<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Collegenota
Aan burgemeester en wethouders
                                                                                                     Datum
Documentnummer              2011.0.144.962
Zaaknummer                  2011-12-00412
Datum                       06-12-2011                      Portefeuillehouder
                                                            Van Gastel
Vertrouwelijk               nee
Dienst                      Stadsbeheer                     In DT                     Nee
Ambtenaar                   Hans van Ammers                 In college                Ja             13-12-2011
                                                            Voorstel in
Telefoonnummer              (026) 377 4431                                            Ja
                                                            raadscommissie
Onderwerp                   Samenwerken in de               Voorstel in raad          Nee
                            afvalwaterketen met
                            buurgemeenten en
                                                            Genoemde data fataal      Ja
                            waterschappen
Beslispunten
1. instemmen met de ambitie tot samenwerken in de afvalwaterketen, meer concreet:
     a) in 2012 de samenwerking starten in de afvalwaterketen in een netwerkorganisatie met drie van onze
         buurgemeenten (Rheden, Overbetuwe, Lingewaard) en de beide waterschappen.
     b) nog geen uitspraak doen over de vorm en intensiteit van samenwerking op langere termijn (naar
         2020).
2. de raadscommissie VROM informeren middels bijgevoegde raadsbrief.
Korte toelichting / samenvatting
In het nationaal Bestuursakkoord Water (mei 2011) is door de landelijke koepels, waaronder VNG,
afgesproken te komen tot meer intensieve samenwerking in de waterketen; tussen gemeenten,
waterschappen en drinkwaterbedrijven. Daarmee verbetert de kwaliteit van de dienstverlening, worden
organisaties minder kwetsbaar en wordt de autonome kostenstijging beperkt (minder meerkosten). Het
bestuursakkoord geeft aan dat eind 2011 afspraken over de vorm van samenwerking moeten zijn gemaakt.
Deze afspraken sluiten aan op het traject dat drie jaar geleden in de Stadsregio is gestart. Dit traject heeft
geleid tot inzicht in de meerwaarde van samenwerking tussen gemeenten onderling en gemeenten met de
waterschappen in de afvalwaterketen: riolering en zuivering.
Op 2 november jl. hebben alle 17 bij het traject betrokken gemeenten en waterschappen aangegeven te willen
gaan samenwerken (voor Arnhem: wethouder Van Gastel). Zij hebben hun ambitie voor de korte (2012) en
langere termijn (2020) aangegeven.
De inzet van Arnhem is een stapsgewijze ontwikkeling te beginnen met een locale samenwerking met drie van
onze vier buurgemeenten (Renkum zoekt een andere aansluiting) en met beide waterschappen, met een open
vizier op de toekomst. Over de stappen naar het opzetten van de netwerkorganisatie in de afvalwaterketen ligt
nu besluitvorming voor. Nadere studie moet de ambitie voor de langere termijn invulling gaan geven. De basis
hiervoor is de visie die ontwikkeld gaat worden voor regionale samenwerking in brede zin. Over dat proces
wordt u afzonderlijk geïnformeerd.
                                          Pagina 1 van 10                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Te kopiëren stukken voor het college              Ter inzage te leggen stukken voor het college
                                                  - rapport Business cases onderzoek samenwerking
                                                  afvalwaterketen Stadsregio november 2011
                                                  - besprekingsverslag bijeenkomst 2 november 2011
                                                  - ledenbrief VNG 25 mei 2011
                                                  - ledenbrief VNG 11 oktober 2011
Te kopiëren stukken voor raadscommissie of        Ter inzage te leggen stukken voor raadscommissie
gemeenteraad:                                     of gemeenteraad:
                                                  - rapport Business cases onderzoek samenwerking
                                                  afvalwaterketen Stadsregio november 2011
                                                  - besprekingsverslag bijeenkomst 2 november 2011
                                                  - ledenbrief VNG 25 mei 2011
                                                  - ledenbrief VNG 11 oktober 2011
                                     Pagina 2 van 10                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Toelichting op het voorstel
1. Aanleiding / Probleemstelling
In 2000 is in Gelderland gestart met het project Toekomst Waterketen Gelderland (TWG) met als doel te
komen tot een nauwere samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en het drinkwaterbedrijf in de
waterketen. De waterketen omvat de keten van drinkwaterlevering, riolering en afvalwaterzuivering. De
gemeentelijke verantwoordelijkheid ligt in de rioleringszorg: inzamelen en afvoer van afvalwater en
regenwater. Doel van het project is te komen tot een betere kwaliteit van de zorg, betere dienstverlening en
kostenbeheersing. Het project heeft in de afgelopen jaren geleid tot samenwerking met omliggende
gemeenten en waterschappen op projectniveau met positieve resultaten ook voor onze gemeente.
In mei 2011 zijn door het Rijk, IPO, VNG, Unie van Waterschapen en Vewin afspraken gemaakt over
regionale samenwerking in de waterketen: het nationaal Bestuursakkoord Water. Het doel van het akkoord is
het beperken van de autonome kostenstijging van de waterketen, lees kostenbesparing, door meer intensieve
samenwerking tussen de gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Volgens het bestuursakkoord
zouden uiterlijk eind 2011 afspraken over de juridische vorm van samenwerking vastgelegd moeten zijn en
uiterlijk eind 2012 meer dan 75% van de samenwerkingen operationeel moeten zijn. De door vooral het Rijk
zo gewenste kostenbesparingen (13% zou haalbaar zijn) zouden in 2020 gerealiseerd moeten zijn. Hoewel
het akkoord uitgaat van vrijwilligheid op basis van aantoonbare resultaten is daarmee de vrijblijvendheid in
samenwerking, zoals ingezet met TWG, verdwenen.
De druk op meer intensieve samenwerking sluit aan op het traject dat hierover binnen de Stadsregio Arnhem
Nijmegen eind 2008 vanuit TWG is ingezet. Gemeenten, de beide waterschappen en Vitens hebben toen een
intentieverklaring getekend waarin ze zich uitspreken winst te willen gaan realiseren door de krachten in de
afvalwaterketen te bundelen. Het traject dat daarop is gestart heeft geleid tot inhoudelijk en financieel inzicht
in de meerwaarde van samenwerking in de afvalwaterketen: tussen gemeenten onderling en gemeenten met
de waterschappen. In nauwere samenwerking met het drinkwaterbedrijf wordt op dit moment niet veel
meerwaarde gezien. Twee vormen van samenwerking zijn uitgewerkt in ‘business cases’ die op 2 november
2011 in een bestuurlijk overleg aan alle betrokken partijen in de Stadsregio (17 gemeenten en 2
waterschappen) zijn gepresenteerd. Arnhem heeft actief deelgenomen aan dit proces op ambtelijk en
bestuurlijk niveau.
Op de bijeenkomst van 2 november jl. hebben alle daar aanwezige gemeenten en waterschappen
aangegeven te willen gaan samenwerken; de meerwaarde wordt door iedereen gezien. Zij hebben daarbij
hun ambitie voor vorm en intensiteit van samenwerking op de korte en langere termijn aangegeven. Deze
uitspraken geven aanleiding tot het nemen van vervolgstappen, waaronder een te nemen besluit voor het
einde van dit jaar. Om die reden ligt deze nota nu voor.
2. Doel
Op de bestuurlijke bijeenkomst van 2 november 2011 is aan elke partij gevraagd zich richtinggevend uit te
spreken over:
1. wat is naar uw voorkeur de eerste stap in samenwerking (2012/2013) en met wie?
2. hoe zou naar uw mening de samenwerking op langere termijn (2020) er uit moeten zien?
3. zijn er voor u belangrijke vragen/dilemma’s/belemmeringen voor het realiseren van stap 1 en/of stap 2 en
     zo ja welke?
Arnhem heeft de volgende ambitie daarop uitgesproken:
1. op korte termijn samenwerking starten in een netwerkorganisatie (in het onderzoek een ‘locaal cluster’
     genoemd) met onze vier direct omliggende (ARROL) gemeenten en de beide waterschappen.
2. op langere termijn houden we alles open en wel omdat dat momenteel diverse processen voor regionale
     samenwerking lopen die allemaal een andere omvang, vorm en intensiteit hebben (zoals RUD, MRA,
     samenwerking binnen ARROL als de interimpool en subsidiebureau). Wij willen bekijken in hoeverre een
     afstemming hierin gewenst is vanuit de gedachte dat verschillende vormen van samenwerking over
     verschillende taken kan leiden tot onduidelijkheid en daardoor inefficiëntie. Om die reden worden nu
     stappen gezet een gemeentelijke visie op de regionale samenwerking te ontwikkelen die bepalend is
     voor de samenwerking in de afvalwaterketen op langere termijn (naar 2020).
3. los van het hierboven geschetste dilemma is het voor ons heel belangrijk dat de huidige afstemming in
     werkzaamheden in de openbare ruimte breed (denk aan GRP, BGB, groot onderhoud, verkeer etc)
     behouden blijft vanuit beeldkwaliteit, overlast voor burgers en bedrijven en kosten.
Op 2 november is nadrukkelijk aangegeven dat deze ambitie bestuurlijk nog niet is bekrachtigd. Dat
overigens voor de uitspraken van vrijwel alle partijen destijds gedaan.
                                          Pagina 3 van 10                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Uit het rondje langs alle partijen is het volgende beeld ontstaan voor de samenwerking rondom Arnhem:
 - samenwerking met drie van onze vier directe buurgemeenten (Rheden, Overbetuwe en Lingewaard) en
     beide waterschappen (waterschappen Rijn&IJssel en Rivierenland) is de eerste stap. Renkum heeft
     gekozen voor een samenwerking in het beheergebied van waterschap Vallei en Eem en dus met
     gemeenten ten westen van haar. De positie van Rozendaal is nog onduidelijk. Zij heeft niet deelgenomen
     aan dit proces.
 - Op langere termijn wordt de vorm, omvang en intensiteit van samenwerking opengehouden. Opties als
     een samenwerking binnen MRA-verband (Milieusamenwerking Regio Arnhem) zijn genoemd.
 Deze constatering betekent voor Arnhem het volgende:
 1. instemming door het College over de eerste stap in de samenwerking: het vormen van een
     netwerkorganisatie (locaal cluster) met drie omliggende gemeenten (Renkum uitgezonderd) en beide
     waterschappen. Besluitvorming dient voor 1 januari 2012 genomen te worden waarmee we invulling
     geven aan de eerste termijn genoemd in het Nationaal Bestuursakkoord Water: uiterlijk eind 2011
     afspraken maken over de juridische vorm van samenwerking.
 2. voorbereiden van een overeenkomst met de vijf deelnemende organisaties in de netwerkorganisatie
     waarin de gekozen vorm van samenwerking is uitgewerkt. Uiterlijk 1 februari 2012 dient deze
     overeenkomst ter besluitvorming te zijn voorgelegd aan de bevoegde organen.
 3. na ondertekening van de overeenkomst opzetten van de netwerkorganisatie met als doel deze in 2012 in
     werking te laten treden.
 De vorm en intensiteit van de samenwerking op de langere termijn (richting 2020) hangt af van onze ‘visie op
 de regionale samenwerking’ die opgesteld gaat worden. Over dit proces wordt u afzonderlijk geïnformeerd.
3. Argumenten
Meerwaarde van samenwerken in de afvalwaterketen
Samenwerking in de afvalwaterketen wordt algemeen gezien als wenselijk en zinvol en wel vanuit:
 - verminderen van de personele kwetsbaarheid. Vooral kleinere gemeenten hebben maar heel weinig
     formatie om hun rioleringszorg uit te voeren. Deze kwetsbaarheid wordt alleen maar groter nu
     gemeenten steeds meer taken krijgen toebedeeld, als de zorg voor de ontwatering, en worden
     geconfronteerd met de gevolgen van de klimaatverandering.
 - verhogen van de kwaliteiten van de uit te voeren taken op zowel beleidsmatig als beheersniveau: betere
     producten door kennisdelen, benutten van de kennis bij andere gemeenten en waterschappen, meer
     innovatiekracht.
 - beheersen van de kosten, minder (meer)kosten. De verwachting is dat de kosten voor de rioleringszorg
     de komende jaren alleen maar zullen stijgen. Door samenwerking is een mindere stijging van de kosten
     (en dus de lasten) te realiseren. Het gaat dus nadrukkelijk om minder meerkosten en niet om een
     vermindering in het huidige budget.
Positie en ambitie van Arnhem
Als gemeente zijn wij belast met de rioleringszorg wat is onder te verdelen in beheer en onderhoud, beleid en
realisatie. Beheer en onderhoud omvat reiniging, inspectie, onderzoek en reparatie van riolen en
rioolgemalen. Beleid omvat beleidsontwikkeling van het GRP (gemeentelijk rioleringsplan), advisering aan het
bestuur en monitoring op de uitvoering. Realisatie betreft alle aspecten van de uitvoering van
rioolvernieuwing en –vervanging. Beheer en onderhoud, beleid en realisatie vormen een samenhangende
keten van activiteiten.
De rioleringszorg van Arnhem is goed georganiseerd en geborgd, heeft een prima schaal en vorm waarbij
nauw afgestemd wordt op de integrale aanpak van de openbare ruimte via de programmamanager BGB-
GRP. Deze intensieve afstemming komt de kwaliteit van de openbare ruimte zeer ten goede. De kwaliteit van
de rioleringszorg is goed en de personele kwetsbaarheid is gering, terwijl de kosten op een aanvaardbaar
niveau zijn. Op zowel het niveau van beleid als beheer en onderhoud is de samenwerking met onze beide
waterschappen goed te noemen. Dit is mede het resultaat van de gezamenlijke beleidsvorming in het
Waterplan Arnhem sinds 2003.
Door samenwerking met de buurgemeenten op het gebied van de rioleringszorg kan Arnhem meehelpen aan
het verminderen van de (personele) kwetsbaarheid en het vergroten van de kwaliteit van de rioleringszorg.
Op termijn zou deze samenwerking ook voor Arnhem positief kunnen uitwerken als door bezuiniging en
gewenste kostenreductie het kwaliteitsniveau onder druk komt te staan. Door meer samenwerking binnen de
afvalwaterketen, dus met de waterschappen, treedt een verschuiving op van focus van afstemming van
investeringsprogramma’s in de openbare ruimte naar die in de afvalwaterketen. Een afstemming met mogelijk
maatschappelijk voordeel in de afvalwaterketen maar wellicht nadelige effecten voor de samenloop met
werken in de openbare ruimte. Of dit ook zo zal zijn is op dit moment niet aantoonbaar te maken.
                                            Pagina 4 van 10                                              4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Vanuit deze analyse ligt als eerste stap een samenwerking met de directe buurgemeenten en onze beide
waterschappen in een netwerkorganisatie voor de hand. De huidige intensieve afstemming blijft zo
gewaarborgd (personeel blijft aanwezig in de eigen organisatie). In de komende jaren kan, samen met de
partners, gezocht worden naar de samenwerkingskansen met aantoonbaar maatschappelijk voordeel zonder
dat dat ten koste gaat van de voordelen van integraal werken in de openbare ruimte. Naar welke vorm en
niveau de samenwerking kan toegroeien is op dit moment niet aan te geven maar opties zijn samenwerking
binnen MRA-verband of een situatie waarbij Arnhem als centrumgemeente optreedt. De op te stellen ‘visie op
de regionale samenwerking’ zal daar richting aan gaan geven.
Vrijblijvend of ‘stok-achter-de-deur’
Samenwerking in de waterketen wordt gezien als een middel om de beoogde doelen te bereiken (zie VNG-
ledenbrieven). Toch is samenwerking in de afvalwaterketen niet echt vrijwillig. Op het moment dat er
onvoldoende voortgang en resultaat is bereikt zal het Rijk (kabinet) overwegen om zogenaamd ‘stok-achter-
de-deur’ wetgeving in 2013 procedure te brengen. De eerste stappen in het formuleren van die wetgeving zijn
al gezet. Het zal naar onze mening dan ook niet voldoende zijn het te houden bij het uitspreken van een
ambitie. We zullen nadrukkelijk de samenwerking moeten zoeken en daarbij aangeven dat we een
groeimodel voorstaan waarover we op basis van de ‘visie op de regionale samenwerking’ nadere besluiten
zullen nemen.
4. Financiën
Eén van de beoogde doelen van de samenwerking is het reduceren van de kosten van de afvalwaterketen.
De kosten in de afvalwaterketen tot 2020 naar verwachting met ca. 20% stijgen. Samenwerking kan de
stijging beperken, er is dan sprake van minder meerkosten. In de business cases is de becijferde besparing
voor samenwerking in locale clusters geraamd op 3 tot 4%. Bij samenwerking in een regionale
uitvoeringsorganisatie is een verdere kostenbesparing mogelijk, geraamd op 5 tot 10%. Echter, daarvoor
moet wel worden geïnvesteerd in de nieuwe organisatie met frictiekosten voor de 'latende' organisaties. In het
geval gastheerorganisaties worden ingeschakeld zijn de opstart- en frictiekosten lager.
Voor Arnhem wordt door ons het besparingspercentage lager geschat gezien de wijze waarop we nu zijn
georganiseerd. Maar een specifiek percentage is pas te geven als de samenwerkingskansen met onze
buurgemeenten en de waterschappen nader zijn uitgewerkt.
De kosten voor het ingaan van het traject na besluitvorming bestaan uit de kosten van een (interne)
projectleider die als taak krijgt het bedrijfsplan voor de netwerkorganisatie op te stellen én de uren van
medewerkers (dienst Stadsbeheer) die bij dit proces het komende jaar intensief betrokken zullen zijn.
5. Risico’s
Besluitvorming nu over de vorm van samenwerking op korte termijn levert voor de gemeente geen risico’s op.
Maar na het ondertekenen van de intentieverklaring met onze buurgemeenten en de beide waterschappen
begin volgend jaar zijn we wel gebonden aan het vormgeven van het locale cluster. Bij de uitwerking tot een
bedrijfsplan zullen eventuele risico’s pas echt duidelijk worden.
6. Uitvoering en evaluatie
Na uw instemming met de eerste stap in de samenwerking, het vormen van een netwerkorganisatie (locaal
cluster) met onze omliggende gemeenten en beide waterschappen, start de volgende fase in het traject.
Deze bestaat uit het:
 1. voorbereiden van een overeenkomst met de deelnemende organisaties waarin de gekozen vorm van
      samenwerking is uitgewerkt. Uiterlijk 1 februari 2012 zal deze overeenkomst ter besluitvorming aan u
      worden voorgelegd.
 2. opzetten van de netwerkorganisatie met als doel deze zo snel mogelijk in 2012 in werking te laten
      treden. Hiervoor dient in overleg met onze partners een ambtelijk opdrachtgever en een projectleider te
      worden benoemd. Voorstel is hiervoor een projectleider uit de interimpool te benaderen. Het resultaat
      van de opdracht is een bedrijfsplan voor het locale cluster gereed voor de zomer van 2012.
 Bij beide stappen zal er sprake zijn van bestuurlijke betrokkenheid.
 Voor de vorm en intensiteit van de samenwerking naar 2020 zal de gemeentelijke ‘visie op de regionale
 samenwerking’ richtinggevend worden. Samenwerking binnen de waterketen is daar één onderdeel van.
 Over dit proces wordt u afzonderlijk geïnformeerd.
                                             Pagina 5 van 10                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Communicatieparagraaf
Heeft er al communicatie plaatsgevonden? Zo ja, met wie en hoe?
Met wethouder Van Gastel, directeur Stadsbeheer, leidingevenden en medewerkers van de sectoren Regie
en Beheer&Onderhoud is uitgebreid over dit proces en de nu voorliggende keuzes gesproken.
Zijn er direct belanghebbenden die geïnformeerd moeten worden, voordat de media worden
geïnformeerd? Zo ja, hoe gebeurt dit?
Nee.
Is er naast openbaarmaking in het persgesprek ook een persbericht nodig? (Zo ja, bijvoegen)
Nee, dat is niet nodig.
Is naast het persgesprek en persbericht nog een andere wijze van bekendmaking nodig? Zo ja,
waaruit bestaat die?
Nee, dat is niet nodig.
Is er een communicatieplan over dit onderwerp?
Nee.
                                       Pagina 6 van 10                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                          Datum           : 13 december 2011
De voorzitter van de                                                      Uw kenmerk      :
gemeenteraad                                                              Ons kenmerk     : 2011.0.144.883
ten behoeve van                                                           Zaaknummer      : 2011-12-00412
commissiebehandeling                                                      Contactpersoon : Hans van Ammers
                                                                          Doorkiesnr.     : (026) 377 4431
                                                                          Email: hans.van.ammers@arnhem.nl
 Onderwerp:     samenwerken in de afvalwaterketen met
                onze buurgemeenten en beide
                waterschappen
 Geachte voorzitter en leden,
 Wij stellen u voor kennis te nemen van ons besluit van 13 december om te komen tot een samenwerking
 in de afvalwaterketen met drie van onze buurgemeenten en onze beide waterschappen. Deze eerste stap
 in samenwerking zal in de loop van 2012 leiden tot een netwerkorganisatie waarin we op het terrein van
 rioleringszorg en afvalwaterzuivering (beleid, realisatie en beheer en onderhoud werkzaamheden)
 intensief werkzaamheden gaan afstemmen.
 Aanleiding / Probleemstelling
 In 2000 is in Gelderland gestart met het project Toekomst Waterketen Gelderland (TWG) met als doel
 te komen tot een nauwere samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en het drinkwaterbedrijf
 in de waterketen. De waterketen omvat de keten van drinkwaterlevering, riolering en afvalwater-
 zuivering. De gemeentelijke verantwoordelijkheid ligt in de rioleringszorg: inzamelen en afvoer van
 afvalwater en regenwater. Doel van het project is te komen tot een betere kwaliteit van de zorg, betere
 dienstverlening en kostenbeheersing. Het project heeft in de afgelopen jaren geleid tot samenwerking
 met omliggende gemeenten en waterschappen op projectniveau. Wij hebben daar actief aan
 deelgenomen met positieve resultaten.
 In mei 2011 zijn door het Rijk, IPO, VNG, Unie van Waterschapen en Vewin afspraken gemaakt over
 regionale samenwerking in de waterketen: het nationaal Bestuursakkoord Water. Doel van het
 akkoord is het beperken van de autonome kostenstijging van de waterketen, lees kostenbesparing,
 door meer intensieve samenwerking tussen de gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven.
 Uiterlijk eind 2011 dienen afspraken over de juridische vorm van samenwerking te zijn vastgelegd en
 uiterlijk eind 2012 moeten meer dan 75% van de samenwerkingen operationeel zijn. De door vooral
 het Rijk zo gewenste kostenbesparingen (13% zou haalbaar moeten zijn) in 2020 gerealiseerd moeten
 zijn. Hoewel het akkoord uitgaat van vrijwilligheid op basis van aantoonbare resultaten is daarmee de
 vrijblijvendheid in samenwerking, zoals ingezet met TWG, verdwenen.
 De druk op meer intensieve samenwerking sluit aan op het traject dat hierover binnen de Stadsregio
 Arnhem Nijmegen eind 2008 is ingezet. Gemeenten, de beide waterschappen en Vitens hebben toen
 een intentieverklaring getekend waarin ze zich uitspreken winst te willen gaan realiseren door de
 krachten in de afvalwaterketen te bundelen. Het traject dat daarop is gestart heeft geleid tot
 inhoudelijk en financieel inzicht in de meerwaarde van samenwerking in de afvalwaterketen: tussen
 gemeenten onderling en gemeenten met de waterschappen. In nauwere samenwerking met het
 drinkwaterbedrijf wordt op dit moment niet veel meerwaarde gezien. Twee vormen van samenwerking
 zijn uitgewerkt in ‘business cases’ die op 2 november 2011 in een bestuurlijk overleg aan alle
 betrokken partijen in de Stadsregio (17 gemeenten en 2 waterschappen) zijn gepresenteerd. Wij
 hebben zowel bestuurlijk als ambtelijk actief deelgenomen aan dit proces.
 Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA ARNHEM                 DIENST STADSBEHEER
                                                 Pagina 7 van 10
 Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774224 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Datum: 13 december 2011
Ons kenmerk: 2011.0.144.883
Zaaknummer: 2011-12-00412
Pagina: 2
Op de bijeenkomst van 2 november jl. hebben alle gemeenten en waterschappen aangegeven te
willen gaan samenwerken; de meerwaarde wordt door iedereen gezien. Ook wij zien die meerwaarde
en hebben onze ambitie uitgesproken voor de korte (2012) en langere (2020) termijn. Wij hebben
deze ambitie inmiddels bekrachtigd en besluiten genomen over het stapsgewijs realiseren daarvan.
Hierover informeren wij u nu graag.
Doel
Op de bestuurlijke bijeenkomst van 2 november 2011 is ons gevraagd zich richtinggevend uit te
spreken over:
1. wat is naar uw voorkeur de eerste stap in samenwerking (2012/2013) en met wie?
2. hoe zou naar uw mening de samenwerking op langere termijn (2020) er uit moeten zien?
3. zijn er voor u belangrijke vragen/dilemma’s/belemmeringen voor het realiseren van stap 1 en/of
     stap 2 en zo ja welke?
Wij hebben ons hier als volgt over uitgesproken:
1. op korte termijn willen wij de samenwerking in een netwerkorganisatie (een zogenaamd ‘locaal
     cluster’) met onze vier direct omliggende (ARROL) gemeenten en de beide waterschappen.
2. op langere termijn houden we nog alles open en wel omdat dat momenteel diverse processen
     voor regionale samenwerking lopen die allemaal een andere omvang, vorm en intensiteit hebben
     (zoals de RUD, brede samenwerking binnen ARROL als de interimpool en subsidiebureau). Wij
     willen bekijken in hoeverre een afstemming hierin gewenst is vanuit de gedachte dat verschillende
     organisatievormen van samenwerking over verschillende taken kan leiden tot onduidelijkheid en
     daardoor inefficiëntie. Wij gaan om die reden een gemeentelijke visie op de regionale
     samenwerking opstellen die bepalend is voor de samenwerking in de afvalwaterketen op langere
     termijn.
3. het is voor ons heel belangrijk dat de huidige afstemming in werkzaamheden in de openbare
     ruimte breed (riolering/GRP, BGB, groot onderhoud, verkeer etc) behouden blijft. Deze integrale
     aanpak levert ons vanuit beeldkwaliteit, overlast voor burgers en bedrijven en kosten veel op.
Deze ambitie wordt gedeeld door drie van onze buurgemeenten (Rheden, Overbetuwe en
Lingewaard) en de beide waterschappen. Renkum heeft gekozen voor een samenwerking in het
beheergebied van waterschap Vallei en Eem en dus met gemeenten ten westen van haar. De positie
van Rozendaal is nog onduidelijk. Zij heeft niet deelgenomen aan dit proces.
Deze constatering betekent voor Arnhem het volgende:
1. instemming door het College over de eerste stap in de samenwerking: het vormen van een
     netwerkorganisatie (locaal cluster) met onze drie omliggende gemeenten (Renkum uitgezonderd)
     en beide waterschappen. Besluitvorming moet voor 1 januari 2012 genomen worden om
     waarmee we invulling geven aan de eerste termijn genoemd in het Nationaal Bestuursakkoord
     Water: uiterlijk eind 2011 afspraken maken over de juridische vorm van samenwerking.
2. voorbereiden van een overeenkomst met de deelnemende vijf organisaties (3 gemeenten en 2
     waterschappen) in de netwerkorganisatie waarin de gekozen vorm van samenwerking is
     uitgewerkt. Uiterlijk 1 februari 2012 dient deze overeenkomst ter besluitvorming te zijn voorgelegd
     aan de bevoegde organen.
3. na ondertekening van de overeenkomst opzetten van de netwerkorganisatie met als doel deze zo
     snel mogelijk in 2012 in werking te laten treden.
Wij hebben inmiddels stappen gezet om te komen tot een gemeentelijke ‘visie op de regionale
samenwerking’ waarbij we alle lopende vormen en initiatieven met betrekking tot samenwerking
betrekken. De visie wordt richtinggevend voor de vorm en intensiteit van samenwerking binnen de
afvalwaterketen naar 2020.
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HAPagina
                                                  ARNHEM8 van 10        DIENST STADSBEHEER
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774224 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Datum: 13 december 2011
Ons kenmerk: 2011.0.144.883
Zaaknummer: 2011-12-00412
Pagina: 3
Argumenten
De gemeente is belast met de rioleringszorg wat is onder te verdelen in beheer en onderhoud, beleid
en realisatie. Beheer en onderhoud omvat reiniging, inspectie, onderzoek en reparatie van riolen en
rioolgemalen. Beleid omvat beleidsontwikkeling van het GRP (gemeentelijk rioleringsplan), advisering
aan bestuur en politiek en monitoring op de uitvoering. Realisatie betreft alle aspecten van de
uitvoering van rioolvernieuwing en –vervanging. Beheer en onderhoud, beleid en realisatie vormen
een samenhangende keten van activiteiten.
Onze rioleringszorg is goed georganiseerd en geborgd, heeft een prima schaal en vorm waarbij nauw
afgestemd wordt op de integrale aanpak van de openbare ruimte via de programmamanager BGB-
GRP. Deze intensieve afstemming komt de kwaliteit van de openbare ruimte zeer ten goede. De
kwaliteit van onze rioleringszorg is goed en de personele kwetsbaarheid is gering, terwijl de kosten op
een aanvaardbaar niveau zijn. Op zowel het niveau van beleid als beheer en onderhoud is de
samenwerking met onze beide waterschappen zonder meer goed te noemen.
Wij denken dat door samenwerking met onze buurgemeenten op het gebied van de rioleringszorg
Arnhem kan meehelpen aan het verminderen van de (personele) kwetsbaarheid en het vergroten van
de kwaliteit van de rioleringszorg. Op termijn zou deze samenwerking ook voor onze gemeente
positief kunnen uitwerken als door bezuiniging en gewenste kostenreductie het kwaliteitsniveau
wellicht onder druk komt te staan. Door meer samenwerking binnen de afvalwaterketen, dus met de
waterschappen, treedt een verschuiving op van focus van afstemming van investeringsprogramma’s in
de openbare ruimte naar die in de afvalwaterketen. Een afstemming met mogelijk maatschappelijk
voordeel in de afvalwaterketen maar wellicht nadelige effecten voor de samenloop met werken in de
openbare ruimte. Of dit ook zo zal zijn kunnen wij op dit moment niet aantoonbaar maken.
Vanuit deze analyse ligt als eerste stap een samenwerking met onze buurgemeenten en onze beide
waterschappen in een netwerkorganisatie voor de hand. De huidige intensieve afstemming blijft zo
gewaarborgd (personeel blijft aanwezig in de onze eigen organisatie). In de komende jaren gaan wij,
samen met de partners, zoeken naar de samenwerkingskansen met aantoonbaar maatschappelijk
voordeel zonder dat dat ten koste gaat van de voordelen van integraal werken in de openbare ruimte.
Naar welke vorm en niveau de samenwerking kan toegroeien kunnen wij op dit moment niet aangeven
maar opties zijn samenwerking binnen MRA-verband of een situatie waarbij Arnhem als
centrumgemeente optreedt. De ‘visie op de regionale samenwerking’ die wij gaan opstellen zal daar
richting aan geven.
Vrijblijvend of ‘stok-achter-de-deur’
Samenwerking in de waterketen zien wij als een middel om de beoogde doelen te bereiken en geen
doel op zich. Toch is samenwerking in de afvalwaterketen niet echt vrijwillig. Op het moment dat wij in
regionaal verband onvoldoende voortgang en resultaat boeken zal het Rijk overwegen om zogenaamd
‘stok-achter-de-deur’ wetgeving in 2013 procedure te brengen. De eerste stappen in het formuleren
van die wetgeving zijn al gezet. Ons alleen uitspreken over een ambitie is dan ook niet voldoende. We
zullen echt de samenwerking moeten zoeken en daarbij aangeven dat we een groeimodel voorstaan
waarover we in 2012 nadere besluiten zullen nemen.
Financiën
Met meer structurele samenwerking willen wij de kosten van de afvalwaterketen reduceren. De kosten
in de afvalwaterketen gaan tot 2020 naar verwachting met ca. 20% stijgen. Samenwerking kan de
stijging beperken, er is dan sprake van minder meerkosten. In de business cases is de becijferde
besparing voor samenwerking in locale clusters geraamd op 3 tot 4%. Bij samenwerking in een
regionale uitvoeringsorganisatie is een verdere kostenbesparing mogelijk, geraamd op 5 tot 10%.
Echter, daarvoor moet wel worden geïnvesteerd in de nieuwe organisatie met frictiekosten voor de
'latende' organisaties. In het geval gastheerorganisaties worden ingeschakeld zijn de opstart- en
frictiekosten lager.
Wij hebben voor onze gemeente het besparingspercentage lager geschat dan in de business case is
becijferd. Dat komt omdat wij de zorg nu al goed hebben georganiseerd. Een specifiek percentage is
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HAPagina
                                                  ARNHEM9 van 10        DIENST STADSBEHEER
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774224 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Datum: 13 december 2011
Ons kenmerk: 2011.0.144.883
Zaaknummer: 2011-12-00412
Pagina: 4
pas te geven als de samenwerkingskansen met de buurgemeenten en de waterschappen nader zijn
uitgewerkt.
Het ingaan van dit traject van samenwerking brengt kosten met zich mee. Deze bestaan uit de kosten
van een (interne) projectleider die als taak krijgt het bedrijfsplan voor de netwerkorganisatie op te
stellen én de uren van medewerkers die bij dit proces het komende jaar intensief betrokken zullen zijn.
Risico’s
Ons besluit over de samenwerking met onze buurgemeenten en waterschappen op korte termijn levert
geen risico’s op. De situatie is een andere als wij begin volgend jaar over deze samenwerking in een
locaal cluster een intentieverklaring gaan onderteken. Bij de uitwerking tot een bedrijfsplan, dat de
stap erna zal zijn, zullen wij u de risico’s pas echt duidelijk kunnen maken.
Uitvoering en evaluatie
De stappen die wij zullen gaan zetten zijn:
 1. voorbereiden van een overeenkomst met de vijf deelnemende organisaties waarin de gekozen
     vorm van samenwerking is uitgewerkt. Uiterlijk 1 februari 2012 zullen wij deze overeenkomst
     ondertekenen.
 2. opzetten van de netwerkorganisatie met als doel deze zo snel mogelijk in 2012 in werking te laten
     treden. Hiervoor gaan wij samen met onze partners een ambtelijk opdrachtgever en projectleider
     benoemen die de opdracht krijgt een bedrijfsplan voor het locale cluster op te stellen voor de
     zomer van 2012.
De stappen zullen wij bestuurlijk nauwgezet volgen.
Voor de vorm en intensiteit van de samenwerking naar 2020 zal de gemeentelijke ‘visie op de
regionale samenwerking’ richtinggevend worden. Samenwerking binnen de waterketen is daar één
onderdeel van. Over dit proces zullen wij u afzonderlijk informeren.
Hoogachtend
het college van burgemeester en wethouders van Arnhem,
de secretaris,                                    de burgemeester,
Bijlagen: -
Voor u ter inzage
- rapport Business cases onderzoek samenwerking afvalwaterketen Stadsregio november 2011
- besprekingsverslag bijeenkomst 2 november 2011
- ledenbrief VNG 25 mei 2011
- ledenbrief VNG 11 oktober 2011
                                               Pagina
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA  ARNHEM10 van 10          DIENST STADSBEHEER
Telefoon 0900 - 1809 • Fax 026 - 3774224 • E-mail: Gemeente@Arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>