<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Geachte Raadsleden van alle Nederlandse Gemeenten,
Ik moet u allen helaas lastig vallen met het probleem der problemen van Nederland wat de kiezers in
uw gemeente niet weten en zich niet realiseren. Dat er iets niet klopt in de energie transitie dat weten
veel mensen maar wat precies niet.
Straks worden ook in uw gemeente 50.000 elektriciteitshuisjes onnodig neergezet wat voor
waardevermindering van uw huizen gaat zorgen en een onprettig aangezicht oplevert plus de
toenemende kans op koper diefstal waar de dief zijn eigen straat niet meer uit hoeft om koper te
vinden. Deze onnodige netwerk uitbreiding kan misschien wel tot wel 800 miljard euro kan gaan
kosten in de nabije toekomst terwijl alle netbeheerders, alle politieke partijen, alle semi-overheid
adviesbureaus en alle controle organen (ACM/AFM) die normaal voor uw en ons belang opkomen en
voor marktwerking opkomen dat nu al 3+ jaar niet doen omdat zij ook direct betrokken zijn geweest in
het voortraject van het beslissingsproces van de nieuwe energiewet nu 3+ jaar geleden en gewoon
niet meer terug kunnen.
Netbeheerders die iedereen met zonnepanelen in de nieuwe energiewet wettelijk verplichten
stroomoverschotten terug te laten leveren (en meer terug lever kosten laten betalen) aan het
(overvolle) netwerk, dan 3+ jaar klagen in de media dat het netwerk 'overvol zit en dan de goede
reden gevonden te hebben om met volledige carte blanche van de alle politieke partijen en met
volledige inspraak de oude 1998 elektriciteit wet aan te passen naar de nieuwe energie wet en het
stroom netwerk voor eerst 6 miljard en daarna tot misschien wel 800 miljard euro onnodig uit te gaan
breiden in de komende jaren op basis van misleidende onvolledige informatie die voor 'waar' wordt
aangenomen omdat stroom 'Ingewikkeld'is.
Na aanleiding van de publicatie van een Berenschot rapport voor Netbeheer Nederland waarin een
aantal essentiële (express) zaken zijn weggelaten heb ik een een belangrijke brief voor u allen
geschreven om deze lies of omission’ in goed Nederlands te corrigeren en hopelijk met uw hulp de
Nederlanders een onnodige lastenverzwaring van tot wel 800 miljard euro te besparen.
Nederlandse burgers en Burgemeesters en Raadsleden van Gemeenten vinden het nog wel
belangrijk vinden dat de mensen in de regering en het parlement en de semi overheid zoals de
netbeheerders in Nederland zich nog wel aan de wet en aan eigen gedragscodes houden.
Ik zou het dus waarderen als u deze brief zou lezen en mocht u vragen, opmerkingen of zels kritiek
hebben dan moedig ik u aan even te bellen of te e-mailen. Vooral als u denkt, dit kan niet, dit klopt
niet, zo simpel kan het niet zijn. Bedenk dan: het is bijna hetzelfde als met je eigen huis 'off grid' gaan
maar dat je huis nog steeds aangesloten is op het bestaande netwerk met een energieleverancier en
netbeheerder die ook gewoon betaald worden. Staat je huis in de middle of nowhere ga je ook geen
kabels leggen wanneer dat niet nodig is en voeden je panelen je batterij voor later gebruik. Die kabels
liggen er nu al, maak er gebruik van door aangesloten te blijven maar er is geen enkele reden om voor
800 miljard nieuwe te gaan leggen als het niet nodig is.
Hartelijk dank!
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Bosch en Duin, dinsdag 22 oktober 2024.
Betreft: Nettarief Stelsel Netbeheerders: misleiding: 20-40K per huishouden plus 800
miljard onnodige indirecte lastenverzwaring aan netwerk(uitbreiding)kosten
Geachte Dames                         en Heren,
 Ik citeer uit het bijgevoegde (paard van Troje) Berenschot Rapport:
 'Omdat het elektriciteitsnetwerk zo Moet (?) zijn ontworpen dat het ook op de
drukste                momenten          niet overbelast          raakt'
Dat kan je dus eenvoudiger en goedkoper realiseren met: huishoudens en bedrijven
zelf laten opwekken, zelf gebruiken, zelf overschotten opslaan en Niet terug leveren.
Stroom die niet aangevoerd HOEFT te worden door zelf opwekken en stroom die
niet terug geleverd MOET worden aan het netwerk dan raakt het netwerk ook niet
overbelast of moet worden uitgebreid en scheelt het ledereen 800 miljard euro en
draagt de thuisbatterij niet bij aan netcongestie maar lost die juist netcongestie op.
Berenschot heeft een rapport geschreven en wederom wordt iedereen afgeleid en
misleid met prachtig consultancy jargon: 'grip geven op hun energierekening' en
 ‘aftoppen van zonnepanelen’ en ‘slimme sturing op vermogen’ en ‘draagvlak richting
de consument’ en ‘heldere communicatie’ terwijl iedereen voor het 3° jaar op rij
gewoon weer wordt misleid omdat de molensteen van de 800 miljard kostende
netwerkuitbreiding operatie nog steeds gaande is (25 miljard per jaar) en om de nek
van de Nederlanders hangt die dit niet weten. Nederlanders die vaak ook geen
keuze hebben omdat ze werken, van huis zijn tussen 08.00 en 18.00 maar wel nu de
rekening gepresenteerd krijgen. In mijn plan gebruikt iedereen tegelijk eigen, groene
zonnestroom en zijn ‘prikkels’ niet nodig. Netbeheer Nederland wil 800 miljard
belastinggeld uitgeven maar communiceert dit niet in de media wat een schande is.
Wanneer gaan de netbeheerders (‘energieadviseurs’- ex netbeheerders) zich aan de
Nederlandse wet en hun eigen gedragscodes houden en wanneer stopt hun
voortdurende misleiding met desinformatie en begint de ‘heldere communicatie’?
Het rapport is uitgebreid en voor leken en bestuurders met weinig kennis van het
onderwerp Lijkt het een oplossing maar het kernprobleem blijft bestaan: het terug
Ieveren van stroom overschotten aan het netwerk en daarmee hun 800 miljard
kostende (onnodige) netwerkuitbreidingen. Ze verdelen, verspreiden, verdunnen de
netwerkuitbreiding kosten een beetje over verschillende bevolkingsgroepen, -
dagdelen en -maanden, -langere periode, goochelen met kWh cijfers en grafieken
en plaatjes maar uiteindelijk betaald iedereen direct, indirect dus die 800 miljard
zonder dat je er erg in hebt dat je 800 miljard betaald in x centen per keer. Plus
daarbij de kosten (20K-40K per huishouden gemiddeld) voor aanschaf van
zonnepanelen, omvormers en huisbatterijen daarbij opgeteld moeten worden die
daar geen 0% financieringsvorm of steun van de overheid voor krijgen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Een klimaat neutrale samenleving krijg je alleen als er water uit de schoorstenen van
fabrieken en uitlaten van vrachtwagens komen en de auto’s EV zijn. Dat gaat niet
gebeuren op de manier waarop het nu gaat. Het alternatief wordt genegeerd.
Stroom die niet aangeleverd hoeft te worden (zelf opwekken) en stroom die niet
terug geleverd moet worden (zelf overschot opslaan) dan hoeft het netwerk ook niet
zodanig uitgebreid te worden. De oplossing voor het klimaat-, stikstof-, energie
transitie-, boeren/koeien-, kostprijs- problemen van Nederland.
Er komen voor iedereen onnodige lastenverzwaringen aan van 25 miljard per jaar.
Voor onnodige stroomnetwerk verzwaringen vanwege het verplicht terug leveren aan
het netwerk (tot misschien wel 800 miljard euro, 77% van de economie). ledere
onwetende Nederlander/Bedrijf wat een stroom aansluiting heeft en stroom gebruikt
en nu gedwongen stroom moet ‘delen’ of op halve kracht moet draaien omdat
netbeheerders iedereen misleiden en de oplossing negeren. Deze oplossing is
goedkoper, makkelijker en sneller en niet tegen de Nederlandse wet en neemt
minder grond in beslag maar wordt al 4 jaar lang professioneel, structureel
genegeerd wordt door overheid, kamer, netbeheer en media.
Als ieder huis/gebouw in Nederland met energieleverancier, met netbeheerder,
aangesloten op een goed netwerk tussen April en September met eigen
zonnepanelen, met aangepaste elektronica van de omvormers en batterijen zelf zo
veel mogelijk opwekt voor eigen gebruik en niet terug levert aan het netwerk
ontstaat er een situatie waarin ieder huis ‘op de eigen batterij loopt’. Het probleem
van 18 miljoen mensen in 8 miljoen huizen die gemiddeld 131 verschillende
elektrische apparaten hebben en Netbeheer weet niet wie, waar, welke apparaten,
voor hoelang aandoet/uitdoet is dat in mijn oplossing: ieders thuisbatterij. Die die
continu veranderende aantal combinaties (18 miljoen x 8 miljoen =144 miljard x
131= (1,96) 2x 10 tot de macht 16 (ongeveer) aan mogelijke combinaties buiten het
netwerk houdt. Dan zijn er dus geen terug levering pieken, geen handel in
elektriciteit geen ontladingen door energiemaatschappijen meer. 1richtingsverkeer.
Het netwerk stabiel gehouden kan dus heel makkelijk worden gedaan door de
netbeheerders met eigen stroom uit eigen wind/zonneparken die stroom kan simpel
worden rondgepompt of getransporteerd voor een stabiel netwerk wat simpelweg
niet voor 800 miljard euro uitgebreid hoeft te worden. Netbeheerders hoeven soms
alleen maar de batterijen bij te Iaden wanneer de slimme meter dat nodig vindt.
Alleen bijladen, niet leeg laten trekken door netbeheerders want die hebben de
thuisbatterij niet betaald en de schaarse 6K-20K oplaadt/ontlaadt cycli zijn bedoeld
voor de bewoner en 20 jaar gebruik, niet de netbeheerder.
  Doordat iedereen zelf opwekt, zelf gebruikt, zelf de overschotten opslaat en niets
terug levert is de stroomvraag minder en dus het ook het stroom aanbod op het
netwerk. Tussen April en September heeft het netwerk dus geen tussen 0-70kWh
continu variërende overschotten per huis te verwerken op zonnige dagen. Mensen
kunnen dus ‘gratis’ een airco draaien op warme dagen, een EV opladen voor 1 euro,
de meest groene inflatievrije stroom die er bestaat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>In de winter is het huidige netwerk sterk genoeg om met wind stroom de 7,9-16
miljoen (zand/zoutwater) batterijen te vullen waar dat nodig is in de
avonduren/nachturen bijvoorbeeld.
   Individuele (niet aangesloten) zon/windparken kunnen direct aangesloten worden
op groene waterstof productie containers wat het kip /ei probleem oplost voor de
transportsector met deze ‘tankstations’ waarmee bestaande diesel vrachtwagens
dan makkelijk en goedkoop omgebouwd worden naar waterstof elektrische
vrachtwagens wat de uitstoot van CO2 en NOx vervangt door water. Dan is er dus
de noodzaak om als drinkwater bedrijf intensief te gaan samenwerken met
Provincies, Energie Maatschappijen, Waterschappen en groene waterstof
producenten. Het smeltwater in de winter kan dus deels opgepompt worden om
droogte te voorkomen en te destilleren. Dus spelen er opeens geen stikstof
problemen meer bij woningbouw, boeren uitkopen of koeien wegdoen en
Natura2000 gebieden. Problemen van uitstoot, energie transitie hebben als
kernprobleem het terug leveren op het netwerk.
In mijn plan onttrekt ieder huis x kWh stroom van het netwerk die niet meer geleverd
hoeft te worden en x -     (geanonimise rd) voor iedere fabriek die op eigen terrein x honderd/duizend
zonnepanelen heeft liggen naar eigen behoefte en mogelijkheid. Dat is de meest
eerlijke oplossing want ‘gedrag’ en verbruik bepalen de prijs per installatie, In mijn
plan kan iedereen tegelijk zonnepanelen en windmolens aanleggen op eigen dak of
terrein en kan ieder bedrijf gewoon onmiddellijk een netwerkaansluiting krijgen.
In mijn plan is de kWh prijs van het netwerk voor iedereen gelijk maar variabel en
goedkoper in de zomer en duurder in de winter (windstil en grijs) en is de kWh prijs
per systeem verschillend omdat prijs en ligging van elkaar verschillen.
Een klein huis heeft minder zonnepanelen en batterijen nodig, een groot huis heeft
meer zonnepanelen en batterijen nodig. Dat is het meest eerlijk. Is het iedere avond
‘Earth Hour’ met lichten uit en een kaarsje aan en om 22.00 slapen of is het iedere
avond        feest met 10 keer koffie en thee zetten             en om  01.30 de lichten uit?
Het kan niet zo zijn dat de kosten voor het netwerk en de ‘overheidslening’ van 100
miljard euro niet terugbetaald moet gaan worden door iedereen en dat die kosten
een ‘investering’ zijn voor de pensioenfondsen en dat de terug lever kosten
tegelijkertijd een ‘boete’ zijn voor de mensen met zonnepanelen. En dan moeten er
nu ook bouwbedrijven helpen om het netwerk uit te breiden. Het rendement van de
pensioenfondsen en de winstmarge van de bouwbedrijven worden gewoon bij de
toekomstige ‘kosten’ gerekend door netbeheerders en die sigaar is dus een sigaar
uit eigen doos. Niemand ‘verdient terug’ met terug leveren, iedereen betaald 25
miljard per jaar.
Als de Nederlandse regering alle overgebleven huizen nu zonder zonnepanelen een
40K 0% rente lening geeft met een looptijd van 20 jaar voor zonnepanelen en een
batterij dan betalen zij 166 euro, 240 maanden lang voor groene, inflatievrije stroom
zonder terug leveren.
193c-Burgerlijk Wetboek 6
Een handelspraktijk is misleidend indien informatie wordt verstrekt die feitelijk
Onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of Kan misleiden.
(geanonimiseerd)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  á Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik Ë%
                                                                                                                     >
V4
 t    Een energiesysteem waarin consumenten nettarief prikkels krijgen om hun elektriciteitsverbruik aan te passen /
                                                            WEL PRIKKEL                                      >        €
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                   Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik   | Eindrapport
72205
Vertrouwelijk
                    Inhoudsopgave
21 oktober    2024
(geanonimiseerd)       Conclusie    en advies …                                                6.  Tijdgebonden kwh-tarief geniet lichte voorkeur
(geanonimiseerd)       11   Aanleiding                                                             ten opzichte van alternatieven                             44
(geanonimiseerd)       12   Conclusie   en advies                                                  61  Gekozen variant volgt Uit een doorlopen proces
(geanonimiseerd)       13   Aanbevelingen voor vervolg
                                                                                                   62
                                                                                                       met input vanuit stakeholders
                                                                                                       Randvoorwaarden, uitgangspunten en criteria bieden
                                                                                                                                                              45
                       Waarom     een alternatief nettarief?
                                                                                                       een beoordelingskader      voor tariefstelsels         46
                       21   Wat is het probleem van het huidige tariefstelsel?                     63  Uit de literatuur en praktijkvoorbeelden volgen
                       222  Hoe  ziet een  alternatief   nettarief  eruit?
                                                                                                       drie fundamentele sturingsprincipes                    48
                       23   Wat levert een alternatief nettarief op?.                              64 Tijdgebonden      kWh-tarief geniet lichte voorkeur
                       2.4 Welke aandachtspunten          zijn er?.                                    ten opzichte van alternatieven                         49
                       2.5  Hoe is dit onderzoek uitgevoerd?.
                                                                                                   65  Inzichten ten aanzien van een (tijdsgebonden)
                        Impact op het elektriciteitsnet
                                                                                                   66
                                                                                                       piekvermogentarief.
                                                                                                       Overwegingen      in detailuitwerking
                                                                                                                                                              5052
                       31   Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk voor impactanalyse
                       32   Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden                           7.  Alternatieve nettarieven in relatie tot de energietransi   54
                            kWh-tarief netbelasting reduceert                               15
                                                                                                   71  Alternatieve nettarieven als onderdeel van actieagenda
                        Impact op kleinverbruikers          …                                          netcongestie laagspanningsnetten                        55
                                                                                                   72  Alternatieve nettarieven ten    behoeve van
                       4]   Impact op huishoudens                                          20
                                                                                                       een robuust systeem                                     7
                       42   Impact op de businesscase publieke laadpalen.                  32
                       4.3 Impact op niet-huishoudelijke kleinverbruikers.                 33
                                                                                               Begrippenlijst…
                        Implicaties voor uitvoerders, de toezichthouder en de politiek   … 38  Bijlage 1..
                       51   Leveranciers zullen    als mede-uitvoerder                         Bijlage 2…
                            additionele   kosten  maken                                    39  Bijlage 3.
                       52   Mogelijk impact op wet- en regelgeving                          E  Bijlage 4.
                       53   Een tariefstelselwijziging vraagt om investeringen
                            van  netbeheerders.                                             4
                       54   Vervolgstappen                                                 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Fr)
 o}
e
 [®)
 07}
 e
 (}
 u
 (}
a
     Conclusie en
     advies
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik  | Eindrapport
11      Aanleiding                                                                             12      Conclusie         en    advies
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving verwachten                     Op basis van ons onderzoek naar een alternatief nettariefstelsel, waarbij het nettarief
netbeheerders richting 2030 op het laagspanningsnet een grote toename in de                    per aangeslotene wordt berekend op basis van tijd en volume, komen wij tot de volgende
netinvesteringen en -kosten, een grote ruimtelijke uitdaging voor het inpassen van nieuwe      drie conclusies:
netinfrastructuur en uitdagingen omtrent netcongestie. Deze problematiek kan worden
beperkt door belasting van het elektriciteitsnet meer te spreiden in de tijd. Aangezien het    1. Efficiënter netgebruik en lagere totale netkosten
huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft, loont het niet om minder       Een alternatief nettariefstelsel verkleint de investeringsopgave en daarmee de totale
te verbruiken tijdens piekuren of meer tijdens daluren. Bovendien worden de netkosten              netkosten, verhoogt de maakbaarheid van de energietransitieopgave voor netbeheerders
gesocialiseerd over alle gebruikers ongeacht hun daadwerkelijke netbelasting. Een alternatief      en vermindert netcongestieproblematiek, waardoor op hetzelfde net meer kan worden
nettarief dat een prijsprikkel introduceert, kan inspelen op de flexibiliteit van vraag,           aangesloten.
waardoor er meer energie geleverd kan worden via hetzelfde elektriciteitsnet.
                                                                                               2.  Een kostenverdeling over gebruikers die beter aansluit bij het
  Onderzoeksvraag.      Netbeheer Nederland         heeft Berenschot gevraagd om een onderzoek     kostenveroorzakingsprincipe
  uit te voeren waarbinnen in gezamenlijkheid met stakeholders de mogelijkheid                     Een alternatief tariefstelsel leidt tot een nieuwe kostenverdeling over gebruikers, waarbij de
  van een alternatief nettariefstelsel wordt verkend. Hierbij is gekeken naar hoe een
                                                                                                   hoogste kosten terechtkomen bij degenen die het net het zwaarst belasten. Hierbij gaat een
  alternatief nettarief eruit zou kunnen zien en met welke kansen, kosten en risico's
                                                                                                   ruime meerderheid van de huishoudens minder betalen dan met het huidige tariefstelsel
  invoering gepaard gaat. In dit proces stond de volgende onderzoeksvraag centraal: wat
  levert invoering van een alternatief nettarief op in termen van ruimte op het net en             het geval zou zijn. Grote kleinverbruikers gaan meer betalen, maar hebben ook een groter
  verbetering van kostenreflectiviteit?                                                            handelingsperspectief om hun netkosten te reduceren. Belangrijk te vermelden is dat in
                                                                                                   vrijwel alle gevallen, ook met een alternatief tariefstelsel, de netkosten n 2030 hoger zijn
                                                                                                   dan momenteel het geval is. Alternatieve nettarieven dempen deze stijging slechts.
                                                                                               3. Invoering vereist speciale aandacht voor verhoogde complexiteit energierekening,
                                                                                                   implementatie en flankerende maatregelen.
                                                                                                   Beperken van complexiteit van de energierekening wordt al jaren gezien als een belangrijk
                                                                                                   aandachtspunt, ook met het huidige relatief eenvoudige tariefstelsel, Nettarieven die een
                                                                                                   prikkel bieden om gedrag te veranderen, leiden tot een verhoging van de complexiteit en
                                                                                                   verdienen daarom aandacht bij invoering. Ook vraagt de implementatie, gezien de impact
                                                                                                   op systemen, verandering van inkomsten en verwachte toename in klantcontact het nodige
                                                                                                   van leveranciers, netbeheerders en overheid. Daarnaast is bij het voorgestelde tariefmodel
                                                                                                   ook flankerend beleid vanuit het Rijk nodig om ongewenste effecten, die kunnen optreden
                                                                                                   voor specifieke situaties, te compenseren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Op basis van de bovenstaande conclusies adviseren wij verdere stappen te zetten voor de        3.   Prioriteer   datacollectie  niet-huishoudelij
invoering van een alternatief nettariefstelsel. Hierbij geniet een tijdgebonden kWh-tarief de       Dit onderzoek heeft slechts gedeeltelijk inzicht kunnen bieden in de gevolgen van een
voorkeur, omdat het vanwege het tijdsgebonden aspect effectief inspeelt op netefficiëntie en        alternatief nettarief voor niet-huishoudelijke gebruikers, vanwege beperkte beschikking
bovendien adaptiever en daarmee toekomstbestendiger is dan alternatieven. Een belangrijk            over data. Het prioriteren van datacollectie op kleinverbruikersniveau om hier beter
aandachtspunt is dat een alternatief nettarief uitgaat van een prikkel waarop vrijwillig            invulling aan te kunnen geven is daarom aan te bevelen.
gereageerd kan worden en dus geen garantie biedt op het voorkomen van overbelasting (door
vraag dan wel opwek). Daarom blijven naar de toekomst toe, gezien de sterk toenemende          4. Verdiep op mogelijke ongewenste effecten voor specifieke groepen
elektrificatie en opwek bij huishoudens, aanvullende technische (nood)maatregelen, zoals            Invoering van een alternatief nettarief kan voor minderheidsgroepen ongewenste effecten
aftoppen, spanningsregeling of een technisch vangnet noodzakelijk.                                  met zich meebrengen. Door dit van tevoren in beeld te brengen en flankerend beleid te
                                                                                                    ontwikkelen kan dit risico gemitigeerd worden.
13      Aanbevelingen voor vervolg                                                             Om een maximaal effect te realiseren bij invoering adviseren we bovendien om
                                                                                               consumenten voor te bereiden op een aanstaande tariefswijziging. Daarbij raden wij aan
Om een nieuw nettariefstelsel te kunnen invoeren, moeten regionale netbeheerders               een communicatiestrategie te ontwikkelen, te onderzoeken hoe de energierekening van
gezamenlijk een voorstel voorleggen aan de ACM. Hierover moeten nog keuzes                     consumenten zo eenvoudig mogelijk kan blijven en randvoorwaarden te faciliteren om
worden gemaakt ten aanzien van detailuitwerking van het tariefstelsel (Hoofdstuk 5             consumenten handelingsperspectief te bieden.
‚en Hoofdstuk 6). Daarom adviseren wij enkele aspecten voor de uitwerking van een
alternatief nettarief verder te onderzoeken:                                                      Leeswijzer In Hoofdstuk 2 wordt in hoofdlijnen de problematiek van het huidige
                                                                                                 tariefstelsel toegelicht en worden de belangrijkste inzichten uit het onderzoek
                                                                                                 gepresenteerd. De impact die een alternatief tariefstelsel heeft op het elektriciteitsnet,
1. Verken impact op wet- en regelgeving
                                                                                                  kleinverbruikers en uitvoerders/de politiek worden in Hoofdstuk 3, Hoofdstuk 4
    Wijziging van het tariefstelsel kan impact hebben op de huidige wet- en regelgeving, zoals   en Hoofdstuk 5 uitgewerkt. In Hoofdstuk 6 lichten we toe waarom specifiek deze
    die ten aanzien van     het uitlezen van slimme meters en het delen van verbruiksdata.       tariefvariant is uitgewerkt. Hoofdstuk 7 sluit af met een reflectie op de samenhang
    We adviseren te verkennen of aanpassingen nodig zijn.                                        van een alternatief tariefstelsel met andere ontwikkelingen in het licht van de
                                                                                                 energietransitie.
2. Onderzoek impact op en borging van inkomstenzekerheid van netbeheerders
    Inkomstenzekerheid voor netbeheerders verandert sterk bij invoering van een alternatief
    nettarief. De impact hiervan en borging van inkomstenzekerheid kan middels scenario’s
    verder worden uitgewerkt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bernschot Waarom     een
          alternatief
          nettarief?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving                                  de netkosten zal leiden”) en extra ruimtebeslag ten behoeve van elektriciteitsinfrastructuur
voorzien netbeheerders op korte termijn uitdagingen omtrent                                      met zich meebrengt. Bovendien is er op dit moment bij netbeheerders een maakbaarheidsgat,
netcongestie op het laagspanningsnet. Deze problematiek kan worden                               waardoor met name door schaarste in personeel en ruimte, het net niet snel genoeg
beperkt door pieken op het elektriciteitsnet te verminderen. Aangezien het                       uitgebreid kan worden. Efficiënter netgebruik kan deze problematiek beperken, maar het
huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft, loont                        huidige nettariefstelsel biedt daar geen enkele prikkel toe aangezien iedereen een vast bedrag
het niet om minder te verbruiken tijdens piekuren. Een alternatief nettarief                     per jaar betaalt voor zijn aansluiting. Omdat het nettarief richting 2030 relatief een steeds
                                                                                                 grotere component van de totale elektriciteitsrekening zal bestrijken, wordt de prikkel die er
dat een prijsprikkel introduceert, kan inspelen op de flexibiliteit van vraag
                                                                                                 vanuit kan gaan ook steeds sterker.
en zo mogelijk pieken reduceren.
                                                                                                  Huidige stelsel voldoet steeds minder aan kostenveroorzakersprincipe
                                                                                                 Het huidige tariefstelsel zorgt in het licht van de energietransitie tevens in toenemende
21      Wat is het probleem van het huidige tariefstelsel?                                       mate voor een verdeling van kosten die niet overeenkomt met het daadwerkelijke gebruik
                                                                                                 van het net. Voorheen waren de verschillen in netbelasting tussen consumenten relatief
Inefficiënt netgebruik leidt tot congestie en hoge netwerkkosten                                 Klein. Door de intrede van elektrisch vervoer, zonnepanelen en warmtepompen nemen de
Dankzij de energietransitie wordt er bij kleinverbruikers, zoals huishoudens en bedrijven        verschillen tussen huishoudens in netbelasting snel toe. Daarnaast betalen huishoudens op
(klein zakelijk), steeds meer gebruik gemaakt van het elektriciteitsnet door bijvoorbeeld        warmtenetten, zowel voor verduurzaming van hun warmtevoorziening via het warmtenet
elektrisch vervoer, (hybride) warmtepompen en zonnepanelen. Deze toename in                      als voor de uitbreiding van elektriciteitsnetten voor warmtepompen van andere gebruikers.
elektriciteitsvraag is niet gelijk over de dag verspreid, maar concentreert zich typisch in de   Dit leidt tot een kostenverdeling die afwijkt van het gebruik van het net, waarbij sommige
vroege ochtend en avond, daar waar opwek met name gedurende de middag plaatsvindt.               ‘huishoudens disproportioneel bijdragen aan infrastructurele kosten. Herziening van het
Omdat nieuwe apparatuur met een hoger verbruik in korte tijd steeds grotere toepassing           tariefstelsel kan bijdragen aan een rechtvaardigere verdeling van kosten over gebruikers.
vindt, worden de pieken in elektriciteitsvraag vele malen hoger dan ze in het verleden waren.
Omdat het elektriciteitsnet zo moet zijn ontworpen dat het ook op de drukste momenten
niet overbelast raakt, vraagt deze elektrificatie en opwek aanzienlijke netverzwaringen, terwijl 2.2       Hoe     ziet een         alternatief nettarief eruit?
het net grote delen van de tijd nog ruimte heeft.
                                                                                                 Er zijn   wat betreft nettarieven vele varianten mogelijk. Om een impactanalyse te kunnen
Vanwege de enorme opgave waar netbeheerders voor staan wordt op korte termijn                    doen is het nodig om concrete ontwerpkeuzes te maken. Daarom is in een proces met
netcongestieproblematiek verwacht op het laagspanningsnet. Dit betekent dat er                   stakeholders (zie paragraaf 2.5) toegewerkt naar de selectie van een specifieke variant.
onvoldoende ruimte is op het elektriciteitsnet om nieuwe woningen of laadpalen aan te            Dit      tijdgebonden kWh-tarief belast het elektriciteitsverbruik van aangeslotenen met een
sluiten. Het elektriciteitsnet moet dus enorm worden uitgebreid, wat tot sterke stijging van     tarief (€/kWh) dat varieert gedurende de dag: op momenten van hoge netbelasting is het
                                                                                                 1) _ Netbeheer Nederland, de financiële impact van de energietransitie
                                                                                                      voor netbeheerders, geactualiseerde prognose 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik         | Eindrapport
tarief hoger dan op momenten van lage netbelasting. Hierbij zal een verschillend zomer- en                               van vier nieuwe transformatorhuisjes nodig zi                  ‚ In Hoofdstuk 3 worden de effecten op het
winterschema worden toegepast. Door een tarief dat varieert in de tijd ontstaat een prikkel                              elektriciteitsnet verder uitgewerkt en toegelicht.
om verbruik te verplaatsen naar momenten van lage netbelasting. Om voldoende effectief
        ‚ wordt de hoogte van de prijsprikkel zo gekozen dat deze opweegt tegen de gemiddelde                            Kostenverdeling die aansluit bij gebruik van het net
variaties die op een dag in de day-aheadprijzen voorkomen. Dit nettarief zou alleen gaan                                 Een alternatief nettarief verbetert de kostenreflectiviteit.             Huishoudens      met een relatief
gelden voor kleinverbruikers (alle aansluitingen tot 3x80 ampère) en geldt bovendien alleen                              laag verbruik gaan bij een alternatief nettarief minder betalen dan het geval zou zijn
voor afname en dus niet voor invoeding (van zonnestroom). In paragraaf 3.1 wordt dit                                     bij voortzetting van het huidige nettarief. In 2030 gaat dat naar schatting om ongeveer
tijdgebonden kWh-tarief verder toegelicht en in Hoofdstuk 6 wordt beschreven waarom deze                                 tweederde van het aantal huishoudens. Grote                 kleinverbruikers en huishoudens       met   sterke
variant de voorkeur geniet.                                                                                              elektrificatie gaan juist meer betalen. Zij hebben echter ook een groter handelingsperspectief
                                                                                                                         om hun kosten te beperken: wanneer zij acteren op de tariefprikkel door bijvoorbeeld slimme
                                                                                                                         sturing van apparatuur en inzet van HEMS                  systemen (home energy management systems),
2.3      Wat levert een alternatief nettarief op?                                                                        kunnen zij hun netkosten aanzienlijk terugbrengen soms zelfs tot onder het oorspronkelijke
                                                                                                                         nettarief. In hoeverre groepen huishoudens erop vooruit en achteruit gaan, is afhankelijk
 Efficiënter netgebruik levert extra ruimte op laagspanningsnetten                                                       van de snelheid van elektrificatie in de gebouwde omgeving en van de mate waarin er op de
en drukt op lange termijn de benodigde netinvesteringen                                                                  tariefprikkel gereageerd wordt. Door de hoogte van de tariefprikkel aan te passen kan hierin
Het onderzochte alternatief levert een aanzienlijke reductie van de afnamepiek. Op basis                                 gestuurd worden.
van een door Berenschot ontwikkeld algemeen model van vraagverschuiving, hebben de
‘netbeheerders voor verschillende laagspanningsnetten doorgerekend dat een alternatief                                   Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk
nettarief de piekbelasting per trafo voor levering met 3% tot 12% reduceert afhankelijk van                              grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief
het type wijk?. Hierdoor ontstaat op korte termijn extra ruimte op het net die nodig zal zijn                            Mogelijk zal het aandeel thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel
voor bijvoorbeeld nieuwbouwwoningen en laadpunten. Zo schatten netbcheerders, op basis                                   elektrische voertuigen met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-to-
van een door Berenschot aangeleverd model van vraagverschuiving, dat er in Nederland                                     grid) zal toenemen. Er zijn vooralsnog geen tot weinig regels over de inzet van batterijen en
richting 2030 zo’n 700.000 woningen of 500.000 laadpunten extra gerealiseerd zouden                                      zodoende sturen momenteel veel batterijen op de onbalansmarkten. Richting 2030 zal dit
kunnen worden?. Op de langere termijn betekent efficiënter netgebruik een reductie van de                                naar verwachting steeds meer verschuiven naar de day-aheadmarkten vanwege verzadiging
benodigde netinvesteringen. Dit remt de stijging van netkosten, maar biedt bijvoorbeeld ook                              van de onbalansmarkt. Uit de analyse blijkt dat toename van batterijen acterend op de
verlichting van de ruimtelijke opgave omdat er in een gemiddelde buurt maar drie in plaats                               day-aheadmarkt leidt tot een toename in de jaarlijkse vraag- en afnamepieken.” Een analyse
                                                                                                                         op geaggregeerd landelijk niveau toont ook aan dat prijsprikkels vanuit een tijdgebonden
2)  Heteffect van de afnametarieven op de opwekpiek ljkt op de laagspanningsnetten beperkter met zo'n 2%.
                                                                                                                         kWh-tarief deze toename kunnen dempen. Wanneer day-aheadprijzen volatieler worden
3)   Allander heeft voor een aantal typische uiteenlopende wijken voor 2030 doorgerekend wat het effect is van een       of wanneer batterijen gaan acteren op andere markten die grotere prijsfluctuaties kennen,
    tijdsafhankelijk tarief op de piekreductie, vervolgens is het vermogen dat vrijkomt als gevolg van tijdsafhankelijke
    tarieven voor de verschillende wijken gemiddeld toegekend aan equivalente laadpunten of huizen voor een
    net. Hiervoor is per laadpunt 2,87 KW aan gehouden en voor een gemiddelde woning 21 KW Deze vermogens                4|   Hierin wordt al wordt veronderstelt dat deze batterijen op day-ahead markten sturen,
    houden rekening met een beperkte gelijktijdigheid van laadpunten en huizen. Deze aantallen zijn vervolgens               n plaats van de onbalansmarkt (wat nog nadeligere effecten heeft voor het net
    vertaald naar de verzorgingsgebieden van ook de andere netbeheerders op basis van een schatting.                         Zie paragraaf3 en Figuur 3 voor verdere toelichting op de analyse.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
neemt het dempende effect van een alternatief nettarief af. Een tijdgebonden kWh-tarief           Elektrificatie wordt iets duurder, maar de
biedt dus mogelijk een stimulans om hoge terugleveringspieken door        batterijen te           energietransitie wordt nauwelijks geremd
voorkomen. Het is echter geen garantie op het voorkomen van overbelasting als gevolg van          Door verbruik te tariferen gaan grote kleinverbruikers en huishoudens met vergaande
sterk fluctuerende marktprijzen.                                                                  elektrificatie in de regel meer betalen. Hierdoor wordt de overstap naar duurzame
                                                                                                  warmtetechnologieën zoals een (hybride) warmtepomp iets duurder in het nieuwe stelsel
                                                                                                  dan in het huidige stelsel. Toch blijven de totale kosten van een hybride warmtepomp voor
2.4     Welke aandachtspunten                         zijn er?                                    een gemiddeld huishouden gunstig ten opzichte van de kosten van een cv-ketel en gaat
                                                                                                  een gemiddeld huishouden met hybride warmtepomp erop vooruit bij invoering van een
Geen garantie op het voorkomen van overbelasting;                                                 alternatief tariefstelsel (ten opzichte van netwerkkosten in 2030 onder het huidige stelsel).
(technische) achtervang blijft belangrijk                                                         Een alternatief tariefstelsel zal dus naar verwachting weinig effect hebben op het verloop
Alternatieve nettarieven bieden prijsprikkels, waarop op vrijwillige basis verbruik gereduceerd   van de energietransitie in de gebouwde omgeving. In paragraaf 4.1.2 worden verschillende
of verplaatst kan worden naar andere momenten. Ook kunnen andere marktprikkels (zoals             businesscases en casuïstiek van huishoudens uitgewerkt om tot een inschatting te komen
van dynamische leveringstarieven) de prijsprikkel overstijgen, waardoor het effect wordt          van het effect op de energietransitie.
gedempt. Alternatieve nettarieven bieden daarmee geen garantie op het voorkomen van
overbelasting. Ook heeft een alternatief nettarief nauwelijks invloed op hoge leveringspieken     Invoering van alternatief tariefstelsel leidt tot stijging van
als gevolg van zonnepanelen. Dat komt door gebrek aan flexibele vragen tijdens de zonnige         kosten voor uitvoering en inkomstenonzekerheid
uren. Dit kan in de toekomst veranderen, bijvoorbeeld door de toename van airco’s en              Energieleveranciers zijn momenteel verantwoordelijk voor facturatie aan en communicatie
opslag. Het is daarom belangrijk om ook naar andere typen (technische) maatregelen te             met de klant. Bij een wijziging naar een alternatief tariefstelsel met een daarmee gepaard
kijken, zoals het aftoppen van zonnepanelen en slimme sturing op vermogen (bijvoorbeeld           gaande toename van dataverkeer en communicatie,         gaan energieleveranciers dus ook hogere
netbewust laden). Dit soort maatregelen, in combinatie met een tijdsafhankelijk nettarief,        kosten maken. Als gevolg van de complexere energierekening verwachten leveranciers tevens
kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder verminderen.                                   een toename in klantcontact, klachten en geschillen met bijbehorend afbreukrisico als
                                                                                                  gevolg. Daarnaast leidt een alternatief nettarief op basis van verbruik tot een toename in
Communicatie cruciaal om                 begrip voor                                              inkomstenonzekerheid voor netbeheerders. Vervolgonderzoek zal zich moeten richten op hoe
complexere nota te bewerkstelligen                                                                dit risico gemitigeerd kan worden.
Begrijpelijkheid van de energierekening voor consumenten is ook met het huidige stelsel een
aandachtspunt. Met invoering van een nettarief variërend in de tijd neemt de complexiteit
van de elektriciteitsrekening toe. Voor de effectiviteit van het alternatieve tariefstelsel en om 2.5     Hoe is dit onderzoek uitgevoerd?
consumenten grip te geven op hun energierekening, is het dus van groot belang voldoende
aandacht te geven aan communicatie en informatievoorziening. Ook automatisering en                Berenschot is door Netbeheer Nederland gevraagd om in gezamenlijkheid met stakeholders
de ontwikkeling van toegankelijke apps helpt voor het begrip van de consument. In het             tot een alternatief nettariefstelsel voor kleinverbruikers te komen. Voorafgaand aan dit
buitenland worden tijdsafhankelijke nettarieven al regelmatig toegepast. Uit deze voorbeelden     onderzoek vond een uitvoerige verkenningsfase plaats. Dit onderzoek vormt het begin van
kan lering worden getrokken. Paragraaf 4.1.3 geeft hier een uitgebreidere toelichting op.         de uitvoeringsfase van een alternatief tariefstelsel en zal worden gevolgd door een aantal
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
vervolgstappen, waarin toegewerkt wordt naar een formeel voorstel dat door de gezamenlijke
netbeheerders wordt ingediend bij de toezichthouder (ACM).
Voor dit onderzoek is een projectgroep opgericht samen met vertegenwoordiging vanuit
de regionale netbeheerders. De besluitvorming lag bij een stuurgroep met bestuurders
vanuit de netbeheerders. Bij deze stuurgroep nam de ACM deel als tochoorder en KGG gaf
beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee, Tot slot bracht een klankbordgroep
met brede afvaardiging van belanghebbenden overwegingen en aandachtspunten in.
Bijlage 1 geeft uitgebreidere toelichting op het onderzoeksproces. De ACM nam
deel als toehoorder. KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek
mee, De uiteindelijke keuze voor de voorgestelde tariefmethodiek is door de
netbeheerders gemaakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>             4AE)> 1
Impact op het
elektriciteitsnet
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                   12
Een tijdgebonden kWh-tarief leidt tot efficiënter gebruik van het        31       Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk
laagspanningsnet. Uit een doorrekening van de netbeheerders, op basis             voor impactanalyse
van de door Berenschot verwachte, berekende vraagverschuiving, blijkt
dat dit tariefmodel de piekvraag op het laagspanningsnet significant     Deze rapportage onderzoekt de effecten van een tariefrichting. Om een kwantitatieve
kan reduceren. Dit heeft de potentie om verspreid over heel Nederland    impactanalyse te kunnen uitvoeren zijn gedetailleerde ontwerpkeuzes noodzakelijk.
ruimte te bieden aan zo'n 700.000 extra woningen of 500.000 laadpunten.  De ontwerpkeuzes die voor deze analyse zijn gemaakt worden hier toegelicht. In de verdere
                                                                         uitwerking van en keuze voor een tariefstelsel zijn wellicht overwegingen te maken die leiden
Op termijn zijn bovendien minder netinvesteringen nodig; zo hoeven er
                                                                         tot een op onderdelen andere uitwerking, Verdiepende overwegingen bij de uitgewerkte
in een gemiddelde wijk maar drie in plaats van vier nieuwe wijkstations
                                                                         tariefrichting worden in Hoofdstuk 6 verder toegelicht.
bijgeplaatst te worden. Het tariefstelsel biedt echter geen zekerheid op
het voorkomen van overbelasting en heeft in de huidige uitwerking weinig Het voorgestelde nettariefstelsel betreft een tijdgebonden kWh-tarief. Dat wil zeggen dat
effect op terugleverpieken. Om deze risico's te ondervangen zijn andere  consumenten zullen betalen naar gelang hun elektriciteitsverbruik (kWh). Hierbij varieert
(nood)maatregelen nodig.                                                 het tarief dat zij zullen betalen (in €/kWh) elk uur van de dag om zo verbruik tijdens
                                                                         ochtend- en avondpieken duurder te maken dan in de nacht of rond het middaguur
                                                                         (zie Eiguur 1). Zodoende geeft het tariefmodel een prikkel om piekverbruik naar
                                                                         dalmomenten te verplaatsen. Hoewel elke dag hetzelfde profiel volgt (statisch), wordt er wel
                                                                         onderscheid gemaakt tussen een zomer- en een wintertarief. In de huidige uitwerking van
                                                                         het voorstel wordt alleen afname en niet invoeding belast”)
                                                                         De vorm van het profiel is gebaseerd op het landelijke belastingprofiel minus zon-opwek
                                                                         bij huishoudens. Daarnaast is er een basisverbruik (van 0,3 kWh/uur) vrijgesteld van dit
                                                                         tijdgebonden tarief (zie Bijlage 2 voor toelichting). Voor alles wat onder dit basisverbruik
                                                                         wordt geconsumeerd betaalt de consument een vast bedrag van € 185,99 per jaar. Hierdoor
                                                                         wordt de consument niet extra belast voor gebruik van basis-huishoudelijke apparaten (zoals
                                                                         licht en koelkast) tijdens de piekuren.
                                                                         S)   Bijeen aantal netbeheerders zorgt juist invoeding voor congestie op laagspanning. In een vervolgtraject
                                                                              kan de wenselijkheid hiervan worden onderzocht. Momenteel onderzoekt de ACM een invoering van
                                                                              een invoedingstarief voor grootverbruikers, voor kleinverbruik is dit vooralsnog niet toegestaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik |
     Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief
     Naast het tijdsgebonden kWh-tarief           zijn de netbeheerders ook geïnteresseerd in de
     reflectie op een kW-tarief:(piekvermogen)variant. Hierin zijn zij specifiek geïnteresseerd
     in twee soorten: é&n zonder en é6n met een tijdsgebonden element. Zonder
     tijdsgebonden element spreken wij over een gemiddelde maandpiek. Hierin wordt
     het hoogste piekvermogen (in kW) van een kleinverbruiker elke maand geregistreerd
     en vermenigvuldigd met een prijs per kW. Om hoge prijspieken te voorkomen wordt
     de rekening gemiddeld over een jaar. In Vlaanderen is recentelijk een dergelijk
     tariefstelsel ingevoerd®
     Met een tijdsgebonden element wordt ook betaald voor de hoogste maandpiek, maar
     hierin wordt de hoogte van pieken gecorrigeerd met een correctiefactor afhankelijk van
     het moment op de dag wanneer deze optreden. Hierbij spreken wij over een gewogen
     gemiddelde maandpiek. Zo wegen               pieken in de avond zwaarder mee dan in de middag.
     De ACM heeft recentelijk een ontwerp codebesluit gepubliceerd om een dergelijk
     tariefstelsel voor grootverbruiksaansluitingen op het landelijk hoogspanningsnet te
     introduceren7®!
     In deze rapportage reflecteren wij regelmatig kwalitatiefop hoe de analyses bij deze
     varianten zouden uitpakken. Paragraaf 6.5 toont een conclusie op basis van deze
     verschillende      reflecties.
  6)     VREG Nettarieven.
  7)    ACM Ontwerp codebesluit Tijdgebonden transporttarieven hoogspanningsnetten.
  8_    ACM Voorstei Netbeheer Nederland tijdsafhankelijke transporttarieven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                        <      l    v     14
 Uurtarieven nieuw stelsel, voor “                      ter’ en ‘zomer’
 Gehanteerd voor doorrekeningen dit onderzoek, o.b.v. gemiddeld verbruik, profiel en netkosten per woning in 2030
     Winter                                                                                                    E}            Zomer                                                     A0,16
                                                                                           €24
      €024                                                                                                                 I€024
      €20                                                                                                                     cozo                                             o
       016                                                                                                                     076
       c                                                                                                                       con
      coos                                                                                                                    co08
   *                                                                                                                       +
   ë  coos                                                                                                                 ë  004
   5                                                                                                                       5
   x                                                                                                                       <
   W €0,00                                                                                                                 D  €0,00
                    12345678910 M                                1213     161616      17 1819    20   21   22  23 24                 12345678910    M 1213 1418 16 17 1819  20  2I  22 23 24
                   uurvan de dag *                                                                                                  Uurvan de dag #                                T
Figuurì    _ Uurtarieven voor een nieuw tariefstelsel, zoals gehanteerd voor de doorrekeningen in dit onderzoek?.
             Links het tarief voor de ‘'winter’-periode (oktober - april) en rechts de ‘zomer’ (april - oktober). Zie voor
             toelichting op het transporttarief figuur 4. Dit betreft alleen afnametarieven, vooralsnog is er geen
             invoedingstarief veronderstelt.
9)    Uurtarieven zijn gebaseerd op het gemiddelde verbruik    en profiel van woningen volgens het
     1P2024 'Klimaat Ambitie' scenario, zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                        A'E)D             15
3.2     Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden                                               waar op basis van een tijdgebonden kWh-tarief de verwachte effecten op het gedrag van
        kWh-tarief netbelasting reduceert                                                      eindgebruikers is bepaald en vertaald naar vraagverschuiving. De netbeheerders hebben
                                                                                               de door Berenschot bepaalde vraagverschuiving vervolgens doorgerekend voor diverse
Verschuiving van piekvraag naar goedkope momenten                                              laagspanningsnetten.
Als gevolg van het tijdgebonden kWh-tarief zal vraagverschuiving plaatsvinden van
dure momenten naar goedkopere momenten. Figuur 2 laat een voorbeeld zien van hoe               Op lange termijn leidt een alternatief nettarief tot reductie van
de gemiddelde Nederlandse vraag in 2030 verschuift als gevolg van een tijdgebonden             netinvesteringen, ruimtelijke impact en het totale werkpakket
kWh-tarief. Door de verplaatsing van vraag naar goedkopere momenten, neemt de                  Efficiënter netgebruik door een alternatief nettarief resulteert in minder of later benodigde
gemiddelde vraagpiek in de avond af, maar neemt de vraag op andere momenten van de dag,        investeringen en minder ruimtelijke impact. Bovendien hoeft er minder werk gelijktijdig
zoals in de nacht en rond het middaguur, juist toe. Het totale effect van de vraagverschuiving te worden verricht, wat bijdraagt aan het maakbaar maken van de energietransitie.
is een meer gelijkmatige belasting van het elektriciteitsnet.                                  De netbeheerder gaat aan de slag in iedere buurt. Hoeveel nieuwe wijkstations er moeten
                                                                                               komen verschilt per buurt, maar door tijdsafhankelijke nettarieven wordt het totale
De mate waarin vraagverschuiving plaatsvindt, verschilt per type apparatuur. Zo zal            werkpakket verminderd. In een gemiddelde buurt hoeven maar drie in plaats van vier nieuwe
huishoudelijke apparatuur zoals verlichting en keukenapparatuur slechts in zeer beperkte       wijkstations gebouwd te worden om het net klaar te maken voor de toekomst.
‘mate verschuiven, terwijl het opladen van elektrische auto's makkelijker uit te stellen
is, Over de breedte van deze analyse, en over die hierop volgen, geldt dat deze berust op      Naast een tarief ook andere (technische) maatregelen
aannames en modelleringen (zie Bijlage 2); de daadwerkelijke effecten zijn bijvoorbeeld        ten behoeve van opwek noodzakelijk
afhankelijk van wat voor prijsprofielen uiteindelijk worden gekozen en hoe prijssensitief de   Het tijdsafhankelijke tarief heeft beperkt effect op de terugleverpiek vanwege gebrek
Nederlandse consument in de praktijk zal zijn.                                                 aan flexibele vraag tijdens de zonnige uren en omdat in de huidige uitwerking geen
                                                                                               terugleveringstarief wordt gehanteerd. Hoewel dit in de toekomst kan veranderen door de
Een alternatief nettarief verlaagt piekbelasting voor levering wat                             toename van airco’s en opslag blijft het belangrijk om ook naar andere typen maatregelen
ruimte vrijspeelt voor een equivalent van 700.000 extra woningen                               te kijken (bijvoorbeeld aftoppen en slimme sturing). Dit soort maatregelen, in combinatie
Een alternatief nettarief leidt tot een significante piekreductie voor afname per trafo,       met een tijdsafhankelijk nettarief, kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder
afhankelijk van het type wijk. Daarmee geeft een tijdsafhankelijk tarief een juiste prikkel    verminderen (zie ook hoofdstuk 7).
om flexibiliteit in te zetten om de afnamepiek te verlagen. Hierdoor kunnen er meer
nieuwbouwwoningen, warmtepompen, elektrische auto’s en kookplaten worden aangesloten
op het bestaande net. Als voorbeeld komt er in 2030 in Nederland ruimte vrij voor ongeveer
500.000 extra laadpunten of 700.000 extra woningen. Het effect op de opwekpiek lijkt
beperkter (reductie van gemiddeld 2%), waardoor in gebieden waar opwek de bottleneck
vormt het tarief minder ruimte vrijspeelt. Dit komt voort uit een analyse van Berenschot
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik                       | Eindrapport                                                                                                                                  AED               1
Vraagverschuiving door tariefstelselwijziging
 llustratief, geaggregeerd voor heel Nederland, 2030
                  Huidige tariefstelsel, zonder gedragsverandering                                                  14-03-2030                        Nieuw tariefstelsel, met gedragsverandering                                 14-03-2030
                      10000                                                                                                                             10000
                                                                                                                                                                               Verschuiving               Avondpiek
                                                                                                                                                                        naar de ochtend en middag           reductie        ”|
         +                                                                                                                                  +
       î 3
                       5.000                                                                                                               z 5
                                                                                                                                                         5.000
         9                                   EV                                                                                              )
         2                                                                                                                                   ?
         D             2500 (Warmtepompen]
                                    E                                                                                                        D           2500
       ë                               armtepompen                                                                                           3
  '(geano im se rd)          °           Basislast                                                                           !        '(geano im se rd)       o l
                                       12345678910                           M   1213     1415    16  1718   19   20  2 22  23                                  12345678910                       N 1213 1415    16  17 18 19  20   21 22 23
                                      Uurvan de dag +                                                               T                                           Ui     dE                                                       Tm
                      Elektrischeapparatuur            ==  Overig    mm   WP-ruimte        ==   Hybride WP-ruimte        ==  WP-water   mm              EVthuis      EVelders    ---  Origineel
Figuur2                   _ Voorbeeld van vraagverschuiving door tariefstelwijziging. Grafieken lichten het geaggregeerde
                            profiel    van alle woningen in Nederland op één dag uit in 2030.'” De blauwe vlakken
                            vertegenwoordigen elektrische voertuigen (EV], de bruine (hybride) warmtepompen en de grijze de
                            overige elektrische apparatuur.
10}                  Gebaseerd op het gemniddelde verbruik en profiel van woningen volgens het IP2024
                    Klimaat Ambitie' scenario, zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik         | Eindrapport                                                                                                                                       A'E>          17
 Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk                                    daarmee een sterke stimulans om hoge (terug)leveringspieken door batterijen te voorkomen,
grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief                                      maar geen garantie op het voorkomen van overbelasting.
Voorgenoemde analyses zijn uitgevoerd zonder rekening te houden met toename in
thuisbatterijen, omdat de mate van adoptie zeer onzeker is. Mogelijk zal het aandeel
thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel elektrische voertuigen        Effect batterijen en nieuw tariefstelsel op jaarpieken
                                                                                                 Gemiddelde top 10 jaarpieken, geaggregeerd,                            ETM IP2024 KA, 2030
met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-to-grid) zal toenemen. Wanneer
                                                                                                                                       (ugeanonimise rd)     (:                           (DH:
batterijen niet gestuurd worden op netimpact zullen zij voornamelijk inspelen op markten
zoals de day-aheadmarkt, intradaymarkt of onbalansmarkt. Om inzicht te bieden in wat de                                                                       geanonimise rd)              geanonimise rd)
ingroei van batterijen (uitgaande van een totale opslagcapaciteit bij huishoudens in 2030                                               Huidig tariefstelsel  Huidig tariefstelsel         Nieuw tariefstelsel
van zo’n 6 GWh) betekent voor netbelasting en in hoeverre een tijdgebonden kWh-tarief                                                                                Met batterijen
                                                                                                     m
                                                                                                     (geanonimise rd)                     Zonder batterijen                                       Met batterijen
daar sturing aan kan geven, hebben we een batterijsimulatie uitgevoerd op geaggregeerd            12.000
Nederlands niveau waarbij batterijen acteren op de day-aheadmarkt. Een achterliggende                                                                                         +12,7%
veronderstelling is dat richting 2030 een groot deel van de batterijen overstapt van sturing
                                                                                                                                                                                                           -8,8%     +2,€
                                                                                                                                                                                                                     van origineel
op onbalansmarkten naar de day-aheadmarkt, omdat de eerste sneller verzadigd zal zijn.             8.000
Vooralsnog is het nog erg onduidelijk hoe zich dit in de praktijk zal ontvouwen.
                                                                                                  4.000
Het toevoegen van 5,98 GWh aan thuisbatterijen die op de day-aheadmarkt acteren leidt
op Nederlands geaggregeerd niveau tot een stijging van de hoogste jaarlijkse vraagpieken            Teveringspieken
met 12,7% en van de terugleveringspieken met 20,1% (zie Figuur 3). Batterijen kunnen                            o
dus zonder invoering van een alternatief nettarief tot enorme stijging van de netbelasting         Terugleverpieken
leiden. Met een tijdgebonden kWh-tarief dalen deze nieuwe hoogste jaarpieken echter
met 8,8% voor levering en met 19,7% teruglevering. Het netto effect van toevoeging               -4,000
van thuisbatterijen in aanwezigheid van een tijdgebonden kWh-tarief, ten opzichte van                                                                                          ,                                     van origineel
de situatie zonder batterijen, is dan slechts +2,8% voor leveringspieken en -3,6% voor
                                                                                                                                                                                 EE                        -19,7%
                                                                                                 -8.000                                                                       +20,1%
terugleveringspieken. Een alternatief nettarief zou dus de toename van pieken door
thuisbatterijen vrijwel volledig kunnen dempen. Deze uitkomsten zijn in lijn met eerdere         Figuur3              _ Effect van de opname van batterijen op de hoogste pieken (gemiddelde van de top 10 jaarpieken),
                                                                                                                        en vervolgens het effect van het nieuwe tariefstelsel. De hoogste pieken in (terug)levering nemen
thuisbatterijsimulaties!). Wanneer day-aheadprijzen volatieler worden of wanneer batterijen                             toe door de veronderstelde opname van batterijen; dit effect wordt gedempt door het nieuwe
                                                                                                                        tarlefstelsel.
acteren op andere markten die grotere prijsfluctuaties kennen, neemt het dempende effect
van een alternatief nettarief af. Richting 2050 zullen extreme situaties, waarbij fluctuaties in
de marktprijs die van het nettarief zullen overstijgen, zich vaker voordoen. Het nettarief biedt
TI)  Thuisbatterijen in de energietransitie - oktober 2023 (CE Delft).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                    <
Geen garantie op voorkomen van overbelasting,                                                  Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief
dus technische achtervang blijft belangrijk
                                                                                               Een (tijdsgebonden) piekvermogentarief kan waarschijnlijk in 2030 soortgelijke
Alternatieve nettarieven bieden een prijsprikkel waarop vrijwillig gereageerd kan worden.
                                                                                               reducties realiseren. Deze tariefvarianten hebben wel als groot nadeel dat vraag minder
Ze geven daarmee geen zekerheid dat er geen overbelasting meer zal ontstaan of dat er
                                                                                               ‘verschoven' zal worden: de vraag op piekmomenten wordt verlaagd en over langere
nieuwe pieken op onverwachte tijdstippen zullen plaatsvinden. Een alternatief nettarief        tijd (rondom die piek) uitgesmeerd. Hierdoor verlaagt de piek van het individu, maar
‘moet dus altijd worden bezien in samenhang met andere maatregelen, zoals een technische       verhoogt de gelijktijdigheid tussen gebruikers, met als gevolg even hoge of zelfs hogere
achtervang in noodsituaties, die gezamenlijk leveringszekerheid waarborgen. Een voorbeeld      pieken dan oorspronkelijk. Anderzijds is er minder risico op het ontstaan van nieuwe
hiervan is de mogelijkheid om in noodgevallen apparaten met grote vermogens (>3,5kW            pieken op geheel andere momenten, omdat verbruik minder naar een ander moment
                                                                                               van de dag wordt verschoven.
zoals warmtepompen en laadpalen) te kunnen beperken in hun verbruik, zoals momenteel
in Duitsland al is doorgevoerd.
Overbelasting ondanks een alternatief nettarief kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer er een
hoge gelijktijdigheid ontstaat. Dit risico zal gedurende de energietransitie verder stijgen
door toenemende elektrificatie en de grotere vermogens van individuele apparaten op het
laagspanningsnet. Simulaties voor 2030 zijn daarom ook al uitgevoerd met situaties van
extremen die zelden voorkomen.         Ook bestaat er een risico dat een alternatief nettarief
juist zal Ieiden tot nieuwe pieken, wanneer er op oorspronkelijke dalmomenten een extra
hoge vraag ontstaat. Verbondenheid van apparatuur en bijkomende automatisering en
optimalisering kunnen hier in de toekomst aan bijdragen. Deze automatisering is zeer
gewenst, aangezien dit het voor de consument makkelijker maakt om te kunnen acteren.
Echter dienen mogelijke nieuwe pieken door hogere synchronisatie en gelijktijdige inzet van
apparatuur te worden gemitigeerd,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>          GEEN PRIKKEL WEL PRIKKEL             dAED 19
Bernschot                          HOOFDSTUK
                                   Impact
                                             4
                                   op klein-
                                   verbruikers
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik  | Eindrapport
Het tijdgebonden kWh-tarief leidt tot een kostenverdeling tussen                            41       Impact op huishoudens
huishoudens die de verschillen in netgebruik beter weerspiegelt.
Kleinverbruikers die het net intensief gebruiken tijdens piekmomenten,                      411        Een tijdgebonden kWh-tarief leidt tot een
worden steviger belast, terwijl kleine kleinverbruikers                   juist minder gaan           rechtvaardigere kostenverdeling over huishoudens
betalen. Voor circa twee            derde van de huishoudens verbetert de financiële        In het huidige tariefstelsel stijgen de netkosten voor alle huishoudens in gelijke mate,
situatie onder het nieuwe stelsel, ten opzichte van wat het in 2030 onder                   terwijl de netbelasting van de huishoudens vanwege de energietransitie juist steeds meer
                                                                                            diversifieert. Op dit moment betalen vrijwel alle huishoudens in Nederland hetzelfde
het huidige stelsel zou zijn. Dit betreft ook vaak warmtenetwoningen,
                                                                                            nettarief van ongeveer € 350,-12) wat gemiddeld zo’n 25-30% van de energierekening
waarvoor     de elektriciteitsnetkosten              kunnen     halveren.  De kosten van
                                                                                            beslaat!). Richting 2030 zullen de netwerkkosten voor ieder huishouden met zo'n 82%
gemiddelde huishoudens met vergaande elektrificatie, zoals EV en
                                                                                            toenemen tot ongeveer € 638,- (zie figuur 4).!9 Dit terwijl de mate waarin verschillende
(hybride) warmtepompen, nemen toe, maar kunnen aanzienlijk beperkt                          ‘huishoudens het net belasten en daarmee kosten bij de netbeheerder veroorzaken juist
worden door slimme sturing. Dergelijk handelingsperspectief is van belang                   steeds meer zal verschillen. Mensen die in een appartement wonen zullen gemiddeld een
voor het draagvlak richting de consument, evenals heldere communicatie.                     beperktere toename in elektriciteitsverbruik kennen dan grondgebonden woningen waar veel
Voor uitzonderingsgroepen is extra aandacht en flankerend beleid                            vaker een warmtepomp of eigen laadpaal aanwezig zullen zijn. Door het nettarief variabel
benodigd. Voor publieke laadpunten en niet-huishoudelijke aansluitingen                     te maken en aan verbruik te koppelen, zal er een herverdeling plaatsvinden van de kosten
is het effect vooralsnog onduidelijker. De businesscase van publieke                        over consumenten. Daarom analyseren we het effect van een alternatief nettarief op de
laadpunten wordt mede-afhankelijk                     van de mate van gebruik, en slim      netkostenverdeling over huishoudens.
laden op basis van het nieuwe tariefstelsel kan financieel aantrekkelijk
zijn. De voorgestelde tariefrichting pakt zeer verschillend uit voor typen
niet-huishoudelijke aansluitingen. Vooral niet-huishoudelijke klanten met
(moeilijk verschuifbare) avondpieken ondervinden negatieve financiële
effecten. Ochtend- en middag piekende bedrijven profiteren juist van de
daluren.
                                                                                            12) Tariefbesluiten ACM 2024 ter voorbeeld van Alliander.
                                                                                            13)  Berenschot, De energierekening in 2023 en 2035 vergeleken.
                                                                                            14) Aangeleverde informatie Netbeheer Nederiand
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                               l    v        21
     Opbouw elektriciteitsrekening 2030 in relatie tot
     een     alternatief nettarief
     De elektriciteitsrekening bestaat uit drie componenten:                                            In het voorgestelde tijdgebonden kWh-tarief bestaat een deel van de transportkosten
     + kosten vanuit de Rijksoverheid zoals energiebelasting, btw                                       uit een vaste basislast. Het overige deel bestaat uit een variabele component die afhangt
        en voorheen opslag duurzame             energie (ODE)                                           van het elektriciteitsverbruik in de tijd. Hoewel de transportkosten per huishouden
     + kosten vanuit de energieleveranciers voor de                                                     hierdoor veranderen, zullen de gemiddelde transportkosten die netbeheerders in
        verbruikte stroom       (per kWh) en vastrecht                                                  rekening brengen gelijk blijven of — in het geval dat de resulterende gedragsverandering
     +  kosten   vanuit   de   netbeheerder      voor   het faciliteren   van                           tot een afname van investeringskosten leidt - dalen.
        een verbinding met het elektriciteitsnet.
                                                                                                         Jaarlijkse elektriciteitskosten
     De   kosten   voor  de   netbeheerder      beslaan    in 2023  circa  een derde  van  de totale     2030, gemiddelde woning
     elektriciteitsrekening'.       Hiervan bestaat het grootste deel uit transportkosten, die in het
     huidige tariefstelsel worden ingevuld door het capaciteitstarief. Deze kosten reflecteren             Rijksoverheid
     het   onderhouden       en  uitbreiden    van  de   elektriciteitsnetten   door de  netbeheerders.
     Daarnaast worden         er een aansluitvergoeding en een meettarief in rekening gebracht.                                                                                                     Hoogte kan
                                                                                                             Leverancier                     Meettarief.                                             geva"e;'d
     In het huidige tariefstelsel voor kleinverbruikers betaalt men een vast bedrag voor de
     grootte van de fysieke aansluiting. Vrijwel alle huishoudens betalen voor hun aansluiting
                                                                                                         Netbeheerder
                                                                                                                                  Aansluitvergoeding                  7         -_
                                                                                                                                                                                      Basislast         e
     (3x25 ampère of kleiner) hetzelfde bedrag. Vanwege de toenemende transportkosten                                    B}            capaciteitstarief aa                                    L eee
     die netbeheerders maken ten behoeve van netverzwaringen en -uitbreidingen, stijgt dit                                                    transport                        Tijdsgebonden
     capaciteitstarief met 82% richting 2030 tot een bedrag van €638,07.%                                                                                                          ‘component
                                                                                                                                 50%                                     87%
                                                                                                        Figuur4 Schematische  weergave van de       jaarlijkse elektr   kosten van een gemiddelde woning in 2030.
  15}   Berenschot, De energierekening  in 2023 en 2035 vergeleken.
  16}   Aangeleverde informatie Netbeheer Nederland.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik         | Eindrapport
Netwerkkosten          dalen relatief voor ongeveer twee derde van de huishoudens in            Een grote meerderheid                van de huishoudens met een laag inkomen
2030 met een nieuw nettarief; grote, geëlektrificeerde woningen betalen meer.                   gaat erop vooruit ten opzichte van netwerkkosten 2030 onder huidige
De overstap van een verbruiks- (kW) naar volumetarief (kWh) zorgt in de regel al voor           stelsel; hoge inkomens gaan er relatief vaker op achteruit
een andere kostenverdeling. Aangeslotenen met een hoog elektriciteitsverbruik gaan meer         Invoering van een alternatief tariefstelsel heeft als voordeel de kostenreflectiviteit te
betalen voor de elektriciteitsnetwerkkosten (zie figuur 4) dan aangeslotenen met een laag       verbeteren, maar het heeft daarmee impact op de vaste lasten van huishoudens. Met name
verbruik, Dit vertaalt zich in een kostenverdeling naar type woningen: appartementbewoners      huishoudens met een laag inkomen vormen een kwetsbare groep, omdat zij vaak niet over
gaan in het algemeen lagere netwerkkosten betalen dan bewoners van een vrijstaand               de buffer beschikken om aan een onverwacht hoge rekening te kunnen voldoen. Daarom
huis, vanwege het vaak lagere elektriciteitsverbruik van appartementen””. De modellering        is het relevant om in beeld te brengen wat een tijdgebonden kWh-tarief betekent in de
suggereert dat bij de huidige uitwerking van het nieuwe tariefstelsel gemiddeld 66%!9 van       herverdeling van de netwerkkosten (lees: transporttarief) ten aanzien van inkomensgroepen,
de huishoudens minder betaalt dan de €557,98 per jaar die ze onder het huidige stelsel in       zodat hier zo nodig compenserende maatregelen voor kunnen worden getroffen.
2030 zouden betalen. Voor 46% van de huishoudens loopt dit verschil zelfs op tot meer dan
€ 100,- per jaar. Voor 34% van de huishoudens zullen de netwerkkosten echter stijgen door       Onderstaande analyse is uitgevoerd op basis van een CBS dataset met verbruikscijfers van
het nieuwe tariefstelsel. Omdat de totale netwerkkosten ongeveer gelijk zullen blijven, stijgt  inkomensgroepen en aannames over de adoptie van elektrische apparatuur (zie Bijlage 2).
voor deze groep het nettarief sterk.                                                            Hieruit volgt dat de invoering van een alternatief nettarief al snel honderden euro’s op
                                                                                                jaarbasis verschil kan maken voor de rekening van huishoudens. Bovendien blijkt dat
Dit betreft voornamelijk bewoners van vrijstaande woningen, 2-onder-1-kapwoningen en            huishoudens met een laag inkomen (< € 35,000,- per jaar) er het vaakst en het meest op
hoekwoningen. Voor 18% van de huishoudens stijgt de rekening met meer dan € 200,-               vooruit gaan ten opzichte van de netwerkkosten in 2030 onder het huidige systeem. Naar
extra per jaar, bovenop het gemiddelde niveau. Aangezien de totale inkomsten voor de            schatting gaat 79% er relatief op vooruit, waarvan 61% met meer dan € 100,- per jaar!”).
netbeheerder constant moeten blijven, compenseren deze grote kleinverbruikers voor de           Toch is er ook nog een groep van 10% die er meer dan € 200,- per jaar op achteruit gaat.
lagere netkosten van de kleine kleinverbruikers. Wanneer huishoudens in heel Nederland          Het betreft in dergelijke gevallen bijvoorbeeld bewoners van slecht-geïsoleerde woningen,
‘meer dan verwacht zullen reageren op de prijsprikkel of wanneer de adoptie van elektrische     die desondanks zijn uitgerust met een warmtepomp. Bij invoering van een alternatief
apparaten versnelt, zal de kostenverdeling een andere spreiding kennen. Naar verwachting        tariefstelsel is het van belang om juist deze kwetsbare groep goed in beeld te hebben en hier
blijft de vorm soortgelijk, alleen verandert de mate waarin huishoudens erop voor- en           passend beleid voor te ontwikkelen.
achteruit gaan ten opzichte van het huidige stelsel. Door het reageren van huishoudens
kan het gemiddelde tarief voor alle huishoudens dalen, als gevolg van vermeden/uitgestelde
netinvesteringen.
17)  Dit betreft het algemene beeld over de verdeling van elektrciteitsverbruik per woningtype.
     Een appartement met een hoog elektriciteitsverbruik (bijvoorbeeid door een warmtepomp,     19   Let op, dit is relatief ten opzichte van het huidige nettariefstelsel in 2030. De netwerkkosten
     veel elektrische apparatuur) kan meer gaan betalen onder het nieuwe stelsel                    zullen in 2030 gemiddeld aanzienlijk hoger zijn dan momenteel het geval i. Het kan dus nog
18)  Deze cijfers betreffen een eerste inschatting op basis van de aannames, zie Bijlage 2          steeds zo zijn dat deze huishoudens in 2030 meer betalen dan momenteel het geval .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik             | Eindrapport                                                                                                                       <     l    v  23
Verdeling van nieuwe netkosten 2030 (€) over huishoudens                                                                  Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief
Verdeling per woningtype, en inkomensgroep
                                                                                                                          Ook een (tijdsgebonden) piekvermogentarief leidt waarschijnlijk tot een
                                                    € 557,98                                                              kostenrechtvaardigere en soortgelijke nieuwe kostenverdeling: kleine kleinverbruikers
                                                2030, huidig       stelsel                                                gaan erop vooruit, grote kleinverbruikers erop achteruit (ten opzichte van de
                                                                                                                          netwerkkosten in 2030 onder het huidige systeem). Wellicht zullen er iets minder
                                                  66%                                                                     extreme uitschieters in tarieven voorkomen bij grote kleinverbruikers, aangezien de
       1200                         ‘Gaaterop vooruit          |-Ga                                                       piekvraag ondanks hoger verbruik niet extreem zal toenemen. Kleine kleinverbruikers
 s
 8
                                        2o            2                                                                   zullen er dan dus ook iets minder op vooruit gaan. Wel is er een iets groter risico op
                                                                                                                          incidenteel hoge rekeningen door bijvoorbeeld een moment van zeer hoog verbruik. Dit
 S
                                                                                                                          brengt vooral voor huishoudens met een laag inkomen risico's met zich mee.
                                                                                                 Appartementen
 £|     800                                                                                      Tussenwoning
  £                                                                                              Hoekwoning
 d)     600                                                                                      2-onder-l kap
  3                                                                                              Vrijstaande woning     412       Situatieschets    individuele     huishoudens
                                                                                                                        Een wijziging van het tariefstelsel heeft als doel een financiële prikkel te bieden en
 z|     <o0
                                                                                                                        daarmee gedragsverandering ten behoeve van efficiënt netgebruik te bewerkstelligen voor
  5     200                                                                                                             aangeslotenen. Als zodanig heeft het zowel financiële gevolgen voor alle aangeslotenen
 <
                                                                                                                        als effect op hun verbruikspatronen. Daarnaast moet worden voorkomen dat een
           0
                                                                                                                        kostenverzwaring ten aanzien van elektrificatie resulteert n een rem op de energietransitie.
                  o           €200           € 400           €600          €800    _  €1000       €1200           €1400
                                                                                                                        Om deze verschillende effecten van het tijdgebonden kWh-tarief te kunnen adresseren,
                                                                                                                        lichten we op basis van de casuïstiek van verschillende huishoudens toe hoe het tariefstelsel
                                                      Netkosten (€ per huishouden)                                      uitwerkt op de elektriciteitsrekening van consumenten en wat de gevolgen zijn voor de
                  Lageinkomens          37%i    24%17%|6%              is%  '10%   =100% van de lage inkomens           businesscase van enkele (duurzame) technologieën.
      teaskbesteedbaarinkomenjaa)          i       g
              Middeninkomens            28%!    20%!20%|8%             !8%  !16% _ =100%  van de  midden   inkomens
    Gss2kbesteedbaarinkomen/aal           _i       m      m            im   im
                                                                                                                        In grote lijnen zien we dat kleine verbruikers er relatief op vooruit gaan ten opzichte van
                 Hogeinkomens           17%       16%/23%|10%          10%  25%    =100% van de hoge inkomens           de netwerkkosten in 2030 onder het huidige stelsel. Zij hebben echter ook een beperkt
      esakbesteedbaarinkomen/iaar)        mì       m      B                 A
                                                                                                                        handelingsperspectief om hun netwerkkosten te beïnvloeden. Grote kleinverbruikers en
FiguurS   _ Verdeling van de netwerkkosten onder het nieuwe tariefstelsel, ten opzichte van het capaciteitstarief       huishoudens met vergaande elektrificatie gaan doorgaans meer betalen, maar hebben ook
                ‚een ongewijzigd stelsel (€ 557,98). Uitgelicht per woningtype en per inkomensgroep (laag,
             midden, hoog)+°                                                                                            de mogelijkheid om hun rekening aanzienlijk te beïnvloeden door op de tariefprikkel te
                                                                                                                        reageren. Voor enkele kwetsbare groepen die vanwege bijvoorbeeld medische apparatuur
20  De verdeling van energieverbruik per woningtype en corresponderende aantallen huishoudens en inkomens               hun elektriciteitsverbruik niet goed kunnen aanpassen, zal moeten worden nagedacht over
    is gebaseerd op openbare CBS-data. Deze dataset geeft een eerste beeld van de impact. Gezien deze data
    geaggregeerd zijn op buurtniveau zal de spreiding in werkelijkheid groter zijn. Tevens betreft dit een eerste
                                                                                                                        flankerend beleid. Wat betreft verduurzaming van de warmtevoorziening, zal het gebruik van
    analyse en is het effect afhankelijk van de mate waarin daadwerkelijk gedragsverandering optreedt                   een (hybride) warmtepomp in totale kosten over de levensduur iets duurder worden bij een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik           | Eindrapport                                                                                                                           AED        24
alternatief nettarief. Toch blijft het als verduurzamingsoplossing voor een gemiddelde woning                Stap 1. Verduurzaming verwarming met hybride warmtepomp. Door aanschaf van
nog steeds goedkoper dan een cy-ketel. Bovendien gaat een gemiddeld huishouden na aanschaf                   een hybride warmtepomp neemt het elektriciteitsverbruik van de woning toe en stijgen de
van een hybride warmtepomp nog steeds minder betalen aan de netwerkkosten dan ze zouden                      netwerkkosten voor elektriciteit tot € 452,-/jaar (+59% ten opzichte van de vorige stap).
doen onder het huidige tariefstelsel. Woningen met een warmtenetaansluiting zullen in de                     Dit bedrag ligt nog altijd lager dan de € 557,98/jaar die het huishouden in 2030 onder het
regel lagere nettarieven voor elektriciteit gaan betalen en er daarmee op vooruit gaan.                      huidige stelsel zou betalen. Bij slimme aansturing van de hybride warmtepomp kunnen de
                                                                                                             netwerkkosten beperkt worden tot € 435,-/jaar. Deze afname van de netwerkkosten is nog
Om op de lange termijn echt handelingsperspectief te bieden, is de ontwikkeling van slimme                   steeds beperkt, vooral omdat het verplaatsen van verbruik voor ruimteverwarming slechts
sturingsapparatuur essentieel. Dit kan versneld ontsloten worden door nu duidelijkheid te                    beperkt mogelijk is vanwege comforteisen.
bieden over een voornemen tot stelselwijziging en aanvullend na te denken over normering
of standaardisering ten aanzien van slimme sturingsapparatuur en -software                                   Ter vergelijking, de overstap naar een all-electric warmtepomp leidt tot toename van de
 (zie ook hoofdstuk 7).                                                                                      netwerkkosten naar € 562,-/jaar (zonder sturing) of € 513,-/jaar (met slimme sturing).
Modale        huishoudens gaan            er relatief op vooruit; stapeling van elektrificatie               In dit geval kan tevens de gasaansluiting opgeheven worden, wat tot een vermindering
hoeft niet te leiden tot hogere netwerkkosten, mits er slim gestuurd wordt                                   van de nettarieven voor gas leidt van -€ 180,-/jaar:>). Aangezien hybride warmtepompen
Van huishoudens wordt verwacht en wordt in sommige gevallen verplicht te                                     mogelijk worden genormeerd?>, gaan de vervolgstappen uit van een hybride warmtepomp.
verduurzamen. Ook komt het voor dat huishoudens geconfronteerd worden met
verduurzamingsmaatregelen, bijvoorbeeld vanuit een woningcorporatie. De vraag is hoe                         Stap 2. Aanschaf van een elektrische auto. Steeds meer huishoudens hebben richting
dergelijke elektrificerende ingrepen in de woning de netwerkkosten in het geval van een                      2030 naar verwachting een elektrische auto. Wanneer deze auto wordt opgeladen bij een
tijdgebonden kWh-tarief zullen beïnvloeden. Daarom beschouwen we de gevolgen voor de                         privé-laadpaal bij het huis, telt dit verbruik ook mee voor de netkosten van de aansluiting.
netkosten bij een modaal huishouden dat stapsgewijs elektrificeert.                                          Bij normaal laadgedrag zullen veel laadsessies in de duurdere uren plaatsvinden. Hierdoor
                                                                                                             nemen de netwerkkosten toe tot € 655,-/jaar in 2030: ruim boven de waarde die dit
Stap 0. Modaal huishouden in 2030. Een gemiddeld huishouden van twee personen                                huishouden in het huidige stelsel zou betalen. Als dit huishouden een deel van het verbruik
 (wonend in een rijtjeshuis, bouwjaar 1946-1965, energielabel B*, elektriciteitsverbruik                     verplaatst naar goedkopere uren, dan dalen de netwerkkosten naar € 549,-/jaar (-16,2%).
van 2801 kWh/jaar) en zonder elektrificerende maatregelen, zal bij invoering van                             Uit deze sterke daling valt op te maken dat elektrisch vervoer bij uitstek geschikt is om
een tijdgebonden kWh-tarief ongeveer € 285,-/jaar kwijt                          zijn aan netkosten, wat een flexibel in te zetten om netkosten en -belasting te verminderen.
daling van € 273 (-49%) inhoudt ten opzichte van het huidige tariefstelsel2). Omdat
het elektriciteitsverbruik van een dergelijk huishouden grotendeels voortkomt uit niet-                      Stap 3. Aanschaffen van een set zonnepanelen. Ook het aantal zonnepanelen in de
verplaatsbaar verbruik (zoals keukenapparatuur en verlichting), zijn de mogelijkheden om de                  gebouwde omgeving neemt sterk toe, Wanneer dit huishouden acht zonnepanelen laat
netkosten verder terug te brengen zeer beperkt (ongeveer € 3,-).                                             installeren, zal het voor een deel van zijn verbruik in de middag zelfvoorzienend worden.
2Ĳ)   Het huidige capaciteitstarief   voor een woning in 2030 bedraagt € 522,40/                             22}  Berenschot, De energierekening in 2023 en 2035 vergeleken
     jaar. Dit is dus exclusief de overige componenten van de netwerkkosten, zoals het                       23}  Deze normering (kamerbrief over reikwijdte normering verwarmingsinstallaties (Rijksoverheid) zal
      ‘mesttarief en de aansluitvergoeding, zie Tariefvoorstellen ACM 2024                                       ‘mogelijk geen doorgang meer vinden, zoals aangekondigd in het hoofdlijnenakkoord 20242028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik        | Eindrapport
Hierdoor dalen de netwerkkosten naar € 636,-/jaar (-3%). Door apparatuur slim te                   Stapsgewijze verduurzaming van een modaal huishouden
sturen naar de goedkopere én zonnige uren in de middag dalen de netwerkkosten verder tot           Bij een nieuw nettarief, zonder en met gedragsverandering
€ 529,-/jaar’”). Benutting van zon-opwek loont hiermee extra.
                                                                                                                                 ETE                 SE                                          N            EN             ER
                                                                                                                   viewradnumtzg
Stap 4. Aanschaffen van een thuisbatterij en overstap naar een dynamisch
                                                                                                                                      Modaal                 +
leverancierscontract. Tot slot gaat het onderzochte scenario ervan uit dat het aandeel van
                                                                                                                                   huishouden             hybride                            elektrische        zonne-           thu
                                                                                                                                                      warmtepomp                                 auto           panelen         batterij
                                                                                                    Stapen
thuisbatterijen richting 2030 landelijk zal toenemen tot zo'n 7,5% van de huishoudens.
Bij aanschaf van een wat grotere thuisbatterij (10 kWh) die puur stuurt op de day-
aheadprijzen> binnen een dynamisch contract zullen de netwerkkosten van dit huishouden
toenemen tot € 662,-/jaar. Interessant genoeg kan dit huishouden, door zijn batterij
slim te sturen op een combinatie van de day-aheadprijs en het tijdgebonden kWh-tarief,
de netwerkkosten terugbrengen tot € 514,-/jaar (-22,4%). Dit bedrag ligt zelfs onder de
netwerkkosten die het huishouden zou betalen zonder thuisbatterij, en ook onder de kosten
die het zou betalen in het huidige tariefstelsel.
                                                                                                   (n€Net/ijaurwf)gzemdoransvti D
Het is met andere woorden ook voor een gemiddeld huishouden mogelijk om vergaande
verduurzamingsstappen te zetten zonder daarbij hogere netwerkkosten te hoeven betalen,
mits het huishouden zijn verbruikspatroon aanpast aan het nieuwe tariefstelsel. Hoewel
handmatige sturing in theorie mogelijk is, is voor de effectiviteit een geautomatiseerde
sturing van apparatuur een belangrijke succesfactor. Het veilig geautomatiseerd aanstuurbaar                                      Tarief 2030
maken van apparaten vraagt dan ook aandacht om enerzijds een lock-in te voorkomen van
                                                                                                                                                         .
                                                                                                                                  Onder  huidig
apparaten die geïnstalleerd worden zonder dat ze aanstuurbaar zijn en anderzijds om risico’s
omtrent veiligheid zoveel mogelijk af te vangen.
                                                                                                   Figuur6                         _ Stapsgewijze verduurzaming van een modaal huishouden. Tarieven getoond ten op zichtte van
                                                                                                                                     het capaciteitstarief in 2030 onder het huidige stelsel. Lichtbruin zonder gedragsverandering en
                                                                                                                                     donkerbruin   met.
24  In de modellering wordt uitgegaan van een afschaffing van de salderingsregeling, zie Bilage 2.
25) Het huidige beeld is dat vooralsnog veel batterijen sturen op onbalansmarkten, in een
    vervolganalyse dient het effect hiervan op de netwerkkosten te worden verdiept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                        A'ED              26
Huishoudens met hoog energieverbruik voor bijvoorbeeld medische                                appartementbewoner met aansluiting op een warmtenet én EV geladen via een publieke
apparatuur vormen een kwetsbare groep bij wijziging van het tariefstelsel                      laadpaal slechts € 250,-/jaar betalen.
Hoewel een gemiddeld huishouden erop vooruit zal gaan ten opzichte van de netwerkkosten
in 2030 onder het huidige systeem, bestaan er ook uitzonderingen. Met name huishoudens         Netkosten     van grote huishoudens stijgen licht
met een hoog basisverbruik waarin maar zeer beperkt gestuurd kan worden, zoals huishoudens     Grote huishoudens hebben over het algemeen een hoger elektriciteitsverbruik, ook zonder
die in sterke mate afhankelijk zijn van bijvoorbeeld medische apparatuur, vormen hierin een    aanvullende elektrificatie zoals een hybride warmtepomp of EV. Een huishouden van twee
risicogroep. Deze huishoudens zijn afhankelijk van bijvoorbeeld beademingsapparaten met        volwassen en vier kinderen kan op jaarbasis al snel zo'n 5722 kWh verbruiken. Bij invoering
een groot energiegebruik, moeten omwille van medische klachten de temperatuur in huis vaak     van een tijdgebonden kWh-tarief gaat een dergelijk huishouden € 630,-/jaar betalen.
hoger instellen dan gebruikelijk en hebben ook in huis regelmatig ondersteunende appara-       Het huishouden kan dit bij gedragsverandering terugbrengen tot € 615,-/jaar. De netkosten
tuur die altijd aan moet staan (te denken valt aan automatische deuren, trapliften et cetera). van grote huishoudens zullen dus zonder aanvullende elektrificatie licht stijgen. Hierbij
Hierdoor is hun basisverbruik gedurende het hele jaar hoog en niet-flexibel. Wanneer we        dient opgemerkt te worden dat hun kosten vooral zullen afhangen van de specifieke
doorrekenen wat dit betekent voor het doorgerekende voorbeeldhuishouden met een basis-         verbruikssituatie. Deze kosten zijn gebaseerd op een gezin dat veel verbruik heeft in de dure
verbruik van 6.589 kWh, zien we dat een dergelijk huishouden onder het tijdgebonden            avonduren. De netkosten van een huishouden dat zijn verbruik over de dag verspreidt,
kWh-tarief al snel € 774,-/jaar kwijt zal zijn aan netwerkkosten. Hoewel hierin wellicht een   kunnen aanzienlijk lager uitvallen.
kleine winst te behalen valt voor deze casus door vraagsturing (tot € 707,-/jaar), blijven de
‘netwerkkosten hoger dan dat ze onder het huidige stelsel in 2030 zouden zijn geweest. Hoewel  Huishoudens      met aanzienlijke elektrificatie gaan meer betalen, maar
juist, zoals eerder geïllustreerd, de meeste kwetsbare huishoudens (op basis van inkomen)      deze stijging kan beperkt blijven door te reageren op de tariefprikkel
erop vooruit gaan, zal dat niet voor iedereen zo zijn. Deze uitzonderingsgroep behoeft daarom  Zoals al bleek uit de analyse van het modale huishouden, nemen de netwerkkosten over
extra aandacht en het is aan te raden flankerend beleid te formuleren om hen te beschermen     het algemeen toe wanneer huishoudens vergaande stappen zetten richting elektrificatie.
tegen oplopende kosten. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen de        Een 2-onder-1-kapwoning met een hybride warmtepomp en een elektrische auto gaat
dertigduizend huishoudens (zie paragraaf 4.3.3 voor een toelichting op de schattingen van      (ondanks acht zonnepanelen) met een tijdgebonden kWh-tarief inderdaad aanzienlijk
groepsgroottes).                                                                               meer betalen Bij een gelijkblijvend verbruiksprofiel stijgen de netwerkkosten tot € 874,-/
                                                                                               jaar. Tegelijkertijd heeft een dergelijk huishouden veel meer apparatuur tot  zijn beschikking
Tijdgebonden      kWh-tarief     gunstig voor huishoudens       met een                        waarvan het verbruik naar andere momenten verplaatst kan worden. Indien dit huishouden
warmtenetaansluiting en/of publieke laadpaal                                                   zou reageren op de prijsprikkel, zouden zijn netwerkkosten aanzienlijk kunnen worden
Huishoudens die voor hun warmtevoorziening al de verduurzamingsstap gemaakt hebben             gereduceerd tot € 687,-/jaar. Het loont voor deze huishoudens, die het net zwaar belasten,
naar een warmtenet, betalen in het huidige tariefstelsel ook mee aan de verduurzaming          dus om hun gedrag aan te passen.
van andermans warmtevoorziening, Hetzelfde geldt voor eigenaren van een elektrisch
voertuig dat opgeladen wordt bij een publieke laadpaal: zij betalen netkosten voor de
publieke laadpaal en betalen via het huidige tariefstelsel mee aan de netkosten van
andermans elektrische voertuig, Bij invoering van een tijdgebonden kWh-tarief gaat een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik |
De netkosten     van maximaal geëlektrificeerde woningen         verdubbelen,
maar deze huishoudens kunnen             hun rekening sterk beïnvloeden
Hoewel maximale elektrificatie voor het overgrote deel van de huishoudens in 2030
nog zeer onwaarschijnlijk is, bekijken we ook het extreme geval waarin een huishouden
volledig elektrificeert. De netwerkkosten van een vrijstaande woning met warmtepomp,
twee elektrische auto’s, twintig zonnepanelen en een thuisbatterij (10 kWh) verdubbelen
tot € 1149,-/jaar. Wanneer een dergelijk huishouden zijn verbruik- en laad/ontlaad-
gedrag aanpast op het tijdgebonden kWh-tarief, dalen de netwerkkosten met meer dan
30% tot een bedrag van € 782,-/jaar. Hoewel dit nog steeds aanzienlijk meer is dan het
verwachte nettarief van €557,98/jaar, verbruikt dit huishouden met 9.647 kWh/jaar drie
tot vier keer meer elektriciteit dan een gemiddeld huishouden en belast het huishouden het
elektriciteitsnet daarmee ook aanzienlijk meer. Daarnaast heeft een volledig geëlektrificeerd
huishouden geen aansluiting meer nodig op het gasnet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik       | Eindrapport                                                                                                                                            <         p     28
Zes voorbeeldhuishoudens
Bij het huidige nettarief, en het nieuw nettarief zonder en met gedragsverandering
                                                                                                                                 Elektrischeapparatuur == WP-ruimte               mm    Hybride   WP-ruimte   mm  WP-water   mm  EV thuis
          Kwetsbaar       huishouden                                                       Appartementeigenaar
          Een huishouden met een relatief hoog elektriciteits-                             Een eenpersoons huishouden in een appartement.                                  Een modaal huishouden in rijwoning uit de jaren 70.
          verbruik, maar met beperkte mogelijkheden om gedrag                              Het huishouden is aangesloten op een warmtenet.                                 Het huishouden heeft een HR-ketel voor verwarming.
          te veranderen. Hoge elektriciteitskosten door medische                           De appartement eigenaar heeft een EV, maar |aat deze
          apparatuur, een hybride warmtepomp en een kleine EV.                             op aan een publieke    laadpaal voor hun  huis.
          Jaarverbruik           Huidig         Nieuw     _  Gedrags-                      Jaarverbruik                                                                    Jaarverbruik
          6.589 kWh               tarief         tarief _ verandering                      2.623 kWh                                                                       2.801   kWh
          =                       €558                         e                                                                                                                                   €558
                                                                                                                                                                                                               €285        €282
          Een    huis vol
                                                                                                                                                          (geano im se rd) Maximale      elektrificatie
          Een gezin van vier kinderen in een typische eengezins-                           Een gezin wonend in een 2-onder-1 kap nieuwbouw-                                Een vrijstaande woning met een zeer hoog elekt:
          woning     uit de jaren 80. Het huishouden maakt gebruik                         woning, met al vergaande stappen in verduurzaming.                              verbruik. Een vrijstaande woningen met een full-electric
          van een HR-ketel voor verwarming.                                                Met een hybride warmtepomp, een EV en een set van 8                             warmtepomp, twee EVs, 20 zonnepanelen en een thuis-
                                                                                           zonnepanelen.                                                                   batterij
          5722    kWh                                                                      7.819 kWh                                                                       9.647    KWh
                                                                                                                                                                                                               €1149
                                                                                                                             €874                                                                                          oa
                                                                                                                                           €687
                                                                                                                €558                                                                                €558
                                                                                                                   90-260k                                                                            90-180k
Figuur 7   Zes voorbeeldwoningen met netwerkkosten onder het huidige tarief, het nieuwe tarief en met en zonder gedragsverandering.
           Tevens is het jaarlijkse elektriciteitsverbruik getoond, met een onderverdeling per apparaat (zie legenda rechtsboven).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik     | Eindrapport                                                                                                                        <           >        29
De totale kosten       van warmtenetaansluiting            verbeteren aanzienlijk,              Vergelijking van businesscases bij overstap naar duurzame warmtevoorziening
de elektriciteitsnetkosten voor een (hybride) warmtepomp                                        Totale kosten over levensduur (TCO), 2030
                                                                                                Voor vastrecht zijn de meerkosten        t.o.v. gasreferentie en van huidig naar nieuw systeem getoond
veranderen beperkt ten opzichte van de klassieke cv-ketel
We onderzoeken het effect van het tijdgebonden kWh-tarief op de businesscase van                Rijwoning, bouwjaar 1946-1965                                                                 +
verschillende duurzame verwarmingsinstallaties. Hiervoor kijken we naar de kosten over de       Energielabel B*                                                                                  8,2%       -1,2%
levensduur van de verwarmingsinstallaties. Hierin worden afschrijving, financieringslasten,                                        Voor de meeste
                                                                                                                                warmtenetwoningen                                                      ì          l
                                                                                                 € 4000                             dalen detotale                                                  665
onderhoud, jaarlijkse variabele energiekosten en meerkosten voor vastrecht onder het                                              netwerkkosten (zie                                      (@3.388
huidige en het nieuwe stelsel meegenomen. De overstap van gas naar een warmtenet                                 +33,1%
                                                                                                                               voorbeeldhuishoudens)
                                                                                                                                                               +9,8%      -0,8%
verandert de netwerkkosten voor elektriciteit en zodoende de businesscase niet. Wel lieten       €3.000
de voorbeeldhuishoudens zien dat warmtenetwoningen (vaak appartementen of stads-
woningen) door laag elektriciteitsverbruik er op de totale netwerkkosten veelal sterk op                                                                                                             Gasreferentie
vooruit gaan. Doordat de (hybride) warmtepomp elektriciteit in plaats van gas verbruikt,         €2.000
gaat de businesscase er met het nieuwe nettarief iets op achteruit; voor het uitgelichte
rijtjeshuis hieronder met respectievelijk 9,8 en 8,2%. Slim sturen kan de stijging wat dempen
                                                                                                  €1.000
met respectievelijk 0,8% en 1,2%.
Deze veranderingen zijn relatief klein en veranderen de businesscase in vergelijking met              co
de referentie van een cy-ketel slechts beperkt. Voor dit type woning lijkt een hybride
warmtepomp de meest voordelige keuze?®).
                                                                                                -€1000
                                                                                                               2023      2030       Huidig      Nieuw      Huidig   Nieuw      Nieuw    _ Huidig     Nieuw   _ Nieuw
                                                                                                                                  systeem      systeerm   systeem  systeem    systeem     systeem   systeem   systeem
                                                                                                                                                                                (met                            (met
                                                                                                                                                                              sturing)                        sturing)
                                                                                                              Gasreferentie     _    Warmtenet          _   Hybridewarmtepomp          _ All-electric warmtepomp
                                                                                                                  CV-ketel
                                                                                                            « Afschrijving              = Meerkosten   vastrecht    _ a Jaarlijkse energiekosten   variabel
                                                                                                            « Financieringslasten      = Onderhoud
                                                                                                Figuur8  _ Vergelijking van de businesscase over de totale levensduur      van een verwarmingsinstallatie,
                                                                                                           onder het huidige netwerktarief en het nieuwe. Hierin zijn de afschrijving, financieringslasten,
26) Voor elk woningtype, bouwjaar en energielabel geldt een andere businesscase. Zo is de
    lbusinesscase voor een warmtenet bij apparternenten doorgaans beter dan voor rijtjeshuizen.
    Het doel van dt figuur is de impact van de netwerkkosten op de businesscase UIt e lichten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                     4A'Eb>D               30
    Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief                                        Op basis van ervaringen uit deze landen en de literatuur: blijkt dat in de uitleg aan de
                                                                                               consument drie zaken zeer helder dienen te worden gemaakt: waarom het stelsel wordt
    Naar verwachting leidt een piekvermogentarief tot een soortgelijke verdeling van kosten
                                                                                               ingevoerd, hoe het werkt, en hoe erop geacteerd kan worden.
    over gebruikers. Er is geen reden om aan te nemen dat deze significant anders zal zijn
    dan in de bovenstaande analyse.
                                                                                               Bij motivering voeren zaken als (toekomstige) betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet,
                                                                                               duurzaamheid en een rechtvaardige kostenverdeling de boventoon. De werking van het
                                                                                               stelsel kan worden geduid met infographics, heldere energienota's en simulatie- of educatie-
  413       Begrijpelijkheid en risico's van tijdgebonden                     kWh-tarief       apps. Ook kan gebruik worden gemaakt van versimpelde gedragsregels zoals ‘laad je auto als
                                                                                               het even kan op in de nacht of rond het middaguur’ of ‘stel je was uit tot lunch- of bedtijd’.
  De begrijpelijkheid van een alternatiefis altijd lager dan die van het huidige tariefstelsel Voor handelingsperspectief van de consument is het van belang dat er in de aanloop van de
  De elektriciteitsrekening is in het algemeen voor de meeste consumenten moeilijk te          invoering voldoende flexibiliteit is ontsloten, bijvoorbeeld door (slimme) stuurbaarheid van
  doorgronden. De meerderheid van de consumenten is zich er bijvoorbeeld mogelijk niet         groot verbruikende elektrische apparaten (EVs, warmtepompen) te normeren.
  van bewust wat hun nettarief behelst. Omdat het momenteel een vast bedrag betreft, is
  het nettarief weinig complex en Ieven er daarom wellicht beperkt vragen over. Dit zal zeer
  waarschijnlijk veranderen wanneer het nettarief aangepast wordt naar een variabel bedrag
  gedurende de dag. Elk alternatief nettarief, zo ook een tijdgebonden kWh-tarief, zal een
  hogere complexiteit met zich meebrengen voor de consument?).
  Communicatie richting de consument moet gericht zijn op de
  motivering, de werking en het handelingsperspectief
  Om een nieuw prijsstelsel succesvol te introduceren, is het belangrijk dat het goed uit
  te leggen is aan het bredere publiek om zo draagvlak te creëren, voldoende respons op
  de prijsprikkel te bewerkstelligen en ervoor te zorgen dat iedereen erop kan acteren.
  De nettariefstelsels in het buitenland laten zien dat consumenten tijdgebonden tarieven
  kunnen accepteren. Figuur 9 laat zien dat Nederland een uitzondering vormt in Europa.
                                                                                               28)  Berenschot heeft in een (voorjonderzoek meerdere experts geïnterviewd, waaronder netbeheerders en
  27) Zie Hoofdstuk S voor de kwestie over hoe en door wie (voornamelijk) een                       toezichthouders uit andere Europese landen. Deze deelden ervaringen van hun eigen tariefstelsel en wijzigingen
       nieuw stelsel uitgelegd zal moeten worden aan de consument.                                  daarin. Tevens is er een Iiteratuurstudie gedaan naar de gedragsverandering en demand response-programma's.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                        l    v    31
  Netwerktarieven in andere, veelal Europese landen                                                                     Automatisering bevordert gemak         en begrip van een nieuw stelsel
  Figuur uit onderzoek Fluvius                                                                                          Ook kan automatisering een grote bijdrage leveren aan het gemak van acteren op een
                                                                                                                        tijdgebonden kWh-tarief. Hoewel automatische aansturing momenteel nog beperkt is,
                                                                                                         Geen    TOU
                                                                                                                        worden vooral de grote energievragers, zoals (hybride) warmtepompen, steeds vaker uitgerust
                                                                                                                        met de mogelijkheid om ze te programmeren, De invoering van een alternatief nettarief
                                                                                                                        zal een extra stimulans geven aan de markt om aanstuurbaarheid van apparatuur verder te
                                                                                                                        ontwikkelen.
                       kwW                                                                                    -         Aanvullend kan dit versneld ontsloten worden door te sturen op standaardisering en
                                                                                                                        normering. Dergelijke automatische aansturing maakt het voor een consument aanzienlijk
                                         °OOB                          SFBE)                                      wú
  (geanonimise rd) kWh
                                                                                                                        makkelijker om in te spelen op variabele nettarieven.
                                                           îì          _.‘ ,._                                    model Geëlektrificeerde huishoudens       lopen een groter risico op een
                                                                               #
                                                                               p‚N                                      ‘hoge rekening en verdienen dus extra aandacht
                                                                                                                        Wanneer het nieuwe nettarief niet goed begrepen wordt, kan dit leiden tot een hogere
                                                                            Tijdsgebonden   kWh                         elektriciteitsrekening dan wanneer het nieuwe nettarief wel begrepen wordt én erop
  (geano im se rd)
                       kW                                                                                               geacteerd wordt. Voor het merendeel van de huishoudens zal dit echter een beperkt
                      :                           ®                                                          ®          verschil betreffen. Bovendien valt voor hen de energierekening vaak lager uit dan met het
                                                                                                                        huidige stelsel het geval zou zijn. Zoals de casuïstiek laat zien in figuur 7, zijn het vooral
                       kWh                                                                                              de ver-geëlektrificeerde huishoudens waar de rekening hoog kan uitvallen in het geval
                                                                                                                        er niet geacteerd wordt. Deze groep, eigenaren van woningen uitgerust met (hybride)
                                                                                                                        warmtepompen en EV, zullen dus extra aandacht moeten krijgen in termen van educatie en
                                    In de meerderheid van de Westerse landen geldt momenteel al een                     voorlichting.
                                   tijdgebonden time-of-use-tarief (ToU] dat tarifeert op KWh (& KW].
                                    Nederland vormt hierin een uitzondering
                                                                                                                        De voorspelbaarheid van netwerkkosten          neemt af en brengt met name
                                   TolIntraday: e-of-use,    betreft tijdsgebonden nettarieven
                                                 Uurtarieven, elk uur een andere prijs
                                                                                                                        voor huishoudens met een laag inkomen risico's met zich mee
                                                                                                                        Door de netwerkkosten afhankelijk te maken van verbruik neemt de voorspelbaarheid
  Figuur9       _ Figuur aangepast vanuit het onderzoek van het Belgische Fluvius”’ naar de nettarieven in andere,      van de kosten af. In een koude winter zullen huishoudens met hogere netwerkkosten
                   veelal Europese landen.         Binnen hun categorisering zou Nederland verschuiven naar een ToU-tar
                   basis van  kWh.                                                                                      eerder geconfronteerd worden dan in een warme winter. Hoewel de netwerkkosten voor
                                                                                                                        de meeste huishoudens afnemen (en met name voor lage inkomens) ten opzichte van de
                                                                                                                        netwerkkosten in 2030 onder het huidige stelsel, vormt deze onvoorspelbaarheid toch een
  29)   Onderzoek       naar Time-of-Use tarieven en injectie - decemnber 2023 (Fluvius).                               risico voor met name huishoudens met een laag inkomen. Dit risico is momenteel ook al
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik  | Eindrapport                                                                                                                A'E)>    322
aanwezig in de component van de leveringstarieven. Verbruik is altijd een onzekere factor   4.2      Impact op de businesscase publieke laadpalen
en wordt door veel energieleveranciers afhankelijk van historisch verbruik en type woning
vooraf ingeschat en vaak gemiddeld over het jaar. Een soortgelijke aanpak kan helpen om     Het voorgestelde tariefstelsel zou niet alleen gaan gelden voor huishoudens, maar voor
de risico’s van fluctuerend verbruik en daarmee gepaard gaande onvoorspelbare kosten        alle aansluitingen kleiner dan 3x80 ampère. Hieronder vallen ook publieke laadpalen.
te mitigeren.                                                                               We onderzochten hoe de businesscase van publieke laadpalen verandert tussen het huidige
                                                                                            en het nieuwe tariefstelsel, zonder en met slim laden. Er is gekeken naar 25 individuele
                                                                                            publieke laadpaalprofielen over een jaar, met twee oplaadpunten per laadpaal:.
  Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief
                                                                                            Door het tariferen van verbruik (kWh) in de netwerkkosten verbetert de businesscase van
  Piekvermogentarief: naar verwachting scoort een piekvermogentarief, met een               weinig-gebruikte publieke laadpalen aanzienlijk. De businesscase voor veelgebruikte (reeds
  gemiddelde maandpiek, soortgelijk op complexiteit voor kleinverbruikers. Aan de
                                                                                            renderende) laadpalen verslechtert echter. Tot slot kunnen kostenbesparingen worden
  ene kant kan afrekenen op een vermogen (kW) iets complexer zijn dan afrekenen
  op een verbruik (kWh), omdat er dan twee grootheden op de energierekening zullen          gerealiseerd door een slim laden-functionaliteit te richten op de netwerktarieven; ook
  verschijnen (zowel kWh als kW). Anderzijds rekent dit tariefstelsel, in tegenstelling     binnen het beperktere aantal uren aan de lader ten opzichte van thuisladers.
  tot het tijdgebonden kWh-tarief, maar met één tarief (€/kW) en bestaan er dus
  niet meerdere tarieven over een dag. Ook voor deze variant zou gebruik van                4.21      De businesscase van publieke laadpalen wordt voor
  communicatiemiddelen (apps, voorlichtingscampagnes, versimpelde nota's etc‚) van                    exploitatiebeheerders sterk afhankelijk van de mate van gebruik
  groot belang zijn voor het creëren van begrip bij de consument. Bovendien zorgt
                                                                                            Onder het nieuwe tariefstelsel is de impact op publieke laadpalen sterk afhankelijk van de
  automatisering en slimme apparatuur            voor meer (passief) handelingsperspectief.
                                                                                            mate van gebruik. De netwerkkosten zijn nu immers naast tijds- ook volume-afhankelijk
  Tijdgebonden piekvermogentarief: een tijdgebonden piekvermogentarief, met                 (per kWh). Hierdoor is een grote spreiding te zien in de netwerkkosten tussen de individuele
  een gewogen gemiddelde maandpiek, combineert twee sturingsprincipes (tijd                 doorrekenende laadpaalprofielen, variërend tussen de € 289,- en tot € 1.505,- per jaar
  en piekvermogen). Hierdoor wordt het tarief intrinsiek complexer           dan een ‘pure’ (bij twee laadpunten per paal). Gemiddeld gezien stijgen de netwerkkosten (zonder slim
  tariefvariant zoals het tijdgebonden kWh-tarief of het piekvermogentarief. Dit wordt      laden gericht op de netwerktarieven) met 7,3%. Voor weinig-gebruikte laadpalen is het
  geïllustreerd door een voorbeeld uit Spanje, waar recentelijk een combinatievariant is
                                                                                            gunstig dat er geen vast netwerktarief wordt gerekend, omdat daarmee de vaste component
  ingevoerd. Daar blijkt dat men het stelsel beperkt begrijpt. Vooral twee prijzen, de ene
  voor levering op volume (kWh) en de ander voor netwerk op vermogen (kW] die ook           van het huidige tarief afneemt. Dit verbetert het perspectief voor het faciliteren van
  'nog eens variëren in de tijd, blijkt erg complex. Het is te verwachten dat dit voor een  laadinfrastructuur in dunbevolkte gebieden. Voor veelgebruikte laadpalen stijgen echter de
  tijdgebonden piekvermogentarief ook het geval zou zijn.                                   netwerkkosten. Daarentegen renderen deze laadpalen überhaupt al beter.
                                                                                            Nieuw tariefstelsel maakt het aanbieden                van slim laden financieel aantrekkelijker
                                                                                            Tevens is er gekeken naar het effect van slim laden voor publieke laadpalen. Voor deze
                                                                                            modellering is een beperktere ruimte voor verbruiksverschuiving verondersteld dan voor
                                                                                            30   Deze profielen zijn gegenereerd door midde! van de profielengenerator van ElaadNL.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik   | Eindrapport
thuislaadpalen. Zo wordt er in de publieke laadpaalprofielen van ElaadNL bijvoorbeeld                          Reflectie op piekvermogentarief
vaker overdag (en minder ’s nachts) geladen en zijn de oplaadcycli waarbinnen kan worden
                                                                                                               Een (tijdsgebonden) piekvermogentarief is bij een publieke laadpaal lastig door te
geschoven doorgaans korter. Desondanks kunnen slimme publieke laadpalen een deel
                                                                                                               rekenen aan een specifieke klant. Wanneer een andere klant eerder die maand al op
van het verbruik schuiven naar de goedkopere uren van de middag. Dit resulteert n een
                                                                                                               een hoog vermogen heeft opgeladen, is de nieuwe piek niet meer aan de nieuwe klant
gemiddelde kostenreductie van 18%.                                                                             toe te rekenen. Dit resulteert er waarschijnlijk in dat de hogere kosten verdeeld zullen
                                                                                                               worden over alle klanten en er dus geen prikkel meer bestaat om op laag vermogen/
                                                                                                               slim te laden. Wellicht zijn er mogelijkheden vanuit de aanbieder richting de klant om
Netwerkkosten          publieke laadpalen                                                                      dit te verhelpen (bijvoorbeeld korting bij slim laden-functionaliteit met begrenzing).
2 charging points, 2030
o.bv. 25 laadpaal profielen   van Elaad
                                                                                                             4.3      Impact op niet-huishoudelijke kleinverbruikers
                                             i€1505 }                   ‚
 oo                   €557,98                _    €598,73               H                                    Een alternatief tariefstelsel voor kleinverbruik zou gaan gelden voor alle aansluitingen
                                                                            € 520,53                         met een aansluitwaarde tot en met 3x80 ampère. De meeste huishoudens maken gebruik
 €  400                                                                                                      van aansluitingen tot 3x25 ampère en vormen met 90% de grote meerderheid van alle
                                                                                                             aansluitingen binnen het segment kleinverbruikers. De overige niet-huishoudelijke
                                                                                                             aansluitingen zijn veelal in gebruik door het midden- en kleinbedrijf (mkb), maar ook
 €200                                          €29                        n                                  door overheidspartijen, onderwijs-, sport- en cultuurinstellingen (zie Bijlage 4). Omdat het
                                                                                                             daarbij vaker om grotere aansluitingen gaat dan die van huishoudens, vertegenwoordigen zij
     e-
                                                                                                             toch nog zo’n 15% van het totale elektriciteitsverbruik van alle kleinverbruikers.
                     originele kosten             Regulier laden              slim laden
                                                                                                             Daarom zou het goed zijn om ook voor het niet-huishoudelijke aansluitingen in beeld te
Figuurl0   De netwerkkosten voor een exploitant van publieke laadpalen onder het huidige stelsel in 2030, en hebben wat het effect van een alternatief nettarief zou zijn. Dit wordt echter bemoeilijkt
           onder het nieuwe stelsel, zonder en met slimme sturing. Gebaseerd op25 profielen van ElaadNL31,
           met twee oplaadpunten per laadpaal.                                                               door 1) de grote variëteit aan en 2) een gebrek aan inzicht in casuïstiek ten aanzien van
                                                                                                             elektriciteitsverbruik en -profielen binnen deze groep. Om toch een inschatting te kunnen
                                                                                                             maken van de impact voor niet-huishoudelijke aansluitingen hebben we een analyse
                                                                                                             gedaan op het type verbruikers waaruit deze groep bestaat, door hen in te delen op basis
                                                                                                             van typisch verbruiksmomenten (zie Bijlage 4). Op basis van deze indeling hebben we vijf
                                                                                                             verbruiksprofielen gesimuleerd, voor welke we doorrekenen wat de financiële consequenties
                                                                                                             zijn van de voorgestelde tariefrichting.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik    | Eindrapport                                                                                                                                  <
43.]     Casuistiek voor niet-huishoudelijke aansluitingen                                          Verbruiksprof ielen, netwerkkosten en typische bedrijfstakken
De voorgestelde tariefrichting pakt zeer verschillend uit voor typen niet-huishoudelijke             Voor de gegenereerde profielen
aansluitingen. De omslag van een vermogens- (kW) naar verbruikstarief (kWh) bevoordeeld                Verbruiksprofiel, over een gemiddelde dag in 2030, jaarverbruik 25.000 kWh
inherent relatief klein verbruik binnen hun aansluiting. Vooral niet-huishoudelijke klanten          sokw
                                                                                                                                chtendpiek       =—      Nac
                                                                                                                                           k
met (moeilijk verschuifbare) avondpieken ondervinden negatieve financiële effecten.                  50
Ochtend- en middagpiekende bedrijven profiteren juist van de daluren.                               40
                                                                                                     30
Gesimuleerde profielen laten zien hoe het nieuwe tarief positief kan                                 20
uitpakken voor ochtend- en overdagpiekende                  aansluitingen, maar voor                 10
vlakke profielen, nachtpieken         en met name         avondpieken    negatief
Om ondanks de grote variëteit aan niet-huishoudelijke aansluitinge, toch inzicht te kunnen                   0      1    2    3    4     5     6     7     8 9 10    M     12   13  14 15     16     17   18 19 20         21      22   23
bieden in de impact van het tijdgebonden kWh-tarief op deze groep, hebben we een verdeling             Jaarlijkse transportkosten, bij 25.000-40.000 kWh/jaar, 3x50A aansluiting, 2030
gemaakt naar vijf typen verbruiksprofielen. Deze gesimuleerde profielen variëren met een
                                                                                                     €8000       _    = Basislast
‘ochtendpiek’, ‘overdagpiek’, ‘avondpiek’, ‘nachtpiek’ of een ‘vlak profiel’ (Figuur 11,
bovenste paneel). Bijlage 3 toont op basis van sbi-codes een inschatting van de verdeling            €   6000
niet-huishoudelijke aansluitingen over deze vijf typen verbruiksprofielen.                           €5.000
                                                                                                     €4.000
Voor aansluitingen met een doorlaatwaarde groter dan 3x25 ampère hanteren we                         €3.000
hetzelfde prijsprofiel, maar een grotere waarde voor de basislast (een vertaling van                 e2000               N
het tijdgebonden kWh-tarief naar aansluitingen met een grotere doorlaatwaarde staat                   €1000
beschreven in Bijlage 4). Figuur 11 toont in het middelste paneel hoe deze profielen zich
vertalen naar transportdienstkosten onder het tijdgebonden kWh-tarief. Hierbij worden
                                                                                                           o _ €27                                 €1527                €1527                   €1527                      €1527
in het staafdiagram voor elk profiel een gemiddeld en een hoog verbruiksscenario getoond
                                                                                                                   Ochtendpiek _ Overdagpiek                        Avondpiek                Nachtpiek             Vlakprofiel
                                                                                                       Typische bedrijfstakken, SBI-codes 2008
(verbruik van 25.000 kWh en 40.000 kWh per jaar bij een aansluiting van 3x50 ampère
en bijbehorende basislast). De rode          lijn toont het tarief dat voor deze aansluiting zou                      20%   -150k              48%     -350k          13%   -90k              4%    -30k              15%         -110k
worden betaald bij het huidige tariefstelsel. Tot slot toont Figuur 11 een aantal typische
                                                                                                                   AAveroer
                                                                                                                      Landbouw,                 Giensterening _ RCURUUsport               B$ Cuitaarsport        DEnergievoor-
                                                                                                                    FSouwnijerheid     _     KFinanciële          1 Horeca                 1 Horecs              cindustie
bedrijfstakken die een dergelijk verbruiksprofiel hebben (onderste paneel).
                                                                                                                    ES                       oOpenbaar
                                                                                                                                                ET
                                                                                                                                             p Onderwis_
                                                                                                                                                                  $ Gienstverlening
                                                                                                                                                                   :
                                                                                                                                                                     Overlge                 Overlge
                                                                                                                                                                                             dienstveriening     Ë.„ E
                                                                                                                                                                                                                 (geanonimiseerd)
                                                                                                                                                                                                                     Rafdeheer
                                                                                                                                              Eommunietie                                                            elzin
                                                                                                                                             3 intormatieen                                                      QCezondherds.
Het gehanteerde prijsprofiel beprijst de doorgaans hoge netbelasting van huishoudens in met
‘name de avond en stimuleert verbruik in de middag en diep in de nacht. Het alternatieve
                                                                                                 FiguurT       Verbruiksprofielen, transporttarieven en typische bedrijfstakken van een vijftal gegenereerde
nettarief i zodoende naar verwachting voordeliger voor klein-zakelijke aansluitingen met                      profielen van klein‘zakelijke aansluitingen. Voor vijf gesimuleerde profielen is berekend hoe het
                                                                                                              tijdgebonden kWh-tarief uitpakt bij twee verschillende jaarverbruiken (25.000 KWh en 40.000
verbruik in de daluren. Dit komt overeen met onze analyse waarin verbruiksprofielen met
                                                                                                              kWh). Het onderste paneel geeft een inschatting van typische bedrijfstakken die onder de vijf typen
                                                                                                              verbruiksprofielen zouden passen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
een ochtend- en overdagpiek er bij een gemiddeld verbruik op vooruit gaan, Bij een hoog        De impact van het voorgestelde nettarief op niet-huishoudelijke
verbruik gaan zij meer betalen. Deze twee categorieën omvatten gezamenlijk het grootste        huishoudens varieert sterk per bedrijfstak
deel van de niet-huishoudelijke aansluitingen: +500k klein-zakelijke aansluitingen en          Uit bovenstaande analyse blijkt de heterogeniteit van de groep klein-zakelijke aansluitingen,
+68% van het totaal (zie figuur 11). Hierbij kan gedacht worden aan bouwbedrijven,             in tegenstelling tot de relatief homogene groep huishoudens. Hierdoor is de impact van de
overheden, onderwijsinstellingen en kantoorbanen zoals zakelijke dienstverlening, ICT en       voorgestelde tariefrichting dan ook zeer uiteenlopend en afhankelijk van sectorspecifieke
communicatie.                                                                                  factoren zoals omvang van verbruik, moment van afname, huidige aansluiting en potentie
                                                                                               voor verbruiksverschuiving. Dit bemoeilijkt een algemene duiding van de impact voor deze
‘s Nachts piekende en vlakke verbruiksprofielen blijven bij gemiddeld verbruik ongeveer        groep. Onze verwachting is dat de impact op specifieke bedrijfstakken hoog kan zijn, omdat
hetzelfde betalen als bij het huidige tariefstelsel in 2030 het geval zou zijn. Bij hoger      zij bijvoorbeeld op dure momenten typisch een hoog verbruik hebben dat bovendien een
dan gemiddeld verbruik gaan zij er echter al snel op achteruit, waarbij de grootte van dit     lagere flexibiliteit kent dan bij huishoudens: een restaurant kan avondverbruik waarschijnlijk
effect afhankelijk is van het jaarverbruik. Deze twee verbruiksprofielen representeren naar    beperkter verschuiven dan een huishouden dat een auto thuis laadt. In de uitwerking van
schatting £140k klein-zakelijke aansluitingen en 19% van het totaal. Het betreft typisch       de tariefrichting zouden daarom in meer detail gekeken moeten worden naar de sectoren
(kleine) industrie en maakbedrijven, energievoorzieningsbedrijven, water- en afvalbeheer en    die een grotere kans lopen op grote impact van deze tariefrichting. Hierbij kan bijvoorbeeld
gezondheidszorg.                                                                               gericht onderzocht worden wat de impact en het handelingsperspectief is voor groepen met
                                                                                               een typisch ‘avondpiek'-profiel.
Profielen met een sterke avondpiek zullen echter vrijwel zeker een negatief financieel effect
ondervinden van het nieuwe nettarief, doordat zij met name verbruiken tijdens de duurste       Impact waarschijnlijk overwegend positief voor meerderheid klein-
uren. Dit kan, afhankelijk van het verbruik, tot aanzienlijk hogere transportkosten leiden.    zakelijke klanten; impact voor bedrijven met avondpiek nadelig
Bij hoog verbruik kan dit oplopen tot een verdubbeling van de transportdienstkosten. Het       De impactanalyse laat zien dat de financiële impact van het voorliggende nettarief voor
gaat binnen deze groep naar schatting om #90k klein-zakelijke aansluitingen en 13% van het     bedrijven met een gemiddeld verbruik en een ‘ochtend’ en ‘overdag’-piek gunstig zal
totaal. Typische avondverbruikers zijn bijvoorbeeld horeca, sportverenigingen en de kunst- en  uitvallen en voor bedrijven met een ‘vlak’ en ‘nacht’-profiel neutraal. Tegelijkertijd zullen
cultuursector. In hoeverre gedragsverandering mogelijk is of wat voor verlichting oplossingen  binnen deze groepen de bedrijven met een gemiddeld hoog verbruik juist in het algemeen
als opslag(batterijen) kunnen bieden om verbruik te verplaatsen is niet onderzocht.            meer gaan betalen. Dit is in die zin in lijn met de wens om het nieuwe nettariefstelsel
                                                                                               kostenreflectiever te maken. Gezamenlijk vormen deze bedrijven een ruime meerderheid
4.3.2    Wat betekent dit voor niet-huishoudelijke aansluitingen?                              van de klein-zakelijke aansluitingen (487%). De impact zal dus waarschijnlijk overwegend
De diversiteit en het gebrek aan informatie over klein-zakelijke aansluitingen bemoeilijkt het positief zijn. Een uitzonderingsgroep wordt gevormd door de bedrijven met een typische
duiden van de impact. In de detailuitwerking dient meer aandacht te worden besteed aan         ‘avond’-piek: deze bedrijven zullen hun netwerkkosten naar alle waarschijnlijkheid flink
de effecten van een alternatief nettarief voor niet-huishoudelijke aansluitingen. Dit is van   zien stijgen. Omdat hun bedrijfsvoering typisch in de avonduren plaatsvindt, is het naar alle
belang voor zowel het ontwerpen van de tariefrichting, als voor het mogelijk bijsturen van     waarschijnlijkheid slechts in beperkte mate mogelijk om vraag te verschuiven. Zodoende
onredelijke effecten.                                                                          zal voor deze groep bedrijven (£13%) de impact van het voorliggende nettarief fnancieel
                                                                                               ongunstig uitpakken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Er is onvoldoende informatie beschikbaar over klein-zakelijke aansluitingen                  433      Aanbevelingen
Casuïstiek van daadwerkelijke (geanonimiseerde) verbruiksprofielen kan meer inzicht bieden
in de impact op specifieke klein-zakelijke aansluitingen. Verbruiksprofielen voor klein-     Beschouw     in de detailtuitwerking de verschillende
zakelijke klanten zijn echter nauwelijks voorhanden (zie Bijlage 4 voor enkele voorbeelden). methodes voor het bepalen van de prijsreeksen
Ook de regionale netbeheerders hebben hier weinig tot geen inzicht in, wat het inschatten    In bovenstaande analyse is voortgebouwd op de prijsteeksen die zijn gehanteerd voor
van de impact van een alteratief nettarief bemoeilijkt. Deze analyse is dan ook een eerste   huishoudens. Omdat deze groep zowel in aantallen als in verbruik de meerderheid van
inschatting. We adviseren de netbeheerders om na te denken over het ontsluiten van data      alle kleinverbruiksaansluitingen behelst, en daarmee ook voor een groot deel de kosten
van kleinverbruikers voor onderzoeksdoeleinden zoals bijvoorbeeld van klant-specifieke       draagt, vormt dit voor een eerste impactanalyse een logische keuze. Om binnen elke
verbruiksprofielen op laagspanningsniveau. In de detailuitwerking dient meer aandacht te     aansluitcategorie dezelfde kosten te verdelen als onder het huidige stelsel is daarom, zoals
worden besteed aan het verkrijgen van daadwerkelijke (geanonimiseerde) verbruiksprofielen    toegelicht in Bijlage 4, de basislast voor de hogere aansluitcategorieën opgehoogd. Vanuit het
bijvoorbeeld door deze uit te vragen. Wanneer profielen niet beschikbaar zijn dan is het van oogpunt van regulering, is dit echter niet de meest logische keuze, omdat de rationale achter
belang het verkrijgen van deze te agenderen.                                                 deze ophoging niet makkelijk te formuleren is. In de detailuitwerking zijn hiervoor ook
                                                                                             andere routes mogelijk, zoals:
                                                                                             +   Het opstellen van één en hetzelfde prijsprofiel voor alle aansluitingen onder
                                                                                                 3x80 ampère, waarbij er geen differentiatie meer gemaakt wordt op basis van de
                                                                                                 aansluitcategorie (3x25 ampère, 3x35 ampère, etc.). Kort gezegd worden dan alle
                                                                                                 kleinverbruikinkomsten verdeeld over alle aansluitingen. Dit leidt tot een herverdeling
                                                                                                 van kosten onder de kleinverbruikers: naar verwachting zullen de kosten voor grotere
                                                                                                 kleinverbruikaansluitingen afnemen en die voor kleinere kleinverbruikaansluitingen
                                                                                                 toenemen. Dit heeft als nadeel dat, met het vervallen van de differentiatie tussen
                                                                                                 aansluitcategorieën in het transporttarief, ook de prikkel vermindert om voor een
                                                                                                 kleinere aansluiting te kiezen.
                                                                                             +   Het opstellen van een eigen prijsprofiel per aansluitcategorie. Hierbij kunnen zowel vorm
                                                                                                 als hoogte van het profiel worden afgestemd op de netbelasting van de verschillende
                                                                                                 categorieën en daarmee mogelijk een nauwkeurigere prikkel geven. Deze optie resulteert
                                                                                                 echter in verschillende prijzen per kWh voor verschillende aansluitcategorieën. Dit is
                                                                                                 vanuit het oogpunt van regulering moeilijk te beargumenteren. Bovendien gaat het
                                                                                                 introduceren van verschillende profielen waarschijnlijk ten koste van de begrijpelijkheid
                                                                                                 voor de consument.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Deze routes kennen hun eigen voor- en nadelen, die daarom in een detailuitwerking
overwogen moeten worden.
Onderzoek flankerend beleid om onwenselijke effecten te mitigeren
De intentie van het voorliggende nettarief is het aanmoedigen van vraagverschuiving naar
momenten van lage netbelasting. Hierdoor ontstaat bovendien een evenredigere verdeling
van kosten op basis van daadwerkelijke netbelasting. Dit heeft als gevolg dat sommige
kleinverbruikers meer zullen gaan betalen en andere minder, Het is mogelijk dat er
maatschappelijk ongewenste effecten optreden als gevolg van het alternatieve nettarief, zoals
bijvoorbeeld in het geval van medische noodzaak. Daarom adviseren        wij om te verdiepen op
welke effecten als ongewenst beschouwd kunnen worden en om hier mitigerend beleid op in
te richten. Ook in de detailuitwerking van het nettarief zijn hier mogelijkheden in, zoals het
aanpassen van een eventuele basislast.
  Reflectie op (tijdsgebonden) piekvermogentarief
  Naar verwachting kan een (tijdsgebonden) piekvermogentarief (kW) wezenlijk anders
  uitpakken dan het tijdgebonden kWh-tarief voor verschillende bedrijven met een
  kleinverbruikaansluiting. De vermogens- en verbruiksprofielen van niet-huishoudelijke
  aansluitingenzijn veel heterogener dan bij huishoudens. Relatief grote verbruikers
  binnen hun aansluitingscategorie met een vlak verbruiksprofiel, zoals volcontinue
  processen op laag vermogen, betalen aanzienlijk minder onder een piekvermogentarief
  dan kleinverbruikende bedrijven met een incidentele piekvraag en vice versa.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Fr)               dED) 38
 o}
e
 [®)
 07}
 -
 (}
 u
 (}
     HOOFDSTUK 5
[se)
     Implicaties voor
     uitvoerders, de
     toezichthouder
     en de politiek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
In- en uitvoering van een nieuw tariefstelsel vraagt wat van de betrokken                  Leveranciers verwachten           meerkosten      voor het in-
stakeholders. Energieleveranciers verwachten meerkosten, met                               en    uitvoeren    van het  nieuwe    tariefstelsel
uiteenlopende schattingen medeafhankelijk van hun klantenbestand,                          Sinds de invoering van het leveranciersmodel (zie kader bij paragraaf 5.2), zijn leveranciers het
klantenservice en IT-infrastructuur. Ook uiten zij zorgen over het kunnen                  aangewezen aanspreekpunt voor de consument en zijn zij verantwoordelijk voor de facturatie
blijven voldoen aan hun rol binnen het leveranciersmodel. Vanuit de                        van de gehele energierekening, inclusief alle energiekosten vanuit de overheid, leverancier
politiek zijn aanpassingen nodig in het wetgevend kader rondom privacy                     en netbeheerder. Een nieuw tariefstelsel verandert en verbreedt mogelijk hun activiteiten
en slimme       meter-data.        De netbeheerders         dienen   onder andere IT- en   binnen deze rol. Leveranciers verwachten meerwerk en hogere kosten door een toename in
                                                                                           klantencommunicatie en -service, noodzaak tot meer afstemming en berichtenverkeer met
communicatie-infrastructuur                 uit te breiden     en de inkomstenzekerheid
                                                                                           netbeheerders en het moeten aanpassen van IT-systemen en opschalen van dataopslag.
neemt af, waar ook de toezichthouder rekening mee moet houden. De
invoering van een nieuw stelsel duurt daarom al snel vier tot zes jaar om
voor te bereiden en om te komen tot (markt)afspraken.                                        Het Nieuwe Marktmodel (NMM) voor de energiemarkt,
                                                                                            sinds augustus 2013
                                                                                             Door de invoering van het Nieuwe Marktmodel        (MM) verviel het netbeheerdersmodel en
51     Leveranciers zullen als mede-uitvoerder
                                                                                            werd het leveranciersmodel landelijk doorgevoerd. Een belangrijk doel was het een-
       additionele kosten maken
                                                                                            voudiger maken van de energierekening voor de consument. Sindsdien ontvangt de
                                                                                            consument slechts één nota en is de leverancier het belangrijkste aanspreekpunt. Ook
De meeste energieleveranciers verwachten meerkosten voor het in- en uitvoeren van een        is de leverancier verantwoordelijk voor het debiteuren risico en het afhandelen van de
tijdgebonden kWh-tarief, Zij zijn door het leveranciersmodel (zie kader bij paragraaf 5.2)   meterstanden. Netbeheerkosten worden        periodiek afgedragen aan de netbeheerders.
verantwoordelijk voor communicatie met en facturatie aan de klant. Hun inschatting van
                                                                                            Om dit te verwezenlijken is tevens een capaciteitstariefcode (CAPTAR) en Centraal
de meerkosten van een alternatief nettarief lopen uiteen per leverancier en zijn mede-
                                                                                            Aansluitingen Register (C-AR) opgezet. Door de CAPTAR heeft elke aansluiting een code
afhankelijk van het klantenbestand en de al aanwezige IT-infrastructuur. Veel leveranciers  op basis van de aansluitingscapaciteit. De leverancier kan de netbeheerkosten voor elk
maken zich zorgen over het kunnen voldoen aan hun verplichtingen onder een tijdgebonden      huishouden berekenen door het dagtarief      van de code te vermenigvuldigen met het
kWh-tarief vanwege de beperkte inzage in de meetgegevens van klanten, waardoor zij          aantal dagen dat het huishouden bij hen klant is geweest in het afgelopen jaar. Het
eventuele vragen niet kunnen beantwoorden, Door de verhoogde complexiteit en beperkte       C-AR slaat centraal (stam]gegevens op van aansluitingen (zoals persoonsgegevens,
mogelijkheden voor leveranciers om klanten inzicht te bieden zou dit gepaard kunnen gaan    contracten, verbruik) waar 0.a. netbeheerders en leveranciers in verschillende mate
                                                                                            toegang toe hebben. Door het C-AR wordt voor elke aansluiting centraal opgeslagen
met een afbreukrisico voor leveranciers. Leveranciers verwachten dan ook een toename in
                                                                                            welke leveranciers deze belevert om discrepanties te voorkomen.
klantvragen, klachten en geschillen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik        | Eindrapport                                                                                                                                             l      v    40
 Inschatting meerkosten lopen uiteen tussen leveranciers                                                             Leveranciers hebben zorgen over hun
Aan een representatie van leveranciers is gevraagd een eerste, grove inschatting te maken                            roluitvoering onder het nieuwe stelsel
van de verwachte meerkosten*!. Deze inschattingen lopen sterk uiteen per leverancier.                                Veel leveranciers hebben zorgen over het uitvoeren van het tijdgebonden kWh-tarief binnen
Zo geven sommigen aan reeds over de benodigde IT-infrastructuur te beschikken en hun                                 ‘hun wettelijke rol en machtigingen. De consument heeft enerzijds recht op uitleg van de
klantenservice te hebben ingericht op dynamische leveringstarieven. Dergelijke leveranciers                          energienota en is anderzijds beschermd door privacywetgeving voor gegevens(uitwisseling).
verwachten dan ook (zeer) beperkte meerkosten. Andere leveranciers, die veelal bredere                               Binnen het huidige wettelijke kader hebben leveranciers (en netbeheerders) zonder expliciete
klantenprofielen bedienen, voorzien grotere meerkosten. Over de breedte is duidelijk dat de                          toestemming maar beperkt en periodiek toegang tot meterdata. Leveranciers verwachten
structurele uitvoeringskosten groter zijn dan de invoeringskosten.                                                   dat zij hier ook niet toe gemachtigd zullen worden. De leverancier zou in dat geval moeten
                                                                                                                     afstemmen met netbeheerders. Een aantal leveranciers bepleit daarom het heroverwegen
Voor de invoering van het tijdgebonden kWh-tarief wordt aan eenmalige meerkosten voor                                van het leveranciersmodel*).         Daarnaast verwachten leveranciers een toename in
de energieleveranciers gemiddeld € 0,92 per klant verwacht??, voor bijvoorbeeld het opzetten                         betalingsachterstanden vanwege een afname in de voorspelbaarheid van het termijnbedrag,
van IT-systemen en het komen tot (markt)processen. Dit vertaalt zich naar circa € 8,3                                doordat dit moeilijker op voorhand in te schatten is.
miljoen euro voor alle huishoudens®?. Gemiddeld gezien verwachten leveranciers binnen
iets minder dan een jaar het stelsel te kunnen invoeren, met risico’s op uitloop, mede-                              Waar huishoudens met een dynamisch contract hier al mee te maken hebben, zal dat voor
afhankelijk van ontwerp- en inrichtingskeuzes.                                                                       veel huishoudens met een vast contract een grote overgang zijn, al zijn ook zij al wel gewend
                                                                                                                     aan eindejaarcorrecties op de vooraf geschatte termijnbedragen.
Structureel wordt gemiddeld € 1,14 per klant per jaar aan extra kosten voor de leveranciers
verwacht?*, De eerste jaren zijn de kosten hoger door extra klantvragen rondom de wijziging.
Structureel is er meer afstemming nodig met de netbeheerder in het versturen en controleren
van meetgegevens en het verrekenen van disputen.
3I}  Deze informatie is door leveranciers afzonderlijk met Berenschot gedeeid in volledige vertrouwelijkheid,
     met de afspraak dat deze data niet herleidbaar gebruikt kan worden binnen dit onderzoek
     De aangeleverde informatie is gemiddeld over leveranciers, zodat deze onherleidbaar is                          34) Met ingang van de Energiewet is er een wettelijke grondslag voor het delen van e-mailadressen van
32)  Uitgaande van volledige marktafspraken bij invoering en geen nacalculatie richting klanten.                         Ieveranciers naar netbeheerders, waardoor directere communicatie mogelijk zou zijn, Voor het wijzigen van
33)  Uitgaande van de verwachte huishoudensgroef richting 2030 (Primos), exclusief inflatie en andere ontwikkelingen     het leveranciersmodel zou dan ook een wetswijziging (van in ieder geval dezelfde wet] benodigd zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                     <    =>P        4
                                                                                                verplicht en de consument kan de communicatiefunctionaliteit te allen tijde laten
5.2       Mogelijk impact op wet- en regelgeving                                                uitschakelen    voor zowel      de leverancier als de    netbeheerder”.
Voor het uitvoeren van tijdgebonden tarieven dient de netbeheerder of leverancier               Daarnaast heeft de Autoriteit Persoonsgegevens de Gedragscode Slim Netbeheer
frequenter inzicht te verkrijgen in de meterstanden van individuele aangeslotenen.              van Netbeheer Nederland goedgekeurd, als richtlijn om aan de AVG te voldoen*9.
De nieuwe Energiewet biedt hier waarschijnlijk de mogelijkheid toe, maar de slimme              Volgens deze gedragscode kan een netbeheerder alleen slimme meter-data van (een)
meter zelf is niet verplicht (zie kader). Zodoende dient in het vervolgtraject onderzocht       individuele klant(en) uitlezen en beoordelen bij bepaalde usecases zoals storingen en
                                                                                                spanningsproblemen.
te worden of aanpassing van het tariefstelsel ook vraagt om aanvullende wi
wetgeving en beleid.                                                                            Het voorliggende tariefstelsel kent vanuit EU-wetgeving en -beleid geen harde
                                                                                                belemmeringen® 'Tijdsbestekken gekoppelde nettarieven' kunnen worden ingevoerd,
                                                                                                zolang ze voor de eindafnemer transparant, kostenefficiënt en voorzienbaar zijn. Dit
  Wetgevend kader rondom slimme                                                                 blijkt ook uit de andere Europese landen die reeds tijdsgebonden nettarieven hebben
  meter-gegevens(uitwisseling)                                                                  ingevoerd (zie figuur 9). Ook heeft de Agency for the Cooperation of Energy Regulators
                                                                                                (ACER) de nationale toezichthouders (zoals ACM) opgeroepen tot het onderzoeken van
  Rondom de tariefstelselwijziging zijn een aantal wettelijke        kaders van belang.         ‘time-of-use'-signalen‘2.
  Allereerst genieten huishoudens privacyrechten vanuit de          Algemene verordening
  gegevensbescherming (AVG of GDPR)3!39, Deze Europese              wetgeving dwingt de
  netbeheerders en leveranciers transparant en veilig om te         gaan met het verzamelen,
  opslaan en verwerken van slimme meter-data.                                                5.3       Een tariefstelselwijziging vraagt om
                                                                                                       investeringen van netbeheerders
  De recent aangenomen nieuwe Energiewet (voorheen de Elektriciteitswet van 1998)
  maakt duidelijk voor welke doeleinden leveranciers en netbeheerders meterstanden
                                                                                             Ook voor de netbeheerders vraagt een tariefstelselwijziging om investeringen voor in- en
  mogen gebruiken”, Zo ontvangt de energieleverancier van de netbeheerder één
  keer per dag de meterstanden (die de leverancier maximaal twee jaar mag bewaren).          uitvoering. Zo dient de netbeheerder bijvoorbeeld infrastructuur te realiseren voor het op
  Alleen bij expliciete toestemming van de klant mag de energieleverancier de slimme         een dergelijk grote schaal uitlezen van slimme meters en opslaan van data, oplossingen te
  meter vaker uitlezen (bijvoorbeeld per kwartier). Onder de nieuwe Energiewet mag de        realiseren voor niet-uitleesbare slimme meters, een methodiek te ontwikkelen voor jaarlijkse
  netbeheerder de slimme meter ten behoeve van het bepalen van de tarieven uitlezen*®.       nettariefvoorstellen aan de ACM, en het centrale proces voor periodieke afdrachten samen
  Bovendien leest de netbeheerder voor balanshandhaving wel standaard kwartierdata           met leveranciers aan te passen. De invulling van met name deze laatste taken is mede-
  uit; de netbeheerder middelt deze informatie per marktpartij en netgebied zodat deze
                                                                                             afhankelijk van de uiteindelijk gemaakte marktafspraken.
  niet herleidbaar is naar individuele aangeslotenen. De slimme meter s echter niet
35)   De AVG  in het kort.                                                                   39)   Slimme meters helpen bij het balanceren van het net MFEBAS.
36   Slimme energiemeter (AP)                                                                40} Gedragscode Slim Netbeheer.
37)   De nieuwe Energiewet.                                                                  <aì) Verordening [EU|
38)   De nieuwe Energiewet, artikel 49 d1.                                                   42} ACER Electricity network tariff report (2023)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                     42
De inkomstenonzekerheid                 bij netbeheerders neemt toe                        5.4 Vervolgstappen
Daarnaast leidt een tijdgebonden kWh-tarief er onvermijdelijk toe dat de inkomsten van
netbeheerders minder voorspelbaar worden dan in het huidige tariefstelsel. Door het        Invoering van tariefstelsel duurt al snel vier tot zes jaar
tarief aan verbruik te koppelen kunnen de inkomsten bijvoorbeeld tijdens zachte winters    Het invoeren van een alternatief tariefstelsel zoals voorgesteld kent volgens geïnterviewde
aanzienlijk Jager uitvallen dan verwacht. Ook zit er een onzekere factor in de mate waarin partijen en stakeholders een lang proces waarin veel verschillende partijen betrokken zijn.
aangeslotenen inspelen op de tariefprikkel. Afhankelijk van hun gedragsverandering kunnen  Figuur 12 toont de globale stappen van het invoeringsproces en een conceptuele tijdlijn
inkomsten voor de netbeheerders anders uitpakken.                                          tussen verkenning en het daadwerkelijk waarnemen van effect in de maatschappij.
Het is voor de netbcheerders van belang dat hun kosten worden gedekt en dat                Na een lange verkenningsfase is de nut en noodzaak op dit moment voor de betrokken
inkomstenzekerheid wordt geborgd in de verdere uitwerking van de voorgestelde nieuwe       netbeheerders helder en zijn zij overgegaan tot de eerste stappen in de uitwerking. Deze
tariefvariant, ook omdat de kapitaalvoorwaarden mogelijk verslechteren bij grotere         rapportage vormt een eerste stap in de uitwerkingsfase, waarin in samenspraak met
onzekerheid, wat kostenverhogend werkt voor alle kleinverbruikers. Hiervoor zijn in de     betrokkenen verschillende varianten zijn geëvalueerd. Er is met dit onderzoek gezamenlijk
verdere uitwerking van het tariefstelsel nadere inkomstenscenarioanalyses nodig voor       geconvergeerd richting een concrete uitwerkingsvariant en er zijn verschillende analyses
mogelijke oplossingsrichtingen. Daarnaast moet de reguleringsmethodiek hierop aansluiten   uitgevoerd naar de uitwerking ervan. Deze fase is nog niet afgerond en vraagt bijvoorbeeld
om inkomstenrisico’s te beperken.                                                          nog om een detailuitwerking (zie paragraaf 6.6) en een aantal aanvullende analyses.
                                                                                           Uit de uitwerkingsfase volgt een gezamenlijk voorstel vanuit de regionale netbeheerders
                                                                                           aan de ACM. De ACM neemt het voorstel in behandeling,         stelt een ontwerpbesluit op en
                                                                                           consulteert dan de verschillende marktpartijen. Om een wijziging van de Tarievencode
                                                                                           elektriciteit door te voeren, dient een grondslag gevonden te worden in de Energienet om ten
                                                                                           behoeve van dit doel slimme meters te mogen uitlezen. Indien de ACM besluit het voorstel
                                                                                           (dan wel aangepast) aan te nemen, volgt een periode waarin betrokken organisaties zoals
                                                                                           de regionale netbeheerders, leveranciers, ministeries en energiedatapartijen zoals EDSN en
                                                                                           MFFBAS voorbereiden op het uitvoeren van het nieuwe tariefstelsel. Als het stelsel in werking
                                                                                           is getreden duurt het mogelijk nog even voordat de consument (volledig) anticipeert. Aan de
                                                                                           andere kant kan communicatie er al voor zorgen dat een deel van het effect al voor invoering
                                                                                           gerealiseerd wordt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                               <     l    v    43
  Conceptuele tijdlijn voor invoering van een alternatief nettariefstelsel
  Opgedeeld in 5 stappen, met primaire activiteiten en betrokken actoren en grove tijdsinschattingen
                          Verkennings-
                                 EES
                                                         Uitwerkings-
                                                                fase
                                                                                         Consultatiefase                                                                   Effect in markt
                                                              3
   Start                         .Ijr-oo                       ca.1jr                           ca.1jr                                       ca.13jr                           Onbekend          Einde
    Activiteiten           Nut/noodzaak                   Keuze variant                   Marktconsultatie              Uitwerking gegevensuitwisseling en facturatie    Jaarlijkse monitoring
    primair             Quickscan impact                   Vormgeving                   Tariefcodewijziging                 Aanpassen systemen en (IT) processen              en evaluatie
                        Evaluatie varianten              Impactanalyses                                                    Mogelijke wijzigingen (privacy)wetgeving
                                                        Detailuitwerking                                                          Wijzigingen  CAPTAR en C-AR
                                                                                                                                       Uitvoeren van pilots
                                                                                                                      Uitwerken   communicatieplan    richting consument
   Actoren                  RNBs, ACM,                     RNBs, ACM,                    ACM, leveranciers,                   RNBs, ACM, leveranciers, ministeries,            RNBs, ACM,
    primair                 leveranciers                   leveranciers,                     ministeries,          consumenten-vertegenwoordiging, energiedata partijen       leveranciers,
                             ministeries,                  ministeries,                    consumenten                                                                         ministeries,
                            onsumenten               consumenten-verteg                vertegenwoordiging,                                                                   consumenten
                       vertegenwoordiging,
                       energiedata partijen
                                                         enwoordiging,
                                                      energiedata partijen
                                                                                       energiedata partijer                                                              vertegenwoordiging,
                                                                                                                                                                         energiedata partijen
  Figuur\2    Overzicht van de verschillende processtappen   richting invoering van een alternatief tariefstelsel.
  Tijdige aankondiging van invoering kan slimme sturing
  bevorderen en biedt ruimte voor gewenningsperiode
  Het vroeg aankondigen van een nieuw tariefstelsel biedt mogelijk een signaal aan
  marktpartijen om te innoveren, bijvoorbeeld met een HEMS systeem (home energy
  management system). Tevens kan het helpen een verdere lock-in te voorkomen waarin al
  veel apparatuur, zoals EV en (hybride) warmtepompen, worden geïmplementeerd zonder
  slimme sturing. Tijdig starten biedt daarnaast speelruimte voor een stapsgewijze doorvoering,
  waarin de omvang van de alternatieve component langzaam kan toenemen ten opzichte van
  de netwerkkosten. Hiermee groeit de impact voor huishoudens stapsgewijs en kan de hoogte
  van de prikkel worden geëvalueerd in relatie tot de effectiviteit ervan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>+                  dAED 44
 )
<
 #
 n
 -
 7}
 u
 (3}
[sel
     Tijdgebonden
     kWh-tarief
     geniet lichte
     voorkeur  ten
     opzichte van
     alternatieven
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                        AäE)>           45
Er zijn vele tariefvarianten te bedenken die sturen op efficiënt netgebruik.                   De afweging tussen verschillende varianten is gemaakt op basis van randvoorwaarden,
Wanneer verschillende varianten kwalitatief vergeleken worden op                               onder andere ingegeven door wettelijke (Europese) kaders, en uitgangspunten en criteria
vooraf opgestelde criteria, blijkt dat een tijdgebonden kWh-tarief net                         die zijn opgesteld op basis van inbreng van de regionale netbeheerders en de klankbordgroep
iets beter scoort dan het (tijdsgebonden) piekvermogentarief. Hierin                           (zie paragraaf 6.2). In vier stappen is toegewerkt naar een concrete uitwerkingsvariant.
zijn drie overwegingen doorslaggevend. Ten eerste is netefficiëntie
een tijdsafhankelijk probleem en zodoende speelt een tarief met een                            +   Im stap 1 zijn aan de hand van wetenschappelijke literatuur en praktijkvoorbeelden
                                                                                                   uit binnen- en buitenland drie fundamentele sturingsprincipes gedestilleerd
tijdscomponent hier beter op in. Ten tweede valt mogelijke invoering
                                                                                                   (zie paragraaf 6.3).
samen met de energietransitie die een onvoorspelbaar verloop kent. Een
stelsel dat enige vorm van adaptiviteit kent, heeft daardoor als voordeel
                                                                                               +   Vervolgens zijn n stap 2 deze sturingsprincipes met behulp van de randvoorwaarden,
toekomstbestendiger te zijn. Tot slot is een volumevariant mogelijk                                uitgangspunten en criteria vertaald naar vier voorkeursvarianten, waarbij expliciet geen
eenvoudiger        voor consumenten omdat deze meer in lijn ligt met hoe ook                       combinatiemogelijkheden zijn beschouwd omwille van de begrijpelijkheid.
variabele leveringskosten in rekening worden gebracht. Het tijdgebonden
kWh-tarief voldoet naar verwachting beter aan deze criteria.                                   +   Im stap 3 zijn deze varianten kwalitatief gescoord en vergeleken, waaruit een advies van
                                                                                                   Berenschot volgde voor een tijdgebonden kWh-tarief (zie paragraaf 6.4).
61      Gekozen variant volgt uit een doorlopen                                                +   De stuurgroep heeft daarop besloten dat in stap 4 het tijdgebonden kWh-tarief verder
        proces met input vanuit stakeholders                                                       uitgewerkt zou worden en zowel kwantitatief zou worden doorgerekend als kwalitatief
                                                                                                   beschouwd op de uitgangspunten, randvoorwaarden en criteria. Daarnaast is ervoor
In deze rapportage wordt de impact van een tijdgebonden kWh-tarief geanalyseerd. Deze              gekozen om in deze uitwerking ook steeds een kwalitatieve reflectie te doen op hoe dit
concreetheid is nodig om een impactberekening te kunnen doen van een alternatief                   zou uitpakken voor een (tijdsgebonden) piekvermogentarief (zie paragraaf 6.5). De keuze
nettarief, Er zijn echter vele andere typen sturing, variaties in uitwerking en combinaties te     tussen een vermogen- (kW) of volumegebaseerd (kWh) tarief bleek namelijk moeilijk te
bedenken. Om te komen tot een concrete uitwerkingsvariant is een proces doorlopen waarin           maken, vanwege verschillende voor- en nadelen van beide keuzes ten opzichte van elkaar.
stapsgewijs vanuit de breedte van fundamentele sturingsprincipes is geconvergeerd naar een
concrete uitwerkingsvariant (zie figuur 13). Dit proces is doorlopen in samenwerking met
de netbeheerders en met tussentijdse consultatie van een klankbordgroep met een brede
afvaardiging van belanghebbenden (zie Bijlage 2 voor toelichting op de samenstelling van de
stuur- en klankbordgroep).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>ﬂ Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                   l       v        46
  Doorlopen proces voor het komen tot een tariefrichting voor uitwerking                                                         6.2      Randvoorwaarden,
  In gezamenlijkheid met stakeholders
                                                                                                                                          uitgangspunten en criteria
                   1                                        2                                                                             bieden een beoordelingskader
                                                                                   Et
                                                                                                                                         voor tariefstelsels
                                                                                                                  Keuze    voor
         sturingsprincipes                  Voorkeursvarianten                                              nadere uitwerking
                                                                                                                                 In samenspraak met de stuurgroep en de klankbordgroep is
           sturing in de tijd            Uurprijs op netprofiel (kWh)                                                 Keuze
                                                                                                                                 een lijst opgesteld van randvoorwaarden, uitgangspunten
                                                  P”
                                                                                                             Uurprijs            en criteria (zie figuur 14). De randvoorwaarden komen
                                                                                                             op netprofiel (kWh)
                                                                                                                                 voort uit Europese wetgeving' en vormen dus een harde
                                                                                                                                 eis voor een alternatief nettarief. De uitgangspunten
                                                   Tijdsblokken                                                                  zijn aanvullende eisen vanuit de regionale netbeheerders
                                            piek, midden, dal (kWh)                                                              waaraan een alternatief nettarief zou moeten voldoen.
        sturing op vermogen
                                                  |                                     l                                        Ook zijn ontwerpcriteria uiteengezet waarop verschillende
                                                                                                                                 tariefvarianten zijn beoordeeld. Hierin is efficiënt
                                                                                        U/
                                                                                                                  Kwalitatief
                                                                                                                  beschouwen
                                                                                                                                 netgebruik een kerncriterium, aangezien dit de aanleiding
                                                                                                                                 en het hoofddoel van de tariefstelselwijziging vanuit de
                                               kleiner dan nu (KW)                                          Week of maandpiek    netbeheerders     vormen.
                                                                                        |
                                                                                                            gemiddelde (kW)
              sturing op
                                                                                        |
        kritische  momenten                        Em
                                                    Maandpiek
                                                gemiddelde (kW)
                                                                                        |!
                                                 TTT                                    s
                                                                                         !
                                                                                        |
                                                                                        |
    O.bv.   wetenschappelijke         Op basis van wettelijke randvoorwaarden,          uitgangspunten en criteria
    literatuur en  voorbeeiden
    uit het  buitenland
  Figuur13     Om te komen tot een tariefrichting is in gezamenlijkheid met stakeholders
               een proces doorlopen bestaande uit      vier stappen. In deze rapportage worden                                   43) De wettelijke randvoorwaarden zijn overgenomen  uit afdeling 2, artikel
               voornamelijk de sturingsprincipes (stap 1 en de daadwerkelijke keuze                                                  18 van VERORDENING    (EU) 2019/943 VAN HET EUROPEES PARLEMENT
                                                                                                                                     EN DE RAAD betreffende de interne markt voor elektriciteit (lnk).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik        | Eindrapport                                                                                                                                                47
Wettelijke randvoorwaarden, uitgangspunten en criteria
Voor het duiden     van  verschillende  alternatieve    nettarieven
Wettelijke randvoorwaarden
          Non-discriminatoir                                                                                                     Transparant
            In gelijke situaties moeten dezelfde tarieven gehanteerd worden.                                                     Voor huishoudens dient het helder en toetsbaar te zijn
                                                                                                                                 ‘hoe hun eigen energienota is berekend.
          Kostenreflectief
                                                                                                                                 Leveringszekerheid en flexibiliteit
          De kosten die in rekening         rden gebracht moeten een afspiegeling
          blijven van de daadwerkel         gemaakte kosten.                                                                     De tarieven moeten     rekening houden met de noodzakelijke
                                                                                                                                 zekerheid   van  het netwerk  en flexibiliteit.
         Voorzienbaar
         Consumenten moeten kunnen voorzien wat de energiekosten
         gaan zijn bij een bepaald gebruik.
Overige uitgangspunten
          Kostendekkend                                                                                                          Leveranciersmodel
          Een nettariefstelselwijziging leidt op zichzelf niet tot een verandering van de totale                                 Het leveranciersmodel wordt in stand gehouden, waarin alle
          inkomsten     van  de  netbeheerders.                                                                                  energiekosten op één nota worden gepresenteerd.
Criteria
          Efficiënt netgebruik                                                                                                   Begrijpelijkheid consument
          In hoeverre de nieuwe situatie zorgt voor een efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet?
          Rechtvaardige kostenverdeling
                                                                                                                                 Uitvoerbaarheid
          De mate waarin de nieuwe situatie zorgt voor een rechtvaardige verdeling van kosten.
                                                                                                                                 De verwachte complexiteit en doorlooptijd voor het invoeren van een alternatief stelsel.
          Handelingsperspectief consument
                                                                                                                                 Effect op markt
          De mate waarin consumenten de mogelijkheid hebben
         om te kunnen acteren op de prijsprikkel                                                                                 In welke mate de nieuwe nettarieven de huidige marktwerking faciliteren of verstoren.
          Energietransitie                                                                                                       Robuustheid
          De   mate   waarin  het  nieuwe  tariefstelsel  de   businesscase
                                                                                                                                 De mate waarin het tariefstelsel bij veranderende omstandigheden
         ‚en daarmee      de snelheid  van  elektrificatie   beinvloedt.
                                                                                                                                 nog steeds de gewenste doelen behaalt.
Figuur14   Om verschillende tariefrichtingen onderling te kunnen vergelijken en om te komen tot een uitwerkingsvariant, zijn verschillende varianten
           onderling beoordeeld op bovenstaande wettelijke randvoorwaarden, uitgangspunten en criteria.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
  6.3     Uit de literatuur en praktijkvoorbeelden volgen
          drie fundamentele sturingsprincipes
  De wetenschappelijke literatuur beschrijft een brede variatie aan alternatieve nettariefstelsels. In het buitenland bestaan ook uiteenlopende
  praktijkvoorbeelden (zie figuur 9). Deze alternatieve stelsels kunnen onderverdeeld worden op hetgeen waarop het stelsel stuurt.
  Hieruit volgen drie fundamentele sturingsprincipes: sturing in de tijd, sturing op vermogen en sturing op kritische momenten.
  9”1
                 Sturing in de tijd                                                                                      Sturing op vermogen
                 Door gedurende de dag verschillende tarieven te hanteren, wordt de consument                            Door de afname van hoge vermogens te beprijzen wordt de consument
                 verleid om zijn verbruik te verplaatsen naar een moment waarop meer                                     gestimuleerd individueel piekverbruik te beperken. Een bekend voorbeeld is
                 netcapaciteit beschikbaar is. Een bekend voorbeeld is het stelsel waarbij ieder                         wanneer het hoogste vermogen gedurende een bepaalde periode, zoals een
                 uur van de dag een ander tarief voor afname geldt. Met name in de frequentie                            maand, wordt aangerekend met een tarief per kW. Het huidige nettariefstelsel
                 van prikkels zijn in deze categorie veel variaties mogelijk:           bijvoorbeeld een                 in Nederland brengt het maximale technische vermogen (doorlaatwaarde) in
                 andere prijs voor in de dag/nacht, elk uur of zelfs elke kwartier. Ook kunnen                           rekening, maar niet de daadwerkelijke gemeten netbelasting van de individuele
                 tarieven gebaseerd worden op de actuele netcapaciteit en dus elk moment                                 gebruiker. Variaties zijn mogelijk op basis van de periode waarover een piek
                 verschillen, of kunnen ze een herhalend patroon volgen gedurende een bepaalde                           wordt gemiddeld (zoals per week of maand) en/of wordt afgerekend op staffels
                 periode (bijvoorbeeld een seizoen lang dezelfde tarieven per dag).                                      of op een oplopende prijs per kW. Ook aan een variant met vermogenssturing
                                                                                                                         kan een tijdsgebonden component worden toegepast, zoals de variant waarop
                 Voorbeeld: In Wallonië kunnen consumenten kiezen voor een enkelvoudig,                                  kwalitatief is gereflecteerd in dit rapport.
                 tweevoudig en vanaf 2026 een ‘aanmoedigingstarief’**). Het enkelvoudige
                 tarief is elk uur van elke dag gelijk. Het tweevoudige tarief maakt onderscheid                         Voorbeeld: In 2023 is een nieuw tariefstelsel ingevoerd in Vlaanderen*®), 60%
                 in piek- en daluren, en tot 2026 nog tussen weekdagen en weekenden. Het                                 van de netwerkkosten worden nu afgerekend via een capaciteitstarief ofwel
                 ‘aanmoedigingstarief’ kent een drie tarieven verdeeld over vijf tijdsblokken:                           kW-tarief. Hiervoor betaalt de consument op basis van zijn hoogste pieken.
                 groene uren (11:00-17:00 en 01:00-07:00), oranje uren (07:00-11:00 en                                   Per maand wordt de hoogste piek bepaald, het jaarlijkse gemiddelde daarvan
                 22:00-01:00) en rode uren (17:00-22:00).                                                                wordt vervolgens belast. In 2023 werd een prijs van € 41,50 per kW over deze
                                                                                                                         jaarpiek gerekend, met een minimum van 2,5 kW.
  44) Renouvelle (2024) Elektriciteitsverbruik: nieuw tariefsysteem in Wallonië in 2026                   45) MijnEnergie Wat i het capaciteitstarief?.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                         49
                 Sturing op kritische momenten                                                  6.4 Tijdgebonden                kWh-tarief geniet lichte
  É              Door op kritische momenten sterke prijsprikkels te introduceren, wordt
                 de consument uitgedaagd verbruik op dat moment te reduceren. Dit
                                                                                                        voorkeur ten opzichte van alternatieven
                 instrument bestaat vaak naast het regulier geldende tariefstelsel en wordt     Zoals toegelicht in paragraaf 6.1, zijn uit de fundamentele tariefrichtingen vier
                 slechts enkele keren per jaar ingezet. Tijdens deze momenten loopt de          voorkeursvarianten gedestilleerd met behulp van de randvoorwaarden, uitgangspunten
                 netbelasting zodanig op dat de netbeheerder een buitengewoon sterke (prijs)    en criteria.
                 prikkel geeft, Deze methodiek kan de netproblematiek verlichten, doordat
                 het net wordt uitgerust op de hoogst (verwachte) piek van het jaar. Een        Twee varianten sturen op tijd. De variant tijdsblokken introduceert drie tariefblokken over
                 netbeheerder probeert consumenten voortijds n te lichten; bijvoorbeeld als het de dag heen (piek, midden en dal). De variant uurprijs heeft een apart tarief voor elk
                 weerextremiteiten verwacht.                                                    uur van de dag.
                                                                                                Twee varianten sturen op vermogen. De variant Kleine(re) staffels introduceert smallere
                 Voorbeeld: In Noord-Amerika wordt veelal gestuurd op airco's gedurende         staffels (gecontracteerd, niet op technische doorlaatwaarde) dan nu het geval is. De variant
                 extreem warme dagen. In Californië bestaat bijvoorbeeld het Emergency          week- of maandpiek belast de hoogste gemeten piek van een week of maand.
                 Demand Response Program (EDRP)*% waar consumenten $2/kWh ontvingen
                 voor elke kWh die ze reduceren tijdens een kritiek moment (relatief ten        Deze varianten zijn kwalitatief gescoord en vergeleken op de criteria. Hieruit volgt dat alle
                 opzichte van hun typische verbruik die dag).                                   varianten zorgen voor efficiënter netgebruik en een rechtvaardigere kostenverdeling ten
                                                                                                opzichte van de huidige situatie. De varianten uurprijs en week- of maandpiek scoorden beter
                                                                                                op alle criteria behalve uitlegbaarheid en uitvoerbaarheid. Verder scoorden de varianten
                                                                                                uurprijs en week- of maandpiek slechts beperkt onderscheidend.
                                                                                                In het uiteindelijke advies sloeg de balans licht uit naar de variant voor de uurprijs.
                                                                                                De zwaarstwegende argumenten hiervoor waren:
                                                                                                +   Het moment van de piek doet ertoe voor de impact op het net. Als een huishouden ’s
                                                                                                    middags een piek veroorzaakt draagt dit minder bij aan de netbelasting dan ’s avonds.
                                                                                                +   Tijdgebonden tarieven zijn adaptiever qua vorm en grootte van de prikkel en kunnen
                                                                                                    daarmee makkelijker inspelen op nieuwe of onverwachte ontwikkelingen. Hierdoor zijn ze
                                                                                                    toekomstbestendiger.
  46} CPUC  Emergency Load Reduction Program.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                              4'>          50
+   Tijdsgebonden tarieven sluiten beter aan bij de diversiteit van kleinverbruiksaansluitingen. geregistreerd, waama het gemiddelde wordt genomen over alle maandpieken. Dit gemiddelde
    Zo zijn ze niet alleen passend voor huishoudens maar ook voor laadpalen en een               wordt vermenigvuldigd met een factor in euro’s per KW.
    diversiteit in kleinzakelijke aansluitingen.
                                                                                                 Tijdgebonden sturing op piekvermogen tarifeert de hoogste ‘gewogen’ vermogenspiek binnen
+   Tijdsgebonden tarieven sturen meer op het beperken van terugleverpieken, met name bij        een maand van ieder huishouden, soortgelijk aan het tariefstelsel dat momenteel wordt
    een groei in flexibel vermogen vanuit bijvoorbeeld opslag of airco’s.                        ingevoerd voor grootverbruikaansluitingen op het landelijk hoogspanningsnet*®)49),
                                                                                                 Figuur 15 (rechts) toont hoe een dergelijk tariefstelsel er voor kleinverbruikers uit zou
De stuurgroep heeft hierop besloten om te focussen op een uurprijs-variant voor verdere          kunnen zien. Om de hoogste gewogen vermogenspiek te bepalen, wordt het vermogen
uitwerking in dit onderzoek. Daarnaast wordt ook een tijdgebonden vermogensvariant               van elk uur gecorrigeerd met een bepaalde wegingsfactor. Deze wegingsfactor is gelijk aan
in gedachten gehouden en zodoende is in dit document bij analyses hierop kwalitatief             1 tijdens gemiddeld hoge netbelastinguren, zoals in de ochtend en avond, en lager dan 1
gereflecteerd.                                                                                   tijdens lage netbelastinguren, zoals in de nacht en rond het middaguur. In de zomer en
                                                                                                 winter geldt een verschillend profiel.
6.5     Inzichten          ten       aanzien     van    een                                      Piekvermogentarief realiseert naar verwachting ook
        (tijdsgebonden) piekvermogentarief                                                       vraagpiekreductie, maar mate ervan is niet gekwantificeerd
                                                                                                 Een piekvermogentarief lijkt kwalitatief gezien weinig verschil in netimpact te geven ten
Deze rapportage toont naast een uitgebreide impactanalyse van een tijdgebonden kWh-              opzichte van een tijdgebonden kWh-tarief. Daar waar er bij een tijdgebonden kWh-tarief
tarief ook in kaders een kwalitatieve reflectie op een (tijdgebonden) piekvermogentarief         een risico bestaat op geheel nieuwe pieken tijdens andere momenten van de dag, is er bij een
(KW) omdat netbeheerders benieuwd zijn naar de uitwerking van deze varianten. Eerdere            piekvermogentarief juist een risico op nieuwe pieken op momenten na de oorspronkelijke
onderzoeken suggereerden namelijk dat deze variant ook effectief zou kunnen zijn. Een            piek. De kleinverbruiker zal naar verwachting zijn verbruik verlagen en spreiden in de tijd,  í
kwalitatieve vergelijking van deze stelsels helpt om in een vervolgproces keuzes te maken in     plaats van te verplaatsen naar de goedkoopste momenten. Hierdoor neemt de gelijktijdigheid
de verder uit te werken variant. Hieronder vatten we de belangrijkste bevindingen samen.         in gebruik tussen verschillende verbruikers toe met het risico op nieuwe hoge pieken vlak na
                                                                                                 de oorspronkelijke piek (zie paragraaf 6.4). Bovendien biedt dit tarief daarom geen prikkel
Een (tijdsgebonden) piekvermogentarief belast                                                    om aanbodpieken te reduceren. Zodoende is de uiteindelijke doorwerking op de ruimte op
de hoogste gewogen maandpiek                                                                     laagspanningsnetten nog onduidelijk. Bij een tijdsgebonden piekvermogentarief bestaat er al
Sturing op piekvermogen (zonder tijdsgebonden element) tarifeert de hoogste vermogenspiek        wel een prikkel om vraag te verplaatsen.
binnen een maand van ieder huishouden, soortgelijk aan het tariefstelsel dat recentelijk
is ingevoerd in Vlaanderen””. Figuur 15 (links) toont hoe een dergelijk tariefstelsel er
voor kleinverbruikers uit zou kunnen zien. De hoogste piek van de maand (kW) wordt
                                                                                                 48) ACM Ontwerp codebesluit Tijdgebonden transporttarieven hoogspanningsnetten.
4|  WijnEnergie Wat is het capaciteitstarief?.                                                   49) ACM Voorstel Netbeheer Nederland tijdsafhankelijke transporttarieven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>- Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                           < ZP        51
      Voorbeeld piekvermogen tarief                                                                                                    Voorbeeld tijdgebonden piekvermogen tarief
      Maandpiek (€/kW/, over een jaar, voorbeeldwaarden                                                                                Met een maandpiek correctiefactor, in tijdsblokken
                                                                                                                                                                               1
                               55       53       52
       (V+eKrmWog)n             1
                               Maanden +
                                         2        3      4        5         6        7       8       9
                                                                                                     |
                                                                                                            0       T          12             9  2   4  6   8
                                                                                                                                             Uur van de dag +
                                                                                                                                                              b  2   kk      8   20  2    02 46   16 18 20 2
  Figuur1s          Voorbeeld van een niet-tijdsgebonden          (links) en wel-t
                    Links toont     dat   de consument   betaalt voor   de maand
                    maanden, en       op de   y-as het vermogen    (kW].       hoogste piek per maand wordt genoteerd,      en over
                                                                              d met een factor (€ per kW]. Rechts wordt een      extra
                    stap van complexiteit toegevoegd: elke piek wordt vermenigvuldigd met een wegingsfactor (0,4-1),
                    afhankelijk    van wanneer de piek op de dag is opgetreden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                        4')>            52
Piekvermogen mogelijk wel makkelijker uitvoerbaar voor leveranciers                           iteratief een tariefstelsel kan worden verfijnd, bijvoorbeeld door het starten met eenzelfde
Uitgaande van een ongewijzigd leveranciersmodel, geven de leveranciers aan dat zij            prijsprofiel voor elke dag gedurende een seizoen, om hierna een verschillend profiel voor
minder grote problemen voorzien in de communicatie over een niet-tijdsgebonden                week- en weekenddagen te introduceren.
piekvermogentarief, met name omdat er minder dataverkeer gemoeid zou zijn met deze
variant. Hierdoor is de schatting van in- en uitvoeringskosten door energieleveranciers voor
een piekvermogentarief ongeveer de helft van de kosten voor een tijdgebonden kWh-tarief.       Overwegingen in detailuitwerking
Voor een tijdsgebonden piekvermogentariefis geen schatting gegeven.
                                                                                                Intensiteit van de prikkel
                                                                                               Ontwerpkeuzes kunnen de prikkel richting de consument afzwakken of versterken,
Tijdgebonden piekvermogentarief extra complex voor consumenten                                 allereerst door het aandeel van de netwerkkosten dat wordt gealloceerd aan het
en zal daardoor waarschijnlijk minder effect sorteren                                          sturende deel (de kWh-component). In de uitgewerkte variant ging twee derde van het
Een tijdgebonden piekvermogentarief is intrinsiek complexer in begrijpelijkheid omdat het       budget hier naartoe, en het restant naar een vaste basislast (zie paragraaf 3:).
een combinatie betreft van sturing in de tjd en sturing op vermogen. Het is daarom moeilijk     Daarnaast kan het budget voor het sturende deel verschillend worden verspreid. In de
om aan consumenten simpele gedragsregels mee te geven hoe zij kunnen handelen om hun            in dit rapport uitgewerkte versie volgen de uurtarieven de netbelasting. Dit zou verder
netwerkkosten te reduceren. Daarnaast begrijpen niet alle consumenten het verschil tussen       uitgerekt kunnen worden voor een sterkere prikkel door een groter piek-dal-verschil.
                                                                                                Een tarief per gemiddelde maandpiek (kW) kan ook meer dan lineair groeien.
kWh en kW. Omdat zij bij deze variant zowel op vermogen (door middel van nettarief)
als op verbruik (door middel van leveringstarief) getarifeerd worden, moeten zij begrip        Statische versus dynamische tarieven
hebben voor het verschil en voor hoe zij kunnen handelen om hun totale energierekening te       Enerzijds bieden vaste tarieven voor een langere termijn de consument meer
beïnvloeden. In Spanje is een dergelijke variant minder effectief gebleken dan werd gehoopt,   voorspelbaarheid, bijvoorbeeld een jaar lang een vast zomer- en winterprofiel voor elke
juist doordat consumenten de werking van het tariefstelsel niet goed bleken te begrijpen.      dag, zoals in dit onderzoek is verondersteld. Anderzijds bieden frequentere updates
Dit effect is mogelijk te voorkomen door uitgebreidere voorlichting                            van tarieven een zuiverdere en effectievere prikkel, doordat dichter op de dan geldende
                                                                                                netbelasting wordt gestuurd. Vanuit netefficiëntie bezien is dit wenselijker.
                                                                                                Regionaliteit
6.6     Overwegingen                 in detailuitwerking                                        Netcongestie op laagspanningsnetten vindt veelal lokaal plaats. Een meest effectieve
                                                                                               en zuivere prikkel zou daarom lokaal gegeven moeten worden dan wel andere
Hoewel in deze rapportage een specifieke variant van een tijdgebonden kWh-tarief is             hoogtes van prikkels per regionale netbeheerder. Het is echter de vraag of dit opweegt
geanalyseerd, kunnen in de vervolgstappen van de uitwerking ook nog andere afslagen            tegen de extra complexiteit met verschillende profielen per regio en ten aanzien van
                                                                                                implementatie en communicatie.       Een eerste analyse op basis van -140 stations laat een
worden genomen. In deze detailuitwerking zijn nog allerlei keuzes te maken in de
                                                                                               zeer grote correlatie in het moment van pieken en dalen in verbruik zien. Dit suggereert
vormgeving (zie het kader hierna). De keuzes die hierin worden gemaakt, beïnvloeden in         dat differentiatie per regio beperkt toegevoegde waarde heeft, dit kan echter naar
sterke mate hoe het tariefstelsel aansluit op de wettelijke randvoorwaarden, uitgangspunten    de toekomst toe (na 2030) mogelijk veranderen wanneer de elektriciteitsvraag in de
en criteria (zie paragraaf 6.2). Daarnaast zijn ook nog keuzes te maken op het vlak van de     gebouwde omgeving diversifieert vanwege verschillende verduurzamingsroutes met
optionaliteit van het alternatieve tariefstelsel. We delen hierover enkele overwegingen. Voor   name voor verwarming.
alle overwegingen geldt dat bij invoering een groeipad mogelijk is, waarin stapsgewijs en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                             4AE)>         53
    Basisverbruik                                                                                   Als deze situatie wordt voortgezet onder het nieuwe stelsel wordt feitelijk een ‘opt-out’
    In dit hoofdstuk is een basisverbruik veronderstelt van 0,3 kWh/uur (zie Paragraaf 2.1).        gerealiseerd. Het risico is dat dan juist woningen die het net intensief gebruiken om
    Voor het verbruik onder deze grens betaalt de consument een vast bedrag van € 174,13.           financiële redenen deze ‘opt-out’ verkiezen. De Europese toezichthouder (ACER)5D adviseert
    De redenatie is te voorkomen dat consumenten hun verbruik zodanig minimaliseren dat
                                                                                                    dan ook tegen optionaliteit bij tijdsgebonden tarieven.
    basisapparatuur (zoals licht en koelkast) wordt uitgeschakeld.
    De hoogte van het basisverbruik is hiermee een ‘knop’ tussen het vaste en tijdgebonden
    tarief, waarmee ook de impact van het stelsel kan worden geregeld. Daarnaast zorgt              Indien toch een ‘opt-out’ (of ‘opt-in’) wordt gerealiseerd, dient de consument wel
    het ervoor dat ook     incidentiele verbruikers     meebetalen   aan het in stand houden van de geprikkeld te worden om het tijdsgebonden tarief te nemen. Dit kan bijvoorbeeld door een
    verbinding (zoals vakantiehuisjes). Anderzijds voegt een basisverbruik extra complexiteit       bovengemiddeld hoog, constant tarief te veronderstellen bij de ‘opt-out’, indien mogelijk.
    toe. Ook bevat het leveringstarief vanuit de leverancier geen dergelijke voorziening.
                                                                                                    Hierdoor neemt wel de verantwoordelijkheid en inspanningsverplichting van regionale
                                                                                                    netbeheerders toe voor het verhelpen van technische belemmeringen, zoals het plaatsen van
    Invoedingstarief
    Het huidige stelsel bevat alleen afnametarieven. Regionale netbeheerders zien
                                                                                                    extra antennes en signaalversterkers of het optimaal plaatsen van meters.
    ‚en verwachten echter tevens netcongestie op laagspanning door het invoeden
    van zonnestroom. Bij sommige is deze problematiek al groter dan afname in de
    laagspanningsnetten. Bij afschaffing van saldering gaat er vanuit het huidige
    tariefvoorstel reeds een prikkel uit om vraag naar de middag te verplaatsen om
    eigen zon-opwek te verbruiken. Deze prikkel zou versterkt kunnen worden door
    een invoedingstarief      voor zonnestroom te hanteren binnen de netwerkkosten.
    Een vervolgtraject kan de wenselijkheid hiervan onderzoeken.
  Vrijwillige deelname            door middel van opt-in of opt-out wordt afgeraden
  Er zijn situaties denkbaar waarin huishoudens niet mee kunnen dan wel willen doen aan een
  nieuw tariefstelsel. Ten eerste zijn slimme meters niet altijd goed uitleesbaar, bijvoorbeeld
  door technische storingen, netwerkproblemen en fysieke blokkering van het signaal (zoals
  bij dikke muren). Daarnaast kunnen consumenten een slimme meter weigeren en kan
  de communicatiefunctionaliteit worden uitgeschakeld’). Momenteel geven huishoudens
  in deze gevallen jaarlijks de meterstanden door. Bij tijdsafhankelijke tarieven is dat niet
  langer mogelijk.
                                                                                                    SI  ACER Electricity network tarif report, anuari 2023 ‘Where time-of-use signals are introduced to reflect
                                                                                                        system costs,the network tarifstruetures and the signals should be mandatory forall network users,
  S0]  Mag ik een slimme meter weigeren? (Bijksoverheid                                                 without a possibility to opt-out (optionality may be temporariy reasonable during transition)!
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                               dAED 54
Bernschot
     _ =
     —==
     _
     —
            =—
            ==
                 HOOFDSTUK 7
                 Alternatieve
     E
     e           nettarieven    in
          |
     79
               & relatie tot de
                 energietransitie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik  | Eindrapport                                                                                                                     <
Alternatieve nettarieven zijn onderdeel van een breed pakket aan                              Communicatie, aansluitvoorwaarden en eenzijdige prikkel uit
maatregelen om            netcongestie op laagspanningsnetten tegen te gaan                   de energierekening ondersteunen alternatieve nettarieven
en het net slimmer te gebruiken. Zo verbetert heldere communicatie en                         Drie maatregelen ondersteunen alternatieve nettarieven: communicatie,
educatie de legitimiteit van alternatieve nettarieven, terwijl normering                      aansluitvoorwaarden en een eenzijdige prikkel vanuit de energierekening:
en standaardisatie van slimme apparatuur het handelingsperspectief
voor de consument vergroot. Een eenduidigere prikkel vanuit de                                1. Het informeren van en bewustzijn creëren onder kleinverbruikers over netcongestie helpt
                                                                                                  voor begrip in nut en noodzaak van alternatieve nettarieven.
energierekening door dynamische leveringstarieven en het afschaffen van
de salderingsregeling kan het effect tevens versterken. Uiteindelijk is er
                                                                                              2. Aansluitvoorwaarden, zoals een verplichte slim laden-functionaliteit bij het plaatsen van
ook een technische achtervang nodig voor uitzonderingsituaties, waarvan
                                                                                                  publieke laadinfrastructuur’>, ontsluit flexibiliteit en dus handelingsperspectief bij de
de kans op inzet beperkt kan worden door middel van alternatieve                                  consument om te kunnen acteren op de nieuwe tarieven.
nettarieven.
                                                                                              3. Dynamische leveringstarieven en het afschaffen van de salderingsregeling zorgen voor
                                                                                                  een eenduidigere prikkel vanuit de energierekening. Zo is er een hoge gelijktijdigheid
7.1     Alternatieve            nettarieven           als onderdeel   van                         tussen de day-ahead markt en de netbelasting*”), en stimuleert afschaffing van de
        actieagenda             netcongestie laagspanningsnetten                                  salderingsregeling*® kleinverbruikers met zonnepanelen tot meer eigenverbruik en
                                                                                                  daarmee efficiënter netgebruik.
Een alternatief nettariefstelsel kan helpen netcongestieproblematiek te verlichten, maar
biedt geen garantie op het voorkomen van overbelasting. Het wordt dan ook benoemd als
een van de maatregelen binnen de Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten’? (zie
kader onderaan de paragraaf). Binnen deze actieagenda is voor het efficiënter gebruiken
van het net een ‘ladder’ gevormd met elkaar ondersteunende maatregelen om netcongestie
te verlichten (zie figuur 16). De minst impactvolle en meest vrijwillige maatregelen
(onderaan) worden als eerst geïmplementeerd. Wanneer het effect onvoldoende blijkt, er
geen netruimte komt of er zelfs schade en uitval dreigen op te treden, wordt geëscaleerd naar
meer ingrijpende maatregelen. Alternatieve nettarieven bevinden zich midden op deze ladder
onder ‘marktgebaseerde oplossingen’, en zijn daarom een belangrijke bouwsteen n een
systeem aan maatregelen.
                                                                                              55} Via het programma 'Slim Laden voor ledereen’ (SLVI) als onderdeel van het nationale programma
                                                                                              54) Een hoge gelijktijdigheid s gevonden voor dynamische leveringstarieven die
                                                                                                  sturen op de day-ahead markt. Wanneer dynamische leveringstarieven sturen op
                                                                                                  fexibiliteitsmarkten zoals onbalans is het effect naar verwachting minder positief.
                                                                                              5}  De regeling waardoor zonnepaneeleigenaren hun opgewekte zonnestroom
52) Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten.                                                 kan afstrepen (salderen) tegen hun afgenomen stroom.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                             dA'E)>        56
Maatregelenladder efficiënter netgebruik laagspanning
Op basis van figuren Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten
J                                                             ĳ                  ï                                                                                                                                     |
                                                            Directe aansturing van elektrische apparatuur door netbeheerder
                                                  ĳ             Als technisch vangnet tegen overbelasting en daarmee schade en stroomuitval.         Bijvoorbeeld via het knijpen van
                                                Directe            de laadsnelheid van elektrische auto's of het omschakelen van hybride warmtepompen naar gasverbruik.
                                              aansturing
 Reactief                                n                               Afgeven van prijsprikkels op de elektriciteitsrekening
   Netcongestie                             a |9° pascerde                 Om de consument te stimuleren tot efficiënter netgebruik, zoals alternatieve nettarieven. Maar ook via dynamische leveringstarieven
  oplossen                                   oplossingen                     die sturen op de day-ahead markt. Of het afschaffen van de salderingsregeling voor leveringstarieven en energiebelasting
            -                                                                                                                                                                                                            +
  Preventief                            ariefoplossi                               Aansluitvoorwaarden voor extra ruimte voor aansluitingen en apparatuur
   Netcongestie                           em # nv‘;“'"9'"d                           Voorwaarden stellen aan het vergeven van aansluitingen (van apparatuur). Bijvoorbeeld concessies voor                              £È
  voorkomen                          e               waeden                            zonnepanelen met regelbare vermogensbegrenzing en netbewust laden voor publieke laadinfrastructuur                                2
                                                                                                                                                                                                                         8
                                                                                             Informeren en educatie van kleinverbruikers                                                                                 £
                                           Communicatie                                        Over netcongestie, het belang en handelingsperspectief                                                                    g
                                                                                                 Wat vraagt om een basisboodschap en communicatie per maatrege!.                                                         Ë
Figuurl6      Maatregelenladder voor het efficiënter benutten van het net, opgemaakt op basis van de Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten. Hoger in de piramide worden maatregelen ingrijpender voor de consument.
Alternatieve nettarieven bieden handelingsperspectief en verminderen                                                        Een invulling hiervan kan zijn dat op kritieke momenten apparaten met hoog vermogen,
de noodzaak/frequentie van directe aansturing door de netbeheerder                                                          bijvoorbeeld boven de 3 kW, worden geknepen naar maximaal 3 kW. Ter illustratie:
Als de overige maatregelen uit de actieagenda onvoldoende effect blijken te hebben, zal een                                 bijna alle huishoudelijke apparaten zitten onder de 3 kW. Met name elektrische auto’s,
technisch vangnet benodigd             zijn’”. Dit betreft directe aansturing van elektrische apparatuur                    warmtepompen en grote inductiekookplaten overschrijden de 3 kW. Buurlanden,
door de netbeheerder in uitzonderingssituaties waar anders stroomuitval zou plaatsvinden.                                   zoals Duitsland, verkennen of implementeren al dergelijke maatregelen. Om voor een
Een technisch vangnet geeft de netbeheerder de mogelijkheid, daar waar toestemming is                                       ‘noodmaatregel draagvlak te creëren, zijn alternatieve nettarieven een logische tussenstap.
verleend, de vermogensvraag van grote apparaten te knijpen tegen een vergoeding. Vanwege                                    Op deze manier wordt aan de markt en aan consumenten handelingsperspectief geboden
de toenemende elektrificatie en de gelijktijdigheid van de vraag vormt dit zeer waarschijnlijk                              voor het flexibeler en beter aanstuurbaar maken van apparaten, waardoor het gebruik van
een noodzakelijk instrument wanneer overbelasting van het net dreigt te ontstaan.                                           een technisch vangnet minder vaak noodzakelijk            zal zijn.*”) Naast noodmaatregelen zijn
                                                                                                                            er andere marktgebaseerde mogelijkheden zoals flexibiliteit bij huishoudens inzetten via
S6)  Netbeheer    Nederland en de ACM onderzoeken     momenteel de inzet                                                    _
     van een dergelijk verplicht congestiemanagement                                                                        S7) Actieagenda netcongestie aagspanningsnetten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik    | Eindrapport
marktpartijen. Dit gebeurt al voor systeemdiensten op de landelijke markt, maar kan ook       Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten
ingezet worden om lokale congestie op te lossen.
                                                                                              De Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten®%! is begin 2024 gepresenteerd en
                                                                                              is onderdeel van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN]®. Het verkent drie
Alternatieve nettarieven ondersteunen deze maatregel tweezijdig. Ze verlagen netcongestie
                                                                                              oplossingsrichtingen voor de (verwachte) netcongestie op laagspanning:       het uitbreiden
 (zie paragraaf 3.2), waardoor directe aansturing minder vaak noodzakelijk wordt. Ze bieden   ‚en verzwaren van de netten, het efficiënter gebruikmaken van de huidige capaciteit en
tevens een opmaat voor directe aansturing, waarin de consument kan wennen aan de impact       het besparen van energie.
van netschaarste en nog handelingsvrijheid heeft.
                                                                                              Eerst dient echter meer inzicht te worden verkregen in de (toekomstige) belasting
                                                                                              van de LS-netten; in tegenstelling tot midden- en hoogspanningsnetten was hier tot
 Normering en standaardisering ondersteunen aanpak
                                                                                              voor kort zeer beperkt zicht op. De actieagenda tracht dit te doen door bijvoorbeeld
netcongestie laagspanning over de breedte                                                     het aanbieden van (verbeterde) slimme meters, vragen om meer machtigingen van
Ondersteuning over de breedte van de actieagenda wordt gezocht in normering en                netbeheerders in verbruiksdata (zoals de Gedragscode Slim Netbeheer), en het verplicht
standaardisering van slimme apparatuur. In 2023 is in een Kamerbrief aangekondigd dat         laten registeren van net-intensieve apparaten zoals laadpalen en warmtepompen.
‘slimme, aanstuurbare apparaten de norm zouden worden en dat het (toenmalige) kabinet
inzet op certificering, standaarden en registratie’’®, Zo verkende minister Jetten plannen    Voor elk van de drie oplossingsrichtingen worden maatregelen gepresenteerd. De in dit
                                                                                              hoofdstuk gevormde maatregelenladder en daarmee alternatieve nettarieven behoren
om slimme, aanstuurbare warmtepompen en laadpalen de norm te maken en dynamische
                                                                                              tot de tweede oplossingsrichting van efficiënter netgebruik. Tot slot ziet de actieagenda
omvormers te verplichten bij zonnepanelen*). De hierboven genoemde aansluitvoorwaarden
                                                                                              het belang van communicatie richting kleinverbruikers, om hen te informeren en
zijn een voorbeeld. Dergelijke normering biedt de consument handelingsperspectief voor        bewustwording te creëren. Zo wordt er gewerkt aan een basisboodschap voor de gehele
alternatieve nettarieven.                                                                     agenda, en een communicatieplan per maatregel.
Dit handelingsperspectief wordt vergroot wanneer de apparatuur geautomatiseerd,
onderling kan communiceren. Standaardisatie biedt interconnectiviteit en -operabiliteit in
het kunnen uitlezen en aansturen tussen verschillende merken en typen apparaten. Voor       7.2      Alternatieve           nettarieven       ten behoeve
totaaloplossingen zoals Home Energy Management Systemen is dit bijzonder van belang,                 van een robuust systeem
wat het effect van alternatieve nettarieven significant zou versterken. Standaardisatie van
aansturing voorkomt daarnaast onwenselijke bijeffecten zoals invloed op spanningskwaliteit  Een nieuw nettarief kan maatschappelijk nadelige verdienmodellen
‚en de veiligheid.                                                                          ontmoedigen en juist netbewuste verdienmodellen stimuleren
                                                                                            Door de toename aan wind- en zonne-energie enerzijds en toenemende elektrificatie in vraag
                                                                                            nemen schommelingen in vraag en aanbod in het elektriciteitsnet toe. De energiemarkten
                                                                                            worden zodoende volatieler en volumes op markten die dichter op het moment zitten,
                                                                                            60} Landelijk Actieprogramma Netcongestie
S58) kamerbrief over nieuwe maatregelen netcongestie.                                       S} Voortgang landelijke aanpak netcongestie.
59   Rijksoverheid, Overheid en netbeheerders nemen maatregelen tegen vol stroomnet         62) Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik    | Eindrapport
zoals de intraday markt, nemen naar verwachting toe, Hierdoor ontstaan interessante            Tegelijkertijd is in dit onderzoek gekeken of de voorgestelde nettarieven, in het licht van de
verdienmodellen voor batterijsystemen die hierop goed kunnen inspelen. Op welke manier         energietransitie, de businesscase voor verduurzamingsopties niet dusdanig verslechtert dat
en in welke mate verschillende vormen van flexibiliteit, zoals batterijsystemen, hierop zullen dit een rem wordt op elektrificatie. Uit de eindgebruikerskostenberekening voor de uitgelichte
inspelen en hoe markten zich naar de toekomst ontwikkelen is nog onzeker. Dit hangt mede       voorbeeldsituatie in figuur 8 blijkt dat, wanneer met behoud van comfort wordt ingespeeld
af van de prikkels die in het systeem aanwezig zijn die verdienmodellen mogelijk maken.        op de nettarieven, de kostenstijging beperkt is. Dit relatief gezien tot andere onzekerheden in
                                                                                               2030 en daarna zoals energieprijzen en beleid ten aanzien van energiebelastingen, ETS-2 of
Op dit moment bieden de nettarieven voor kleinverbruik geen prikkel. Dit is wel                een mogelijke bijmengverplichting groen gas‘®.
noodzakelijk om te zorgen dat hiermee ook rekening wordt gehouden met de
beschikbaarheid van en de impact op het elektriciteitsnet wanneer dat relevant is. Het
voorgestelde tariefmodel beloont inzet van flexibiliteit op die momenten dat die ruimte
ook aanwezig is. Het kent ook een prijs toe aan die momenten dat het net zwaar      belast
wordt. Zodoende ontstaan er minder snel verdienmodellen voor flexconcepten die negatieve
effecten hebben op het elektriciteitsnet, netcongestie en de maakbaarheidsopgave.
Een alternatief nettarief kan bijdragen aan een
kostenrechtvaardigere vergelijking tussen systeemopties
Veel gemeenten hebben plannen om warmtenetten te ontwikkelen. Vaak zijn deze plannen
gestoeld op analyses waaruit blijkt dat dit de oplossing is met de laagste nationale kosten
(maatschappelijk gezien de minst kostbare duurzame warmteoplossing). De infrastructurele
kosten van deze warmtenetten landen direct bij de aangesloten woningen.
De kosten van verduurzaming met warmtepompen worden echter niet lokaal afgewenteld
maar nationaal gesocialiseerd. Hierdoor ontstaat een scheve verhouding tussen de kosten die
de eindgebruiker ervaart en de kosten die nationaal worden ervaren‘. Het gevolg hiervan is
dat het huidige systeem gemeenten tegenwerkt om voor de laagste nationale kosten te kiezen.
Het voorgestelde nettarief zorgt dat kosten voor warmtepompen, net zoals bij warmtenetten,
ook daar terechtkomen daar waar deze kosten worden veroorzaakt.
63) Berenschot (2024), De keuze voor warmtenetten of andere warmteoplossingen.                 64) Berenschot (2024), De energierekening in 2023 en 2035 vergeleken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
   Begrippenlijst
  Aangeslotene: Personen, bedrijven of organisaties met een           Leverancier: De elektriciteitsleverancier is het bedrijf dat variëren op basis van verschillende factoren zoals verbruik,
  fysieke aansluiting op het elektriciteitsnet. Dit betekent          elektriciteit levert aan de aangeslotenen. De leverancier    capaciteit, tijd van gebruik en aansluitingstype.
  dat zij gebruik maken van het netwerk en diensten                   koopt vaak de energie in bij producenten of produceert deze
  ontvangen van een netwerkbeheerder. De aangeslotene                 zelf en verkoopt het vervolgens aan eindgebruikers, waarbij  Verbruik (kWh): Verbruik, uitgedrukt in kilowattuur
  is daarmee verantwoordelijk voor het betalen van de                 zij ook de facturering en klantenservice verzorgen.          (KWh), is een maat voor de totale hoeveelheid (elektrische)
  bijbehorende kosten.                                                                                                             energie die gedurende een bepaalde periode wordt verbruikt.
                                                                      Netbeheerder: De netbeheerder is de organisatie die          Als een apparaat met een vermogen van 1 KW gedurende 1
  Kleinverbruiker: Aangeslotenen van netbeheerders zijn               verantwoordelijk is voor het beheer, onderhoud en de         uur werkt, bedraagt het verbruik 1 kWh.
  onderverdeeld in kleinverbruikers en grootverbruikers               ontwikkeling van het fysieke netwerk van elektriciteit. De
  afhankelijk van de grootte van de aansluiting. Alle                 netbeheerder zorgt ervoor dat deze voorziening betrouwbaar   Vermogen (kW): Vermogen, uitgedrukt in kilowatt
  verbruikers met een aansluitwaarde tot 3x80 ampère                  en veilig getransporteerd wordt van de producent naar        (KW), geeft aan hoeveel elektrische energie een apparaat
  worden als kleinverbruiker gecategoriseerd.                         de eindgebruikers. Dit omvat taken zoals het aanleggen       per tijdseenheid kan leveren of verbruiken. Het i cen
                                                                      van nieuwe netwerkinfrastructuur, het oplossen van           ‘maat voor de directe energiecapaciteit van een apparaat.
  Kostenreflectiviteit: Kostenreflectiviteit is het principe          storingen, het meten van verbruik en het waarborgen          Een apparaat met een vermogen van 1 kW verbruikt
  dat de tarieven die aan gebruikers in rekening worden               van de kwaliteit van de dienstverlening. Netbeheerders       bijvoorbeeld 1 kilowatt energie per uur wanneer het op
  gebracht, nauwkeurig de werkelijke kosten weerspiegelen             opereren onafhankelijk van leveranciers en zijn gereguleerd  volle capaciteit werkt.
  die gemaakt worden voor het leveren van een dienst of               om eerlijke toegang tot het netwerk voor alle gebruikers
  product (ook wel kostenveroorzakingsprincipe). In de                te garanderen.
  context van het elektriciteitsnetwerk betekent dit dat de
  prijzen die consumenten en bedrijven betalen, gebaseerd             Nettariefstelsel: Een nettariefstelsel is een systeem
  zijn op de daadwerkelijke kosten van distributie, onderhoud         voor het bepalen en heffen van tarieven voor het gebruik
  en beheer van de infrastructuur. Dit principe zorgt ervoor          van het elektriciteitsnet.  Het omvat de kosten die
  dat de prijsstructuur eerlijk en transparant is en dat de           netwerkbeheerders in rekening brengen aan consumenten
  kosten evenredig worden verdeeld onder de gebruikers,               en bedrijven voor de aanleg, het onderhoud en het beheer
  zodat ze corresponderen met het daadwerkelijke gebruik              van het elektriciteitsnetwerk.   Deze tarieven kunnen
  van de diensten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                       60
   Bijlage 1
  Onderzoeksproces                                          Doorlopen stappen in dit onderzoekstraject
                                                            Op basis van de fasen voor invoering van alternatieve nettarieven
  Dit onderzoek vond plaats in de
  uitwerkingsfase van de eerder genoemde                                        Verkennings-         Uitwerkings-                                                   Implementatie               Effect in
  fasen voor invoering van alternatieve
                                                                                      fase               fase                en
                                                                                                                              Door
                                                                                                                                  besluit
                                                                                                                                     ACM
                                                                                                                                                        Technologie, communicatie & educatie
                                                                                                                                                                                             maatschappij |
  nettarieven (zie paragraaf 5.4). Hierbinnen
  is in drie stappen gekomen tot de vorm en
  uitwerking van een tariefstelselvariant®).
  Na dit onderzoek dient nog een
                                                                (geanonimise rd)
                                                                                   1.  Fundamentele                     2. Criteria   &                            3. Vorm &
  detailuitwerking plaats te vinden, waar nog                                         sturingsprincipes*                   Karakteristieken                           uitwerking
  allerlei (ontwerp)keuzes gemaakt moeten
                                                                                                               Doorlopen stappen in dit traject
  worden die het effect en de uitvoering
  beïnvloeden (zie paragraaf 6.6).                          Figuurl7             D                                                   eel van de uitwerkingsfase voor de     invoering van
                                                                                                                                             iet in scope.
                                                            Governance
                                                            De governance van dit onderzoek bestond uit drie lagen: een stuurgroep met bestuurders
                                                            waar besluitvorming plaatsvond, een klankbordgroep met brede afvaardiging vanuit
                                                            stakeholders en een projectgroep met vertegenwoordiging vanuit de netbeheerders en
                                                            Berenschot. De stuurgroep bestond uit bestuurders vanuit de netbeheerders, ACM nam deel
                                                            als toehoorder, en KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee, De
                                                            klankbordgroep bevatte vertegenwoordigers van energieleveranciers, consumentenpartijen,
                                                            het mkb, het Rijk en (andere) belangenverenigingen.
  65}  Deze variant is gehanteerd voor de doorrekening.
       Bij deze analyses wordt ook gereflecteerd op
       een (tijdsgebonden) piekvermogentarief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>ﬂ Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
  Stuurgroep                                                                                            Projectgroep
   * Alliander                                            * Autoriteit Consument    en Markt (ACM)        * Alliander           * Berenschot
   * Coteq                                                                                                « Enexis
   * Enexis                                                                                               * Netbeheer Nederland
   * Ministerie van    Klimaat en                                                                       *   Stedin
     Groene   Groei   en Klimaat
   * Netbeheer     Nederland
   * Rendo
   * Stedin
   * Westland    Infra
  Klankbordgroep
                                         Consumenten-
   Energieleveranciers                   vertegenwoordiging                Overig
   * ANWB Energie                        * Woonbond                        * MKB Nederland
     (ook consumenten-                   * NIBUD                           * Ministerie van
     vertegenwoordiging)
   ° Eneco
                                                                             Infrastructuur en
                                                                             Waterstaat
   * Energie Nederland                                                     * Nederlandse Vereniging
   * Essent                                                                  Duurzame    Energie (NVDE)
   * Greenchoice                                                           * Stichting Doet
   * Zonneplan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
   Bijlage 2
  Deze bijlage geeft een beknopte toelichting op de voornaamste aannames en gedragsregels in    Gehanteerd                scenario
  de modelleringen van dit onderzoek. Deze zijn gehanteerd voor de eigen impactanalyses van
  Berenschot, zoals getoond in dit document; voor de netimpact berekening zijn de resultaten    Het centrale scenario dat is gehanteerd in deze analyse is Klimaatambitie (KA) uit het
  uit de analyses van Berenschot gedeeld met de regionale netbeheerders voor een eerste, ruwe   1P2024 voor 2030 (gebaseerd op 113050). Dit scenario is gebaseerd op bestaand en
  doorrekening op hun laagspanningsnetmodellen.                                                 voorgenomen beleid uit de KEV 2022, aangevuld met (toenmalige) kabinetsambities uit
                                                                                                het Coalitieakkoord®). Ter illustratie zijn hieronder een aantal kengetallen te vinden uit het
  Voor elk van deze analyses geldt dat het eerste, grove inschattingen zijn om gevoel te geven  scenario voor 2030 ten opzichte van 2019:
  bij het verwachte effect van het uitgewerkte alternatieve nettariefstelsel, In de hierop
  volgende detailuitwerking van de tariefrichting zijn nog vele ontwerpkeuzes te maken, en zijn
  fijnmazigere analyses benodigd.
                                                                                                  Kentallen                                                  OETG                N
                                                                                                 Aantal huishoudens                                               79 min                8,7 min
                                                                                                  Zonnepanelen
                                                                                                  (opgesteld vermogen)
                                                                                                                                                                  290W                 14,5 GW
                                                                                                 Aantal     huishoudens      met:
                                                                                                  Elektrische voertuigen                                              16%                  33,4%
                                                                                                  Warmtepompen                                                       3,2%                   15,1%
                                                                                                  Hybride warmtepompen                                               0,2%                   1,5%
                                                                                                 Thuisbatterijen                                                       0%                   75%
                                                                                                66}  Scenario's investeringsplannen 2024.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                         AED                  63
Uit het Energietransitiemodel® zijn voor dit scenario geaggregeerde verbruiksprofielen op        (€ 185,99 /jaar) en 0,3 kWh/uur verbruik naartoe gaat. In deze gemodelleerde werkelijkheid
uurbasis voor heel Nederland verkregen. Deze profielen zijn verbeterd/vervangen met data         brengen deze netwerktarieven voor de regionale netbeheerders evenveel op als onder het
uit andere bronnen, zoals de Laadprofielengenerator van ElaadNL®). Deze profielen vormden        huidige stelsel; in werkelijkheid zullen de kosten/opbrengsten afwijken juist doordat er
de basis voor alle landelijke analyses, zoals het vaststellen van prijsprofielen voor het nieuwe gedragsverandering optreedt.
nettarief (zie hieronder) en landelijke vraagverschuivingen voor de netimpact.
                                                                                                 Om de hoogte van de basislast te bepalen is wederom de Zonnedael-dataset van Liander
Voor analyses van individuele usecases, zoals de voorbeeldwoningen (zie figuur 7) en             gebruikt. De grens is gesteld zodat kleine tot normale gebruikers 80% van de tijd onder de
de verduurzaming van een modaal huishouden (zie paragraaf 4.1.2), zijn individuele               basislast blijven. Dit zorgt ervoor dat kwetsbare huishoudens niet aangemoedigd worden hun
verbruiksprofielen gebruikt van de Zonnedael-dataset van Liander, te vinden onder                essentiële dagelijkse routines aan te passen. Voor alle huishoudens is het tachtigste percentiel
Verbruiksdata slimme meter 2012-2014, wat slimme meterdata op kwartierbasis                      van de vraag per uur genomen. De jaarlijkse vraag heeft direct invloed op de hoogte hiervan.
bevat”, De dataset bevat geen informatie over de aanwezigheid van elektrische auto’s of          Het gemiddelde van deze waarde is genomen voor verbruikers tot maximaal 2.800 kWh per
warmtepompen, aangezien de data uit 2013 komen is in de dataset nog geen elektrificatie          jaar. Dit resulteert in 0,3 kWh/uur.
van verwarming en vervoer van toepassing.
                                                                                                 Voor de gedragsveranderingberekeningen (zie hieronder) is gekeken naar het integrale
De basisprofielen zijn zodoende gedimensioneerd naar 2030 en hier zijn (afhankelijk              elektriciteitskostenperspectief voor consumenten. Zo zijn er vier consumentengroepen
van de karakteristieken van de gedefinieerde voorbeeldwoningen) profielen van EV's,              onderscheiden:
warmtepompen, thuisbatterijen etc. aan toegevoegd.                                               *    consumenten met een vast contract en geen zonnepanelen
                                                                                                       (verondersteld op 60% van de huishoudens)
                                                                                                 *    consumenten met een vast contract en wel zonnepanelen (20%)
Prijsreeksen                                                                                     *    consumenten met een dynamische contract zonder zonnepanelen (10%)
                                                                                                 +    consumenten met een dynamische contract met (10%) zonnepanelen’”).
Zoals kort toegelicht in paragraaf 3.1 is het profiel van de uurtarieven in het tijdsgebonden
nettarief gebaseerd op het geaggregeerde landelijke belastingprofiel uit ETM (zie hierboven).    Voor dynamische tarieven is de ETM-data op uurbasis voor 2030 gehanteerd7).
Hierbij is de zon-opwek afgetrokken van het geaggregeerde verbruik op uurbasis, waaruit een      In figuur 18 is cen voorbeelddag uitgelicht voor een vast en een dynamisch contract
gemiddeld dagprofiel in de ‘zomer-’ en ‘winter'-periode is gedestilleerd. De tijdsgebonden       (beide zonder zonnepanelen). Wat betreft zonnepanelen is het uitgangspunt afschaffing
tarieven volgen de vorm van deze gemiddelde dagen.                                               van de salderingsregeling vóór 2030; voor verbruikers met zonnepanelen wordt daarom
De hoogte van de tarieven is gebaseerd op het gemiddelde jaarverbruik van een huishouden
                                                                                                 70)  Volgens de ACM is het aantal dynamische contracten in 2023 meer dan verdrievoudigd, naar 232.000.
uit deze dataset, de netwerkkosten n 2030 en een basislast waar een derde van het budget               Eris aangenomen dat dit doorzet richting 2030 voor met namne WP- en EV-eigenaren, tot 20% van het totaal,
                                                                                                      Ca. 25% van huishoudens (2 min. woningen)} had in 2023 zonnepanelen. De aanname
                                                                                                      is daarom dat, met het wegvallen van de salderingsregeling in ogenschouw,
87)  Energietransitiernodel.                                                                          het aantal   huishoudens   met  PV toeneemt  tot 30% van het totaal
68  Gemiddelde laadprofielen Generator, ElaadNL.                                                 TI    In werkelijkheid is de spreiding in dynamische leveringstarieven over het
69} Open data, Úander.                                                                                Jaar heen groter in 2030 dan dat het ETM veronderstelt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                               <     l   v    64
verondersteld dat zij bij een overschot liever hun zonnestroom zelf verbruiken dan injecteren,
en dat ze hun verbruik waar mogelijk richting de zonuren willen sturen. In het model maken
zonnepaneeleigenaren een afweging met het ‘misgelopen’ teruglevertarief).
Integrale elektriciteitsperspectief consument
Zoals gebruikt in de modelleringen, voor een vast en dynamisch contract, op een voorbeelddag in februari 2030
     Vaste leveringstarieven                                                                        10-02-2030    Dynamische  leveringstarieven
   €0,50                                                                                  €04    044
                                                                                €038                    €04
   co0           o                                                                                              €040                      c      €934
                         €029 £ 027 €93 €03                              €02s                                                      cozo      T         €030
   €0,30                             í                    €02                                                   €030 €024                                ü €0,24
                      l                                          €0,20 l                                                     €09 l                    I :l|
   €020
    €010                                                       uL1                                              c020 | i |
                                                                                                                 €10
                  0    12345678910                             N   1213    1415   16   17  18 19 20  21  22 23           0   12345678910                    N   1213 1415 16 1718 19 20  2 22 23
                 ODE          MEnergiebelasting          MLevering     -  BTW     TOU                                    ODE     mMEnergiebelasting   MLevering    - BTW  EITOU
Figuur18     lllustratie   voorbeelddag van het integrale elektriciteitsperspectiefvan de consument, waarmee is
            gerekend in de modelleringen en op basis waarvan gedragsverandering wel of niet plaatsvindt.
72}   Gebaseerd    op de huidige terugleververgoedingen, Independer (2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                                                               AED    65
Gedragsverandering                                          (Basis) elektrische                       Verondersteld wordt dat dit verbruik met de prijs meebeweegt met een prijselasticiteit van 0,037°. Hierbij worden
door consument                                              apparatuur’s                              de prijzen van elk uur vergeleken met de goedkoopste zes uren van die dag. Dit verplaatsbare potentieel wordt
                                                                                                      verplaatst naar deze zes uren. Dit is gedaan met de gedachte dat het gedrag van mensen niet perfect stuurbaar
                                                                                                      is en dat, zelfs bij gedragsverandering, niet alles naar het goedkoopste                               uur zal schijven maar wel naar het
De onderstaande tabel licht op hoofdlijnen                                                            goedkoopste dagdeel.
een aantal aannames      toe voor de                                                                  Relatief gezien verschuift het verbruik van deze apparatuur niet veel. Er wordt immers verondersteld dat het
                                                                                                      verschuiven van dit verbruik om actieve gedragsverandering van de consument vraagt.
veronderstelde gedragsverandering bij
kleinverbruikers als gevolg van het                         Warmtepomp                                Er wordt aangenomen                 dat 50% van alle warmntepompen stuurbaar is in 2030. Omdat er voor ruimteverwarming
nieuwe tariefstelsel. Dit onderzoek                                                                   sterke comforteisen zijn, wordt de originele verbruikscurve grotendeels gevolgd.                                     Deze curve wordt met een
                                                                                                      correctiefactor aangepast                die de inverse van de prijscurve volgt. Hierdoor wordt verbruik voor een klein deel
bekijkt dan ook niet het technische/
                                                                                                      geschoven en meer verspreid over de dag, maar blijft kamertemperatuur binnen comforteisen. De ochtend- en
theoretische potentieel, maar maakt een                                                               avondpiek worden hiermee gedempt.
inschatting van de werkelijke ruimte van
                                                            Hybride                                   Voor de hybride warmtepomp wordt een vergelijkbare modellering toegepast als voor een reguliere warmtepomp.
kleinverbruikers om te schuiven binnen
                                                            warmtepomp                                Een toevoeging is dat de hybride warmtepomp                            overschakelt op gas wanneer de totale gasprijs lager is dan de
bepaalde comforteisen. Bijvoorbeeld een                                                               totale elektriciteitsprijs (inclusief belastingen en met het nieuwe tijdsgebonden netwerktarief).
continu voldoende verwarmde woning en/
                                                            Warmtepomp                                Wederom wordt aangenomen dat 50% van de warmtepompen stuurbaar is. Van dit stuurbare deel wordt
of het opladen van een elektrische auto                     waterverwarming                           aangenomen dat, op elk moment, minimaal 50% van het originele verbruik van een warmtepomp behouden                                              moet
binnen een typische tijd dat een auto aan                                                             blijven, zodat een warmwaterreservoir warm gehouden kan worden en deels kan worden aangevuld. De rest kan
een publieke laadpaal staat.                                                                          worden verdeeld over de goedkoopste uren van de dag, met een maximum per uur gebaseerd op het originele
                                                                                                      profiel. De gedachte hierachter is dat het niet altijd                      nodig is om het warmwaterreservoir direct volledig te vullen
                                                                                                      Na bijvoorbeeld een douche wordt de tank tot een minimum                                  bijgevuld en deze wordt pas volledig gevuld als de
                                                                                                      prijs gunstig is, maar wel binnen een minimum                          tijdspanne.
                                                          73)  Elektrische apparatuur wordt gebruikt volgens de ETM-definitie. Het ETM licht niet toe wat hier exact onder valt. Een aantal voorbeelden van elektrische apparaten zijn witgoed,
                                                               strijkijzers, magnetrons, koelkasten, waterkokers en elektronica (laptops, tv', ed_. Elektrische apparatuur is veslal de grootste verbruiksgroep van Nederlandse huishoudens.
                                                          74)  In een voorafgaand onderzoek is een uitgebreid Iteratuuronderzoek gedaan naar gedragsverandering bij prikkels. Uit een van de vooraanstaande
                                                                                                                                                                                                                                 (geanonimiseerd)
                                                               sî(eemswd\es
                                                               (geanonimiseerd) and|     (die meerdere2013studies
                                                                                     (geanonimiseerd)             vergelijkt)resulteert
                                                                                                            - gemiddeid         is een prijselasticiteit overgenomen:van Acturus:
                                                                                                                                        een piek-dal-prijsverschil                International
                                                                                                                                                                          een factor            evidencevanon 30%dynamic pricing
                                                                                                                                                                                     10 in een reductie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                                dAE)> 6
                                                              Elektrische auto's-           _ Zoals eerder vermeld zijn voor EV's laadprofielen van de Laadprofielengenerator van ElaadNL gebruikt. Hierin wordt onderscheid
                                                              thuis      en elders            gemaakt tussen thuis laden (bij een laadpaal), snel laden (bijvoorbeeld bij tankstations),        werk laden (bij een laadpaal op werk)
                                                                                              en publiek laden (bij publieke laadpalen zoals vlakbij huis of bij winkels). ElaadNL hanteert hierin de volgende verdeling:
                                                                                              19% thuis, 9% snel, 17% werk, 55% publiek. Deze profielen worden geschaald om op hetzelfde jaartotaal te komen als het
                                                                                              Klimaatambitiescenario uit het ETM. We gebruiken echter de ElaadNL-profielen omdat deze gebaseerd zijn op historische
                                                                                              laadsessies en meer variatie per dag hebben. De profielen uit het ETM zijn elke weekdag hetzelfde en elke weekenddag
                                                                                              hetzelfde, wat leidt tot een gematigder profiel.
                                                                                              Er is aangenomen dat 70% van de EV's stuurbaar is in 2030 In 2021 gaf al 72% van de EV-rijders aan in staat te zijn slim te laden75)
                                                                                              Een groot deel doet dit nu alleen nog niet (altijd). Van de beschikbare voertuigen die thuis laden is aangenomen dat 50% van het
                                                                                              verbruik tijdens de piek onveranderd blijft. Voor publiek laden is dit 75%. Ten eerste zal niet iedereen die slim kan laden, dit ook
                                                                                              doen. Daarnaast zal bij limme laadsessies alsnog een deel van de elektriciteit in de minder gunstige uren verkregen worden,
                                                                                              zodat bij korte laadsessies mensen hun auto nog steeds kunnen gebruiken.
                                                                                              In de modellering gebeurt het sturen enkel tijdens dagelijkse piekperiodes waarbinnen het gros van de laadsessies zal
                                                                                              plaatsvinden. Hiervoor is het gedrag per type laadsessie anders. Op het werk en snel laden gebeuren doorgaans op het
                                                                                              middenspanningsnet en laten we daarom buiten beschouwing.
                                                                                              Voor publiek en thuis laden wordt verschillend gedrag aangenomen. Volgens het laadonderzoek van ElaadNL, waarin
                                                                                              tienduizend laadsessies van Jedlix zijn geanalyseerd, zijn thuislaadsessies bijna altijd langer dan acht uur76). Sessies elders zijn
                                                                                              doorgaans korter. Hiervoor wordt drie uur aangenomen. Het is echter zo dat een deel van het publiek laden qua gedrag dichterbij
                                                                                              thuisladen ligt. Dit gaat om mensen zonder privélaadpaal die wel de hele avond of nacht hun auto aansluiten aan een publieke
                                                                                              paal. Volgens het Nationaal Laadonderzoek 2022 is dit 21% van al het laden?77).Omdat het laadgedrag van publiek laden vlakbij
                                                                                              huis zeer vergelijkbaar is met dat van thuís laden, voegen we dat gedrag samen door een deel van het publieklaadprofiel afte
                                                                                              trekken en toe te voegen aan het thuislaadprofiel. Dit zorgt voor een groter volume thuisladen en een publieklaadprofiel met een
                                                                                              aangepaste     vorm.
                                                                                              Omdat thuis laden typisch gebeurt na werkdagen en tot uiterlijk       het vertrek de volgende ochtend, nemen we aan dat pieken
                                                                                              in thuislaadprofielen geschoven kunnen worden binnen een             tijdsblok van 17.00 tot 08.00 uur. Publiek laden vindt juist plaats
                                                                                              van huis en kan daarom geschoven worden binnen een tijdsblok          van tussen 08.00 en 20.00 uur. Binnen deze tijdsblokken
                                                                                              kunnen pieken geschoven worden, maar het totaalvolume dient           gelijk te blijven. Om te voorkomen dat alle auto's op onbeperkt
                                                                                              vermogen zullen gaan laden op het één goedkoopste uur, wordt er een beperking gelegd op het maximale laadvermogen van
                                                                                              auto's.
                                                                                              Het effect van de EV-sturing is aanzienlijk. Bij de grootste tien jaarpieken wordt 71% tot 85% van de piekreductie gerealiseerd door
                                                                                              de sturing van EV's. Voornamelijk het effect van thuis laden is groot, waarbij grote volumes van de avonduren verschuiven naar
                                                                                              de nacht en vroege ochtend.
                                                            75)     Nationaal Laadonderzoek, rvo 2021 en 2022
                                                            76)     Slim Laden voorkort overbelasting energienetwerk, ElaadNL.
                                                            77)     Nationaal Laadonderzoek, rvo 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>- Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                            4E)> 47
                                                             Thuisbatterij                  Aangenomen          is een adoptie van thuisbatterijen van in totaal 598 GWh aan opslag en een (ont]laadvermogen van
                                                                                            2 GW verdeeld over 7,5% van de huishoudens in Nederland {naar aannames in ETM). Zonder tarief prikkel acteren
                                                                                            deze batterijen enkel op day-ahead-prijsreeksen uit het ETM. Hierbij wordt geladen en ontladen op basis van de
                                                                                             hoogste en laagste prijzen binnen blokken van zes uur. In aanwezigheid van de tariefprikkel wordt batterijgedrag
                                                                                            complexer; immers geldt het tijdgebonden kWh-tarief alleen op afname (dus opladen), maar wordt dit niet
                                                                                            terugverdiend bij ontladen. Daarom wordt er voor laden wederom gekeken naar de hoogste prijs binnen blokken
                                                                                            van zes uur. Echter, maximaal ontladen wordt alleen gedaan wanneer de prijs voor teruglevering (ontladen) op
                                                                                            dat moment hoger is dn de laagste prijs die binnen een blok van 24 uur voor laden betaald zou moeten worden.
                                                                                            Wanneer dat niet het geval is, wordt alleen ontladen met het eigenverbruik van dat moment voor de betreffende
                                                                                             huishoudens (7.5% van Nederland).
                                                              Overigenzon-PV            __ Overige posten van elektriciteitsvraag en opwek van zonnepanelen verschuiven niet.
                                                            Kostenverdeling
                                                            Voor de analyses rondom de kostenverdeling is gebruik gemaakt van de Kerncijfers wijken
                                                            en buurten 202279 Hierin staan aantallen woningen per woningtype en gemiddelde
                                                            inkomens genoteerd op buurtniveau. Dit is het meest gedetailleerde niveau waarop het CBS
                                                            openbaar rapporteert’”). Deze data zijn gecombineerd met de elektriciteitsverbruiksdata
                                                            (gecategoriseerd op buurtniveau), waaruit een grove inkomstenverdeling volgt per
                                                            woningtype en elektriciteitsverbruik.
                                                            78) Kerncijfers wijken en buurten 2022
                                                            79} Het gebruiken van CBS' microdata zou een fijnmazigere analyse zijn, maar gezien
                                                                het tijdspad van dt onderzoek is hier niet voor gekozen; In een vervolg studie naar
                                                                de detalluitwerking van een tariefrichting wordt dît wel geadviseerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
   Bijlage 3
  Deze bijlage geeft een toelichting op de voornaamste aannames die ten grondslag liggen aan                 nog eens 374k vrijstaande woningen bij;              in praktijk verwachting wij dat er relatief meer
  de inschatting van de groepsgroottes in de huishouden casuistiek.                                          meergezinswoningen worden bijgebouwd. Volgens de IP2024 Klimaatambitie in ETM3® heeft
                                                                                                             in 2030 nog 54% van de woningen een HR-ketel. Voor nu uitgaande van een homogene
  Kwetsbaar huishouden. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij rond                           verdeling resulteert dit in 2,03 min woningen.
  de dertigduizend woningen. In 2022 bestond voor £32k personen op grond van de ZvW
  een vergoeding voor hoge elektriciteitskosten door medische apparatuur als chronische                      Een huis vol. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen de 220k-410k.
  thuisbeademing, thuisdialyse en zuurstofapparatuur thuis®), Een prognose richting 2030 is                  Volgens het CBS waren er in 2023 405k! huishoudens met 5 personen of meer; hun
  hierin lastig.                                                                                             prognose van 2018 voor 2030 was 404k! huishoudens (wat vervolgens weer oploopt naar
                                                                                                             436k in 2040). Volgens de IP2024 Klimaatambitie in ETM®? heeft in 2030 nog 54% van de
  Appartementeigenaar. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen                          woningen een HR-ketel. Voor nu uitgaande van een homogene verdeling resulteert dit in
  de 200k-550k. In 2021 bestonden er 435k warmtenetaansluitingen; wij schatten dat                           218k woningen.
  minimaal (en waarschijnlijk meer dan) de helft hiervan uit appartementen bestond, wat
  de ondergrens vormt. De ambitie van het voorgaande kabinet was om in 2030 tot 950.000                      Duurzaamheidsambitie. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen de
  warmtenetaansluitingen te komen®), Energieleveranciers richten zich onder de huidige                       90k-260k. In 2023 waren er 704k 2-onder-1 kap woningen, ofwel 8,7% van het totaal!).
  ‘marktomstandigheden voor warmtenetten voornamelijk op nieuwbouw*?, wat volgens ABF                        Met de doelstelling van nog 891k extra woningen tussen 2023-2030” komen hier met 8,7%
  richting 2030 voor 63% uit appartementen bestaat®>. Dit vertaald zich naar circa +325k                     nog eens 78k 2-onder-1 kap woningen bij;                in praktijk verwachting wij dat er relatief meer
  extra warmtenet appartement aansluitingen.                                                                 meergezinswoningen worden bijgebouwd. Volgens de IP2024 Klimaatambitie in ETM'® heeft
                                                                                                             in 2030 11,5% van de huishoudens een hybride warmtepomp en zijn grofweg een derde van
  Modaalhuishouden. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen de                          de personenauto's elektrisch. Voor nu uitgaande van een homogene verdeling vormen dit de
  2,0 mIn - 3,4 mln. In 2023 waren er 3,38 mln rijtjeswoningen, ofwel 42,0% van het totaal*!.                ondergrenzen van: 90k (11,5% van 782k) en 260k (33% van 782K).
  Met de doelstelling van nog 891k extra woningen tussen 2023-2030 komen hier met 42%
                                                                                                             84) Energietransitiemodel - IP2024 Klimaatambitie
                                                                                                             85} CBS - Particuliere huishoudens naar samenstelling en grootte, 1 januari
  80) Personen voor wie op grond van de Zww een vergoeding bestaat voor elektriciteitskosten bij gebruik van 86) CBS - Prognose huishoudens op 1 januarí kerncijfers 2019-2060
      medische hulpmiddelen thuis: Chronische thuisbeademing, Thulsdialyse, Zuurstofapparatuur Thuis         87) Energietransitiemodel- 1P2024 Kiimaatambitie
  8ì) Nationaal Warmtenet Trendrapport 2021 (nk link}                                                        88} CBS - Nederland in cijfers - Hoeveel woningen zijn er?
  82  Vattenfall: grootschalige warmteprojecten In bestaande bouw niet meer opgestart                        89} Kamerbrief over Primos-prognose en rapportage plancapaciteit
  83) Kamerbrief over Primos-prognose en rapportage plancapaciteit                                           90} Energietransitiemodel- IP2024 Klimaatambitie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                       69
Maximale elektrificatie. Het aantal huishoudens in deze categorie schatten wij tussen de
90k-180k. In 2023 waren er 1,04 mln vrijstaande woningen, ofwel 13,0% van het totaal”!.
Met de doelstelling van nog 891k extra woningen tussen 2023-2030 komen hier met 13%
‘nog eens 115k vrijstaande woningen bij; in praktijk verwachting wij dat er relatief meer
meergezinswoningen worden bijgebouwd. Volgens de IP2024 Klimaatambitie in ETM?? heeft
in 2030 7,5% van de woningen een thuisbatterij en 15,19% een full-electric warmtepomp.
Voor nu uitgaande van een homogene verdeling vormen dit de ondergrenzen van: 86k (7,5%
van 1,16 min) en 175k (15,1% van 1,16 min).
9ì} Energietransitiemodel- IP2024 Klimaatambitie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                         70
   Bijlage 4
  B.4.1      Hoe    ziet het nettarief er voor                    niet-
            huishoudelijke klanten uit?
  Huishoudelijke kleinverbruikers hebben doorgaans een 3x25 ampère
  aansluiting. Om de impact op niet-huishoudelijke klanten te bepalen
  moet ook voor alle andere kleinverbruikaansluitingen (alle aansluitingen
  tot en met 3x80 ampère) worden vastgesteld hoe het tijdgebonden kWh-
  tarief eruit zal zien. Hiertoe trekken we de methodiek zoals uitgewerkt
  voor huishoudens door naar de grotere aansluitingscategorieën. Hierbij
  is het uurlijks variërende tarief is gelijk voor alle categorieën. Om per
  aansluitcategorie nog steeds dezelfde totale netwerkkosten op te halen,
  wordt het uurlijks variërende tarief aangevuld met een basislast dat bestaat
  uit een vast bedrag dat bepaald wordt voor elke aansluitingscategorie.
  Variabele prijsprofiel gelijk voor alle KV-aansluitingen
  Om de impact van het uitgewerkte alternatief nettarief op niet-huishoudelijke klanten
  in te schatten, wordt gerekend met hetzelfde prijsprofiel voor huishoudens (zie Figuur
  1). De vorm van dit prijsprofiel is opgesteld aan de hand van de verbruiksprofielen van
  woningen, die met 90% van alle KV-aansluitingen zeer bepalend zijn voor de netbelasting
  op laagspanning. Ook de hoogte van tarieven in het prijsprofiel zijn gebaseerd huishoudens,
  die voornamelijk het capaciteitstarief van de 1x25 ampère - 3x25 ampère categorie betalen,
  waarbij het uitgangspunt is om in het nieuwe tariefstelsel gelijke netbeheerkosten op te
  halen binnen deze categorie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik        | Eindrapport                                                                                                                                                l    v     71
Uurtarieven nieuw stelsel, voor ‘winter’ en ‘zomer’
Gehanteerd voor doorrekeningen dit onderzoek, o.b.v. gemiddeld verbruik, profiel en netkosten per woning in 2030
     Winter                                                                                              E}                       Zomer                                                                                        A0,16
                                                                                       €024
       €0,24                                                                                                                   I€o‘u
       €020                                                                                                                        €00                                                                                 cor
        €16                                                                                                                         €06
        €02                                                                                                                         €02
       coos                                                                                                                        €08
   *                                                                                                                            +
  ë    coo4                                                                                                                    £   coo4
  5                                                                                                                             5
  ë                                                                                                                            3
  9 €000                                                                                                                       ® €000
                    12345678910                            M    12131415     16   1718   19 20 21 22 23     24                                  12345678910                          M   12131415         1617181920    21  2223  24
                   Uur van de dag +                                                                                                            Uurvan de dag +                                                             T
Figuur20     Uurtarieven voor een nieuw tariefstelsel, zoals gehanteerd voor de doorrekeningen in dit onderzoek®2. Links het tarief voor de ‘winter’-periode (oktober - april] en rechts de ‘zomer’ (april - oktober).
92)   Uurtarieven zijn gebaseerd op het gemiddelde verbruik en profiel van woningen volgens het IP2024 ‘Klimaat Ambitie' scenario, zoals ingevoerd in het Energie Transitie Mode
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik       | Eindrapport
De basislast wordt aangepast per aansluitingscategorie om de                                                 B.4.2 Hoe ziet de groep niet-huishoudelijke
opgehaalde netwerkkosten binnen elke categorie gelijk te houden                                                         aansluitingen eruit?
Een uitgangspunt in deze analyse is om dezelfde inkomstenverdeling over de verschillende
aansluitingscategorieën te behouden als onder het huidige nettarief in 2030 het geval                       De groep klein-zakelijke aansluitingen is zeer heterogeen in zowel
zou zijn. Hierin zijn in een detailuitwerking mogelijk ook andere keuzes te maken (zie                      netaansluiting, als omvang van verbruik en verbruiksprofiel. Zodoende
paragraaf 4.3.3). Om per categorie het bedrag voor de basislast vast te stellen, is daarom                  is de impact van de voorgestelde tariefrichting op deze groep als geheel
per aansluitcategorie bepaald wat de verwachte opbrengsten zullen zijn vanuit de variabele                  dan ook moeilijk te duiden. Daarom bieden we meer inzicht in sectoren,
tariefcomponent. Deze worden vervolgens aangevuld met een basislast om zo te komen                          verbruiken en verbruiksprofielen binnen de groep van klein-zakelijke
tot het tarief onder het huidige stelsel (in 2030)°>. Figuur 21 toont per aansluitcategorie                 aansluitingen.
de verwachte gemiddelde kosten vanuit het uurtarief en de daaruit volgende hoogte van
de basislast.                                                                                               Klein-zakelijke aansluitingen vertegenwoordigen                                   een tiende van de
                                                                                                            kleinverbruikersaansluitingen en 15% van het energieverbruik
Gemiddelde kostenverdeling basislast en uurtarief                                                           Op basis van de jaarverbruiksdata van de regionale netbeheerders’” is een onderverdeling
Voor de hogere kleinverbruik aansluitcategorieën, 2030
                                                                                                            gemaakt van kleinverbruiksaansluitingen en -verbruik per aansluitcategorie. Deze informatie
 €7000 €          vgasislast      a Uurtariefkosten                                                         is geëxtrapoleerd naar 2030, uitgaande van een groei van het aantal aansluitingen*» en
 €6000                                                                                                      verbruik’9), De onderverdeling tussen klein-zakelijke aansluitingen en huishoudens is
                                                                                                            gebaseerd op een dataset van Alliander met verdelingen per aansluitcategorie; deze set is
 €5.000
                                                                                                            getoetst met een Enexis dataset. Uit deze analyse blijkt dat 10% van de aansluitingen en 15%
 €  4000
                                                                                                            van het energieverbruik afkomstig is van klein-zakelijke aansluitingen.
 €3000
 €2.000
                                                                                                            Overgrote meerderheid van de kleinverbruikersaansluitingen, waaronder
                                                                                                            klein-zakelijk, bevindt zich in de 1x25A t/m 3x25A aansluitcategorie
  €1.000
                                                                                                            De onderverdeling van KV-aansluitingen in 2030 per aansluitcategorie laat zien dat veruit
       co
                                                                                                            de meeste aansluitingen tot de 1x25 ampère - 3x25 ampère groep’” behoren. Onder het
                       3x35 A                                            63A                      3x80A     huidige nettariefstelsel betalen zij een vergelijkbaar capaciteitstarief rond de €350 per jaar,
Figuur2l     Kostenverdeling basislast en uurtariefkosten voor de hogere kleinverbruik aansluitcategorieën. afhankelijk van de netbeheerder. Negentig procent van de aansluitingen binnen deze groep
             Hierdoor blijven de inkomsten ten opzichte van het huidige nettariefstelsel (in 2030) gelijk.
                                                                                                            betreft huishoudens.
                                                                                                            94) Sinds 01-07-201S publiceren alle regionale netbeheerders jaarverbruiksdata op hun eigen website.
                                                                                                            95) Hierin is uitgegaan van de jaarlijkse groei van 1Ok nieuwe kleinverbruik aansluitingen In 2023, NBNL.
                                                                                                            96} Voor de groei van het verbruik is, net als in de rapportage, uitgegaan van het
                                                                                                                1P2024 Klimaatambitie scenario in het Energietransitiemodel
93)  De hoogte van de tarieven zijn gebaseerd op de door ACM gepubliceerde tarieven van 2023                97) Ditis een categorisering op basis van het capaciteitstarief  die de regionale netbeheerders
     ‚en de veronderstel groei van tarieven door Netbeheer Nederland7 richting 2030                             rekenen. Elke regionale netbeheerder hanteert een andere categorisering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik   | Eindrapport                                                                                                                                    l v      73
Verdeling huishoudens en klein-zakelijke kleinverbruikers                                           Kleinverbruiksaansluitingen per aansluitcategorie
2030 prognose o.b.v. 2023 verbruiksgegevens RNBs en groei aantal KV-aansluitingen.                  2030 o.by. 2023 verbruiksgegevens RNBs en groei KV-aansluitingen
De onderverdeling klein-zakelijk en huishoudens is gemaakt met interne datasets RNBs.
                                                                                                                                                    3042054
                                                                                                    10.000.000
                                                                                                      75500000
                                                                                                     5.000.000
                                                                                                      2500:000_‚…       6A
                                                                                                                                   C  WOA             DZ5A,
                                                                                                                                                                  @               _3173 _ABBB _‘227D
                                                                                                                                                                                    3XS0A      _  BXEZA     ZXBOA
                                                                                                                                                     1G5A
                                                                                                                                                     25A
                   Aansluitingen                                          Energieverbruik
                        (aantal}                                               (kWh)                Figuur23    Onderverdeling kleinverbruiksaansluitingen per aansluitcategorie        tot en met 3x80A
                                                                                                    Onderverdeling              klein-zakelijke aansluitingen
                                                                                                    Klein-zakelijke aansluitingen zijn heterogeen                  in type verbruik; impact van het variabele
                                                                                                    uurtarief     zal verschillend uitpakken           voor ochtend-, middag-,          en avondgebruikers
                                                                                                    Het verbruiksprofiel van verschillende huishoudens kent relatief weinig variatie. Typisch
                                                ©  huishoudens
                                                ©  klein-zakelijk
                                                                                                    verbruikt een huishouden in de nacht weinig elektriciteit en in de ochtend- en avonduren
                                                                                                    veel. Klein-zakelijke aansluitingen tonen een veel grotere heterogeniteit in hoeveelheden
Figuur22  Onderverdeling kleinverbruiksaansluitingen en energieverbruik tussen huishoudens en niet- verbruik, maar ook in de verbruiksprofielen. Een meubelzaak zal typisch overdag veel
          ‘huishoudelijke aansluitingen, <3x80 ampère.
                                                                                                    verbruiken, een kleine bakker ‘s nachts en een restaurant in de avond. De impact van
                                                                                                    het voorgestelde tariefstelsel zal dus ook verschillen tussen deze type klein-zakelijke
In alle andere aansluitcategorieën betreft de meerderheid van de aansluitingen klein-               aansluitingen. Om toch inzicht te bieden in de impact op deze groep definiëren we
zakelijke aansluitingen. Omdat de aansluitcategorie 1425 ampère - 3x25 ampère zo                    vijf typische verbruiksprofielen en geven we een inschatting van de verdeling van niet-
omvangrijk is, bevat deze in absolute aantallen toch nog de meeste klein-zakelijke                  huishoudelijke aansluitingen over deze vijf verbruiksprofielen.
aansluitingen (circa 900.00 aansluitingen).
                                                                                                    We gebruiken een CBS-dataset’” die per bedrijfstak (SBI 2008 codes, niveau 1) een
                                                                                                    onderverdeling maakt van het aantal zakelijke klanten met een verbruik van minder
                                                                                                    dan 100.000 kWh/jaar (zie Figuur 23). Dit verbruik komt naar schatting overeen met
                                                                                                    het verbruik van KV-aansluitingen. Op basis van de beschrijving van de achterliggende
                                                                                                    98)  CBS - Aardgas- en elektriciteitslevering aan bedrijven verbruiksklasse, SB1 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik                               | Eindrapport                               74
economische activiteiten (SB[-codes), schatten we kwalitatief in welke verbruiksprofielen gevonden kunnen
worden binnen elke bedrijfstak. We maken hierin onderscheid tussen een profiel met een ‘ochtendpiek’,
‘overdagpiek’, ‘avondpiek’, ‘nachtpiek’ en een ‘vlak (ook wel continu)’ profiel. Figuur 23 toont per
economische hoofdactiviteit het totaal aantal KV-aansluitingen en een inschatting van welke typische
profielen voornamelijk voorkomen. Deze analyse resulteert bovendien in een inschatting van het aantal
aansluitingen per type verbruiksprofiel (onderaan figuur 23).
Onderverdeling klein-zakelijke aansluitingen per bedrijfstak
                                                             Per bedrijfstak worden 5 blokken   kwaltatief verdeeld
            tandbe bebowenvsr                   A           N                            555
                                              |>caz/09exonm
                         Desotenvinnng          C
                                     ndusie     C           N                      £:710
                         Energievoorziening    D            B 2648
            Waterbedrijvenenafalbeheer          E              1578
                             Bouwniverheid                  N                             60665
                                       andel                E                                                            16050
                           Veroeren opslag                  B               26320
                                       Horeca               E                                         25
              TTormate         encommunieate    3           B 6435
                 Financieledienstverlening      K           N                  32500
  Verhuurenhandelvanonroerendgoed                 L         B            zizs5
  Specialistische zakelike dienstverening       M           N                    39.040
               Verhuur   en overige zakelijke  N            B        538
           'Openbaar bestuurencverheids         ©_          B           20.225
                                   Onderwis    P            B        14295
             Terondheldz      en welzinszorg                N                               66420
                 Cutuur,   sport n   ecreatie               D            22995
                    Overige dienstverlening                 N                 5550
                Extraterritoriale organsatie                  540
Figuur24       Inschatting van onderverdeling klein-zakelijke aansluitingen per bedrijfstak op
              basis van CBS-data 2022, tot 100.000 kWh/jaar
                                                            E                         n                N             N
                       Aansluitingen                             20%                 48%               13%           4%     15%
O.by kwalitatieve inschatting                                    -150k               -350k            -90k          -30k   -MOk
Figuur25       Inschatting van onderverdeling klein-zakelijke aansluitingen per type verbruiksprofiel,
              op basis van een kwalitatieve                      inschatting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>n Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport                                                                                                                                                  l v  75
    Casuiïstiek van daadwerkelijke profielen
    De beschikbaarheid van daadwerkelijke profielen is zeer beperkt en maakt het                                                 met zo'n 88% tot € 9.392,-. Een stijging van de netkosten is in lijn der verwachting,
    uitdagend om op basis van de wel beschikbare data conclusies te trekken. Desondanks                                          bovendien is het jaarverbruik van dit restaurant binnen zijn aansluiting aan de hoge
    geven we graag inzicht in hoe het alternatieve nettarief zou uitpakken voor een drietal                                      kant. Dit verklaart de grote toename van de netkosten. De stijging in de netbeheerkosten
    daadwerkelijke en geanonimiseerde verbruiksprofielen waartoe we beschikking hebben                                           voor restaurant 2 zijn met 6% een stuk beperkter. De netbeheerkosten van de winkel
    gekregen via COMCAM (Restaurant 1 en 2) en Scholt Energy (Winkel). Het betreft de                                            nemen met 1% zeer beperkt af. Hoewel het verbruik van deze winkel een typische
    profielen van een restaurant met een 3x50 ampère aansluiting en een restaurant en                                            ochtendpiek laat zien, waarmeeje een daling van de netkosten zou verwachten, is de
    een winkel beide met een 3x35 ampère aansluiting (zie Figuur 25). Zoals verwacht gaan                                        daling beperkt doordat het jaarverbruik binnen de aansluitcategorie aan de hoge kant
    beide restaurants meer betalen voor het tijdgebonden kWh-tarief omdat hun verbruik                                           ligt. Ter vergelijking, het jaarverbruik van de winkel is bijna 2000 kWh hoger dan dat van
    het hoogste is tussen 16:00 - 22:00. Voor restaurant Ì nemen de netbeheerkosten toe                                          restaurant    2. Desondanks      daalt  het  nettarief van    de  winkel.
    Verbruiksprofielen en netwerkkosten 2030
    Voor het drietal werkelijke klein-zakelijke profielen, geen sturing
      Verbruiksprofiel,        gemiddelde        winterdag
                                                                                                                                                                                      :    taurant  2
                                                                                                                                                       58.763 kWh/jr                  19.169 kWh/jr        20.999 kWh/jr
    I6KW        —   ——       winkel                                                                                              €10.000
                                                                                                                                                            3x50 A                        3x35A                3x35A
    14              Z        Resawan?
    12                                                                                                                            €7500
    10
     8                                                                                                                            €5.000
      a                                 z                                                                                                                                                      G                  G
     o                                                                                                                                 co
          0      1    2    3     4  5    6   7   8     9   10 M   12  13  14   15 16     17   18   19  20  2I    22    23   24                Huidig    mBasislast     g Uurtarie
                                                                                                              urén  van de dag
    Figuur25       Drietal verbruiksprofielen en netwerkkosten  in 2030 van werkt    jke profielen. Data beschikbaar gesteld door COMCAM     (Restaurant 1 & 2 en Scholt Energy (\
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Bernschot ‘WIJ ZIJN
          GRONDLEGGER
                                BERENSCHOT,
                                                       VAN               VOORUITGANG'
          Wij zien een Nederland dat altijd in ontwikkeling is, Zowel sociaal als orga-
          nisatorisch verandert er veel. Al meer dan 80 jaar volgen wij deze ontwik-
          kelingen op de voet en werken we aan een vooruitstrevende samenleving
          Daarbij staan we voor duurzaam advies en de implementatie hiervan
          Altijd gericht op vooruitgang &n echt iets kunnen betekenen voor men-
          sen, organisaties en de maatschappij
          Alles wat we doen, is onderzocht, onderbouwd                         en vanuit meerdere
          invalshoeken bekeken, In ons advies zijn we hard op de inhoud, maar
          houden rekening met de menselijke maat. Onze adviseurs doen er alles
          aan om complexe vraagstukken om te zetten naar praktische oplossingen
          waar u iets mee kan. Wij geven advies en bieden digitale oplossingen
          waarbij we ons focussen op:
              Toekomst van werk en organisatie
              Energietransitie
              Toekomst van zorg
              Transformatie van openbaar                          bestuur
          Berenschot Groep B.V.
          (geanonimiseerd) e              (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
          Postbus 8039, (geanonimiseerd) [Utrecht
          0302916   916
          www.berenschot.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>aa         LEEUWARDER COURANT &                                                                      oo W WE
                                                                                   Contact      Digitale krant     Service
                            g
                          * SINDS 1752
Voorpagina Netbinnen _ Friesland       Sport Economie Cultuur Opinie Podcast Lifestyle     Werk      Uit    Zoeken      Q
            Tweede Kamer grijpt
            in op energiemarkt:
            einde aan boete
            teruglevering
            zonnepanelenbezitter
            Mike Muller
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                          Îf|0WIu3"g18Oea“7TqÍP1p‚J{imDrAwEpE2,s9oUyqZ2SRMâBÊP4t4.Dﬁ8-ﬂzïj‘/üXn9YZTë…îLHtNB“_Í3Z9U°Q[paT“eJuMRqÎj1En:s",|0HA!7Ï‚S(uJU03$:Aa7]M[renwEosIp5z{})y|fm.dkfR&E1WiPqgäl-O89‘Yv,»>…ﬁï2„ﬂt4%êZüBT*x_LU3f2B‚cYeö9JPlIpaZAW1z/-woy4m0OL/vTNrMdsVnuEh}ÍNg’ÈiG«
H“U1J8E29PpIa3MLq-WAuVy7SkdrTNo
                                                                                                                                                                                                                                                         £__
                                                                                                                                                                                                                                                                                .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>