
Met vriendelijke groet,
Het college van Burgemeester en wethouders,
de Secretaris                   de Burgemeester
Bijlagen bij Raadsinformatiebrief:
      -  A Nota Kansrijke Oplossingsrichtingen Knooppunt Leiden Centraal
      -  F Bijlage participatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>