<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                           AGENDAPUNT

                                           NR:




                                                        2011.0.134.744




Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris                          16 november 2011

                                        1 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Collegenota


Aan burgemeester en wethouders

                                                                                                Datum
Documentnummer            2011.0.134.744

Zaaknummer                2011-10-01185

Datum                     05-10-2011                      Portefeuillehouder
                                                                                   Luuk van
                                                                                   Geffen
Vertrouwelijk             nee

                          Maatschappelijke
Dienst                                                    In DT                    Nee
                          Ontwikkeling

Ambtenaar                 A. Moes                         In college                            01-11-2011

                                                          Voorstel in
Telefoonnummer            3950
                                                          raadscommissie
Onderwerp                 Uitwerking Visie op het         Voorstel in raad
                          jonge kind
                                                          Genoemde data fataal

Beslispunten

1. de raad te informeren over de stand van zaken Visie op het jonge kind middels bijgevoegde raadsbrief




Korte toelichting / samenvatting

In juli 2010 heeft de raad de Visie op het jonge kind vastgesteld; een inhoudelijk kader hoe de voorschoolse
periode (0-4 jaar) er in Arnhem uit moet zien. Het huidige aanbod van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang
wordt hierbij geïntegreerd in een nieuw aanbod.
De Visie wordt nu uitgewerkt; betrokken partijen zetten pilots op om het nieuwe aanbod te ontwikkelen en
gemeente werkt aan een financieel en juridisch kader.
De raadsbrief informeert over de huidige stand van zaken.




                                              2 van 37                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Te kopiëren stukken voor het college                    Ter inzage te leggen stukken voor het college


                                                        Visie op het jonge kind
Raadsbrief                                              Projectplan Spelenderwijs




Te kopiëren stukken voor raadscommissie of              Ter inzage te leggen stukken voor raadscommissie
gemeenteraad:                                           of gemeenteraad:

                                                        Visie op het jonge kind
Raadsbrief                                              Projectplan Spelenderwijs




                                             3 van 37                                                   2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Toelichting op het voorstel
1. Aanleiding / Probleemstelling
Zie raadsbrief


2. Doel
Zie raadsbrief


3. Argumenten
Zie raadsbrief


4. Financiën
Zie raadsbrief


5. Risico’s
Zie raadsbrief


6. Uitvoering en evaluatie
Zie raadsbrief




                                   4 van 37   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Communicatieparagraaf
Heeft er al communicatie plaatsgevonden? Zo ja, met wie en hoe?

Ja, met betrokken instellingen

Zijn er direct belanghebbenden die geïnformeerd moeten worden, voordat de media worden
geïnformeerd? Zo ja, hoe gebeurt dit?

Nee

Is er naast openbaarmaking in het persgesprek ook een persbericht nodig? (Zo ja, bijvoegen)

Nee

Is naast het persgesprek en persbericht nog een andere wijze van bekendmaking nodig? Zo ja,
waaruit bestaat die?

Nee


Is er een communicatieplan over dit onderwerp?

Nee




                                           5 van 37                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                      Datum               : 22 november 2011
De voorzitter van de gemeenteraad                                                     Uw kenmerk          : 2011.0.134.750
                                                                                      Ons kenmerk         : 2011-10-01185
                                                                                      Contactpersoon : A. Moes
                                                                                      Doorkiesnr.         : 3950




Onderwerp:      Visie op het jonge kind



Geachte voorzitter,



Hierbij informeren wij u over de voortgang van de Visie op het jonge kind.

Aanleiding / Probleemstelling

Uw raad heeft gevraagd om een stand van zaken voor wat betreft de uitwerking van de Visie op het
jonge kind. Deze brief geeft kort de voorgeschiedenis weer, licht toe wat op dit moment de rol van de
aanbieders is en op welke onderdelen verdere uitwerking door de gemeente nodig is.

Voorgeschiedenis
In juli 2010 is de nota Visie op het jonge kind door de raad vastgesteld. De Visie omschrijft hoe het
voorschoolse aanbod er in Arnhem uit zou moeten zien. Het huidige aanbod van peuterspeelzaalwerk
en kinderopvang gaat integreren.
In augustus 2010 is de Wet Ontwikkelingskansen door Educatie (OKE) in werking getreden en in deze
wet zijn ondermeer de kwaliteitseisen voor peuterspeelzaalwerk gelijk getrokken aan die voor de
kinderopvang. Hiermee wordt harmonisatie van de twee werksoorten op lokaal niveau ook mogelijk
gemaakt.
De Visie op het jonge kind is opgesteld met de voorschoolse partijen SKAR en Allio (kinderopvang),
SPA en Rijnstad (peuterspeelzaalwerk). Dit zijn de voorschoolse partijen die ook participeren in brede
school verband. Daarnaast zijn de schoolbesturen voor primair onderwijs (in het kader van de
doorgaande lijn) en de Stichting PAS (coördinatie Voor en Vroegschoolse Educatie (VVE1)) bij het
opstellen van de Visie betrokken en alle hier bovengenoemde partijen onderschrijven de Visie.
De Visie is hiermee het inhoudelijk kader voor het nieuwe, integrale voorschoolse aanbod.

Met de behandeling van de bezuinigingen in januari 2011 en tijdens de voorbereiding van het MJPB
2012-2015 is ook gesproken over een bezuinigingsvoorstel op het peuterspeelzaalwerk. Uw Raad
heeft daarbij nadrukkelijk uitgesproken dat de functie van peuterspeelzaalwerk behouden moet blijven.
Het uitwerken van de Visie

1
  VVE staat voor Voor en Vroegschoolse Educatie. Het is een intensief (taal) aanbod voor kinderen met een vergrote kans op een
taal en/of ontwikkelingsachterstand. Dit aanbod vindt plaats op een kinderdagverblijf of peuterspeelzaal (Voorschools) en in de
onderbouw van de basisschool (Vroegschools). VVE is onderdeel van het Onderwijsachterstandenbeleid.
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                               DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
                                                         6 van 37
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 2




De vervolgstap is het uitwerken van de Visie naar de praktijk; hoe komt het nieuwe aanbod er
concreet uit te zien en welke partij gaat het aanbod verzorgen. Hiervoor zijn zowel de uitvoerende
partijen als wij aan zet. De voorschoolse partijen ontwikkelen het nieuwe aanbod vanuit de praktijk. Wij
stellen het financiële en juridische kader op om het nieuwe aanbod te kunnen toetsen en beoordelen.

1. Het ontwikkelen van het nieuwe product

Aan bovengenoemde voorschoolse partijen is gevraagd met een pilotplan te komen om het nieuwe
product te gaan ontwikkelen. Tevens is medegedeeld dat met het vaststellen van de Visie, de subsidie
van het huidige aanbod voor peuterspeelzaalwerk en VVE per 1 januari 2013 komt te vervallen. Vanaf
dat moment moet het nieuwe integrale aanbod starten.
De aanbieders die het nieuwe product willen gaan vormgeven en die hiervoor een pilot hebben
aangevraagd zijn:

- SPA, Rijnstad en SKAR.
Deze drie partijen hebben een gezamenlijke pilot aanvraag gedaan voor het product Spelenderwijs.
De partijen hebben hiervoor groen licht gekregen. Op 7 pilotlocaties ontwikkelen deze partijen een
integraal aanbod van peuterspeelzaalwerk, kinderopvang en VVE. De pilots Spelenderwijs lopen in
het schooljaar 2011/2012.

- Allio.
Allio heeft een pilotplan ingediend om op een aantal kinderopvanglocaties ook peuteropvang te gaan
aanbieden. Daarbij wil zij VVE invoeren conform de in Arnhem vastgestelde kwaliteitseisen. Over dat
laatste worden nog gesprekken gevoerd. Allio heeft nog geen akkoord gekregen om te starten met de
pilots. Wanneer tot overeenstemming gekomen wordt, start Allio begin 2012 op een nog te bepalen
aantal pilotlocaties.

De Schoolbesturen hebben daarnaast inmiddels aansluiting gezocht met de initiatiefnemers van
Spelenderwijs. Hier wordt op pagina 5 nader op ingegaan, onder het kopje Startgroepen.

De pilotplannen zijn op voorhand getoetst aan de inhoudelijke criteria van de Visie. De uitkomsten van
de pilots worden zowel inhoudelijk, financieel als juridisch beoordeeld.

2. Het opstellen van het financieel en juridisch kader

Naast het ontwikkelen van het nieuwe product in de praktijk door de mogelijke aanbieders, zoals
hierboven toegelicht, ontwikkelen wij een financieel en juridisch toetsingskader, waarop, samen met
eerder vastgelegde inhoudelijke criteria vanuit de Visie, het nieuwe product uiteindelijk beoordeeld kan
worden.




Doel

Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM7 van 37         DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 3




In deze raadsbrief worden de verschillende juridische en financiële vraagstukken opgesomd. Het
benoemt vragen die komende tijd uitgewerkt moeten worden en op grond waarvan wij verder
standpunten dienen in te nemen. Deze vraagstukken staan los van welke aanbieder(s) het nieuwe
aanbod gaat(n) verzorgen.

In het kort komt het op de volgende vragen neer:
    1. Hoe gaat het nieuwe voorschoolse aanbod er uit zien;
    2. Wat gaat het nieuwe voorschoolse aanbod kosten;
    3. Waar wordt het nieuwe voorschoolse aanbod gehuisvest;
    4. Hoe wordt het nieuwe voorschoolse aanbod juridisch geregeld.

Argumenten/ toelichting op de vraagstukken
Per bovengenoemd onderdeel wordt omschreven wat de achtergrond van het vraagstuk is, hoe het
vraagstuk wordt opgepakt en met welk resultaat. Op een aantal onderdelen is nog expliciete
besluitvorming nodig, dit staat aangegeven. Mogelijk is het overzicht nog niet compleet en wordt het
komende maanden aangevuld. Dit heeft te maken met het feit dat er vanaf komend schooljaar een
uitwisseling van informatie met de pilots zal zijn en het nieuwe aanbod mede vanuit de praktijk vorm
gaat krijgen.

1. Het aanbod: hoe gaat het nieuwe voorschoolse aanbod er uit zien?

De Visie op het jonge kind stelt nadrukkelijk dat het nieuwe product een integraal product moet zijn
voor wat betreft werksoort (huidig aanbod VVE, peuterspeelzaalwerk en kinderopvang) en leeftijd (0-4
jaar). Alle overige inhoudelijke kenmerken van het nieuwe aanbod, zoals vastgesteld in de Visie, zijn
opgenomen in een productkaart en als bijlage gevoegd bij deze raadsbrief.
Bij twee onderdelen uit de productkaart wordt een aanvullende opmerking gemaakt:

a. De kwaliteit van VVE en toetsing van de kwaliteit van het nieuwe aanbod.
In de Visie op het jonge kind staan de kwaliteitseisen voor het nieuwe VVE aanbod genoemd. In
Arnhem is sprake van een sterk stedelijk en uniform VVE-beleid. Dit beleid is uitgebreider omschreven
in het Onderwijsachterstandenplan (OAB) 2012-2014. Van belang is dat het nieuwe VVE-aanbod niet
in kwaliteit achter uit gaat ten opzichte van de huidige situatie. Omdat wij voor doelgroepkinderen
verplicht zijn VVE-plekken te bekostigen, hebben wij ook een expliciet middel om op kwaliteit te
kunnen sturen.
De inhoudelijke kaders zijn allen kwaliteitseisen die voorafgaand aan het nieuwe product zijn gesteld.
Wanneer daadwerkelijk sprake is van afname van het nieuwe product dienen ook de volgende
onderdelen te zijn uitgewerkt:
    - wat zijn de gemeentelijke mogelijkheden voor de toetsing van de kwaliteit en hoe wordt dit
         vastgelegd;
    - wat zijn sanctie mogelijkheden.
Met de Wet OKE is formeel geregeld dat de VGGM, naast kinderopvang, nu ook toezicht en
handhaving van het peuterspeelwerk voor haar rekening neemt. De Onderwijsinspectie kan daarnaast


Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM8 van 37         DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 4




door ons ingezet worden voor signaaltoezicht op de kwaliteit van VVE. Beide instanties zijn daarmee
in te schakelen voor toetsing van de kwaliteit van het nieuwe aanbod. Uitwerking hiervan gebeurt in
later stadium.

b. Spreiding van het nieuwe aanbod.
Omdat meerdere partijen hebben aangekondigd het nieuwe aanbod als pilot te willen gaan verzorgen
en mogelijk in de toekomst ook nieuwe partijen gaan aansluiten, gaan wij afwegen of wij invloed willen
uitoefenen op de spreiding van het nieuwe aanbod. Dit is een van de criteria die wordt meegenomen
in het juridisch toetsingskader.

2. Financieel: wat gaat het nieuwe voorschoolse aanbod kosten?

Het huidige voorschoolse aanbod bestaat uit de werksoorten kinderopvang, VVE-kinderopvang,
peuterspeelzaalwerk, VVE-peuterspeelzaalwerk en de voorschoolgroepen2. Wij subsidiëren het
peuterspeelzaalwerk, zowel regulier als VVE, de voorschoolgroepen en verstrekken een VVE-subsidie
voor 5 kinderopvang locaties.

    - kosten per werksoort
Actie: het in beeld te brengen van de huidige kosten per werksoort van de pilotlocaties.
Resultaat: vergelijking van de kosten van het nieuwe aanbod met het huidige aanbod.
Uiteindelijke besluitvorming over: de kostprijs van het nieuwe aanbod en gemeentelijke bijdrage
daaraan.

Voor de pilotlocaties worden de huidige kosten per werksoort uitgesplitst. Het gaat daarbij om de
onderdelen personeel, huisvesting, overhead, activiteitenkosten, ouderbijdrage en subsidie gemeente.
Op deze wijze kan een goede vergelijking gemaakt worden met de uiteindelijk opgave van de kosten
voor het nieuwe product op de pilotlocaties.

    - kosten per doelgroep.
Wij zijn wettelijk verplicht om voor een aantal doelgroepen plekken in de voorschoolse periode te
bekostigen. Dit zal ook in de nieuwe situatie zo zijn. Met de integratie van het huidige aanbod van
kinderopvang en peuterspeelzaalwerk komt het nieuwe aanbod onder de Wet Kinderopvang te vallen.
Hiermee verandert ook in een aantal gevallen de bekostigingssituatie voor gemeente en voor ouders
ten opzichte van de huidige situatie.

Er zijn 2 categorieën doelgroepouders die wettelijk zijn vastgelegd en waarvoor wij het voorschools
aanbod financieren:
    - Ouders die doelgroep zijn vanuit Inwonerszaken, (waaronder klanten reïntegratie, bijstand,
         inburgering). Dienst inwonerszaken betaalt voor deze ouders de kosten van kinderopvang
         tijdens een traject;

2
 In Arnhem zijn 3 voorschoolgroepen. De Voorschoolgroep is een samenwerking tussen peuterspeelzaal en
onderwijsvoorrangsschool. Oudste peuters en jongste kleuters zitten in de voorschoolgroep en stromen gefaseerd door naar groep
1 van de basisschool.


Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM9 van 37                      DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 5




    -    Ouders met een laag opleidingsniveau, waarvan de kinderen bij de start van het
         basisonderwijs een gewicht krijgen. Deze gewichtenkinderen3 komen in de voorschoolse
         periode in aanmerking voor VVE. Het Rijk stelt dat gemeenten voor alle VVE-
         doelgroepkinderen een passend VVE-aanbod moet verzorgen en keert hiervoor
         Onderwijsachterstanden (OAB)-gelden uit.

Daarnaast zijn er 3 soorten financieringssituaties voor alle andere ouders, de niet-doelgroep ouders:
   - Ouders maken in de huidige situatie gebruik van de reguliere kinderopvang en blijven dat ook
       in de nieuwe situatie doen. Deze ouders werken allebei en ontvangen kinderopvangtoeslag.
       Voor deze groep is de huidige en de toekomstige situatie gelijk.
   - Ouders maken in de huidige situatie gebruik van het peuterspeelzaalwerk en gaan het nieuwe
       product afnemen (bijvoorbeeld het onderdeel dat te vergelijken is met het huidige
       peuterspeelzaalwerk). De ouders werken allebei. Deze groep ouders gaat in de nieuwe
       situatie vallen onder de Wet Kinderopvang en komt in aanmerking voor kinderopvangtoeslag.
       Nu maken deze ouders gebruik van gesubsidieerd peuterspeelzaalwerk en betalen een
       ouderbijdrage.
   - Ouders maken in de huidige situatie gebruik van het peuterspeelzaalwerk en gaan het nieuwe
       product afnemen. Slechts één van beide ouders werkt. Nu maken deze ouders gebruik van
       gesubsidieerd peuterspeelzaalwerk en betalen een ouderbijdrage. Deze groep valt in de
       nieuwe situatie niet onder de Wet Kinderopvang en ontvangt geen kinderopvangtoeslag.

In de Visie is gesteld dat het nieuwe aanbod voor alle ouders financieel toegankelijk zou moeten zijn.
Ook uw raad heeft tijdens de begrotingsbehandelingen voor 2011 uitgesproken dat het aanbod van
peuterspeelzaalwerk voor iedereen beschikbaar moet blijven. Dit betekent dat wij voor (een deel van)
de laatst genoemde groep ouders financieel willen blijven bijdragen.

Actie: het in kaart brengen van:
    - aantallen doelgroepouders bij alle werksoorten voorschoolse opvang.
    - de inkomenssituatie van alle ouders die nu gebruik maken van het peuterspeelzaalwerk; als
        totaaloverzicht en per pilotlocatie.
Resultaat: een overzicht van wat er per categorie ouders verandert en welke financiële consequenties
het nieuwe aanbod per categorie ouders heeft.
Uiteindelijke besluitvorming over: de omvang en wijze van gemeentelijke bekostiging van het
voorschools aanbod voor (een deel van de) niet-doelgroepouders.




3. Huisvesting: waar wordt het nieuwe voorschoolse aanbod gehuisvest?


3
 Een leerling krijgt in het basisonderwijs een gewicht toegekend, afhankelijk van het opleidingsniveau van ouders. Er zijn 3
categorieën gewichten (1,2-0,3- en 0); De eerste twee gewichten gelden wanneer de ouder maximaal basisonderwijs (tot en met het
dertiende levensjaar) of (v)so-zmlk heeft gehad of wanneer de ouder maximaal lbo/vbo, praktijkonderwijs of vmbo basis- of
kaderberoepsgerichte leerweg heeft gedaan. De laatste categorie (gewicht 0) is wanneer ouders overig voortgezet onderwijs en
hoger hebben gevolgd.


                                                      10 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                             DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 6




Een integraal aanbod van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk betekent dat vanachter één voordeur
het nieuwe aanbod wordt verzorgd. Voor wat betreft de huisvestingssituatie van het huidige
peuterspeelzaalwerk en kinderopvang heeft dat grote consequenties.
De inzet van het nieuwe aanbod is het zo efficiënt mogelijk benutten van bestaande (en toekomstige)
accommodaties. In de praktijk kan dit bijvoorbeeld betekenen dat een deel van de huidige
peuterspeelzaallocaties sluit, omdat het nieuwe aanbod kan worden aangeboden vanuit het gebouw
van de huidige kinderopvangaanbieder. In het geval van een MFC (MultiFunctioneel Centrum) waar
zowel kinderopvang als peuterspeelzaalwerk in de huidige situatie is gehuisvest, zal
hoogstwaarschijnlijk het aantal af te nemen m2 in de nieuwe situatie minder zijn. Daarnaast lopen de
huurprijzen en de eigendomssituatie van de panden sterk uiteen. Het nieuwe aanbod zal daarom ook
per situatie en per locatie verschillende consequenties hebben.
Actie: het in beeld brengen van huisvestingssituatie per voorschoolse locatie.
Resultaat: een overzicht van de uiteindelijke huisvestingssituatie van alle pilotlocaties en bijbehorende
juridische en financiële consequenties.

4. Juridisch: hoe wordt het nieuwe voorschoolse aanbod juridisch geregeld?
Actie: het opstellen van een juridisch toetsingskader voor het nieuwe product voor huidige en
toekomstige voorschoolse aanbieders. Het bepalen hoe het nieuwe product wordt bekostigd door de
gemeente en hoe afrekening plaats vindt naar geleverd product en bijbehorende prestaties.
Resultaat: een juridisch kader voor toetsing, afname en bekostiging van het nieuwe product.

5. Nieuwe ontwikkelingen: de Regeling Startgroepen
De Minister heeft de Regeling Startgroepen aangekondigd, welke per 1 januari 2012 in werking treedt.
Schoolbesturen konden hiervoor een pilotaanvraag doen voor 1 september jl.
De Regeling Startgroepen is door OCW in het leven geroepen om de aansluiting tussen de
voorschoolse en vroegschoolse periode te versterken, in eerste instantie alleen gericht op VVE. Het
gaat daarbij om de doorgaande lijn tussen het VVE-aanbod op een peuterspeelzaal of
kinderdagverblijf en vervolgens op de Onderwijsvoorrangsschool zo sterk mogelijk te maken.

In de startgroep zitten doelgroepkinderen VVE, in de leeftijd van 2,5 jaar tot 4 jaar. De kinderen blijven
gewoon op het kinderdagverblijf of peuterspeelzaal waar zij al zaten, maar het VVE aanbod wordt
inhoudelijk door de school aangestuurd. Op de groep is zowel een leidster/pedagogisch medewerker
aanwezig van de speelzaal of het dagverblijf, maar ook een leerkracht vanuit het onderwijs. De
kinderen gaan 12,5 uur of 5 dagdelen naar de startgroep. Het aanbod bereidt kinderen voor op groep
1 van de basisschool en ouders kiezen eigenlijk met 2,5 jaar al voor een basisschool.

Alle schoolbesturen hebben een pilot aanvraag ingediend bij het Rijk. Hiervan is onlangs één pilot
door het Rijk toegekend; voor Basisschool het Mozaïek en peuterspeelzaal Het Speelrijk.
Daarnaast is een subsidieaanvraag bij de gemeente aangekondigd. De schoolbesturen hebben
uitgesproken uiteindelijk bij iedere Onderwijsvoorrangsschool in Arnhem een Startgroep te willen
realiseren.
Relatie Startgroep en Integratie voorschoolse voorzieningen



                                                      11 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                  DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 7




Inhoudelijk gezien kan de Startgroep het VVE-aanbod versterken. Kinderen krijgen op een
kinderdagverblijf of peuterspeelzaal in de Startgroep al vanaf 2,5 jaar een intensief taalaanbod, dat
volledig doorloopt naar groep 1 van de basisschool. Op deze wijze is een goede afstemming tussen
voor en vroegschoolse periode volledig gewaarborgd.
Met de Visie op het jonge kind is gekozen voor een integratie van het voorschoolse aanbod. De
Startgroep kan daarbij prima een onderdeel zijn van dit aanbod. Met andere woorden, achter die ene
voordeur kunnen ouders ook kiezen voor een Startgroep, al dan niet aangevuld met een aanbod
opvang (wanneer opvang voor een hele dag nodig is).
Organisatorisch is het wenselijk dat de Startgroep onderdeel is van het geïntegreerde voorschoolse
aanbod. Echter wanneer de Startgroep eenzijdig met of een peuterspeelzaal of een kinderdagverblijf
samen werkt, staat dit de harmonisatie in de weg. Bij de beoordeling van een eventuele
subsidieaanvraag voor Startgroepen wordt meegenomen of deze de pilots harmonisatie versterkt of
beconcurreert. Het integreren van de voorschoolse voorzieningen krijgt prioriteit. De Startgroepen
kunnen daar in de toekomst op aansluiten.

Financiën
Het nieuwe voorschoolse aanbod moet passen binnen de huidige beschikbare middelen voor
voorschoolse voorzieningen en VVE, inclusief de door de raad opgelegde bezuinigingen op het
peuterspeelzaalwerk, mogelijke toekomstige wijzigingen in beschikbare middelen daargelaten.
Ook de in deze raadsbrief genoemde pilots moeten uitgevoerd worden binnen dit financieel kader; er
zijn geen additionele middelen voor beschikbaar.

Kansen, risico’s en maatschappelijk draagvlak

Kansen:
Door integratie van het aanbod peuterspeelzaalwerk en kinderopvang verandert ook de wijze van
financieren. Het nieuwe product komt, zoals eerder al toegelicht, te vallen onder de Wet kinderopvang.
Een deel van de ouders die nu gebruik maakt van het peuterspeelzaalwerk, gesubsidieerd door de
gemeente, komt in de nieuwe situatie in aanmerking voor Kinderopvangtoeslag. Door integratie van
de huidige werksoorten van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk kan een win-win situatie ontstaan
op het gebied van kennis en expertise en een efficiency slag gemaakt worden op het terrein van
bijvoorbeeld huisvesting, personeel en overhead.

Risico's:
- Ouders die gebruik maken van de Kinderopvang moeten vanaf 2010 een steeds hogere eigen
bijdrage betalen (Rijksbeleid). Dat geldt ook voor de laagste inkomensgroepen. Nu al is zichtbaar dat
wachtlijsten in de kinderopvang afnemen en de meest kwetsbare groepen afhaken.

- Met het nieuwe aanbod verandert de huisvestingssituatie van huidig kinderopvang en
peuterspeelzaalwerk. Dit leidt mogelijk in een aantal situaties tot leegstand (het nieuwe aanbod wordt
bijvoorbeeld vanuit één locatie aangeboden, ipv huidige twee locaties voor enerzijds kinderopvang en
anderzijds peuterspeelzaalwerk). Daarnaast zal ook het aantal benodigde m2 voor voorschoolse
opvang bij de (nog te bouwen) MFC’s mogelijk minder worden. Dit kan consequenties hebben voor

                                                      12 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                 DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 8




een aantal MFC’s in voorbereidingsfase waarbij hier nog geen rekening mee is gehouden.
De eventuele afname van minder m2 heeft tevens gevolgen voor Beheer en Exploitatie op de huidige
MFC locaties. Inzet is om te sturen dat het nieuwe aanbod blijft op de huidige MFC locatie. De
gevolgen voor de beheer en exploitatie van MFC’s worden in de latere besluitvorming inzichtelijk
gemaakt.

- Wanneer het nieuwe product door meerdere aanbieders gezamenlijk wordt aangeboden, heeft dit
mogelijk verregaande gevolgen voor de betreffende organisaties. Zo kennen bijvoorbeeld de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk twee verschillende CAO’s. Het is aan de organisaties hoe
zij hier mee omgaan en in welke vorm zij het aanbod organisatorisch gaan aanbieden (bijvoorbeeld
fusie, holding, behoud stichting etc ) en wat de consequenties zijn voor het personeel en bijvoorbeeld
het inventaris.

Maatschappelijk draagvlak:
Uiteindelijk zijn het de ouders die voor hun kind het nieuwe voorschoolse aanbod gaan afnemen. Het
nieuwe aanbod zal bij hen inhoudelijk draagvlak moeten hebben en ook betaalbaar moeten zijn voor
alle ouders.

Uitvoering en evaluatie
De planning is als volgt:

  Onderdeel                Wanneer                 Besluitvorming   Opmerkingen
  Start Pilots             Vanaf schooljaar                         Door middel van pilots wordt nieuwe
                           2011/2012                                voorschoolse product ontwikkeld.
  Vaststellen financieel   Uiterlijk 1 juli 2012   Gemeenteraad     Besluitvorming over vraagstukken als
  en juridisch kader                                                genoemd in de raadsbrief.




  Vaststellen nieuwe       Juli- december          Gemeenteraad     Pilots zijn afgelopen en worden
  aanbod voorschoolse      2012                                     definitief beoordeeld ahv inhoudelijk,
  periode                                                           financieel en juridisch kader.
  Bekostigen nieuw         1 januari 2013                           Subsidie huidig aanbod
  voorschools product                                               peuterspeelzaalwerk en VVE wordt per
                                                                    1 januari 2013 beëindigd.
                                                                    Vanaf die datum wordt het nieuwe
                                                                    voorschoolse product bekostigd.




Mocht u naar aanleiding van deze brief meer informatie willen over de uitwerking van de Visie op het


                                                      13 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                          DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 9




jonge kind, dan bestaat de mogelijkheid dat wij hierover een presentatie verzorgen in uw commissie.



Hoogachtend
het college van burgemeester en wethouders van Arnhem,



de secretaris,                                 de burgemeester,




Bijlage
- Inhoudelijke criteria nieuw voorschools aanbod (zoals opgenomen in de Visie op het jonge kind)



Voor u ter inzage
- Visie op het jonge kind
- Projectplan Spelenderwijs locaties




                                                      14 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                 DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 10




Bijlage 1: Inhoudelijke criteria nieuw aanbod, zoals opgenomen in de Visie op het jonge kind


  Basisvoorziening:
  • algemeen toegankelijk/voor alle kinderen;
  • laagdrempelig (beeldvorming);
  • Integraal m.b.t. functies (opvang, educatie etc.);
  • Integraal m.b.t. leeftijd (voor 0-4 jarigen);
  • differentiatie in vraag en in dagdelen mogelijk.

  Voorziening gericht op:
  • spelen, ontmoeten en ontwikkelen;
  • opvang;
  • signaleren en ondersteunen (educatie).

  Voorziening afgestemd op populatie in de wijk.

  Pedagogisch beleid:
  • doelen Riksen-Walraven;
  • criteria onderwijsraad (veiligheid en stabiliteit, brede ontwikkeling, bevorderen eigen
     verantwoordelijkheid);
  • ouderbeleid;
  • doorgaande lijn met basisschool en BSO;
  • zorgstructuur.

  VVE-aanbod voor doelgroepkinderen vanaf 2 ½ jaar beschikbaar.
  VVE-aanbod: gebruik Kaleidoscoop.
  VVE-aanbod voldoet aan eisen wet OKE:
  • 4 dd/ minimaal 10 uur;
  • bevoegde leidsters met VVE-scholing;
  • leidster-kind ratio 1 : 8;
  • Groepsgrootte maximaal 16;
  • Ouderbijdrage VVE = (laagste) niveau wet kinderopvang.

  Criteria vanuit de regierol gemeente en gestelde kaders
  • Geen extra middelen terwijl omvang aanbod toeneemt of gelijk blijft.
  • Realisatie taakstelling (€100.000) vanaf 2011.
  • Toekomstbestendig.
  • Mogelijkheid peuterspeelzaal onder Wet kinderopvang te brengen.
  • Is er zicht op hoe de (eventuele) samenwerking vorm gegeven wordt (fusie of
      anderszins)?
  • Zijn de plannen realistisch?
  • Is 2013 haalbaar?
  • Betaalbaarheid voor samenleving: prijs / kwaliteit-verhouding?

  Criteria / aandachtspunten stedelijk vanuit regierol gemeente


                                                      15 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                 DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Datum: 22 november 2011
Ons kenmerk: 2011.0.134.750 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.
Pagina: 11




  •    Beschikbaarheid: een plek voor alle kinderen die dat willen.
  •    Spreiding en afstemming per wijk.
  •    Betaalbaarheid: zijn er groepen ouders met aanzienlijk hogere kosten?




                                                      16 van 37
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 5283 • 6802 EG ARNHEM                 DIENST MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774977 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Ons kenmerk: 2011.0.123.665
Zaaknummer: 2011-10-01185




                 De nieuwe Integrale Voorschoolse Voorziening
                                                   van 0 tot 4 jaar
                                         de Spelenderwijs-locaties




                       Uitwerking van de samenwerking op basis van
                            de visie op het jonge kind in Arnhem



     Stichting Peuterspeelzalen Arnhem (SPA)



     Rijnstad




     Kinderopvang SKAR




                                                Arnhem, 28 februari 2011




                                                        17 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>1.       Inleiding

1.1      Aanleiding

         De gemeente Arnhem heeft in de zomer van 2010 de visie op het jonge kind
         vastgesteld. In deze visie is ervoor gekozen, om de nieuwe voorschoolse voorziening
         vorm te geven als één product, één voordeur en één locatie, waar ieder kind het
         aanbod vindt dat hij/zij nodig heeft. De vraag van de gemeente Arnhem om uiterlijk
         1 maart 2011 te komen met een plan, hebben wij aanvaard als een uitdaging.
         De conclusie die we hebben getrokken is dat er landelijk geen blauwdruk is en dat wij
         dit nog moeten uitwerken. Dit doen wij door middel van de concrete invulling van
         Integrale Voorschoolse Voorzieningen in de praktijk. Ook willen we een antwoord
         vinden op de spanning in de toepassing van de Wet OKE en de Wet Kinderopvang.
         Dit blijkt een complexe materie waarop we later in deze notitie terugkomen. We
         hebben ervoor gekozen om één gezamenlijk plan in te dienen, waarin is uitgewerkt
         hoe het geïntegreerde product voor 0 tot 4 jaar er uit gaat zien. Dit plan voldoet aan
         de door de gemeente Arnhem opgestelde “Checklist” (zie bijlage 2). We starten dit
         jaar met een zevental Spelenderwijs-locaties. Hierbij is een belangrijke rol weggelegd
         voor onze 3 organisaties samen en een gepaste rol voor de gemeente.

1.2      Achtergronden

         Vanuit de historie gegroeid zijn SPA en Rijnstad de twee organisaties die actief zijn in
         het peuterspeelzaalwerk. SKAR is een belangrijke aanbieder in de kinderopvang in
         Arnhem. Wij zijn dan ook een bijzondere combinatie in het werkveld van de
         voorschoolse voorzieningen omdat er 3 organisaties bij betrokken zijn. Wij bereiken
         het overgrote deel van de peuters in Arnhem. Dit opgeteld bij de samenwoonsituaties
         en de samenwerkingsrelaties (onder andere in het kader van de VVE) biedt een
         mooie uitgangspositie voor het realiseren van een “Speelhuis” met een menukaart.
                  “Eén “speelhuis”, maar wel met een menukaart. Het ene kind komt om 7.30 binnen, speelt,
                  ontmoet, ontwikkelt zich, eet, slaapt en wordt om 18.00 uur opgehaald. Een ander kind komt
                  van 8.30 tot 12.00 uur en speelt, ontmoet en ontwikkelt al dan niet met een extra VVEaanbod.
                  Zo biedt het “speelhuis” voor ieder kind het juiste aanbod en kunnen ook extra
                  zorgvragen van kinderen beter ingepast worden”.
         In de huidige situatie zijn peuterspeelzalen en kinderopvang twee gescheiden
         werelden waar een andere wet en regelgeving geldt. Via harmonisatie gaan wij
         toewerken naar Integrale Voorschoolse Voorzieningen als basisvoorziening voor alle
         kinderen met daarbinnen speciale aandacht voor kinderen die iets extra’s nodig
         hebben.

1.3      Samenwerking

         Met ingang van medio maart 2011, na vaststelling van ons gezamenlijk plan, gaan wij
         nauw samenwerken met als doel het realiseren van Integrale Voorschoolse
         Voorzieningen, onder de naam Spelenderwijs-locaties. Om dit te bereiken gaan de
         bestaande werksoorten, vanuit een wederzijdse bevruchting, in elkaar op en bieden
         wij één gezamenlijk nieuw product aan. Dit product biedt het “beste van beide
         werelden”. Hiermee wordt bewerkstelligd dat de producten beter op elkaar afgestemd
         zijn, waardoor de kwaliteit toeneemt. Nadrukkelijk is het de intentie om een
         structurele samenwerking te realiseren, daartoe de nodige stappen te zetten en daar
         ook een passende organisatievorm bij te vinden.

         Door integratie en aanbod van één product wordt vormgegeven aan een
         toekomstbestendige voorschoolse voorziening. De juridische vorm wordt in de
         komende maanden nog nader uitgewerkt maar zal niet vrijblijvend zijn.


                                                        18 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2.       Visie

         Uitgangspunt voor de gezamenlijke visie rondom de Integrale Voorschoolse
         Voorzieningen 0 tot 4 jaar vormt de visie van SPA, Rijnstad en Kinderopvang SKAR
         Februari 2010 (zie bijlage 1). De drie partners beschouwen een voorschoolse
         voorziening als een pedagogische basisvoorziening. Deze pedagogische
         basisvoorziening is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten dat kinderen zich in
         de eerste levensjaren zowel individueel als sociaal, vooral ontwikkelen via interactie
         met leeftijdgenootjes en met diverse (mede)opvoeders en andere omstanders. Bij dit
         alles gaat het om persoonlijke ontwikkeling, ontplooiing & talentontwikkeling, die
         ontstaat door het meedoen in diverse vormen van samenleven: van jongs af aan in
         gezinsvormen tot en met diverse andere sociale en maatschappelijke situaties en
         structuren, inclusief samenleven in culturele diversiteit. Centraal bij dit alles staat
         meedoen (en: leren meedoen), als leidend begrip in het huidige denken over
         opgroeien en opvoeding. Opvoeden is in essentie: kinderen laten meedoen en hen
         helpen om steeds volwaardiger te participeren in allerlei vormen van samenleven,
         leren en werken.

         De term “voorschools” geeft aan dat het gaat om de periode die vooraf gaat aan de
         vroegschoolse en de verdere basisschoolperiode en impliceert tevens dat er een
         relatie ligt tussen de twee voorzieningen die beleidsmatig van elkaar worden
         onderscheiden. De relatie voorschools – vroegschoolse voorziening krijgt in onze
         visie vorm en inhoud via de doorgaande leerlijn.

         Onze voorschoolse voorziening komt tegemoet aan de basisbehoeften van elk kind
         en is gericht op spelen, ontmoeten, ontwikkelen, signaleren, ondersteunen. De
         voorziening is algemeen toegankelijk voor alle kinderen en laagdrempelig. De te
         onderscheiden functies (opvang, educatie etc.) en de leeftijd zijn integraal in het
         product terug te vinden. Verder is er sprake van een gedifferentieerd aanbod in de
         duur van het aanbod en het aantal dagdelen.

         De voorziening streeft de pedagogische doelen na die door Riksen-Walraven zijn
         geformuleerd voor alle opvoedmilieus: opvang, thuissituatie en educatie.
         Hierbij gaat het om:
         • bieden van emotionele veiligheid;
         • ontwikkelen van persoonlijke competenties;
         • ontwikkelen van sociale competenties;
         • overbrengen van waarden en normen.

         De voorschoolse voorziening werkt wijkgebonden, werkt nauw samen met het
         basisonderwijs en is bij voorkeur onder één dak gesitueerd. Per wijk kan het aanbod
         van de voorschoolse voorziening afgestemd worden op basis van de “eigenheid” van
         de wijk en de vraag van ouders.

3.       Het aanbod met elementen van de checklist

3.1      Aanbod Integrale Voorschoolse Voorziening

         Op basis van onze visie bieden wij een aanbod voor opvang en educatie. Hierbij is er
         bijzondere aandacht voor:




                                                        19 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>         1. Veiligheid, stabiliteit en continuïteit.
            De basis van opvoeding en ontwikkeling vormt een veilige gehechtheidsrelatie
            met belangrijke opvoeders waaronder de pedagogisch medewerkers. Wij vragen
            daarom van hun een responsieve en leeftijdsadequate opstelling alsmede dat zij
            op professionele wijze structuur en voorspelbaarheid in gedrag en omgeving
            bieden.
         2. De fysieke, motorische, sociaal-emotionele en morele ontwikkeling alsmede
            recreatie en ontspanning.
         3. Het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid van de kinderen.
            De Integrale Voorschoolse Voorziening geeft kinderen de kans om zelf actief mee
            te doen en leert kinderen omgaan met (culturele) diversiteit en gezamenlijkheid.

3.2      Ouderbeleid

         In de nieuwe voorziening hebben we extra aandacht voor ouderbeleid.
         Ouders hebben verschillende rollen in de Integrale Voorschoolse Voorziening. Zij zijn
         zowel klant als hoofdopvoeders van hun kinderen en delen de verzorging en
         opvoeding van hun kinderen in de Integrale Voorschoolse Voorziening met de
         pedagogisch medewerkers. De relatie met de ouders is in beide rollen respectvol.
         De informatievoorziening, medezeggenschap, ouderbetrokkenheid, communicatie en
         de privacybescherming wordt geregeld volgens de richtlijnen vanuit de Wet
         Kinderopvang, de wet OKE, het Convenant Kwaliteit Kinderopvang, de Wet
         Bescherming Persoonsgegevens en het besluit basisvoorwaarden kwaliteit
         voorschoolse educatie.

3.3      VVE

         Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) is sinds 2000 een instrument in het
         onderwijsachterstandenbeleid en is er op gericht om onderwijsachterstanden bij
         leerlingen in het basisonderwijs en bij jonge kinderen vroegtijdig op te sporen en te
         bestrijden. Voor het aanpakken van (taal)achterstanden zijn VVE-programma’s
         ontwikkeld. Dit zijn educatieve programma’s gericht op het voorkomen en bestrijden
         van onderwijsachterstanden beginnend in kinderdagverblijven en peuterspeelzalen,
         doorlopend tot en met de tweede groep van de basisschool. In Arnhem wordt vanaf
         2000 gewerkt met het erkende VVE-programma “Kaleidoscoop”.

         Voor de nabije toekomst stellen wij in de Integrale Voorschoolse Voorziening VVE
         beschikbaar voor álle kinderen. Dit kan een volledige of een afgeleide vorm van
         “Kaleidoscoop” zijn. Afhankelijk van de aangemerkte doelgroepkinderen kan de
         intensiteit van VVE worden bepaald en krijgen kinderen met (taal)achterstanden via
         een geïntensiveerd ontwikkelings- en taalprogramma extra aandacht. Op deze wijze
         wordt 100% doelgroepkinderen bereikt met (aspecten van) VVE.

         Hierdoor komen wij tegemoet aan de uitvoering van VVE volgens de visie op het
         jonge kind waarmee voor aangemerkte doelgroepkinderen vanaf 2,5 jaar het VVE-
         aanbod beschikbaar is.

         Voor de VVE-groepen voldoet dit aanbod aan de kwaliteitseisen die de Wet OKE
         stelt:
         • 4 dagdelen of 10 uren totaal;
         • pedagogisch medewerkster minimaal op MBO-3 niveau;
         • leidster kindratio 1 : 8;
         • groepsgrootte maximaal 16.



                                                        20 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                  4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>3.4      De doorgaande lijn

         Bij de doorgaande lijn is sprake van een ketenbenadering. In deze ketenbenadering
         werken wij nauw samen om de visie op het werken met kinderen en het aanbod van
         de verschillende instellingen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen.
         De belangrijkste ketenpartners in de doorgaande lijn zijn: het consultatiebureau, het
         basisonderwijs, de bibliotheek, zorginstellingen en de gemeente. Wij willen met de
         Spelenderwijs-locaties zoveel mogelijk concrete koppels maken met basisscholen.

         In de nota ‘Visie op het jonge kind in Arnhem’ staat beschreven dat de doorgaande
         lijn betrekking heeft op het pedagogisch beleid, het aanbod, de overdracht van
         kinderen en de zorgstructuur.

         De aspecten van de doorgaande lijn geven wij in de voorziening als volgt vorm:

         1. Het pedagogisch beleid
            De Integrale Voorschoolse Voorziening stemt het pedagogisch beleid af met de
            basisscholen in de directe omgeving. De Integrale Voorschoolse Voorziening
            wordt waar mogelijk gekoppeld aan één of twee basisscholen.

         2. De methode
            In de Spelenderwijs-locaties wordt gewerkt met het ontwikkelingsprogramma
            ‘Kaleidoscoop’, aangevuld met een taalstimuleringsprogramma en een
            kindvolgsysteem. De Integrale Voorschoolse Voorziening realiseert voor alle
            kinderen een aanbod waarvan het stimuleren van de ontwikkeling een essentieel
            onderdeel uitmaakt.

         3. De overdracht
            De reguliere Integrale Voorschoolse Voorzieningen dragen kindgegevens met
            behulp van het Arnhems Overdrachtsformulier over naar het basisonderwijs.
            Op VVE(volg)-locaties wordt de ontwikkeling van kinderen gevolgd met behulp
            van het Ontwikkelings Volgmodel (OVM). Dit OVM wordt besproken met ouders
            en ‘warm’ overgedragen naar het basisonderwijs.

         4. De zorgstructuur
            In 2010 is de zorgstructuur, ‘Alle kinderen zijn welkom’ voor de voorschoolse
            voorzieningen, in Arnhem afgerond. Dit document is leidraad voor de
            implementatie en de uitvoering van de zorgstructuur in de Integrale Voorschoolse
            Voorzieningen. In de nabije toekomst willen wij een afstemming realiseren van
            deze zorgstructuur met de zorgstructuur die gebruikt wordt in het basisonderwijs.
            Het werken vanuit de zorgstructuur waarborgt de intensieve samenwerking met
            o.a. partners als C.J.G., Z.A.T., Integrale Vroeghulp en het consultatiebureau
            (S.T.M.G.). Het consultatiebureau is de belangrijkste vindplaats van
            doelgroepkinderen. Het consultatiebureau werkt samen met de Integrale
            Voorschoolse Voorziening voor een adequate toeleiding van doelgroepkinderen.

4.       Het aanbod van SPA, Rijnstad en SKAR

4.1      Inhoud van het aanbod

         Kern van onze nieuwe voorziening is de vorming van Voorschoolse Voorzieningen /
         ”Spelenderwijs-locaties” met keuzemogelijkheden passend bij de wensen van ouders
         en ontwikkelingsvraag van kinderen voor uiteindelijk de gehele stad Arnhem.



                                                        21 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>4.1.1 De Spelenderwijs-locaties

         Korte termijn doelstelling Projectfase één
         We hebben ervoor gekozen om te starten met pilots op een zevental Spelenderwijs-
         locaties in de eerste fase. Wij kiezen voor een niet vrijblijvende vorm van
         samenwerking en zullen in 2011 hier concrete stappen voor zetten. Zowel inhoud,
         proces en organisatie worden zo goed mogelijk ingericht zodat zoveel mogelijk
         ervaring opgedaan wordt bij het vormgeven van de integratie. Deze ervaring willen wij
         gebruiken om in 2012 successievelijk ook de andere locaties om te bouwen. Immers,
         met ‘de visie op het jonge kind’ als basis werken wij toe naar een voorschoolse
         voorziening voor alle kinderen. Om dit product aan zoveel mogelijk kinderen te
         kunnen bieden, is het nodig dat een optimaal gebruik wordt gemaakt van de hiervoor
         beschikbare middelen. Naast gemeentelijke gelden voor VVE en voorschoolse
         voorzieningen, gaan we de mogelijkheden in de Wet op de Kinderopvang en de Wet
         OKE optimaal benutten. Bovenstaande vraagt maatwerk als het gaat om de behoefte
         aan arrangementen voor de verschillende klantgroepen. Het maatwerk als het gaat
         om de inhoud, de fysieke locaties en de noodzakelijke aanpassingen om te voldoen
         aan de wet OKE. Deze zaken werken wij per Spelenderwijs-locatie uit.

         We hebben in de oriëntatiefase gemerkt dat het werken met de wet OKE en met de
         wet Kinderopvang zeer complex is. Ter illustratie: als kind onder de wet
         Kinderopvang valt is deze wet leidend. Dit resulteert in een kostenverzwaring. De
         door ons gekozen 7 Spelenderwijs-locaties leveren antwoorden op de vragen
         hieromtrent. We kiezen voor pilots om te komen tot een optimale werkwijze op 5
         punten:
         • persoonlijke inzet;
         • klantenbehoefte;
         • organisatie van de 2 werkwijzen;
         • financiële impact;
         • kwaliteit van het aanbod voor het kind.

         Wij hebben de ambitie om daarmee te komen tot een realiseerbaar en
         toekomstbestendig aanbod. We zien hierbij een grote rol voor onze organisaties en
         een gepaste rol voor de gemeente.

4.1.2 De inrichting van de arrangementen

         In onze samenwerking wordt ingevuld op welke wijze de huidige peuterspeelzaal-
         voorzieningen van SPA en Rijnstad met de locaties van kinderopvang SKAR
         integreren tot een Integrale Voorschoolse Voorziening.

         In grote lijnen is het plan voor de Integrale Voorschoolse Voorziening als volgt:
         • Er is sprake van 4 arrangementen waarvoor per arrangement in wisselende mate
             gerekend wordt op een subsidie van de gemeente:
             1. regulier vallend onder de wet kinderopvang;
             2. regulier niet vallend onder de wet kinderopvang;
             3. VVE vallend onder de wet kinderopvang;
             4. VVE niet vallend onder de wet kinderopvang.
         • Aanbod van dagdelen op maat.
         • Eén vorm van VVE aanbod op alle locaties.
         • VVE aanbod is gedifferentieerd.




                                                        22 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>4.1.3 Keuzemogelijkheden voor ouders op de Spelenderwijs-locaties

         Uitgangspunt bij de Integrale Voorschoolse Voorziening is dat wij
         keuzemogelijkheden bieden, passend binnen wensen van de ouders en de
         ontwikkelingsvraag van kinderen (menukaart).

         1. Hele dagopvang 0 tot 4 jaar tussen 7.30 uur en 18.30 uur inclusief voorschools
            programma voor 2,5 tot 4 jaar.
         2. Halve dagopvang 0 tot 4 jaar.
            a. Tussen 7.30 uur en 13.00 uur = 5,5 uur.
            b. Tussen 13.00 uur en 18.30 uur = 5,5 uur.
            Beide inclusief een voorschools programma voor 2,5 jarigen.
         3. Peuteractiviteit voorschools programma vanaf 2,5 jaar (geen doelgroepkinderen).
         4. Voorschools programma VVE-peuteractiviteit.

4.1.4 Rol van de gemeente

         Bij de uitwerking van de pilots krijgen we meer zicht op financiële consequenties voor
         ouders en gemeente. Voorafgaand aan en tijdens de pilots komt de vraag van de
         gemeente over de betaalbaarheid voor de samenleving en groepen ouders
         nadrukkelijk op de agenda. De drie organisaties zullen op die specifieke momenten
         en onderwerpen de gemeente nadrukkelijk uitnodigen om haar rol te vervullen. Ook
         op het punt rond accommodaties en de vragen hierover zullen wij de gemeente nader
         bevragen en te nemen besluiten voorleggen. U mag de output van de pilots
         gebruiken om tot een goede afweging te komen met betrekking tot welke kinderen en
         ouders u wel of geen subsidie wil aanbieden. De pilots zullen hierover voldoende
         concrete informatie opleveren voor u als gemeente.

4.2      Fasering van het aanbod (tijdspad)


            Oriënterende fase                         Aanbod aan de gemeente       tot 1 maart 2011
            Voorbereidingsfase                        Voorbereiden implementatie   1 maart 2011 tot
                                                      van de 7 Spelenderwijs-      1 juli 2011
                                                      locaties
            Project Spelenderwijs-                    De pilot 7 Spelenderwijs-    15 augustus 2011
            locaties                                  locaties starten en          tot 1 juli 2012
                                                      integreren
            Tussenevaluatie                                                        januari 2012
            Uitrol Spelenderwijs-                     De volgende Spelenderwijs-   vanaf september
            locaties over heel Arnhem                 locaties starten en          2012
                                                      integreren

         Oriëntatie- en voorbereidingsfase

         De oriëntatiefase is gestart met de instelling van een ‘Projectteam Integrale
         Voorschoolse Voorzieningen’ vanuit onze drie organisaties. Dit Projectteam wordt
         door de drie partijen gemandateerd om een zevental ‘Spelenderwijs locaties’ vorm te
         geven. Het Projectteam start in maart 2011 vervolgens met de voorbereidingsfase en
         inrichting.

         De vorming van een Integrale Voorschoolse Voorziening is bijzonder en vernieuwend


                                                        23 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>         waarbij we constateren dat we landelijk voorloper zijn. Om daarbij stil te staan, elkaar
         te enthousiasmeren en te zorgen voor een gezamenlijk vertrekpunt vindt er in april
         een kick-off plaats met het ‘Projectteam Integrale Voorschoolse Voorziening’, de
         betrokken locatiemanagers en de betrokken medewerkers.

         Project Spelenderwijs-locaties

         De projectgroep Integrale Voorschoolse Voorziening start in september met de
         uitvoering en realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen op de volgende
         zeven locaties met de naam “Spelenderwijs”:

         1. Peuterspeelzalen de Malburcht 1, 2 en 3 (Rijnstad) met Kinderopvang Merlijn.
         2. Peuterspeelzaal de Hommel (Rijnstad) met Kinderopvang de Linde.
         3. Peuterspeelzaal Presikhaven 1 en 2 (Rijnstad) met Kinderopvang Harlekijn.
         4. Peuterspeelzalen Speelrijk (SPA) en Kinderopvang Mirakel.
         5. Peuterspeelzaal de Schatkist (SPA) en Kinderopvang Wigwam.
         6. Peuterspeelzaal de Kleine Boemerang met nieuw te starten Kinderopvang en
            BSO in MFC Malburgen Zuid Zwanenbloemlaan.
         7. Peuterspeelzaal de Wildebras (SPA) met Kinderopvang de Speeldoos.

         De Spelenderwijs-locaties zijn niet willekeurig gekozen. We hebben goed nagedacht
         over een representatieve groep.
         Er wordt bij de uitwerking van de eerste fase gekeken naar de volgende aspecten:
         • huisvesting;
         • markt (klantbehoefte);
         • doelgroepkinderen;
         • realiseerbaarheid;
         • kwaliteit van het aanbod;
         • personeel;
         • financiën.

         De locaties hebben voorts gekozen op basis van onderstaande uitgangspunten:
         • verschillende wijken;
         • verschillende typen voorziening;
         • oude zowel als nieuwe voorzieningen;
         • geïntegreerde en niet geïntegreerde voorzieningen;
         • positieve grondhouding van medewerkers;
         • bij voorkeur ervaring met VVE;
         • markt aanwezige peuters in de wijk.

4.3      Vervolgstappen start Spelenderwijs-locaties

         Na de eerste fase van 15 augustus 2011 tot 1 juli 2012 waarbij 7 Spelenderwijs-
         locaties van start gaan, zullen de integratietrajecten tussen de overige
         peuterspeelzaallocaties en kinderopvanglocaties van start gaan. Voor dit tweede deel
         van de fasering zullen we met de verdere uitrol van Spelenderwijs-locaties verder
         gaan. Bijgaand treft u in bijlage 3 een overzicht aan van mogelijke combinaties van
         clusters van peuterspeelzalen van SPA en Rijnstad en kinderopvang van SKAR. Het
         overzicht heeft niet de intentie om compleet te zijn maar biedt een doorkijk op basis
         van een eerste verkenning. Een nadere uitwerking vindt met betrokken partners
         plaats voor de uitvoering van de overige Spelenderwijs-locaties.




                                                        24 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011                 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.       Financiën

5.1      In de praktijk blijkt dat niet alle ouders die gebruik maken van peuterspeelzaalwerk
         zullen kiezen voor de kinderopvangtoeslag. De pilots zullen hierop mede een
         antwoord geven. Bij de nieuwe Integrale Voorschoolse Voorzieningen/Spelenderwijs-
         locaties is sprake van twee financieringsstromen:

         1. Kinderopvangtoeslag:
            Deelname aan de voorziening wordt bekostigd door de ouders (private middelen)
            die hiervoor een inkomensafhankelijke bijdrage van de rijksoverheid krijgen
            (kinderopvangtoeslag via de belastingdienst).
         2. Gemeentelijke subsidie:
            Deelname aan de voorziening voor ouders die niet voor de kinderopvangtoeslag
            van de belastingdienst in aanmerking komen, behoren (behoudens de
            ouderbijdrage) tot de gemeentelijke verantwoordelijkheid (publieke middelen).

         Gemiddeld komt in het peuterwerk van Rijnstad 21% van de gezinnen in aanmerking
         voor de kinderopvangtoeslag via de belastingdienst. Voor SPA bedraagt dit
         gemiddeld 57% van de gezinnen. In de Spelenderwijs-locaties worden ouders die
         gebruik maken van de peuterspeelzalen en die in aanmerking komen voor een
         kinderopvangtoeslag aanbevolen om hiervan gebruik te maken. In het land blijkt dat
         gemeenten een kostenbesparing verwachten die lineair is aan bovengenoemde
         percentages, wat in de praktijk echter niet het geval blijkt te zijn.

         De geïntegreerde voorziening (met verlengde opvang) moet financieel toegankelijk
         zijn. Dus ook voor ouders die een uitkering hebben (en een opleiding volgen).
         Deze ouders komen niet in aanmerking voor een kinderopvangtoeslag via de
         belastingdienst en zijn dus afhankelijk van een gemeentelijke bijdrage.
         De geïntegreerde voorziening valt voor een deel onder de Wet Kinderopvang. Zie
         verder paragraaf 4.1.4 inzake de rol van de gemeente.

         Door de gemeente is aangegeven dat er geen extra middelen ter beschikking gesteld
         worden terwijl omvang van het aanbod toeneemt of gelijk blijft. We hebben de kaders
         van de gemeente gezien en hebben als uitgangspunt genomen dat de geïntegreerde
         voorzieningen er binnen moeten passen. In de oriëntatiefase hebben we
         geconstateerd dat het financiële plaatje afhankelijk is van te maken keuzes en
         mogelijkheden.




                                                        25 van 37
Plan voor realisatie van Integrale Voorschoolse Voorzieningen, 28 februari 2011               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                             1
                                                                 PAGINA
                             Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                 ONDERWERP
Visie op het jonge kind in
Arnhem




2 maart 2010




                 26 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Samenvatting




                                                                                         2
                                                                                                                             PAGINA
Dit visiedocument is opgesteld samen met instellingen voor peuterspeelzaalwerk SPA
en Rijnstad, kinderopvang SKAR en Allio, schoolbesturen voor primair onderwijs en
Stichting PAS (coördinatie VVE).

De notitie omschrijft hoe in Arnhem de voorschoolse periode (0-4 jaar) er in de
toekomst uit zou moeten zien, met daarbij oog voor een goede doorgaande lijn naar het




                                                                                         Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                             ONDERWERP
basis onderwijs.
In januari j.l. heeft de Tweede Kamer de Wet Ontwikkelingskansen door Educatie (OKE)
aangenomen. Deze Wet omvat een nieuw wettelijk kader en kwaliteitseisen voor het
peuterspeelzaalwerk, kinderopvang en VVE-aanbod (Voor- en Vroegschoolse Educatie
voor doelgroepkinderen). De Wet geeft een forse kwaliteitsimpuls aan het
peuterspeelzaalwerk en zorgt dat hiermee de kwaliteitseisen tussen kinderopvang en
peuterspeelzaalwerk gelijk worden getrokken. De Wet verzorgt hiermee de
randvoorwaarden voor het harmoniseren van voorschoolse voorzieningen. Het is
vervolgens aan gemeenten welke keuze zij hierin maken.
Bijgevoegde notitie geeft aan hoe, in het belang van het kind, het voorschoolse aanbod
er uit moet zien, onder andere in het licht van de nieuwe Wet OKE.




                                            27 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




                                                                                                                               3
                                                                                                                                                                   PAGINA
4 maart 2010Samenvatting----------------------------------------------------------------------------------------1

Samenvatting --------------------------------------------------------------------------------------------------------2

1        Inleiding --------------------------------------------------------------------------------------------------------4




                                                                                                                               Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                                                   ONDERWERP
2        Achtergronden ------------------------------------------------------------------------------------------------4

3        Afbakening -----------------------------------------------------------------------------------------------------6

4        Visie op het jonge kind---------------------------------------------------------------------------------------6
    4.1 Arnhemse visie op het jonge kind -------------------------------------------------------------------------7
    4.2 Arnhemse visie op de VVE ---------------------------------------------------------------------------------9

5        Visie op de vorm: het product ---------------------------------------------------------------------------- 10

6        Visie op kwaliteit -------------------------------------------------------------------------------------------- 11

7        Op weg naar de toekomst --------------------------------------------------------------------------------- 11

Bijlage --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12
    1.     Arnhemse inwoners 0 t/m 6 jaar per wijk in 2010 ---------------------------------------------------- 12




                                                                28 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                   4
                                                                                                                                       PAGINA
1 Inleiding

In 2004 heeft de gemeente de beleidsnota “Op eigen benen” (beleidskader kinderopvang en
peuterspeelzaalwerk) vastgesteld. In deze nota is de gemeentelijke visie met betrekking tot de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk beschreven. Door verschillende nieuwe
ontwikkelingen op dit werkterrein is het noodzakelijk deze visie te actualiseren. Op dit moment
liggen er diverse vraagstukken met betrekking tot dit werkveld die op korte termijn beantwoord




                                                                                                   Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                       ONDERWERP
moeten worden, zoals beschreven in de startnotitie over de visieontwikkeling, die in november
j.l. door het college is vastgesteld. Gemeente en instellingen hebben behoefte om de
beantwoording van deze vragen te kunnen doen vanuit een actuele en gedeelde visie.

De gemeente Arnhem heeft ongeveer 147.000 inwoners.
Hiervan zijn er ruim 10.000 in de leeftijd van 0 tot 6 jaar (zie bijlage voor cijfers per wijk).

                                       0 jaar                   1.926
                                       1 jaar                   1.900
                                       2 jaar                   1.750
                                       3 jaar                   1.788
                                       4 jaar                   1.633
                                       5 jaar                   1.574
                                       Totaal                   10.571




2 Achtergronden

Het beleid ten aanzien van het jonge kind maakt onderdeel uit van het lokale jeugdbeleid. In
deze paragraaf worden alleen achtergronden belicht die specifiek zijn voor of speciaal
relevant zijn voor het beleid voor het jonge kind.

De kinderopvang is in een kort tijdsbestek uitgegroeid van een kleinschalige
welzijnsvoorziening naar een voorziening die onmisbaar is voor een gezonde economische
ontwikkeling in de maatschappij. De snelle groei en commercialisering van deze sector
(invoering Wet Kinderopvang in 2005) vraagt niet meer om een sturende, maar om een
voorwaardenscheppende en toezichthoudende rol van de overheid. Hoewel de marktwerking
in de kinderopvang is ingevoerd speelt de rijksoverheid een belangrijke rol in de bekostiging
via de belastingstoeslag voor werkende ouders met kinderen. Macro gezien worden ongeveer
twee-derde van de kosten uit de schatkist betaald.

Het peuterspeelzaalwerk is van oudsher een gesubsidieerde sector. De rol van de gemeente
is dan ook, veel meer dan in de kinderopvang, een sturende. Marktwerking is hier tot nu toe
niet aan de orde.
Landelijk gezien is er een afname van het gebruik van de peuterspeelzaal te zien ten gunste
van de kinderopvang. In Arnhem zien we deze trend nog niet.

Vanaf 2000 heeft de rijksoverheid het VVE-beleid (voor- en vroegschoolse educatie)
ingevoerd. Dit maakt onderdeel uit van het onderwijsachterstandenbeleid en is daarom gericht
op de 0-6-jarigen binnen de specifieke doelgroep van het genoemde beleid. De VVE heeft
een flinke impuls gegeven aan het reeds lokaal ingezette beleid om (taal)achterstanden bij
                                                    29 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                5
                                                                                                                                    PAGINA
peuters en kleuters te voorkomen of bestrijden. In samenwerking met het basisonderwijs,
peuterspeelzaalwerk en kinderopvang wordt in onze stad uitvoering gegeven aan dit beleid.
De rijksoverheid wil in 2011 een dekkend aanbod beschikbaar hebben voor 100% van de
doelgroepkinderen.

Per 1 augustus 2010 treedt naar verwachting de wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en
Educatie (OKE) in werking. Het doel van deze wet, die feitelijk geen nieuwe wet is maar
wijzigingen in drie bestaande wetten betreft, is het waarborgen van een kwalitatief goede




                                                                                                Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                    ONDERWERP
omgeving voor jonge kinderen, waarin goede educatie bijdraagt aan het vergroten van de
ontwikkelingskansen. De wet regelt zowel de kwaliteit en toegankelijkheid van de
voorschoolse voorzieningen als een optimaal aanbod van VVE. Om de kwaliteit van het
peuterspeelzaalwerk te verbeteren worden de kwaliteitseisen van peuterspeelzaalwerk en
kinderopvang op een aantal punten geharmoniseerd. Tevens worden nieuwe kwaliteitseisen
aan de VVE gesteld.

Stedelijk zijn de instellingen voor peuterspeelzaalwerk en de kinderopvang in de afgelopen
periode meer met elkaar in gesprek geraakt. Men komt elkaar vaker tegen bij voorbeeld aan
allerlei overlegtafels, maar ook in de dagelijkse gang van zaken van brede scholen en MFC’s
(multifuncionele centra). In 2009 zijn drie pilots gestart waarin de instellingen vormen van
samenwerking verkennen. Deze pilots worden uitgevoerd in het kader van de
subsidieregeling kinderopvang van het ministerie van OCenW. Daarnaast zijn de instellingen
met elkaar in gesprek over ontwikkeling en afstemming van interne zorgstructuren. Ook ligt er
vanuit de gemeente een bezuinigingsopdracht voor de instellingen van €100.000 jaarlijks
vanaf 2011.

Maatschappelijke trends
De RMO (Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling) en RVZ (Raad voor de
Volksgezondheid) signaleren in het advies “Investeren rondom kinderen” (2009) dat ouders
meer ondersteuning bij de opvoeding van hun kinderen vragen en dat instellingen ook meer
ondersteuning bieden. Voorschoolse instellingen merken dat zij steeds vaker opvoedkundige
vragen krijgen van ouders “die vroeger aan de buurvrouw of oma gesteld werden”. Maar de
buurvrouw heeft een baan en familie woont steeds minder in de buurt. Er lijkt steeds meer
sprake te zijn van handelingsverlegenheid onder ouders en er doen zich steeds vaker
problemen voor in de thuissituatie die de ontwikkeling en educatie van het kind in de weg
staan.

Ook zien we een toenemende aandacht voor kinderen die problemen ondervinden of tot
risicogroepen behoren en steeds meer nadruk op “direct ingrijpen”. We zien dan ook een
toenemende behoefte bij professionals en ouders aan vroegsignalering en vroegtijdige
interventie bij (een vermoeden van) problemen. Met de start van Samen Starten bij het
consultatiebureau, de Zorg en Adviesteams voor 0-4-jarigen en de komst van het Centrum
voor Jeugd en Gezin in Arnhem wordt voorzien in een professionele externe zorgstructuur
voor het jonge kind.

Een andere ontwikkeling die relevant is in dit kader is de toenemende behoefte aan
dagarrangementen. Ouders en instellingen hebben er steeds meer behoefte aan dat de
verschillende opvoedomgevingen waarin een kind verkeert goed op elkaar aansluiten. Dit
betreft zowel organisatorische afstemming, waarbij het moeten reizen voor kinderen zo veel
mogelijk beperkt wordt, als inhoudelijke afstemming. In het verlengde hiervan ligt ook de
behoefte aan aansluiting tussen voorschoolse, schoolse en buitenschoolse voorzieningen. In

                                               30 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                    6
                                                                                                                                        PAGINA
Arnhem worden de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk gezien als belangrijke partners
in de brede school, zoals beschreven in de Kadernota “Brede School”.




3 Afbakening

In deze notitie wordt de Arnhemse visie op het jonge kind geformuleerd. Er wordt met name




                                                                                                    Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                        ONDERWERP
beschreven welk voorschools aanbod er nodig is voor kinderen van nul tot vier jaar. Tevens
wordt aandacht besteed aan het borgen van een doorgaande lijn naar de vroegschoolse
voorzieningen (groepen 1 en 2 van de basisschool).
Omdat deze notitie zich dus niet beperkt tot de leeftijdsgroep 0-4-jarigen is er voor gekozen
de benaming “visie op het jonge kind” te gebruiken. Daarmee wordt benadrukt dat het beleid
erop gericht is de breuklijn op vierjarige leeftijd zo veel mogelijk te dichten. De geformuleerde
visie bevat veel elementen die terugkeren in of kansen bieden voor het aanbod voor 4-6-
jarigen.

De jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor 0-4-jarigen is onderdeel van de JGZ 0-19. In deze
notitie komt de rol van de JGZ in de toeleiding van kinderen naar het VVE-aanbod aan de
orde. De JGZ maakt ook deel uit van de zorgstructuur voor 0-4-jarigen. De overige taken van
de JGZ blijven hier buiten beschouwing omdat die elders beschreven zijn.

De visienotitie geeft specifiek antwoord op de vraag welk voorschools aanbod er nodig is voor
het jonge kind. Het gaat dan om de inhoud, de vorm en de kwaliteit van het aanbod. Na het
vaststellen van de visie komt de uitwerking aan de orde. Dan moet de discussie gevoerd
worden over wie en hoe dit aanbod georganiseerd wordt. Met andere woorden, de vragen
naar de aanbieders en organisatie van het aanbod en de verdeling van middelen vallen buiten
het kader van deze notitie.




4 Visie op het jonge kind

Het jeugdbeleid heeft als doel de Arnhemse jeugd kansen te geven op een goede
ontwikkeling. Daarom zijn er voor alle jongeren in de stad voorzieningen nodig als
consultatiebureaus en scholen, maar ook voorzieningen op het gebied van sport en cultuur.
En als er problemen zijn is er hulpverlening nodig. Want opgroeien gaat niet altijd vanzelf, en
opvoeden evenmin.

De laatste jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor het jeugdbeleid, voor de
opvoeding van kinderen en de ondersteuning die ouders hierbij kunnen krijgen. De meeste
aandacht gaat hierbij uit naar de 15 procent kinderen en hun ouders die in de problemen
zitten of tot de risicogroepen behoren. Maar voor de overige 85 % zijn ook voldoende
voorzieningen nodig. Het bevorderen van een gezonde ontwikkeling is de beste en meest
eenvoudige vorm van preventie. Daarom moet de overheid voorwaarden scheppen voor een
gunstig opgroeiklimaat voor alle kinderen.




                                                  31 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                7
                                                                                                                                    PAGINA
4.1   Arnhemse visie op het jonge kind

Op basis van gesprekken met het veld wordt voor de komende jaren de volgende visie
geformuleerd.

Vanaf de leeftijd van 4 jaar levert het basisonderwijs een substantiële bijdrage aan de
ontwikkeling en educatie van kinderen. Maar ook in de voorschoolse periode is aandacht voor
de ontwikkeling van cruciaal belang. Daarom dienen er voldoende, algemeen toegankelijke en




                                                                                                Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                    ONDERWERP
kwalitatief hoogwaardige voorzieningen voor jonge kinderen in de stad aanwezig te zijn die
de ontwikkelingskansen van kinderen bevorderen. Dat is in het belang van alle kinderen,
maar zeker van kinderen met taal- en/of ontwikkelingsachterstanden. Voor deze kinderen
dient in de voorziening een extra (educatief) aanbod beschikbaar te zijn. Voor kinderen
waarvoor opvang nodig is dient de voorziening ook hierin te voorzien, zodat opvang,
ontwikkelingsstimulering en educatie geïntegreerd plaats vinden.

Deze voorziening voor jonge kinderen is gericht op spelen, ontmoeten, ontwikkelen,
signaleren en ondersteunen (educatie). De voorziening streeft de pedagogische doelen na
die door Riksen-Walraven geformuleerd zijn voor alle opvoedmilieus: opvang, thuissituatie en
educatie. Hierbij gaat het om
    • Bieden van emotionele veiligheid
    • Ontwikkelen van persoonlijke competenties
    • Ontwikkelen van sociale competenties
    • Overbrengen van waarden en normen

De voorziening is een basisvoorziening, waar in principe alle kinderen gebruik van kunnen
maken. Kinderen waarvoor opvang nodig is zullen veelal al in het eerste levensjaar
deelnemen. Kinderen waarvoor geen opvang nodig is kunnen ten minste vanaf de leeftijd van
twee jaar gedurende minimaal twee dagdelen per week deelnemen. Voor kinderen waarvoor
een extra educatief aanbod en/of opvang nodig is zal het aantal dagdelen hoger liggen.

De term basisvoorziening wordt gebruikt om aan te geven dat het gebruik van de voorziening
voor ouders vanzelfsprekend moet zijn. Zoals een kind naar het consultatiebureau en naar
school hoort te gaan, zo hoort het ook naar de voorschoolse voorziening te gaan. De
voorziening is bedoeld voor alle kinderen en draagt voor alle kinderen bij aan het bevorderen
van een gezonde ontwikkeling. Ook in deze zin is het een basisvoorziening. Het is zaak hier
in de beeldvorming en bij de toeleiding door het consultatiebureau aandacht voor te hebben.

Het aanbod moet voldoende groot zijn, voor alle kinderen moet er een plekje zijn.

De voorziening is algemeen toegankelijk en laagdrempelig. De kosten dienen zodanig te zijn
dat deze geen beletsel vormen voor deelname.

De voorziening bevindt zich bij voorkeur in de nabijheid van de woonomgeving van het kind.
Hierdoor wordt de afstemming tussen de verschillende opvoedmilieus vergemakkelijkt.
Nabijheid dient er ook voor te zorgen dat de voorziening afgestemd is op de populatie van de
wijk en dicht bij andere voorzieningen gelegen is.

De voorziening moet voldoen aan de criteria die de onderwijsraad in haar advies “Een rijk
programma voor ieder kind” (juni 2008) op basis van recente pedagogische en
ontwikkelingspsychologische inzichten heeft geformuleerd:
                                                32 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                8
                                                                                                                                    PAGINA
    •   Zorg voor veiligheid, stabiliteit en continuïteit
    •   Stimuleer een brede ontwikkeling
    •   Stimuleer de eigen verantwoordelijkheid en geef kinderen de kans om zelf actief mee
        te doen.

Met het onderstrepen van het belang van een brede ontwikkeling wordt benadrukt dat niet
alleen de cognitieve en taalontwikkeling van belang is, maar ook de fysieke en motorische
ontwikkeling, evenals de sociaal-emotionele en morele ontwikkeling.




                                                                                                Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                    ONDERWERP
Om de kwaliteit te kunnen realiseren zijn de volgende factoren van belang:
    • De leidsters/aanwezige volwassenen
    • De groep
    • De ruimte, materialen en activiteitenaanbod
De randvoorwaarden hebben daarom met name betrekking op het opleidingsniveau van de
beroepskracht, de leidster/kind-ratio, de groepsgrootte en de ruimte. Deze normen voor de
kwaliteit worden in paragraaf 7 verder beschreven.

De voorschoolse voorziening heeft een helder pedagogisch beleid. In dit beleid wordt niet
eenzijdig gekozen voor een ontwikkelingsgerichte benadering (social pedagogy tradition) of
een educatieve benadering (readiness for school), maar zijn elementen van beide stromingen
te vinden.
In het ouderbeleid van de voorschoolse voorziening zijn in ieder geval opgenomen het
vergroten van de betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling van hun kind, het bieden van
sociale steun en opvoedingsondersteuning en inspraak voor ouders.

Er is sprake van een doorgaande lijn met de basisschool, buitenschoolse opvang en andere
kindvoorzieningen. De doorgaande lijn heeft in ieder geval betrekking op het aanbod, het
pedagogisch beleid, de overdracht van kindgegevens en de zorgstructuur.
De voorschoolse voorziening werkt met een kind- of ontwikkelingsvolgsysteem en kent een
functie die vergelijkbaar is met de intern begeleider van de basisschool. Deze functionaris
ondersteunt leidsters bij het signaleren van en werken met kinderen met extra zorgbehoeften.
Bij complexere problemen wordt gebruik gemaakt van het Zorg en Adviesteam en het
Centrum voor Jeugd en Gezin.
Organisatorische afstemming moet bijdragen aan het verbeteren van dagarrangementen voor
kinderen.
De voorschoolse voorziening werkt samen in de brede school. Als de schaalgrootte het
toestaat is de samenwerking bij voorkeur gericht op één basisschool, zonder hierbij overigens
afbreuk te doen aan de keuzevrijheid van ouders. Hierdoor kan de doorgaande lijn optimaal
gerealiseerd worden en zal de doorstroming toenemen. Bij voorkeur zitten voorschoolse
voorziening en de school in hetzelfde gebouw. Bij de afstemming in het kader van de brede
school dient wel aandacht te zijn voor eigenheid van het jonge kind, zoals de behoefte aan
kleinschaligheid. Anderzijds dient deze eigenheid zodanig vorm gegeven te worden dat deze
de samenwerking niet in de weg staat.




                                               33 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                 9
                                                                                                                                     PAGINA
4.2   Arnhemse visie op de VVE

Binnen de voorschoolse voorziening dient een VVE-aanbod beschikbaar te zijn voor alle
doelgroepkinderen. Dit aanbod dient te voldoen aan de kwaliteitseisen die door de
rijksoverheid hieraan worden gesteld. Deze eisen worden in de Wet OKE aangescherpt.

In Arnhem is door de basisscholen en voorschoolse voorzieningen gekozen voor het werken
met Kaleidoscoop en de daarbij behorende ouderbetrokkenheidsprogramma’s. Dit is een




                                                                                                 Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                     ONDERWERP
erkend VVE-programma dat zowel in de voorschoolse als de vroegschoolse periode wordt
uitgevoerd. Hiermee wordt ten aanzien van het aanbod de doorgaande lijn gewaarborgd. Het
personeel is specifiek voor dit programma nageschoold.

Het VVE-aanbod is aanvankelijk alleen op peuterspeelzalen en basisscholen (vroegschool) in
de aandachtswijken uitgevoerd. Op enkele plekken is een voorschoolgroep gerealiseerd als
voorziening voor oudste peuters en jongste kleuters samen. Sinds drie jaar wordt het aanbod
ook in de kinderopvang uitgevoerd. Dit aanbod zal worden geëvalueerd. Indien de evaluatie
positief uitpakt zal naar uitbreiding van het VVE-aanbod in de kinderopvang gestreefd worden.

Met het oog op de toekomst wordt de visie op de VVE in Arnhem op de volgende punten
bijgesteld.
De definitie van “doelgroepkind” wordt geactualiseerd. In lijn met de Wet OKE worden alle
gewichtenkinderen woonachtig in Arnhem tot de doelgroep gerekend. Hierbij wordt uitgegaan
van de nieuwe gewichtenregeling. Tevens worden in Arnhem kinderen op basis van risico-
indicatoren door het consultatiebureau, of door de kindvoorziening in samenwerking met het
consultatiebureau, als doelgroepkind aangemerkt. Risicofactoren liggen met name op het
terrein van taalontwikkeling en sociaal-emotionele factoren. Daarnaast behoren de kinderen
van inburgeraars tot de doelgroep.

Bij de voorschoolse voorzieningen dient een uitbreiding van het VVE-aanbod plaats te vinden
om te voldoen aan de opdracht een aanbod voor 100% van de doelgroepkinderen te
realiseren. Tevens dient het VVE-aanbod voor alle doelgroepkinderen vanaf 2 jaar
beschikbaar te zijn en uitgebreid te worden tot vier dagdelen. Om segregatie tegen te gaan
zal het VVE-aanbod niet alleen gerealiseerd worden in voorzieningen met een hoog
percentage doelgroepkinderen, maar ook in gemengde voorzieningen Het is echter
inhoudelijk niet noodzakelijk en financieel gezien niet haalbaar om het aanbod van vier
dagdelen aan alle kinderen aan te bieden. Daarom zal onderscheid gemaakt worden tussen
voorschoolse voorzieningen met verschillende percentages doelgroepkinderen. Het VVE-
aanbod kent verschillende niveaus van intensiteit, zodat per locatie een juiste afstemming van
populatie en aanbod gerealiseerd kan worden. Voor de VVE-groepen wordt het aanbod
aangepast aan de kwaliteitseisen die in de Wet OKE geformuleerd zijn. Dit houdt in dat de
leidster-kind ratio op korte termijn opgetrokken wordt tot 1 op 8, en de groepsgrootte op 16
gebracht wordt. Daarmee bestaat een VVE-groep dan uit 16 kinderen met 2 beroepskrachten.
Het opleidingsniveau van de beroepskrachten dient minimaal SPW-3 te zijn. In verband met
het belang van kwaliteit van het aanbod voor jonge doelgroepkinderen en de toenemende
complexiteit van het werk wordt ernaar gestreefd om op de langere termijn in Arnhem per
groep één beroepskracht op HBO-niveau in te zetten in combinatie met één beroepskracht op
het niveau MBO-3.

De doorgaande lijn in het kader van de VVE dient versterkt te worden. Hiertoe zullen
samenwerkingskoppels gevormd moeten worden van voorschoolse en vroegschoolse
                                                34 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                     10
                                                                                                                                         PAGINA
aanbieders van VVE, waardoor niet alleen de inhoudelijke samenwerking, maar ook de
doorstroming van kinderen versterkt worden. Als eerste stap dient echter op een rij gezet te
worden welke percentages gewichtenkinderen de VVE-scholen hebben onder de nieuwe
gewichtenregeling.

Toeleiding naar het voorschoolse aanbod van de VVE is een belangrijk aandachtspunt. Een
aanbod voor alle doelgroepkinderen houdt niet vanzelfsprekend in dat alle doelgroepkinderen
bereikt worden en ook daadwerkelijk vier dagdelen van het aanbod gebruik maken. Het




                                                                                                     Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                         ONDERWERP
consultatiebureau (STMG) speelt hierin een belangrijke rol. Het consultatiebureau hanteert
hiertoe een screeningslijst, adviseert deelname en gaat bij de ouders na of het advies wordt
opgevolgd.




5 Visie op de vorm: het product
Op dit moment wordt het voorschoolse aanbod vormgegeven in verschillende producten. Het
gaat hierbij dan met name om de producten kinderdagopvang, peuterspeelzaalwerk en de
verschillende vormen van VVE-aanbod. Het werken met deze onderscheiden producten is
voor aanbieders eenvoudiger, maar verdient vanuit de optiek van het kind en zijn ouders niet
de voorkeur. Daarom wordt er in deze visie voor gekozen om de nieuwe voorschoolse
voorziening, zoals beschreven in deze notitie, vorm te geven als één product. Eén voordeur,
één locatie, waar ieder kind het aanbod vindt dat hij of zij nodig heeft. Dit is in het belang van
het kind, maar ook van zijn ouders.

Eén “speelhuis”, maar wel met een menukaart. Het ene kind komt om 7.30 binnen, speelt,
ontmoet, ontwikkelt zich, eet, slaapt en wordt om 18.00 uur opgehaald. Een ander kind komt
van 8.30 tot 12.00 uur en speelt, ontmoet en ontwikkelt al dan niet met een extra VVE-
aanbod. Zo biedt het “speelhuis” voor ieder kind het juiste aanbod en kunnen ook extra
zorgvragen van kinderen beter ingepast worden. Wel dient bij de vormgeving van dit ene
product met zijn verschillende opties de pedagogische kwaliteit, zoals beschreven in de
paragrafen 4 en 5 het uitgangspunt te zijn en te blijven. De situatie mag niet ontstaan dat
kinderen met een veelheid aan verschillende volwassenen te maken krijgen. Er dient een
duidelijke structuur te zijn die kinderen en ouders veiligheid biedt en het karakter van
kleinschaligheid dient niet uit het oog verloren te worden.

In de verschillende wijken van de stad is het zelfde product te vinden, maar kan de
menukeuze sterk verschillen. Hierdoor kan de voorziening binnen de kaders van het product
toch voldoende inspelen op de behoefte en vraag uit de wijk. Hierdoor zal segregatie worden
tegengegaan en kan de voorziening ook voldoende inspelen op moeilijk bereikbare groepen.

Door het realiseren van één product zullen de verschillende “oude” werksoorten in elkaar
opgaan. Deze zullen elkaar gaan bevruchten en dit zal de inhoudelijke kwaliteit van het
nieuwe product ten goede komen. Dit product zal “the best of both worlds” bieden. Ook op het
gebied van personeelsbeleid doen zich kansen voor. Personeel wordt breder inzetbaar, krijgt
meer doorgroeimogelijkheden en vindt meer uitdaging in het werk.
Daarnaast kan het werken met één product ook efficiencyvoordelen opleveren.

Het hier beschreven product zegt nog niets over de aanbieders. Het product kan door één of
door meerdere aanbieders georganiseerd worden.

                                                  35 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                  11
                                                                                                                                      PAGINA
6 Visie op kwaliteit
De voorschoolse voorziening dient van hoge kwaliteit te zijn. Deze kwaliteit betreft in ieder
geval de sociale en pedagogische eisen zoals beschreven in paragraaf 4. Om deze kwaliteit
te realiseren zijn op drie gebieden de randvoorwaarden essentieel:




                                                                                                  Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                                      ONDERWERP
     • De leidsters/aanwezige volwassenen
     • De groep
     • De ruimte, materialen en activiteitenaanbod

De eisen die aan deze factoren gesteld worden zijn dus de randvoorwaarden voor het
realiseren van een kwalitatief hoogwaardig product. Voor deze factoren zijn dan ook normen
vastgelegd in de Wet Kinderopvang. In het kader van de boven geformuleerde visie op het
product en de landelijk ingezette trend tot harmonisatie is het voor de hand liggend om de
wettelijk vastgelegde kwaliteitseiseisen voor de kinderopvang te volgen. Deze keuze wordt in
Arnhem dan ook gemaakt.
Concreet betekent dit dat voor de 2 ½ - en 3-jarigen de leidster-kind-ratio op 8 gesteld wordt,
de groepsgrootte op 16 en het opleidingsniveau van de beroepskrachten op minimaal SPW-3.
Voor de VVE worden deze normen nu al ingevoerd, conform de eisen van de Wet OKE. Op
termijn wordt ernaar gestreefd deze normen voor alle kinderen in te voeren en voor het VVE-
aanbod per groep één beroepskracht op HBO-niveau in te zetten in combinatie met en één
beroepskracht op MBO- niveau.




7 Op weg naar de toekomst
De beschreven visie is opgesteld vanuit het belang van het kind, ervan uitgaande dat een
gezonde ontwikkeling van ieder kind van belang is voor de samenleving. Pedagogische
motieven zijn leidend geweest. Hierdoor is een visie tot stand gekomen die gezien moet
worden als toekomstvisie, een streefbeeld. Realisatie van dit streefbeeld vraagt om
ingrijpende stappen van aanbieders en van de gemeente.

Het zal duidelijk zijn dat niet alle aspecten van het streefbeeld op korte termijn gerealiseerd
kunnen worden. Hierbij spelen zowel financiële als organisatorische overwegingen een rol,
zoals de verschillen in financieringssystematiek en wet- en regelgeving. Aanbieders en
gemeente dienen zich in de komende periode dan ook te buigen over de uitwerking. Er moet
helder worden welke zaken op korte termijn in het beleid kunnen worden opgenomen en
welke zaken meer tijd vragen. Gemeente en aanbieders hebben hierbij ieder hun eigen
verantwoordelijkheid.




                                                 36 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage




                                                                                          12
                                                                                                                              PAGINA
1. Arnhemse inwoners 0 t/m 6 jaar per wijk in 2010




                                                                                          Visie op het jonge kind in Arnhem
                                                                                                                              ONDERWERP
Wijken
                             bevolking totaal 0 jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 jaar

Centrum                               4.629    19    25    20    17     9     8
Spijkerkwartier                       6.057    50    41    34    27    38    25
Arnhemse Broek                        5.803    58    93    79    63    56    54
Presikhaaf-West                       8.290   111    94   105   110    88    78
Presikhaaf-Oost                       6.454    71    51    39    57    57    46
St.Marten/Sonsbeek-Zuid               4.443    82    62    46    43    45    32
Klarendal                             7.235    69    93    70    47    67    68
Velperweg e.o.                        8.168   104    99    91    97   104   104
Alteveer en Cranevelt                 4.227    42    40    47    52    41    46
Geitenkamp                            4.052    44    48    32    39    32    43
Monnikenhuizen                        3.437    33    37    30    29    35    37
Burgemeesterswijk/Hoogkamp            7.527    78    83    80    89    85    92
Schaarsbergen e.o.                    1.791     6     7     8     9    12    13
Heijenoord/Lombok                     4.080    61    45    56    51    46    33
Klingelbeek                           1.252     9     6     9    13     7     8
Malburgen-West                        4.379    95    78    78    63    59    54
Malburgen-Oost (Noord)                5.507   126    98    97    84    61    75
Malburgen-Oost (Zuid)                 7.109   100    98    98    84   110    80
Vredenburg/Kronenburg                 8.277    74    78    65    74    72    76
Elden                                 2.150    25    22    20    18    15    23
Elderveld                             9.410    97   101    89    95   102   100
De Laar                              12.721   181   183   166   203   158   151
Rijkerswoerd                         13.278   179   186   179   220   160   174
Schuytgraaf                           6.762   212   232   212   204   174   154
Totaal                              147.038 1.926 1.900 1.750 1.788 1.633 1.574




                                                   37 van 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>