<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Scenariostudie
Ons Zwolle van
Overmorgen
December 2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>DEEL 1: Opzet scenariostudie                      4

Aanleiding                                        5

Methode scenariostudie                            6

Samenvatting thematische bouwstenen               10

Participatie                                      14

Fundament van bestaande onderzoeken               16



DEEL 2: De scenario’s                             18

Overzicht van alle scenario’s                     17

Groen Land/ Natuurlijk Zwolle                     20

Mondiaal Ondernemend / Poort naar het Stedelijk   28

Netwerk Nederland

Snelle Wereld / High-tech Zwolle                  36

Regionaal Geworteld / Zwolle voor elkaar          44

Conclusies                                        52



Bijlagen                                          56

Scenario beschrijvingen uit atelier 1             58




                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>DEEL 1
Opzet
scenariostudie




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Aanleiding

Aanleiding aanvulling omgevingsvisie                                                       worden aangepakt. De scenariostudie
De huidige Zwolse Omgevingsvisie,                                                          ondersteunt dit proces door mogelijke
Ons Zwolle van morgen, heeft stevige                                                       oplossingsrichtingen voor deze
gemeentelijke ambities vastgelegd                                                          opgaven te verkennen.
voor heel veel beleidsthema’s. Dat
biedt een solide en uitdagende                                                             In de scenario’s wordt er integraal
basis om de komende jaren te                                                               gedacht en worden er verschillende
werken aan de ontwikkeling van                                                             opgaven en oplossingen verbonden.
Zwolle vanuit het oogpunt van brede                                                        Scenario-denken is een methode om
welvaart, gezondheid, energie en                                                           verschillende mogelijke ontwikkelingen
klimaatbestendige leefbaarheid, waarin                                                     in kaart te brengen en uit te denken.
de huidige en toekomstige inwoner                                                          Als startpunt voor de scenariostudie
centraal staat.                                                                            zijn de extreme scenario’s uit de
                                                                                           Ruimtelijke Verkenning van het
In de huidige visie zijn strategische                                                      Planbureau voor de Leefomgeving
(ruimtelijke) keuzes voor onze                                                             (gepubliceerd in 2023) genomen.
leefomgeving tot en met ongeveer                                                           Op basis van die verkenning hebben
2030 gemaakt.                                                                              het Planbureau van de Leefomgeving
Het is van belang om nu aan de                                                             en PosadMaxwan in opdracht van
slag te gaan met strategische en                                                           gemeente Zwolle gezamenlijk ateliers
majeure ruimtelijke keuzes voor na                                                         georganiseerd waarin de nationale
2030. Het gaat om keuzes hoe Zwolle                                                        scenario’s van de Ruimtelijke
zich verder ontwikkelt als leefbare                                                        Verkenningen zijn vertaald naar de
en klimaatbestendige woon- en                                                              Zwolse context. Vervolgens zijn deze
werkgemeente na 2030. Daarom wordt                                                         Zwolse scenario’s nog aangescherpt
er gewerkt aan de aanvulling van de                                                        naar onderzoeks-scenario’s. Dit
omgevingsvisie.                                                                            document, de scenariostudie, zijn de
                                                                                           samengevatte opbrengsten.
Bovenstaande tekst komt gedeeltelijk uit de
bestuurlijke opdracht aanvulling Omgevingsvisie Ons                                        Vervolgstappen na de scenariostudie
Zwolle van Morgen (mei 2023).                                                              De Zwolse scenario’s vormen de
Rol scenariostudie                                                                         basis voor een onderzoek naar
Om te komen tot voorstellen                                                                milieueffecten. De inzichten uit de
voor thematische oplossingen en                                                            scenariostudie en de milieueffecten
gebiedsgerichte ruimtelijke keuzes zijn                                                    zijn waardevolle input voor het gesprek
er thematische bouwstenen ontwikkeld                                                       en het vervolgonderzoek dat zal leiden
die de opgaven en ambities na 2030                                                         tot een gedeelde Zwolse visie. Deze
concreet maken. De thematische                                                             visie wordt vastgelegd in het Ruimtelijk
bouwstenen worden nader toegelicht                                                         Toekomstperspectief. Het Ruimtelijk
op pagina 10. Ze bieden inzicht in                                                         Toekomstperspectief zal vervolgens
hoe de (stedelijke) opgaven voor                                                           dienen als input voor de aanvulling van
Zwolle op de lange termijn kunnen                                                          de omgevingsvisie van Zwolle.

                                                Scenario studie
 Thematische                                    op basis van                                   Ruimtelijk
 bouwstenen                                     Ruimtelijke                                    Toekomst-                                 Aanvulling
 Duiden de opgaven                              Verkenningen:               Milieu-            perspectief: één           Omgevings      omgevingsvisie
 na 2030 per thema                              vier mogelijke              effecten           integrale visie            effect
                                                toekomstbeelden                                                           rapportage
                                                                            Participatie
                                                                                                                          Participatie

   Gebasseerd op fundament van huidige omgevingsvisie, ontwikkelprincipes verstedelijkingsstrategie en gebiedsbiografie

Proces diagram aanvulling omgevingsvisie.

                                                                                                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Methode: scenariostudie

Startpunt voor de scenario’s de                2050) is op de volgende pagina
Ruimtelijke Verkenningen                       opgenomen.
In maart vorig jaar publiceerde het
Planbureau voor de Leefomgeving                Het vertalen van de verschillende
de Ruimtelijke Verkenning 2023, een            nationale scenario’s van het PBL naar
scenariostudie voor de inrichting van          de Zwolse context is een methodiek
Nederland in 2050.                             waarin mogelijke ontwikkelrichtingen
                                               voor Zwolle worden verkend.
Scenario’s, zoals de scenario’s van
de Ruimtelijke verkenningen, zijn              De PBL scenario’s zijn extreme
voorstelbare toekomstbeelden die               toekomstbeelden waarin uitersten
op basis van trends en onzekerheden            mogelijkheden worden verkend, ze
worden ontwikkeld. In de Ruimtelijke           geven daarom niet een realistisch beeld
Verkenning worden vier mogelijke               weer. Echter kunnen afzonderlijke
ruimtelijke toekomsten gepresenteerd.          elementen uit alle scenario’s
Dat zijn: Mondiaal Ondernemend                 interessant en kansrijk zijn om verder
(een toekomstscenario waarin grote             te onderzoeken in het proces van de
bedrijven de lead hebben), Snelle              aanvulling van de omgevingsvisie.
Wereld (de nog verder toegenomen               Daarnaast is het ook goed om kennis
digitalisering doet afstanden                  te nemen van welke elementen
verdwijnen), Groen Land (veel ruimte           oninteressant en niet kansrijk worden
voor de natuur) en Regionaal Geworteld         geacht, om te weten waar we afstand
(burgers nemen het initiatief in               van moeten nemen in het Zwolle van
hun eigen leefomgeving). Een korte             Overmorgen.
samenvatting van elk scenario (in



In de Ruimtelijke Verkenning 2023 heeft het
PBL scenario’s ontwikkeld voor de inrichting
van Nederland in 2050. In dit hoofdrapport
worden vier mogelijke ruimtelijke toekomsten
gepresenteerd. Op de volgende pagina zijn de
vier toekomstbeelden samengevat.


                                                     RUIMTELIJKE VERKENNING 2023
                                                     VIER SCENARIO’S
                                                     VOOR DE INRICHTING VAN
                                                     NEDERLAND IN 2050




                                               Voorzijde Rapport Ruimtelijke Verkenningen 2023 (PBL, 2023)



6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                         Situatie            Mondiaal Ondernemend
                                                                              Situatie                          Mondiaal OndernemendSnelle Wereld                                                  Snelle Wereld                                                 Groen Land                                         Groen Lan
                                         in 2050                              in 2050


                                      Mondiaal ondernemend                                                                                                                      Snelle wereld




                                      Samenleving.
                                      • • • • • • • • • • • • • • • •Samenleving
                                                                      • • • • • • • • • • • • • • is      • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Samenleving.
                                                                                                    • • •prestatiegericht,                                                            • • • • • • • • • • • • • • • Samenleving
                                                                                                                                                                                                                     • • • • • • • • • • • • • • georganiseerd
                                                                                                                                                                                                                                                 • • • • • • • • • • • • • • • • in• • •digitale
                                                                                                                                                                                                                                                                                         •••••••••••••••••••••••

                                      individualistisch      Samenleving   enis prestatiegericht,
                                                                                  hedonistisch.                  Prioriteit
                                                                                                      individualistisch
                                                                                                                 Samenleving           voor Samenleving
                                                                                                                           en is prestatiegericht,         individualistisch   en leefstijlgroepen.
                                                                                                                                                                    georganiseerd     in digitale leefstijlgroepen.      Prioriteitin digitale
                                                                                                                                                                                                        Samenleving georganiseerd            voorleefstijlgroepen.
                                                                                                                                                                                                                                                       people,Mensen     planet          ofals onderdeel van de natuurMensen
                                                                                                                                                                                                                                                                                 zien zich                             en vindenzien

                                      profit. Technologie                        zorgt voor meerhedonistisch.
                                                             hedonistisch. Prioriteit voor profit. Technologie
                                                                                                                    welvaart
                                                                                                                        zorgt voor
                                                                                                                                         en profit. Technologie
                                                                                                                                    Prioriteit voorPrioriteit   voor people,zorgt
                                                                                                                                                                                    profit
                                                                                                                                                                              planetvoor
                                                                                                                                                                                                 verschilt
                                                                                                                                                                                     of profit verschiltPrioriteit
                                                                                                                                                                                                                     per ‘bubbel’. Veel belangstelling
                                                                                                                                                                                                           per ‘bubbel’.                                             publieke waarden in de samenleving belangrijk.
                                                                                                                                                                                                                   voor people, planet of profit verschilt per ‘bubbel’.                                             publieke
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Prioritei
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 wa
                                        Samenleving          meer welvaart en minderSamenleving
                                                                                              milieubelasting.meerOngelijkheid
                                                                                                                        welvaartisen minder milieubelasting.
                                                                                                                                                    Veel belangstellingOngelijkheid
                                                                                                                                                                           voor en vertrouwen
                                                                                                                                                                                       is           in technologie.
                                                                                                                                                                                                        Veel belangstelling voor en vertrouwen in technologie.       planet. Natuurlijke oplossingen gaan voor technologisch
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     planet. Natuu
                                      minder milieubelasting.groot.                         Ongelijkheid         groot.is groot.                    Beperkte maatschappelijkevoor    deelname  envanvertrouwen
                                                                                                                                                                                                       mensen
                                                                                                                                                                                                        Beperktemet            in technologie.
                                                                                                                                                                                                                   maatschappelijke     deelname van mensen     Beperkte
                                                                                                                                                                                                                                                                     Ongelijkheid is klein. De vrijheid tot consumeren
                                                                                                                                                                                                                                                                    met                                              Ongelijkheid
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           is ingep
                                      Economie. Economie is gericht op ‘groene groei’. beperkte digitale vaardigheden.                                                              maatschappelijke    beperkte digitale deelname
                                                                                                                                                                                                                             vaardigheden.         van mensen met
                                      Alle
                                      • • • • • kosten
                                                • • • • • • • •zijn
                                                                • • • • in
                                                                         • • •de• • • prijs
                                                                                      • • • • • verdisconteerd.
                                                                                                • • • • • • • • • • • • • • • • • •Grote,
                                                                                                                                      • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •beperkte
                                                                                                                                                                                      • • • • • • • • • •digitale
                                                                                                                                                                                                           • • • • • • • • vaardigheden.
                                                                                                                                                                                                                           •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
                                      internationale         Economiebedrijven               domineren
                                                                          is gericht op ‘groene                      dezijnmarkt.
                                                                                                    groei’. Alle kosten
                                                                                                                 Economie     isingericht
                                                                                                                                   de     op ‘groeneBeleveniseconomie,              Economie.
                                                                                                                                                         groei’. Alle kostendeeleconomie
                                                                                                                                                                              zijn in de                      Beleveniseconomie,
                                                                                                                                                                                               en bezorgdiensten
                                                                                                                                                                                                        Beleveniseconomie,                                deeleconomie
                                                                                                                                                                                                                                deeleconomie en bezorgdiensten       ‘Post-groei’-economie en is gericht op vermindering
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ‘Post-groei’
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                van

                                      Ruimtelijkedomineren      patronen.                De Randstad                   is uitgebreid tot                                            bezorgdiensten bloeien. Kleine, hightechbedrijven
                                                             prijs verdisconteerd. Grote, internationale bedrijven
                                                                                                                 prijs verdisconteerd. Grote, bloeien.
                                                                                                                                                    internationale
                                                                                                                                                              Kleine,bedrijven
                                                                                                                                                                       hightechbedrijven zijn leidend.  bloeien. Kleine, hightechbedrijven zijn leidend.             materialengebruik en emissies, afgedwongen      materialeng
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          door de
                                        Economie                                             Economie
                                                                            de markt.                            domineren de markt.                                                                                                                                 Rijksoverheid. Duurzame innovatieve bedrijven   Rijksoverhe
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             spelen
                                      de Middenstad. In de strijd om het internationale                                                                                             zijn leidend.                                                                    grote rol.                                      grote rol.
                                      vestigingsklimaat
                                      • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •is• •een
                                                                                    • • • • •sterk
                                                                                              • • • • • contrast
                                                                                                        • • • • • • • • • • ontstaan               • • • • • • • • • • • • • • • • •Ruimtelijke
                                                                                                                             • • • • • • • • • • met                                  • • • • • • • • • • • • •patronen.
                                                                                                                                                                                                                 • • • • • • • • • • • Digitale
                                                                                                                                                                                                                                       • • • • • • • • •ruimte
                                                                                                                                                                                                                                                         • • • • • • • •is• •belangrijker
                                                                                                                                                                                                                                                                               ••••••••••••••••••••••••••••
                                      Kransland, Dedat                in het
                                                                 Randstad             noorden,
                                                                              is uitgebreid               oosten
                                                                                              tot de Middenstad. De In  deen
                                                                                                                     Randstad      zuiden
                                                                                                                            strijdisom
                                                                                                                                     uitgebreid totvan
                                                                                                                                                    Digitale
                                                                                                                                                       de Middenstad.
                                                                                                                                                              ruimte is belangrijkerdan
                                                                                                                                                                          In de strijd om    fysieke
                                                                                                                                                                                        dan fysieke   ruimte.  ruimte.
                                                                                                                                                                                                        DigitaleLocaties       Locaties
                                                                                                                                                                                                                  ruimte is belangrijker          doen
                                                                                                                                                                                                                                           dan fysieke        erLocaties
                                                                                                                                                                                                                                                         ruimte.    minder
                                                                                                                                                                                                                                                                     Groenblauwetoe,            watworden uitgebreid.Groenblauw
                                                                                                                                                                                                                                                                                        netwerken                       Openbaar

                                      Nederland
                                        Ruimtelijke
                                        patronen
                                                              ligt.
                                                             het internationale vestigingsklimaat
                                                             ontstaan met Kransland, patronen
                                                                                             Ruimtelijkeis een het
                                                                                             dat in het noorden,
                                                                                                                 sterkinternationale
                                                                                                                        contrast
                                                                                                                 ontstaan
                                                                                                                    oosten met
                                                                                                                                        vestigingsklimaat
                                                                                                                             en Kransland, dateen
                                                                                                                                                    doen er minder
                                                                                                                                                      in het
                                                                                                                                                               is een sterk
                                                                                                                                                         lappendeken
                                                                                                                                                                       toe, wat
                                                                                                                                                             noorden, oosten
                                                                                                                                                                         op. Er zijn
                                                                                                                                                                                    tot
                                                                                                                                                                             contrast
                                                                                                                                                                                           spreiding
                                                                                                                                                                                 tot spreiding leidt.doen
                                                                                                                                                                                 en tijdelijke hotspots
                                                                                                                                                                                                                  leidt.
                                                                                                                                                                                                         Dit levert
                                                                                                                                                                                                                              Dit    levert       fysiek        een       lappendeken
                                                                                                                                                                                                                    fysiektoe, wat tot spreiding leidt. Dit levertvoernetwerken,
                                                                                                                                                                                                               er minder
                                                                                                                                                                                                        eenenlappendeken
                                                                                                                                                                                                                                                                      fysiek              energienetwerken en netwerken
                                                                                                                                                                                                                                                                     en fietsen vormen kralensnoeren van bebouwing
                                                                                                                                                                                                               coldspots. op. Er zijn tijdelijke hotspots en coldspots.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     voernetwerk
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             voor l
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     en fietsen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              en vo
                                      Sturing. Invoeren                      van true
                                                             zuiden van Nederland        ligt. pricing zuiden    en een            groene
                                                                                                                          van Nederland      ligt.                                  op. Er zijn tijdelijke hotspots en coldspots.                                    infrastructuur.                                 infrastructuu
                                      industriepolitiek                      • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Sturing.
                                      • • • • • • • • • • • • • • • • • • •voeren.                                                                                                    • • • • • • • • •Omgevingsplan
                                                                                                                                                                                                         • • • • • • • • • • • • • • • • • afschaffen.
                                                                                                                                                                                                                                           • • • • • • • • • • • • Digitale
                                                                                                                                                                                                                                                                   •••••••••••••••••••••••••••••••••
                                                             Invoeren van true pricing en een groene industriepolitiek
                                                                                                                 Invoeren van true pricing en een   Omgevingsplan      afschaffen.patroonherkenning
                                                                                                                                                         groene industriepolitiek    Digitale patroonherkenning
                                                                                                                                                                                                        Omgevingsplan          en zelflerende
                                                                                                                                                                                                                        en afschaffen.                        algoritmes
                                                                                                                                                                                                                                         Digitale patroonherkenning  Invoeren
                                                                                                                                                                                                                                                                           en van stelsel van persoonsgebonden       Invoeren
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ‘omgeving va

                                        Sturing
                                                             voeren.
                                                                                             Sturing
                                                                                                                 voeren.
                                                                                                                                                                                    faciliteren             besluitvormingsprocessen.get’
                                                                                                                                                    zelflerende algoritmes faciliteren besluitvormingsprocessen.
                                                                                                                                                                                                        zelflerende algoritmes faciliteren besluitvormingsprocessen.
                                                                                                                                                                                                                                                                       Oprichting
                                                                                                                                                                                                                                                                            (‘planeetpunten’), gericht op minder vervuiling
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     get’ (‘planee
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 en
                                                                                                                                                    Oprichting mededingingsautoriteit met tanden.       Oprichting
                                                                                                                                                                                                               Oprichting
                                                                                                                                                                                                                     mededingingsautoriteit met tanden. Oprichting   grondstoffengebruik. Missiegedreven innovatiebeleid
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     grondstoffe(
                                                                                                                                                    ministerie voor digitale en mededingingsautoriteit                                  met tanden. Oprichting
                                                            Groen Land                                                                               Regionaal Geworteld                                                                Situatie
Snelle Wereld                                                                                                   Groen Land                                                                              Regionaal
                                                                                                                                                                                    energie-infrastructuur.           Geworteld
                                                                                                                                                                                                        ministerie voor    digitale en energie-infrastructuur.       op transities) voeren.Situatie
                                                                                                                                                                                                                                                                                                De natuur als rechtspersoon.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     op transities
                                                                                                                                                                                                                                         in 2050
                                                                                                                                                                                    ministerie voor digitale en energie-infrastructuur.                                                     in 2050




                                      Groen Land                                                                                                                                Regionaal geworteld


                                                                                              Ruimtelijke Verkenning 2023              |   16 Ruimtelijke
                                                                                                                                               | Bevindingen
                                                                                                                                                          Verkenning 2023                 |   16    |   Bevindingen




 • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Samenleving.
  • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Mensen
                                         • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • zien
                                                                        • • • • • • • • • • • • • •zich
                                                                                         • • • • • • • • • •als
                                                                                                    • • • • • • • • onderdeel
                                                                                                             • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Samenleving.
                                                                                                                    • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Gemeenschappen
                                                                                                                                                                                 • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • zorgen
                                                                                                                                                                                                                                                       • • • • • • • • voor
                                                                                                                                                                                                                ••••••••••••••••
                                                                                                                                                                                                                                                                       •••••••••••••
stijlgroepen.                            van de natuur en vinden publieke waarden in de
Samenleving georganiseerd in digitale leefstijlgroepen.
                                                           Mensen zien zich als onderdeel van de natuur en vinden                                                                  burgers en voor natuur en landschap. Vertrouwen,
                                                                                                                                       Gemeenschappen zorgen voor burgers en voor natuur en
                                                                                                        Mensen zien zich als onderdeel van de natuur en vinden                       Gemeenschappen zorgen voor burgers en voor natuur en
 lt per ‘bubbel’.
                                         samenleving belangrijk. Prioriteit voor planet.
                                                           publieke waarden in de samenleving belangrijk. Prioriteit voor
Prioriteit voor people, planet of profit verschilt per ‘bubbel’.                                                                                                                   samenredzaamheid en menselijke maat zijn
                                                                                                                                       landschap. Vertrouwen, samenredzaamheid en menselijke
                                                                                                        publieke waarden in de samenleving belangrijk. Prioriteit voor               landschap. Vertrouwen, samenredzaamheid en menselijke
 echnologie.                                               planet. Natuurlijke oplossingen gaan voor technologische.                   maat zijn belangrijk. Prioriteit voor people. Ruimtelijke             Samenleving
mensen met                               Natuurlijke oplossingen gaan voor technologische.
Veel belangstelling voor en vertrouwen in technologie.                                                  planet. Natuurlijke oplossingen gaan voor technologische.
                                                           Ongelijkheid is klein. De vrijheid tot consumeren is ingeperkt.                                                         belangrijk. Prioriteit voor people. RuimtelijkeSamenleving
                                                                                                                                                                                     maat zijn belangrijk. Prioriteit voor people. Ruimtelijke
                                                                                                                                       coördinatie op de bovenregionale schaal is moeilijk.
                                         Ongelijkheid                  is  klein.       De     vrijheid         tot     consumeren                 is                              coördinatie op de bovenregionale schaal is moeilijk.
Beperkte maatschappelijke deelname van mensen met                                                       Ongelijkheid is klein. De vrijheid tot consumeren is ingeperkt.              coördinatie op de bovenregionale schaal is moeilijk.
beperkte digitale vaardigheden.
  • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •Regionale
                                          • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Economie.
   • • • • • • • • • • • • • • • • • • • ingeperkt.                                                                                                                                • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •zelfvoorziening
                                                                                                                                                                                                            • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •en
                                                                                                                                                                                                                                   ••••••••
                                                                                                                                                                                                                                                                    ••••••••••••••••
orgdiensten
Beleveniseconomie, deeleconomie          Economie.
                                            en bezorgdiensten ‘Post-groei’-economie ‘Post-groei’-economie
                                                                 ‘Post-groei’-economie is gericht op vermindering  is gerichtvan        op is gericht
                                                                                                                                                    Regionale zelfvoorziening kleinschalige
                                                                                                                                                          op vermindering van                        Regionaleactiviteiten
                                                                                                                                                                                   en kleinschalige activiteiten    staan                staan voorop.
                                                                                                                                                                                                                  zelfvoorziening en kleinschalige                     Middelgrote
                                                                                                                                                                                                                                                       activiteiten staan
bloeien. Kleine, hightechbedrijvenvermindering                          van materialengebruik                            en emissies,    en emissies, afgedwongen door deen kleinevoorop.              bedrijvenMiddelgrotespelen           grotespelen rol.grote rol.
end.                                                             materialengebruik en emissies, afgedwongen door de                                 voorop. Middelgrote en kleine bedrijven spelen grote rol.
                                           zijn leidend.                                                          materialengebruik                                                                                           en kleine  bedrijven
                                                                                                                                                                                                                                    Economie
                                                                 Rijksoverheid. Duurzame innovatieve bedrijven spelen                                                                                                                                                              Economie
                                         afgedwongen             grote door
                                                                        rol.       de Rijksoverheid.                     Duurzame
                                                                                                                  Rijksoverheid. Duurzame innovatieve bedrijven spelen
                                                                                                                  grote rol.
                                                                                                                                                                                   Ruimtelijke patronen. Nederland bestaat uit een
  • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •innovatieve
   • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • bedrijven
                                            • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •spelen
                                                                     • • • • • • • • • • • • • • • • • • grote
                                                                                          • • • • • • • • • • • • • •rol.
                                                                                                         • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • mozaïek
                                                                                                                      • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • van
                                                                                                                                                                                   • • • • • • • • • • • • • • regionale
                                                                                                                                                                                                      • • • • • • • • • • • • • • •landschappen.
                                                                                                                                                                                                                                    • • • • • • • • • • • • • • • • Er
                                                                                                                                                                                                                                                                    • • • is
                                                                                                                                                                                                                                                                          • • •een
                                                                                                                                                                                                               ••••••••••••••••••
                                                                                                                                                                                                                                                                                ••••••••••
Digitale ruimte is belangrijker danRuimtelijke                       patronen.              Groenblauwe                  netwerken
 uimte. Locaties                                                 Groenblauwe      netwerken    worden uitgebreid. Openbaarver-                      Nederland bestaat uit een gevarieerd
                                                                                                                                                                                   mozaïek van regionale  patroon            van     bestaande              woonkernen.
                                           fysieke ruimte. Locaties                                               Groenblauwe      netwerken worden uitgebreid. Openbaarver-                         Nederland     bestaat uit een mozaïek    van regionale
   Dit levert fysiek
doen er minder toe, wat tot spreiding
ots en coldspots.
                                         worden            uitgebreid.
                                               leidt. Dit levert  fysiek           Openbaarvervoernetwerken,
                                                                 voernetwerken, energienetwerken en netwerken voor lopen
                                                                 en fietsen vormen kralensnoeren van bebouwing en
                                                                                                                  voernetwerken, energienetwerken en netwerken voor lopen          Streken hebben    landschappen.een
                                                                                                                                                    landschappen. Er is een gevarieerd patroon van bestaande
                                                                                                                                                    woonkernen. Streken hebben een duidelijk verschillende
                                                                                                                                                                                                                               duidelijk
                                                                                                                                                                                                                       Er is een
                                                                                                                                                                                                                                  Ruimtelijke
                                                                                                                                                                                                                                                  verschillende
                                                                                                                                                                                                                                  gevarieerd patroon
                                                                                                                                                                                                                                     patronen
                                                                                                                                                                                                                                                        van bestaande             Ruimtelijke

                                         energienetwerken
een lappendeken op. Er zijn tijdelijke hotspots en coldspots.
                                                                 infrastructuur.en netwerken voor lopen en
                                                                                                                  en fietsen vormen kralensnoeren van bebouwing en
                                                                                                                                                    identiteit.                    identiteit.       woonkernen. Streken hebben een duidelijk verschillende                         patronen
                                                                                                                  infrastructuur.                                                                    identiteit.
                                         fietsen          vormen            kralensnoeren                   van     bebouwing
   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••                   en                                    Sturing.          Meer        taken,         bevoegdheden                    en     middelen
  ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
 nherkenning en
Omgevingsplan afschaffen. Digitale       infrastructuur.
                                             patroonherkenning en
                                                                 Invoeren van stelsel van persoonsgebonden ‘omgevingsbud-                           Meer taken, bevoegdheden
                                                                                                                  Invoeren van stelsel van persoonsgebonden ‘omgevingsbud-         overdragen        Meer aan
                                                                                                                                                                                     en middelen overdragen       aan‘regioprovincies’,
                                                                                                                                                                                                            taken, bevoegdheden                          waterschappen
                                                                                                                                                                                                                                      en middelen overdragen       aan
  elflerende algoritmes faciliteren Sturing.                 Invoeren            van stelsel van persoonsgebonden                                                                  en gemeenten.                    Grote        bedrijven            dwingen  Grote zich op te
 rmingsprocessen.                                                get’ (‘planeetpunten’), gericht op minder vervuiling en minder                     ‘regioprovincies’, waterschappen en gemeenten. Grote
                                         besluitvormingsprocessen.                                                get’ (‘planeetpunten’), gericht op minder vervuiling en minder                     ‘regioprovincies’,   waterschappen     en gemeenten.
                                                                                                                                                                                                                                       Sturing
  den. Oprichting                                                grondstoffengebruik. Missiegedreven innovatiebeleid (gericht                       bedrijven dwingen zich op te delen. Nationale                                                                                     Sturing
uctuur.                                  ‘omgevingsbudget’
Oprichting mededingingsautoriteit met tanden. Oprichting
                                                                                   (‘planeetpunten’),
                                                                 op transities) voeren.                                    gericht op omgevingsvisie afschaffen.delen. Nationale
                                                                                                                  grondstoffengebruik. Missiegedreven innovatiebeleid (gericht
                                                                                           De natuur als rechtspersoon.                                                                                                omgevingsvisie afschaffen.
                                                                                                                                                                                                     bedrijven dwingen zich op te delen. Nationale
ministerie voor digitale en energie-infrastructuur.                                                               op transities) voeren. De natuur als rechtspersoon.                                omgevingsvisie afschaffen.
                                         minder vervuiling en minder grondstoffengebruik.
                                         Missiegedreven innovatiebeleid (gericht op
                                         transities) voeren. De natuur als rechtspersoon.



                                                                                                                                                                                                                                                                                                7

                                                                                                                  Ruimtelijke Verkenning 2023               |   17    | Bevindingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Processtappen van de scenariostudie            •   Lijst voorstelbare locaties per
De scenariostudie is uitgevoerd in                 scenario.
ateliervorm, waarin samengewerkt
is met vertegenwoordigers uit de           3. Participatie
samenleving en adviseurs van de               Tussen atelier 2 en 3 heeft er
gemeente. Dit interactieve proces heeft       participatie plaatsgevonden in de
de basis voor de Zwolse scenario’s            vorm van een online vragenlijst over
gevormd.                                      de wenselijkheid van kenmerken
                                              van de nationale scenario’s van de
De volgende stappen zijn procesmatig          Ruimtelijke verkenningen. Dit wordt
doorlopen:                                    onder andere verder toegelicht op
                                              pagina 14.
1. Atelier 1: ‘Toekomstige situaties
   verkennen’                              4. Bewerkingsslag naar
   Het doel van het atelier was om            onderzoeksscenario’s
   de nationale scenario’s uit de             Op basis van de scenario’s die in
   Ruimtelijke Verkenning, die het            de ateliers zijn ontwikkeld, is verder
   Planbureau voor de Leefomgeving            gewerkt aan onderzoeksscenario’s.
   heeft gepubliceerd, naar Zwolle            Voor deze onderzoeksscenario’s zal
   te vertalen en hierdoor enkele             een milieueffectrapportage worden
   alternatieve toekomstige situaties         opgesteld.
   van de Zwolse leefomgeving te
   verkennen. Tijdens het atelier werd        In de onderzoeksscenario’s is op
   er een eerste antwoord geboden op          enkele punten afgeweken van de
   de vraag ‘welke stad willen we zijn?’      oorspronkelijke scenario’s. Zo is
                                              de woningbouwopgave scherper
    Opbrengsten:                              vertaald in een minimaal scenario
    • Schets van de vier Zwolse               (Groen Land/Natuurlijk Zwolle) en
       scenario’s bestaande uit een           een maximaal scenario (Mondiaal
       beschrijving in hoofdpunten per        Ondernemend/Poort naar Stedelijk
       scenario en een schetsmatige           Netwerk Nederland). Daarnaast zijn
       kaart die de eerste ruimtelijke        sommige thema’s aangevuld omdat
       vertaling weergeeft.                   er onvoldoende concrete ingrepen
                                              waren uitgewerkt, zoals bij het
2. Atelier 2: ‘Aanscherpen Zwolse             thema energie.
   scenario’s’
   Dit atelier stond in het teken van
   het concretiseren van de Zwolse
   scenario’s middels de opgaven
   van de thematische bouwstenen
   en het definiëren van belangrijke
   ruimtelijke ingrepen en daarbij
   horende locaties.

    Opbrengsten:
    • Aangescherpte Zwolse
       scenario’s aan de hand van
       bandbreedtes per thematische
       bouwsteen.


8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Proces stappen van de scenariostudie weergegeven in de ontwikkeling van de
kaartbeelden

Atelier 1




    Snelle wereld          Mondiaal               Groen land              Regionaal
                         ondernemend                                      geworteld

  Participatie (online enquête ) over de wenselijkheid van de nationale scenario’s
  van de Ruimtelijke Verkenningen.


Atelier 2




 Zwolle voor elkaar      Poort naar het        Natuurlijk Zwolle       High-tech Zwolle
                           Noorden
Onderzoeks scenario’s




 Zwolle voor elkaar      Poort naar het        Natuurlijk Zwolle       High-tech Zwolle
                        Stedelijk Netwerk
                           Nederland
                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Samenvatting thematische bouwstenen

De thematische bouwstenen bestaan                       2. Er wordt gekeken naar ruimte in de bestaande
uit: Wonen, Economie, Mobiliteit,                       wijken, Ceintuurbaanzone en uitleglocaties
Energie, en Klimaat & Water. Naast de                   (buitengebied) voor woningen.
thematische bouwstenen bestaan er                       • Er is vraag naar stedelijk wonen op z’n Zwols:
                                                            groen, gemengd en met voldoende leefruimte
nog gebiedsspecifieke bouwstenen,
                                                            binnen én buiten;
zoals de ‘stadsscan wonen’ en de                        • Zwolle is in de basis een traditionele
‘verkenning Ceintuurbaan Zone’.                             woningmarkt. Wel zijn er steeds meer groepen
De stadsscan is opgenomen bij de                            die open staan nieuwe woonvormen en
thematische bouwsteen wonen. De                             stedelijke woonmilieus.
verkenning Ceintuurbaanzone is pas
                                                        3. We kijken naar de verhouding in- en
later in het proces ontwikkeld. Voor
                                                        uitbreiding/verdichting, bijvoorbeeld 50/50,
elke thematische bouwstenen zijn de                     60/40 of een andere verhouding.
opgaven gedefinieerd. Op deze en de                     • Er is flexibiliteit in het woonprogramma
volgende pagina’s zijn alle thematische                     nodig voor na 2050, wanneer mogelijk
bouwstenen samengevat.                                      een afvlakking van de bevolkings- en
                                                            huishoudensgroei optreedt.

                                                        4. We kijken naar ruimte voor groenstedelijke en
                                                        suburbane woonmilieus
Wonen                                                   Er is vraag naar:
                                                            • Een aantrekkelijke woonomgeving met
1. We gaan uit van minimaal 5.000 en maximaal                    goede en bereikbare voorzieningen;
15.000 extra woningen.                                      • Er liggen kansen in het benutten van de
• De mate waarin Zwolle sterker groeit                           huidige woningvoorraad met veel groen-
    dan de prognoses hangt af van de                             stedelijke woonmilieus;
    aantrekkingskracht van Zwolle door extra
    binnenlandse en buitenlandse migratie.
• Er is sprake van huishoudensverdunning                Stadsscan wonen
    (gemiddelde omvang van een huishouden) en           In de stadsscan is onderzocht wat de potentie
    vergrijzing.                                        is in bestaande woonwijken voor kwalitatieve
• Kwalitatief zijn er de volgende ontwikkelingen        verdichting met woningbouw. Het gaat om de
    per huishoudenstype:                                wijken Westenholte, Aa-landen, Holtenbroek,
    • Afname van 1-2 persoonshuishoudens tot            Brinkhoek, Berkum, woonwijken rondom de
         30 jaar (starters, jonge stellen, studenten)   binnenstad en Zwolle Zuid.
    • Aandeel van 1-2 persoonshuishoudens
         30-64 jaar en gezinnen op het totaal           De bestaande Zwolse woonwijken bieden ruimte
         stabiel, wel absolute groei                    voor kwalitatief verdichten met woningbouw in de
    • Forse toename van 1-2                             bandbreedte van 0 tot 5.000 woningen. Daarbij
         persoonshuishoudens vanaf 64 jaar              gelden de volgende spelregels:
         (deels met zorgvraag)                          • Versterken en benutten groenblauwe
• Er is een groeiende groep huishoudens met                 kwaliteiten;  
    kwetsbaarheid die vragen om ontmoeting,             • Verdichten als vliegwiel voor de
    sociaal toezicht en veiligheid;                         mobiliteitstransitie;  
• De behoefte aan wonen en zorg neemt toe.              • Verdichten als strategie voor
    Dit vraagt om geclusterde woonvormen                    woningdifferentiatie op wijkniveau;  
• Het is van belang de doorstroming op gang             • Verdichting als impuls voor sterke en leefbare
    brengen, zodat een verhuisketen op gang                 wijken.
    komt, waarbij het van belang is ook te kijken
    naar de huidige woningvoorraad (o.a. type           De potentie voor het kwalitatief verdichten van
    woning).                                            woningen in bestaande wijken betreft vooral
• Er wordt steeds meer waarde toegekend aan             niet-grond gebonden woningen. Dit door middel
    een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving:          van optoppen, splitsen en herontwikkelingen van
    • Voorzieningen nabij;                              locaties met zakelijk of maatschappelijk vastgoed.
    • Voldoende groen;
    • Geen nadelige milieueffecten: geluid,
         geur, luchtkwaliteit, etc.


10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Economie
1. We gaan uit van minimaal 50 tot maximaal 135    3. We maken onderscheid tussen lokale en
hectare (netto) voor extra werklocaties + ruimte   regionale economie
voor circulaire transitie                          Uitgangspunt ‘ruimte voor transities’ (maximaal)
• Behoud van de bestaande werklocaties als         • Aanvullende ruimtevraag oplopend tot 135
    werkgebieden                                       hectare
• Herontwikkeling van bestaande werklocaties       • Ratio arbeidsplaatsen/beroepsbevolking
    waar mogelijk                                      neemt toe
• Voldoende nieuwe bedrijventerreinen voor         • Kwaliteitsverhoging, verduurzaming en
    ontwikkeling en schuifruimte                       intensivering
• Grootschalige vraag op basis van regionale       • Haalbaarheidsonderzoeken voor ontwikkeling
    meerwaarde                                         Railterminal bij maximale scenario’s
• Vernieuwingsopgave (bestaand)
    kantorenareaal en opvangen vervangingsvraag    Versterken innovatief vermogen door in te spelen
    bij onttrekking                                op transities
• Bedrijventerreinen: nieuw bedrijventerrein       • Sturen op stuwende bedrijvigheid en
    ontwikkeling met zoekgebied aan Noordzijde         toekomstgerichte banen
    stad (corridor A28)                            • Ontwikkeling hoogwaardige kantoorruimte,
• Kantoren: vraag met name in Spoorzone en in          primair in de spoorzone met daar binnen het
    beperkte mate in het centrum                       innovatiedistrict
• Kantoren: strategie nodig voor Oosterenk         • Aantrekken, stimuleren en laten groeien van
    (Ceintuurbaan)                                     startups en snelle groeiers
• Benut specifieke locatiekenmerken beter voor     • Transitiegericht versterken van innovatieve
    de invulling van de ruimte voor werken.            onderscheidende clusters en ketens
• Ruimte voor ontwikkeling is beperkt. Wat is de
    haalbaarheid van verdichten en ‘verkleuren’    De keuze in type economie is afhankelijk van
    van werklocaties?                              aspecten als:
• De functie van economie koppelen                 • Technologie (innovatie), de (anti)
    aan de klimaatopgave, wateropgave en               globalisering, het sentiment, de politieke
    energieopgave.                                     keuzes, afhankelijkheid van essentiële
                                                       producten uit andere landen (zoals
2. We maken onderscheid tussen lokale en               computerchips), voldoende stikstofruimte,
regionale economie                                     het consumentengedrag
Uitgangspunt ‘sterker maken wat sterk is’          • Stimuleren van de triple helix
(minimaal)                                         • Samenwerking tussen ondernemers
• Aanvullende ruimtevraag ca.50 hectare
• Ratio arbeidsplaatsen/beroepsbevolking blijft    De keuze in type economie heeft gevolgen voor
    gelijk                                         Arbeidsmarkt en arbeidspotentieel: groeiende
• Grootschalige bedrijvigheid in regionaal         Zwolse bevolking vraagt om meer banen
    verband afstemmen en ontwikkelen               • Veranderende demografie (vergrijzing): een
• Naar hogere toegevoegde waarde per                   krimpende beroepsbevolking vraagt om meer
    medewerkers vraagt om investeringen in             aandacht voor het aantrekken van nieuw
    economie                                           talent.
• Versterken innovatief vermogen met               • Ecologie: de toe- of afname van de flora en
    toepassing in praktijkomgeving                     de fauna
• Verbeteren van nabijheid van banen op
    aantrekkelijke en goed ontsloten locaties      4. Bij groei van Zwolle hoort ook toename van
• Ontwikkeling Hessenpoort III voor lokale         voorzieningen (o.a. leisure)
    bedrijvigheid                                  • Extra marktruimte voor ‘Restaurants en cafés’
• Transformatievraag opvangen op goed                   van 5.000 m² – 7.000 m².
    ontsloten locaties                             • Extra marktruimte voor leisure van 23.620
• Lokale ontwikkelingen hangen sterk samen              m² - 29.370 m².
    met regionale, nationale en internationale     • Extra marktruimte voor leisure inclusief
    ontwikkelingen.                                     verplaatsingsvraag (voornamelijk door
                                                        verplaatsing Dinoland en Hedon) is geraamd
                                                        op 61.000 m² - 66.750 m².
                                                   • Indien Dinoland na verplaatsing minimaal 6
                                                        ha tot max. 20ha groot wordt, dan is de extra
                                                        marktruimte 86.000 m² - 231.750 m².


                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Energie                                             Klimaat en water
•    We houden rekening met de benodigde            Dit is een ordenende bouwsteen op verschillende
     ruimte voor de energietransitie met trafo’s,   schaalniveaus (rijk, regio, lokaal) en bij elk
     midden- en hoogspanning station(s) met         scenario van toepassing (water en bodem
     bijbehorende tracés (totaal: 12,5-14,5 ha).    sturend)
•    En we gaan uit van Haerst als zoekgebied       1. We gebruiken klimaatscenario’s als
     voor windmolens.                                    vertrekpunt voor de scenariostudie.
                                                    2. We kijken naar de verdichtingsopgave i.r.t.
Basisprincipes:                                          water vasthouden/water afvoeren; de stad
Naast deze bandbreedtes gaan we uit van                  (wonen + werken) als spons.
enkele basisprincipes voor de ontwikkeling van      3. Hoe combineren we de groei van de stad
Zwolle die we ook al kennen van het huidige              met de klimaatopgave?
omgevingsbeleid:                                    4. Elke opgave draagt bij aan ‘water en bodem
• Het groen in en om de stad groeit mee                  sturend’ en dan gaat het om te nat, te droog
    met de stad (5.000 tot 15.000 woningen)              en te heet, waarbij:
    en dient verschillende doelen, zoals                a. De wateropgaven groter en complexer
    biodiversiteit, gezondheid en ontmoeten.            worden (en zich opstapelen)
• Bij groei van de stad is extra nodig:                 b. Watertekort (vraag naar zoetwater),
   • Recreatief uitloopgebied;                          wateroverlast, waterveiligheid
   • Sport- en maatschappelijke                         c. Toekomstbestendigheid op gebiedsniveau
        voorzieningen;                                  realiseerbaar?
   • Onderwijs en retail;                           Verwerken regionale sponsstrategie (NOVEX:
   • Blijven inzetten op een veilige en             klimaatadaptieve groeiregio) Verwerking
        gezonde leefomgeving                        regionale principes:
• Afstemming met beleidsopgaven rijk,               1. Vermijd verstedelijking op plekken die
    provincie en waterschap (o.a. NOVEX, (N)             veel maatregelen vergen. Plekken die niet
    PPLG, POVI)                                          aansluiten op het natuurlijke watersysteem
• Verbinding van stad en land:                           en die bestaande bebouwing niet helpen bij
    toekomstperspectief agrarisch- en gemengd            haar opgaven.
    landelijk gebied.                               2. Verstedelijking volgt het watersysteem met
   • Extensieve landbouw vraagt om extra                 natuurlijke & meervoudige oplossingen.
        ruimte                                           Gedacht vanuit de logica van het systeem
                                                         en door ter plaatse opgaven te combineren.
                                                    3. Houd een druppel: zo lang mogelijk, zo
                                                         hoog mogelijk vast, en benut deze zo
                                                         veelzijdig mogelijk, vóór afvoer naar zee of
                                                         verdamping.
                                                    4. Gebiedsontwikkeling als blauw-groene
                                                         klimaatmachine (zonder stekker): stedelijke
                                                         ontwikkelingen leveren altijd een bijdrage
                                                         aan klimaatadaptatie en helpen daarbij ook
                                                         de directe omgeving. Zo worden gloeiende
                                                         kooltjes in het stedelijk weefsel ijsklontjes.
                                                         Bovendien dragen gebiedsontwikkelingen
                                                         bij aan de gezondheid & het geluk van
                                                         bewoners in de omgeving, en geeft de
                                                         ruimtelijke verschijningsvorm expressie aan
                                                         de specifieke lokale situatie.
                                                    5. Denk op regionaal & systeemniveau.
                                                         Handel locatie-specifiek. Kies natuurlijke &
                                                         meervoudig te gebruiken oplossingen.
                                                    6. Zorg dat projecten bijdragen aan het helpen
                                                         oplossen van regionale opgaven. Door
                                                         buiten het bouwhek en de projectgrens te
                                                         denken en te borgen dat een ontwikkeling
                                                         de regio als geheel bekijkt op alle relevante
                                                         onderdelen en verbetering.
                                                    7. Het sponswerkend vermogen van een
                                                         gebiedsontwikkeling neemt altijd toe.

12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Mobiliteit                                                          special: Gebiedsverkenning
                                                                    Ceintuurbaanzone
1. We kijken naar de stedelijke groei in relatie tot
de benodigde infrastructuur voor fiets, OV en                       De gebiedsverkenning Ceintuurbaan Zone
auto, waarbij mobiliteit zowel een ruimtegever,                     gaat over de voorstelbare lange termijn
als een ruimtevrager is. We hanteren daarbij                        herontwikkeling van de Ceintuurbaanzone.
het STOMP (afkorting voor Stappen, Trappen,                         In de verkenning worden drie mogelijke en
Ov, Mobiliteit-als-dienst, Privéauto)-principe en                   ‘comprosmisloze’ modellen gepresenteerd:
werken aan een systeem van publieke mobiliteit.
                                                                    •   Raamwerkstad: speelt in op de wens om
2. De realisering van hubs (waarvan er                                  nu al te kijken naar quick wins door te
verschillende vormen zijn, zoals stadsrand,                             vergroenen en te verdichten;
centrum en wijk) en het meervoudig                                  •   Randstad: gaat uit van een hoogstedelijke
ruimtegebruik (en ook maatschappelijke functies)                        uitbreiding van Zwolle tot aan een nieuwe
vraagt om extra ruimtebeslag en koppeling                               waterkerende stadsrand: wonen en werken
gebiedsopgaven, zoals woningbouw.                                       aan het landschap;
                                                                    •   Ringstad: gaat uit behoud van een deel
3. We houden rekening met een autonome                                  van de huidige werkfunctie in combinatie
toename van 10.000 auto’s richting 2040, wat                            met een stadsuitleg op en langs de
leidt tot 50.000 extra autoritten (en waarbij de                        enken die de overgang van hoog en droog
eventuele extra groei van de stad voor wonen nog                        naar laag en nat markeren rondom een
niet is meegenomen).                                                    nieuw stadspark: wonen en werken in het
                                                                        landschap.
4. We onderzoeken wat het effect is op het
mobiliteitssysteem bij het toevoegen van extra                      Voor meer informatie, duiding en
woningen in de bestaande stad (o.a. stadsscan)                      beeldmateriaal verwijzen we naar de
en/of uitleglocaties, en de groei van de economie                   Gebiedsverkenning zelf.
aan de hand van de bandbreedte aan extra
bedrijventerrein van 50-135 ha (exclusief
circulaire transitie)




   Afbeelding van de hub en de koppelkansen die bij de hub horen.




Alle bouwsteen-samenvattingen zijn zoveel mogelijk overgenomen uit de teksten die zijn
uitgedeeld tijdens atelier 1 (juni 2024).

                                                                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Participatie
“Doe, denk en droom mee over ons
Zwolle van (over)morgen! Deel jouw
ideeën en help ons keuzes te maken
voor een duurzame en leefbare
toekomst. Want samen maken we
Zwolle!”

Toelichting op de participatie
In een stad die volop leeft en continu
in ontwikkeling is, is het belangrijk
om met elkaar in gesprek te gaan én
te blijven. Een essentieel onderdeel
van dit programma is dan ook de
participatie van inwoners van Zwolle.
We gebruiken daarvoor de HANZA!
methode. Inwoners worden nadrukkelijk
uitgenodigd om mee te denken en
input te leveren. De participatie vond
tijdens en na de scenariostudie plaats:
• Tijdens de scenariostudie: Hierbij
    is de wenselijkheid van de PBL-
    scenario’s bevraagd via een
    enquête. Met behulp van deze input
    hebben we de scenario’s Zwols
    gemaakt.
• Na de scenariostudie: Ingrediënten
    uit de Zwolse scenario’s vormden
    de basis voor het ontwerpen van de
    ingrediënten van het toekomstspel.
    Deze ingrediënten zijn omgezet
    in spelkaarten en zullen in dit
    document worden benoemd. Het
    spel zelf en diens participatie
    uitkomsten zullen meegenomen
    worden in de ontwikkeling van het
    Ruimtelijk Toekomstperspectief.

Participatie onderdelen in dit
document
In hoofdstuk 2 worden per scenario de
bovenstaande participatie-onderdelen
gepresenteerd. Na de beschrijving van
elk PBL-scenario volgt een ‘duiding
participatie’, waarin de resultaten van
de enquêtes zijn opgenomen. Aan het
einde van elk Zwols scenario wordt een
overzicht gegeven van de ingrediënten
die in het toekomstspel zijn geland.




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Foto van atelier 1 tijdens de plenaire presentaties.

                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>  Voortbouwend op de ingezette lijn

  De basis voor de Zwolse vertaling van                  buitengebied (‘ons Kapitaal’) en de
  de scenario’s ligt in het voortbouwen                  aspecten van Brede Welvaart (Ons
  op bestaande uitgangspunten in                         menselijk kapitaal).
  bestaande strategische onderzoeken
  die van belang in dit traject. Enerzijds               De principes van elk document zijn
  bestaat het uit onderzoeken die                        weergegeven op deze en de volgende
  uitgekomen zijn sinds de ontwikkeling                  pagina.
  van de hudige omgevingsvisie.
  Daarnaast wordt het vertrekpunt van
  de huidige omgevingsvisie samengevat.
  Als volgt :
  (A) de zeven ontwikkelprincipes uit de
  verstedelijkingsstrategie Warme Harten
  in een klimaatadaptieve Delta
  (B) de drie ontwikkelprincipes uit de
  Gebiedsbiografie regio Zwolle,
  (C) het vertrekpunt van de huidige
  Omgevingsvisie Ons Zwolle van morgen
  2030 met de daarin benoemde
  kwaliteiten van de bestaande stad en



A. De verstedelijkingsstrategie: Warmte Harten in een klimaatadaptieve Delta

    De warme harten strategie (Zeven ontwikkelprincipes):
    1. Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta is zuinig omgaan met de ruimte
    2. In een Klimaatadaptieve Delta pakken we opgaven aan bij de bron
    3. In Warme Harten helpt het nieuwe het bestaande met transitieopgaven
    4. Warme Harten bieden een passend woningaanbod voor iedereen
    5. In Warme Harten geven we voorrang aan voetganger, fietser en OV
    6. Elk Warm Hart speelt een rol in het vergroten van regionaal economisch elan
    7. In een Klimaatadaptieve Delta bouwen we gebiedsspecifiek



B. Gebiedsbiografie Regio Zwolle

    De drie ontwikkelprincipes:
    1. In een Klimaatadaptieve Delta herstellen we natuurlijke systemen. We houden hierbij rekening met
        de kwaliteiten en gelaagdheid van het cultuurhistorische landschap.
    2. In Warme Harten herstellen we de relatie tussen landschap, bodem en water enerzijds en
        landbouw en bebouwing anderzijds.
    3. In Warme Harten groeit landschap mee: we koppelen elk hoogdynamisch woon- en werkgebied aan
        een sterk landschap.




  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>C. Omgevingsvisie 2030 Ons Zwolle van morgen
    Benoemde kwaliteiten (‘ons kapitaal’) en                                                        duurzame mobiliteit in Zwolle leidend
    Brede welvaart (ons menselijk kapitaal):                                                        zijn bij de ontwerpopgaven;
    1. Zwolle versterkt en benut het menselijk                                               • Parkeren en stallen in Mobihubs;
       kapitaal van de stad. De Omgevingsvisie                                               • Zero Emissie Stadslogistiek.
       neemt deze ambitie mee als het gaat                                                6. Energieneutraal : De energietransitie en de
       over hoe mensen leven, wonen en werken                                                   wens van de gemeente Zwolle om in 2050
       en genieten van de stad nu en in de                                                      energieneutraal te zijn heeft impact op
       toekomst. Over hoe ze keer op keer de                                                    Zwolle als geheel en de omliggende regio.
       stad omvormen naar de wensen van hun                                          tom geven  De voornaamste raakvlakken richten zich
       tijd, met respect voor het verleden. Zwolle                                              op de duurzame opwek van elektriciteit
       wordt gevormd door alle mensen die in de                                                 en warmte, de gebouwde omgeving en
                    2.2. Ontwikkelingsgeschiedenis van Zwolle                                                                                                              kapi
       stad en daarom        heen wonen en werken.                                              mobiliteit. We maken hierbij gebruik van de                                gebo
    2. Fysieke kapitaal
                    De historie: Eénvan van
                                        Zwollede  vertelt ons hoe uniek de stad, de liggingkansrijke              gebieden
                                                                                                 en ons buitengebied         is. Eenin tijdlijn
                                                                                                                                         onzegeeftgemeente.
                                                                                                                                                          in vogelvlucht   biod
       geformuleerdeook eentopambities
                                boeiend beeld.isBijlage
                                                     het 1 gaat verder in op de identiteit7. Circulair
                                                                                                 en historische   : Nederland
                                                                                                                     ontwikkeling van    wilZwolle.
                                                                                                                                              in 2050 een                  gron
       behouden en beschermen van                                                               circulaire economie zijn;e een economie                                    en la
                                  Middeleeuwen >                                        1230 >                                           15 eeuw >
       cultuurhistorie,      biodiversiteit         en    landschap
                       Op een vluchtheuvel, grenzend aan het
                                                                                                zonder afval, waarbij
                                                                         Zwolle verkreeg stadsrechten en kon de
                                                                                                                                       alles    draait op
                                                                                                                                Zwolle sloot zich aan bij het              Naa
       als belangrijkeZwarte
                           fysieke
                                 Waterwaarden.
                                        begon de geschiedenis             stad ommuren met drie herbruikbare
                                                                                                   poorten naar          grondstoffen.
                                                                                                                            Hanzeverbond. HetWe      brachtmaken
                                                                                                                                                              de stad      van
    3. Klimaatadaptatie          : Zwolle
                            van onze   stad. Eniszein  2050
                                                    noemden                                     de transitie
                                                                           Assendorp, Kamperpoort     en Dieze.       van    onze
                                                                                                                        welvaart       huidige
                                                                                                                                    en positie  in een take-
                                                                                                                                                         internationaal    amb
       klimaatbestendig         ingericht en daarmee
                            het Zwolle, letterlijk verhoging,
                                                                                                make-waste, lineaire                   economie naar een
                                                                                                                                   netwerk van 200 steden
                                      opgezwollen.                                                                                                                         • Zw
       veilig voor overstromingen en aangepast                                                  circulaire economie. De 7 pijlers van een                                    int
       aan extreem weer. Door             het veranderende
                                      17e eeuw     >                                 18e eeuw circulaire
                                                                                                 >                economie,begin      zoals  19eomschreven
                                                                                                                                                  eeuw >
                                                                                                                                                                             (ec
                           De aanleg van de vestingwerken                   Ter verhoging van de allure van de               De Willemsvaart werd geopend,
       klimaat is datmaakte
                         een ambitie          dieautonoom.
                                  de binnenstad       impactDe                                  door
                                                                          stad werd een stelsel van      Metabolic,vernoemd
                                                                                                    bomenrijke                zijn hierin        leidend.
                                                                                                                                         naar koning    Willem I, de
                                                                                                                                                                           • Zw
                                                                                                                                                                           • Vit
       heeft op de fysieke
                       Nieuwe Vechtleefomgeving            om ook alleeën en monumentale
                                        werd gegraven waarover                            8. Ondergrondstraten          : kanalenkoning.
                                                                                                                          De fysieke De       leefomgeving
                                                                                                                                                  verbinding van de
       in de toekomst  het veilig     en beschermt
                            turf uit Drenthe  naar de stad werdtegen aangelegd. We kennen       wordt      mede gevormd
                                                                                                    deze nog            binnenstad met   door    de wijze
                                                                                                                                            de IJssel    bracht Zwolle
                        vervoerd. Aan de Diezerkade werd dit               steeds: Wipstrikkerallee, Veerallee,            nieuwe voorspoed en welvaart. De
       het water te kunnen           wonen, ondernemen
                         overgeheveld in grotere schepen die
                                                                                                waarop we de ondergrond
                                                                                      Deventerweg
                                                                                                                                                gebruiken. Het
                                                                                                                                     handel kon floreren.
                                                                                                                                                                           2.4.
       en recreëren in Zwolle.   voeren We     benutten
                                         op Amsterdam                                           natuurlijke systeem van de ondergrond
                                                                                                                                                                           Zwo
       en versterken de samenhang     19e eeuw >
                                                    in het                              1930 >
                                                                                                heeft Zwolle gemaakt 1945-1980           tot wat het    >
                                                                                                                                                              nu is.       en in
       watersysteem Het   datspoor
                                 bestaat      uit:
                                      wordt aangelegd.     Zwolle            De IJsselbrug wordtMet     de ondergrond
                                                                                                  aangelegd              Bouw vanwillen        we deHoltenbroek
                                                                                                                                      de woonwijken         verdere        (eco
      • Hoofdwatersysteem               metin haar
                      staat aan het begin       de ontwikkeling                                 duurzame ontwikkeling        en Aa-landen, van      Zwolle
                                                                                                                                               aanleg    A28 enmogelijk
                                                                                                                                                                 de        kern
          hoofdwaterkeringen            en regionaal
                       naar het 2e knooppunt van Nederland;
                                                                                                maken en Zwolse                  opgaves ondersteunen.
                                                                                                                        ontwikkeling van de werklocaties Voorst            slag
                            de draaischijf van het noorden                                                                             en Marslanden                       afge
          watersysteem                                                                    9. Buitenruimte : De buitenruimte is                                             spre
      • Groen- blauw1979-2000structuur    > in de bestaande        2007 >                       essentieel
                                                                                            1995-heden       > voor het functioneren     2010-heden van                    Zwo
          stad met ruimte         voor sponswerking
                       Bouw van de woonwijk
                                                                    en
                                                              Realisatie van de
                                                                                                de stad. Zonder
                                                                                          Bouw van de woonwijk
                                                                                                                              goede (toegankelijke)
                                                                                                                        Transformatie van gebieden rondom de               in. W
                             Zwolle-zuid                 Werklocatie Hessenpoort               Stadshagen                historische binnenstad: kraanbolwerk,             mob
          tegengaan van hittestress                                                             buitenruimte is Katwolderplein,
                                                                                                                             een stad niet      Rodemeer         dan
                                                                                                                                                        Torenbrug,         met
    4. Gezonde Zwolse Leefomgeving (milieu,                                                     een samenraapsel                   van gebouwen.
                                                                                                                         Weezenlanden                          De
                                                                                                                                            (voormalig ziekenhuis)         weg
       geluid, geur) : De fysieke leefomgeving                                                  buitenruimte vormt het cement dat de                                       antw
       heeft alles in
                    2.3.zich    om een
                          Het ‘huis           positieve
                                       van Zwolle’,       ons Zwolle van morgen:              enstad     bij elkaaromgeving.
                                                                                                  haar natuurlijke         houdt Dit   enzijnbiedt      lucht,
                                                                                                                                                 de kwaliteiten            regio
                          ambities en kernopgaven                                             op het gebied van landschap, cultuurhistorie en                              maa
       bijdrage te leveren aan gezondheid.                                                      licht    en   ruimte        om     gezond        en
                                                                                              biodiversiteit: dit heet het fysiek kapitaal. Centraal
                                                                                                                                                        gelukkig      te   staa
       Om dat te bewerkstellingen
                    We zien dat Zwolle nooit     kiezen       wehaar ontwikkeling.
                                                     stilvalt in                                leven.
                                                                                              staat        Niet dat
                                                                                                     de ambitie      alleen
                                                                                                                         Zwollevoor       mensen, maar ook
                                                                                                                                   haar ruimtelijke,                       delij
       een brede benadering
                    Telkens passendie         uitgaat
                                         we ons    aan bijvan                                   voor plantenen
                                                            de tijdsgeest, de dynamiek cultuurhistorische               enlandschappelijke
                                                                                                                             dieren. Voorkwaliteiten  de kwaliteit         naar
       beschermen,  vanbevorderen
                          handel en maken    enwefaciliteren
                                                      goed gebruik van onze ligging.            van de
                                                                                              behoudt    en buitenruimte
                                                                                                             versterkt. Elk deelkijken van Zwolle  weheeft
                                                                                                                                                         naar drie         jaren
                    Onze ontwikkeling maakt ons tot de gemeente die we nu                     specifieke eigen kenmerken en kwaliteiten die zich uiten                     van
       van een betere       gezondheid           van    bewoners
                    zijn, met een prachtige stad en buitengebied. Het is een                    elementen.            Het    bieden        van      bescherming,
                                                                                              in de Zwolse fysieke identiteit en als geheel het fysieke                    Zwo
       en bezoekers     van Zwolle. Het
                    verantwoordelijkheid        omgaat       hierbij
                                                     de verdere     ontwikkeling van            comfort en plezier.                                                        bepa
       om geluid, trillingen,        externe
                    stad en buitengebied            veiligheid
                                                in goede    banen te enleiden. Dat doen                                                                                    inho
                    we samen. In 2017 legden we hiervoor onze ambities vast
       luchtkwaliteit,    geur en bodemkwaliteit.
                    in het ‘huis van Zwolle’. Deze ambities hebben we nog
    5. Mobiliteit : steeds.
                     We streven naar nog meer                                                                                                                              2.5.
                                                                                                                  Ons Zwolle van Morgen
       gebruik vanDe deOmgevingsvisie
                           fiets en het2017     openbaar
                                                     stelt dat ‘de drager’ van onze
       vervoer en de     combinatie
                    gemeente                 daarvan
                                  het menselijk      kapitaal(keten),
                                                                is. Centraal staat de                             Drager: menselijk kapitaal
                    ambitie: Zwolle versterkt en benut het menselijk kapitaal                                                                                              Onze
       in combinatie      met     de   auto,     zodat      Zwolle
                    van de stad. Deze Omgevingsvisie neemt deze ambitie                                    Versterken           Klimaat-            Vitale                 buur
       voor alle vervoerswijzen
                    mee als het gaat bereikbaar
                                          over hoe mensen leven, wonen en
                                                                                                          stedelijkheid
                                                                                                          en economie
                                                                                                                               bestendig
                                                                                                                              en energie-
                                                                                                                                                  solidaire
                                                                                                                                                   gezonde                 vorm
       blijft. Hieronder
                    werkenvallen        de volgende
                               en genieten    van de stad en het buitengebied,                                                  neutraal         duurzame
                                                                                                                                                 stadsdelen
                                                                                                                                                                           Het
       ontwikkelrichtingen:
                    nu en in de toekomst. Over hoe ze keer op keer de stad                                                                                                 bese
                    omvormen naar de wensen van hun tijd, met respect voor                                                                                                 vera
      • Zwolle bereikbaar
                    het verleden.en      gastvrij;
                                      Zwolle   wordt gevormd door alle mensen die                                                                                          klim
      • Zwolle alsinkrachtige           schakel inwonen
                       de stad en daaromheen,              het en werken.                                                                                                  ener
          nationale OV-toekomstbeleid 2040;                                                                         Fundament: fysiek kapitaal
                                                                                                                                                                           We h
      • MobiliteitZwolle      kent een ijzersterk ‘fundament’, een basis om op
                      die aansluit         bij de
                    verder te groeien: de kwaliteiten van de bestaande stad
                                                                                                                                                                           bela
                                                                                                                                                                           ener
          verstedelijkingsdoelstellingen, waarbij
                                                                                              Afbeelding Huis van Zwolle
          de STO(M)P methodiek en Ladder van
                    14      Omgevingsvisie Ons Zwolle van Morgen
    De bovenstaande tekst van kwaliteit 2 t/m 9 is overgenomen van de samengevatte Zwolse kwaliteiten via https://www.zwolle.nl/de-zwolse-kwaliteiten.

                                                                                                                                                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>DEEL 2
Beschrijving
scenario’s




Leeswijzer
Op de volgende pagina’s worden de         de belangrijkste kenmerken per
belangrijkste uitgangspunten van de       thematische bouwsteen en een selectie
vier scenario’s gepresenteerd. Elk        van voorstelbare ruimtelijke ingrepen.
scenario begint met een introductie
van het PBL-scenario, gevolgd door        Hiernaast staat een overzicht van
een toelichting op het Zwolse scenario.   de vier Zwolse scenario’s met hun
Dit omvat een algemene beschrijving,      belangrijkste kenmerken.



18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Natuurlijk Zwolle
•   We bewegen mee met de natuurlijke systemen;
•   Realisatie watercasco ;
•   Verdichting van de stad met focus op vergroening en blauwe dooradering,
    focus op ontwikkelen Stadsscan-locaties;
•   Vernatten van de polder Mastenbroek, Sponsbos, Zwolle zuid;
•   Focus op de bestaande werklocaties: natuurinclusief, vergroenen etc.;
•   Vol blijven inzetten op huidige mobiliteitstransitie. Ruimte voor wandelaar,
    fiets en openbaar vervoer;




Poort naar het Stedelijk Netwerk Nederland
•   Zwolle draait volop mee in stedelijk netwerk Nederland (NOVEX);
•   De klimaatbestendige groeiregio;
•   Volle focus op groei (wonen en economie);
•   Doorgaan met mobiliteitstransitie, inclusief nieuwe ringweg ten oosten
    van Zwolle;




High Tech Zwolle
•   Een flexibele en innovatieve samenleving, waarbij keuzevrijheid centraal
    staat;
•   Technologie en digitalisering is reeds een ingezette trend;
•   Water en bodem wordt gestuurd (dijken, gemalen en pompen);
•   Geen grote ingrepen in de fysieke leefomgeving;
•   Digitale netwerk staat centraal, minimaal voorzieningenniveau en weinig
    verplaatsingen;
•   Flexibel en multifunctioneel bouwen;
•   Ruimte voor ICT-bedrijven op bestaande werklocaties;




Zwolle voor Elkaar
•   Gemeenschapszin, saamhorigheid, noaberschap en ruimte voor
    ontmoeting staan centraal;
•   Lokale energie-opwek staat centraal;
•   Focus op bestaande werklocaties;
•   Prioriteit aan het voorzieningenniveau;
•   Stadsscan locaties als dragers om voorzieningenniveau in de Zwolse
    wijken te versterken;



                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Natuurlijk
Zwolle
Gebaseerd op Nationaal scenario
‘Groen Land’

‘Natuurlijk Zwolle’ is het Zwolse
scenario, gebaseerd op het nationale
scenario ‘Groen Land’. In het
scenario Groen Land zien mensen
zich als onderdeel van de natuur.
Ze beschouwen vergroening als een
collectieve publieke opdracht en
sporen de Rijksoverheid aan om daarbij
de lead te nemen. In deze toekomst
staat het respecteren van ecologische
grenzen bovenaan, ook als dit ten koste
gaat van de vrijheid om te consumeren.
Natuurlijke oplossingen domineren,
bijvoorbeeld door water meer ruimte te
geven.

Op de volgende pagina zijn de
resultaten van de enquête over
de scenario’s van de ruimtelijke
verkenningen te vinden, specifiek voor
het scenario Groen Land.

Zie de bijlage voor een uitgebreide beschrijving zoals gehanteerd in

atelier 1.



Bron: https://themasites.pbl.nl/scenarios-inrichting-nl2050/




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Participatieduiding van Scenario Groen Land
In juli 2024 heeft de gemeente            In hoeverre spreekt dit toekomstscenario jou aan?

Zwolle een enquête verspreid over de
aanvulling op de omgevingsvisie, waarin
                                                  Spreekt mij heel erg aan
de wenselijkheid van de PBL-scenario’s            Spreekt mij aan
werd bevraagd. Inwoners van Zwolle                Neutraal
kregen de kans hun visie te delen op              Spreekt mij niet aan
vier mogelijke toekomstscenario’s                 Spreekt mij helemaal niet aan
                                                  Geen mening
voor de stad. Op deze pagina worden
de resultaten gepresenteerd met
betrekking tot het scenario Groen         Welke twee kenmerken van dit scenario spreken jou
Land.                                     het meest aan?


Populariteit van het scenario
Ongeveer 75% van de respondenten
voelt zich aangesproken of heel
ergaangesproken door dit scenario. Dit
scenario is daarmee met afstand het
meest populair in vergelijking met de
                                          Samenvatting van opmerkingen van inwoners in
andere scenario’s.
                                          open invulvelden
                                          •   Behoud en uitbreiding van natuur: Steun
Wat spreekt inwoners aan?                     voor groen in de stad, met voordelen voor
Dit scenario onderstreept de voorkeur         gezondheid, klimaat en biodiversiteit.
van Zwollenaren voor een toekomst         •   Integratie van groen in stadsontwikkeling:
                                              Groene daken, gevels en het vervangen van
waarin groen, duurzaamheid en
                                              parkeerplaatsen door groen worden gewenst.
recreatie centraal staan in de            •   Mentale en fysieke gezondheid: Natuur
stadsontwikkeling.                            speelt een cruciale rol in het bevorderen van
                                              gezondheid.
                                          •   Natuurinclusief bouwen: Voorkeur voor
Zorgen en aandachtspunten
                                              compactere bouw binnen stadsgrenzen en het
Tegelijkertijd uitten inwoners                ombouwen van leegstaande gebouwen.
bezorgdheid over de balans tussen         •   Lokale voedselproductie: Suggestie om
groei en natuurbehoud.                        delen van buitengebieden voor lokale
                                              voedselproductie te gebruiken.
                                          •   Natuurlijke beleving en recreatie: Wens
Toepassing van de resultaten                  voor meer recreatieve voorzieningen en
De inzichten uit de enquête en de             natuurvriendelijke activiteiten.
feedback van inwoners zijn gebruikt om    •   Duurzaamheid: Er is steun voor een cultuur van
het scenario Natuurlijk Zwolle verder         consuminderen en verantwoordelijk omgaan
                                              met bronnen.
te verfijnen en aan te passen aan de
                                          •   Balans tussen groen en stedelijke ontwikkeling:
Zwolse context. Hierbij is specifiek          Nieuwbouw moet in balans zijn met
gekeken naar manieren om de wensen            natuurbehoud.
en zorgen rondom natuurbehoud in          •   Samenleving en verbinding: Groots belang voor
                                              het versterken van gemeenschapsgevoel en
combinatie met stadsontwikkeling een
                                              onderlinge betrokkenheid.
concrete invulling te geven.

                                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Samenvatting ‘Natuurlijk Zwolle’

De bevolking hecht veel waarde aan
de kwalitatieve groene omgeving.
Daarom wonen mensen graag in Zwolle.
Er is een sterke verbinding tussen
het dagelijkse leven en de natuurlijke
omgeving. Natuurlijke systemen zijn
leidend, regenwater wordt opgeslagen
door meer ruimte te geven aan rivieren,
kreken en innovatieve oplossingen
zoals natte teelten. De stad verdicht
en transformeert met een focus op
vergroening en biodiversiteit. Ook
bedrijvigheid wordt natuurinclusief
ontwikkeld.

Op de volgende pagina is de
bandbreedte per thema opgenomen
in combinatie met toelichting en
kenmerken per thema.




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                 • Natuurinclusieve verdichting: Verdichting en transformatie van de stad vinden plaats alléén binnen bebouwd gebied en altijd
                   met een hoge mate van bijdrage aan de vergroening en natuurinclusiviteit (groene gevels, daktuinen etc.).
WONEN

                 • Op binnenstedelijke locaties (stadsscan-locaties, bouwen rondom/ op de A28 en minimale verdichting op de
                   Ceintuurbaanzone) worden voornamelijk meergezinswoningen (appartementen, terraswoningen, woontorens,
                   seniorenappartementen) toegevoegd in een ruimte opzet (binnentuinen, in parkachtige omgeving).


                      5000 woningen (en bijbehorende                                                         15000 woningen (en bijbehorende
                                voorzieningen)                                                                         voorzieningen)
                 • Duurzame innovatiestad met weinig economische groei, wel een verandering van de economische sector naar circulair.
                   Natuurpositieve bedrijventerreinen: Bedrijventerreinen worden intensiever gebruikt door economische functies en
                   tegelijkertijd ontwikkeld op basis van nature-based solutions en klimaatadaptatie.
ECONOMIE




                 • De bedrijventerreinen worden minimaal uitgebreid. Circulaire bedrijven met een hoge milieucategorie kunnen hier een plek
                   krijgen (bijv uitbreiding bij Hessenpoort).
                 • Groene recreatie. Zwolle is ook koploper in de landschappelijke en groene recreatie, de stad is populair om te bezoeken door
                   zowel het mooie karakteristieke centrum als (de goede groene verbindingen naar) het aantrekkelijke diverse buitengebied.




                  Sterker maken wat sterk is (50 ha)                                                         Ruimte voor transities (135 ha)


                 • Duurzaam vervoer: Grote hubs langs de ring van de stad zorgen voor een goede bereikbaarheid. Dit zijn hubs waar parkeren
                   (fiets en auto), bus en deelmobiliteit samen komen.
MOBILITEIT




                 • Inzet op weren van de auto in de stad: de A28 wordt verdiept en verliest de centrumafslag. De binnenstad van Zwolle wordt
                   autovrij. De centrumstedelijke wijken hieromheen worden autoluw.
                 • Binnen de stad ligt de nadruk op voetgangers- en fietsverkeer (waarvan de belangrijkste routes lopen in de groene dragers
                   van de stad), wat bijdraagt aan een schonere en gezondere leefomgeving.


                      Huidig knooppunt Zwolle                                                             Maximale inzet op (inter)nationale en
                                                                                                             bovenregionale bereikebaarheid


                 • Zwolle is in 2040 klimaatneutraal: er wordt breed ingezet op de energietransitie. Er wordt ook ingezet op terugbrengen
                   van energiegebruik, door aanpassingen in de huidige woningvooraad maar ook door gedragsverandering. Er wordt zoveel
                   mogelijk ingezet op circulariteit van rest (energie)stromen zoals hergebruik van restwarmte.
ENERGIE




                 • Groen gas productie op hessenpoort, regionale samenwerking van belang.
                 • Er wordt ingezet op lokale warmtenetten en lokale opslag om energiepieken op te vangen.
                 • Windenergie en zonnevelden langs infra met aandacht voor inbedding in landschap. Maximaliseren van zon op dak.


                    Zwolle maximaal zelfvoorzienend                                                Oplossen door (ook) buiten de gemeentegrenzen
                (oplossen binnen eigen gemeentegrenzen)                                                  duurzame energieopwek te plaatsen


                 • Sponsstad Zwolle. De natuurlijke systemen zijn leidend, de waterstructuur is ordenend. Er is een sterke verbinding tussen
                   het groenblauwe netwerk en de klimaatadaptieve ontwikkelingen, bijvoorbeeld door maximaal in te zetten op het vasthouden
                   van regenwater in een recreatief sponsbos.
WATER&KLIMAAT




                 • Continuïteit groene en blauwe netwerken: De stad wordt dooraderd met groenblauwe netwerken met meer groene
                   corridors bijvoorbeeld rondom de singels, wat bijdraagt aan biodiversiteit, een aangename leefomgeving en het reduceren
                   van wateroverlast in extreem natte perioden. Stadsbroek, Nieuwe Vecht en Willemsvaart nieuwe dragers in de stedelijk
                   hoofdgroenstructuur.
                 • Het water trekt de stad in: Er wordt een robuuste grote waterdrager door de stad heen getrokken die zorgt voor stedelijke
                   waterafvang en een verlaging van het hitte-eilandeffect.
                 • De A28 wordt verdiept: hierbovenop wordt een groen landschap gemaakt dat ecologische verbindingen tussen de stad en
                   het noordelijke deel van de gemeente mogelijk maakt.


                         Technologische                                                                    Oplossen door maximaal in te zetten op
                           oplossingen                                                                            de natuurlijke systemen


                                                                                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke vertaling van Natuurlijk
Zwolle
Leeswijzer kaart: Dit Zwolse scenario is een
extreem toekomstbeeld waarin uiterste
mogelijkheden worden verkend. Het kaartbeeld
laat een beeld zien met mogelijk voorstelbare
ingrediënten.

                   Vernatten Mastenbroek




             1
                                   5                                                                           7


                                                                                                             10
                                                            A28 ondergronds, i.c.m. verdichting

                                                                      4
                                           afrit centrum afsluiten (tunnel)




                                              2                3
                                                                    CB-zone: verdichting wonen en werk-functies behouden



                       9                   Centrumstedelijk verdichten kernstad
                                                                                                   8
                                                                       Stad als spons: water door kernstad




                                                        Stadshubs i.c.m. goed OV en deelmobilitlteit


                                                                                 6
                                                     Nieuwe recreatiegebieden als stedelijk uitloopgebied voor de verdichte stad




                                                Verbreding IJssel




                                                                              Sponsbos




24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>         Voorstelbare ruimtelijke ingrepen
         De cijfers op de kaart op de linker
         pagina passen bij de volgende
         ruimtelijke ingrepen:

         1. In Mastenbroek wordt ingezet                                                5. Het gebied Stadsbroek wordt
            als groot waterbufferend gebied                                                 sterker vergroend, waardoor het een
            om water robuustheid en                                                         groene long van de stad wordt.
            klimaatadaptatie te bevorderen.                                             6. De bedrijventerreinen Marslanden,
         2. De ecologische verbindingen en                                                  Voorst en de Vrolijkheid worden
            het waterbufferend vermogen in                                                  vergroend door parkeerplaatsen te
            de stad worden versterkt door                                                   bundelen in hubs en zo meer ruimte
            toegankelijke oevers te creëren bij                                             te creëren voor groen en natuur.
            de Kop van Voorst, de Singelzone en                                         7. Minimale uitbreiding Hessenpoort
            de Willemsvaart.                                                                om circulaire bedrijven met een
         3. De Ceintuurbaanzone wordt een                                                   hoge milieucategorie te faciliteren
            aantrekkelijke groen gebied volgens                                         8. Een fijnmazig fietsnetwerk faciliteert
            de principes uit de ‘Raamwerkstad’                                              fietsers op lokaal, regionaal en
            die de toegevoegde woningen                                                     recreatief niveau.
            verbindt aan de stad.                                                       9. OV-hubs (bus en deelmobiliteit)
         4. Er wordt een groene allee aangelegd                                             langs de ringweg als centrale
            langs en op de A28, met plannen                                                 mobiliteitsstructuur
            voor de ondertunneling van de                                               10. Productie van groen gas op
            snelweg om de ruimtelijke kwaliteit                                             Hessenpoort.
            te verbeteren. De A28 kan zo                                                11. Binnenstedelijke kleinschalige
            een nieuw stadspark worden in                                                   verdichting op locaties uit de
            combinatie met hoogwaardige                                                     ‘Stadsscan’.
            binnenstedelijke verdichting.




Referentie voor groene woonvormen in de stad (Referentie: Common Woods, Amersfoort)   Referentie voor natuurinclusieve bedrijventerreinen (Referentie: Schiphol Trade Park )

                                                                                                                                                                25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Participatie: ingrediënten uit de Zwolse scenario’s
als speelkaarten in het toekomstspel
Na de scenariostudie is in de volgende
participatieronde met inwoners
het toekomstspel ‘Ons Zwolle van
Overmorgen’ gespeeld. Dit deden we
in onze Reizende Woonkamer, op acht
verschillende plaatsen in de gemeente. In
het spel worden Zwollenaren uitgedaagd
om hun Zwolle van Overmorgen vorm
te geven door speelkaarten te kiezen
met ingrediënten per thema en die te
plaatsen op een plankaart van Zwolle.
De speelkaarten zijn gebaseerd op de
opbrengsten uit de Zwolse scenario’s.
Uit het scenario Natuurlijk Zwolle zijn
de speelkaarten op de volgende pagina
opgenomen.




26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>De Zwolse scenario’s zijn bedacht in extremen. In deze participatiestap is het Zwolse
scenario als totaalbeeld losgelaten, maar zijn juist de specifieke ingrediënten
voorgelegd om erachter te komen welke van die ingrediënten wel wenselijk zijn. In het
participatiejournaal worden de uitkomsten ervan geduid.

                                                                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Poort naar
het Stedelijk
Netwerk
Nederland
Gebaseerd op het nationaal
scenario ‘Mondiaal
Ondernemend’

‘Poort naar het Stedelijk Netwerk
Nederland’ is het Zwolse scenario,
gebaseerd op het nationale scenario
‘Mondiaal Ondernemend’. In het
scenario Mondiaal Ondernemend is
de samenleving individualistisch en
domineert het marktdenken in de
economie. Grote bedrijven nemen de
lead. Eigen verantwoordelijkheid staat
voorop, ook om te verduurzamen. Een
van de kenmerkende ontwikkelingen
in dit toekomstige Nederland is een
groter contrast tussen verdergaande
verstedelijking in het westen en midden
van Nederland en rust elders in het
land.

Op de volgende pagina zijn de
resultaten van de enquête over
de scenario’s van de ruimtelijke
verkenningen te vinden, specifiek voor
het scenario Mondiaal Ondernemend.

Zie de bijlage voor een uitgebreide beschrijving zoals gehanteerd in

atelier 1.



Bron: https://themasites.pbl.nl/scenarios-inrichting-nl2050/




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Participatieduiding van Scenario Mondiaal Ondernemend


In juli 2024 heeft de gemeente             In hoeverre spreekt dit toekomstscenario jou aan?

Zwolle een enquête verspreid over de
aanvulling op de omgevingsvisie, waarin
                                                   Spreekt mij heel erg aan
de wenselijkheid van de PBL-scenario’s             Spreekt mij aan
werd bevraagd. Inwoners van Zwolle                 Neutraal
kregen de kans hun visie te delen op               Spreekt mij niet aan
vier mogelijke toekomstscenario’s                  Spreekt mij helemaal niet aan
                                                   Geen mening
voor de stad. Op deze pagina worden
de resultaten gepresenteerd met
                                           Welke twee kenmerken van dit scenario spreken jou
betrekking tot het scenario Mondiaal
                                           het meest aan?
Ondernemend.

Populariteit van het scenario
Dit scenario spreekt ruim de helft van
de respondenten niet of helemaal niet
aan (56%). In vergelijking tot de andere
scenario’s is dit scenario het minst
                                           Samenvatting van opmerkingen van inwoners in
populair.
                                           open invulvelden
                                           •   Lokale en regionale focus: Steun voor
Wat spreekt inwoners aan?                      kleinschalige, duurzame ondernemingen.
De meerderheid van de respondenten         •   Duurzaamheid en gemeenschapszin: Zorgen
is voor een lokaal en duurzaam                 over de balans tussen economische groei en
ondernemingsklimaat met een balans             sociale welzijn.
                                           •   Verantwoordelijkheid en samenwerking:
tussen economische groei en sociale            Inwoners wensen meer betrokkenheid bij
welzijn.                                       beslissingen, met nadruk op welzijn.
                                           •   Zorg voor kwetsbaren: Bezorgdheid over
Zorgen en aandachtspunten                      negatieve effecten van marktwerking op kleine
                                               ondernemers.
Er is bezorgdheid over de invloed
                                           •   Jongerenvoorzieningen: Vraag naar meer
van grote bedrijven en de focus op             voorzieningen en recreatieve activiteiten voor
economische groei.                             jongeren.
                                           •   Zelfredzaamheid en onafhankelijkheid: Behoefte
                                               aan lokale zelfvoorzienendheid in water, energie
Toepassing van de resultaten
                                               en voedsel.
De inzichten uit de enquête en de          •   Marktwerking vs. samenleving: Zorgen over de
feedback van inwoners zijn vervolgens          invloed van grote bedrijven, pleidooi voor ruimte
gebruikt om het scenario ‘Poort naar           voor lokale bedrijven.
het Noorden’ verder te verfijnen en        •   Gemeentelijke steun en wijkinitiatieven:
                                               De gemeente moet duurzame initiatieven
te vertalen naar de Zwolse context.            ondersteunen en een faciliterende rol spelen
Hierbij is nadrukkelijk gekeken wat voor       in wijkgerichte, bottom-up projecten, zonder te
economische groei past bij de maat en          veel te reguleren.
schaal van Zwolle, maar wel uitgaat van    •   Zorg voor kwetsbaren en lokale bewoners:
                                               Bezorgdheid dat de focus op buitenlandse
een extreem scenario waarin Zwolle
                                               initiatieven lokale behoeften in de weg staat.
een belangrijk knooppunt wordt.


                                                                                                29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Samenvatting ‘Poort naar het
Stedelijk Netwerk Nederland’: de
Zwolse vertaling
Zwolle groeit en wordt een wereldspeler.
Stedelijke woonmilieus zijn groen,
gemengd en bieden voldoende
leefruimte. De stad zet in op groene
en blauwe kwaliteiten, zoals een
groene gordel rondom Zwolle dat zorgt
voor het behoud van de nabijheid
van groen en ruimte ondanks dat er
mogelijkheden zijn voor uitbreiding.
Als internationaal knooppunt
benut Zwolle haar centrale ligging
tussen de Randstad en Duitsland
en versterkt actief de verbindingen
met omliggende stedelijke regio’s,
zoals Utrecht, de Randstad en het
Ruhrgebied. De A28 wordt ontwikkeld
als vervoersbackbone en internationale
bereikbaarheid wordt geoptimaliseerd,
waarmee Zwolle haar rol als poort
naar internationale netwerken verder
vormgeeft. Grootschalige uitbreiding
vindt plaats, geïntegreerd en ontsloten
via snelfietsroutes, nieuwe stations
en nieuwe wegen. De uitbreiding van
nieuwe werk- en woonlandschappen
dragen bij aan de integratie van Zwolle
in het bredere stedelijke netwerk
van Nederland en het aantrekken
van nieuw talent. Zo wordt de stad
niet alleen een cruciale schakel in de
nationale infrastructuur, maar ook een
aantrekkelijke locatie voor talent en
bedrijven die opereren in een mondiale
context.

Op de volgende pagina is de
bandbreedte per thema opgenomen
in combinatie met toelichting en
kenmerken per thema.




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                 • Ringstad: Zwolle groeit met behoud van haar identiteit en kernwaarden. Met de mogelijkheid dat nieuwe kernen ontstaan
                   rondom de stad, waarin de balans tussen stedelijke ontwikkeling en natuurlijke omgevingen behouden wordt.
                 • De binnenstad wordt verdicht met voornamelijk gestapelde woningen met een focus op typologieën en betaalbaarheid voor
                   starters (nieuw talent). In de groen stedelijke wijken worden waar mogelijk grondgebonden woningen toegevoegd, passend bij
                   het bestaande karakter.
WONEN




                 • In een nieuwe uitbreidingswijk (met een nieuw station) wordt een stedelijke mix van met name meergezinswoningen
                   ontwikkeld met groen en voorzieningen in nabijheid.
                 • Voorzieningen schalen op en centreren zich rondom grotere knooppunten of de stadsstraten. Maatschappelijke en
                   zorgfuncties clusteren in grotere complexen. Er worden campusgebieden ontwikkeld waar wonen, educatie, kleinschalige
                   bedrijvigheid en cultuur samenkomt.


                      5000 woningen (en bijbehorende                                                         15000 woningen (en bijbehorende
                                voorzieningen)                                                                         voorzieningen)
                 • Grootschalige economische gebieden: Zwolle richt zich op economische specialisatie in de dienstverlening en
                   hoogtechnologische maakindustrie om een belangrijke speler te worden op EU-niveau. Nieuwe economische gebieden
                   worden ontwikkeld waar diensten, educatie en wonen samenkomt om innovatie in de samenleving te stimuleren.
                 • Intensivering op bedrijventerreinen. Er wordt meer en slimmer ruimte geboden aan de economie. Bijvoorbeeld door
ECONOMIE




                   toepassen van meerlaagse logistiek. Hoogfrequent OV is voorwaardelijk. Ook wordt er een railterminal ontwikkeld waarmee
                   de stad haar rol als logistiek knooppunt versterkt.
                 • Zwolle importeert grotendeels haar (landbouw)producten. Het bestaande agrarische landschap in de gemeente blijft
                   bestaan en worden waar mogelijk efficiënter gemaakt. Productielandschap Mastenbroek. Nog ‘lege’ ruimte wordt benut als
                   economisch productielandschap, bijvoorbeeld voor natte teelt.


                                                                                                             Ruimte voor transities (135 ha)
                  Sterker maken wat sterk is (50 ha)
                 • Internationaal knooppunt: Zwolle profiteert van de huidige regionale netwerkstad en zet hier volop op in: Zwolle positioneert
                   zich als een internationaal knooppunt dankzij de centrale ligging tussen de Randstad en Duitsland, met goede verbindingen
                   via de A28 en de mogelijke HSL-verbinding.
MOBILITEIT




                 • Regionale knelpunten worden opgelost door bijvoorbeeld ringweg A28-A50. Dit wordt de stedelijke ring. Ceintuurbaan wordt
                   afgewaardeerd tot stadsboulevard.
                 • Er worden hubs toegevoegd aan de nieuwe ringweg. In dit scenario wordt een grootschalig hubnetwerk aangelegd op
                   verschillende schaalniveaus (buurt tot regio)


                                                                                                          Maximale inzet op (inter)nationale en
                      Huidig knooppunt Zwolle
                                                                                                             bovenregionale bereikebaarheid

                 • Hessenpoort wordt een XL-energyhub: Elektrolyser op Hessenpoort: De geproduceerde waterstof kan voor meerdere doelen
                   worden aangewend zoals mobiliteit/zero emissie rijden, procesindustrie, verwarming van bedrijfspanden in de omgeving.
ENERGIE




                   Ook buiten de gemeentegrenzen. Opslag (batterijen) op Hessenpoort.
                 • Ontwikkeling van geothermie in Zwolle-Noord.




                    Zwolle maximaal zelfvoorzienend                                               Oplossen door (ook) buiten de gemeentegrenzen
                (oplossen binnen eigen gemeentegrenzen)                                                  duurzame energieopwek te plaatsen
                 • Groene/blauwe gordel als contramal tegenover verstedelijking. Om de groei vorm te geven wordt er ten eerste ingezet op de
                   contramal van deze verstedelijking: de groenblauwe kwaliteiten.
                 • Het agrarische gebied ten zuid-oosten van de stad wordt een multifunctioneel gebied, met een groot landschappelijk park
WATER&KLIMAAT




                   als uitloopgebied voor de nieuwe ontwikkelingen. Hier vindt natuurontwikkeling (bos/natte natuur) plaats en recreatieve
                   functies worden toegevoegd.
                 • Het water wordt zo hoog mogelijk opgevangen in dit scenario. Het zuid-oostelijke deel van de gemeente wordt ingezet als
                   grootschalig sponsgebied: de natuurontwikkeling draagt bij aan een veel hoger infiltratievermogen in deze gebieden.
                 • Er wordt een extra watergang aangelegd ten zuid-oosten van Herfte om extra water van de weteringen af te vangen naar de
                   Vecht


                  Technologische oplossingen                                           Oplossen door maximaal in te zetten op de natuurlijke systemen
                                                                                                                                                   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke vertaling van Poort naar
het Stedelijk Netwerk Nederland
Leeswijzer kaart: Dit Zwolse scenario is een
extreem toekomstbeeld waarin uiterste
mogelijkheden worden verkend. Het kaartbeeld
laat een beeld zien met mogelijk voorstelbare
ingrediënten.




                                     8
                                                                                                               1
                                                                                                                    Railterminal
                                                 Suburbane inbreiding


                                                       Groenblauwe dooradering door de stad




                                          3
                                                         Binnenstedelijke verdichting         Nieuwe wijk met treinstation


                                                                            Maximale uitbreiding CB-zone
                                           Innovatief werkmilieu in de Spoorzone
                                           met een internationale uitstraling

                                                                                          4
                                                HSL-verbinding
                                                                                                           5
                                                                            Verkleuren rand Marslanden     Nieuwe ringweg



                                                                 2                                Groenblauwe contramal
                    Snelfietsroute
                                                                                   uitbreiding Marslanden, gevarieerd profiel



                                                                                                         7
                                                                                            6




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Voorstelbare ruimtelijke ingrepen
De cijfers op de kaart op de linker
pagina passen bij de volgende
ruimtelijke ingrepen:

1. Het bedrijventerrein Hessenpoort                                              levendige stedelijke omgeving.
   ontwikkelt zich tot een cluster XL                                            In deze wijk kan een fors aantal
   met een railterminal, gericht op                                              woningen gerealiseerd worden
   energieoplossingen en grootschalige                                           met bijpassende mobiliteit
   (logistieke) bedrijvigheid, met een                                           (station, snelfietsverbindingen) en
   sterke focus op circulariteit.                                                voorzieningen (grote supermarkt,
2. Marslanden en Voorst ondergaan                                                commerciële functies, indoor
   een transformatie, waarbij bedrijven                                          sportvoorzieningen). De nieuwe wijk
   met een hoge milieucategorie uit                                              is ook ontsloten door de nieuwe
   de stad worden geplaatst (naar                                                randweg, zie volgende punt.
   bijvoorbeeld Hessenpoort) en de                                         5.    Er komt een nieuwe verbindingsweg
   gebieden een profiel krijgen van                                              tussen de A28 en de N35, wat
   een variatie aan economische                                                  fungeert als een bypass van de A28.
   activiteiten, met een kleine                                            6.    Een groenblauwe gordel wordt
   transformatie voor stedelijk                                                  gecreëerd rondom de stad, een
   wonen, gemixt met kleinschalige                                               grootschalig landschappelijk park
   werkfuncties.                                                                 dat de regionale natuurlijke en
3. De A28 wordt herontwikkeld zonder                                             ecologische structuren versterkt.
   afritten en enkel voor doorgaand                                        7.    Een bypass van de weteringen naar
   verkeer, met mogelijkheden tot                                                de Vecht voert het water af om de
   het inpakken van de A28 waardoor                                              stad heen.
   er ontwikkeling van een nieuwe                                          8.    Waar mogelijk wordt binnenstedelijk
   woonlocatie naast de snelweg kan                                              of suburbaan verdicht: Stadsbroek
   ontstaan.                                                                     wordt verdicht met extra woningen
4. Het gebied Oosterpoort en/                                                    met een groen-stedelijk karakter.
   of Vechtpoort ontwikkelt/
   ontwikkelen zich tot een stedelijke
   buitenwijk, met een diverse en




  Referentie voor nieuwe wijk in het buitengebied (Referentie: Ascension        Referentie voor intesivering van Hessenpoort (Referentie: Nike

  Paysagère, Rennes, Frankrijk)                                                 distributiecentrum, Laakdal, België)                             33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Participatie: ingrediënten uit de Zwolse scenario’s
als speelkaarten in het toekomstspel
Na de scenariostudie is in de volgende
participatieronde met inwoners
het toekomstspel ‘Ons Zwolle van
Overmorgen’ gespeeld. Dit deden
we in onze Reizende Woonkamer,
op acht verschillende plaatsen in
de gemeente. In het spel worden
Zwollenaren uitgedaagd om hun
Zwolle van Overmorgen vorm te
geven door speelkaarten te kiezen
met ingrediënten per thema en die te
plaatsen op een plankaart van Zwolle.
De speelkaarten zijn gebaseerd op de
opbrengsten uit de Zwolse scenario’s.
Uit het scenario Poort naar het
Stedelijk Netwerk Nederland zijn de
volgende speelkaarten opgenomen:




34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>De Zwolse scenario’s zijn bedacht in extremen. In deze participatiestap is het Zwolse
scenario als totaalbeeld losgelaten, maar zijn juist de specifieke ingrediënten
voorgelegd om erachter te komen welke van die ingrediënten wel wenselijk zijn. In het
participatiejournaal worden de uitkomsten ervan geduid.

                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>High-tech
Zwolle
Gebaseerd op het nationaal
scenario ‘Snelle Wereld’

‘High-tech Zwolle’ is het Zwolse
scenario, gebaseerd op het nationale
scenario ‘Snelle Wereld’. In het scenario
Snelle Wereld valt de samenleving
uiteen in allerlei leefstijlgroepen.
Deze bubbels vinden het belangrijk
zich van elkaar te onderscheiden.
Het leven speelt zich grotendeels
af in het digitale domein; de fysieke
ruimte boet aan belang in. Allianties
van kleinere, innovatieve bedrijven
en leefstijlgroepen nemen in deze
toekomst het voortouw. Zij vinden
flexibiliteit belangrijk. Een van de
gevolgen hiervan is een wat rommelige
en veranderlijke ruimtelijke inrichting
van het land.

Op de volgende pagina zijn de
resultaten van de enquête over
de scenario’s van de ruimtelijke
verkenningen te vinden, specifiek voor
het scenario Snelle wereld.

Zie de bijlage voor een uitgebreide beschrijving zoals gehanteerd in

atelier 1.



Bron: https://themasites.pbl.nl/scenarios-inrichting-nl2050/




36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Participatieduiding van Scenario Snelle Wereld


In juli 2024 heeft de gemeente              In hoeverre spreekt dit toekomstscenario jou aan?

Zwolle een enquête verspreid over de
aanvulling op de omgevingsvisie, waarin
                                                    Spreekt mij heel erg aan
de wenselijkheid van de PBL-scenario’s              Spreekt mij aan
werd bevraagd. Inwoners van Zwolle                  Neutraal
kregen de kans hun visie te delen op                Spreekt mij niet aan
vier mogelijke toekomstscenario’s                   Spreekt mij helemaal niet aan
                                                    Geen mening
voor de stad. Op deze pagina worden
de resultaten gepresenteerd met
betrekking tot het scenario Snelle
                                            Welke twee kenmerken van dit scenario spreken jou
Wereld.
                                            het meest aan?

Populariteit van het scenario
Over dit scenario zijn de respondenten
het meest verdeeld. Ongeveer 20%
spreekt dit aan, 23% is er neutraal over,
30% vindt dit niet aansprekend en
ca. 26% vindt het zelfs helemaal niet
aansprekend.
                                            Samenvatting van opmerkingen van inwoners in
                                            open invulvelden
Wat spreekt inwoners aan en zorgen en
                                            •   Erkenning van de voordelen van technologie:
aandachtspunten                                 Technologie wordt gezien als nuttig voor
Er is brede steun voor een balans               verduurzaming en communicatie.
tussen technologie en fysieke               •   Essentie van fysieke interactie: Ondanks
                                                de voordelen van technologie wordt fysieke
interactie, waarbij technologie een
                                                interactie als essentieel beschouwd.
ondersteunende rol speelt, maar             •   Waarschuwingen over negatieve effecten:
geen vervanging is voor menselijke              Bezorgdheid over de toename van individualiteit
verbinding.                                     en uitsluiting door overmatige digitalisering.
                                            •   Technologie als hulpmiddel, geen vervanging:
                                                Technologie moet de menselijke verbinding niet
Toepassing van de resultaten                    vervangen.
De inzichten uit de enquête en de           •   Zorgen over sociale cohesie: Te veel technologie
feedback van inwoners zijn vervolgens           kan de sociale cohesie ondermijnen.
gebruikt om het scenario ‘High-             •   Balans tussen digitaal en fysiek: Pleidooi voor
                                                een balans tussen digitale en fysieke interactie.
tech Zwolle’ verder te verfijnen en te
                                            •   Bezorgdheid over polarisatie en eenzaamheid:
vertalen naar de Zwolse context. Een            Angst dat technologie bijdraagt aan sociale
uitdaging kan zijn om de high-tech              isolatie.
ontwikkelingen te vertalen naar de          •   Mentale gezondheid van jongeren: Bezorgdheid
                                                over de impact van technologie op de mentale
Zwolse context en door te denken in
                                                gezondheid van jongeren.
extremen, ondanks dat dit kan schuren       •   Waardering voor innovatie en verduurzaming:
met de waarde die gehecht wordt aan             Innovatie wordt gewaardeerd, maar de nadruk
de sterke sociale fysieke interacties die       blijft op het fysieke en menselijke aspect van
de Zwollenaar waardeert.                        het leven.



                                                                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Samenvatting ‘High-tech Zwolle’: de
Zwolse vertaling
In een flexibele en innovatieve
samenleving staat keuzevrijheid en
individuele behoeften centraal, waarbij
mensen vooral in online ‘bubbels’
functioneren. Zwolle maakt deel uit van
een groter digitaal netwerk, waardoor
fysieke voorzieningen minimaal zijn
en digitale ontmoetingen de norm.
Fysieke verplaatsingen nemen af
en bezorgdiensten nemen toe.
Pop-up parken dienen als tijdelijke
ontmoetingsplekken, verbonden
met het buitengebied. Doordat
thuiswerken de norm is neemt de
druk vanuit de Randstad toe en is er
vraag naar zowel binnenstedelijke als
landelijke woonlocaties. Er is ook vraag
naar innovatieve woonvormen zoals
verplaatsbare woningen. Gebouwen
zijn flexibel ontworpen voor tijdelijk
en multifunctioneel gebruik. Er is een
focus op technologische oplossingen
voor de water en bodem problematiek.
De stad zet volop in op high-tech en
biedt ruimte voor ICT-bedrijven.

Op de volgende pagina is de
bandbreedte per thema opgenomen
in combinatie met toelichting en
kenmerken per thema.




38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                 • Groei in verschillende binnenstedelijk en landelijke bubbels: Er wordt zowel ingezet op verdichting van de bestaande stad als
                   innovatieve woonvormen (flexwonen, tiny houses, tijdelijk wonen in gebouwen met een andere bestemming, wonen op het
                   water) in het landschap. Meergezins- en eengezingswoningen door elkaar heen: er is minder centrale sturing.
                 • Flexibel gebruik van gebouwen: Gebouwen worden zo ontworpen dat ze tijdelijk, verplaatsbaar en flexibel inzetbaar zijn.
 WONEN




                   Wonen en werken mengen in één gebouw.
                 • Voorzieningen worden op buurtniveau geclusterd rondom mobiliteitsknooppunten: een buurthub kan naast deelmobiliteit
                   ook een mini-apotheek, pakketpunt, flexwerk-ruimte, buurtbieb of to-go supermarkt hebben.


                      5000 woningen (en bijbehorende                                                            15000 woningen (en bijbehorende
                                voorzieningen)                                                                             voorzieningen)


                 • High tech service economie (aansluitend op ICT en digitale infrastructuur). Zwolle kan zich ontwikkelen tot een belangrijk
                   knooppunt voor ICT-bedrijven en digitale infrastructuur, met onder andere de spoorzone als innovatieve hub.
ECONOMIE




                 • Wonen en (flex)kantoren of co-working worden gemixt in de gebouwen: kleinschalige flexibele werkruimtes zijn overal te
                   vinden, op buurtniveau.
                 • Landbouwtransitie naar plantaardig dieet: De landbouwsector richt zich op een plantaardig dieet, wat leidt tot een transitie
                   in het gebruik van landbouwgrond (biodynamische akkerbouw en kassenbouw).




                  Sterker maken wat sterk is (50 ha)                                                            Ruimte voor transities (135 ha)


                 • Logistieke hubs aan de randen van de gemeente. Met een afname van fysieke verplaatsingen en een groei van
                   bezorgdiensten, ontstaat er ruimte voor logistieke hubs die efficiënt inspelen op de behoefte aan lokaal transport.
                 • Minder behoefte om te verplaatsen met auto. Het individuele bezit van vervoersmiddelen zoals de auto vermindert. In lokale
                   hubs kan men deelmobiliteit vinden.
MOBILITEIT




                 • Behoefte om snel ver te verplaatsen. Een efficiënt HOV netwerk (nieuwe stations zoals Zwolle Zuid en hubs) verbindt Zwolle
                   met de rest van de regio en het land. In combinatie met snelle last & first mile oplossingen (fiets).
                 • Een fijnmazig fietsstratennetwerk zorgt voor optimale bereikbaarheid van stad en buitengebied voor bewoners of
                   bezorgdiensten.


                                                                                                             Maximale inzet op (inter)nationale en
                      Huidig knooppunt Zwolle                                                                   bovenregionale bereikebaarheid

                 • Hoge toename van energie-gebruik. Groot deel opwek benodigd buiten gemeentegrenzen (nationaal niveau)
                 • Slimme wijken en bedrijfsclusters in Zwolle wekken lokaal duurzame energie op via zonne- en windenergie. Inzet op zoveel
                   mogelijk all-electric en inzet op energieneutrale nieuwbouw.
ENERGIE




                 • Slimme energieoplossingen worden verweven met groene en blauwe infrastructuren, bijvoorbeeld door waterlichamen in te
                   richten met drijvende zonnepanelen of gebruik te maken van warmte-koudeopslag in waterlichamen rond Zwolle.
                 • Slim energiesysteem


                    Zwolle maximaal zelfvoorzienend                                                  Oplossen door (ook) buiten de gemeentegrenzen
                (oplossen binnen eigen gemeentegrenzen)                                                     duurzame energieopwek te plaatsen


                 • Water en bodem wordt gestuurd. Maakbare en technologische oplossingen om o.a. waterproblematiek te verminderen
WATER&KLIMAAT




                   (slimme pompsystemen, opgewaardeerde dijken).
                 • Kleinschalig stedelijk groen is multifunctioneel: er zijn pluktuinen, stadslandbouw, speelboerderijen en educatieve
                   voedselbossen. De functie van het groen kan wisselen over tijd
                 • Het bestaande groenblauwe netwerk in de stad wordt opgewaardeerd en verbonden aan recreatieve functies (wandelpaden,
                   zitgelegenheid)




                  Technologische oplossingen                                             Oplossen door maximaal in te zetten op de natuurlijke systemen




                                                                                                                                                   39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke vertaling van High-tech
Zwolle
Leeswijzer kaart: Dit Zwolse scenario is een
extreem toekomstbeeld waarin uiterste
mogelijkheden worden verkend. Het kaartbeeld
laat een beeld zien met mogelijk voorstelbare
ingrediënten.




                                                                                                  All-electric samenleving: veel opwek




              Spoor en ICT-infra gebundeld                                                                            1
                             Werk vindt meer plaats in de wijken
                             (kantoren, flexplekken, startups)
                                                                   Geen radicale verdichting maar transformatie



                                                    9

                                                                                3
                        7                           4
                                             6
                                                                                                   Flexwonen en co-living in stadsranden



                                                                                     2
                                                                                           kleinschalig energielandschap
                                                                                           verwoven met groen/baluw

                                                                                           5
                                                                    HOV netwerk met Zwolle Zuid als extra station




                                                               8                10




40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Voorstelbare ruimtelijke ingrepen                                          5. Kleinschalig energielandschap
De cijfers op de kaart op de linker pagina                                     verwoven met groen blauw.
passen bij de volgende ruimtelijke                                             Bijvoorbeeld: Grote wateroppervlakten
ingrepen:                                                                      worden voorzien van zonnepanelen
                                                                               om duurzame energieproductie te
1. Hessenpoort wordt ontwikkeld als een                                        bevorderen.
   groot energiecluster, inclusief een                                     6. De spoorzone wordt omgevormd tot
   datacenter en opslagfaciliteiten.                                           een grote innovatieve hub, waar nog
2. Marslanden en de Vrolijkheid worden                                         meer technologische bedrijven en
   gedeeltelijk getransformeerd tot                                            startups zich kunnen vestigen.
   gemixt gebied (wonen en werken).                                        7. Aan de rand van de stad worden
   Hier vestigen flexibele woonvormen                                          logistieke hubs gecreëerd, die
   (tijdelijk, modulair) en dynamische                                         aansluiten op belangrijke logistieke
   (bijv startende) bedrijven.                                                 infrastructuren zoals wegen,
3. De Ceintuurbaanzone wordt                                                   spoorlijnen en de logistieke corridors.
   ontwikkeld met nieuwe                                                   8. In de stadsrand in zuid wordt
   woongelegenheid. De weg wordt                                               uitgebreid met een nieuwe
   afgewaardeerd om een goede                                                  stationsomgeving waar flexibele
   dwarsverbinding met de stad te                                              gebouwen die wonen en werken
   bewerkstelligen voor langzaam verkeer                                       combineren.
   en groen. De regionale wateropvang                                      9. Buurthubs (parkeren, deelfietsen)
   (vanaf de Sallandse Weteringen)wordt                                        in de buurten functioneren als
   gedeeltelijk buiten het gebied opgelost                                     mobiliteitsknooppunt en sociale
   waarvoor ingrepen in het watersysteem                                       bijeenkomstfunctie.
   met extra waterkeringen noodzakelijk                                    10. Agrarisch landschap (ten zuiden van
   zijn.                                                                       Zwolle) wordt gevarieerder door de
4. Er komt meer hoogbouw, hoger dan                                            transitie van vee naar gewassen. Er
   de huidige standaarden, met name                                            vestigen ook innovatieve manieren van
   rond de stations om ruimte efficiënt te                                     boeren: zaadteelt en glastuinbouw.
   benutten.




                                                                             Referentie: ruimte voor experimentele duurzame woonvormen in
  Referentie: veel ruimte voor flexwerkplekken (Referentie: Loft Office,     de stadsranden (aan het landschap) of in het buitengebied (in
  Rotterdam)                                                                 het landschap) (Referentie: Micro House, Almere)
                                                                                                                                             41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Participatie: ingrediënten uit de Zwolse scenario’s
als speelkaarten in het toekomstspel
Na de scenariostudie is in de volgende
participatieronde met inwoners
het toekomstspel ‘Ons Zwolle van
Overmorgen’ gespeeld. Dit deden
we in onze Reizende Woonkamer,
op acht verschillende plaatsen in
de gemeente. In het spel worden
Zwollenaren uitgedaagd om hun
Zwolle van Overmorgen vorm te
geven door speelkaarten te kiezen
met ingrediënten per thema en die te
plaatsen op een plankaart van Zwolle.
De speelkaarten zijn gebaseerd op de
opbrengsten uit de Zwolse scenario’s.
Uit het scenario High-tech Zwolle zijn
de volgende speelkaarten opgenomen:




                                         wonen   groen   mobiliteit economie   energie




                                           woningen toevoegen bij
                                                  stations
                                                      Door meer woningen en
                                                 voorzieningen rond treinstations te
                                                 bouwen, kan het openbaar vervoer
                                                 beter gebruikt worden en ontstaat
                                                   er een levendigere omgeving.




42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>De Zwolse scenario’s zijn bedacht in extremen. In deze participatiestap is het Zwolse
scenario als totaalbeeld los gelaten, maar zijn juist de specifieke ingrediënten
voorgelegd om erachter te komen welke van die ingrediënten wel wenselijk zijn. In het
participatiejournaal worden de uitkomsten ervan geduid.

                                                                                   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Zwolle voor
elkaar
Gebaseerd op Nationaal
scenario ‘Regionaal
Geworteld’

‘Zwolle voor elkaar’ is het Zwolse
scenario, gebaseerd op het nationale
scenario ‘Regionaal Geworteld’. In het
scenario Regionaal Geworteld maken
lokale en regionale gemeenschappen
de dienst uit. Mensen kennen elkaar,
voelen zich onderling verbonden en
zijn trots op de buurt, de wijk en het
landschap. Samen dragen ze zorg
voor hun nabije omgeving. In deze
toekomst is de verstedelijking verspreid
over het land; grote steden zijn
kleinschalig uitgebreid, kleinere steden
en dorpen zijn organisch gegroeid.
Kleinschaligheid en lokale en regionale
functiemenging zijn de norm. Mensen
vinden in de eigen streek wat ze nodig
hebben.

Op de volgende pagina zijn de
resultaten van de enquête over
de scenario’s van de ruimtelijke
verkenningen te vinden, specifiek voor
het scenario Regionaal geworteld.

Zie de bijlage voor een uitgebreide beschrijving zoals gehanteerd in

atelier 1.



Bron: https://themasites.pbl.nl/scenarios-inrichting-nl2050/




44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Participatieduiding van Scenario Regionaal Geworteld


In juli 2024 heeft de gemeente               In hoeverre spreekt dit toekomstscenario jou aan?

Zwolle een enquête verspreid over de
aanvulling op de omgevingsvisie, waarin
                                                     Spreekt mij heel erg aan
de wenselijkheid van de PBL-scenario’s               Spreekt mij aan
werd bevraagd. Inwoners van Zwolle                   Neutraal
kregen de kans hun visie te delen op                 Spreekt mij niet aan
vier mogelijke toekomstscenario’s                    Spreekt mij helemaal niet aan
                                                     Geen mening
voor de stad. Op deze pagina worden
de resultaten gepresenteerd met              Welke twee kenmerken van dit scenario spreken jou
betrekking tot het scenario Regionaal        het meest aan?
geworteld.

Populariteit van het scenario
Dit scenario spreekt 60% van de
respondenten aan of heel erg aan. Een
heel klein deel vindt dit scenario niet
                                             Samenvatting van opmerkingen van inwoners in
aansprekend. In vergelijking tot de
                                             open invulvelden
andere scenario’s is dit scenario (na        •   Lokale en regionale focus: Steun voor
Groen Land) het meest populair.                  kleinschalige, duurzame ondernemingen.
                                             •   Duurzaamheid en gemeenschapszin: Zorgen
Wat spreekt inwoners aan en zorgen en            over de balans tussen economische groei en
                                                 sociale welzijn.
aandachtspunten                              •   Verantwoordelijkheid en samenwerking:
Inwoners steunen de focus op                     Inwoners wensen meer betrokkenheid bij
regionale samenwerking en                        beslissingen, met nadruk op welzijn.
gemeenschapsgevoel, maar pleiten             •   Zorg voor kwetsbaren: Bezorgdheid over
                                                 negatieve effecten van marktwerking op kleine
voor een evenwichtige aanpak die
                                                 ondernemers.
lokale autonomie combineert met              •   Jongerenvoorzieningen: Vraag naar meer
noodzakelijke bredere samenwerking.              voorzieningen en recreatieve activiteiten voor
                                                 jongeren.
                                             •   Zelfredzaamheid en onafhankelijkheid: Behoefte
Toepassing van de resultaten
                                                 aan lokale zelfvoorzienendheid in water, energie
De inzichten uit de enquête en de                en voedsel.
feedback van inwoners zijn vervolgens        •   Marktwerking vs. samenleving: Zorgen over de
gebruikt om het scenario ‘Zwolle van             invloed van grote bedrijven, pleidooi voor ruimte
elkaar’ verder te verfijnen en te vertalen       voor lokale bedrijven.
                                             •   Gemeentelijke steun en wijkinitiatieven:
naar de Zwolse context. Hierbij is               De gemeente moet duurzame initiatieven
nadruk gelegd op het versterken van              ondersteunen en een faciliterende rol spelen
het gemeenschapsgevoel en regionale              in wijkgerichte, bottom-up projecten, zonder te
samenwerking, met oog voor lokale                veel te reguleren.
                                             •   Zorg voor kwetsbaren en lokale bewoners:
autonomie.
                                                 Bezorgdheid dat de focus op buitenlandse
                                                 initiatieven lokale behoeften in de weg staat.
                                             •   Economie en welzijn: Welzijn van de
                                                 gemeenschap wordt belangrijker gevonden dan
                                                 materiële welvaart.

                                                                                              45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Samenvatting ‘Zwolle voor elkaar’: de
Zwolse vertaling
In Zwolle heerst een sterk
gemeenschapsgevoel, waar
saamhorigheid en samenwerking
centraal staan. De inwoners voelen
zich verbonden met hun lokale
gemeenschap, mede door gezamenlijke
initiatieven zoals gemeenschappelijk
eigenaarschap van buurttuinen, waar
mensen samenkomen om de buurt te
vergroenen en voedsel te verbouwen.
Elk wijk heeft een buurtcentrum
dat fungeert als centraal punt
waar ontmoetingen centraal staan,
met lokale faciliteiten zoals lokale
voedselproductie, een buurtpark,
lokale energie opslag/opwek, lokaal
bedrijventerrein, en een mobiliteitshub.
De behoefte aan collectieve
woonvormen, zoals hofjes, neemt toe,
met bijvoorbeeld in combinatie met
zorgdiensten aan huis. Het landschap
rondom Zwolle wordt fijnmaziger en
bevordert kleinschalige landbouw voor
lokale voedselvoorziening.

Op de volgende pagina is de
bandbreedte per thema opgenomen
in combinatie met toelichting en
kenmerken per thema.




46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                 • Woningen worden verspreid over de gemeente toegevoegd: zowel in de centrumstedelijke wijken als in de suburbane wijken.
                   De aantallen in de suburbane gebieden zullen wat hoger liggen, omdat hier nog meer open ruimte is.
                 • Collectieve woonvormen. In dit scenario groeit de behoefte aan collectieve woonvormen zoals hofjes (eengezinswoningen
                   geschakeld om een collectieve tuin) in het landschap/stadsranden of kleinschalige stedelijke woonblokken met bijvoorbeeld
                   co-housing concepten, ouderenwoningen of woon-zorgconcepten met collectieve tuinen in de stedelijke wijken.
WONEN




                 • Ruimte voor lokale ontmoetingen en zorg voor de stad. Er zijn specifieke plekken ingericht voor ontmoetingen (pocketparks,
                   pleintjes) en het samen zorg dragen voor de stad en leefomgeving. Bijvoorbeeld door ruimte te geven aan stadslandbouw.




                      5000 woningen (en bijbehorende                                                         15000 woningen (en bijbehorende
                                voorzieningen)                                                                        voorzieningen)


                 • Buurtcentra als middelpunt. Elk wijk heeft een buurtcentrum dat fungeert als het centrale punt van de wijk. Deze centra
                   bieden diverse faciliteiten en functies, waaronder lokale voedselproductie en gastronomie, een lokaal energiesysteem, een
ECONOMIE




                   lokaal bedrijventerrein (groei maakindustrie), en een mobiliteitshub.
                 • Lokale/regionale circulaire economie. Aan de randen van de stad wordt veel ruimte gecreëerd voor circulaire economie op
                   schaal van stad en regio, waarbij afval en grondstoffen efficiënt worden hergebruikt en lokaal worden verwerkt: Hessenpoort
                   als circulair bedrijventerrein.



                  Sterker maken wat sterk is (50 ha)                                                         Ruimte voor transities (135 ha)



                 • Lokale én regionale verplaatsingen middels een sterk mobiliteitshub systeem. Een sterk fiets- en voetgangersnetwerk (de S
                   en de T van het STOMP-principe) wordt versterkt door het toepassen van een hubsysteem waar inwoners bijvoorbeeld de
MOBILITEIT




                   lokale deelfiets vinden.
                 • Hubs op een groter schaalniveau (wijk of stad) bedienen het regionale systeem.


                                                                                                          Maximale inzet op (inter)nationale en
                      Huidig knooppunt Zwolle                                                                bovenregionale bereikebaarheid




                 • Bottom-up aanpak: Inwoners en lokale coöperaties ontwikkelen energieoplossingen.
                 • Verduurzaming huidige woningvoorraad.
                 • Lokale warmtenetten: Kleinschalige netten maken gebruik van restwarmte en bodemenergie.
ENERGIE




                 • Lokale energie-opwekking en opslag: Zonnepanelen op daken en buurtbatterijen.
                 • Kleinschalige zonneparken: Landschappelijk ingepast in het buitengebied.




                    Zwolle maximaal zelfvoorzienend                                                 Oplossen door (ook) buiten de gemeentegrenzen
                (oplossen binnen eigen gemeentegrenzen)                                                  duurzame energieopwek te plaatsen
WATER&KLIMAAT




                 • Fijnmaziger landschap met kleinschalige landbouw. Het landschap rondom de stad is fijnmaziger met ruimte voor
                   kleinschalige landbouw, wat bijdraagt aan lokale voedselvoorziening en landschapsbeheer.
                 • De wateropgave wordt opgelost in het regionale groen-netwerk: De Ijssel, Vecht en in het zuid-oosten van de gemeente zorgt
                   natuur- en recreatieontwikkeling voor de waterbufferende werking.




                  Technologische oplossingen                                           Oplossen door maximaal in te zetten op de natuurlijke systemen




                                                                                                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke vertaling van Zwolle voor
elkaar
Leeswijzer kaart: Dit Zwolse scenario is een
extreem toekomstbeeld waarin uiterste
mogelijkheden worden verkend. Het kaartbeeld
laat een beeld zien met mogelijk voorstelbare
ingrediënten.




                                                          1
                                                                   Gemixt landschap: kleinschalige landbouw en wonen op terpen
                          Stadsbreed verdichten



                                                  7   Buurtvoorziening/centrum
                                                                                                        2
                                                                                           Grootschalig circulair bedrijventerrein


                                                                  OV-hub met busplatform
                              Lokale klimaatbuffer




                                           8                         4

                                     5

                                                                           3
                                                                       Lokale energie opwek




                                                                                   6




48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Voorstelbare ruimtelijke ingrepen
De cijfers op de kaart op de linker
pagina passen bij de volgende
ruimtelijke ingrepen:

1. Het gebied Haerst/De Ruiten                                     5. Een OV-ring (waarvan delen
   wordt ontwikkeld tot een veelzijdig                                zoals bij de Ceintuurbaanzone
   gebied met een combinatie                                          ondertunneld) als centrale
   van natuur, water, kleinschalige                                   mobiliteitsas door de stad.
   energieoplossingen, biobased                                    6. In Zwolle Zuid en rond de Sallandse
   landbouw, en mogelijk amfibisch                                    Weteringen wordt een waterrijk
   wonen in een waterrijke omgeving.                                  recreatief landschap gecreëerd met
2. Hessenpoort wordt ontwikkeld als                                   fietsroutes, inclusief een locatie
   een lokaal circulair bedrijventerrein,                             met zwemwater.
   waar ruimte wordt geboden                                       7. In elke wijk komt een centraal
   voor circulaire groei aan zowel                                    (middel)punt met voorzieningen,
   (bestaande) regionale als lokale                                   ontmoetingsruimtes en toegang tot
   bedrijven.                                                         deelmobiliteit (bijv. in een hub), om
3. Marslanden wordt uitgebreid tot                                    de sociale cohesie en mobiliteit te
   een gemengd gebied voor wonen,                                     versterken.
   werken en onderwijs, waarbij de                                 8. Op gebouwniveau en in de openbare
   intensiteit van het gebruik wordt                                  ruimte wordt vergroend om de
   verhoogd, bijvoorbeeld meerlaagse                                  gezondheid en klimaatadaptiviteit
   bedrijvigheid, om ruimte efficiënt te                              van de buurt vanuit bottom-up te
   benutten.                                                          faciliteren.
4. De Ceintuurbaanzone wordt
   herontwikkeld door verdichting met
   nieuwe woningen en werklocaties.
   Een grote OV-hub met busplatform
   faciliteert de bereikbaarheid van dit
   nieuwe gebied.




  Referentie lokale buurtinitiatieven (Referentie: Stadslandbouw     Referentie gemeenschappelijke woonvormen (hofjes) in of aan
  Slotlaan, Ede)                                                     het landschap. (Referentie: Hofjes Lanxmeer, Culemborg)


                                                                                                                                   49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Participatie: ingrediënten uit de Zwolse scenario’s
als speelkaarten in het toekomstspel
Na de scenariostudie is in de volgende
participatieronde met inwoners
het toekomstspel ‘Ons Zwolle van
Overmorgen’ gespeeld. Dit deden we
in onze Reizende Woonkamer, op acht
verschillende plaatsen in de gemeente. In
het spel worden Zwollenaren uitgedaagd
om hun Zwolle van Overmorgen vorm
te geven door speelkaarten te kiezen
met ingrediënten per thema en die te
plaatsen op een plankaart van Zwolle.
De speelkaarten zijn gebaseerd op de
opbrengsten uit de Zwolse scenario’s. Uit
het scenario Zwolle voor elkaar zijn de
volgende speelkaarten opgenomen:




50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>De Zwolse scenario’s zijn bedacht in extremen. In deze participatiestap is het Zwolse
scenario als totaalbeeld los gelaten, maar zijn juist de specifieke ingrediënten
voorgelegd om erachter te komen welke van die ingrediënten wel wenselijk zijn. In het
participatiejournaal worden de uitkomsten ervan geduid.

                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Conclusie Scenariostudie

Aan de hand van de scenariostudie           Naast de gedeelde basiswaarden
kunnen we een aantal basiswaarden           brengen de scenario’s ook een
en hoofdkeuzes formuleren die we            aantal dilemma’s aan het licht, die
meenemen in de volgende fase, richting      richtinggevend zullen zijn in de
een Ruimtelijk Toekomstperspectief.         volgende stappen. Deze dilemma’s
                                            draaien om de vraag waar toekomstige
Basiswaarden                                ontwikkelingen plaats moeten vinden
Zwolle is meer dan enkel de stad:           en hoe belangrijke keuzes rond groei en
buitengebied, dorpskernen en de             economie worden gemaakt.
stad zijn één systeem. Grote keuzes
hangen hiermee samen Elementen              Binnen of buiten de bestaande stad?
zoals een nieuwe ringweg Zwolle,            Elk scenario zet in op verdichting van
de mate van verstedelijking en de           de bestaande stad met een variëteit
oplossingsrichtingen voor wateroverlast     aan woonvormen (appartementen,
hangen samen met de koers die Zwolle        starterswoningen, seniorenwoningen,
kiest. Uit de scenariostudie kunnen we      woon-zorg, collectieve woonvormen,
een aantal basiswaarden destilleren die     enz.), vaak gecombineerd met
in alle uitwerkingen van de scenario’s      verbeteringen van de huidige
naar voren komen. Het gaat om:              stedelijke omgeving. De scenario’s
                                            die uitbreiding voorstellen, koppelen
1. Groenblauwe basis en                     hieraan voorwaarden zoals een sterk
klimaatadaptatie: In vrijwel elk            groen karakter of duurzame ontsluiting,
scenario ligt de nadruk op de kwaliteit     bijvoorbeeld via nieuwe stations en
van groenblauwe landschappen in en          snelfietsroutes.
om de stad. Er lijkt consensus vanuit
alle perspectieven dat het groenblauwe      Er zijn ook redenen om naar (buiten de)
raamwerk de basis vormt.                    stadsgrenzen te kijken. Grote transities,
                                            zoals de energietransitie en de
2. Collectiviteit en gemeenschapszin:       circulaire economie, vragen veel ruimte.
In gesprekken kwam sterk naar voren         Met een hoog ambitieniveau voor deze
dat er veel waarde wordt gehecht            transities is het niet altijd haalbaar om
aan gemeenschapszin: collectieve            dit ruimtelijke claims volledig binnen
woonvormen, verenigingsleven, mix           de bestaande stad te realiseren.
tussen landelijke/dorpse kwaliteiten en     Ontwikkelingen aan de randen van de
de stad (noaberschap).                      stad kunnen bovendien meer ruimte
                                            creëren binnen de stad zelf. Dit biedt
3. Nabijheid: Elk perspectief legt ook      kansen voor het verbeteren van het
een sterke nadruk op een duurzaam           klimaatadaptieve vermogen en voor
mobiliteitssysteem, met een focus op        sociale, bottom-up initiatieven. Ten
voetgangers, fietsers, en deelmobiliteit.   slotte zijn er grenzen aan de groei die
Door de introductie van een slim            past bij Zwolle en binnen de contouren
hubsysteem wordt meer ruimte voor           van de bestaande stad. Hier kun je de
langzaam verkeer gecreëerd, waardoor        omvang van de groei en de strategie op
de stad efficiënter wordt verbonden.        aan passen.




52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Behoud bedrijventerreinen of
transformatie?
Een ander belangrijk dilemma is de
positie van bedrijventerreinen binnen
de stad (met bijvoorbeeld bedrijven
met een hoge milieucategorie). Het
behouden van deze bedrijven binnen
de stad zorgt voor economische
diversiteit en nabijheid van
werkgelegenheid, maar vraagt
bijvoorbeeld om strikte milieueisen en
zorgvuldige inpassing. Het verplaatsen
van deze bedrijven naar buiten de stad
kan daarentegen ruimte vrijmaken voor
woningbouw, ander type werk, groen en
recreatie. Het biedt ook kansen voor
clustering en duurzame ontsluiting van
bedrijventerreinen.

Reflectie op het vertalen van
PBL-scenario’s
Het aanpassen van de PBL-scenario’s
naar de Zwolse context was een
goede oefening om de hoeken van
het speelveld te verkennen in Zwolle.
Het gaf een duidelijk startpunt van
waaruit de deelnemers van de ateliers
toekomst van Zwolle in konden
beelden. Het vertalen naar de Zwolse
context bleek niet in alle gevallen
eenvoudig, de scenario’s hebben
een academisch karakter, waardoor
de vertalingsslag naar Zwolle op veel
manieren geïnterpreteerd kon worden
en niet altijd goed te concretiseren
was voor de deelnemers. Sommige
elementen werden ook als ‘onwenselijk’
gezien (bijvoorbeeld verregaande
digitalisering die werd vertaald in
individualisering).




                                         53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Kansrijke ruimtelijke elementen:            5. De Sallandse Weteringen en het
Uit de scenariostudie zijn verschillende        veenweidegebied Mastenbroek
kansrijke ingrepen en locaties                  worden in een aantal scenario’s
naar voren gekomen. De kansrijke                gezien als belangrijke locaties
ruimtelijke ingrepen zijn samengevat            om te vernatten. Vaak wordt
aan het einde van ieder scenario op             de combinatie van vernatting,
de ‘spelkaarten’ (bijv. ‘sponsbos’):            natuurontwikkeling en recreatieve
vanuit de ateliers waren dit de kansrijke       fietsroutes benoemd.
ingrepen die vervolgens met de              6. De meeste scenario’s volgen
samenleving gedeeld zijn. De kansrijke          water en bodem sturend en
locaties zijn:                                  geven meer ruimte aan de blauwe
                                                netwerken buiten de stad. Vrijwel
1. De Ceintuurbaanzone wordt in elk             alle scenario’s versterken het
   scenario gezien als een belangrijke          groenblauwe systeem door de
   locatie voor verstedelijking, in de          stedelijke structuur op verschillende
   maximale variant met het vormen              manieren verder te dooraderen.
   van een Ringstad als nieuwe kern.            In scenario’s die grootschalige
   De Ceintuurbaanzone wordt in veel            uitbreiding in het buitengebied
   scenario’s gezien als toekomstige            voorstellen, wordt verstedelijking
   kwalitatieve stadsrand: een uniek            vaak gecombineerd met een groene
   stukje stad waar landschap en                buffer.
   stad samen komen. Er worden              7. Een aantal scenario’s benoemen
   verschillende oplossingen gegeven            Marslanden als mogelijke
   voor de drukte op de Ceintuurbaan            transformatie locatie waarin
   op te lossen, zoals het afwaarderen          intensivering ruimte kan opleveren
   van de weg of de aanleg van een              voor groen, wonen en/of werken.
   ringweg.                                 8. Verstedelijking aan de oost- en
2. Hessenpoort wordt in veel                    zuidzijde aan de stadsranden
   scenario’s gezien als een groot              komt in verschillende mate terug in
   economisch bedrijventerrein, waar            diverse scenario’s, waarin de meest
   bedrijven met hinder uit de stad             grote verstedelijking samengaat met
   kunnen worden geplaatst om te                ontwikkelen van een nieuw station:
   profiteren van het sterke cluster.           Zwolle Zuid.
   Het wordt ook vaak genoemd               9. Stadsranden of grootschalige
   als een belangrijke schakel in               bedrijventerreinen gekoppeld aan
   de circulaire economie of de                 hoofdwegen worden in een aantal
   energietransitie.                            scenario’s gezien als belangrijke
3. Tolhuislanden/Haerst worden                  locaties voor (logistieke) hubs van
   vaak benoemd als belangrijke                 waaruit distributie naar de stad
   locatie voor het uitleggen van een           efficiënt georganiseerd kan worden.
   duurzaam energie systeem.                10. De verstedelijkingslocaties uit
4. De scenario’s geven verschillende            de Stadsscan als potentiële
   oplossingen om de barrièrewerking            locaties voor verdichting binnen de
   (ook vanuit geluid en fijnstof) van          bestaande stad. Als ‘laaghangend’
   de A28 te verminderen, zoals het             fruit met grote potentie om in de
   deels overkluizen en vergroenen of           wijken te verdichten en kwaliteit toe
   bebouwen of het verwijderen van              te voegen of bestaande kwaliteiten
   aansluitingen.                               te versterken.
                                            11. Uitbreiding in de stadsrand aan de
                                                noordzijde werd vooral besproken
                                                rondom Stadsbroek (Stadshagen).


54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>11                        3           2

                              9
 6
     4
                  1
         10



                      7
              8
                                  5




                                          55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>BIJLAGEN




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Bijlagen

Beschrijving scenario’s ruimtelijke
verkenningen Plan Bureau van de
Leefomgeving zoals uitgedeeld in
atelier 1




                                      57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre> GROEN LAND




 Algemene situatie in 2050
 Samenleving
 • Mensen zien zichzelf als onderdeel van de natuur en als actieve leden van de samenleving.
 • Wat betreft de dimensies van duurzaamheid gaan Planet gaat voor People en Profit.
 • Natuurlijke oplossingen hebben de voorkeur boven technische oplossingen.
 Economie
 • De economie is niet meer op groei gericht (post-groei-economie). Het binnen de planetaire gren-
    zen blijven en het verminderen van materiaalgebruik staat voorop.
 • Er is veel publieke rijkdom, maar niet zoveel private rijkdom. De inkomens- en vermogensver-
    schillen zijn klein.
 Ruimtegebruik
 • Steden zijn zodanig ingericht dat dagelijkse bestemmingen dichtbij zijn o.a. door meervoudig
    ruimtegebruik. Bedrijventerreinen met reparatie en hergebruik liggen dicht bij de steden.
 Ruimtelijke patronen
 • Er is een sterke, nationale ruimtelijke hoofdstructuur. Water en bodem, en de netwerken van
    OV, energie en lopen en fietsen zijn structurerend.
 • Zij vormen kralensnoeren van bebouwing en infrastructuur. Middelgrote bedrijventerreinen lig-
    gen bij middelgrote steden.

 Wonen
 •   Het land komt de stad in; meer open water en groenvoorzieningen in, op en om woningen en be-
     drijfspanden; natuurlijke oplossingen voor stedelijke water- en warmtebuffers.
 •   Woningdelen en kleinschaliger wonen worden gebruikelijk; werk gebeurt vaker thuis en op fiets-
     afstand, ontmoetingsplaatsen zijn populair.

                                                 1
58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>•   Winkelen gebeurt nog steeds fysiek, maar is kleinschaliger; recreëren gebeurt vooral dicht bij
    huis.
•   Non-profit projectontwikkelaars en corporaties opereren binnen kaders van de overheid; uit-
    gangspunt is de vereniging van duurzaamheid en betaalbaarheid.
•   Energy-oriented development: de beschikbaarheid van hernieuwbare energie is medebepalend
    voor de keuze van stedelijke ontwikkellocaties.
•   In de rivierengebied wordt niet gebouwd tot duidelijk is welke toekomstige ruimtelijke reserve-
    ringen hier nodig zijn. De zoekgebieden voor woningbouw is hierdoor sterk beperkt.

Mobiliteit
•   De noodzaak tot reizen wordt zoveel mogelijk geminimaliseerd. Nabijheid gaat voor snelheid, lo-
    pen en fietsen gaan voor het OV. De auto wordt alleen gebruikt als het niet anders kan.
•   Minder consumptie = minder vervoer. Het binnenstedelijke transport gebeurt vooral met (goe-
    deren)fietsen. Daarbuiten is er geen next day delivery en is het aantal ritten geminimaliseerd.
•   Er is vooral geïnvesteerd in infrastructuur voor lopen en fietsen en voor het openbaar vervoer
    (voor de beperking van het autogebruik).

Economie
•   De publieke sector (overheid en zorg) en de zakelijke dienstverlening zijn in omvang toegeno-
    men. De bouwnijverheid en de consumentendiensten zijn iets gegroeid.
•   De logistiek en de detailhandel zijn gekrompen en de maakindustrie is fors afgenomen.
•   Er is een grotere spreiding van economische activiteiten over het land, maar wel met concentra-
    ties van activiteiten rond knooppunten.
•   Er komen er wel nieuwe bedrijventerreinen, maar het totale ruimtebeslag van bedrijventerreinen
    is afgenomen.
•   Bij stedelijke centra zijn er meer locaties bijgekomen voor hergebruik van onderdelen en pro-
    ducten, reparatie en tijdelijke opslag. Het aantal datacentra is toegenomen.
•   De vraag naar kantoorruimte is afgenomen. Er wordt namelijk vaker in deelkantoorruimten in de
    nabijheid en vanuit huis gewerkt, zowel in de private als in de publieke sector.

Energietransitie
•   Het hoofddoel van het energiesysteem is dat het systeem schoon moet zijn: de ecologische voet-
    afdruk is bepalend.
•   De energievraag is relatief laag: besparen is een nationale plicht geworden en er zijn duidelijke
    nationale regels
•   Het energieaanbod wordt nationale gecoördineerd en lokaal ingevuld.
•   De baseload is laag doordat er veel werk wordt gemaakt van energiebesparing. Geothermie en
    aquathermie spelen een belangrijke rol bij warmte.
•   Voor het flexibele aanbod zijn batterijen en waterstof belangrijk. De elektriciteit die hiervoor no-
    dig is wordt vooral geleverd via wind op zee en import (bij weinig zon en wind).
•   In het variabele aanbod wordt voorzien met grootschalige inzet van hernieuwbare energie: zon,
    wind op land en wind op zee.
•   De Rijksoverheid reguleert het energiesysteem sterk en neemt zelf vaak het initiatief.

Klimaat & Water
•   De natuurlijke gesteldheid van water, bodem en ondergrond is leidend geworden voor het ge-
    bruik ervan.


                                                   2                                                  59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>•    Er is meer ruimte voor de rivier ontstaan en er zijn veel multifunctionele dijken (deltadijken) en
     overstroombare dijken.
•    Er zijn veel reserveringen voor hoge afvoeren in rivierengebied, gebieden waar het overstro-
     mingsgevaar (zeer) hoog is en dijkringen langs de grote rivieren.
•    Het IJsselmeer en de grote rivieren zijn heel belangrijk geworden als drinkwaterbron. Het Ooste-
     lijke deel van het Markermeer is een overstroombare groene archipel geworden.
•    Als bron is grondwater grotendeels vervangen door oppervlaktewater; de grondwateronttrekkin-
     gen voor drinkwater en door industrie zijn met 30% afgenomen.
•    Binnen 1.000 m van grondwaterafhankelijke natuurgebieden is beregening uit grondwater niet
     meer toegestaan.

Landelijk gebied
•    In de landbouw staan natuur en dierwelzijn voorop. Er heeft zich een eiwittransitie voltrokken.
     De grondgebonden landbouw is grotendeels natuur-inclusief, circulair en biologisch geworden.
•    De intensieve veehouderij is vrijwel uit het land verdwenen en de melkveehouderij grotendeels.
     De glastuinbouw is klimaatneutraal en energetisch gemengd geworden
•    Het Natuurnetwerk Nederland is voltooid en sterk uitgebreid; daarnaast is er overal natuur-inclu-
     sief ruimtegebruik met ecosysteemdiensten
•    Hierdoor zijn geen overgangsgebieden rond verzuringsgevoelige natuur nodig, maar wel hydrolo-
     gische buffers tegen verdroging. Beekdalen en veengebieden fungeren als klimaatbuffers.
•    Het landelijke gebied is voor een belangrijk deel met groenblauwe landschapselementen door-
     aderd.




60
                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>MONDIAAL ONDERNEMEND




Algemene situatie in 2050
Samenleving
• De samenleving is sterk geïndividualiseerd: individuele vrijheid en verantwoordelijkheid zijn be-
   langrijk, evenals prestatiegerichtheid en hedonisme.
• Wat betreft duurzaamheid gaat Profit gaat voor People en Planet. De sociale en economische on-
   gelijkheid is groot.
• De houding tegenover technologie is positief voor zover zij zorgt voor meer welvaart en minder
   milieubelasting.
Economie
• De economische ontwikkeling wordt gekenmerkt door groene groei, waarbij meer welvaart voor
   een groot deel samengaat met minder milieubelasting.
• Grote, internationale bedrijven domineren de economie, inclusief de infrastructuur en de stede-
   lijke ontwikkeling.
• De overheid faciliteert het bedrijfsleven, maar stelt strenge eisen wat betreft verduurzaming. As
   principe geldt de vervuiler betaalt.
Ruimtegebruik
• Bedrijven zijn gevestigd op centrale vervoersknopen en andere goed bereikbare plekken. Hier
   hebben zij hun kantoren en worden veel producten voor de internationale markt verhandeld.
• Naast veel exclusieve woonmilieus, waaronder drijvende woningen, zijn er ook veel woonmilieus
   die een basale kwaliteit hebben.
Ruimtelijke patronen
• De Randstad is veranderd in de Middenstad. Zij concurreert met Londen en Parijs en contrasteert
   met Kransland, dat in het noorden, oosten en zuiden van het land ligt.
• Er zijn veel grote bedrijventerreinen; deze bedrijventerreinen liggen vooral bij multimodale trans-
   portknooppunten.

                                                 1
                                                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Wonen
•    Alle varianten van wonen komen voor in dit scenario: van heel luxe tot gestandaardiseerd en ba-
     saal.
•    Werken gebeurt in central business districts en campussen; ook op doorsnee bedrijventerreinen
     en thuis.
•    Onzuinige gebouwen maken plaats voor zuinige; dit gebeurt ook uit economische overwegingen;
     stedelijke energieopwekking speelt een beperkte rol.
•    De stad komt het land in: harde scheidingen, maar ook groen wonen op stad-land-overgangen;
     natuur als plus voor vestigingsklimaat.
•    Er wordt niet gebouwd in gebieden die gereserveerd zijn voor de opvang van grotere rivierafvoe-
     ren. Wel wordt er in diepe polders gebouwd.
•    Grote, internationale bedrijven bepalen de stedelijke ontwikkeling grotendeels onder randvoor-
     waarden van overheden; de grote private investeerders domineren.

Mobiliteit
•    Er is een grote voorkeur voor de eigen auto; veel auto’s rijden autonoom, ook in de steden. De
     reisafstanden zijn groot.
•    Er is hoogwaardig OV binnen en tussen de grote steden en regionaal OV voor wie geen auto kan
     betalen.
•    Het vervoerd volume is sterk toegenomen; hoge efficiency door platooning en grote distributie-
     centra; in stedelijk gebied worden autonome voertuigen ingezet.
•    Er is flink geïnvesteerd in het wegennet en in het OV in en rond de grote steden. Veel wegen zijn
     privaat en beprijsd.
•    Het internationale vervoer is verbeterd door hogesnelheidstreinen, intercity’s en bus rapid tran-
     sit.

Economie
•    De zakelijke dienstverlening is sterk gegroeid; de logistiek, bouwnijverheid, detailhandel en con-
     sumentendiensten zijn ook gegroeid.
•    In de publieke sector is de zorg gegroeid; de rest van de publieke sector is juist gekrompen.
•    Bestaande bedrijventerrein zijn uitgebreid en verdicht en er zijn nieuwe bedrijventerreinen ont-
     wikkeld.
•    Het totale ruimtebeslag is met 40% gegroeid; verspreid over het land zijn er installaties voor re-
     cycling en zijn er hubs voor hergebruik en recycling van bouwmaterialen.
•    Het aantal distributiecentra is blijven groeien; dat geldt ook voor de schaal ervan; het aantal da-
     tacentra is sterk toegenomen.
•    De vraag naar kantoren is toegenomen; dat komt vooral door de sterke groei van de zakelijke
     dienstverlening.




62
                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Energietransitie
•   Het belangrijkste doel van het energiesysteem is dat het betaalbaar moet zijn.
•   De energievraag is hoog, vooral in de Middenstad. Energie wordt wel efficiënt ingezet.
•   Het energieaanbod wordt door grote internationale bedrijven gedomineerd; het aanbod is groot-
    schalig en (inter)nationaal
•   De baseload bestaat uit grootschalige kernenergie en uit waterstof (importeren en omzetten van
    elektriciteit)
•   Het flexibele deel wordt ingevuld door import en export van elektriciteit en waterstof, met ac-
    ceptatie van het energieverlies dat optreedt
•   Het variabele deel bestaat uit grootschalig inzet van hernieuwbare energie, windenergie op land
    en windenergie op zee.

Klimaat & Water
•   Er is een sterke voorkeur voor technische en economische oplossingen.
•   De waterveiligheid van de Middenstad is vergroot: er zijn veel verzwaarde dijken en met nieuwe
    technieken gebouwde smalle en hoge dijken en ook veel retentiegebieden.
•   Er zijn vele reserveringen voor hoge afvoeren in de rivierengebied en de beekdalen waar het
    overstromingsgevaar heel hoog is.
•   De inrichting van het IJsselmeer en het Markermeer is afgestemd op de optimale zoetwaterbuf-
    fer.
•   Afhankelijk van het overstromingsgevaar zijn de dijken verhoogd of wordt er aangepast ge-
    bouwd, bijv. drijvend of op palen.
•   Bij de drinkwatervoorziening staan de leveringszekerheid en een goede drinkwaterkwaliteit
    voorop.

Landelijk gebied
•   De landbouw is grootschalig en sterk gemechaniseerd en gerobotiseerd. Dit levert rationele cul-
    tuurlandschap met grote gebouwen en technische installaties op.
•   De niet-grondgebonden landbouw is geconcentreerd in greenports en agro-industriële clusters.
    De veehouderijbedrijven zijn vanwege het zoönosegevaar van elkaar gescheiden.
•   Deze landbouw is verspreid over het land en gecombineerd met datacentra, energievoorziening,
    bedrijventerreinen en woningbouw i.v.m. gedeelde reststoffen en andere verbonden stromen.
•   Het Natuurnetwerk Nederland is voltooid en vormt de kern van een groen-recreatieve ruggen-
    graat met veel verblijfsrecreatie en zorgbedrijven.
•   De natuur is gescheiden van de landbouw m.u.v. overgangsgebieden (1000 m) met natuur-inclu-
    sieve landbouw en beperkte hydrologische buffers rond kwetsbare natuurgebieden.




                                                                                                63
                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre> REGIONAAL GEWORTELD




 Algemene situatie in 2050
 Samenleving
 • Burgers zorgen via gemeenschappen voor elkaar en voor de natuur en het landschap.
 • People gaat voor Planet en Profit.
 • Vertrouwen, samenredzaamheid en menselijke maat zijn belangrijk.
 Economie
 • Kleine en middelgrote bedrijven spelen een voorname rol; burgers en bedrijven werken veel sa-
    men.
 • Regionale zelfvoorziening staat voorop, ook al is dat niet volledig te bereiken; de informele eco-
    nomie is sterk gegroeid.
 Ruimtegebruik
 • Het lokale is belangrijk: in de eigen buurt komen veel activiteiten samen; in wijken zijn er
    buurthubs voor kleinschalige reparatie en hergebruik van producten.
 • Er is een grote diversiteit aan natuur-inclusieve landbouwbedrijven; veel natuurgebieden zijn
    klein maar toegankelijk.
 Ruimtelijke patronen
 • Nederland bestaat uit een mozaïek van lokale en regionale landschappen; er is een gevarieerd
    patroon van bestaande woonkernen.
 • Kleinschalige bedrijventerreinen liggen in woonkernen; regionale identiteiten verschillen duide-
    lijk van elkaar.




                                                   1
64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Wonen
•   In bepaalde stedelijke gebieden zijn er groene en blauwe wijken. Wat betreft klimaatadaptatie
    gaat het vooral om kleinschalige oplossingen.
•   De woonkwaliteit staat voorop: er zijn veel levensloopbestendige en meer-generatiewoningen en
    er zijn veel buurtwerkhubs.
•   De detailhandel is kleinschalig en vooral op kwaliteit gericht; de openluchtrecreatie is op ‘streek-
    eigenheid’ gericht.
•   Bewonerscollectieven, kleinschalige corporaties, lokale overheden en marktpartijen ontwikkelen
    samen; burgergroepen nemen hierbij vaak het initiatief.
•   Er is veel sprake van kleinschalige energieopwekking door energiecoöperaties; dit gebeurt vooral
    op de schaal van de wijk, de stad en de regio.
•   Er wordt niet bouwen in gebieden die gereserveerd zijn voor de opvang van grotere rivierafvoe-
    ren. In diepe polders wordt wel gebouwd: er zijn hogere dijken of er is aangepast gebouwd.

Mobiliteit
• De vervoerssystemen worden op lokaal niveau georganiseerd. De omgevingskwaliteit is belangrij-
  ker dan de reistijd of de snelheid. Wijkbussen en deelsystemen spelen een belangrijke rol.
• De regionalisering van de economie brengt korte afstanden van het goederenvervoer met zich
  mee. De buurthubs spelen een centrale rol bij de verzending en de ontvangst van pakketten.
• Wat betreft de infrastructuur is er vooral in regionale projecten geïnvesteerd. Dat geldt zowel
  voor de wegen als voor het openbaar vervoer.

Economie
•   Er is een uitbreiding en een schaalverkleining van de publieke dienstverlening opgetreden. Door
    het terughalen van productie en de groei van ambachtelijke productie is er mee maakindustrie.
•   De bouwnijverheid, de consumentendiensten en de detailhandel zijn ook gegroeid; de zakelijke
    dienstverlening en de logistiek zijn juist gekrompen.
•   Bepaalde bedrijvigheid is rond regionale centra geclusterd, omdat transportkosten hoog zijn en
    bedrijven bepaalde voorzieningen en infrastructuur delen, zoals de energievoorziening.
•   Bedrijventerreinen zijn uitgebreid en bevinden zich vooral rond en binnen de steden en verspreid
    in de regio’s.
•   Er is sprake van het terughalen van sommige productie en van een toename van de ambachte-
    lijke productie. Er is sprake van meer lokale recycling, reparatie en revisie.
•   Daarnaast vergen het hergebruik en het lokaal delen tijdelijke opslagruimte. De logistiek neemt
    minder ruimte in. En het aantal datacentra is niet toegenomen.
•   De vraag naar kantoorruimte voor de zakelijke dienstverlening is sterk gekrompen, vooral in de
    Randstad.

Energietransitie
•   Het voornaamste doel van het energiesysteem is dat het betaalbaar moet zijn (consumententa-
    rieven).
•   Er is sprake van een lage energievraag. Energie besparen met de straat of met de buurt is een
    sport geworden (leuk en noodzakelijk).
•   Het energieaanbod is regionaal: elke regio ziet wat zij wil en kan doen; er is alleen nationale coör-
    dinatie waar dat nodig is.
•   Het regelbare vermogen bestaat vooral uit het gebruik van fossiel gas en houtige biomassa, beide
    in combinatie met CO2-afvang en opslag (CCS).
•   Wat betreft het flexibele aanbod treedt er door de grote nadruk op regionale zelfvoorziening
    soms netwerkfalen op. Hierdoor komt de leveringszekerheid in het geding.

                                                   2                                                  65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>•    Het variabele aanbod wordt geleverd via de kleinschalige inzet van hernieuwbare energie: zon,
     wind op land en ook wind op zee.

Klimaat & Water
•    De verantwoordelijkheden liggen vooral bij de lokale en regionale gemeenschappen en overhe-
     den. Een nationale aanpak is hierdoor lastig geworden.
•    Wat betreft waterveiligheid ligt de nadruk op maatregelen die waterschappen en regioprovincies
     kunnen treffen. Karakteristieke landschappen worden ontzien of juist versterkt.
•    Er zijn verschillende regionale oplossingen: buffering, grondwater, oppervlaktewater, hergebruik
     en ontzilting.
•    Het accent ligt op de regionale zelfvoorziening; in sommige regio’s staat de leveringszekerheid
     onder druk.
•    De belangen van de benedenstroomse gebieden komen vaak in de knel. Er is veel sprake een
     combinaties van waterwinning met recreatie en natuur, ook in de steden.

Landelijk gebied
• Voedsel wordt vooral voor de lokale en regionale markt geproduceerd. Lokale en regionale ge-
   meenschappen participeren in de landbouw en in het natuurbeheer. Er zijn korte kringlopen.
• De grondgebonden landbouw is natuur-inclusief, circulair met korte ketens en afhankelijk van de
   gemeenschap biologisch. Veel zijn veel coöperatieve bedrijven met een verbreed verdienmodel.
• De greenports en de intensieve veehouderijen zijn gekrompen en zijn voor een groot deel ver-
   smolten met de stad. De grootschalige import van veevoer en kunstmest is vrijwel verdwenen.
• Het Natuurnetwerk Nederland is voltooid. Daarnaast is er veel boerennatuur en natuur voor
   mensen. Verder is er veel natuur-inclusief ruimtegebruik met ecosysteemdiensten.
• Er zijn geen overgangsgebieden tussen landbouw en natuur nodig, wel hydrologische buffers te-
   gen de verdroging. De beekdalen en de veengebieden fungeren als klimaatbuffers.




66
                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>SNELLE WERELD




Algemene situatie in 2050
Samenleving
• Digitale leefstijlgroepen (bubbels) zijn vluchtig, maar ondernemen veel initiatieven.
• De voorkeur voor Planet, People of Profit verschilt per bubbel.
• Er is veel vertrouwen in technologische innovatie.
Economie
• Nederland is economisch welvarend; de beleveniseconomie draait op volle toeren.
• Kleine hightechbedrijven zijn leidend in de economie.
• Veel goederen en diensten worden gedeeld en de bezorgdiensten floreren sterk.
• De mededingingsautoriteit treedt krachtig op en garandeert de individuele vrijheden van burgers
   en consumenten.
Ruimtegebruik
• Ruimte wordt meervoudig gebruikt en digitaal geprogrammeerd. Veel plekken en gebouwen zijn
   onbestemd. Werklocaties zijn flexibel voor verschillende bedrijfsactiviteiten.
• De landbouw varieert van grootschalig en hightech tot kleinschalig en multifunctioneel. Veel na-
   tuurgebieden op land zijn klein en tijdelijk.
• Op zee wordt energie opgewekt via windparken, drijvende zonneparken, aquacultuur e.d. De vis-
   serij heeft weinig ruimte. De natuurgebieden zijn beperkt tot de huidige schermde gebieden.
Ruimtelijke patronen
• De digitale ruimte is belangrijker dan de fysieke ruimte. De locatie doet er minder toe, wat leidt
   tot spreiding. Fysiek levert dit een veranderende lappendeken op.
• Naast hotspots zijn er ook coldspots. Bedrijven en burgers zijn naar buiten de Randstad getrok-
   ken.



                                                 1
                                                                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Wonen
•    De verschillen tussen stad en land zijn vervaagd; in en bij stedelijke gebieden ligt pop-up-natuur;
     de draagkracht van inwoners en bedrijven bepaalt de klimaatbestendigheid van gebieden.
•    Tijdelijke woonvormen en flexibele huurvormen domineren; er is een hoge doorstroming.
•    Kantoorgebieden en bedrijventerreinen zijn gekrompen; veel mensen werken thuis; de retail is
     voornamelijk online; horeca, recreatie en toerisme zijn gekrompen.
•    Kleinschalige marktpartijen die specifieke doelgroepen bedienen domineren; zij zijn op specifieke
     doelgroepen gericht; er is nauwelijks een rol voor de overheid.
•    Energievoorziening vindt zowel binnen als buiten de steden plaats; er vaak sprake van kleinscha-
     lige maatregelen.

Mobiliteit
• Digitale verbondenheid (connectiviteit) is belangrijker dan fysieke mobiliteit en flexibiliteit is be-
  langrijker dan snelheid.
• Er is een groot aanbod aan mobiliteitsdiensten (openbaar en privé, deel- en huurauto’s, -fietsen
  e.d.) dat bovendien geregeld veranderd. Mobility as a Service heeft een hoge vlucht genomen.
• Binnen de uitgebreide stedelijke gebieden doen zich veel kriskraspatronen voor.
• Hoewel mensen minder spullen hebben is er veel goederentransport. Er zijn namelijk veel be-
  zorgdiensten en er is veel kleinschalige distributie in en rond de steden.
• De infrastructuurnetwerken zijn niet veel uitgebreid. De plannen die in de jaren twintig beston-
  den zijn wel gerealiseerd. De digitale infrastructuur is sterk uitgebreid.

Economie
•    Technologiebedrijven, incl. de ICT, de zakelijke dienstverlening en de bezorgdiensten zijn sterk
     gegroeid. De maakindustrie, de detailhandel en de publieke sector zijn gekrompen.
•    Op allerlei plekken zijn initiatieven ontstaan die elkaar opvolgen; In de innovatie-hotspots is de
     dynamiek het grootst, maar waar deze hotspots zich bevinden wisselt in de tijd.
•    Het ruimtegebruik door bedrijventerreinen is gelijk gebleven, maar de functies op de terreinen
     zijn meer divers geworden.
•    Verspreid over het land zijn er daarnaast hubs voor tijdelijke opslag, reparatie, renovatie, klein-
     schalige maatwerkproductie, verhuur e.d. ontstaan.
•    Het ruimtebeslag door de logistiek is iets toegenomen; het aantal datacentra en de schaal ervan
     zijn sterk toegenomen.
•    De vraag naar kantoorruimte is verminderd; kantoren bevinden zich vooral nog op centrale plek-
     ken waar mensen af en toe samenkomen.
•    De groei van de ICT-sector en de andere zakelijke dienstverlening heeft zich vertaalt in een toe-
     name van hubs waar mensen op afstand werken en waar ook andere activiteiten plaatsvinden.

Energietransitie
•    Het energiesysteem moet in brede zin betrouwbaar zijn: elektriciteit dient altijd beschikbaar te
     zijn, desnoods via zelfredzaamheid; zo mogelijk door het Rijk, zo nodig door de bubbels zelf.
•    Door de groei van sectoren is de energievraag relatief hoog. Er is namelijk sprake van veel elektri-
     ficatie en van matige efficiëntie.
•    Het energieaanbod is sterk internationaal. Nationale coördinatie vindt plaats waar dat nodig is.
•    De baseload wordt vooral geleverd via geïmporteerde waterstof, kernenergie in een groot aantal
     kleine centrales (small modular reactors).
•    Voor het flexibele aanbod wordt vooral een beroep gedaan op vraagsturing via apps, virtuele
     netwerken, regionale waterstofopslag en lokale batterijen.

68
                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>•   Voor het variabele aanbod is er een bescheiden inzet van hernieuwbare energie, vooral wind-
    energie op land en op zee.
•   Er zijn veel (private) aanbieders en arrangementen, die bovendien veel wisselen.

Klimaat & Water
•   Er worden veel ad hoc-maatregelen genomen voor de waterveiligheid, early warning speelt een
    belangrijke rol evenals het tijdelijke gebruik van buitendijks gebieden.
•   Er wordt niet gebouwd in gebieden die gereserveerd zijn voor de opvang van grotere rivierafvoe-
    ren.
•   In diepe polders wordt wel gebouwd; hier zijn hogere dijken aangelegd of wordt er, afhankelijk
    van het overstromingsgevaar, tijdelijk of verplaatsbaar gebouwd.
•   De drinkwatervraag per persoon is door de technologische innovaties maar beperkt toegeno-
    men; de totale drinkwaterbehoefte is minder toegenomen dan de bevolking.
•   Bij drinkwatertekorten worden er noodplannen in werking gesteld; onder bijzonder omstandig-
    heden vervalt de leveringsplicht.
•   Er vindt een verdere uitputting van de grondwatervoorraden plaats; de kwaliteit van het grond-
    water en van het oppervlaktewater is weinig verbeterd.

Landelijk gebied
•   De grondgebonden landbouw is hoogproductief en hoogtechnologisch. Er is sprake van flexibele
    een productie, die sterk reageert op de marktprijzen van voedsel-, voeder-, biomassagewassen.
•   Er is sprake van een koppeling van glastuinbouw en intensieve veehouderijen i.v.m. de reststro-
    men die zij van elkaar kunnen gebruiken. De greenports zijn verder uitgebreid.
•   Het Natuurnetwerk Nederland is voltooid; daarnaast is er op allerlei plekken pop-up-natuur; het
    gaat hierbij vooral om beleefbare natuur (recreatie).
•   Landbouw en natuur zijn gescheiden; wel zijn er smalle overgangsgebieden (500m) met natuur-
    inclusieve landbouw rond kwetsbare beschermde natuurgebieden.
•   Natuurontwikkeling en natuurbeheer gebeuren vooral door de bubbels, m.u.v. de beschermde
    natuurgebieden.




                                                                                                  69
                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>     Colofon
     Scenariostudie
     Ons Zwolle van Overmorgen
     December 2024

     Aan dit document kunnen geen
     rechten worden ontleend.

     Deze studie is uitgevoerd door
     PosadMaxwan in opdracht van de
     gemeente Zwolle.

     De ateliers zijn georganiseerd door
     PosadMaxwan en het Planbureau
     voor de Leefomgeving in gezamelijke
     opdracht van de gemeente Zwolle.

     PosadMaxwan:
     Elbert Arens, Lisa Gerards en Juliette
     Brouwer

     Posad Maxwan
     Binckhorstlaan 36
     2516 BE Den Haag
     tel: 070 322 2869




70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>