<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Model Participatieverordening
2024 (nieuw model, december
2024)
 Leeswijzer modelbepalingen
 - […] of [iets] = door gemeente in te vullen, zie bijvoorbeeld de definitie van college
 in artikel 1 van zowel variant 1 als variant 2;
 - [iets] = facultatief, zie bijvoorbeeld artikel 2, tweede lid in variant 1 en artikel 3,
 tweede lid in variant 2;
 - [(iets)] = een duiding ter illustratie of uitleg voor gemeente, zie bijvoorbeeld artikel
 2, derde lid in variant 1 en artikel 3, derde lid in variant 2;
 - [iets OF iets] = door gemeente te kiezen, zie bijvoorbeeld artikel 13, tweede lid in
 variant 1 en artikel 17, tweede lid in variant 2;
 - combinaties zijn ook mogelijk, zie bijvoorbeeld artikel 6, derde lid in variant 1 en
 artikel 11, derde lid in variant 2, voor een bepaling met een facultatief deel en een
 deel met een uitleg van wat ingevuld kan worden.
 Nadere uitleg is opgenomen in de implementatiehandleiding.
De gemeenteraad van de gemeente [naam gemeente];
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van [datum
en nummer];
gelet op de artikelen 149 en 150 van de Gemeentewet, de artikelen 3.1, 2.4 en 3.4
van de Omgevingswet en de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit;
gezien het advies van de [naam commissie];
besluit vast te stellen de volgende verordening:
Participatieverordening [naam gemeente, jaartal]
                                              1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Variant 1 - Inwonersparticipatie en uitdaagrecht
Hoofdstuk 1 - Inleidende bepalingen
Artikel 1. Definities
Deze verordening verstaat onder:
- beleid: gedragslijn, project, programma of plan van de gemeente om een bepaald
doel te realiseren;
- bestuursorgaan: het bestuursorgaan dat bevoegd is, afhankelijk van de inhoud van
het beleid of de taak is dat de gemeenteraad, het college of de burgemeester;
- college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente [naam
gemeente];
- inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan inwoners en belanghebbenden
biedt om hun mening te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de
Gemeentewet;
- inwoners: ingezetenen als bedoeld in artikel 2 van de Gemeentewet;
- inwonersparticipatie: op initiatief van de gemeente betrekken van inwoners
[ondernemers] [en maatschappelijke partijen] bij de voorbereiding, uitvoering of
evaluatie van beleid;
- maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités [, sociale
ondernemingen OF ondernemingen zonder winstoogmerk OF ondernemingen die
geen winst uitkeren] en andere organisaties [die een collectief vormen en] die tot
doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de
gemeente;
[- ondernemers: bedrijven en instellingen die statutair binnen de gemeente zijn
gevestigd of in hoofdzaak binnen de gemeente hun activiteiten verrichten;]
- uitdaagrecht: het recht van inwoners en maatschappelijke partijen om de feitelijke
uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen als bedoeld in artikel 150,
derde lid, van de Gemeentewet.
Artikel 2. Reikwijdte
1. Elk bestuursorgaan besluit ten aanzien van zijn eigen beleid of
inwonersparticipatie plaatsvindt en ten aanzien van zijn eigen taken of om
toepassing van het uitdaagrecht kan worden verzocht.
                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>[2. Het bestuursorgaan past bij participatie bij het vaststellen of wijzigen van de
omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet, het omgevingsplan
als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet of een programma als bedoeld in
artikel 3.4 van de Omgevingswet, zoveel mogelijk deze verordening toe. Daarbij
neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7,
10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit in acht. ]
[3.] Er vindt geen inwonersparticipatie of toepassing van het uitdaagrecht plaats als:
[(a. het om een lopend uitvoerings- of evaluatietraject of een ondergeschikte
herziening van die trajecten of het beleid gaat;
b. inwonersparticipatie of toepassing van het uitdaagrecht bij of krachtens wettelijk
voorschrift uitgesloten is;
c. de uitkomst van de inwonersparticipatie of de toepassing van het uitdaagrecht
vanwege de spoedeisendheid niet kan worden afgewacht;
d. de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor kwetsbare
groepen in de samenleving zwaarder moet wegen;
e. sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het bestuursorgaan geen
of nauwelijks beleidsvrijheid heeft;
f. het om interne [organisatorische] aangelegenheden van de gemeente gaat;
g. het om de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en
belastingen bedoeld in hoofdstuk XV van de Gemeentewet gaat; of
h.…)].
Hoofdstuk 2 - Inwonersparticipatie
Artikel 3. Plan voor inwonersparticipatie
[1.] Het bestuursorgaan stelt voorafgaand aan de voorbereiding, uitvoering of
evaluatie van beleid [, aan de hand van het door de gemeenteraad vastgestelde
participatiebeleid (naam beleidsplan noemen),] een plan met het proces en de
planning van de inwonersparticipatie op en maakt dit [binnen (bijvoorbeeld twee
weken)] openbaar.
[2. Het plan bevat in elk geval:
a. een omschrijving van het beleid dat voorbereid, uitgevoerd of geëvalueerd wordt;
b. informatie over het doel, het proces en de planning van de inwonersparticipatie;
en
c. informatie over de ambtelijke en bestuurlijke besluitvorming over het beleid.]
                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>[3. Als het college de besluitvorming over beleid voor de gemeenteraad voorbereidt,
stelt het college het plan op en informeert de gemeenteraad over de inhoud.]
Artikel 4. Inspraak
Als een bestuursorgaan in het kader van de inwonersparticipatie voor inspraak kiest
of als inspraak wettelijk verplicht is, is afdeling 3.4 van de Algemene wet
bestuursrecht van toepassing, tenzij het bestuursorgaan een ander proces vaststelt.
Artikel 5. Eindverslag inwonersparticipatie
[1.] Nadat inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden stelt het bestuursorgaan een
eindverslag van de inwonersparticipatie op en maakt dit [binnen (bijvoorbeeld twee
weken)] openbaar.
[2. Het eindverslag bevat in elk geval:
a. een beschrijving van het proces dat is gevolgd;
b. de uitkomsten van het proces en de argumenten die naar voren zijn gebracht;
c. een onderbouwde reactie op die uitkomsten en argumenten waarbij is
aangegeven hoe het beleid naar aanleiding daarvan is aangepast; en
d. een evaluatie van het proces dat is gevolgd.]
[3. Als het college op grond van artikel 3, derde lid het plan voor de
inwonersparticipatie heeft opgesteld, stelt het college ook het eindverslag op en
informeert de gemeenteraad over de inhoud.]
Hoofdstuk 3 - Uitdaagrecht
Artikel 6. Verzoek toepassing uitdaagrecht
1. Inwoners en maatschappelijke partijen kunnen bij het college een verzoek om
toepassing van het uitdaagrecht indienen.
2. Het verzoek bevat een omschrijving van de taak die de indiener voor ogen heeft,
de reden dat de indiener het verzoek indient en het resultaat dat de indiener
beoogt.
[(3. De indiener van het verzoek geeft daarnaast in elk geval aan:
a. wat de betrokkenheid, kennis en ervaring van de indiener met de taak is;
b. welke kosten of middelen er volgens de indiener aan de uitvoering van de taak
verbonden zijn;
c. hoe de indiener de kwaliteit en de uitvoering van de taak wil waarborgen; en
d. …).]
                                              4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>[4. De indiener maakt voor het verzoek gebruik van het door het college
vastgestelde formulier.]
[5.] Het college kan naar aanleiding van het verzoek aanvullende informatie
opvragen.
[Artikel 7. Ondersteuning indiener verzoek toepassing uitdaagrecht
1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die een verzoek om toepassing
van het uitdaagrecht wil indienen of een verzoek om toepassing van het
uitdaagrecht heeft ingediend.
2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze
ondersteuning kan worden gevraagd.
Artikel [8.] Beoordeling verzoek toepassing uitdaagrecht
1. Het college zendt een ingediend verzoek door aan het bestuursorgaan dat
bevoegd is om op het verzoek te reageren en informeert de indiener hierover.
[2. Als de gemeenteraad op het verzoek om toepassing van het uitdaagrecht moet
reageren, bereidt het college de reactie op het verzoek voor.]
[3.] Onverminderd artikel 2, derde lid, wijst het bestuursorgaan een verzoek af als:
[(a. het verzoek ziet op een taak waarvan de aard zich tegen toepassing van het
uitdaagrecht verzet;
b. het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid;
c. het verzoek niet voldoet aan de in artikel 6, derde lid gestelde eisen; of
d. …)].
[4. Het bestuursorgaan kan een verzoek afwijzen als:
a. het bestuursorgaan van oordeel is dat de taak met de toepassing van het
uitdaagrecht niet beter wordt uitgevoerd of de kosten hoger zijn;
b. als de opdrachtwaarde boven de Europese drempelwaarde als bedoeld in
paragraaf 2.1.1.1 van de Aanbestedingswet 2012 uitkomt; of
c. …]
[5.] Het bestuursorgaan reageert binnen [(bijvoorbeeld vier)] weken op het verzoek.
Het bestuursorgaan kan deze termijn met [(bijvoorbeeld vier)] weken verdagen.
[6.] Het bestuursorgaan onderbouwt de reactie op het verzoek en maakt de reactie
en de onderbouwing [binnen (bijvoorbeeld twee weken)] openbaar.
Artikel [9.] Uitvoering taak
                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Als het bestuursorgaan het verzoek om toepassing van het uitdaagrecht toewijst,
maakt het met de indiener afspraken over:
[(a. het proces, het resultaat en de looptijd van de uitvoering van de taak;
b. het budget en de financieringswijze van de uitvoering van de taak;
c. het contact met [en de ondersteuning door] het bestuursorgaan gedurende de
uitvoering van de taak;
d. de stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds
beëindigen van de uitvoering van de taak; en
e. de evaluatie van de uitvoering van de taak.)]
Hoofdstuk 4 - Slotbepalingen
[Artikel [10.] Participatieparagraaf
[1.] Het college neemt elk jaar een paragraaf in de begroting op waarin de
speerpunten voor participatie in het komend jaar benoemd worden [en legt deze
paragraaf ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor].]
[2. Het college neemt elk jaar een paragraaf in het jaarverslag op waarin het college
verslag doet van de uitvoering van deze verordening [en legt deze ter
besluitvorming aan de gemeenteraad voor].]
[Artikel [11.] Nadere regels college
Het college kan over inwonersparticipatie OF het uitdaagrecht nadere regels
vaststellen.]
[Artikel [12.] Hardheidsclausule
Het bestuursorgaan kan in bijzondere gevallen afwijken van de bepalingen in deze
verordening. Het bestuursorgaan onderbouwt waarom het afwijkt. ]
Artikel [13.] Intrekking oude verordening en overgangsrecht
1. De [citeertitel oude verordening] wordt ingetrokken.
2. De [citeertitel oude verordening] blijft van toepassing op beleid waarvoor ten tijde
van de inwerkingtreding van deze verordening reeds een [participatieprocedure OF
inspraakprocedure] op grond van die verordening was gestart.
Artikel [14.] Inwerkingtreding en citeertitel
1. Deze verordening treedt in werking op [datum].
                                             6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Deze verordening wordt aangehaald als: Participatieverordening [naam gemeente,
jaartal].
Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van [datum].
De voorzitter,
De griffier,
                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Variant 2 – Inwonersparticipatie en overheidsparticipatie
Hoofdstuk 1 - Inleidende bepalingen
Artikel 1. Definities
Deze verordening verstaat onder:
- beleid: gedragslijn, project, programma of plan van de gemeente om een bepaald
doel te realiseren;
- bestuursorgaan: het bestuursorgaan dat bevoegd is, afhankelijk van de inhoud van
het beleid of de taak is dat de gemeenteraad, het college of de burgemeester;
- college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente [naam
gemeente];
- inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan inwoners en belanghebbenden
biedt om hun mening over beleid te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van
de Gemeentewet;
- inwoners: ingezetenen als bedoeld in artikel 2 van de Gemeentewet;
- inwonersparticipatie: op initiatief van de gemeente betrekken van inwoners
[ondernemers] [en maatschappelijke partijen] bij de voorbereiding, uitvoering of
evaluatie van beleid;
- maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités [, sociale
ondernemingen OF ondernemingen zonder winstoogmerk OF ondernemingen die
geen winst uitkeren] en andere organisaties [die een collectief vormen en] die tot
doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de
gemeente;
[- ondernemers: bedrijven en instellingen die statutair binnen de gemeente zijn
gevestigd of in hoofdzaak binnen de gemeente hun activiteiten verrichten;]
- overheidsparticipatie: op initiatief van inwoners en maatschappelijke partijen
betrekken van de gemeente bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid,
daaronder ook het uitdaagrecht begrepen;
- participatie: de samenwerking tussen een bestuursorgaan en inwoners of
maatschappelijke partijen, in welke vorm dan ook, daaronder ook
inwonersparticipatie en overheidsparticipatie begrepen;
- uitdaagrecht: het recht van inwoners en maatschappelijke partijen om de feitelijke
uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen als bedoeld in artikel 150,
derde lid, van de Gemeentewet.
                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 - Kaders en uitgangspunten
[Artikel 2. Doelstelling
Het doel van deze verordening is:
(a. duidelijkheid te geven over het proces van participatie en de voorwaarden
waaronder toepassing van het uitdaagrecht mogelijk is;
b. de samenwerking tussen een bestuursorgaan enerzijds en inwoners en
maatschappelijke partijen anderzijds te versterken;
c. de kwaliteit van lokale democratische processen te vergroten;
d. de samenleving binnen de gemeente te versterken; en
e.…)].
Artikel [3.] Reikwijdte
1. Elk bestuursorgaan besluit ten aanzien van zijn eigen beleid, taken en
bevoegdheden of participatie wordt toegepast.
[2. Het bestuursorgaan past bij participatie bij het vaststellen of wijzigen van de
omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet, het omgevingsplan
als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet of een programma als bedoeld in
artikel 3.4 van de Omgevingswet, zoveel mogelijk deze verordening toe. Daarbij
neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7,
10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit in acht. ]
[3.] Er vindt geen participatie plaats als:
[(a. het om een lopend uitvoerings- of evaluatietraject of een ondergeschikte
herziening van die trajecten of het beleid gaat;
b. participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift uitgesloten is;
c. de uitkomst van participatie vanwege de spoedeisendheid niet kan worden
afgewacht;
d. de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor kwetsbare
groepen in de samenleving zwaarder moet wegen;
e. sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het bestuursorgaan geen
of nauwelijks beleidsvrijheid heeft;
f. het om interne [organisatorische] aangelegenheden van de gemeente gaat;
g. het om de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en
belastingen bedoeld in hoofdstuk XV van de Gemeentewet gaat; of
h.      …)].
                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>[Artikel [4.] Zorgplicht bestuursorgaan
Het bestuursorgaan zorgt ervoor dat:
[(a. inwoners en maatschappelijke partijen tijdig worden betrokken en als alle opties
nog open staan;
b. inzichtelijk is hoe het proces van participatie eruitziet en welke vormen van
participatie tijdens het proces mogelijk zijn;
c. de voor het proces van participatie benodigde stukken openbaar zijn;
d. tijdens het proces van participatie inzichtelijk is wat de stand van zaken is;
e. het proces van participatie zorgvuldig verloopt;
f. duidelijk is waar inwoners en maatschappelijke partijen terecht kunnen met
vragen of klachten over het proces van participatie;
g. na afloop kenbaar is hoe het proces van participatie is verlopen, wat de
uitkomsten waren en hoe deze uitkomsten een plaats hebben gekregen in de
besluitvorming; en
h. …)].
[Artikel [5.] Participatieparagraaf en participatiejaarverslag
[1.] Het college neemt elk jaar een paragraaf in de begroting op waarin de
speerpunten voor participatie in het komend jaar benoemd worden [en legt deze
paragraaf ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor].]
[2. Het college neemt elk jaar een paragraaf in het jaarverslag op waarin het college
verslag doet van de uitvoering van deze verordening [en legt deze paragraaf ter
besluitvorming aan de gemeenteraad voor].
[3. In de paragraaf in het jaarverslag gaat het college in op:
(a. de wijze waarop participatieprocessen zijn georganiseerd;
b. de rolinvulling door de gemeenteraad en het college;
c. de gebruikte instrumenten, resultaten en kosten van de participatieprocessen;
d. de belangrijkste ervaringen en de aanbevelingen die hieruit voortvloeien;
e. …).]
[Artikel [6.] Experimenteerprogramma
1. Het college stelt tweejaarlijks een experimenteerprogramma vast om de
ontwikkeling van participatie te bevorderen [en legt dit programma ter
besluitvorming aan de gemeenteraad voor].
2. Het programma omvat:
                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>(a. een keuze van de te beproeven nieuwe vormen van participatie;
b. een keuze van de te bereiken nieuwe doelgroepen;
c. een overzicht van de benodigde middelen en capaciteit;
d. een overzicht van de toetsingscriteria voor de evaluatie na het experiment; en
e. …).]
Hoofdstuk 3 - [Participatie OF Inwonersparticipatie]
Artikel [7.] Plan voor [participatie OF inwonersparticipatie]
[1.] Het bestuursorgaan stelt voorafgaand aan de voorbereiding, uitvoering of
evaluatie van beleid [, aan de hand van het door de gemeenteraad vastgestelde
participatiebeleid (naam beleidsplan noemen),] een plan met het proces en de
planning van de [participatie OF inwonersparticipatie] op en maakt dit [binnen
(bijvoorbeeld twee weken)] openbaar.
[2. Het plan bevat in elk geval:
a. een omschrijving van het beleid dat voorbereid, uitgevoerd of geëvalueerd wordt;
b. het oogmerk van het proces waarbij het bestuursorgaan een keuze maakt uit:
1˚ kwaliteit of effectiviteit van het beleid verbeteren;
2˚ draagvlak voor het beleid vergroten;
3˚ zorgen voor betere besluiten, vaardigheden of financiële voordelen;
4˚ democratische rechten en actief burgerschap bevorderen;
5˚ zeggenschap en medeverantwoordelijkheid creëren;
6˚ democratisch ideaal, legitimiteit of overbrugging van de politieke kloof
nastreven;
7˚ […..]; of
8˚ een combinatie van deze oogmerken.
c. de vorm van participatie, waarbij het bestuursorgaan een keuze maakt uit:
1˚ informeren: inwoners en maatschappelijke partijen krijgen informatie;
2˚ inspraak: inwoners en maatschappelijke partijen kunnen hun mening geven;
3˚ adviseren: het bestuursorgaan gaat in gesprek met inwoners en
maatschappelijke partijen en betrekt hun adviezen bij het nemen van het besluit;
4˚ coproduceren: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners en
maatschappelijke partijen een plan en besluit daarover;
5˚ meebeslissen: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners en
maatschappelijke partijen een plan en zij besluiten daar samen over;
                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>6˚ beslissen: het bestuursorgaan maakt samen met inwoners en maatschappelijke
partijen een plan en de inwoners en maatschappelijke partijen besluiten daarover;
7˚ […..]; of
8˚ een combinatie van deze vormen; en
d. informatie over de procedure en de planning van het proces waarbij in elk geval
aandacht is voor de te betrekken doelgroepen en hoe die benaderd worden, de
informatievoorziening aan die doelgroepen gedurende en na afloop van het proces
en de ambtelijke en bestuurlijke besluitvorming over het beleid. ]
[3. Als het college de besluitvorming over beleid voor de gemeenteraad voorbereidt,
stelt het college het plan op en informeert de gemeenteraad over de inhoud .]
Artikel [8.] Inspraak
Als een bestuursorgaan in het kader van de [participatie OF inwonersparticipatie]
voor inspraak kiest of inspraak wettelijk verplicht is, is afdeling 3.4 van de
Algemene wet bestuursrecht van toepassing, tenzij het bestuursorgaan een ander
proces vaststelt.
[Artikel [9.] Ondersteuning participatie
1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die aan participatie wil
deelnemen of een verzoek om participatie wil indienen of heeft ingediend.
2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze
ondersteuning kan worden gevraagd.
Hoofdstuk 4 – Inwonersparticipatie
OF
Hoofdstuk 4 – Aanvullende bepalingen inwonersparticipatie
Artikel [9.] Ondersteuning inwonersparticipatie
1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die aan het proces van
inwonersparticipatie wil deelnemen.
2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze
ondersteuning kan worden gevraagd.
Artikel [10.] Eindverslag inwonersparticipatie
                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>[1.] Nadat inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden stelt het bestuursorgaan een
eindverslag op en maakt dit [binnen (bijvoorbeeld twee weken)] openbaar.
[2. Het eindverslag bevat in elk geval:
a. een beschrijving van het proces dat is gevolgd;
b. de uitkomsten van het proces;
c. een reactie op die uitkomsten waarbij beargumenteerd is aangegeven hoe het
beleid naar aanleiding daarvan is aangepast; en
d. een evaluatie van het proces dat is gevolgd. ]
[3. Als het college op grond van artikel 7, derde lid het plan heeft opgesteld, stelt
het college ook het eindverslag op en informeert de gemeenteraad over de inhoud.]
Hoofdstuk 5 – [Aanvullende bepalingen overheidsparticipatie OF
Overheidsparticipatie]
Artikel [11.] Verzoek om overheidsparticipatie
1. Inwoners en maatschappelijke partijen kunnen bij het college een verzoek om
overheidsparticipatie indienen.
2. Het verzoek bevat:
a. een omschrijving van de overheidsparticipatie die de indiener voor ogen heeft;
b. de reden dat de indiener het verzoek indient; en
c. het resultaat dat de indiener beoogt.
[(3. De indiener van het verzoek geeft daarnaast in elk geval aan:
a. wat de relevante betrokkenheid, kennis en ervaring van de indiener is;
b. welke kosten of middelen er volgens de indiener aan het verzoek verbonden zijn;
c. bij een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht hoe de indiener de kwaliteit
en de uitvoering van de taak wil waarborgen; en
e. …..).]
[4. De indiener maakt voor het verzoek gebruik van het door het college
vastgestelde formulier.]
[5.] Het college kan naar aanleiding van het verzoek aanvullende informatie
opvragen.
[Artikel [12.] Ondersteuning indiener verzoek overheidsparticipatie
1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die een verzoek om
overheidsparticipatie wil indienen of heeft ingediend.
                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze
ondersteuning kan worden gevraagd.
Artikel [13.] Beoordeling verzoek overheidsparticipatie
1. Het college zendt een ingediend verzoek door aan het bestuursorgaan dat
bevoegd is om op het verzoek te reageren en informeert de indiener hierover.
[2. Als de gemeenteraad op het verzoek moet reageren, bereidt het college de
reactie op het verzoek voor.]
[3.] Onverminderd artikel 3, derde lid, wijst het bestuursorgaan een verzoek af als:
[(a. het verzoek ziet op een taak waarvan de aard zich tegen toepassing van
overheidsparticipatie verzet;
b. het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid;
c. het verzoek niet voldoet aan de in artikel 12, derde lid gestelde eisen; of
d. …)].
[4. Het bestuursorgaan kan een verzoek om overheidsparticipatie afwijzen als:
a. het bestuursorgaan van oordeel is dat de taak met de overheidsparticipatie niet
beter wordt uitgevoerd of de kosten hoger zijn;
b. de opdrachtwaarde boven de Europese drempelwaarde als bedoeld in paragraaf
2.1.1.1 van de Aanbestedingswet 2012 uitkomt; of
c. …].
[5.] Het bestuursorgaan reageert binnen [(bijvoorbeeld vier)] weken op het verzoek.
Het bestuursorgaan kan deze termijn met [(bijvoorbeeld vier)] weken verdagen.
[6.] Het bestuursorgaan onderbouwt de reactie op het verzoek en maakt de reactie
en de onderbouwing [binnen (bijvoorbeeld twee weken)] openbaar.
Artikel [14.] Uitvoering overheidsparticipatie
Als het bestuursorgaan het verzoek om overheidsparticipatie toewijst, maakt het
met de indiener afspraken over:
a. het proces, het resultaat en de looptijd van de overheidsparticipatie;
b. het budget en de financieringswijze van de overheidsparticipatie;
c. het contact met en de ondersteuning door het bestuursorgaan gedurende het
proces van de overheidsparticipatie;
d. de stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds
beëindigen van de overheidsparticipatie; en
e. de evaluatie van de overheidsparticipatie.
                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6 - Slotbepalingen
[Artikel [15.] Nadere regels college
Het college kan over participatie OF inwonersparticipatie OF overheidsparticipatie
nadere regels vaststellen.]
[Artikel [16.] Hardheidsclausule
Het bestuursorgaan kan in bijzondere gevallen afwijken van de bepalingen in deze
verordening. Het bestuursorgaan onderbouwt waarom het afwijkt. ]
Artikel [17.] Intrekking oude verordening en overgangsrecht
1. De [citeertitel oude verordening] wordt ingetrokken.
2. De [citeertitel oude verordening] blijft van toepassing op beleid waarvoor ten tijde
van de inwerkingtreding van deze verordening reeds een [participatieprocedure OF
inspraakprocedure] op grond van die verordening was gestart.
Artikel [18.] Inwerkingtreding en citeertitel
1. Deze verordening treedt in werking op [datum].
2. Deze verordening wordt aangehaald als: Participatieverordening [naam gemeente
en eventueel jaartal].
Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van [datum].
De voorzitter,
De griffier,
                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>TOELICHTING
Algemeen deel
Aanleiding: Wet versterking participatie op decentraal niveau
Op 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking
getreden (Stb. 2024, 203, hierna: de wet). Deze wet beoogt het draagvlak voor het
beleid van gemeenten, en de uitvoering en evaluatie daarvan, te vergroten door
inwoners hier een grotere rol in te geven. Volgens de memorie van toelichting is het,
gezien de grote maatschappelijke opgaven waar gemeenten voor staan, van belang
dat gemeenten inwoners vroegtijdig en zorgvuldig betrekken bij vraagstukken.
Tegen die achtergrond voorziet de wet in de eerste plaats in een verbreding van de
verplichtingen voor gemeenten. Gemeenten moeten inwoners op grond van de wet
niet meer alleen bij de voorbereiding van beleid betrekken, maar ook bij de
uitvoering en evaluatie daarvan (artikel 150, eerste lid, van de Gemeentewet). In de
memorie van toelichting is bovendien opgemerkt dat inspraak lang niet het enige
middel voor gemeenten is om inwoners bij het maken van beleid en de uiteindelijke
besluitvorming te betrekken. De wet beoogt in de tweede plaats dus dat gemeenten
hun inspraakverordening vervangen door een participatieverordening en dat zij
daarin meer recht doen aan alle verschillende middelen die er voor participatie zijn.
Tot slot bevat de wet een bepaling over het uitdaagrecht. Uit artikel 150, derde lid,
van de Gemeentewet volgt dat gemeenten in de nieuwe participatieverordening niet
alleen moeten voorzien in de wijze waarop gemeenten inwoners bij het
voorbereiden, uitvoeren en evalueren van gemeentelijk beleid betrekken, maar aan
inwoners en maatschappelijke partijen ook de mogelijkheid moeten bieden zelf het
initiatief te nemen. Geregeld is dat gemeenten in de participatieverordening de
voorwaarden moeten bepalen waaronder inwoners en maatschappelijke partijen
taken van de gemeente kunnen uitvoeren. Dit betreft zowel het uitvoeren van de
eigen taken van de gemeenten (artikel 150, derde lid, onder a), als het uitvoeren van
de taken die aan de gemeenten in medebewind zijn gegeven (artikel 150, derde lid,
onder b). Dit laatste voor zover dat niet in strijd is met de wet.
Invulling participatieverordening
In de wet is niet voorgeschreven welke middelen voor participatie gemeenten
precies in hun participatieverordening moeten opnemen. Verder zijn gemeenten ook
                                           16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>vrij in de voorwaarden die zij aan de toepassing van het uitdaagrecht verbinden. Het
is dus aan gemeenten om een afweging te maken hoe zij de participatieverordening
precies in willen vullen. Bij die afweging zal in de eerste plaats aandacht moeten zijn
voor de wensen die er binnen de gemeente, en onder de inwoners, ten aanzien van
participatie zijn. Daarnaast zal een gemeente echter ook rekening moeten houden
met de kosten of andere middelen die met de uitvoering van de verordening
gemoeid zijn en wat de uitvoering van de verordening van de ambtelijke organisatie
vraagt. Bijvoorbeeld als het aankomt op de houding en het gedrag, maar ook als het
op de planning van besluitvormingsprocessen aankomt.
Dat hierin een zorgvuldige afweging wordt gemaakt is van groot belang, want de
invulling die een gemeente aan de participatieverordening geeft, heeft gevolgen
voor de verwachtingen die de inwoners en de maatschappelijke partijen van de
gemeente hebben. Als een participatieverordening uiteindelijk niet uitvoerbaar is,
bijvoorbeeld vanwege de kosten en ambtelijke capaciteit die de uitvoering vraagt,
dan betekent dit dat die verwachtingen waarschijnlijk niet worden waargemaakt en
dat heeft ook gevolgen voor het vertrouwen van inwoners en maatschappelijke
partijen in de overheid in het algemeen en de gemeente in het bijzonder.
Tegen die achtergrond is er in deze verordening in de eerste plaats voor gekozen
om de kennis en ervaring van de inwoners, organisaties en andere belanghebbenden
binnen de gemeente zoveel mogelijk te benutten en dit ook in alle stappen van het
beleidsproces te doen. Vanaf het bepalen van de agenda tot aan de voorbereiding,
besluitvorming, uitvoering en evaluatie van het gemeentelijk beleid. In deze
verordening zijn daartoe de spelregels voor inwonersparticipatie opgenomen. Dat
wil zeggen dat het gaat om een kader voor de wijze waarop inwoners, organisaties
en andere belanghebbenden op initiatief van de gemeente bij het beleidsproces
worden betrokken. [Verder biedt de verordening ruimte aan het uitdaagrecht. Er zijn
in de verordening voorwaarden opgenomen waaronder de gemeente het
uitdaagrecht toepast en de verordening voorziet ook in een procedure bij het
indienen van een verzoek daartoe.
OF
Verder is er een wens om ook initiatieven vanuit inwoners en maatschappelijke
partijen zoveel mogelijk te omarmen. Daartoe wordt ook overheidsparticipatie, dus
                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>de situatie waarin de gemeente op initiatief van inwoners en maatschappelijke
partijen wordt betrokken bij plannen die inwoners en maatschappelijke partijen
hebben, in de verordening gefaciliteerd. Onderdeel van die overheidsparticipatie is
ook het uitdaagrecht zoals dat vanaf 1 januari 2025 in de Gemeentewet verankerd
is. Er zijn in de verordening voorwaarden opgenomen waaronder
overheidsparticipatie plaats kan vinden en de verordening voorziet ook in een
procedure bij het indienen van een verzoek daartoe.]
Daarbij wordt nog opgemerkt dat de burgemeester, op grond van artikel 170, eerste
lid, onderdeel a en c, van de Gemeentewet, een zorgplicht heeft. Hij moet toezien
op een tijdige voorbereiding, vaststelling, uitvoering en evaluatie van het
gemeentelijk beleid en van de daaruit voortvloeiende besluiten, een goede
afstemming tussen degenen die bij die voorbereiding, vaststelling, uitvoering en
evaluatie zijn betrokken en de kwaliteit van procedures op het vlak van participatie.
Aansprakelijkheid en aanbesteding
Benadrukt wordt dat het bij de toepassing van het uitdaagrecht van belang is om
rekening te houden met bepaalde juridische aspecten. Dat betreft in elk geval het
aanbestedings- en aansprakelijkheidsrecht.
Voor de verhouding tussen het uitdaagrecht en het aanbestedingsrecht geldt dat er
in de memorie van toelichting bij de wet is opgemerkt dat gemeenten, ook bij de
toepassing van het uitdaagrecht, de aanbestedingsregels moeten naleven. Kortom,
het uitdaagrecht zet het aanbestedingsrecht niet opzij. Er zijn echter wel
mogelijkheden om het uitdaagrecht binnen de context van het aanbestedingsrecht
te stimuleren. Zo kan een gemeente de aanbesteding op het uitdaagrecht laten
aansluiten. Hoe dit precies vorm moet krijgen zal per geval moeten worden bepaald.
Voor de verhouding tussen het uitdaagrecht en het aansprakelijkheidsrecht is van
belang dat de gemeente in bepaalde gevallen een risicoaansprakelijkheid heeft en
dat die aansprakelijkheid niet kan worden overgedragen. Dit kan bijvoorbeeld aan
de orde zijn als het uitdaagrecht ziet op het inrichten of onderhouden van de
openbare ruimte of het gebruik van gebouwen van de gemeente. Als de gemeente
een risicoaansprakelijkheid heeft, dan is het ook aan de gemeente om de risico’s
zoveel mogelijk te beperken. Dit vereist dat de gemeente hier in het kader van het
                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>uitdaagrecht met de inwoners of maatschappelijke partijen afspraken over maakt.
Wat moeten de betrokken partijen doen om bepaalde risico’s te verkleinen?
Welke maatregelen nodig zijn en wat daarin van de inwoners en maatschappelijke
partijen mag worden verwacht, is erg afhankelijk van waar het uitdaagrecht precies
op ziet. Ook hier geldt dus dat per geval zal moeten worden bepaald hoe hier
invulling aan wordt gegeven. In de verordening is een bepaling opgenomen waarin
is vastgelegd dat de gemeente met de inwoners en maatschappelijke partijen
afspraken maakt over de uitvoering van de gemeentelijke taak. En ook wat de
gevolgen zijn als de afspraken niet worden nagekomen.
Participatie op grond van de andere wetten, zoals de Omgevingswet
In bepaalde gevallen geeft de wet nadere handvaten voor participatie. In die gevallen
is deze verordening niet van toepassing. Een relevant voorbeeld van een geval waar
de participatieverordening zich niet voor leent is de omgevingsvergunning in de
Omgevingswet. Bij de aanvraag van een omgevingsvergunning is namelijk niet het
bevoegd gezag, maar de aanvrager aan zet en daarnaast is participatie op grond van
de Omgevingswet in beginsel niet verplicht voor de aanvrager.
                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Variant 1 - Inwonersparticipatie en uitdaagrecht
Artikelsgewijs
Artikel 1. Definities
Beleid
Het begrip beleid ziet op het beleid van een bestuursorgaan in brede zin, hieronder
vallen ook projecten, programma’s en plannen. Bij beleid gaat het niet om het
nemen van concrete besluiten of maatregelen, maar om het beleid waarop deze
besluiten of maatregelen kunnen worden gebaseerd. Daarbij omvat het begrip niet
alleen het vaststellen van beleid, maar ook de uitvoering en evaluatie daarvan.
Inwonersparticipatie
In de verordening zijn alle vormen van participatie waarbij de gemeente het initiatief
neemt om inwoners [en ondernemers] bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie
van beleid te betrekken, onder het begrip inwonersparticipatie geschaard. Daarmee
gelden voor al die vormen van participatie dezelfde spelregels.
Maatschappelijke partijen
Op grond van de wet kunnen ook maatschappelijke partijen om toepassing van het
uitdaagrecht vragen. In de wet is echter geen definitie van dit begrip opgenomen.
Het is dus aan de gemeente om deze groep af te bakenen. In deze verordening is
ervoor gekozen de nadruk te leggen op de lokale binding. Onder maatschappelijke
partijen vallen organisaties die als doel hebben om een actieve bijdrage aan de
samenleving in de gemeente te leveren, ongeacht de rechtsvorm waarin deze zijn
georganiseerd. [Sociale ondernemingen OF ondernemingen zonder winstoogmerk
OF ondernemingen die geen winst uitkeren kunnen daar ook onder vallen als zij een
lokale binding hebben. Ondernemers in algemene zin echter niet. Er moet een
maatschappelijke component zijn.] Er kan bij maatschappelijke partijen onder meer
worden gedacht aan lokale verenigingen of stichtingen, woongroepen,
buurtpreventieteams, vrijwilligersorganisaties, buurtcomités en
inwonerscollectieven.
Uitdaagrecht
Voor de definitie van uitdaagrecht is aangesloten bij artikel 150, derde lid, van de
Gemeentewet. Op grond daarvan kunnen inwoners en maatschappelijke partijen een
verzoek doen om gemeentelijke taken over te nemen.
                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Artikel 2. Reikwijdte
Uitgangspunt in de verordening is dat de bestuursorganen binnen de gemeente, elk
ten aanzien van hun eigen taken en bevoegdheden, bepalen of inwonersparticipatie
plaatsvindt en of het mogelijk is het uitdaagrecht toe te passen. Dit vanzelfsprekend
behoudens die gevallen waarin de wet tot participatie of toepassing van het
uitdaagrecht verplicht. [Hier is aan toegevoegd dat bij het vaststellen of wijzigen van
bepaalde kerninstrumenten uit de Omgevingswet, te weten de omgevingsvisie, het
omgevingsplan en de programma’s, ook zoveel mogelijk de verordening wordt
gevolgd. Dit om er geen enkel misverstand over te laten bestaan dat, voor zover de
toepassing van de verordening op grond van de Omgevingswet niet uitgesloten of
beperkt is (zie de passage over participatie bij omgevingsvergunningen in het
algemeen deel van de toelichting), deze verordening leidend is.]
Vervolgens is hier een aantal uitzonderingen op geformuleerd. [(Dit is bijvoorbeeld
aan de orde als participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift is uitgesloten, maar
ook als er voor het bestuursorgaan heel weinig ruimte is gelaten om (beleids)keuzes
te maken of als het interne en bestuurlijke aangelegenheden van de gemeente
betreft. In die gevallen heeft inwonersparticipatie of toepassing van het uitdaagrecht
geen toegevoegde waarde.)] Opmerking verdient dat terughoudend met de
uitzonderingsgronden moet worden omgegaan en dat er steeds aandacht moet zijn
voor het feit dat participatie zich niet alleen over de voorbereiding, maar ook over
de uitvoering en evaluatie uitstrekt. Als participatie bij de voorbereiding geen
toegevoegde waarde heeft, geldt dat niet noodzakelijkerwijs ook voor de uitvoering
of evaluatie. Als er een beroep op een uitzonderingsgrond wordt gedaan en er van
inwonersparticipatie of toepassing van het uitdaagrecht wordt afgezien, dan moet
dat worden onderbouwd.
Hoofdstuk 2 – Inwonersparticipatie
Dit hoofdstuk heeft alleen betrekking op inwonersparticipatie. Het derde hoofdstuk
gaat specifiek op toepassing van het uitdaagrecht in.
Artikel 3. Plan voor inwonersparticipatie
In dit artikel is geregeld dat het bestuursorgaan een plan voor de
inwonersparticipatie moet opstellen. Dit zorgt dat er duidelijkheid is over het
proces, het doel en de vorm van de participatie. [Benadrukt is dat het plan in lijn
                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>moet zijn met het door de gemeenteraad vastgestelde participatiebeleid. ] [Verder
zijn de elementen opgenomen die in ieder geval in het participatieplan moeten
staan.] Het plan kan in overleg met inwoners en maatschappelijke partijen worden
opgesteld. De vorm van een participatieplan is vrij. Het plan kan onderdeel zijn van
een voordracht, projectplan of beleidsstuk, maar ook een losstaand document is
mogelijk. Van belang is vooral dat inzichtelijk is waar het participatieplan te vinden
is en het duidelijkheid biedt. [Verder is geregeld dat het college voor het opstellen
van het plan zorgt als het om een bevoegdheid van de gemeenteraad gaat. ]
Artikel 4. Inspraak
Een bestuursorgaan kan op grond van de verordening inspraak verlenen, ook als de
wet daartoe niet verplicht. Inspraak kan eventueel naast een andere vorm van
participatie plaatsvinden. Afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht bevat de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Deze afdeling is in beginsel van
toepassing als inspraak wordt verleend. Het bestuursorgaan kan hier echter van
afwijken en een andere inspraakprocedure vaststellen.
Voor de uniforme openbare voorbereidingsprocedure geldt dat het doel is om
zorgvuldige besluitvorming te waarborgen, de uitkomsten hiervan te legitimeren, de
rechten en belangen van burgers te beschermen en beleid met andere overheden te
coördineren. De procedure voorziet daartoe in de wijze waarop een bestuursorgaan
ontwerpbesluiten ter inzage moet leggen, hoe belanghebbenden hierop kunnen
reageren en hoe bestuursorganen met deze reacties moeten omgaan. Zo moeten
belanghebbenden zowel schriftelijk als mondeling kunnen reageren en moet de
termijn voor de reactie minimaal zes weken bedragen. Dit geldt dus ook als afdeling
3.4 van de Algemene wet bestuursrecht op inspraak wordt toegepast.
Artikel 5. Eindverslag inwonersparticipatie
Op grond van dit artikel moet het bestuursorgaan, nadat inwonersparticipatie heeft
plaatsgevonden, een eindverslag daarvan opstellen. Dit eindverslag kan worden
opgenomen in een losstaand document, maar het kan ook een onderdeel van een
voordracht of een passage in een brief zijn. [Hierbij is een aantal elementen
opgesomd die in elk geval een plaats moeten krijgen in het verslag. ] [Verder is
geregeld dat het college voor het opstellen van het verslag zorgt als het om een
bevoegdheid van de gemeenteraad gaat. ]
                                           22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Het ligt overigens voor de hand om degenen die hebben deelgenomen aan de
inwonersparticipatie het eindverslag toe te sturen. Als dat mogelijk is, kan het
verder raadzaam zijn om de deelnemers ook bij het opstellen van het eindverslag te
betrekken. Het eindverslag wordt openbaar gemaakt.
Hoofdstuk 3 – Uitdaagrecht
Dit hoofdstuk gaat specifiek over toepassing van het uitdaagrecht. Het tweede
hoofdstuk bevat de bepalingen die alleen op inwonersparticipatie zien.
Artikel 6. Verzoek om toepassing uitdaagrecht
Toepassing van het uitdaagrecht begint, ongeacht het bestuursorgaan dat bevoegd
is, met een verzoek aan het college. Hiervoor is gekozen zodat het indienen van een
verzoek laagdrempelig is en ook centraal ontvangen wordt. In het verzoek moet in
ieder geval de uit te voeren taak omschreven worden, de reden waarom de indiener
deze taak wil overnemen en het resultaat dat de indiener met het overnemen van de
taak wil bereiken. [Daarbij levert de indiener ook specifieke informatie aan met
betrekking tot de uitvoering van de over te nemen taak. (Denk aan informatie over
de kosten of andere middelen die daarmee gemoeid zijn) ]. [Voor het indienen van
het verzoek is een formulier ontwikkeld. Dit moet het indienen van een verzoek om
overheidsparticipatie vergemakkelijken. ] Als aanvullende informatie nodig is om op
het verzoek om toepassing van het uitdaagrecht te reageren of het verzoek niet
compleet is, kan het college deze informatie opvragen. Het ligt voor de hand dat het
college dan met de indiener in gesprek gaat.
[Artikel 7. Ondersteuning indiener verzoek toepassing uitdaagrecht
Het college zorgt voor laagdrempelige ondersteuning bij het opstellen van een
verzoek en het uitvoeren van de taak. Dit om ervoor te zorgen dat het voor alle
inwoners mogelijk is een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht te doen. Deze
ondersteuning kan bijvoorbeeld plaatsvinden door middel van een (buurt)loket . ]
Artikel [8.] Beoordeling verzoek toepassing uitdaagrecht
Het college neemt alle verzoeken om toepassing van het uitdaagrecht in ontvangst
en zendt deze door aan het bevoegde bestuursorgaan. [Het bevoegde
bestuursorgaan moet het verzoek onder bepaalde omstandigheden afwijzen. In dat
verband is een aantal uitzonderingsgronden opgesomd. Dit is bijvoorbeeld aan de
orde als het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid. Verder is
                                           23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>er een aantal omstandigheden genoemd waaronder het bestuursorgaan het verzoek
kan afwijzen. Het is dan aan het bestuursorgaan om een afweging te maken welke
belangen zwaarder wegen.] In het artikel is ook een termijn opgenomen waarbinnen
op het verzoek moet worden gereageerd. Het bestuursorgaan moet de reactie
onderbouwen en ook openbaar maken.
Artikel [9.] Uitvoering taak
Als het verzoek om toepassing van het uitdaagrecht wordt toegewezen, maakt het
bestuursorgaan afspraken met de indiener over de uitvoering van de taak en ook
welke stappen er volgen als de afspraken niet worden nagekomen. Het ligt voor de
hand deze afspraken vast te leggen in een overeenkomst.
[Artikel [10.] Participatieparagraaf
Doel van dit artikel is dat de gemeentebegroting inzichtelijk maakt welke ambities
er voor dat begrotingsjaar ten aanzien van participatie zijn [en dat het jaarverslag
van de gemeente inzichtelijk maakt hoe de participatieprocessen verlopen zijn en
wat er dus van de ambities terecht gekomen is]. In het verlengde daarvan kan de
gemeenteraad middels de paragraaf in de gemeentebegroting een budget aan
participatie koppelen [en middels de paragraaf in het jaarverslag nadere kaders
stellen]. Dit biedt de gemeenteraad mogelijkheden om op participatie te sturen. ]
[Artikel [11.] Nadere regels college
Het college heeft de bevoegdheid om nadere regels vast te stellen en bepaalde
artikelen uit de verordening dus nader uit te werken.]
[Artikel [12.] Hardheidsclausule
Om maatwerk te garanderen en onevenredig bezwarende uitkomsten van de
toepassing van deze verordening te voorkomen, heeft het bestuursorgaan de
mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen af te wijken van de bepalingen in deze
verordening. Het bestuursorgaan moet wel onderbouwen waarom het afwijkt. ]
                                         24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Variant 2 – Inwonersparticipatie en overheidsparticipatie
Artikelsgewijs
Artikel 1. Definities
Beleid
Het begrip beleid ziet op het beleid van een bestuursorgaan in brede zin, hieronder
vallen ook projecten, programma’s en plannen. Bij beleid gaat het niet om het
nemen van concrete besluiten of maatregelen, maar om het beleid waarop deze
besluiten of maatregelen kunnen worden gebaseerd. Daarbij omvat het begrip niet
alleen het vaststellen van beleid, maar ook de uitvoering en evaluatie daarvan.
Inwonersparticipatie
In de verordening zijn alle vormen van participatie waarbij de gemeente het initiatief
neemt om inwoners [en ondernemers] bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie
van beleid te betrekken, onder het begrip inwonersparticipatie geschaard. Daarmee
gelden voor al die vormen van participatie dezelfde spelregels.
Maatschappelijke partijen
Op grond van de wet kunnen ook maatschappelijke partijen om toepassing van het
uitdaagrecht vragen. In de wet is echter geen definitie van dit begrip opgenomen.
Het is dus aan de gemeente om deze groep af te bakenen. In deze verordening is
ervoor gekozen de nadruk te leggen op de lokale binding. Onder maatschappelijke
partijen vallen organisaties die als doel hebben om een actieve bijdrage aan de
samenleving in de gemeente te leveren, ongeacht de rechtsvorm waarin deze zijn
georganiseerd. [Sociale ondernemingen OF ondernemingen zonder winstoogmerk
OF ondernemingen die geen winst uitkeren kunnen daar ook onder vallen als zij een
lokale binding hebben. Ondernemers in algemene zin echter niet. Er moet een
maatschappelijke component zijn.] Er kan bij maatschappelijke partijen onder meer
worden gedacht aan lokale verenigingen of stichtingen, woongroepen,
buurtpreventieteams, vrijwilligersorganisaties, buurtcomités en
inwonerscollectieven.
Overheidsparticipatie
Dit begrip is de tegenhanger van het begrip inwonersparticipatie en omvat alle
vormen van participatie waarbij inwoners en maatschappelijke partijen het initiatief
                                           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>nemen. Daarmee gelden voor al die vormen van participatie dezelfde spelregels.
Onder overheidsparticipatie valt ook het uitdaagrecht.
Participatie
Omdat insteek van de verordening is zowel inwonersparticipatie als
overheidsparticipatie te omarmen en te faciliteren, is ook een overkoepelend begrip
voor inwoners- en overheidsparticipatie opgenomen. Dit brengt tot uitdrukking dat
het in beginsel niet uitmaakt of het initiatief voor de participatie bij de gemeente of
bij de inwoners en maatschappelijke partijen ligt. De samenwerking staat voorop.
Uitdaagrecht
Voor de definitie van uitdaagrecht is aangesloten bij artikel 150, derde lid, van de
Gemeentewet. Op grond daarvan kunnen inwoners en maatschappelijke partijen een
verzoek doen om gemeentelijke taken over te nemen.
Hoofdstuk 2 – Kaders en uitgangspunten
Dit hoofdstuk bevat de kaders en uitgangspunten die in het algemeen voor alle
vormen van participatie gelden. Dit omvat zowel inwonersparticipatie, waaronder
ook inspraak, als overheidsparticipatie, waaronder ook het uitdaagrecht.
[Artikel 2. Doelstelling
Deze verordening biedt kaders en voorwaarden voor samenwerking tussen
inwoners, maatschappelijke partijen, bestuursorganen en gemeenteambtenaren. Een
belangrijke voorwaarde voor een goede samenwerking is dat duidelijk is wat partijen
over en weer van elkaar mogen verwachten en dat dus bewuste keuzes worden
gemaakt in het doel en de vorm van participatie. Het doel van de verordening zoals
dat in dit artikel is omschreven, biedt een kader bij het maken van die keuzes.]
Artikel [3.] Reikwijdte
Uitgangspunt in de verordening is dat de bestuursorganen binnen de gemeente, elk
ten aanzien van hun eigen taken en bevoegdheden, bepalen of participatie
plaatsvindt. Dit vanzelfsprekend behoudens die gevallen waarin de wet tot
participatie verplicht. [Hier is aan toegevoegd dat bij het vaststellen of wijzigen van
bepaalde kerninstrumenten uit de Omgevingswet, te weten de omgevingsvisie, het
omgevingsplan en de programma’s ook zoveel mogelijk de verordening wordt
gevolgd. Dit om er geen enkel misverstand over te laten bestaan dat, voor zover de
                                            26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>toepassing van de verordening op grond van de Omgevingswet niet uitgesloten of
beperkt is (zie de passage over participatie bij omgevingsvergunningen in het
algemeen deel van de toelichting), deze verordening leidend is. ]
Vervolgens is hier een aantal uitzonderingen op geformuleerd. [(Dit is bijvoorbeeld
aan de orde als participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift is uitgesloten, maar
ook als er voor het bestuursorgaan heel weinig ruimte is gelaten om (beleids)keuzes
te maken of als het interne en bestuurlijke aangelegenheden van de gemeente
betreft. In die gevallen heeft participatie geen toegevoegde waarde.)] Opmerking
verdient dat terughoudend met de uitzonderingsgronden moet worden omgegaan
en dat er steeds aandacht moet zijn voor het feit dat participatie zich niet alleen
over de voorbereiding, maar ook over de uitvoering en evaluatie uitstrekt. Als
participatie bij de voorbereiding geen toegevoegde waarde heeft, geldt dat niet
noodzakelijkerwijs ook voor de uitvoering of evaluatie. Als er een beroep op een
uitzonderingsgrond wordt gedaan en er van participatie wordt afgezien, dan moet
dat worden toegelicht.
[Artikel [4.] Zorgplicht bestuursorgaan
Op bestuursorganen rust de taak om participatie zoveel mogelijk te faciliteren en
ook de juiste verwachtingen over het doel en de vorm van de participatie te
scheppen. Daarom is in de verordening expliciet een zorgplicht voor
bestuursorganen opgenomen. [(Zo moeten bestuursorganen ervoor zorgen dat
inwoners en maatschappelijke partijen worden betrokken als alle opties nog open
liggen en dat inzichtelijk is hoe een proces van participatie verloopt. Verder moet
alle benodigde informatie openbaar zijn en moet steeds kenbaar zijn wat de stand
van zaken is. Bovendien bevat de verordening een verplichting om duidelijk te
maken waar inwoners en maatschappelijke partijen met vragen en klachten terecht
kunnen. Het ligt voor de hand daarvoor een ambtelijk contactpersoon aan te
wijzen.)]
[Artikel [5.] Participatieparagraaf
Doel van dit artikel is dat de gemeentebegroting inzichtelijk maakt welke ambities
er voor dat begrotingsjaar ten aanzien van participatie zijn en dat het jaarverslag
van de gemeente inzichtelijk maakt hoe de participatieprocessen verlopen zijn en
wat er dus van de ambities terecht gekomen is. In het verlengde daarvan kan de
gemeenteraad middels de paragraaf in de gemeentebegroting een budget aan
                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>participatie koppelen en middels de paragraaf in het jaarverslag nadere kaders
stellen. Dit biedt de gemeenteraad mogelijkheden om middels de begroting en het
jaarverslag op participatie te sturen.]
[Artikel [6.] Experimenteerprogramma
Om de ontwikkeling van participatie te bevorderen, is bepaald dat het college elke
twee jaar een programma vaststelt waarin is uitgewerkt hoe de gemeente met
participatie wil gaan experimenteren. Dit biedt ruimte om na te gaan hoe de
processen rond participatie verlopen zijn, welke lessen daaruit zijn te trekken en
wat er nodig is om participatie verder te verbreden en te verdiepen. In het
programma wordt onder andere vastgelegd welke verschillende participatievormen
het college wil gaan uitproberen en welke specifieke doelgroepen het college wil
bereiken. Bij experimenten met nieuwe vormen van participatie heeft het overigens
de voorkeur om te verkennen of hier ook samenwerking mogelijk is met inwoners
en organisaties, zodat ook hun kennis en kwaliteiten kunnen worden benut.
Datzelfde geldt voor het opstellen van het experimenteerprogramma. Ook bij het
opstellen van het programma kunnen inwoners en maatschappelijke partijen een rol
krijgen. Zij kunnen bijvoorbeeld de gelegenheid krijgen voorstellen voor nieuwe
participatievormen te doen. [Het college legt het experimenteerprogramma ter
besluitvorming aan de gemeenteraad voor zodat de gemeenteraad ook ten aanzien
van participatie invulling kan geven aan zijn kaderstellende rol ].]
Hoofdstuk 3 – [Inwonersparticipatie OF Participatie]
Dit hoofdstuk gaat specifiek over toepassing van [inwonersparticipatie OF
participatie].
Artikel [7.] Plan voor [Inwonersparticipatie OF Participatie]
In dit artikel is geregeld dat het bestuursorgaan een plan voor de
[inwonersparticipatie OF participatie] moet opstellen. Dit zorgt dat er duidelijkheid
is over het proces, het doel en de vorm van de participatie. [Benadrukt is dat het
plan in lijn moet zijn met het door de gemeenteraad vastgestelde participatiebeleid. ]
[Verder zijn de elementen opgenomen die in ieder geval in het participatieplan
moeten staan.] Het plan kan in overleg met inwoners en maatschappelijke partijen
worden opgesteld.
                                           28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>[Wat betreft de te kiezen vorm van participatie is aangesloten bij de
participatieladder waarbij elke trap op de ladder meer invloed op de besluitvorming
betekent.] De vorm van een participatieplan is vrij. Het plan kan onderdeel zijn van
een voordracht, projectplan of beleidsstuk, maar ook een losstaand document is
mogelijk. Van belang is vooral dat inzichtelijk is waar het participatieplan te vinden
is en het duidelijkheid biedt. [Verder is geregeld dat het college voor het opstellen
van het plan zorgt als het om een bevoegdheid van de gemeenteraad gaat. ]
Artikel [8.] Inspraak
Een bestuursorgaan kan op grond van de verordening inspraak verlenen, ook als de
wet daartoe niet verplicht. Inspraak kan eventueel naast een andere vorm van
participatie plaatsvinden. Afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht bevat de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Deze afdeling is in beginsel van
toepassing als inspraak wordt verleend. Het bestuursorgaan kan hier echter van
afwijken en een andere inspraakprocedure vaststellen.
Voor de uniforme openbare voorbereidingsprocedure geldt dat het doel is om
zorgvuldige besluitvorming te waarborgen, de uitkomsten hiervan te legitimeren, de
rechten en belangen van burgers te beschermen en beleid met andere overheden te
coördineren. De procedure voorziet daartoe in de wijze waarop een bestuursorgaan
ontwerpbesluiten ter inzage moet leggen, hoe belanghebbenden hierop kunnen
reageren en hoe bestuursorganen met deze reacties moeten omgaan. Zo moeten
belanghebbenden zowel schriftelijk als mondeling kunnen reageren en moet de
termijn voor de reactie minimaal zes weken bedragen. Dit geldt dus ook als afdeling
3.4 van de Algemene wet bestuursrecht op inspraak wordt toegepast.
[Artikel [9.] Ondersteuning participatie
Het college biedt laagdrempelige ondersteuning aan de degenen die aan de
participatie willen deelnemen of een verzoek om participatie hebben ingediend. Dit
om ervoor te zorgen dat dit voor alle inwoners mogelijk is. De ondersteuning kan
bijvoorbeeld plaatsvinden door middel van een (buurt)loket. ]
Hoofdstuk 4 – [Inwonersparticipatie OF Aanvullende bepalingen
inwonersparticipatie]
Dit hoofdstuk bevat [aanvullende] bepalingen specifiek voor inwonersparticipatie.
                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>[Artikel [10.] Eindverslag inwonersparticipatie
Het bestuursorgaan moet een eindverslag van de inwonersparticipatie opstellen dat
een compleet overzicht geeft van het inwonersparticipatieproces. [In het verslag
moeten in elk geval het proces, de reacties en de uitkomsten van de participatie
worden beschreven. Het is genoeg om kort te beschrijven wat mensen hebben
gezegd en wie dat heeft gedaan. In de eindfase van de participatie moet het
bestuursorgaan ook laten weten wat er met de uitkomsten van de participatie is
gedaan.] Het eindverslag kan worden opgenomen in een losstaand document, maar
het kan ook een onderdeel van een voordracht of een passage in een brief zijn. Het
ligt voor de hand om degenen die hebben geparticipeerd het eindverslag toe te
sturen. Als dat mogelijk is, is het raadzaam om de deelnemers van het
participatietraject ook bij het opstellen van het eindverslag te betrekken. Het
eindverslag wordt openbaar gemaakt.] [Verder is geregeld dat het college voor het
opstellen van het verslag zorgt als het om een bevoegdheid van de gemeenteraad
gaat.]
Hoofdstuk 5 – [Overheidsparticipatie OF Aanvullende bepalingen
overheidsparticipatie]
Dit hoofdstuk bevat specifieke bepalingen met betrekking tot overheidsparticipatie.
Artikel [11.] Verzoek om overheidsparticipatie
Overheidsparticipatie begint, ongeacht het bestuursorgaan dat bevoegd is, met een
verzoek aan het college. Hiervoor is gekozen zodat het indienen van een verzoek
laagdrempelig is en ook centraal ontvangen wordt. In het verzoek moet in ieder
geval de overheidsparticipatie beschreven worden die de indiener voor ogen heeft,
de reden waarom de indiener dit voor ogen heeft en het resultaat dat de indiener wil
bereiken. [Daarbij levert de indiener ook specifieke informatie aan met betrekking
tot de uitvoering van de over te nemen taak. (Denk aan informatie over de kosten of
andere middelen die daarmee gemoeid zijn) ]. [Voor het indienen van het verzoek is
een formulier ontwikkeld. Dit moet het indienen van een verzoek om
overheidsparticipatie vergemakkelijken.] Als aanvullende informatie nodig is om op
het verzoek te reageren of het verzoek niet compleet is, kan het college deze
informatie opvragen. Het ligt voor de hand dat het college dan met de indiener in
gesprek gaat.
[Artikel [12.] Ondersteuning indiener verzoek overheidsparticipatie
                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Het college biedt laagdrempelige ondersteuning aan indieners van een
overheidsparticipatieverzoek. Dit om ervoor te zorgen dat het indienen van een
dergelijk verzoek voor alle inwoners mogelijk is. De ondersteuning kan bijvoorbeeld
plaatsvinden door middel van een (buurt)loket.]
Artikel [13.] Beoordeling verzoek overheidsparticipatie
Het college neemt alle verzoeken om overheidsparticipatie in ontvangst en zendt
deze door aan het bevoegde bestuursorgaan. Het bevoegde bestuursorgaan moet
het verzoek onder bepaalde omstandigheden afwijzen. In dat verband is een aantal
uitzonderingsgronden opgesomd. Dit is bijvoorbeeld aan de orde als het verzoek in
strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid. Verder is er een aantal
omstandigheden genoemd waaronder het bestuursorgaan het verzoek kan afwijzen.
Het is dan aan het bestuursorgaan om een afweging te maken welke belangen
zwaarder wegen.] In het artikel is ook een termijn opgenomen waarbinnen op het
verzoek moet worden gereageerd. Het bestuursorgaan moet de reactie
onderbouwen en ook openbaar maken.
Artikel [14.] Uitvoering overheidsparticipatie
Als het verzoek om overheidsparticipatie wordt toegewezen, maakt het
bestuursorgaan met de indiener afspraken over de overheidsparticipatie en ook over
de stappen die volgen als de afspraken niet worden nagekomen. Het ligt voor de
hand deze afspraken vast te leggen in een overeenkomst.
Hoofdstuk 6 – Slotbepalingen
[Artikel [15.] Nadere regels college
Het college heeft de bevoegdheid om nadere regels vast te stellen en bepaalde
artikelen uit de verordening dus nader uit te werken.]
[Artikel [16.] Hardheidsclausule
Om maatwerk te garanderen en onevenredig bezwarende uitkomsten van de
toepassing van deze verordening te voorkomen, heeft het bestuursorgaan de
mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen af te wijken van de bepalingen in deze
verordening. Het bestuursorgaan moet wel onderbouwen waarom het afwijkt.]
                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>