<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>9 Intentieverklaring Rivierklimaatpark IJsselpoort
1 Collegenota.docx




                                                     Aan burgemeester en wethouders

                                                     Zaaknummer                112021                       Portefeuillehouder(s)        König

                                                     Cluster                   Beleid &Regie                Vertrouwelijk                Nee

                                                     Ambtenaar                 Thor Smits                   Datum in college             31 januari 2017

                                                     Telefoonnummer            (026) 377 3448               Datum fataal                 Nee



                                                     ONDERWERP:               Intentieverklaring Rivierklimaatpark IJsselpoort
                                                     Voorstel

                                                     1. In te stemmen met de Intentieverklaring Rivierklimaatpark IJsselpoort, conform bijlage

                                                     2. Wethouder R.C. König te machtigen tot het ondertekenen van de onder 1 genoemde overeenkomst
                                                         (beslispunt burgemeester).

                                                     3. Wethouder R.C. König te machtigen om wijzigingen van geringe aard in de onder 1 genoemde
                                                         overeenkomst aan te laten brengen of te accepteren.

                                                     4. De raad te informeren met bijgevoegde raadsbrief.


                                                     Inleiding

                                                     Klimaatverandering leidt onder meer tot hogere rivierafvoeren en langere perioden van droogte en hogere
                                                     temperaturen. In het uiterwaardengebied van de IJssel, tussen Arnhem en De Steeg, wil een aantal partijen
                                                     samenwerken om de gevolgen hiervan het hoofd te bieden. Deze partijen zijn Natuurmonumenten,
                                                     Staatsbosbeheer, de gemeenten Arnhem, Westervoort, Rheden, Zevenaar en Duiven, provincie Gelderland,
                                                     Waterschap Rijn en IJssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland en het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

                                                     Partijen willen de uitgangspunten voor de samenwerking vastleggen in een intentieverklaring. In de
                                                     verklaring wordt de gezamenlijke ambitie vastgelegd, en wordt een aantal spelregels afgesproken voor het
                                                     vervolgproces. Afspraak is onder meer om toe te werken naar een intergemeentelijke structuurvisie, dat voor
                                                     een doorlooptijd van 15 tot 25 jaar de rode draad moet gaan vormen voor projecten in het gebied.

                                                     Ambitie is om maatregelen voor het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering te benutten als kans
                                                     om tegelijkertijd ook andere opgaven in het gebied gezamenlijk en integraal op te pakken. Onder de noemer
                                                     Rivierklimaatpark IJsselpoort worden vier opgaven gekoppeld:

                                                     1. Hoogwaterveiligheid

                                                     Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst. Hierbij wordt een optimalisatie
                                                     gezocht tussen dijkversterking en rivierverruiming, waarbij het uitgangspunt is dat de verdeling van het
                                                     rivierwater over de Nederrijn en de IJssel niet mag wijzigen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2. Recreatie

Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied voor stad en dorp. Dit wordt onder meer
vertaald in een verbetering van de toegankelijkheid van de uiterwaarden.

3. Natuur en waterkwaliteit

Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west. Bijvoorbeeld door de
ontwikkeling van specifieke habitats en beekherstel.

Schoon en gezond water, onder meer door aanleg van geulen en natuurvriendelijke oevers.

4. Economie

Ruimte voor duurzame en passende economie en bedrijvigheid in en naast het gebied, behoud van de
bevaarbaarheid van de rivier, en bijdragen aan duurzame energiewinning




                                                    Plangebied Verkenning Rivierklimaatpak IJsselpoort

Het rivierklimaatpark IJsselpoort geeft invulling aan de financiële investeringen van het Rijk in de aanpak van
rivierverruiming en de waterveiligheid in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT). Tot het starten van de 'MIRT-verkenning' met de regio is besloten In het Bestuurlijk
overleg MIRT landsdeel Oost, op 5 november 2015. De MIRT-Verkenning betreft een volledig integrale
benadering van de opgaves rivierverruiming, dijkversterking, natuur, recreatie en economie die eindigt in een
Voorkeursalternatief waarover het Rijk samen met de regio de Voorkeursbeslissing neemt.


Beoogd effect

Een open, toegankelijk en duurzaam ingericht uiterwaardengebied van de IJssel tussen Arnhem en De
Steeg, dat klaar is voor de toekomst, met ruimte voor water, bedrijven, natuur en recreanten.


Argumenten

1.1 Het Rivierklimaatpark biedt kansen voor economie, recreatie, toerisme en duurzaamheid

1.2 Partijen willen uitgangspunten en spelregels voor de samenwerking vastleggen


Kanttekeningen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1.1 Er wordt voorgesorteerd op een specifiek planinstrument zonder dat nog duidelijk is wat daarin
vastgelegd wordt

In de intentieovereenkomst is opgenomen dat de partijen gezamenlijk een (inter-)gemeentelijke
structuurvisie (of de planvorm die daarvoor in de plaats treedt als de Omgevingswet van kracht wordt) op
gaan stellen. Op dit moment is nog niet bekend welke maatregelen daarin opgenomen worden, waardoor
ook niet vastgesteld kan worden of een structuurvisie het meest geëigende instrument is om afspraken vast
te leggen. Het ministerie van I&M stelt een structuurvisie echter als voorwaarde aan medewerking en
financiering, gezien de complexiteit en het aantal betrokken partijen. Het vaststellen van een structuurvisie is
een bevoegdheid van de individuele gemeenteraden, die geheel vrij blijven in hun afweging.


Financiën

Voor de verkenningsfase die volgt uit de intentieovereenkomst is een kostenraming opgesteld. Het betreft
alle kosten die worden voorzien tot en met de besluitvorming over de integrale structuurvisie en de
ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst. Er is onderscheid gemaakt in 'productkosten' en
personeelskosten. Onder productkosten wordt verstaan het doen van onderzoek, doorrekeningen, het
opstellen van plannen en dergelijke. De productkosten worden gezamenlijk gedragen door provincie en het
ministerie van I&M.

Voor de personeelskosten wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de verschillende partijen hun reguliere en
wettelijke taken voor eigen rekening uitvoeren. Daaronder valt ook de specifieke ambtelijke inzet vanuit
Arnhem ter ondersteuning van het kernteam bij het opstellen van de diverse producten en daarbij behorende
processen, zoals het voeren van overleg- en inspraak- en besluitvormingsprocedures, deelname aan
overleggen, projectgroep, ambtelijk opdrachtgevers, stuurgroep, en andere bijeenkomsten. Behalve
ambtelijke en bestuurlijke uren, zijn er voor de gemeente geen financiële consequenties verbonden aan de
uitvoering van de verkenningsfase.


Uitvoering

De intentieverklaring zal na instemming van de betrokken partijen worden ondertekend. In Rheden en
Zevenaar wordt de intentieverklaring ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad, in verband met
bestaande ontwikkelingen in de IJsseluiterwaarden in die gemeenten. In Arnhem is besluitvorming door de
raad niet noodzakelijk aangezien in het Arnhemse deel geen gemeentelijke verantwoordelijkheden of
eigendommen in het geding zijn. Op dit moment volstaat een raadsbrief om de raad te informeren.

Op de intentieovereenkomst volgt verkenningsfase. Resultaat van deze verkenningsfase is een
samenhangend beeld van de ruimtelijke ingrepen en ontwikkelingen in de tijd en eenduidige besluiten over
deze ingrepen en ontwikkelingen bij en door alle betrokken partijen. Op basis van het resultaat van deze
verkenning wordt een beslisdocument opgesteld met daarin:

   de (intergemeentelijke) structuurvisie op basis van het voorkeuralternatief, inclusief de verplichte plan-
    MER en een uitvoeringsprogramma

   een samenwerkingsovereenkomst met daarin afspraken over financiën, relatie en afstemming met het
    Hoogwaterbeschermingsprogramma van Rijkswaterstaat, doorkijk naar planstudiefase en overige
    samenwerkingsafspraken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De verkenning wordt uitgevoerd door een projectgroep onder leiding van de provincie, en wordt aangestuurd
door een stuurgroep waarin bestuurders van alle deelnemende partijen zitting hebben. Projectgroep en
stuurgroep functioneren al. Wethouder König vertegenwoordigt Arnhem in de stuurgroep.

Gelijktijdig met de MIRT-verkenning wordt de Voorkeursstrategie Rivieren van het Deltaprogramma
geactualiseerd. In deze actualisatie wordt onder meer onderzocht welk pakket van rivierverruimende
maatregelen in de verschillende riviertakken gerealiseerd kan worden zonder de afvoerverdeling te
beïnvloeden. Mogelijk hebben deze maatregelen ook betrekking op de uiterwaarden van de Nederrijn in
Arnhem. Hierin liggen meekoppelkansen voor de uitvoering van fase 2 van de gebiedsvisie Stadsblokken en
Meinerswijk.

Volgens de gangbare MIRT-spelregels staat voor het uitvoeren van een verkenning 2 jaar. Er wordt echter
gekozen voor een langere doorlooptijd van 2,5 jaar vanwege het grote aantal samenwerkende partijen
(samenwerken kost tijd) en het voorziene participatieproces met de omgeving. Met het oog op de gewenste
zorgvuldigheid wordt de langere doorlooptijd acceptabel geacht. Besluitvorming zal daardoor medio 2019
plaatsvinden.


Communicatie

De verkenningsfase zal plaatsvinden in overleg met de betrokken partijen en in samenspraak met bewoners
en groeperingen in het gebied zelf. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld.


Bijlagen


Stukken voor college
-Intentieverklaring
-Opgavedocument
-Plan van aanpak
-Raadsbrief
-Volmacht tot ondertekening


Ter inzage stukken voor college
n.v.t.


Stukken voor gemeenteraad
-Intentieverklaring
-Opgavedocument
-Plan van aanpak


Ter inzage stukken voor gemeenteraad
n.v.t.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2 raadsbrief.docx




                    Aan de gemeenteraad                                                        Datum            : 31 januari 2017
                                                                                               Zaaknummer       : 112021
                                                                                               Contactpersoon   : Thor Smits
                                                                                               Telefoonnummer   : 3448




                    Onderwerp :     Intentieverklaring Rivierklimaatpark IJsselpoort




                    Geachte voorzitter en leden,

                    Wij stellen u voor kennis te nemen van ons besluit om in te stemmen met de Intentieverklaring
                    Rivierklimaatpark IJsselpoort en deze te ondertekenen.

                    Inleiding
                    Klimaatverandering leidt onder meer tot hogere rivierafvoeren en langere perioden van droogte en hogere
                    temperaturen. In het uiterwaardengebied van de IJssel, tussen Arnhem en De Steeg, wil een aantal
                    partijen samenwerken om de gevolgen hiervan het hoofd te bieden. Deze partijen zijn
                    Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de gemeenten Arnhem, Westervoort, Rheden, Zevenaar en
                    Duiven, provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland en het
                    ministerie van Infrastructuur en Milieu.

                    Partijen willen de uitgangspunten voor de samenwerking vastleggen in een intentieverklaring. In de
                    verklaring wordt de gezamenlijke ambitie vastgelegd, en wordt een aantal spelregels afgesproken voor
                    het vervolgproces. Afspraak is onder meer om toe te werken naar een intergemeentelijke structuurvisie,
                    dat voor een doorlooptijd van 15 tot 25 jaar de rode draad moet gaan vormen voor projecten in het
                    gebied.

                    Ambitie is om maatregelen voor het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering te benutten als
                    kans om tegelijkertijd ook andere opgaven in het gebied gezamenlijk en integraal op te pakken. Onder de
                    noemer Rivierklimaatpark IJsselpoort worden vier opgaven gekoppeld:

                    1. Hoogwaterveiligheid
                    Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst. Hierbij wordt een
                    optimalisatie gezocht tussen dijkversterking en rivierverruiming, waarbij het uitgangspunt is dat de
                    verdeling van het rivierwater over de Nederrijn en de IJssel niet mag wijzigen.

                    2. Recreatie
                    Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied voor stad en dorp. Dit wordt onder
                    meer vertaald in een verbetering van de toegankelijkheid van de uiterwaarden.



                    Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem
                    Telefoon 0900 - 1809 (lokaal tarief) • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Datum: 31 januari 2017
Zaaknummer: 112021
Pagina: 2




3. Natuur en waterkwaliteit
Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west. Bijvoorbeeld door de
ontwikkeling van specifieke habitats en beekherstel. Daarnaast schoon en gezond water, onder meer
door aanleg van geulen en natuurvriendelijke oevers.

4. Economie
Ruimte voor duurzame en passende economie en bedrijvigheid in en naast het gebied, behoud van de
bevaarbaarheid van de rivier, en bijdragen aan duurzame energiewinning

                                                                Het rivierklimaatpark IJsselpoort geeft invulling aan
                                                                de financiële investeringen van het Rijk in de aanpak
                                                                van rivierverruiming en de waterveiligheid in het
                                                                kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur,
                                                                Ruimte en Transport (MIRT). Tot het starten van de
                                                                'MIRT-verkenning' met de regio is besloten In het
                                                                Bestuurlijk overleg MIRT landsdeel Oost, op 5
                                                                november 2015. De MIRT-Verkenning betreft een
                                                                volledig integrale benadering van de opgaves
                                                                rivierverruiming, dijkversterking, natuur, recreatie en
                                                                economie die eindigt in een Voorkeursalternatief
                                                                waarover het Rijk samen met de regio de
                                                                Voorkeursbeslissing neemt.
Plangebied Verkenning



Consequenties
De intentieverklaring zal na instemming van de betrokken partijen worden ondertekend. In Rheden en
Zevenaar wordt de intentieverklaring ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad, in verband
met bestaande ontwikkelingen in de IJsseluiterwaarden in die gemeenten. In Arnhem is besluitvorming
door de raad niet noodzakelijk aangezien in het Arnhemse deel geen gemeentelijke
verantwoordelijkheden of eigendommen in het geding zijn.

Op de intentieovereenkomst volgt verkenningsfase. Resultaat van deze verkenningsfase is een
samenhangend beeld van de ruimtelijke ingrepen en ontwikkelingen in de tijd en eenduidige besluiten
over deze ingrepen en ontwikkelingen bij en door alle betrokken partijen. Op basis van het resultaat van
deze verkenning wordt een beslisdocument opgesteld met daarin:

        de (intergemeentelijke) structuurvisie op basis van het voorkeuralternatief, inclusief de verplichte
         plan-MER en een uitvoeringsprogramma
        een samenwerkingsovereenkomst met daarin afspraken over financiën, relatie en afstemming
         met het Hoogwaterbeschermingsprogramma van Rijkswaterstaat, doorkijk naar planstudiefase en
         overige samenwerkingsafspraken
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem
Telefoon 0900 - 1809 (lokaal tarief) • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Datum: 31 januari 2017
Zaaknummer: 112021
Pagina: 3




De verkenning wordt uitgevoerd door een projectgroep onder leiding van de provincie, en wordt
aangestuurd door een stuurgroep waarin bestuurders van alle deelnemende partijen zitting hebben.
Projectgroep en stuurgroep functioneren al. Wethouder König vertegenwoordigt Arnhem in de stuurgroep.

Gelijktijdig met de MIRT-verkenning wordt de Voorkeursstrategie Rivieren van het Deltaprogramma
geactualiseerd. In deze actualisatie wordt onder meer onderzocht welk pakket van rivierverruimende
maatregelen in de verschillende riviertakken gerealiseerd kan worden zonder de afvoerverdeling te
beïnvloeden. Mogelijk hebben deze maatregelen ook betrekking op de uiterwaarden van de Nederrijn in
Arnhem. Hierin liggen meekoppelkansen voor de uitvoering van fase 2 van de gebiedsvisie Stadsblokken
en Meinerswijk.

Volgens de gangbare MIRT-spelregels staat voor het uitvoeren van een verkenning 2 jaar. Er wordt
echter gekozen voor een langere doorlooptijd van 2,5 jaar vanwege het grote aantal samenwerkende
partijen (samenwerken kost tijd) en het voorziene participatieproces met de omgeving. Met het oog op de
gewenste zorgvuldigheid wordt de langere doorlooptijd acceptabel geacht. Besluitvorming in uw raad zal
daardoor medio 2019 plaatsvinden.

Behalve ambtelijke en bestuurlijke uren, zijn er voor de gemeente geen financiële consequenties
verbonden aan de uitvoering van de verkenningsfase.

Communicatie
De verkenningsfase zal plaatsvinden in overleg met de betrokken partijen en in samenspraak met
bewoners en groeperingen in het gebied zelf. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld.




Hoogachtend
het college van burgemeester en wethouders van Arnhem,

de secretaris,                                    de burgemeester,



Bijlagen:
-Intentieverklaring
-Opgavedocument
-Plan van aanpak




Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem
Telefoon 0900 - 1809 (lokaal tarief) • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3 Bijlage 1 IntentieverklaringRivierklimaatpark.docx




                                                       INTENTIEVERKLARING

                                                       Rivierklimaatpark IJsselpoort

                                                            - Mirt Verkenning -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                       DE ONDERTEKENAARS


1. Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
   Arnhem (hierna Arnhem);


2. Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
   Duiven (hierna: Duiven);


3. Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
   Rheden (hierna: Rheden);


4. Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
   Westervoort (hierna: Westervoort);


5. Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente
   Zevenaar (hierna: Zevenaar);


6. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland
   (hierna: Gelderland);


7. De Minister van Infrastructuur en Milieu (hierna: I en M);


8. Het college van Dijkgraaf en Heemraden van waterschap Rijn en
   IJssel (hierna: Rijn en IJssel);


9. De Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland
   (hierna: Natuurmonumenten);
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                       VERKLAREN HET VOLGENDE




1. De ondertekenaars streven binnen Rivierklimaatpark IJsselpoort naar een
   open, toegankelijk en duurzaam ingericht uiterwaardengebied dat klaar is
   voor de toekomst, met ruimte voor water, bedrijven, natuur en recreanten;

2. Rivierklimaatpark IJsselpoort biedt kansen op het gebied van waterveiligheid,
   natuur, economie en recreatie. De ondertekenaars willen deze kansen met
   het oog op klimaatadaptatie gezamenlijk verzilveren door een integrale
   aanpak. Het verbeteren van ruimtelijke kwaliteit geldt als overkoepelende
   opgave;

3. Ondertekenaars bereiden daartoe binnen de grenzen van hun bevoegdheden
   en mogelijkheden een zogenaamde Voorkeursbeslissing als bedoeld in de
   “spelregels van het meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport
   (MIRT)” voor;

4. Ondertekenaars stellen gezamenlijk een (inter)gemeentelijke structuurvisie
   (of de planvorm die daarvoor in de plaats treedt als de Omgevingswet in
   werking treedt). Deze wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de betrokken
   gemeenteraden. De structuurvisie wordt onder meer onderbouwd met een
   plan-MER;

5. Ondertekenaars zijn voornemens om parallel aan de (inter)gemeentelijke
   structuurvisie een adaptief uitvoeringsprogramma voor te bereiden in
   combinatie met samenwerkingsafspraken voor de fasen van planuitwerking
   en –realisatie, die – mogelijk - volgen op de Voorkeursbeslissing;

6. Voor de ondertekenaars vormen:
   -   de “MIRT Onderzoeksrapportage Rivierklimaatpark IJsselpoort” (definitief
       revisie 3, projectnummer 0403914.00 van 30 september 2015);
   -   onderdeel 12 van Hoofdstuk 3 van bijlage 1 “Afsprakenlijst Bestuurlijke
       Overleggen MIRT 2015”;
   -   het document “Uitgangspunten Besluitvormingsproces” dat als bijlage 1
       bij deze intentieverklaring is gevoegd;
   -   het document “Opgaven” dat als bijlage 2 bij deze intentieverklaring is
       gevoegd;
   het vertrekpunt voor deze intentieverklaring;

7. De ondertekenaars hechten er veel belang aan om de Voorkeursbeslissing
   voor te bereiden met participatie van en in nauwe afstemming met de
   omgeving;

8. Ondertekenaars hebben een projectorganisatie gevormd. Zij geven de
   samenwerking vorm via onder meer een stuurgroep, een (ambtelijk)
   opdrachtgeversoverleg, een projectgroep en een kernteam;

9. Deze intentieverklaring heeft betrekking op de periode tot en met het nemen
   van de Voorkeursbeslissing van de MIRT Verkenning Rivierklimaatpark
   IJsselpoort.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                      ONDERTEKENINGSPAGINA



1. Arnhem                           2. Duiven



______________________              ______________________



3. Rheden                           4. Westervoort



______________________              ______________________



5. Zevenaar                         6. Gelderland



______________________              ______________________



7. I en M                           8. Rijn en IJssel



______________________              ______________________



9. Natuurmonumenten



______________________
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                             BIJLAGE 1

          Uitgangspunten Besluitvormingsproces




Product                               Eindverantwoordelijk          Consulteren     Informeren
Plan van Aanpak                      A: OG-overleg               Projectteam RKP,
                                                                 Stuurgroep
Opgavendocument                      A: OG-overleg               Projectteam RKP    AB’s
                                     B:SG en DB’s
Intentieverklaring                   A: OG-overleg               Projectteam RKP    AB’s
                                     B: SG
                                     F: DB en AB’s **
Participatie en communicatie         A: OG-overleg               Projectteam
                                                                 Stuurgroep
Gunning na aanbesteding NRD en       AO-provincie                Projectteam, OG-   Stuurgroep
NKO (1ste fase)                                                  overleg
Notitie Reikwijdte en Detailniveau   A: OG-overleg               Projectteam RKP,   PS en AB WRIJ
(NRD)                                B: SG                       Raden
                                     F: DB’s
Concept-NKO                          A: OG-overleg               AB’s
                                     B: SG, DB’s en minister
Notitie kansrijke                    A: OG-overleg               Projectteam RKP,
oplossingsrichtingen (NKO)           B: SG + Minister            AB’s
                                     F: DB’s (na consulteren
                                     raden)
Gunning na aanbesteding 2de fase     AO-provincie                Projectteam, OG-   Stuurgroep
                                                                 overleg
MER, MKBA,                           A: OG-overleg               Projectteam RKP    AB’s
uitvoeringsprogr./business           B: SG en DB’s
case/financiering
Ontwerp-ISV                          A: OG-overleg               Projectteam RKP,   PS en AB
                                     B: SG + Minister            Raden              WRIJ
                                     F: DB’s
Concept-VKA                          B: SG                                          DB’s
                                     F: minister
ISV                                  A: OG-overleg               Projectteam RKP    PS en AB WRIJ, TK
                                     B: SG + Minister
                                     F: DB’s en AB (raden)
SOK                                  A: OG-overleg               Projectteam RKP,   TK
                                     B: SG , DB’ s en Minister   AB’s
T-rapportages                        AO-provincie                OG-overleg         SG
Adviezen Q-team                      AO-provincie                OG-overleg         SG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Verklaring:

AB:     algemeen bestuur (gemeenteraden en/of PS en/of AB-WRIJ)
DB      dagelijks bestuur (colleges van b&w en/of GS en/of dijkgraaf en heemraden)
Min:    Minister van I&M

PvA:    Plan van Aanpak
NRD:    Notitie Reikwijdte en Detailniveau
NKO:    Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen
VKA:    Voorkeursalternatief
SOK:    Samenwerkingsovereenkomst
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                              BIJLAGE 2
Opgaven:


Aan de hoofddoelstelling van klimaatadaptatie zijn vier opgaven gekoppeld, die worden gediend met de
realisatie van het Rivierklimaatpark, met versterking ruimtelijke kwaliteit als overkoepelende opgave:

1.       Hoogwaterveiligheid:
- Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst; Hierbij wordt een
optimalisatie gezocht tussen dijkversterking (HWBP) en rivierverruiming, waarbij het uitgangspunt is dat
de afvoerverdeling niet mag wijzigen.
2.       Recreatie:
-Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied stad en dorp, Dit wordt o.a. vertaald
in een verbetering van de toegang van de uiterwaarden;
3.       Natuur en waterkwaliteit:
- Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west, Dit wordt o.a.
vertaald in de ontwikkeling van specifieke habitattypen en beekherstel.;
- Schoon en gezond water (KRW opgave) Dit wordt o.a. vertaald in de ontwikkeling van geulen en
natuurvriendelijke oevers
4.      Economie:
- Ruimte voor duurzame en passende economie en bedrijvigheid (in en naast het gebied).
- Behoud van de bevaarbaarheid van de rivier
- Bijdragen aan duurzame energiewinning

Ruimtelijke Kwaliteit:      -   Stem de Veluwe, de stad en de rivier meer op elkaar af.
                            -   Benut het dynamische karakter van de IJssel voor ecologische
                                processen
                            -   Zoek naar meer ecologische relaties van de IJssel met de Veluwe en
                                betrek de rivier meer bij de stad
                            -   Versterk in het gebied Arnhem/Westervoort de ruimtelijke kwaliteit
                                (ontwikkelingsstrategie)
                            -   Behoud de historische en landschappelijke kwaliteiten in de
                                Velperwaarden en Koppenwaard.
                            -   Behoud cultuurhistorische kwaliteiten op het steenfabrieksterrein
                                Westervoort-Noord
                            -   Zorg voor een kwaliteitsimpuls voor Rhederlaag
                            -   Zorg voor passende functies ter plaatse van de hoogwatervrije terreinen
                                De Groot en Koppenwaard.
                            -   Versterk de continuïteit en hiermee de identiteit van het dijktraject
                                Westervoort Doesburg in een door diverse functies gefragmenteerd
                                landschap.

Hoogwaterveiligheid         -   Versterk robuustheid van het watersysteem door rivierverruiming
                            -   De primaire keringen voldoen in 2050 overal aan de nieuwe norm.
                                Daarbij worden de geldende ontwerprichtlijnen uit het Ontwerp
                                Instrumentarium (OI) gehanteerd en de kaders vanuit het
                                Hoogwaterbeschermingsprogramma.

                            Hiertoe wordt in de MIRT-verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort gezocht
                               naar een optimale mix van dijkversterking in combinatie met
                               rivierverruimende maatregelen.
                            Bekeken wordt in hoeverre rivierverruimende maatregelen een bijdrage
                               kunnen leveren aan de veiligheidsopgave in de tijd (zichtjaren: 2030,
                               2050, 2075 en 2100), in samenhang met de dijkversterkingsopgave. De
                               kostenreductie voor de dijkopgave wordt hierbij inzichtelijk gemaakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Recreatie        -   Verbeter de entrees van het gebied in het gebied voor wandelaars,
                     fietsers, ruiters en menners, houdt rekening met routenetwerken
                 -   Verbindt markante binnendijkse en buitendijkse terreinen
                 -   Vergroot de struinmogelijkheden
                 -   Ontwikkel bijzondere verblijfsfuncties
                 -   Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen
                     het rivierklimaatpark
Natuur en        -    Versterk de Natura 2000 leefgemeenschappen en habitats
Waterkwaliteit   -    Realiseer binnen het plangebied een eenzijdig aangetakte geul (strang
                      1,1km) en een tweezijdig aangetakte meestromende nevengeul (2,5
                      km).
                 -    Wijs geschikte locaties aan voor de ontwikkeling van natuurlijke oevers
                      langs de IJssel (ontstenen).
                 -    Onderzoek of het aanleggen van langsdammen extra mogelijkheden
                      schept voor de ontwikkeling van natuurlijke oevers.
                 -    Versterk de relatie tussen de natuurwaarden in de uiterwaarden en de
                      stadsnatuur en de Veluwe bijvoorbeeld door het realiseren van
                      ecologische verbindingen (zoals aangegeven in figuur 1 en bijlage 3)
                 -    Kom tot een integrale beheervisie voor het gehele gebied met balans
                      tussen agrarisch gebruik en natuurbeheer en –ontwikkeling, En een
                      balans tussen investering in inrichting en investering in beheer

Bedrijven        -   Borg een duurzaam behoud van werkgelegenheid in het gebied
                     (bestaande en te ontwikkelen bedrijven)
                 -   Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen
                     het rivierklimaatpark (zie ook 2.3)
                 -   Verken herontwikkeling mogelijkheden van drie in het plangebied
                     aanwezige steenfabrieksterreinen; De Groot, Emptepol en
                     Koppenwaard (borduur bij Emptepol voort op het uitvoeringsplan
                     westervoord – noord)


Landbouw         -   Zorg voor een realistisch toekomstperspectief voor de agrarische sector
                     in het Rivierklimaatpark
Scheepvaart      -   Zorg voor de instandhouding van (en zo mogelijk meer duurzaam beheer
                     van) de vaarweg
Duurzame         -   Bepaal een haalbare koers t.a.v. duurzame energiewinning in het gebied
energiewinning
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4 Bijlage 2 Ogaven Rivierklimaatpark.docx




                                            Opgaven Rivierklimaatpark
                                            Versie 14-12-16 (eindconcept)

                                            Waarom en waarvoor een opgavendocument?

                                            De MIRT-startbeslissing, die is gebaseerd op het door de samenwerkende regionale partijen vastgestelde
                                            “MIRT-Onderzoek Rivierklimaatpark IJsselpoort (Arnhem, 30 sept 2015), vormt het vertrekpunt voor de te
                                            realiseren doelstellingen voor het Rivierklimaatpark. Om richting te kunnen geven aan het Verkenningsproces
                                            is het nodig om de doelstellingen aan te scherpen, te verdiepen en daar waar mogelijk te vertalen in concrete
                                            opgaven. In voorliggend document wordt hiervoor een aanzet gegeven voor de onderdelen waar dat op basis
                                            van bestaande beleidsdocumenten, de ontwikkelingsvisie zoals verwoord in de brochure van het
                                            Rivierklimaatpark uit 2013 en de uitwerkingen voor deelgebieden van de samenwerkende partijen mogelijk is.
                                            Voor de onderdelen waar dat (nog) niet mogelijk is, wordt het komende proces om te komen tot kansrijke
                                            oplossingsrichtingen en beoordelingscriteria benut om de gewenste scherpte en diepte aan te brengen.

                                            De samenwerkende partijen, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de gemeenten Arnhem, Westervoort,
                                            Rheden, Zevenaar en Duiven, provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland
                                            en het ministerie van Infrastructuur en Milieu willen de gevolgen van klimaatverandering (hogere
                                            rivierafvoeren en grotere droogte en hitte) in de IJsselpoort het hoofd bieden en als aanleiding gebruiken voor
                                            een samenhangende ruimtelijke ontwikkeling. Het gaat om het uiterwaardengebied van de IJssel dat zich
                                            uitstrekt van de kop van de IJssel in de gemeente Arnhem, via de gemeenten Westervoort, Rheden en
                                            Zevenaar tot aan de uitstroomopening van de Vaalwaard.

                                            Ambitie is om de kansen die klimaatverandering biedt voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit,
                                            gezamenlijk en integraal op te pakken. Daarop is aangehaakt met diverse vraagstukken en kansen op het
                                            gebied van water, natuur, economie en recreatie. Met een doorloop van circa 15 - 25 jaar vormt de op te
                                            stellen structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort, waarin het (uit het plan-MER voortkomende)
                                            voorkeursalternatief zal worden verankerd, een rode draad voor huidige en toekomstige projecten in het
                                            gebied. In de, ten behoeve van het VKA en IGSV, opgestelde uitwerkingsstrategie zal onderscheid worden
                                            gemaakt in concrete maatregelen die nog voor 2030 zullen worden gerealiseerd, maatregelen die tot 2050
                                            zullen worden geprogrammeerd en een keuzepakket van maatregelen voor de periode tot 2100.

                                            1.1 Vier opgaven
                                            Aan de hoofddoelstelling van klimaatadaptatie zijn vier opgaven gekoppeld, die worden gediend met de
                                            realisatie van het Rivierklimaatpark, met versterking ruimtelijke kwaliteit als overkoepelende opgave:

                                            1.   Hoogwaterveiligheid:
                                                          o Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst; Hierbij wordt
                                                             een optimalisatie gezocht tussen dijkversterking (HWBP) en rivierverruiming, waarbij het
                                                             uitgangspunt is dat de afvoerverdeling niet mag wijzigen.
                                            2.   Recreatie:
                                                          o Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied stad en dorp, Dit wordt
                                                             o.a. vertaald in een verbetering van de toegang van de uiterwaarden;
                                            3.   Natuur en waterkwaliteit:
                                                          o Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west, Dit wordt
                                                             o.a. vertaald in de ontwikkeling van specifieke habitattypen en beekherstel.;
                                                          o Schoon en gezond water (KRW opgave) Dit wordt o.a. vertaald in de ontwikkeling van geulen
                                                             en natuurvriendelijke oevers
                                            4.   Economie:
                                                          o Ruimte voor duurzame en passende economie en bedrijvigheid (in en naast het gebied).
                                                          o Behoud van de bevaarbaarheid van de rivier
                                                          o Bijdragen aan duurzame energiewinning


                                                                                                                                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>1.2 Betekenis van de opgaven voor de MIRT verkenning rivierklimaatpark IJsselpoort
In het MIRT Onderzoek ten behoeve van de startbeslissing zijn de synergie en meekoppelkansen verkend en is
op basis van indicatieve berekeningen en inschattingen de mogelijke bijdrage aan waterveiligheid in beeld
gebracht. Deze indicatieve berekeningen en inschattingen moeten in de verkenning een verdiepingsslag
krijgen. Daarnaast zijn niet alle onderwerpen in de volle breedte verkend met alle relevante stakeholders uit
het gebied. Door tijdens de verkenning meer de diepte en de breedte te zoeken zullen de opgaven worden
aangescherpt en aangevuld. De genoemde opgaven in dit document zijn daardoor een momentopname bij de
start van de verkenning. Bij verschillende onderdelen is aangegeven welke verdere onderzoeken nodig zijn om
tot aanscherping/aanvulling te komen.

De geformuleerde opgaven beschrijven de doelstelling van het project en maken het mogelijk om aan de
omgevingspartijen uit te leggen waar het project over gaat. Daarbij geldt de hierboven vermelde nuancering
dat de opgaven nog verder aangescherpt en aangevuld gaan worden. Op basis van de opgaven worden de
alternatieven ontwikkeld en beoordeeld op de mate van doelrealisatie. In de Notitie Kansrijke Oplossingen, die
in de eerste fase van de verkenning wordt opgesteld wordt hier verslag van gedaan. Hoe die processtappen er
uit zien en hoe die passen in de MIRT-Verkenning wordt beschreven in Het Plan van Aanpak.1

2.       Nadere uitwerking van de opgaven

2.1 Ruimtelijke kwaliteit
Ruimtelijke Kwaliteit geldt als paraplu of overkoepelend doel voor rivierklimaatpark IJsselpoort. Dat betekent
dat bij elke ingreep verbetering van de ruimtelijke kwaliteit als uitgangpunt genomen dient te worden. Hierbij
wordt de ingreep / het ontwerp beoordeeld op het versterken van de:
     -    Belevingswaarde
     -    Gebruikswaarde
     -    Toekomstwaarde

De Handreiking Ruimtelijke Kwaliteit IJssel (Bosch Slabbers landschapsarchitecten, 2007) geldt daarbij als
inspiratiedocument. In Bijlage 1 is een uittreksel uit dit document opgenomen voor het deel wat betrekking
heeft op de IJsselpoort. Daaruit is de volgende opgave gedestilleerd.

     Opgave:

     -     Stem de Veluwe, de stad en de rivier meer op elkaar af.
     -     Benut het dynamische karakter van de IJssel voor ecologische processen
     -     Zoek naar meer ecologische relaties van de IJssel met de Veluwe en betrek de rivier meer bij de stad
     -     Versterk in het gebied Arnhem/Westervoort de ruimtelijke kwaliteit (ontwikkelingsstrategie)
     -     Behoud de historische en landschappelijke kwaliteiten in de Velperwaarden en Koppenwaard.
     -     Behoud cultuurhistorische kwaliteiten op het steenfabrieksterrein Westervoort-Noord
     -     Zorg voor een kwaliteitsimpuls voor Rhederlaag
     -     Zorg voor passende functies ter plaatse van de hoogwatervrije terreinen Riverstone en Koppenwaard.
     -     Versterk de continuïteit en hiermee de identiteit van het dijktraject Westervoort Doesburg in een
           door diverse functies gefragmenteerd landschap.




1
 Voor informatie over de aanleiding en achtergrond van de doelstellingen wordt verwezen naar het Plan van Aanpak (en
de achterliggende MIRT Onderzoeksrapportage en het Beslisdocument MIRT2-Verkenning). De voorgeschiedenis van het
project wordt beschreven in H paragraaf 2.1 en de MIRT-startbeslissing in par. 2.2.

                                                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.2 Hoogwaterveiligheid: Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst

Rivierklimaatpark IJsselpoort is opgenomen in de Voorkeursstrategie IJssel, die is opgesteld door de regio in
het kader van het Deltaprogramma. In de Voorkeursstrategie geeft de regio aan op welke wijze zij wil
anticiperen op de opgave voor hoogwaterveiligheid. De Voorkeursstrategie benoemt vier opgaven voor
hoogwaterveiligheid: het op orde brengen van de dijken, aanpakken van piping, actualisering van het
beschermingsniveau en opvangen van klimaatverandering. In het regioproces spraken de bestuurders af dat
rivierverruimende maatregelen de voorkeur hebben voor het opvangen van klimaatverandering.

      Opgave

      -   Versterk robuustheid van het watersysteem door rivierverruiming
      -   De primaire keringen voldoen in 2050 overal aan de nieuwe norm. Daarbij worden de geldende
          ontwerprichtlijnen uit het Ontwerp Instrumentarium (OI) gehanteerd en de kaders vanuit het
          Hoogwaterbeschermingsprogramma.

      Hiertoe wordt in de MIRT-verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort gezocht naar een optimale mix van
      dijkversterking in combinatie met rivierverruimende maatregelen.
      Bekeken wordt in hoeverre rivierverruimende maatregelen een bijdrage kunnen leveren aan de
      veiligheidsopgave in de tijd (zichtjaren: 2030, 2050, 2075 en 2100), in samenhang met de
      dijkversterkingsopgave. De kostenreductie voor de dijkopgave wordt hierbij inzichtelijk gemaakt.



2.2.1 Rivierverruiming

Het maatregelenpakket van Klimaatpark IJsselpoort uit de visie bevat een diversiteit aan maatregelen met dito
waterstand verlagende effecten (zie ook bijlage 2). De verwachting dat door een slimme combinatie van
rivierverruimende maatregelen binnen het rivierklimaatpark een waterstandsdaling van 20 – 40 cm bij een
afvoer van 18.000 m3/s bij Lobith kan worden gerealiseerd . Bij een afvoer van 16.000 of 17.000 m3/s te
Lobith is de verwachte waterstandsverlaging 25 - 50 cm. Randvoorwaarde hierbij is dat de beleidsmatige
afvoerverdeling op de IJsselkop en de Pannerdensche Kop tot 2050 dient te worden gehandhaafd. Dit kan een
beperking opleveren voor de mate van waterstandsdaling die door rivierverruiming kan worden gerealiseerd.

Door de beschikbaarheid van diverse verruimingsmaatregelen in het plangebied is er een scala aan knoppen
om aan te draaien, ook om de effecten op de afvoerverdeling te beperken. De Koppenwaard heeft daarin een
prominente positie, met diverse kleinere en grotere maatregelen, die op zichzelf en/of in combinatie met
andere maatregelen grotere of kleinere effecten sorteren. Een belangrijke vraag voor de verkenningsfase is
dan ook op welke wijze de programmering van maatregelen in te vullen, gegeven de urgentie en doelstellingen
vanuit de buitendijkse bedrijvigheid, vanuit natuur(ontwikkeling) en ruimtelijke kwaliteit en gegeven de
effecten op de afvoerverdeling.

Gelijktijdig aan de MIRT verkenning wordt de Voorkeursstrategie Rivieren van het Deltaprogramma
geactualiseerd. In deze actualisatie wordt o.a. onderzocht welk pakket van rivierverruimende maatregelen in
de verschillende riviertakken gerealiseerd kan worden zonder de afvoerverdeling te beïnvloeden. Hierbij dient
opgemerkt te worden dat verschillende studies continu nieuwe inzichten opleveren, waardoor (beleidsmatige)
uitgangspunten en resultaten bijgesteld kunnen worden. Bovendien weten we niet precies hoe het klimaat
zich zal ontwikkelen. Het in beeld brengen van de veiligheidsopgave gaat nu eenmaal gepaard met
onzekerheden. In de verkenningsfase dient rekening te worden gehouden met een zekere bandbreedte.

In het algemeen is bekend dat rivierverruimende maatregelen kunnen leiden tot ongewenste aanzanding en
erosie in het zomerbed en dwarsstromen bij de in-/uitstroom die de scheepvaart kunnen hinderen (zie
paragraaf 2.5) . Daar staat tegenover dat de robuustheid van rivierverruimende maatregelen positief scoort

                                                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>ten opzichte van dijkverbetering. Binnen die context is het van belang te onderzoeken op welke wijze de
kansen voor synergie en optimalisering kunnen worden benut, als maatregelen ten behoeve van meerdere
doelstellingen en in combinatie worden gerealiseerd. Een belangrijke aanleiding hiervoor komt voort uit de
genoemde robuustheid. Slim programmeren biedt niet alleen de gelegenheid op de lange(re) termijn in te
spelen op het zoveel mogelijk voorkomen van effecten op de afvoerverdeling. Ook ontstaat vanuit een
gedeelde verantwoordelijkheid in het gecombineerd realiseren van de doelstellingen van Klimaatpark
IJsselpoort synergie en worden kansen voor werk met werk maken en efficiëntie winst benut. Zeer relevant is
ook dat op die manier kan worden voorzien in ‘geen-spijt maatregelen’. Voorkomen wordt dat door gebrek
aan een integrale aanpak ingrepen worden gedaan en natuurdoelstellingen worden gerealiseerd die later
teniet worden gedaan door rivierverruiming. Andersom ontstaan met een dergelijke werkwijze geen
obstructies voor toekomstige rivierverruiming.

2.2.2 Dijkversterking

De dijken in het Rivierklimaatpark voldoen op dit moment aan de vigerende norm. Per 1/1/2017 treedt (naar
verwachting) de nieuwe normering in werking. De dijken zullen opnieuw beoordeeld moeten worden op basis
van deze nieuwe norm. De verwachting is dat de nieuwe norm zal leiden tot een opgave voor delen van de
dijken in het rivierklimaatpark, maar pas na de wettelijke beoordeling zal meer in detail duidelijk worden waar
en hoe groot de opgave is.

Rivierverruiming kan een besparing opleveren voor de dijkversterkingsopgave in het gebied (HWBP). In de
MIRT-verkenning moet duidelijk worden welke maatregelen haalbaar en betaalbaar worden geacht (in ruimte
en tijd). De verwachting is echter dat dijkversterking en/of verhoging nodig blijft. Inzicht in de omvang van de
restopgave kan op dit moment niet worden gegeven. De voorlopige resultaten van de impactanalyse wijzen uit
dat de kostenbesparing op dijkverbetering, die met rivierverruimende maatregelen kan worden gerealiseerd,
significant kan zijn. Dit geldt zowel voor de voorkeursstrategie als geheel, als voor sec. de rivierverruiming van
Klimaatpark IJsselpoort.

2.3 Recreatie:   Genieten en beleven, Uitloop en verkoeling van en voor stad en dorp

Op veel plekken in het Rivierklimaatpark is de IJssel nauwelijks zichtbaar of bereikbaar. Ze ligt verscholen
achter bebouwing of kades of is ontoegankelijk vanwege het agrarische gebruik en het versnipperde
natuurbeheer. Een logische, samenhangende ontsluiting van de waardevolle landschappen binnen het IJssel
dal en de verbinding met de dichtbij gelegen Veluwe ontbreekt, zowel voor fietser, wandelaar en paardrijder
die in de nabij gelegen steden en dorpen wonen of van een vakantie genieten op de Veluwe. De watersporters
recreëren op Rhederlaag, vissers struinen de oevers af naar een goede stek.

Het Rivierklimaatpark heeft dan vooral ook een aantal sterke, markante toegangslocaties en verbindingen
nodig over land en water, als een paar hotspots die een kort verblijf aangenaam maken door te genieten en te
beleven.


 Opgave

         Verbeter de entrees van het gebied in het gebied voor wandelaars, fietsers, ruiters en menners,
          houdt rekening met routenetwerken
         Verbindt markante binnendijkse en buitendijkse terreinen
         Vergroot de struinmogelijkheden,
         Ontwikkel bijzondere verblijfsfuncties




                                                                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Vooral plekken waar daadwerkelijk het water met al z’n dynamiek gezien en beleefd kan worden voegen veel
toe aan de recreatieve kwaliteit van het Rivierklimaatpark.

Daarnaast biedt het Rivierklimaatpark gezien zijn ligging in de stedelijke agglomeratie van Arnhem-
Westervoort en de aanwezigheid van Rhederlaag de mogelijkheid om hitte stress te beperken. Op warme
zomerdagen kunnen de uiterwaarden verkoeling bieden. Aanleg van meer water in het gebied voor
waterveiligheid ( geulen) en natuur (water in droge periodes) biedt hiervoor de nodige aanknopingspunten. Dit
kan gepaard gaan met verdere ontsluiting van de uiterwaarden.

De op loop- en fietsafstand gelegen Posbank en Veluwezoom kent zo’n twee miljoen bezoekers per jaar. Het
door middels van aanleg van aantrekkelijke routes kan een bezoekersstroom tussen Veluwe en uiterwaard op
gang brengen en vergroot de belevingsmogelijkheden van bezoekers. Dit bied kansen voor horeca en locale
ondernemers.

Rhederlaag

De ontwikkeling van de watergebonden recreatie in Rhederlaag stagneert. Krimp lijkt mogelijk aan de orde, zo
geeft ook LeisureLands aan. LeisureLands denkt voor de toekomst aan energieproductie -biomassa,
zonnepanelen- als een mogelijke ontwikkelingsstrategie voor dit soort terreinen.


 Opgave

      -   Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen het rivierklimaatpark.



2.4 Natuur en Waterkwaliteit:     Klimaatpoort naar IJssel(meer)gebied: een corridor voor plant en dier

De Nederlandse rivieren vormen een onmisbare schakel in de nationale en internationale ecologische
hoofdstructuur. Door de versnippering van het landschap, de versteende oevers, bestaand agrarisch gebruik
en industriële bedrijvigheid is de bewegingsvrijheid van planten- en dierengemeenschappen tussen de Veluwe
en de natuurgebieden in Nordrhein-Westfalen nog beperkt.

Het Rivierklimaatpark IJsselpoort kan een corridor worden voor planten en dieren door:
     de uiterwaarden onderling met elkaar te verbinden,
     plekken met stromend water en hoogwatervluchtplaatsen aan te leggen,
     barrières te verwijderen en te voorkomen dat nieuwe ontstaan,
     landschapselementen aan te leggen en te onderhouden,
     (waar mogelijk) ontstenen van de oevers van de IJssel,
     hekwerken en andere door de mens aangelegde obstakels op de oeverlijn te verwijderen.

2.4.1 Natura2000

Delen van de IJsselpoort Rivierklimaatpark zijn aangewezen als het Natura 2000-gebied. In IJsselpoort zijn
vooral de habitattypen ‘Meren met Krabbescheer en fonteinkruiden’ en ‘stroomdalgraslanden’ van belang.
Daarnaast zijn de gebieden van belang voor enkele broedvogels van moerassen, voor kwartelkoning en
porseleinhoen. De toekomstige kansen voor deze habitats zijn sterk gerelateerd aan de beschikbare ruimte.

Vanuit een groter perspectief bekeken vormt het Rivierklimaatpark een belangrijke schakel in de verbinding
tussen de Veluwe en het Rijnstrangengebied. Het versterken van de natuurwaarden biedt een stapsteen in de
Europese natuurverbindingen. Aan de linkeroever liggen in de Velperwaarden de overgang naar de stuwwal
met de beekmondingen, uitgestrekte uiterwaarden en de langgerekte rivieroevers. Aan de rechteroever liggen
kansen voor habitats die gekoppeld zijn aan de hoge oeverwallen, voormalige ontgravingen, graslanden,



                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>rivieroevers en rivierkwelmilieus. Het Rivierklimaatpark beoogt deze habitats in de hele corridor aan elkaar te
koppelen. Op deze manier ontstaat een samenhangend geheel dat voor flora en fauna ruimte biedt.

 Opgave
    -   Versterk de Natura 2000 leefgemeenschappen en habitats (zie tabel hieronder)



Binnen het plangebied van het Rivierklimaatpark IJsselpoort zijn er 3 uiterwaarden waar
natuurontwikkelingsdoelstellingen van de provincie Gelderland liggen. Dit kunnen ontwikkelingen zijn
doormiddel van beheeraanpassing dan wel herinrichting. De uiterwaarden met een concrete natuurambitie
die in de verkenning zal worden uitgewerkt zijn (zie bijlage 3 voor nadere uitwerking) :

 Uiterwaard                                              Natuur opgaven
                                                         -    Uitbreiding van het oppervlak
 Velperwaarden
                                                              stroomdalgrasland
                                                         -    Versterking leefgebied kwartelkoning

                                                         -    Versterking leefgebied kwartelkoning
 Koppenwaard
                                                         -    Versterking en uitbreiding stroomdalgrasland
                                                         -    Creëren leefgebied voor stroomminnende
                                                              vissoorten (KRW doel zie 2.4.2)
                                                         -    Creëren van stroomluwe omstandigheden als
                                                              paai en opgroeigebied voor jonge vis.

                                                         -    Ontwikkeling slikkige oevers ten behoeve van
 IJsseldijkerwaard (Westervoort – noord)
                                                              steltlopers en (grondelende) eenden.
                                                         -    Ontwikkeling leefgebied (paaigebied) voor
                                                              riviertrekvissen.


Door de Vereniging Natuurmonumenten worden in de Velperwaarden, Vaalwaard, Koppenwaard en
IJsseldijkerwaard reeds projecten ontwikkeld die deels in uitvoering en deels in voorbereiding zijn. Deze
projecten worden binnen de MIRT-Verkenning beschouwd als autonome ontwikkeling.

2.4.2 Kaderrichtlijn Water

Ook is een goede waterkwaliteit belangrijk, daarom is sinds 2000 de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) van
kracht. Daarin zijn afspraken gemaakt die ervoor moeten zorgen dat uiterlijk in 2027 het water in alle Europese
landen voldoende schoon (chemisch op orde) en gezond (ecologisch in evenwicht) is.

Rijkswaterstaat Oost Nederland is verantwoordelijk voor realiseren van de KRW opgave voor de grote rivieren.
De opgave wordt uitgewerkt in 3 tranches met concrete maatregelen. Tranche 1 is inmiddels afgerond. In het
plangebied van Rivierklimaatpark zijn maatregelen uitgevoerd in de Vaalwaard. Tranche 2 loopt van 2015 –
2021. Maatregelen in deze tranche bestaan ten eerste uit inrichtingsmaatregelen in de Velperwaarden, die
door Natuurmonumenten in het kader van het natuurontwikkelingsproject worden uitgevoerd. Ten tweede
worden er in de tweede tranche op vier trajecten op de linkeroever van de IJssel rond Rheden
natuurvriendelijke oevers aangelegd door Rijkswaterstaat. De derde tranche loopt van 2021 – 2027.




                                                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> Opgave

      -    Realiseer binnen het plangebied een eenzijdig aangetakte geul (strang 1,1 km) en een tweezijdig
           aangetakte meestromende nevengeul (2,5 km).

 (Uit de eerder onderzoek blijken goede kansen te liggen in resp. Westervoort-noord en Koppenwaard (zie
 ook par 2.4.1)

Ook is er een niet verder gedefinieerde opgave om extra natuurvriendelijke oevers aan te leggen.
Natuurvriendelijke oevers zijn onmisbaar voor een natuurlijk riviersysteem en verhogen de kwaliteit van het
water door het toevoegen van geschikt leefgebied voor vissen en macrofauna zoals de rivierrombout.
Daarnaast kunnen natuurvriendelijke oevers bij een juiste ligging bijdragen aan het terugbrengen van een
natuurlijkere dynamiek, waarbij meer zand op de oevers wordt afgezet. Dit laatste is vooral gunstig voor de
ontwikkeling van Stroomdalgrasland, dat gebaat is bij periodieke aanzanding (Natura 2000).

Rijkswaterstaat heeft vanuit de KRW-IJsselopgave de ambitie om meer natuurvriendelijke oevers te realiseren.
Vanuit het projectdoel van het Rivierklimaatpark IJsselpoort ligt het voor de hand om dit onderzoek mee te
nemen en te verbreden om te bezien of met gezamenlijke inzet meer bereikt kan worden. Een mogelijke vorm
om meer natuurvriendelijke IJsseloevers in het gebied te realiseren is het verwijderen van de huidige stenen
oevers/kribben en op enige afstand van de oever een zogenaamde langsdam aan te leggen. Rijkswaterstaat
heeft hiervoor langs de Waal een grootschalige pilot uitgevoerd. Mogelijk is deze techniek ook toepasbaar in
het gebied van de IJsselpoort.


 Opgave:

 -    Wijs geschikte locaties aan voor de ontwikkeling van natuurlijke oevers langs de IJssel (ontstenen).
 -    Onderzoek of het aanleggen van langsdammen extra mogelijkheden schept voor de ontwikkeling van
      natuurlijke oevers.

2.4.3 Samenhang in gebied en in beheer

Het Rivierklimaatpark IJsselpoort is naast het realiseren van specifieke natuurdoelen vooral gericht op het
verbinden van waarden, zo ook de natuurwaarden. Door het verbinden van natuurkernen kunnen soorten
makkelijker migreren en houden daarmee bij een veranderend klimaat de mogelijkheid om nieuwe
leefgebieden te bereiken. Om het rivierklimaatpark in ecologisch opzicht een samenhangend geheel te laten
zijn moet gekeken worden hoe de afzonderlijke uiterwaarden en deelgebieden binnen uiterwaarden zich met
elkaar verhouden. Dit geldt ook voor de verbindingen die naar buiten het plangebied leiden. De rivier en haar
uiterwaarden moeten voor de natuur gezien worden als verbindingszone voor natte en droge natuur. Het is
daarom van belang om de inrichting en beheer zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen, zodanig dat er geen
barrières ontstaan parallel aan de rivier en deze ook op diverse locaties bereikbaar blijft vanaf de Veluwe of
het achterland tussen Westervoort en Griesbeek.

Met een goede afstemming van inrichting en beheer wordt ook de duurzaamheid van het beheer geborgd. Het
kan zijn dat door extra investering in de inrichting het beheer duurzamer / goedkoper kan worden uitgevoerd.
Andersom is ook mogelijk dat met extra investering in beheer bespaard kan worden op de inrichting(kosten).
Middels een LCC benadering kan hierover een afweging worden gemaakt




                                                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> Opgave

 -       Versterk de relatie tussen de natuurwaarden in de uiterwaarden en de stadsnatuur en de Veluwe
         bijvoorbeeld door het realiseren van ecologische verbindingen
 -       Kom tot een integrale beheervisie voor het gehele gebied met balans tussen agrarisch gebruik en
         natuurbeheer en –ontwikkeling, En een balans tussen investering in inrichting en investering in beheer

2.5 Economie:       Ruimte voor passende en duurzame bedrijvigheid

Water en bedrijvigheid gaan al sinds mensenheugenis samen op langs de IJssel. Agrarische bedrijven maken
gebruik van de gronden in de uiterwaarden, steenfabrieken hebben en hadden er bedrijfslocaties en gebruiken
de aanwezige klei, de scheepvaart verplaatst allerlei materiaal over het water en haalt en brengt dat aan de
kant. Natuurwaarden passen zich hierop aan, het landschap blijft in verandering en de recreant geniet van de
rust en de bedrijvigheid. De opgave economie kent derhalve de volgende aandachtsvelden:

     -     Bedrijven
     -     Landbouw
     -     Scheepvaart
     -     Duurzame energiewinning


2.5.1 Bedrijven

Doel van het rivierklimaatpark is een ruimtelijke ontwikkeling die bijdraagt aan het omgaan met de
klimaatverandering in de uiterwaarden. Passende bedrijvigheid in het Rivierklimaatpark heeft daarbij ten allen
tijde een riviergebonden link en levert daarnaast een bijdrage aan de doelen op het vlak van waterveiligheid,
natuur, landbouw en recreatie . Daarnaast is een inspanning op het vlak van duurzaamheid aan de orde.
Behoud van de bestaande werkgelegenheid in de uiterwaarden staat daarbij voorop, de ambitie is dat de
bestaande bedrijven duurzaam verbinden met de waterveiligheidsagenda, natuur, recreatie en landbouw om
zo ook op langere termijn perspectief hebben voor behoud van die werkgelegenheid.

Het Rivierklimaatpark nodigt bestaande en nieuwe ondernemers uit om samen invulling te geven aan de
doelen van het Rivierklimaatpark. Nieuwe bebouwing daarvoor is in principe niet aan de orde, tenzij dit de
bestaande bebouwing vervangt. Voor eventueel nieuwe (bedrijfs-) gebouwen voor nieuwe ondernemingen
wordt vooral gekeken naar hergebruik van (bestaande bebouwing op) voormalige steenfabrieksterreinen.

Specifiek aandachtspunten bij deze uitnodiging zijn:
     Wat zijn de bestaande planologische rechten van de bedrijven
     Is uitbreiding/ versterking van de bedrijven mogelijk binnen het vigerende beleidsmatige kader voor
         ontwikkelingen in het buitendijkse gebied. Dit kader is vastgelegd in de beleidslijn Grote Rivieren
         (uitgewerkt in de beleidsregels Grote Rivieren en het Barro, titel Rivieren).

In het deelgebied Westervoort-Noord / IJsseldijkerwaarden is binnen het bestaande beleid aanpassing en
ontwikkeling van de bestaande bedrijven nauwelijks aan de orde. Juist door koppeling van
ontwikkelingswensen van deze bedrijven aan de water, natuur- en recreatiecomponent van het
Rivierklimaatpark worden deze wensen kansrijk.

In de Velperwaarden wordt de komende tijd een impuls gegeven aan de natuurwaarden die een recreatieve
meerwaarde oplevert. Voor de agrarische sector heeft een daarmee samenhangende verbetering van de
verkaveling plaatsgevonden. Uitdaging vormt hoe de locatie van de voormalige steenfabriek De Groot een

                                                                                                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>bijdrage kan leveren aan een combinatie van passende bedrijvigheid en de doelen van waterveiligheid, natuur
en recreatie. Wanneer er kostendragers beschikbaar zijn voor verwerven, herbestemmen en sanering van de
daar resterende bebouwing komt ook een ontwikkeling zonder bedrijvigheid in beeld.

In het Arnhem deel van de Velperwaarden is een functionerende werf aanwezig die op dit moment is
verpacht. Mogelijk biedt deze locatie kansen voor versterking economische en recreatieve ontwikkeling van dit
deel van het gebied.

Voor de Koppenwaard is de uitdaging verder invulling te geven aan de cultuurhistorische koers die daar in de
gebiedsvisie (2013) is uitgezet. Dit levert ook een bijdrage aan de recreatieve mogelijkheden van dit gebied.
Daarnaast biedt een openstelling van de voormalige steenfabriek locatie Koppenwaard en een bescheiden
herontwikkeling van dit terrein lokale economische impulsen.

Het Rhederlaag stoelt vooral op recreatief georiënteerde bedrijvigheid op het vlak van dag- en
verblijfsrecreatie. De zandwinningsactiviteiten lopen binnen afzienbare tijd op een eind. Het is niet
ondenkbaar dat de recreatieve sector op deze plek met krimp te maken krijgt. Gezocht gaat worden naar een
aangepast perspectief voor dit gebied (zie 2.3).

 Opgaven:

            -    Borg een duurzaam behoud van werkgelegenheid in het gebied (bestaande en te ontwikkelen
                 bedrijven)
            -    Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen het rivierklimaatpark (zie
                 ook 2.3)
            -    Verken herontwikkeling mogelijkheden van drie in het plangebied aanwezige
                 steenfabrieksterreinen; De Groet, Emptepol en Koppenwaard (borduur bij Emptepol voort op het
                 uitvoeringsplan Westervoort – noord)




2.5.2           Landbouw

De agrarische sector is een belangrijke functie in het gebied waar het rivierklimaatpark IJsselpoort
geprojecteerd is. De melkveehouderij is veruit de belangrijkste sector. In het gebied zitten veel jonge boeren.
De agrarische bedrijven zijn modern, toekomstgericht en sluiten aan bij maatschappelijke ontwikkelingen met
aandacht voor landschap, agrarisch natuurbeheer, streekproducten en huisverkoop.

In het gebied liggen opgaves met betrekking tot waterveiligheid, natuur, recreatie en economie. Dit vraagt
ruimte. Daarnaast heeft de agrarische sector zelf ook een ruimtevraag. Veel agrarische bedrijven kiezen voor
schaalvergroting en vernieuwing om duurzaam en concurrerend te kunnen blijven produceren. De
melkveehouderij is van oudsher grondgebonden. Op landelijk niveau zijn er beleidsregels vastgelegd voor de
grondgebondenheid van bedrijven. De behoefte aan grond neemt hierdoor toe.

Tijdens de MIRT-verkenning worden de huidige situatie, de ontwikkelingsmogelijkheden en het
toekomstperspectief van de landbouwbedrijven in het gebied in kaart gebracht. Hiervoor zullen onder andere
de betrokken ondernemers worden geïnterviewd. De conclusie en aanbevelingen van deze verkenning vormen
een bouwsteen voor de MIRT-verkenning.


 Opgaven:

        -       Zorg voor een realistisch toekomstperspectief voor de agrarische sector in het Rivierklimaatpark



                                                                                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>2.5.3 Scheepvaart
Rivierverruimingsmaatregelen kunnen niet alleen effect hebben op de waterstanden maar ook op de
sedimentstromen in de rivier. Ter plaatse van een verruiming kan aanzanding ontstaan waardoor de baggerlast
voor de rivierbeheerder toeneemt. Uitgangspunt van de studie is dat de huidige vaarwegfunctie in stand wordt
gehouden. Bij de planuitwerking is, er in geval er aanzanding optreed als gevolg van de maatregel, het
veroorzakersbeginsel van toepassing (zie Beheer- en ontwikkelplan voor de Rijkswateren).

Rijkswaterstaat heeft de ambitie is om instandhouding van de vaarweg meer duurzaam (volgens de principes
van ‘self sustaining rivier systems’) en/of goedkoper vorm te geven.

Door Rijkswaterstaat wordt een planstudie uitgevoerd voor de ontwikkeling van een overnachtingshaven bij
Giesbeek. Deze is gelegen in het plangebied van IJsselpoort maar wordt beschouwd als een autonome
ontwikkeling

 Opgave:

      -    Zorg voor de instandhouding van (en zo mogelijk meer duurzaam beheer van) de vaarweg



2.5.4 Verkenning duurzame energiewinning
Bij de opgaven voor klimaat hoort een meekoppeldoelstelling om maatregelen te nemen die bijdragen aan het
door de regering ondertekende klimaatakkoord van Parijs door energie zo duurzaam mogelijk op te wekken. In
het gebied IJsselpoort zijn er mogelijk kansen voor duurzame energiewinning die in de verkenningenfase nader
zullen worden onderzocht:

    1.    Opwekken van energie uit stromend water van de relatief snelstromende IJssel
    2.    Biomassa uit het gebied beter benutten
    3.    Warmte en koude vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen en benutten.

 Opgave:
    -    Bepaal een haalbare koers t.a.v. duurzame energiewinning in het gebied




                                                                                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1: Ruimtelijk kwaliteitskader Bosch Slabbers

-    Systeemkenmerk boven IJssel; in dit traject tussen Arnhem en Dieren is de overgang van de stuwwal van
     de Veluwe naar de Liemers (Duivense Broek) kenmerkend. De stuwwal genereert kwel langs de randen.
     Zo is de Arnhemse wijk Presikhaaf gelegen op een oud veencomplex en is ter plaatse van Ellecom nog
     sprake van kwel in oud veenbos. Terplaatse van stedelijke agglomeratie Arnhem-Westervoort is de IJssel
     relatief smal met een groot verhang . Het is ook het gegraven deel van de IJssel eind 18e eeuw. Na Velp
     wordt de IJssel meanderend, wordt het verhang kleiner en wordt het winterbed breder. Door
     bochtafsnijdingen, grootschalige zandwinning en recreatieve ontwikkeling van de ontstane plassen en de
     aanleg van de A48 zijn de oorspronkelijke meanders deels versnipperd en onherkenbaar geworden. De
     natuurlijke overgang van de Veluwezoom naar de rivier en de landgoederen is doorsneden. In de
     uiterwaarden zijn niettemin aanzienlijke delen van het oorspronkelijke rivierlandschap overgebleven
     (zoals in de Velperwaarden en de Koppenwaard).

-    Gewenst kwaliteitsbeeld; de IJssel loopt als gevarieerde groene, blauwe draad door het stedelijk
     landschap Arnhem/Westervoort. Hierbij liggen de ecologische relaties van de uiterwaarden met de
     Veluwe en is de toegankelijkheid groot; vooral aan de Westervoortse kant is het gebied toegankelijker,
     daar Westervoort als gemeente relatief weinig buitengebied heeft. Het gebied Rhederlaag als
     recreatiegebied oogt aantrekkelijk.

-    Kwaliteitsopgave; stem de Veluwe, de stad en de rivier meer op elkaar af. Benut het dynamische
     karakter van de IJssel voor ecologische processen vanwege het grote verhang. Zoek naar meer
     ecologische relaties van de IJssel met de Veluwe en betrek de rivier meer bij de stad (koelte,
     toegankelijkheid, uitzicht). Werk in het gebied Arnhem/Westervoort naar een ontwikkelingsstrategie,
     maar zorg er wel voor dat de historische en landschappelijke kwaliteiten in de Velperwaarden en
     Koppenwaard niet verloren gaan. Aan beide zijden van de IJssel zijn landgoederen aanwezig. Zorg voor
     een kwaliteitsimpuls voor Rhederlaag en voor passende functies terplaatse van de hoogwatervrije
     terreinen Riverstone en Koppenwaard. Ga indien mogelijk voor beide terreinen een verbond aan,
     waardoor er over de rivier samenhang ontstaat. Verhoog hiermee het recreatief-toeristisch netwerk.

-    Dijken; Langs de Boven-IJssel liggen aan de Veluwse kant hoge gronden. Het dijktraject Westervoort-
     Doesburg vertoont zeer weinig continuïteit in vorm en functie. De afwisseling bestaat uit verschillen in
     breedte van de dijk en uit de verschillen in verkeersfunctie; zo loopt van Westervoort tot aan Lathum een
     relatief vrij smalle dijk met een beperkte verkeersfunctie. Voorbij Lathum gaat de dijk even over in een
     provinciale weg (Rivierenweg) om vervolgens als smalle dijk met een langzame verkeersroute om
     Giesbeek heen te gaan. Bij Bingerden gaat de dijk samen met de provinciale weg om tenslotte te eindigen
     als fietspad bij de stuw in de Oude IJssel te Doesburg. De kwaliteitsopgave voor dit dijktraject is de
     continuïteit en daarmee de identiteit te vergroten in een door diverse functies gefragmenteerd
     landschap. Zo is de dijk bij Lathum een onaangetaste dijk met veel omgevingskwaliteit.
-    Bij Westervoort gaat het om een oeverwaldijk met eerst een binnendijkse versterking dat later omslaat
     naar een buitendijkse. Deze dijk maakt onderdeel uit van het Klimaatpark IJsselpoort, waarbij aandacht
     voor de uitwisseling binnen- en buitendijks. Tpv Bingerden gaat het om een integratiedijk met een
     binnendijkse versterking, waarbij aandacht voor de relatie met het landgoed Bingerden. Ga zorgvuldig om
     met de oeverwaldijken tot aan Giesbeek (Liemerszijde); zogenaamd oud-hoevig land ter plaatse van
     Rhederlaag verraadt dat er daar vroeger vele dijkverleggingen hebben plaatsgevonden. Benut deze
     plekken bij dijkverbeteringen en afwijkend landgebruik (bijv. akkerbouw i.p.v. grasland).




                                                                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bovengenoemde aandachtspunten uit het ruimtelijk kwaliteitskader worden meegenomen in de MIRT studie
met als aanvulling dat 1) de gehele benodigde dijkversterking opnieuw zal worden beschouwd. 2) Bij het
Riverstone gebied zal ook worden beschouwd of het terrein geheel of deels kan worden geamoveerd om extra
ruimte te creëren voor de rivier.




                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Rivierverruimingsmaatregelen uit de visie Rivierklimaatpark 2013:

    In de visie Rivierklimaatpark IJsselpoort van 2013 is een pakket van rivierverruimende maatregelen
    verkend die zouden kunnen worden getroffen in het buitendijkse gebied. Deze lijst is de start voor de
    verkenning en derhalve niet uitputtend. Ook is niet zeker of alle ingrepen noodzakelijk zijn voor het
    behalen van de doelstellingen.:

    a.    In de uiterwaarden van Westervoort (Westervoort-Noord):
         -    het verlagen van maaiveld en oeverwal bovenstrooms van de haven;
         -    het afschuinen van de oevers naar de toegang van de haven;
         -    het verwijderen helft hoogwatervrije terrein van Struyk en terugplaatsen in stroomluwte;
         -    het stroomlijnen van de terp Putman;
         -    het op palen plaatsen van toegangsweg naar Putman;
         -    het aanleggen van een hoogwatergeul;
         -    het aanpassen van de vegetatie bij Emptepol, inclusief terrein onder viaduct A12.
    b. in de Koppenwaard en de Rhederlaag (Koppenwaard)
         -    verlagen Koppenwaardse dam;
         -    maaiveldverlaging ten oosten van de dam;
         -    aanpassen vegetatie ruwheid;
         -    aanleg nevengeul ;
         -    kade-/oeverzone verlaging;
         -    verlaging Marsweg;
         -    maaiveldverlaging Valewaard.
    c. in de Velperwaard (Velperwaard)
         -    het amoveren werf in combinatie met het verlagen van het maaiveld en het aanpassen van de
              vegetatie;
         -    het verleggen van de kadeverlaging;
         -    het verlagen van het maaiveld in de zuidpunt;




                                                                                                            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Mogelijk uitwerking natuuropgave IJsselpoort per deelgebied

1 Velperwaarden

Natuurmonumenten realiseert in de Velperwaarden diverse natuurwaarden, waaronder de habitattypen
Stroomdalgrasland en Glanshaver- en vossenstaarthooiland. Deze ontwikkeling telt mee voor de Natura 2000-
opgave, wanneer Natuurmonumenten de nog benodigde herbegrenzing van het Natura 2000-gebied bij het
ministerie van Economische Zaken geaccordeerd krijgt. Er vanuit gaande dat het ministerie akkoord gaat met
deze herbegrenzing, zijn er geen specifieke inrichtingsopgaven meer vanuit Natura 2000. Aanvullende ambities
die in het kader van de MIRT verkenning onderzocht gaan worden zijn:

-   Onderzoeken in hoeverre de oppervlakte stroomdalgrasland verder kan worden uitgebreid.
-   Onderzoeken mogelijkheden tot versterken leefgebied kwartelkoning

2 Koppenwaard

Door Natuurmonumenten is een uitgebreid plan opgesteld om de natuurwaarden in de Koppenwaard te
verhogen. Er wordt daarbij ingezet op de ontwikkeling van het cultuurhistorische landschap.

In het Natura 2000-beheerplan staat voor de Koppenwaard aangegeven dat de maatregelen van het
Rivierklimaatpark IJsselpoort bijdragen aan het uitbreiden leefgebied van trekvissen en het versterken van
leefgebied van eenden, ganzen en steltlopers. Deze waarden worden met de huidige plannen van
Natuurmonumenten niet gehaald, maar kunnen wel worden mogelijk gemaakt door middel van aanvullende
maatregelen die samenhangen met rivierverruiming. Tijdens de MIRT verkenning wordt dit onderzocht.
Daarnaast zijn er nog een aantal aanvullende ambities geformuleerd.

Opgave voor de verkenningsfase:

-   Onderzoeken hoe het leefgebied van de kwartelkoning kan worden versterkt.
-   Onderzoeken in welke mate de ontwikkeling van stroomdalgrasland kan worden versterkt en het
    oppervlak worden vergroot.
-   Onderzoeken of in het basis ontwerp de watergang in de (deels aanwezige) laagte stromend gemaakt kan
    met een minimale doorstroming van 3 dm/s en een debiet van rond de 5-10m3/s. Door het verhogen van
    de doorstroomsnelheid verbeterd de waterkwaliteit voor stromingsminnende soorten en wordt mede
    invulling geven aan de KRW-doelstelling.
-   Bij een noodzaak tot het behalen van meer centimeters waterverlaging kunnen twee alternatieven
    bekeken worden die gepaard gaan met aanpassing van de natuuropgave. Het gaat om het slechten van de
    kades en het aanvullend daarop realiseren van een geul.
-   Onderzoeken in hoeverre laag dynamische omstandigheden, waarbij water langer in de uiterwaard blijft
    staan, zodat bijvoorbeeld vissen bij hogere waterstanden de uiterwaard kunnen gebruiken als
    kraamkamer. Gedacht kan worden aan het langzaam laten leeglopen van de uiterwaard in het Rhederlaag
    bij uitwerking van een toekomstige strang werken met diepe en minderdiepe strangen en drempels die
    het water lokaal vast houden.


3 Westervoort Noord

Deze uiterwaard kent momenteel een lage natuurwaarde. Natuurmonumenten gaat op haar eigendommen
bloemrijke graslanden/glanshaverhooiland ontwikkelen (9 hectare) in het kader van Life.




                                                                                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Daarnaast heeft Natuurmonumenten samen met gemeente Westervoort, Staatsbosbeheer, beide lokale
bedrijven Putman en Struyck Verwo en de eigenaar van de Oude Steenfabriek een uitvoeringsplan ontwikkeld
waarbij er een strang gegraven wordt, de bedrijventerreinen worden ingepast en waarbij de uiterwaard een
natuurlijk/procesbeheer kent.

Het uitvoeringsplan kan bijdragen aan het uitbreiden leefgebied trekvissen en het versterken van leefgebied
van eenden en steltlopers. Voor ganzen wordt het gebied mogelijk aantrekkelijker als slaapgebied, maar er zal
wel eiwitrijk grasland verloren gaan en daarmee waarde verliezen als foerageergebied. Met de aanleg van de
strang worden Natura 2000- en KRW-doelen gerealiseerd.

Ambitie:

-   Verder door ontwikkelen integrale visie Westervoort-Noord
           o   Hierbij specifieke aandacht voor het plan in balans te brengen, zodat deze aan de wettelijk
               vereisten van de natuurwetgeving voldoet.
-   Inzet op ontwikkeling slikkige oevers ten behoeve van ontwikkeling leefgebied van steltlopers en
    (grondelende) eenden.
-   Ontwikkeling leefgebied (paaigebied) trekvissen.


    4.     Verbindingen tussen de uiterwaarden onderling en met het binnendijkse gebied
Een goede verbinding tussen de uiterwaarden en het binnendijks gebied kan een belangrijke bijdrage leveren
aan de natuurwaarden in het gehele gebied. Mogelijkheden die in de verkenning meegenomen kunnen
worden zijn:


               a.   Verbinding stadsnatuur Arnhem en IJsseloordsepolder waarbij aansluiting gezocht wordt met
                    de eco-zones van de gemeente Arnhem. Verbindingen die onderzocht kunnen worden zijn:
                         i. Realiseren duiker onder de N325 ter hoogte van het spoor (plan Arnhem)
                        ii. Realiseren van een duiker onder de N325 ter hoogte van verkeersplein Velperbroek
                            (plan Arnhem).
                        iii. Het realiseren van een faunapassage/ecoduct langs de brug over de N325.
               b.   Verbinding Veluwe en IJssel door versterking natte en droge passage van de N348.
                         i. Onderzoeken of de stadswateren en de Beekhuizensebeek weer toegankelijk
                            gemaakt kunnen worden voor vissen uit de rivier ter hoogte van het gemaal bij de
                            Velperwaarden. Hierbij moet wel gekeken worden in hoeverre het vispasseerbaar
                            maken van de sluis geen schade kan toebrengen aan de nu in de wateren
                            voorkomende inheemse soorten. Op basis van de NDFF-gegevens blijkt dat de
                            huidige binnendijkse vispopulatie in de Beekhuizensebeek hoofdzakelijk bestaat uit
                            stekelbaarzen (drie- en tiendoornige). Het verbeteren van de visstand kan gunstig
                            zijn voor twee instandhoudingsdoelen op de Veluwe te weten die van de
                            rivierdonderpad en de ijsvogel.
               c.   Verbinding Veluwe en IJssel door ecotunnel op het tracé tussen het Velperbroek en de afrit 1
                    (Velp) en / of in combinatie met passage ter hoogte van het gemaal bij de Velperwaard.




                                                                                                                15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5 Bijlage 3 Plan van aanpak Rivierpark_1.docx




                                                Plan van Aanpak MIRT-verkenning

                                                Rivierklimaatpark IJsselpoort

                                                Versie 21 december 2016 (DEFINITIEF)




                                                                                       1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1. Inleiding                                                         5
   1.1. Voorgeschiedenis                                             5
   1.2. MIRT                                                         6
   1.3. Doel van het Plan van Aanpak                                 7
   1.4. Leeswijzer                                                   7
2. De IJsselpoort                                                    9
   2.1 Gebiedskenmerken                                              9
   2.2 Probleemanalyse                                               9
3. Projectscope                                                     11
   3.1. Projectdoelstelling en –resultaat                           11
   3.2. Ruimtelijke begrenzing gebied                               12
     3.2.1. Plangebied                                              12
     3.2.2. Studiegebied                                            13
   3.3. Randvoorwaarden en uitgangspunten                           13
   3.4. Adaptief programmeren / Intergemeentelijke Structuurvisie   14
   3.5. Samenhang met lopende projecten en programma’s.             15
     3.5.1 Autonome ontwikkelingen                                  15
     3.5.2      HWBP en Deltaprogramma                              17
4. Aanpak van het project                                           19
   4.1. Proces en producten                                         19
   4.2. Mijlpalenplanning                                           22
5. Projectorganisatie                                               25
   5.1. Organisatie en overlegstructuur                             25
   5.2. Communicatie en participatie                                28
   5.2. Contractmanagement / aanbestedingen                         29
   5.3. Projectbeheersing                                           30
     5.3.1. Scopewijzigingen                                        30
     5.3.2. Risicomanagement                                        30
   5.4. Financiën                                                   32
   5.5. Kwaliteitsborging                                           32
   5.6. Samenwerking                                                33




                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
1.1. Voorgeschiedenis
Rivieren en hun uiterwaarden vormen voor vele partijen een geliefde plek. Door de afwisseling van plekken met veel
en weinig dynamiek, aanwezigheid van altijd droge en natte plekken en wisselende tussenvormen en hun
corridorwerking zijn ze een onmisbare schakel in nationale en internationale ecologische structuren. En daarnaast ook
al eeuwenlang een waardevolle vestigingsomgeving voor wonen en werken.

Toen er in 2007 dan ook een initiatief ontstond voor de bouw van zo’n 300 woningen op een hoogwatervrije plek in
de uiterwaarden nabij Rheden stelde Natuurmonumenten voor deze plannen gepaard te laten gaan met de
ontwikkeling van 300 ha nieuwe uiterwaardennatuur. Voor deze 300 woningen bleek geen draagvlak te zijn, de door
Natuurmonumenten geformuleerde natuurambities vonden brede weerklank.

In de periode 2008-2013 gingen Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer het gesprek aan met overheden, bewoners
en bedrijven gericht op hoe klimaatverandering aanleiding kan zijn voor een gewenste ruimtelijke ontwikkeling in de
rommelige eerste kilometers van de IJssel. Dit leidde begin 2013 tot een “Uitnodiging voor een gezamenlijke
klimaatagenda tussen IJsselkop en Giesbeek“.
De visie geeft de samenhangende ruimtelijke koers aan voor waterveiligheid, natuur, landbouw, recreatie en beleving
en passende bedrijvigheid in dit deel van de IJssel. De gemeenten Rheden, Westervoort, Zevenaar en Arnhem en de
Provincie Gelderland onderschreven samen met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer de grote lijnen van deze
ontwikkelingsvisie en spraken af zich in te spannen om tot concrete vervolgstappen te komen.

Parallel aan het opstellen van de ontwikkelvisie voor het Rivierklimaatpark, ontwikkelden de provincies Overijssel en
Gelderland, de waterschappen Groot Salland (tegenwoordig Drents Overijsselse Delta), Rijn en IJssel en Vallei en
Veluwe, Rijkswaterstaat, gemeenten, het Deltaprogramma Rivieren en andere partners een zogenaamde
Voorkeursstrategie voor de IJssel (lit. 4). Voor de periode tot het jaar 2100 bestaat deze Voorkeursstrategie uit het op
orde brengen en houden van de dijken en het creëren van ruimte om te anticiperen op veranderingen in het klimaat
c.q. hogere rivierafvoeren. Bij het ontwikkelen van de voorkeursstrategie IJssel werden de ruimtelijke maatregelen
gericht op rivierverruiming uit de ontwikkelingsvisie van het Rivierklimaatpark doorgerekend. Deze leverden een
substantiële bijdrage aan de opgaven van het Deltaprogramma, waarmee het Rivierklimaatpark een belangrijke
uitvoeringsstrategie werd in de voorkeursstrategie voor de IJssel.
De Voorkeursstrategie voor de IJssel is overgenomen in het Deltaprogramma 2015 (lit. 3). Het rijksbeleid dat
voortvloeit uit deltabeslissingen is inmiddels verankerd in de ‘Tussentijdse wijziging van het Nationaal Waterplan’ en
opgenomen in het ‘Nationaal Waterplan 2016-2021’.

In het Deltaprogramma 2015 is de verwachting uitgesproken dat voor het Rivierklimaatpark fase 1 snel tot een MIRT-
Verkenning kan worden overgegaan. In de brief van 27 januari 2015 gericht aan de Voorzitter van de Stuurgroep
Deltaprogramma Rijn geeft de Minister van Infrastructuur en Milieu aan dat een nieuwe fase van het
Deltaprogramma is aangebroken: van beleid ontwikkelen naar uitwerken en implementeren. In de brief wordt
aangegeven dat voor het rivierengebied is gekozen voor een combinatie van dijkversterking met rivierverruiming om
waterveiligheid te borgen.

De werkwijze van het Deltaprogramma is dat het Rijk en de regio gezamenlijk aan de slag gaan in de uitwerkings- en
implementatiefase. In dat kader verzoekt de Minister in de brief om te komen tot een onderbouwd voorstel voor een
nadere selectie van rivierverruimende maatregelen tot circa 2030 inclusief de samenhang met de dijkversterkingen in
het HWBP en mogelijke startbesluiten voor één of meer MIRT-Verkenningen.

Naar aanleiding van dit verzoek van de Minister is o.a. voorgesteld om twee MIRT-Verkenningen in de provincie
Gelderland te starten. Eén MIRT-Verkenning naar de hoogwatergeul Varik-Heesselt en één voor Rivierklimaatpark
IJsselpoort. In het Bestuurlijk overleg (BO)-MIRT (landsdeel Oost) op 5 november 2015 is afgesproken dat het Rijk en
de regio conform het regionale voorstel deze twee MIRT-verkenningen starten om invulling te geven aan de ambitie
van het Deltaprogramma om met rivierverruiming de waterveiligheidsopgave aan te pakken (naast het versterken van
de dijken) en tevens de mogelijkheden te benutten voor natuur, recreatie en economische ontwikkeling in het gebied
(lit. 10). Concreet zijn hierover de in figuur 1 opgenomen afspraken gemaakt.




                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>  BO-MIRT 5 november 2015 (uit: terugmelding minister I&M aan Tweede Kamer)
  Strategisch gesprek over afstemming van rivierverruiming en dijkverbetering, maatregelen tot 2030

  •         Rijk en regio starten conform het regionale voorstel twee MIRT-verkenningen: hoogwatergeul Varik-Heesselt en
            Rivierklimaatpark IJsselpoort. Deze projecten geven invulling aan de ambitie van het Deltaprogramma om met
            rivierverruiming de waterveiligheidsopgave aan te pakken (naast het versterken van de dijken) en bieden mogelijkheden
            voor natuur, recreatie en economische ontwikkeling in het gebied.
  …………..
  •          De kosten voor de hoogwatergeul Varik-Heesselt en het Rivierklimaatpark IJsselpoort zijn ingeschat op € 160
            respectievelijk € 48 miljoen en kennen in deze fase een grote bandbreedte van € 109-211 miljoen respectievelijk € 34–63
            miljoen.
  •         Deze maatregelen worden gefinancierd vanuit de regio en IenM, mede met bijdragen vanuit het Hoogwaterbeschermings-
            programma (besparingen op de kosten voor dijkversterking):
            - De kostenbesparing op het HWBP wordt ingeschat op € 36 en € 5 miljoen voor respectievelijk Varik Heesselt en
                 IJsselpoort. Om mogelijk te maken dat de besparing op het HWBP kan worden ingezet voor rivierverruiming past IenM
                 de regelgeving aan.
            -     De provincie Gelderland reserveert € 40 miljoen voor de realisatie van Varik-Heesselt en IJsselpoort.
            - IenM reserveert maximaal € 96 miljoen voor beide projecten uit de beschikbare € 200 miljoen voor de meerkosten van
                 rivierverruiming. Daarnaast besteedt IenM € 4 miljoen aan het doorlaatbaar maken van het zuidelijke landhoofd van
                 de brug A27miljoen. IenM beschikt niet over aanvullend budget voor een 2e tranche van maatregelen tot 2030.
            -     Natuurmonumenten heeft € 6 miljoen beschikbaar voor de natuurontwikkeling in Rivierklimaatpark IJsselpoort vanuit
                 verschillende bronnen (Rijk, provincie Gelderland, Postcodeloterij en LIFE+programma van de EU). De regio schat de
                 totale dekking uit natuurmiddelen en Kaderrichtlijn water in op € 10 miljoen.
  •         Op basis van de huidige kosteninschattingen resteert nog een gat in de financiële dekking van circa € 20-30 miljoen. Mogelijk
            kan een deel van dit gat worden opgevuld door een hogere besparing op het HWBP dan nu ingeschat, of door de kosten
            omlaag te brengen. De resterende kosten worden aangevuld door regionale en/of markt partijen, waarbij de bijdrage van
            de waterschappen alleen bestaat uit besparingen op het HWBP. Als de raming van de kosten meer dan € 25 miljoen lager
            uitvalt dan de huidige ramingen, zal de bijdrage van IenM ook naar rato worden verlaagd.
  •         Een besluit over de start van de planstudiefase en taakstellende financiële afspraken per project volgen eind 2017 na afloop
            van de verkenningsfase op basis van nadere uitwerking.
            De Provincie Gelderland stelt in samenwerking met betrokken partijen voor beide MIRT-Verkenningen een Plan van aanpak
            op. Op basis van het Plan van aanpak worden afspraken gemaakt over de verdeling van de kosten voor de uitvoering van
            de Verkenning.
  …………….
  •      Voor Rivierklimaatpark IJsselpoort worden aanvullend de volgende afspraken gemaakt:
         - De drie deelgebieden Koppenwaard, Westervoort-Noord en Velperwaarden binnen het Rivierklimaatpark vormen het
             startpunt voor een integrale aanpak van natuur, economie, recreatie en water.
         - Onderdeel van de MIRT-Verkenning is het verkennen van de mogelijkheden voor het samen laten opgaan van (een deel
             van) dijkversterkingen (HWBP) en het programma voor Rivierklimaatpark IJsselpoort.
         - De MIRT-verkenning wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking en afstemming met de gemeenten Rheden,
             Westervoort, Arnhem en Zevenaar, provincie Gelderland, waterschap Rijn en IJssel, het Rijk, lokale bedrijven,
             terreinbeherende organisaties, burgers, agrariërs en belangenorganisaties, met de provincie Gelderland als trekker.
         - Parallel aan de Verkenning onderzoekt de provincie Gelderland het draagvlak voor het opstellen van een
             (intergemeentelijke) structuurvisie.

Figuur 1: Afspraken BO-MIRT (startbeslissing Verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort)

Het voorliggende Plan van Aanpak richt zich op één van deze twee verkenningen, namelijk de MIRT-Verkenning
“Rivierklimaatpark IJsselpoort”. Naast de in figuur 1 genoemde vier gemeenten zal ook gemeente Duiven in dit proces
participeren. Als aanscherping van bovenstaande afspraken staan de gezamenlijke gebiedspartijen een integrale
aanpak voor, op basis van gelijkwaardigheid, waarbij op voorhand niet één van de opgaven leidend is .

In tegenstelling tot de ‘MIRT-Verkenning Varik-Heesselt’, is er nog geen vastgestelde opgave voor dijkversterking dan
wel waterstandsdaling (rivierverruiming) en zijn er nog diverse onzekerheden, maar ook kansen. De aanpak is gericht
op een integraal proces vanuit verschillende opgaven, kansen en belangen, waarbij een adaptieve strategie wordt
gekozen om slim om te gaan met onzekerheden, door deze te onderkennen en transparant mee te nemen in de
besluitvorming.


1.2. MIRT

MIRT staat voor Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. Het omvat een systematiek voor de
planvorming, de besluitvorming en de financiering van projecten door het ministerie van I&M. Voor projecten die deel



                                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>uitmaken van het MIRT zijn spelregels vastgelegd in de “Spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport” (hierna: MIRT-spelregels; lit. 6)).

Op basis van de MIRT-spelregels doorloopt een project verschillende fasen waaraan beslismomenten zijn gekoppeld.
In figuur 2 zijn deze fase schematisch weergegeven. Deze fasen zijn:
      1. Een MIRT-Onderzoek die kan leiden tot een Startbeslissing (MIRT1);
      2. Een MIRT-Verkenning die leidt tot een Voorkeursbeslissing ((go/no go MIRT2);
      3. een Planstudiefase die leidt tot een Projectbeslissing (MIRT 3);
      4. de Realisatiefase die leidt tot een Opleveringsbeslissing (MIRT 4).


 MIRT-spelregelkader
 MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) omvat een systematiek voor de planvorming, de
 besluitvorming en de financiering van projecten van het Ministerie van IenM. De MIRT-systematiek doorloopt vier
 fasen: een onderzoek dat aanleiding geeft tot een startbeslissing (MIRT1), een verkenning die leidt tot een
 voorkeursbesluit (MIRT2), een planstudie die resulteert in een projectbesluit (MIRT3) en de uitvoering die uitmondt in
 een opleveringsbeslissing (MIRT4). De MIRT-aanpak is een procesinstrument van IenM en heeft geen bindende
 (planologische) werking. De MIRT-beslissingen staan niet open voor bezwaar en beroep en zijn geen m.e.r.-plichtige
 besluiten. Voor de planologische borging en de vergunningverlening zijn – naast het MIRT-spoor – de reguliere
 procedures van inpassings- of bestemmingsplan (inclusief de daarbij behorende milieueffectrapportage) van
 toepassing.




Figuur 2: MIRT spelregelkader

De beslissing in het BO-MIRT van 5 november 2015 (zie paragraaf 1.1 en figuur 1) is aan te merken als de
“Startbeslissing” voor de MIRT-Verkenning. De startbeslissing is gebaseerd op de rapportage van het MIRT-Onderzoek
Rivierklimaatpark IJsselpoort, d.d. 30 september 2015 (lit. 1)


1.3. Doel van het Plan van Aanpak
Het voorliggende Plan van Aanpak MIRT Verkenning richt zich op:
 het komen tot overeenstemming tussen alle partijen over de wijze waarop de MIRT-verkenning wordt
    uitgevoerd.
 het realiseren van de MIRT-Verkenning conform MIRT-spelregelkader met als doel het nemen van een
    Voorkeursbeslissing. Dit omvat tevens het vaststellen van een integrale structuurvisie door de 5 betrokken
    gemeentebesturen.

Het Plan van Aanpak richt zich dus niet op de planstudiefase (MIRT 3) en de realisatiefase (MIRT 4).


1.4. Leeswijzer
Hoofdstuk 1 is bedoeld om inzicht te geven in de achtergronden en het waarom van de MIRT-Verkenning die zal
worden doorlopen. Hoofdstuk 2 richt zich op de kenmerken van het gebied. Dit om de lezer een beeld te geven van
het gebied. De projectscope (het projectgebied, de uitgangspunten en randvoorwaarden en de samenhang met
andere projecten), wordt beschreven in hoofdstuk 3. Het proces van de MIRT-Verkenning, de op te leveren
producten, de mijlpalenplanning wordt besproken in hoofdstuk 4. Tenslotte is de projectorganisatie en de wijze
waarop met participatie en communicatie wordt omgegaan, beschouwd in hoofdstuk 5.




                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>2. De IJsselpoort
                                                                      Het plangebied van Rivierklimaatpark IJsselpoort strekt zich -
                                                                      grofweg - uit vanaf de Hondsbroeksche Pleij tot en met de
                                                                      Valewaard aan de rechterzijde (oostzijde) van de IJssel en vanaf
                                                                      De Grote Pleij tot ongeveer De Steeg aan de linkerzijde
                                                                      (westzijde) van de IJssel. De aaneenschakeling van dijken,
                                                                      bedrijven, wegen, bruggen en havens maakt dat voor de
                                                                      ontwikkeling van het gebied er een mooie uitdaging ligt om bij
                                                                      verschillende (o.a. hoge) afvoeren invulling te geven aan de
                                                                      verschillende doelen en functies.




Figuur 3: Splitsingspunt IJsselkop, met aan de rechterzijde het regelwerk Hondsbroeksche Pleij

2.1 Gebiedskenmerken
Ongeveer 1/9 deel van het rivierwater wat bij Lobith ons land binnenkomt wordt afgevoerd via de IJssel. De IJssel is
vanaf het splitsingspunt tot voorbij het Rhederlaag op dit moment een rivier die door bebouwing, bosschages en
brede uiterwaarden grotendeels aan het zicht wordt onttrokken. De rivier is zich, door de ingenieuze bochtverlegging
bij de Pleij in de 19e eeuw en vervolgens de drie bochtafsnijdingen in de 20e eeuw (waarbij de rivier 15 km is
ingekort), nog steeds aan het insnijden. Het verhang is groot, de vaarbreedte is hier en daar soms niet meer dan 40
meter. De oevers van de IJssel liggen diep weggezonken in het landschap en zijn grotendeels verhard. De huidige
natuurlijke en door de mens gemaakte structuren hebben er voor gezorgd dat er op meerdere plekken flessenhalzen
zijn ontstaan.

Huidig Landgebruik: agrarisch, industrie en recreatie
De uiterwaarden zijn actief in gebruik als agrarische grond met name voor de melkveehouderij. Op sommige plekken
worden paarden geweid. Er vindt industriële activiteit plaats in de uiterwaarden, vooral ter hoogte van Westervoort
en Arnhem. Pal achter de dijken ligt een aantal grote woonwijken en industriegebieden. Het Rhederlaag is geliefd als
recreatieplas, die ’s zomers veel publiek trekt. Er wordt ook actief zand gewonnen. Daarnaast liggen er in de
uiterwaarden oude steenfabrieksterreinen en andere riviergebonden activiteiten. De IJssel zelf is een belangrijke
scheepvaartroute voor beroeps- en recreatievaart. De oude IJsselarm bij Rheden wordt onder meer gebruikt voor
recreatievaart en als ligplaats voor woonboten.


2.2 Probleemanalyse
Hoogwaterveiligheid: Veilige afvoer van water nu en in de toekomst bevaarbaarheid
De veilige afvoer van rivierwater is de belangrijkste functie van het gebied. Als gevolg van klimaatverandering moet er
rekening mee worden gehouden dat in de toekomst meer water via de IJssel moet kunnen worden afgevoerd. De
dijken langs de rivier dienen hiervoor voldoende sterk en hoog te zijn. Nieuwe inzichten geven aan dat dit voor de
toekomst mogelijk onvoldoende het geval is, zowel op het gebied van de waterkerende hoogte als de stabiliteit
(piping).

In het stroombed van de rivier (uiterwaarden) in het rivierklimaatpark IJsselpoort liggen op meerdere plekken
obstakels zoals kaden, opgaande begroeiing en (hoogwatervrije) industrieterreinen. Door deze obstakels aan te
passen of te verwijderen kan het rivierwater makkelijker worden afgevoerd wat resulteert in minder opstuwing en
derhalve lagere hoogwaterstanden. Verlaging van de hoogwaterstanden kan bijdragen aan het verkleinen van de
dijkversterkingsopgave.

Recreatieve beperkingen: toegankelijkheid en versnippering
Voor bewoners uit de vijf gemeentes is er weinig tot geen mogelijkheid om naar de rivier zelf toe te gaan. Vanuit
Arnhem ontbreken de routestructuren volledig, de toegankelijkheid is zeer beperkt, deels door afrastering en
eigendomssituaties. Vanuit de bedrijventerreinen IJsseloord II en De Beemd lopen werknemers vaak een rondje “op
de dijk”, maar niet in de uiterwaarden zelf omdat dit niet mogelijk is. Ook bij Westervoort is het recreatief gebruik op
de dijk en in de uiterwaarden niet geregeld. Het Rivierklimaatpark biedt momenteel vooral een panorama vanaf de


                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>dijken, de snelweg en vanaf de rivier. Het grondeigendom op de oevers is divers en het gebruik is niet afgestemd op
bezoekers.

Versnipperde natuurwaarden: gebrek aan ruimte, aansluiting en uitwisseling
Het gebied is aangewezen als Vogelrichtlijngebied in het kader van Natura 2000. Op de daarvoor bestemde terreinen
zijn natuurwaarden aanwezig. Deze liggen veelal versnipperd vanwege het verschillend landgebruik en huidige
eigendomsstructuren. Zodoende is er weinig ruimte voor planten- en diersoorten om te migreren, zowel langs de
rivier van zuid naar noord, als van oost naar west. Zo zijn de Veluwezoom en de Gelderse Poort van elkaar
afgesneden, wat een belemmering vormt voor de ontwikkeling en uitwisseling van soorten, met name landdieren.

Economische ontwikkeling: behoud van werkgelegenheid en bevaarbaarheid van de rivier
Dankzij de ligging aan de rivier worden enerzijds kansen geboden voor buitendijkse bedrijvigheid (landbouw,
steenfabricage, overslag en recreatiebedrijven) maar anderzijds worden de ontwikkelmogelijkheden juist door de
rivier beperkt. Een veilige hoogwaterafvoer dient niet te worden belemmerd door bedrijfsmatige activiteiten. Ook
andere belangen bv vanuit Natura 2000 kunnen beperkingen opleveren. Gezocht dient te worden naar een goede
inrichting die zowel bijdraagt aan de waterveiligheid (en andere doelen) als aan de bedrijven een toekomstperspectief
met behoud van werkgelegenheid biedt.

Op dit moment is de bevaarbaarheid van de rivier de IJssel in het rivierklimaatpark voldoende. Herinrichting van de
uiterwaarden van de rivier kan leiden een verandering van het stromingspatroon en hiermee in een verandering van
de sedimentatie en erosiegedrag van de rivier in en rond de vaargeul. Voorkomen moet worden dat ingrepen een
negatief effect hebben op de bevaarbaarheid van de rivier.




                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3. Projectscope
3.1. Projectdoelstelling en –resultaat
De doelstelling van de verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort is te komen tot een integraal inrichtingsplan
(voorkeursalternatief) wat een oplossing biedt voor de onder 2.2 geschetste problematiek. Hiervoor zijn in het MIRT
onderzoeksrapport [lit 1] reeds 4 opgaven geformuleerd. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit wordt hierbij als
overkoepelende opgave gezien:

1.   Hoogwaterveiligheid:
              o Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst; Hierbij wordt een
                 optimalisatie gezocht tussen dijkversterking (HWBP) en rivierverruiming, waarbij het uitgangspunt is
                 dat de afvoerverdeling niet mag wijzigen.
2.   Recreatie:
              o Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied stad en dorp, Dit wordt o.a.
                 vertaald in een verbetering van de toegang van de uiterwaarden;
3.   Natuur en waterkwaliteit:
              o Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west, Dit wordt o.a.
                 vertaald in de ontwikkeling van specifieke habitattypen en beekherstel.;
              o Schoon en gezond water (KRW opgave) Dit wordt o.a. vertaald in de ontwikkeling van geulen en
                 natuurvriendelijke oevers
4.   Economie:
              o Ruimte voor duurzame en passende agrarische en niet agrarische bedrijvigheid (in en naast het
                 gebied).
              o Behoud van de scheepvaartfunctie
              o Bijdragen aan duurzame energiewinning

In het opgavendocument (bijlage 1) zijn deze opgaven nader uitgewerkt. Het uiteindelijke projectresultaat van deze
MIRT-Verkenning wordt als volgt omschreven:


           “een samenhangend beeld van de ruimtelijke ingrepen en ontwikkelingen in de tijd en eenduidige
           besluiten over deze ingrepen en ontwikkelingen bij en door alle betrokken partijen”.

Voor het Rivierklimaatpark IJsselpoort resulteert de MIRT-Verkenning in de volgende einddocumenten:

    een MIRT - beslisdocument met daarin:
         o de (intergemeentelijke) structuurvisie op basis van het voorkeuralternatief, inclusief de verplichte plan
            MER en een adaptief uitvoeringsprogramma
         o samenwerkingsovereenkomst met daarin afspraken over financiën, relatie en afstemming met HWBP,
            doorkijk naar planstudiefase en overige samenwerkingsafspraken.

Om te komen tot het voorkeursalternatief wordt het proces doorlopen als is aangegeven in de handreiking MIRT
verkenningen [lit 7]. De MIRT-beslissing wordt genomen door de minister en de regionale bestuurders in het BO MIRT.
In de praktijk zal echter sprake zijn van een samenstel van besluiten die op verschillende lagen dienen te worden
genomen. De intergemeentelijke structuurvisie inclusief het plan MER is een bevoegdheid van de vijf betrokken
gemeenteraden. De wijze van invulling van de dijkversterkingsopgave is primair een bevoegdheid van Waterschap Rijn
en IJssel.

Om tot de besluiten te kunnen komen, zullen gedurende de MIRT-verkenning onderzoeken worden uitgevoerd,
afwegingen worden gemaakt in overleg met de betrokken partijen en in samenspraak met bewoners en groeperingen
in het gebied zelf, en keuzes (bestuurlijk) worden voorgelegd. In hoofdstuk 4 is dit proces nader uitgewerkt.




                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>3.2. Ruimtelijke begrenzing gebied
Het is voor de effectbeschrijving in de MIRT-Verkenning van belang om een plangebied en een studiegebied te
definiëren.

Het plangebied is het geografische gebied waarbinnen de mogelijke maatregelen worden onderzocht, (in de planfase)
uitgewerkt en (in de realisatiefase) uitgevoerd. Het plangebied geeft tevens de grens aan van het gebied waar de
intergemeentelijke structuurvisie betrekking op zal hebben.

Het studiegebied omvat de wijdere omgeving waar de effecten van mogelijke maatregelen waarneembaar kunnen
zijn. De omvang van het studiegebied is afhankelijk van de reikwijdte van de effecten en beperkt zich tot het gebied
waarbinnen deze zich significant van de referentiesituatie onderscheiden.


3.2.1. Plangebied

Het plangebied voor de MIRT-Verkenning is weergegeven in figuur 4 en bijlage 2). Bij het bepalen van de plangrens is
rekening gehouden met de afspraken met de Minister van I&M in het BO-MIRT en de volgende aspecten:
 draagvlak;
 robuustheid van de gebiedsontwikkeling;
 grondeigendom;
 relevant beleid van de betrokken overheden;
 aard van de vraagstukken die spelen in het gebied;
 kansen die zich kunnen voordoen in het gebied;
 ambities van de betrokken partijen.




Figuur 4: Plangebied Verkenning Rivierklimaatpak IJsselpoort




                                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Het plangebied omvat de IJssel en haar uiterwaarden tussen rivierkilometer 874 en 890. Dit omvat de uiterwaarden,
Velperwaard, Westervoort, Koppenwaard Rhederlaag en Vaalwaard. De primaire keringen inclusief de
beschermingszones behoren tot het plangebied. Bovenstroomse grens is het regelwerk Hondsbroeksche Pleij,
benedenstroomse grens is de rand van Havikerwaard.


3.2.2. Studiegebied

Het studiegebied dat in de MIRT-Verkenning wordt onderzocht, is groter dan het plangebied. Het omvat het
plangebied en een gebied erbuiten waar als gevolg van het nemen van mogelijke maatregelen voor rivierverruiming,
dijkverbetering en mogelijk nog andere ruimtelijke ingrepen, relevante effecten te verwachten zijn. Dat kan per
thema verschillend zijn. Hierbij kan worden gedacht aan (mitigerende) maatregelen op binnendijkse gronden ter
beperking van kweloverlast bij hoogwater (Presikhaaf Arnhem, Velp-Zuid en Rheden) en maatregelen volgend uit de
opgave voor de versterking van de ecologische verbinding tussen binnen- en buitendijkse gebied. Voor het raakvlak
met andere rivierverruimingsmaatregelen rond het splitsingspunt wordt verwezen naar paragraaf 3.4.


3.3. Randvoorwaarden en uitgangspunten

De volgende randvoorwaarden en uitgangspunten zijn van belang bij de MIRT-Verkenning:

1.   De MIRT-Verkenning zal moeten leiden tot de documenten die aan het MIRT-spelregelkader voldoen. O.a. de
     Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), de Notitie Kansrijke Oplossingen (NKO), de Plan-MER, een passende
     beoordeling, het MKBA/OEI, een SSK-raming, een structuurvisie e.d (zie ook paragraaf 4.1).

2.   Bij de ontwikkeling van een voorkeursalternatief / structuurvisie voor het Rivierklimaatpark dient invulling te
     worden geven aan de onder 3.1 geformuleerde opgaven (waterveiligheid, recreatie, natuur en economie).
     Waarbij uitgegaan wordt van de strategie van klimaatadaptatie (zie ook paragraaf 3.4.).

3.   De opgave is dat alle primaire waterkeringen in 2050 overal aan de nieuwe normering voldoen. Hiertoe worden in
     de voorliggende verkenning de mogelijkheden voor het samen op laten gaan van rivierverruiming en
     dijkversterking onderzocht .Onderzocht wordt wat een effectieve waterstandsdaling is bij de afvoeren die
     relevant zijn voor de beoordeling en het ontwerp van de waterkeringen. Het projectteam is voor dit onderzoek
     mede afhankelijk van input vanuit de herijking/doorontwikkeling van de VKS (voorkeursstrategie)
     Deltaprogramma voor zowel IJssel als Splitsingspuntengebied en de wettelijke beoordeling van de dijken door het
     waterschap. Goede afstemming met het ministerie van I&M en Waterschap Rijn en IJssel zijn hierbij van belang
     (zie 3.5.2 noodzakelijke informatie-uitwisseling tussen projecten en deze partners).

4.   Op grond van het MIRT-Onderzoek en de voorkeursstrategie is het potentiele effect van de rivierverruimende
     maatregelen een waterstandsdaling van ca. 20 - 40 cm bij een afvoer van 18.000 m3/s bij Lobith. Hier staat
     tegenover dat de beleidsmatige afvoerverdeling tussen Nederrijn en IJssel tot 2050 dient te worden
     gehandhaafd. Dit kan een beperking opleveren voor de mate van waterstandsdaling die door rivierverruiming
     door het rivierklimaatpark IJsselpoort kan worden gerealiseerd. Vanuit de actualisatie voorkeursstrategie
     deltaprogramma dienen hiervoor kaders te worden aangegeven (zie 3.5.2 noodzakelijke informatie-uitwisseling
     tussen projecten en deze partners).

5.   De maatregelen dienen het behoud van de scheepvaartfunctie op de IJssel te garanderen. Een toename van de
     baggerlast door extra aanzanding moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Het veroorzakersbeginsel 1 wordt
     toegepast bij de beoordeling van effecten ((BPRW 2016-2020)

6.   Er wordt vanuit gegaan dat er in ieder geval twee inspraakmomenten zijn, namelijk in het kader van de ontwerp
     nota reikwijdte en Detailniveau en ten behoeve van de ontwerp-structuurvisie met het plan MER als
     onderbouwing. Een passende beoordeling op basis van de Natuurbeschermingswet wordt gekoppeld aan het
     plan-MER.




                                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>7.   De MIRT-Verkenning moet worden uitgevoerd in nauwe samenwerking tussen en in afstemming met de
     betrokken overheden (de vijf gemeenten, Rijk, provincie en waterschap), lokale bedrijven, burgers, agrariërs en
     belangenorganisaties. De provincie Gelderland treedt op als trekker.

8.   Er wordt ingezet op blijvende participatie van belanghebbenden en andere betrokkenen, zowel informeel (via
     werksessies) als formeel (via een plan-MER en procedure voor de structuurvisie).

9.   De maatregelen worden gefinancierd vanuit de lokale overheden, het Ministerie van I&M en mogelijk derden.
     Wie voor welke onderdelen aan de lat staat wordt vastgelegd in het uitvoeringsplan bij het VKA/IGSV, en is mede
     afhankelijk van de instantie die de desbetreffende maatregel heeft ingebracht. Verder is een bijdrage mogelijk
     vanuit het hoogwaterbeschermingsprogramma (in geval er sprake is van besparing op kosten voor
     dijkversterking, ter grootte van de besparing).

10. Op basis van het voorliggende Plan van Aanpak maken partijen nadere afspraken over de verdeling van de kosten
    voor de uitvoering van de MIRT-Verkenning.

11. Een besluit over het al dan niet starten van een planstudiefase (MIRT 3) en financiële afspraken volgen na afloop
    van de Verkenningsfase op basis van de Voorkeursbeslissing.

12. Er moet worden voorkomen dat onomkeerbare maatregelen worden genomen, die op termijn ongewenst
    kunnen blijken te zijn.

13. Na afronding van de Verkenning dient er voor alle belanghebbenden duidelijkheid te zijn over de vraag, of en
    welke maatregelen tot 2030 worden gerealiseerd en wat het toekomstperspectief is voor het Rivierklimaatpark
    na 2030.


3.4. Adaptief programmeren / Intergemeentelijke Structuurvisie
De complexiteit en dynamiek van de samenleving neemt toe. Onzekerheden zijn groot, met name op de wat langere
termijn (bijv. demografische, economische, technologische en klimaat ontwikkelingen). Ook de relatie tussen de
overheid en de samenleving verandert. De maatschappelijke vraag staat steeds meer centraal, waarbij de overheid
initiatieven van anderen mogelijk maakt. Dit vraagt om meebewegen met veranderende omstandigheden en wensen.
Ruimte open houden voor partners en oplossingen. Financiële schaarste maakt het extra belangrijk om besluiten op
het juiste moment te nemen: niet te vroeg en niet te laat, om onder- en overinvesteren te vermijden.
Oftewel: meebewegen met ontwikkelingen, door niet te doen alsof de toekomst al vastligt, maar een stap voor stap
aanpak te hanteren. En daarmee ruimte te creëren om te kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en
veranderende inzichten. Het verbinden van korte termijn beslissingen met lange termijn opgaven.
Adaptief programmeren is het slim omgaan met onzekerheden en kansen, door deze te onderkennen en transparant
mee te nemen in de besluitvorming.

Voor het rivierklimaatmark IJsselpoort wordt een adaptieve aanpak uitgewerkt in het Voorkeursalternatief en
verankerd in de intergemeentelijke structuurvisie. Hierin worden concrete maatregelen voorgesteld tot 2030, worden
maatregelen voor de periode tot 2050 geprogrammeerd en wordt een keuzepakket van maatregelen voor de periode
tot 2100 beschreven. Voor het rivierklimaatpark is de verwachting de korte termijn maatregelen (periode 2020-2030)
met name bestaan uit de maatregelen die bijdragen aan de opgaven natuur, recreatie en economie. Zoals in par 3.3 is
aangegeven dienen de dijken in 2050 te voldoen de nieuwe normeringen. De verwachting is dat maatregelen ten
behoeve van deze opgave (dijkversterking al dan niet in combinatie met rivierverruiming) in de periode 2030-2050
zullen worden geprogrammeerd. Voor de gehele periode 2020-2100 geldt hier bovenop de opgave om met
rivierverruiming een robuuster watersysteem te verkrijgen. Kansen voor aanvullende rivierverruiming (bovenop de
verruiming benodigd voor de dijkopgave) dienen te worden gesignaleerd en kunnen als keuzepakket in de periode
worden ingezet.

De adaptieve aanpak wordt uitgewerkt in de uitvoeringsstrategie. De uitvoeringsstrategie is onderdeel van de
intergemeentelijke structuurvisie en vormt een belangrijke pijler voor de afspraken die tussen de samenwerkende
partijen worden gemaakt als onderdeel van het MIRT-3 beslissing.



                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>De (resultaten van) lopende processen moeten worden ingepast in het proces van het Rivierklimaatpark (zie par 3.5).
Verdere maatregelen worden hier op afgestemd. In de verkenning Rivierklimaatpark wordt het ‘no-regret’-karakter
van de maatregelen (inrichtingsplannen) bewaakt, met name in relatie tot de opgave voor waterveiligheid. Vanuit het
Rivierklimaatpark wordt gestuurd op integraliteit voor het hele plangebied, met het doel om te komen tot optimale
oplossingen. Daarbij is het adagium dat de som meer zou moeten zijn dan het geheel der delen en desinvesteringen
worden voorkomen.

Specifiek aandachtspunt in de uitvoeringsstrategie is het raakvlak met de uitvoering van rivierverruimingsprojecten
buiten het plangebied om de afvoerverdeling niet negatief te beïnvloeden. Hiernaast kunnen benedenstrooms
gelegen verruimingsmaatregelen bijdragen aan de dijkopgave in het plangebied zelf (zie paragraaf 3.5 actualisatie
voorkeursstrategie).


3.5. Samenhang met lopende projecten en programma’s.
Binnen en in de directe omgeving van het plangebied is een aantal projecten en (beleids-)ontwikkelingen gaande die
een relatie hebben met de ontwikkeling van het Rivierklimaatpark. Het is van belang om gedurende de MIRT-
Verkenning met de betrokkenen van deze projecten en ontwikkelingen tot een goede afstemming te komen. De in
onderstaande paragrafen aangegeven ontwikkelingen zijn aan de orde:


3.5.1 Autonome ontwikkelingen

Natuurbeheerplan en Natura 2000-beheerplan Rijntakken
Het projectgebied van Rivierklimaatpark IJsselpoort ligt voor grote delen binnen de begrenzing van Natura 2000-
gebied Rijntakken en in de Omgevingsvisie Gelderland binnen het Gelderse Natuurnetwerk en de Groene
ontwikkelingszone. Binnen deze gebieden worden specifieke natuurwaarden en -doelstellingen beschermd. Ten
gunste van deze waarden en doelstellingen zijn maatregelen en ambities beschreven in onder andere het Natura
2000-beheerplan Rijntakken en het Natuurbeheerplan. Bij het opstellen en verder uitwerken van de ontwikkelambitie
in het Rivierklimaatpark IJsselpoort wordt rekening gehouden met het voorkomen van beschermde natuurwaarden.

Door de Vereniging Natuurmonumenten zijn in het plangebied in 2016/2017 al een aantal ingrepen voorzien in de
Velperwaard (gemeente Rheden) en Koppenwaard (gemeente Zevenaar). Deze ingrepen dragen bij aan de
Natura2000 doelen van de provincie Gelderland (zie opgavendocument, bijlage1). Deze ingrepen worden beschouwd
als autonome ontwikkeling . Zij omvatten onder andere de ontwikkeling van meer natuurlijke graslanden.

Stroomlijn
Het Rivierklimaatpark hoeft geen rekening te houden met een opgave vanuit het Stroomlijn project van
Rijkswaterstaat. Op verzoek van het Bestuurlijk Overleg van het Rivierklimaatpark heeft Rijkswaterstaat ( per brief van
3 mei 2016) aangegeven dat er binnen het Rivierklimaatpark geen Stroomlijn-opgave ligt. Dit op grond van de
inrichtingsplannen van Natuurmonumenten voor de Velperwaard en Koppenwaard (waarvoor vergunning bij RWS is
aangevraagd) die een substantiële bijdrage aan de waterveiligheid leveren en de opstart van de MIRT verkenning van
het Rivierklimaatpark.

Kaderrichtlijn Water (KRW)
Rijkswaterstaat Oost Nederland is verantwoordelijk voor de uitvoering van KRW maatregelen in/langs de grote
Rivieren. De uitvoering vindt plaats in 3 tranches. Tranche 1 is reeds uitgevoerd, in deze tranche zijn onder andere
maatregelen uitgevoerd in de Vaalwaard. Tranche 2 loopt van 2015 – 2021 en bevindt zich momenteel in de MIRT3
planfase. Onderdeel van deze tranche zijn werkzaamheden in de Velperwaarden die door Natuurmomenten worden
uitgevoerd. Ook worden er in viertal trajecten op de linkeroever bij Rheden natuurvriendelijke oevers aangelegd
(ontstening). Tranche 3 loopt van 2021 – 2027. Onderdeel van deze tranche zijn in ieder geval aanleg van een
eenzijdig aangetakte nevengeul en een tweezijdig aangetakte meestromende nevengeul in het plangebied van
Rivierklimaatpark. Deze maken onderdeel uit van de MIRT verkenning (zie bijlage1 opgavedocument). Ook kunnen er
aanvullende natuurvriendelijke oevers worden aangelegd.




                                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Overnachtingshaven Giesbeek
Rijkswaterstaat gaat de doorstroming en veiligheid van het scheepvaartverkeer op de IJssel verbeteren met een
overnachtingshaven in de Valeplas bij Giesbeek. Rijkswaterstaat heeft gekozen om de westlob van de Valeplas verder
uit te gaan werken tot een definitief ontwerp voor de haven.
In een ontwerpatelier wil Rijkswaterstaat, samen met de gemeente, adviseurs en betrokken partijen, werken aan een
definitief ontwerp voor de overnachtingshaven. Rijkswaterstaat werkt het plan uit en legt het ter besluitvorming voor
aan de minister van Infrastructuur en Milieu en de gemeenteraad van Zevenaar. Het ontwerp van de haven wordt
opgenomen in het bestemmingsplan, het Milieueffectrapport en andere benodigde vergunningen. De eerste officiële
besluitvorming hierover wordt naar verwachting begin 2017 ter inzage gelegd. In het project Rivierklimaatpark wordt
de overnachtingshaven beschouwd als autonome ontwikkeling.

Zandwinning Rhederlaag
Het Rhederlaag bestaat uit grote ontzandingsplassen, campings, vakantiewoningen, jachthavens, woongebied (River
Parc) en natuurgebied. Het gebied is voor het grootste deel in eigendom bij LeisureLands. LeisureLands heeft voor
Rhederlaag een ontwikkelambitie vooral gericht op kwaliteitsverbetering van het primaire product. Door LeisureLands
is in afstemming met de gemeente in 2011 nog een gebiedsvisie opgesteld. De ontwikkeling van de watergebonden
recreatie stagneert en krimp lijkt mogelijk aan de orde. LeisureLands denkt aan energieproductie -biomassa,
zonnepanelen- als een mogelijke ontwikkelingsstrategie voor dit soort terreinen.

LeisureLands is daarnaast in samenwerking met K3 Delta bezig met ontzanding. Bij de bewoners is veel verzet tegen
de huidige ontzandingsplannen. De vergunning is ‘on hold’ gezet en LeisureLands/K3Delta is nu met de
bewoners/partijen in het gebied in gesprek over een mogelijk alternatief ontzandingsplan. Deze verkenning is voor
LeisureLands het maken van een “alternatief inrichtingsplan voor het Rhederlaag”, met als voorwaarde een
gelijkwaardige verdiencapaciteit. Voor de bewoners/partijen in het gebied is de verkenning een “gebiedsproces”.

Planning is dat er voor de zomer van 2017 een alternatief inrichtingsplan en een nieuwe vergunningsaanvraag ligt. Als
dit niet haalbaar is bestaat de terugvaloptie uit de huidige ontgrondingsvergunning. Om die te operationaliseren is
dan nog nader onderzoek nodig.

Voor de Verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort worden de ontzandingsactiviteiten inclusief de ontwikkeling van het
alternatieve plan beschouwd als lopende autonome ontwikkelingen.

Rotra ontwikkelingen in Doesburg
Het transportbedrijf Rotra is eigenaar van het voormalige steenfabrieksterrein De Groot in de Velperwaarden.
Vooralsnog ziet Rotra er vanaf op deze plek een bestemmingsplanprocedure op te starten om hier een cross-dock te
ontwikkelen. Gemeente Doesburg, Doetinchem, Provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel en Rijkswaterstaat
voeren een verkenning uit of uitbreiding bij de bestaande locatie in Doesburg aan de orde is. In deze verkenning komt
aan de orde of de locatie in de Velperwaarden in beeld is als locatie voor natuur en/of watercompensatie voor de
ontwikkelingen in Doesburg. De locatie Steenfabriek De Groot ligt in het plangebied van het Rivierklimaatpark en de
stuurgroep Rivierklimaatpark heeft besloten een bureau-studie te verrichten naar de mogelijke bijdrage van deze
locatie aan de doelen van het Rivierklimaatpark. Om deze redenen wordt de voortgang van het proces in Doesburg
gevolgd en wanneer aan de orde wordt de bureau-studie naar mogelijke ontwikkelingen ingebracht in dit proces.

Uitvoeringsplan IJsseluiterwaarden Westervoort - noord
De drie bedrijven, NM/SBB en de gemeente Westervoort hebben een uitvoeringsplan ontwikkeld voor de
IJsseluiterwaarden van Westervoort vanuit ieders toekomstperspectief, rekening houdende met de
waterveiligheidsopgave. Het Uitvoeringsplan geeft een samenhangend en geïntegreerd beeld van de wijze waarop de
uiterwaard volgens de gebiedspartijen toekomstbestendig en aantrekkelijk zou kunnen worden heringericht.
Kortweg voorziet het plan in aanpassing/uitbreiding van het buitendijkse bedrijventerrein en de aanleg van een
nevengeul. In de verkenning rivierklimaatpark wordt voortgebouwd op dit Uitvoeringsplan.

Zuidflank Rheden
Door de gemeente Rheden wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de zuidflank van Rheden. Doel hiervan is
het ontwikkelen van een aantrekkelijke openbare ruimte waarin de verschillende (sport- en recreatie)functies een
passende plek hebben en waarbij de groene structuur versterkt wordt door als verbinding te fungeren tussen het
dorp en het landelijk gebied. Dit in samenspraak en middels ideeën en wensen van de gebruikers van het gebied en de
inwoners van Rheden.


                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Dit project heeft deels betrekking op het plangebied van de IJsselpoort en wordt hier beschouwd als autonome
ontwikkeling. Het ontwerp wordt medio 2017 vastgesteld. Fysieke uitvoering is voorzien in de tweede helft van 2017.

Rivierverruimingsprojecten
In de directe omgeving van het plangebied worden rivierverruimende maatregelen voorbereid die een effect kunnen
hebben op het plangebied. De belangrijkste zijn:

1.   Kribverlaging Pannerdensch kanaal (planfase MIRT3, initiatiefnemer Rijkswaterstaat)
2.   Planuitwerking Eilanden 2.0 met een combinatie van economische ontwikkeling en rivierverruiming in/rond het
     terrein Stadsblokken/Meinerswijk Arnhem (planfase, initiatiefnemer KWP)
3.   Havikerwaard (delfstofwinning en voorverkenning van rivierverruiming in het kader van het Deltaprogramma,
     initiatiefnemer K3 Delta).

De uiterwaarden 2 en 3 maken ook deel uit van de actualisatie voorkeursstrategie Deltaprogramma (zie 3.5.2).
Onduidelijk is of in de actualisatie hetzelfde ontwerp wordt opgenomen als wordt uitgewerkt door de
initiatiefnemers. Mogelijk zijn vanuit de actualisatie meer waterstandverlagende maatregelen in deze gebieden
gewenst.


3.5.2    HWBP en Deltaprogramma

Actualisatie voorkeursstrategie Deltaprogramma Rivieren
In opdracht van het Bestuurlijk platform Deltaprogramma Rijn (BO-DR) wordt door de regio de actualisatie van de
voorkeursstrategie Rivieren voorbereid. Dit gebeurt allereerst op riviertakniveau. Er is een team IJssel onder leiding
van Provincie Overijsel, een team Nederrijn-Lek onder leiding van Provincie Utrecht, een team Waal onder leiding van
Provincie Gelderland en een team Splitsingspuntengebied onder leiding van Rijkwaterstaat Oost-Nederland. Deze
teams leveren maatregelpakketten en redeneerlijnen op aan DGRW die op basis hiervan een MKBA uitvoert.
Uiteindelijk moet het proces eind 2018 uitmonden in de vaststelling van een geactualiseerde voorkeursstrategie
Rivieren.

De maatregelen in de voorkeursstrategie kunnen van invloed zijn op het projectgebied IJsselpoort. Benedenstrooms
gelegen maatregelen zoals Havikerwaard en Olburgen kunnen een waterstandsverlaging veroorzaken binnen het
projectgebied IJsselpoort en hiermee bijdragen aan het verkleinen van de hoogteopgave van de dijkversterking.
Anderzijds kunnen maatregelen rondom het splitsingspunt IJsselkop ook de afvoerverdeling beïnvloeden waardoor er
te veel water naar de IJssel wordt getrokken waarmee de beoogde waterstandsdaling over de gehele IJssel weer
teniet wordt gedaan.

Rivierverruimingsmaatregelen op de Nederrijn (Huissense waard, Bakenhof, Stadsblokken en Meinerswijk) kunnen er
aan bijdragen dat er minder water naar de IJssel stroomt en op deze wijze een mitigatie leveren voor het extra debiet
wat naar de IJssel wordt getrokken als gevolg van de inrichting IJsselpoort. Ook maatregelen op de Waal kunnen hier
aan bijdragen (correctie afvoerverdeling op Splitsingspunt Pannerdensche Kop).

De eerste concrete inzichten op de vraag wat acceptabele waterstandsdaling is op het splitsingspunt komt
beschikbaar aan het einde van 2016. Er worden hiervoor door de projectgroep Actualisatie voorkeursstrategie
Splitsingspuntengebied modelberekeningen uitgevoerd voor de situaties waarin lokaal ca 40 cm waterstandsdaling
(huidige VKS) wordt gerealiseerd (ca 20 cm op het splitsingspunt) en voor de situatie waarin ca lokaal ca 20 cm
waterstandsverlaging wordt gerealiseerd (ca 10 cm op het splitsingspunt). Bekeken wordt in welke mate hiermee de
afvoerverdeling wordt beïnvloed en of er een realistische pakket maatregelen kan worden ontwikkeld op de Nederrijn
waarmee een negatief effect kan worden gemitigeerd. Uitgangspunt Deltaprogramma is dat de afvoerverdeling voor
2050 niet zal wijzigen. Hiernaast wordt voor dit najaar door de projectgroep actualisatie voorkeursstrategie IJssel
gekeken naar de effectiviteit en haalbaarheid van mogelijke benedenstroomse maatregelen (Havikerwaard).

Definitieve besluitvorming over de doorontwikkeling van de Voorkeursstrategie is voorzien begin 2018. Voorzien is
dat hier begin 2018 bestuurlijke afspraken over gemaakt worden. De vertaling hiervan naar ontwerpwaterstanden
wordt voorzien in het Ontwerp Instrumentarium (OI).




                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Het projectteam Rivierklimaatpark IJsselpoort verwacht van BP-DR eind 2016 (voor start aanbesteding
analysefase)inzicht in:
     de met de voorkeursstrategie Deltaprogramma te behalen waterstandsverlaging benedenstrooms van het
         projectgebied (door m.n. Havikerwaard)
     de vanuit de actualisatie Voorkeursstrategie Deltaprogramma maximaal toelaatbare waterstandsverlaging op
         het splitsingspunt veroorzaakt door IJsselpoort.

HWBP en Wettelijke beoordeling en Hoogwaterbescherming
In het Hoogwaterbeschermingsprogramma’s voeren de waterschappen en Rijkswaterstaat maatregelen uit om de
primaire waterkeringen aan de wettelijke veiligheidsnorm te laten voldoen, nu en in de toekomst. De waterkeringen
in het plangebied voldoen aan de huidige (oude) norm. Er zijn binnen het plangebied dus geen dijken die in het HWBP
opgenomen zijn.
Vanaf 1/1/2017 treedt de nieuwe normering in werking Op dit moment is nog niet exact duidelijk welke dijkopgave de
nieuwe normering met zich meebrengt. De eerstvolgende dijktoetsing (wettelijke beoordeling) vindt plaats vanaf
2017 (uiterlijk 2023). Vooruitlopend op de nieuwe toetsingsronde, o.b.v. nieuwe normering en nieuw toets- en
ontwerpinstrumentarium (WBI), wordt in de analysefase van de verkenning (zie paragraaf 4.1) uitgegaan van de
resultaten van de consequentieanalyse die is uitgevoerd door de drie waterschappen langs de IJssel (Rijn&IJssel,
Vallei&Veluwe en Drents-Overijsselse Delta).

Voor de beoordelingsfase van de verkenning (zie paragraaf 4.1) is het noodzakelijk te beschikken over meer
kwantitatieve gegevens. De dijktoetsing (Wettelijke Beoordeling) zal vanaf 2017 tot uiterlijk 1/1/2023 meer
kwantitatieve gegevens opleveren. Wat er vanuit de dijktoetsing wanneer en met welk detailniveau beschikbaar is, is
op dit moment nog niet concreet te maken. Bij de start van de beoordelingsfase wordt gekeken welke gegevens er
vanuit de dijktoetsing beschikbaar zijn en wat er in gezamenlijkheid aan gegevens gegenereerd kan worden. De mate
waarin bij de start van de beoordelingsfase gegevens beschikbaar zijn bepaalt mede het detailniveau wat in de
beoordelingsfase kan worden behaald en de nauwkeurigheid van de OEI / KBA




                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>4. Aanpak van het project
4.1. Proces en producten
De MIRT-Verkenning betreft een volledig integrale benadering van de opgaves rivierverruiming, dijkversterking,
natuur, recreatie en economie die eindigt in een Voorkeursalternatief waarover het Rijk samen met de regio de
Voorkeursbeslissing neemt. Onderdeel van de voorkeursbeslissing is een integrale structuurvisie waarover de
betrokken gemeenten dienen te besluiten

In de navolgende beschrijvingen wordt met “Voorkeursbesluit” zowel de voorkeursbeslissing van het Rijk als de
besluiten door de gemeenten, provincie en waterschap bedoeld.

De ontwikkeling van het Voorkeursalternatief/Structuurvisie gebeurt volgens de spelregels van het MIRT (zie
paragraaf 1.2). In dit hoofdstuk wordt de aanpak beschreven van de wijze waarop de te beschouwen
oplossingsrichtingen en alternatieven zullen worden opgesteld en worden beoordeeld.


a.   Van breed naar smal

Kern van de integrale verkenningsfase in het kader van de MIRT is een
trechteringsproces waarbij van veel oplossingsrichtingen wordt getrechterd
naar een beperkt aantal alternatieven en vervolgens naar één
voorkeursalternatief (zie figuur 5).
Hierbij worden alternatieven ontwikkeld die passen bij de doelstellingen
(paragraaf 3.1). Daarbij wordt gebruikgemaakt van eerder uitgevoerde
onderzoeken maar er is ook ruimte om nieuwe oplossingsrichtingen in te
brengen.

De ontwikkeling van het voorkeursalternatief gebeurt in vier stappen:
  Start: resulterend in de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)
  Analyse: Resulterend in de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen
     (NKO)
  Beoordeling: Resulterend in het plan MER en maatschappelijke
     Kosten/Batenanalyse
  Besluitvorming: Resulterend in het voorkeursalternatief vastgelegd in
     de intergemeentelijke structuurvisie, het MIRT 3 besluit en de              Figuur 5 Schematische weergave
     samenwerkingsovereenkomst voor het vervolg                                  trechtering tijdens de
                                                                                 Verkenning(uit: NRD Varik-
                                                                                 Heesselt)




In figuur 6 zijn de diverse producten per fase van de verkenning schematisch weergegeven. Het opgavedocument en
het participatie- en communicatieplan maken onderdeel uit van voorliggend plan van aanpak (resp. bijlagen 1 en 4).
Op de overige producten wordt hieronder ingegaan.


b. Startfase: Notitie Reikwijdte en Detailniveau
De MIRT-Verkenning start met het opstellen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Hierin wordt de
problematiek vastgelegd, de scope van de verkenning en de beoordelingskaders. Tevens wordt aangegeven hoe het
proces is ingericht en welke instanties voor de verschillende stappen aan de lat staan. In het beoordelingskader wordt
aangegeven op grond waarvan de gevolgen/effecten van de alternatieven worden onderzocht. Het beoordelingskader
is een hulpmiddel om de verschillende alternatieven op transparante wijze te beoordelen.




                                                         19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Het ontwerp NRD wordt voor zienswijzen ter inzage gelegd door de 5 gemeentebesturen (het bevoegd gezag). Het
projectteam overweegt nog om een coördinerend bevoegd gezag aan te wijzen. Voorafgaand aan de ter inzagelegging
zal een informatiebijeenkomst worden georganiseerd.
Parallel aan het opstellen van de NRD zullen, ter voorbereiding van de NKO (volgende processtap) gesprekken met
stakeholders (in- en extern) plaatsvinden (zie ook bijlage 4: communicatie- en participatieplan en bijlage 3 planning).




Figuur 6: Globaal overzicht van de producten bij de verschillende processtappen van de verkenning


c. Analysefase: Kansrijke oplossingsrichtingen (zeef 1)
In deze fase is het de bedoeling om een brede set aan oplossingsrichtingen te genereren en deze globaal en
kwalitatief te beoordelen (volgens de werkwijze die is vastgesteld in de NRD). Hiervoor wordt de Notitie Kansrijke
oplossingsrichtingen (NKO) opgesteld.

Het genereren van de oplossingsrichtingen geschiedt via het opstellen van de diverse deeloplossingen die per
deelgebied in het projectgebied te vinden zijn. Hiervoor wordt het projectgebied uiteengerafeld in verschillende
deelgebieden (minimaal 2; linker en rechteroever). Per deelgebied wordt een overzicht gegeven in de mogelijke
aanpassingen in het gebied die een invloed heeft op onder meer afvoercapaciteit van de rivier, natuur,
landschappelijke waarden, e.d. Dit wordt gedaan op basis van beschikbare studies en onderzoeken, consultatie van de
mensen en partijen in het gebied en in samenspraak met diverse materiedeskundigen. De ervaring leert dat bewoners
vaak goede en verrassende ideeën hebben voor specifieke locaties. In het communicatie- en participatieplan (bijlage 4
is ingegaan op hoe met name invulling wordt gegeven aan de consultatie in het gebied. De concrete uitwerking van de
participatie wordt uitgewerkt door het in te huren ingenieursbureau.

Door middel van het aaneenrijgen van de mogelijke aanpassingen (ook wel ‘bouwstenen’ genoemd) worden,
nadrukkelijk onderbouwd, oplossingsrichtingen samengesteld. Daarbij geldt dat een bouwsteen aan een
oplossingsrichting wordt toegevoegd wanneer deze bijdraagt aan de waarde en kwaliteit van de oplossingsrichting. De
hiervoor benodigde beoordeling vindt plaats op een globale wijze waarbij de evenwichtigheid van de beoordeling


                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>voorop staat. Feitelijk is dit een proces waarbij de onderbouwing en motivatie van de te beschouwen
oplossingsrichtingen nadrukkelijk wordt beschreven en wordt voorkomen dat theoretische oplossingsrichtingen
worden meegenomen.
Uit de set aan mogelijke oplossingsrichtingen (circa 10) wordt een beperkt aantal kansrijke alternatieven (maximaal 4,
inclusief het alternatief“dijkversterking“) geselecteerd (ook wel “zeef 1” genoemd) die in de beoordelingsfase nader
worden beschouwd. In het kader van de m.e.r.-regelgeving is belangrijk dat ze realistisch en onderscheidend zijn. De
kansrijke alternatieven worden bestuurlijk vastgesteld in de stuurgroep.


Oplossingsrichtingen, alternatieven en varianten

In de MIRT-Verkenning wordt onderscheid gemaakt in oplossingsrichtingen, alternatieven en varianten:
      We spreken van “oplossingsrichtingen” in de eerste fasen van de verkenning tot en met de notitie kansrijke oplossingsrichtingen, waarin
       (breed) oplossingsrichtingen voor de opgave worden geïnventariseerd.
      In de NKO wordt een keuze gemaakt uit de brede set van oplossingsrichtingen, tot een beperkt aantal kansrijke “alternatieven”, die nader
       worden uitgewerkt en onderzocht (onder andere in de MER).
      Een alternatief geeft de hoofdrichting aan van de oplossing. Een alternatief kent dikwijls meerdere varianten. In de NKO wordt aangegeven
       welke varianten binnen een alternatief nader zullen worden onderzocht en beoordeeld.



d.   Beoordelingsfase: Beoordeling alternatieven in het MER ( zeef 2)

In deze fase worden de ca 4 kansrijke alternatieven nader uitgewerkt en beoordeeld om tot één voorkeursalternatief
te komen (de zogenoemde “zeef 2”). Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de plan-MER en de maatschappelijke
kosten/batenanalyse (MKBA).

In de MER gaat het om een goede afweging van de alternatieven en onderbouwing van het besluit op basis van
milieueffecten. De passende beoordeling (natuurbeschermingswet) maakt hier onderdeel van uit. De MKBA maakt de
kosten en baten van ieder alternatief inzichtelijk. Om te komen tot het voorkeursalternatief worden niet alleen de
milieueffecten maar ook andere effecten zoals kosten, draagvlak, planning, beheerbaarheid en vergunbaarheid
meegewogen.
Het voorkeursalternatief wordt de basis van het ontwerp intergemeentelijke structuurvisie (IGSV) en het MIRT besluit.
Hiervoor moet ook duidelijk zijn op welke wijze het alternatief wordt gefinancierd. Onderdeel van de IGSV en VKA is
derhalve ook een beschrijving van de uitvoeringsstrategie. Dit omvat o.a. het plan van aanpak voor de
planuitwerkingsfase waarbij ook de rol en verantwoordelijkheidsverdeling tussen de betrokken initiatiefnemers
(bestuurders) wordt vastgelegd. Specifiek aandachtspunt is de wijze waarop het adaptief programmeren wordt
vormgegeven. Waarschijnlijk zal gekozen worden voor een gefaseerde uitvoering waarbij dus niet alle maatregelen in
het voorkeuralternatief tegelijk naar planvorming en realisatie gaan (zie paragraaf 3.4).

Voordat de ontwerp IGSV door de colleges kan worden vrijgegeven voor de terinzagelegging, dient duidelijk te zijn of
de minister met het voorkeursalternatief incl. de financiering kan instemmen. Hiervoor wordt een voornemen tot
voorkeursalternatief aan de minister voorgelegd.


e.   Besluitvormingsfase: Besluit voorkeursalternatief / Integrale Structuurvisie

De beoordelingsfase werkt toe naar een haalbaar en gedragen besluit over het integraal VoorKeursAlternatief (VKA)
de Intergemeentelijke Structuurvisie (IGSV) en het vervolgproces (MIRT 3).

Het ontwerp uit de vorige stap wordt ter acceptatie voorgelegd aan de bestuurders van Rijk, Provincie, Waterschap en
gemeentes. Na vrijgave van het ontwerp intergemeentelijke structuurvisie door het bevoegd gezag (gemeenten)
wordt het voor zienswijzen ter inzage gelegd. Het planMER en Passende Beoordeling maken hier onderdeel van uit.
Na verwerking zienswijzen kan het bevoegd gezag de structuurvisie vaststellen en kan de minister het
voorkeursbesluit ( MIRT2() nemen.




                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Afspraken over het vervolgproces worden neergelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Verwachting is dat er
voor het vervolgproces sprake zal zijn van samenwerking met particuliere belanghebbenden. Indien dit niet het geval
is worden de vervolgafspraken vastgelegd in een bestuursovereenkomst.


Het voorkeursbesluit geeft aan:
    Op welke wijze de 4 opgaven (zie 3.1) in het gebied (integraal) kunnen worden gerealiseerd. Door middel van
     een concrete en integrale, samenhangende visie/perspectief voor het rivierklimaatpark
    Of en op welke wijze opgaven van dijkversterking (HWBP) en rivierverruiming samen op kunnen gaan (of
     hiertussen een optimum kan worden gevonden).
    Op welke wijze de fasering dient te worden vormgegeven. Met onderscheid tussen de realisatieopgave tot 2030
     en programmering/agendering voor de fase na 2030.
    De kosten van het gekozen voorkeursalternatief (o.b.v. SSK2010-methodiek). Voor die onderdelen die deel
     uitmaken van de realisatieopgave tot 2030 wordt een onzekerheidsmarge van +/- 25% aangehouden. Voor de
     programmering/agendering na 2030 zal de onzekerheidsmarge, mede afhankelijk van de beschikbare informatie
     over de dijken (zie 3.5.2), groter zijn.


f.   Convergerend proces

Het MIRT-proces is ingericht om zo veel mogelijk een lineair proces te volgen; van probleemanalyse, analyse,
beoordeling naar besluitvorming. Door samenwerking met stakeholders en de omgeving, trechteren en verankeren
van essentiële beslissingen wordt ingezet op een convergerend proces.

Toch kan het voor komen dat gedurende het proces (essentiële) nieuwe informatie naar voren komt die aanpassing of
heroverweging vraagt (bijvoorbeeld tot aanpassing van uitgangspunten, beoordelingskader of oplossingsrichtingen).
In dergelijke gevallen zal in overleg met de Stuurgroep bekeken worden welke lijn zal worden ingezet.


4.2. Mijlpalenplanning
Voor de beheersing van het project zijn een aantal mijlpalen van belang (zie tabel 1). Deze mijlpalen zijn gebaseerd op
de deterministische planning uit bijlage 3. In de deterministische planning zijn de doorlooptijden van het
besluitvormingsproces van de diverse deelproducten opgenomen. Hierbij is tevens een relatie gelegd met
vakantieperioden en verkiezingen. Voordat dergelijke besluitvorming kan plaatsvinden, zullen concepten worden
voorgelegd aan het kernteam, de projectgroep, het opdrachtgeversoverleg en (zo nodig) de stuurgroep (zie paragraaf
5.1 Overlegstructuur en bijlage 6 RASCI tabel).

De projectsturing vindt plaats aan de hand van deze planning en het risicomanagement waarbij risico’s worden
geïdentificeerd en gekwantificeerd op zowel geld als tijdconsequenties (zie paragraaf 5.3.2 Risicomanagement).




                                                          22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Tabel 1: Mijlpalen planning


 Product                                                         Datum mijlpaal
                                     STARTFASE
 Plan van Aanpak (incl.)                                             dec. ‘16
 Opgavendocument
 Participatie en communicatie
 Intentieovereenkomst
                                     ANALYSEFASE
                                   ste
 Start aanbesteding NRD en NKO (1 fase)                              dec. ‘16
 Gunning 1e fase                                                     mrt. 16
 Ontwerp Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD);                   jun. ‘17
 vrijgave voor terinzagelegging
 Vaststellen Definitief Notitie Reikwijdte en detail                 okt ‘17
 Vaststellen Notitie kansrijke oplossingsrichtingen (NKO)            jan. ‘18
                                  BEOORDELINGSFASE
 Start aanbesteding 2de fase                                         dec. ‘17
 Gunning 2de fase                                                    mrt. 18
 PlanMER, MKBA, Uitvoeringsprogr. / financiering                     dec. ‘18
 Voornemen tot voorkeursalternatief (minister)                       dec. ‘18
 Ontwerp-ISV vrijgave voor ter inzage legging                        dec. ‘18
                                 BESLUITVORMINGSFASE
 Vastgesteld ISV                                                     mei ‘19
 Beslisdocument MIRT 3 /                                             mei ‘19
 Samenwerkingsovereenkomst                                           mei ‘19

Volgens de gangbare “MIRT-spelregels staat voor het uitvoeren van een verkenning 2 jaar. Voorliggende verkenning
bestrijkt, gerekend vanaf de vaststelling van het PVA een periode van 2,5 jaar. Er wordt gekozen voor een langere
doorlooptijd vanwege het grote aantal samenwerkende partijen ( “samenwerken kost tijd”) en het voorziene
participatieproces met de omgeving. Met het oog op de gewenste zorgvuldigheid wordt de langere doorlooptijd
acceptabel geacht.




                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>5. Projectorganisatie
5.1. Organisatie en overlegstructuur
In figuur 7 is de organisatiestructuur weergegeven van de verkenning.




Figuur 7: Organisatiestructuur, verkenning Rivierklimaatpark


Stuurgroep MIRT-verkenning
Provincie Gelderland is trekker van de MIRT-verkenning. De Stuurgroep (SG) zorgt voor een inhoudelijke sturing op
hoofdlijnen van de verkenning en stelt de producten vast / danwel geeft de producten vrij voor behandeling door het
betreffende bevoegd gezag, of voor behandeling in het BO MIRT. De SG bestaat uit vertegenwoordigers van de
deelnemende overheden. In de Stuurgroep zijn behalve de overheden, ook Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer
vertegenwoordigd. Voorzitter van de Stuurgroep is de directeur van Natuurmonumenten. In onderstaande tabel zijn
de deelnemers in de stuurgroep opgenomen. Fred van de Wart neemt deel als ambtelijk opdrachtgever en voorzitter
van het opdrachtgeversoverleg. De projectmanager verzorgt de secretariële ondersteuning van de stuurgroep.




                                                         25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre> Frank Wissink              Waterschap Rijn en IJssel              Heemraad Waterveiligheid
 Vincent v.d. Werff         Ministerie van IenM                    DGRW/afdelingsmanager Gebieden
 Jan Jacob van Dijk         Provincie Gelderland                   Gedeputeerde vitaal platteland, energie,
                                                                   recreatie en toerisme
 Nicole Olland              Gemeente Rheden                        Wethouder Ruimtelijke ordening
 Anja van Norel             Gemeente Zevenaar                      Wethouder Ruimtelijke ordening
 Theo Kampschreur           Gemeente Westervoort                   Wethouder Ruimtelijke ordening
 Anja Haga                  Gemeente Arnhem                        Wethouder Ruimtelijke ordening
 Sjef van Groningen         Gemeente Duiven                        Wethouder Ruimtelijke ordening (agendalid)
 Jan Gorter                 Natuurmonumenten                       Regiodirecteur Natuurmonumenten
 Arjan Snel                 Staatsbosbeheer                        Staatsbosbeheer, districtshoofd
 Jos van Hees               Rijkswaterstaat Oost Nederland         Directeur Netwerkontwikkeling



Ambtelijk opdrachtgeversoverleg
Tussen de Stuurgroep (SG) en het kernteam staat het Ambtelijk opdrachtgeversoverleg (AOO). Het kernteam werkt in
opdracht van een ambtelijk opdrachtgever. Voor de MIRT-verkenning is dit Fred van de Wart (provincie Gld). De
ambtelijk opdrachtgever organiseert een opdrachtgeversoverleg waar de directeuren/hoofden van de betrokken
organisaties in deelnemen.

De taak van het overleg is om via de ambtelijk opdrachtgever het kernteam aan te sturen, besluiten of stukken
voorbereiden die aan de SG worden voorgelegd en om te zorgen voor voldoende capaciteit (geld en inzet van
personeel) voor het project.

Dit AOO is tactisch en voorbereidend strategisch van aard en richt zich op het proces van de MIRT-verkenning
(voortgang), de kwaliteit van de op te leveren (tussen)producten, op de samenwerking tussen partijen en het
functioneren van de betrokken partners en de verplichtingen in het kader van het Plan van Aanpak.

Het AOO werkt onder voorzitterschap van de provinciale vertegenwoordiger, i.c. Fred van de Wart. De agenda van de
bijeenkomst wordt voorbereid door de projectmanager.

De deelnemers staan in onderstaande tabel.
 Naam                                Organisatie
 Sandra Konijn                         Ministerie van I&M/DGRW
 Christa ter Braak                     Gemeente Rheden
 Wim Geurts                            Gemeente Zevenaar
 Rob de Valk                           Gemeente Westervoort
 Thor Smits                            Gemeente Arnhem
 Luc Velhorst                          Gemeente Duiven (agendalid)
 Fred van de Wart                      Provincie Gelderland, voorzitter
 Jan Lourens                           Waterschap Rijn en IJssel
 Jeroen de Koe                         Natuurmonumenten
 Jeanette van Haren                    Rijkswaterstaat-Oost Nederland


Projectgroep
Het kernteam werkt gezamenlijk aan één opdracht. De belangen van de afzonderlijke organisaties worden ingebracht
via de projectgroep. In de projectgroep zijn medewerkers van alle betrokken partijen vertegenwoordigd. Waar de
leden van het kernteam in eerste instantie het projectbelang van het Rivierklimaatpark IJsselpoort dienen, worden de




                                                         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>leden van de projectgroep geacht de belangen te vertegenwoordigen van de organisatie waaruit zij afkomstig zijn. De
projectgroep richt zich hierbij op de inhoud.
De leden van de projectgroep zijn voor de leden van het kernteam aanspreekpunt voor vragen over het beleid van de
betreffende organisatie. Zij zorgen er in dat verband voor dat binnen de betreffende organisatie de relevante
adviseurs worden geraadpleegd. Zij dragen zorg voor informele en formele afstemming in de organisatie en zijn
verantwoordelijk voor de voorbereiding van adviezen, procedures en besluiten.
De projectgroepleden kunnen via het kernteam inhoudelijke vraagstukken agenderen voor AOO of SG. Zij adviseren
de bestuurder en de ambtelijk opdrachtgever uit de eigen organisatie bij de voorbereiding van
stuurgroepvergaderingen en ambtelijk opdrachtgeversoverleggen. De leden van de projectgroep zijn niet
verantwoordelijk voor bestuurlijke, organisatorische, financiële en capaciteitsvraagstukken. Dat is een
verantwoordelijkheid van het AOO en zo nodig de SG.

 Naam                                  Organisatie
 Ysbrand Graafsma                      Waterschap Rijn en IJssel
 Evelyn Simonse                        Gemeente Westervoort
 Ruben Bakker/Matthijs Beute           Gemeente Zevenaar
 Ronald Bos                            Gemeente Arnhem
 Maarten van der Leeden                Gemeente Rheden
 Luc Velhorst                          Gemeente Duiven (agendalid)
 Valentijn Muit                        Provincie Gelderland
 Sandra Konijn                         Ministerie I&M, DGRW
 Eric ten Cate                         Rijkswaterstaat-Oost Nederland
 Merijn Biemans                        Natuurmonumenten


Kernteam
De verkenning wordt uitgevoerd door een kernteam (in opdracht van de ambtelijk opdrachtgever van de provincie).
De organisatie van het kernteam is gebaseerd op het bij Rijkswaterstaat ontwikkelde IPM-model. De vijf rollen die in
het IPM-model worden onderscheiden zijn: projectmanager, manager projectbeheersing, omgevingsmanager,
technisch manager en contractmanager. Het opstellen van een MER en een gedragen (intergemeentelijke)
structuurvisie, het (adaptief) programmeren van verschillende maatregelen en een zorgvuldige afstemming met de
wettelijke beoordeling van de dijken aan de nieuwe norm en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) zijn
belangrijke onderdelen van het project. Vandaar dat drie extra leden aan het kernteam zijn toegevoegd.
Het kernteam bereidt deelopdrachten voor die worden uitbesteed aan adviesbureaus (uitvraag en aanbesteding) en
draagt zorg voor de aansturing en afstemming met die bureaus.

 Jan van Dooren              Provincie Gelderland                  Projectmanager
 Verginia Roos               Provincie Gelderland                  Projectondersteuner
 Rob Krans                   Provincie Gelderland                  Projectbeheersing
 Marc van Hemmen             Provincie Gelderland                  Contractmanager
 Wim Goedhart                Natuurmonumenten                      Omgevingsmanager
 Alex Sannes                 Gemeente Zevenaar                     Omg.man/Structuurvisie
 Gerrit Dijkstra             Provincie Gelderland                  Omg.man/Programmering
 Peter Jesse                 Rijkswaterstaat-Oost Nederland        Technisch manager
 Leon Klein Tank             Waterschap Rijn en IJssel             Techn. man./afst. dijken


Klankbordgroep
Tijdens de MIRT-verkenning wordt gestart met een klankbordgroep waarin belangenorganisaties uit het plangebied
deelnemen. Doel van de klankbordgroep is de stuurgroep te adviseren over de mate van draagvlak in het gebied voor
het voorkeursalternatief inclusief de hieraan gekoppelde studies / stukken zoals NRD, NKO, MER en IGSV .



                                                         27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>De klankbordgroep wordt benoemd door de Stuurgroep, inclusief een voorzitter, en adviseert rechtstreeks aan de
Stuurgroep. Bijeenkomsten van de klankbordgroep worden georganiseerd en gefaciliteerd door de
omgevingsmanager uit het Kernteam. Deze bereidt ook een bestuurlijk besluit voor gericht op samenstelling van de
klankbordgroep. In de besluitvormingskalender worden vergadermomenten van de klankbordgroep vastgelegd. De
klankbordgoep an sich vormt geen stakeholder in het communicatie– en participatieproces, natuurlijk kunnen leden
van de klankbordgroep hier wel aan deelnemen.

Q-team
Rivierklimaatpark IJsselpoort is een complex en langjarig programma dat bestaat uit meerdere ruimtelijke projecten,
met meervoudige belangen en gedeeld opdrachtgeverschap. Om dit traject zorgvuldig te doorlopen wordt er een
kwaliteitsteam (Q-team) opgericht. Dit Q-team adviseert via het opdrachtgeversoverleg aan de stuurgroep. Het team
heeft een onafhankelijke rol, het adviseert op inhoudelijke gronden, zonder last of ruggenspraak. Het is het ‘ruimtelijk
geweten’ (zoals de klankbordgroep fungeert als omgeving- en draagvlakgeweten) van Rivierklimaatpark en adviseert
via het Ambtelijk opdrachtgeversoverleg aan de Stuurgroep.

Er wordt naar gestreefd om één Q-team te formeren voor meerdere waterveiligheidsprojecten. In eerste instantie zal
dat team adviseren over de MIRT-verkenningen Varik-Heesselt en Rivierklimaatpark. De samenstelling van het Q-team
is een weerspiegeling van de drie ruimtelijke pijlers van de opgave: ruimtelijke kwaliteit, techniek waterveiligheid en
gebiedsontwikkeling. Naar verwachting nemen de volgende personen zitting in dit team:
Berno Strootman (voorzitter, rijksadviseur fysieke leefomgeving)
Sjef Jansen (adviseur planecologie)
Frans Klijn (adviseur waterveiligheid)
Peter van Rooy (adviseur gebiedsontwikkeling)
Er dienen nog afspraken te worden gemaakt op welke wijze het secretariaat van het Q-team wordt ingevuld.

Het kwaliteitsteam wordt om advies gevraagd bij i.i.g. de volgende cruciale momenten:
         Notitie kansrijke oplossingsrichtingen;
         Voorkeursalternatief (ontwerp-structuurvisie)
         Evaluatie en vervolg.

Verbinding met bestuursorganen
In bijlage 6 is, middels een RASCI tabel de verantwoordelijkheidsverdeling aangegeven bij de verschillende producten
die in het kader van deze verkenning worden opgesteld. Onderscheid is gemaakt wie verantwoordelijk is in
ambtelijke, bestuurlijke en formele zin.
De stuurgroep beschikt niet over (publiekrechtelijke) bevoegdheden en zijn niet bevoegd juridisch bindende afspraken
te maken namens de partijen. De dagelijks besturen beschikken wel over publiekrechtelijke bevoegdheden en kunnen
wel juridisch bindende afspraken voor de betreffende overheid/organisatie. Verder zijn de dagelijks besturen
verantwoordelijk voor het voorbereiden en uitvoeren van besluiten van het algemeen bestuur.

Uit de keuze voor het instrument (intergemeentelijke) structuurvisie volgt dat in ieder geval de gemeenteraden een
besluitvormende rol hebben. In de IGVS is het voorkeursalternatief verwerkt . Dit VKA vraagt instemming van alle
samenwerkende gebiedspartijen, formele vaststelling vindt plaats door de minister van IM. Vanwege de
onlosmakelijke samenhang van IGSV en VKA dienen deze producten gelijktijdig te worden vastgesteld.

In de Samenwerkingsovereenkomst worden de afspraken gemaakt over het vervolgproces. Dit vraagt instemming van
de bij het vervolgproces betrokken bestuursorganen. Naar verwachting betreft dit het Ministerie en de Algemene
Besturen van gemeenten, provincie en Waterschap.



5.2. Communicatie en participatie
De projectparticipatie en communicatie is uitgewerkt in het participatie- en communicatieplan (bijlage 4). De
participatie beoogt een effectieve en doelgerichte samenwerking tussen betrokkenen en belanghebbenden in het
gebied en de projectorganisatie. Dit met als doel maximale inbreng van stakeholders te hebben bij het opstellen van
producten gericht op een zo groot mogelijk draagvlak voor het voorkeursalternatief en de (intergemeentelijke )



                                                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>structuurvisie. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het gedachtegoed van strategisch omgevingsmanagement (SOM)
waarbij de nadruk ligt op het zoeken naar overeenkomende belangen en het voeren van issuemanagement. De
communicatie is ondersteunend aan deze participatiestrategie en het formele besluitvormingsproces van NRD, NKO,
MER en ISV.
Aandachtspunt bij het participatieproces is het eenduidig vastleggen van Klanteisen (KES) en Systeemeisen (SES).

De participatie en communicatie met belanghebbenden en betrokkenen uit de projectomgeving wordt verzorgd door
de omgevingsmanager in samenspel met de adviesburo‘s die uitvoering geven aan het opstellen van de NRD, NKO en
de Voorkeursstrategie. Van alle betrokken partijen zijn communicatieadviseurs aangehaakt, zodat ook
communicatiemiddelen van betrokken partijen (en capaciteit) beschikbaar zijn. De bestaande website
www.rivierklimaatpark.nl wordt integraal vernieuwd en is een belangrijk medium voor communicatieuitingen vanuit
het project.

Communicatie en participatie omvat ook het tijdig en goed meenemen van de Raden in het proces voorafgaande aan
de formele besluitvorming. Dit is een primaire verantwoordelijkheid van de diverse betrokkenen bij het project vanuit
de gemeente zelf (PT, AO, SG). Het kernteam wil hier aan bijdragen door op diverse momenten ook een voorlichting
te geven aan Raden of commissies. De eerste informatieronde is voorzien in januari/februari voorafgaande aan de
gunning van de analysefase.

5.2. Contractmanagement / aanbestedingen
Voor uitvoering van de verkenning wordt gebruik gemaakt van diverse ingenieursdiensten. Hierbij wordt optimaal
gebruik gemaakt van de kennis en ervaring die op het gebied van Verkenningen in de markt aanwezig is. De provincie
Gelderland zal optreden als opdrachtgever voor het doen van uitvragen. Het kernteam stelt daarvoor de
vraagspecificaties op. Het team van UW/ABGR van de provincie Gelderland biedt hierbij ondersteuning.

Gekozen is om de analysefase en de beoordelingsfase apart uit te besteden omdat bij aanvang van het project nog
onvoldoende inzicht is in de reikwijdte van de beoordelingsfase om te komen tot een goede uitvraag. Dit wordt
gaandeweg de analysefase beter duidelijk. Het projectteam onderzoekt nog of het opstellen van de contactstukken
voor de beoordelingsfase (punt 4) kan worden belegd bij de opdrachtnemer van de analysefase. Hiermee kan mogelijk
de doorlooptijd worden verkort. De volgende aanbestedingen zijn voorzien:

 Nr   Externe opdrachten
 1    Analyse fase (1ste zeef)
 2    Uitwerken toekomstperspectief Landbouw
 3    Verkenning duurzame energiewinning
 4    Opstellen aanbestedingsstukken beoordelingsfase
 5    Beoordelingsfase
 6    Diverse adviesvragen kwaliteitsborging

De aanbestedingen 1 (analysefase) en 5 (beoordelingsfase) vormen de basis van het project. De inhoud is beschreven
in voorgaande hoofdstukken. Voor de analysefase wordt uitgegaan van een meervoudig onderhandse aanbesteding,
voor de beoordelingsfase van een Europese aanbesteding.

Het deel van de participatie met individuele agrariërs zal apart worden aanbesteed (punt 2). Dit betreft de uitwerking
toekomstperspectief landbouw. In deze uitwerking worden de huidige situatie, de ontwikkelingsmogelijkheden en het
toekomstperspectief van de landbouwbedrijven in het gebied in kaart gebracht. Hiervoor zullen onder andere de
betrokken ondernemers worden geïnterviewd. In het overleg met de agrariërs in de voorfase hebben zij aangeven
veel vertrouwen te hebben in het buro Landraad. Vanwege het individuele (persoonlijke) karakter van deze
uitwerking is gekozen om hier gehoor aan te geven en dit dus apart aan te besteden. De conclusie en aanbevelingen
van deze verkenning vormen een bouwsteen voor de NKO van de MIRT-verkenning. Deze zullen uiterlijk 1 april 2017
beschikbaar zijn.

De verkenning duurzame energiewinning (punt 3) wordt in opdracht van het kernteam getrokken door de Gemeente
Arnhem i.s.m. en de Provincie Gelderland (zie opgavendocument). Ook hiervan zal het resultaat worden verwerkt in
de NKO. Deze zullen uiterlijk 1 april 2017 beschikbaar zijn.



                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Voor de aanbesteding van de beoordelingsfase (punt 4) overweegt het kernteam externe ondersteuning in te
schakelen voor het scherp formuleren van de onderzoeksopgave. Het kernteam heeft hier zelf relatief weinig ervaring
mee.

De kwaliteitsborging op de ingenieursdiensten wordt voor een belangrijk deel verzorgd door betrokken
samenwerkende organisaties (zie paragraaf 5.5). Voor die delen die hier niet belegd kunnen worden, worden externe
specialisten ingeschakeld.


5.3. Projectbeheersing
5.3.1. Scopewijzigingen
Het doel van scopemanagement is ervoor te zorgen dat er met de juiste uitgangspunten en gegevens wordt gewerkt
en dat wijzigingen van de scope via beheerste procedures verlopen. Aan het begin van elke fase wordt de scope
vastgesteld om de gegevens en uitgangspunten voor die fase te “bevriezen”.
Scopewijzigingen die tijdens de uitvoering van de overeenkomst(en) nodig zijn, worden altijd voorbesproken met de
opdrachtgever en goedgekeurd door de stuurgroep inclusief de gevolgen voor tijd, geld, kwaliteit en risico’s.
Voor de huidige MIRT-verkenningsfase beschouwen we het plan van aanpak als de scope. Het plan van aanpak is
daarmee richtinggevend voor het vervolgproces.


5.3.2. Risicomanagement
Doel van risicomanagement is het in beeld brengen van de projectrisico’s en het treffen van beheersmaatregelen
daarop. De doelen van risicomanagement in dit project:
 beheersing van risico’s en daarmee tijd, geld, scope en kwaliteit;
 verhogen bespreekbaarheid van risico’s;
 input voor (probabilistische) planning en raming.

De risico’s worden beschouwd vanuit politiek/bestuurlijk, juridisch/wettelijk, technisch, financieel, organisatorisch,
maatschappelijk en ruimtelijk perspectief. In figuur 8 is schematisch het proces van risicomanagement weergegeven.




Figuur 8: Schema risicoanalyse

Door middel van risicosessies zal het risicodossier periodiek worden geactualiseerd.
De risico’s die zijn geïnventariseerd worden beoordeeld op relevantie, oorzaak en gevolg. Risico’s worden semi-
kwantitatief geprioriteerd op basis van hun effect qua tijd en geld. Hieruit volgt een top-10 van risico’s op tijd en geld.




                                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>De risico’s worden periodiek gerapporteerd aan de AO en SG op basis van een top-lijst, waarbij in principe uitgegaan
wordt van de 10 belangrijkste risico’s. Indien er aanleiding is om meer of minder te rapporteren, zal dat gebeuren. In
de lijst wordt ook aangegeven wat de actuele stand van zaken is met het uitvoeren van beheersmaatregelen.

Uit de eerste risicosessie ten behoeve van het plan van aanpak zijn 10 risico’s benoemd die momenteel voor het
Kernteam als relatief belangrijk worden beschouwd. In tabel 2 staan deze 10 risico’s en zijn de bijbehorende
beheermaatregelen benoemd.

Tabel 2: Projectrisico’s en beheermaatregelen
      Risico                                           Beheersmaatregelen
 1    De omgeving is onvoldoende aangehaakt               -   Communicatie/participatieplan uitvoeren
                                                              inclusief het instellen van een Klankbordgroep.
 2    Lopende issues in gebied Rhederlaag                 -   Helder formuleren en communiceren van de
      beïnvloeden het proces                                  scope van de Verkenning.
 3    De waterveiligheidsopgave en de                     -   Opgave voor de primaire keringen laten
      randvoorwaarden die gesteld worden aan                  vaststellen door WRIJ (samenhang HWBP).
      rivierverruimende maatregelen zijn nog                  Hierbij aandringen op tijdige toetsing van de
      onvoldoende duidelijk                                   keringen.
                                                          -   Randvoorwaarden voor rivierverruiming (bv.
                                                              t.a.v. afvoerverdeling) laten vastleggen door
                                                              RWS ON/DGRW (samenhang actualisatie
                                                              voorkeursstrategie). Hierbij aandringen op
                                                              tijdige besluitvorming.
 4    Geen begrip bij de omgeving voor de                 -   Helder uitstralen dat er één
      waterveiligheidsopgave                                  waterveiligheidsopgave is (voldoen aan nieuwe
                                                              normen in 2050) die met een combinatie van
                                                              rivierverruiming en dijkversterking kan worden
                                                              opgelost.
                                                          -   Opnemen in communicatiestrategie.
                                                          -   Afstemmen met Deltaprogramma.
 5    Besluitvorming bij verschillende                    -   Besluitvormingsproces helder communiceren
      processtappen blijft uit                            -   Opstellen van een communicatiestrategie
                                                              gericht op bestuurders.
                                                          -   Opschalen naar gedeputeerde en voorzitter SG.
 6    Bestuurlijk draagvlak is te klein                   -   Informatie analyseren uit overleggen en
                                                              informele contacten (teamleden).
                                                          -   Overleg voeren met betrokken AO leden en
                                                              bestuurders.
 7    Integraliteit eindontwerp is onvoldoende            -   Heldere lijn uitstralen dat alle 4 de opgaven tot
                                                              hun recht moeten komen in het eindontwerp
                                                          -   Continue (maandelijks) toetsen op integraliteit
                                                              o.b.v. ambitiedocument.
                                                          -   Toetsing bij besluitvormingsmomenten.
 8    Onvoldoende menskracht beschikbaar bij              -   Opschalen naar AO.
      betrokken partners
 9    MIRT verkenning kost meer tijd en geld                -   Tijdig rapporteren aan AO / SG inclusief een
                                                                voorstel voor aanpassing.
                                                            -   Onderzoeken of aantal processtappen kan
                                                                worden verminderd.
 10   Samenwerking met de ingenieursbureaus                 -   Heldere afspraken opnemen in de in uitvraag
      loopt onvoldoende                                         over inhoud en wijze van samenwerking tussen
                                                                OG/ON.
                                                            -   Doen van een goede PSU bij aanvang
                                                                werkzaamheden.
                                                            -   Monitoring op samenwerking en bespreekbaar
                                                                houden.



                                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>5.4. Financiën
Bij de Startbeslissing is nadrukkelijk afgewogen dat er zicht is op financiering van het project. Vanuit dat perspectief
worden er ook afspraken gemaakt over financiering van de MIRT-verkenningsfase. Voor de Verkenningsfase is een
kostenraming opgesteld. Het betreft alle kosten die worden voorzien tot en met de besluitvorming over de integrale
structuurvisie (het Voorkeursalternatief) en de ondertekening van de Samenwerkingsovereenkomst (en / of
Bestuursovereenkomst). Er is onderscheid gemaakt in de product- en personeelskosten (bijlage 5a en 5b).

-   De raming voor de onderhavige verkenningsfase is opgesteld vanuit het bijzondere karakter van de opgave.
    Daarbij spelen een aantal specifieke kenmerken een rol die doorwerken in de opgestelde raming. De MIRT-
    verkenning betreft een integrale gebiedsontwikkeling en bestaat uit diverse ruimtelijk ingrepen (zowel
    rivierverruiming i.c.m. dijkversterking als andere ruimtelijk ingrepen t.b.v. natuurontwikkeling, bedrijvigheid en
    recreatie). Het betreft derhalve niet de verkenning van een enkele fysiek maatregel maar en samenstel van
    maatregelen die moeten worden samengebracht in een (adaptief) uitvoeringsprogramma.
-   Bij het hele gebiedsproces werken 10 (m.n. overheids-)partijen samen, dit levert extra lasten op voor overleg en
    afstemming en procesbegeleiding (“samenwerken kost geld”) Er is sprake van een nog nader te duiden en in te
    kaderen opgave, vooral ingegeven door de onzekerheden omtrent de waterveiligheidsopgave. De uitwerking van
    de nieuwe normering/risicobenadering voor de dijken, het lopende splitsingspunten-onderzoek in het kader van
    actualisatie van de Voorkeursstrategie hebben gevolgen voor de verkenningsfase.

De raming voor de productkosten is ingedeeld naar op te leveren producten en te doorlopen fasen in de
verkenningsfase. De productkosten zijn door Provincie Gelderland geraamd op xxxxxx (inclusief 20% onvoorzien, excl.
21% BTW). De productkosten worden gezamenlijk gedragen door provincie en Rijk/I&M.

Voor de personeelskosten wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de verschillende partijen hun reguliere en
wettelijke taken voor eigen rekening uitvoeren. Daaronder valt ook de specifieke inzet vanuit de eigen organisatie ter
ondersteuning van het kernteam bij het opstellen van de diverse producten en daarbij behorende processen (o.a.
voeren van overleg- en inspraak- en besluitvormingsprocedures, deelname aan overleggen, projectgroep, ambtelijk
opdrachtgevers, stuurgroep, en andere bijeenkomsten). De ondersteuning van het kernteam bij het opstellen van de
diverse producten zal bestaan uit m.n. aanleveren van informatie, kwaliteitsbewaking en -controle door
materiedeskundigen van door adviesbureaus aangeleverde tussen- en eindproducten . De betreffende deskundigen
worden niet ingezet voor het maken van (tussen)producten.

In bijlage 5a (personeelskosten) is in kolom H inzichtelijk gemaakt welke personeelskosten wel vanuit het project
worden verrekend en welke niet. De kosten die rechtstreeks zijn toe te schrijven aan de in de verkenning op te
leveren producten en de directe personele inzet t.b.v. het kernteam, komen voor rekening van het project. Deze
kosten worden, net als de productkosten, gedragen door provincie en rijk.

De provincie Gelderland schat de personeelskosten tot medio 2019 (einde verkenningsfase) in op xxxxxx inclusief 10%
onvoorzien, excl. 21% BTW. Daarvan komt xxxxxx ten laste van het project
De uitgewerkte kostenraming van product- en personeelskosten is te vinden in bijlage 5.


5.5. Kwaliteitsborging

De producten die worden opgeleverd dienen van het vereiste kwaliteitsniveau te zijn zoals is aangegeven in de
handreiking MIRT verkenningen. Binnen het Kernteam heeft de projectbeheerser de rol om zorg te dragen voor het
organiseren van het proces van kwaliteitsborging (zowel procesmatig, technisch inhoudelijk als juridisch). Hiervoor
worden processtappen ingebouwd als onderdeel van het primaire werkproces van het Kernteam.

Tussentijdse rapportages
Er wordt viermaandelijks een T-rapportage opgesteld over de voortgang van de verschillende onderdelen van het
project. De voortgang wordt (in ieder geval) beoordeeld op aspecten integraliteit, tijd, geld, communicatie en risico’s.
De T-rapportages worden door de projectmanager en de projectbeheerser besproken met de ambtelijk




                                                           32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>opdrachtgever. De stukken komen, ter informatie, ook beschikbaar voor de projectgroep en de stuurgroep. Ten tijde
van de afronding van de analysefase (zie bijlage 3) is een tussenevaluatie moment voorzien voor deze verkenning.

In- en externe audits
Op inhoudelijke aspecten wordt de kwaliteitsborging voorzien door middel van in- en externe audits.
Materiedeskundigen vanuit RWS, WRIJ en provincie worden hiervoor ingezet als beoordelaar van door
ingenieursbureaus (externe opdrachten) aangeleverde producten. Daar waar specifieke deskundigheid ontbreekt
wordt via externe kennis ingehuurd als second opinion. De volgende aspecten onderscheiden:

-   kostenraming                                   RWS (kostenpool)
-   rivierkunde                                    RWS
-   dijkopgave/waterkeringen                       WRIJ
-   landbouw                                       provincie
-   Passende beoordeling/natuurwetgeving           provincie
-   MER (juridisch)                                provincie
-   Juridische zaken (privaat en overig)           provincie
-   MKBA                                           externe inhuur

De kwaliteitsborging op de aspecten ruimtelijke kwaliteit en draagvlak wordt respectievelijk uitgevoerd door middel
van de advisering door het Q-team en de Klankbordgroep (zie 5.1).



5.6. Samenwerking
Procesbegeleiding kernteam
Samenwerken met veel partijen aan een gezamenlijke klus gaat niet vanzelf. Binnen de afgesproken werk- en
overlegverbanden hebben we te maken met diverse achtergronden gewoontes en werkwijzen.
Het Kernteam heeft de opdracht de werkzaamheden voor de MIRT-verkenning uit te voeren en de resultaten via het
opdrachtgeversoverleg voor te leggen aan de stuurgroep. Het Kernteam kent de rollen uit het IPM projectmodel van
het Rijk en is samengesteld uit mensen van de verschillende organisaties (zie paragraaf 5.1) Omdat de Kernteamleden
verschillende achtergrond, thuisbasis en dus context hebben van waaruit ze in het team zitting nemen, is extra
aandacht nodig voor bouwen aan de samenwerking en het vertrouwen daarin.
Vanuit het gegeven dat de stuurgroep opdrachtgever is van het kernteam is het van belang dat de leden bepaalde
structuren, werkwijze en belangenbehartiging vanuit de eigen organisatie los zullen moeten laten.

Tegen deze achtergrond is voorzien in een vaste procesbegeleider die het kernteam ondersteunt in de samenwerking.

Informatie- en documentbeheer
In het kernteam werken medewerkers uit vijf verschillende organisaties doorgaans op verschillende locaties. Binnen
het Kernteam is afgesproken, om minimaal één dag per week in de gebouwen van de provincie gezamenlijk aan het
project te werken. Daarnaast wordt overwogen om periodiek in een van de kantoren van de deelnemende partijen
werkzaam te zijn. Dit betekent dat er op verschillende locaties op verschillende computernetwerken werkzaamheden
worden verricht. De onderlinge communicatie wordt daarmee beperkt en het werken aan een juiste (laatste) versie
van documenten komt hiermee in gevaar. Om dit te ondervangen is er voor gekozen om te gaan werken in een
SharePoint-omgeving. Dit biedt de mogelijkheden voor informatiedeling, documentbeheer, documentopslag,
versiebeheer en het uitwisselen van kennis tussen de projectmedewerkers.

Als documenten definitief zijn, wordt de laatste versie door de verantwoordelijk deelprojectmanager in de
archiefstructuur van de provincie opgeslagen, het zogeheten DIS. SharePoint wordt ook gebruikt voor het uitwisselen
van documenten. Zo worden agenda’s, verslagen van vergaderingen en de documenten voor vergaderingen in één
werkruimte opgeslagen om voor kernteamleden ter beschikking te stellen.

Samenwerking externe bureau’s
De adviesburo’s die de verschillende in 4.1 genoemde producten zullen opstellen, spelen een belangrijke rol in de
samenwerking. Bij de start van de analysefase en bij de start van de beoordelingsfase worden gezamenlijke project
start-ups georganiseerd. Doel hiervan is o.a. te komen tot heldere samenwerkingsafspraken. Gedurende deze


                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>werkzaamheden wordt regelmatig (minimaal maandelijks) tussen opdrachtgever en – nemer besproken of de
samenwerkingsafspraken bijgesteld dienen te worden.

Grondstrategie
In het kader van de verkenning is geen grondverwerving voorzien. Het kan echter zijn dat zich gedurende de
verkenning kansen voor grondverwerving aandienen. In dat geval zal dit direct worden gemeld bij de betrokken
organisaties.
Aanvullend op deze lijn is het belangrijk dat partijen nadenken over de vraag hoe gebruik te maken van “het
instrument grond” in de Verkenning-fase van het project. Provincie Gelderland stelt hiervoor een grondstrategie op.
Deze beschrijft hoe binnen het project zo efficiënt mogelijk de instrumenten die invloed kunnen hebben op
grondeigendom en -gebruik ingezet worden ten behoeve van het realiseren van de integrale gebiedsdoelen. Voor de
beoordeling (en uiteindelijke verwerving) van concrete grondtransacties die zich aandienen kan op deze
grondstrategie worden teruggevallen

Betrokkenheid private partijen in vervolgfasen(marktscan)
Met een marktscan wordt een inschatting gemaakt of en in welke projectfase inzet van de markt tot meerwaarde kan
leiden. De marktscan laat zien welke mogelijkheden er zijn om een project sneller, goedkoper of kwalitatief beter te
realiseren door de markt te betrekken. Er is sprake van meerwaarde als de betrokkenheid van de markt leidt tot
kwaliteitswinst, kostenbesparing en/of versnelling. Dit wordt bepaald door de kansen en risico’s van een project tegen
elkaar af te zetten. De marktscan beantwoord de vraag of het op zeker moment zin heeft om private partijen te
betrekken en gaat op een systematische manier de mogelijkheden langs om dit te doen. Aan het einde van de MIRT-
VERKENNING wordt een marktscan uitgevoerd door het ingenieursbureau. In deze marktscan kan dan worden
bekeken of er kansen zijn om de markt c.q. de omgeving te betrekken bij de vervolgfasen (MIRT 3 e.v.). Hierover
kunnen dan zo nodig afspraken worden opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst.




                                                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Literatuurlijst / Documenten
    1. AnteaGroup, in opdracht van de provincie Gelderland, Rivierklimaatpark IJsselpoort, MIRT-onderzoek ten
        behoeve van een Startbeslissing; Almere, 30 september 2015
    2. Buro Stroming, in opdracht van de provincie Gelderland, Rivierklimaatpark IJsselpoort, MIRT1-onderzoek,
        gebiedsvisie; Arnhem, oktober 2015
    3. Deltaprogramma, Deltaprogramma 2015, Werken aan de Delta, De beslissingen om Nederland veilig en
        leefbaar te houden; Den Haag, 2014
    4. Herik, K. van den & M. van Buuren, in opdracht van Provincies Gelderland en Overijssel, Waterschappen Rijn
        en IJssel, Groot Salland en Vallei en Veluwe, Rijkswaterstaat en het Deltaprogramma Rivieren,
        Deltaprogramma | Regioproces IJssel, Voorkeursstrategie naar het jaar 2100, 2014
    5. Koenraadt, R. & J. van Dooren, Beslisdocument MIRT2-Verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort; Arnhem, 1
        okt. 2015
    6. Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
        Transport (MIRT);Den Haag, nov 2011
    7. Ministerie van Infrastructuur en Transport, Rijkswaterstaat, Handreiking MIRT-verkenning; Den Haag, dec.
        2010
    8. Prins, S.R. & O. Levelt , Kostenraming Klimaatpark IJsselpoort; Den Haag, 2015
    9. Schielen, R., Quartel, S., Voortman, B., Paarlberg, A., Vraagstelling afvoerverdeling Klimaatpark IJssel,
        Rijkswaterstaat WVS; Arnhem, 28 juli 2015
    10. Schultz van Haegen M.H., minister van Infrastructuur en Milieu, Uitkomsten BO’s MIRT najaar 2015, (brief aan
        de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal); Den Haag, 13 nov. 2015
    11. Vuren, S. van, O. Levelt, A. de Kruif e.a., Impactanalyse IJssel, Analyse kosteneffectiviteit rivierverruiming voor
        de voorkeursstrategie IJssel en IJsselpoort; Utrecht, 29 september 2015




                                                            35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>BIJLAGEN

Bijlage 1:    Opgaven document
Bijlage 2:    Kaart studiegebied
Bijlage 3:    Planning
Bijlage 4:    Participatie en communicatie
Bijlage 5a:   Kostenraming: productkosten
Bijlage 5b:   Personeelskosten
Bijlage 6:    RASCI tabel




                                             36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Bijlage 1:   Opgaven document




                                37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Opgaven Rivierklimaatpark
Versie 08-12-16 (eindconcept)




Waarom en waarvoor een opgavendocument?
De MIRT-startbeslissing, die is gebaseerd op het door de samenwerkende regionale partijen vastgestelde “MIRT-
Onderzoek Rivierklimaatpark IJsselpoort (Arnhem, 30 sept 2015), vormt het vertrekpunt voor de te realiseren
doelstellingen voor het Rivierklimaatpark. Om richting te kunnen geven aan het Verkenningsproces is het nodig om de
doelstellingen aan te scherpen, te verdiepen en daar waar mogelijk te vertalen in concrete opgaven. In voorliggend
document wordt hiervoor een aanzet gegeven voor de onderdelen waar dat op basis van bestaande
beleidsdocumenten, de ontwikkelingsvisie zoals verwoord in de brochure van het Rivierklimaatpark uit 2013 en de
uitwerkingen voor deelgebieden van de samenwerkende partijen mogelijk is. Voor de onderdelen waar dat (nog) niet
mogelijk is, wordt het komende proces om te komen tot kansrijke oplossingsrichtingen en beoordelingscriteria benut
om de gewenste scherpte en diepte aan te brengen.
De samenwerkende partijen, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de gemeenten Arnhem, Westervoort, Rheden,
Zevenaar en Duiven, provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, Rijkswaterstaat Oost-Nederland en het
ministerie van Infrastructuur en Milieu willen de gevolgen van klimaatverandering (hogere rivierafvoeren en grotere
droogte en hitte) in de IJsselpoort het hoofd bieden en als aanleiding gebruiken voor een samenhangende ruimtelijke
ontwikkeling. Het gaat om het uiterwaardengebied van de IJssel dat zich uitstrekt van de kop van de IJssel in de
gemeente Arnhem, via de gemeenten Westervoort, Rheden en Zevenaar tot aan de uitstroomopening van de
Vaalwaard.
Ambitie is om de kansen die klimaatverandering biedt voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit, gezamenlijk
en integraal op te pakken. Daarop is aangehaakt met diverse vraagstukken en kansen op het gebied van water,
natuur, economie en recreatie. Met een doorloop van circa 15 - 25 jaar vormt de op te stellen structuurvisie
Rivierklimaatpark IJsselpoort, waarin het (uit het plan-MER voortkomende) voorkeursalternatief zal worden
verankerd, een rode draad voor huidige en toekomstige projecten in het gebied. In de, ten behoeve van het VKA en
IGSV, opgestelde uitwerkingsstrategie zal onderscheid worden gemaakt in concrete maatregelen die nog voor 2030
zullen worden gerealiseerd, maatregelen die tot 2050 zullen worden geprogrammeerd en een keuzepakket van
maatregelen voor de periode tot 2100.
1.1 Vier opgaven
Aan de hoofddoelstelling van klimaatadaptatie zijn vier opgaven gekoppeld, die worden gediend met de realisatie van
het Rivierklimaatpark, met versterking ruimtelijke kwaliteit als overkoepelende opgave:

5.   Hoogwaterveiligheid:
              o Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst; Hierbij wordt een
                 optimalisatie gezocht tussen dijkversterking (HWBP) en rivierverruiming, waarbij het uitgangspunt is
                 dat de afvoerverdeling niet mag wijzigen.
6.   Recreatie:
              o Park voor verkoeling en bewustwording, recreatie en uitloopgebied stad en dorp, Dit wordt o.a.
                 vertaald in een verbetering van de toegang van de uiterwaarden;
7.   Natuur en waterkwaliteit:
              o Een corridor voor plant en dier, zowel van noord naar zuid als van oost naar west, Dit wordt o.a.
                 vertaald in de ontwikkeling van specifieke habitattypen en beekherstel.;
              o Schoon en gezond water (KRW opgave) Dit wordt o.a. vertaald in de ontwikkeling van geulen en
                 natuurvriendelijke oevers
8.   Economie:
              o Ruimte voor duurzame en passende economie en bedrijvigheid (in en naast het gebied).
              o Behoud van de bevaarbaarheid van de rivier
              o Bijdragen aan duurzame energiewinning

1.2 Betekenis van de opgaven voor de MIRT verkenning rivierklimaatpark IJsselpoort
In het MIRT Onderzoek ten behoeve van de startbeslissing zijn de synergie en meekoppelkansen verkend en is op
basis van indicatieve berekeningen en inschattingen de mogelijke bijdrage aan waterveiligheid in beeld gebracht.
Deze indicatieve berekeningen en inschattingen moeten in de verkenning een verdiepingsslag krijgen. Daarnaast zijn



                                                         38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>niet alle onderwerpen in de volle breedte verkend met alle relevante stakeholders uit het gebied. Door tijdens de
verkenning meer de diepte en de breedte te zoeken zullen de opgaven worden aangescherpt en aangevuld. De
genoemde opgaven in dit document zijn daardoor een momentopname bij de start van de verkenning. Bij
verschillende onderdelen is aangegeven welke verdere onderzoeken nodig zijn om tot aanscherping/aanvulling te
komen.

De geformuleerde opgaven beschrijven de doelstelling van het project en maken het mogelijk om aan de
omgevingspartijen uit te leggen waar het project over gaat. Daarbij geldt de hierboven vermelde nuancering dat de
opgaven nog verder aangescherpt en aangevuld gaan worden. Op basis van de opgaven worden de alternatieven
ontwikkeld en beoordeeld op de mate van doelrealisatie. In de Notitie Kansrijke Oplossingen, die in de eerste fase van
de verkenning wordt opgesteld wordt hier verslag van gedaan. Hoe die processtappen er uit zien en hoe die passen in
de MIRT-Verkenning wordt beschreven in Het Plan van Aanpak.1

2.     Nadere uitwerking van de opgaven

2.1 Ruimtelijke kwaliteit
Ruimtelijke Kwaliteit geldt als paraplu of overkoepelend doel voor rivierklimaatpark IJsselpoort. Dat betekent dat bij
elke ingreep verbetering van de ruimtelijke kwaliteit als uitgangpunt genomen dient te worden. Hierbij wordt de
ingreep / het ontwerp beoordeeld op het versterken van de:
     -   Belevingswaarde
     -   Gebruikswaarde
     -   Toekomstwaarde

De Handreiking Ruimtelijke Kwaliteit IJssel (Bosch Slabbers landschapsarchitecten, 2007) geldt daarbij als
inspiratiedocument. In Bijlage 1 is een uittreksel uit dit document opgenomen voor het deel wat betrekking heeft op
de IJsselpoort. Daaruit is de volgende opgave gedestilleerd.

     Opgave:
     -   Stem de Veluwe, de stad en de rivier meer op elkaar af.
     -   Benut het dynamische karakter van de IJssel voor ecologische processen
     -   Zoek naar meer ecologische relaties van de IJssel met de Veluwe en betrek de rivier meer bij de stad
     -   Versterk in het gebied Arnhem/Westervoort de ruimtelijke kwaliteit (ontwikkelingsstrategie)
     -   Behoud de historische en landschappelijke kwaliteiten in de Velperwaarden en Koppenwaard.
     -   Behoud cultuurhistorische kwaliteiten op het steenfabrieksterrein Westervoort-Noord
     -   Zorg voor een kwaliteitsimpuls voor Rhederlaag
     -   Zorg voor passende functies ter plaatse van de hoogwatervrije terreinen Riverstone en Koppenwaard.
     -   Versterk de continuïteit en hiermee de identiteit van het dijktraject Westervoort Doesburg in een door
         diverse functies gefragmenteerd landschap.




2.2 Hoogwaterveiligheid: Zorg dragen voor een veilige afvoer van het rivierwater, ook in de toekomst

Rivierklimaatpark IJsselpoort is opgenomen in de Voorkeursstrategie IJssel, die is opgesteld door de regio in het kader
van het Deltaprogramma. In de Voorkeursstrategie geeft de regio aan op welke wijze zij wil anticiperen op de opgave
voor hoogwaterveiligheid. De Voorkeursstrategie benoemt vier opgaven voor hoogwaterveiligheid: het op orde

1 Voor informatie over de aanleiding en achtergrond van de doelstellingen wordt verwezen naar het Plan van Aanpak (en de
achterliggende MIRT Onderzoeksrapportage en het Beslisdocument MIRT2-Verkenning). De voorgeschiedenis van het project
wordt beschreven in H paragraaf 2.1 en de MIRT-startbeslissing in par. 2.2.



                                                              39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>brengen van de dijken, aanpakken van piping, actualisering van het beschermingsniveau en opvangen van
klimaatverandering. In het regioproces spraken de bestuurders af dat rivierverruimende maatregelen de voorkeur
hebben voor het opvangen van klimaatverandering.

      Opgave

      -   Versterk robuustheid van het watersysteem door rivierverruiming
      -   De primaire keringen voldoen in 2050 overal aan de nieuwe norm. Daarbij worden de geldende
          ontwerprichtlijnen uit het Ontwerp Instrumentarium (OI) gehanteerd en de kaders vanuit het
          Hoogwaterbeschermingsprogramma.

      Hiertoe wordt in de MIRT-verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort gezocht naar een optimale mix van
      dijkversterking in combinatie met rivierverruimende maatregelen.
      Bekeken wordt in hoeverre rivierverruimende maatregelen een bijdrage kunnen leveren aan de
      veiligheidsopgave in de tijd (zichtjaren: 2030, 2050, 2075 en 2100), in samenhang met de
      dijkversterkingsopgave. De kostenreductie voor de dijkopgave wordt hierbij inzichtelijk gemaakt.



2.2.1 Rivierverruiming

Het maatregelenpakket van Klimaatpark IJsselpoort uit de visie bevat een diversiteit aan maatregelen met dito
waterstand verlagende effecten (zie ook bijlage 2). De verwachting dat door een slimme combinatie van
rivierverruimende maatregelen binnen het rivierklimaatpark een waterstandsdaling van 20 – 40 cm bij een afvoer van
18.000 m3/s bij Lobith kan worden gerealiseerd . Bij een afvoer van 16.000 of 17.000 m3/s te Lobith is de verwachte
waterstandsverlaging 25 - 50 cm. Randvoorwaarde hierbij is dat de beleidsmatige afvoerverdeling op de IJsselkop en
de Pannerdensche Kop tot 2050 dient te worden gehandhaafd. Dit kan een beperking opleveren voor de mate van
waterstandsdaling die door rivierverruiming kan worden gerealiseerd.
Door de beschikbaarheid van diverse verruimingsmaatregelen in het plangebied is er een scala aan knoppen om aan
te draaien, ook om de effecten op de afvoerverdeling te beperken. De Koppenwaard heeft daarin een prominente
positie, met diverse kleinere en grotere maatregelen, die op zichzelf en/of in combinatie met andere maatregelen
grotere of kleinere effecten sorteren. Een belangrijke vraag voor de verkenningsfase is dan ook op welke wijze de
programmering van maatregelen in te vullen, gegeven de urgentie en doelstellingen vanuit de buitendijkse
bedrijvigheid, vanuit natuur(ontwikkeling) en ruimtelijke kwaliteit en gegeven de effecten op de afvoerverdeling.
Gelijktijdig aan de MIRT verkenning wordt de Voorkeursstrategie Rivieren van het Deltaprogramma geactualiseerd. In
deze actualisatie wordt o.a. onderzocht welk pakket van rivierverruimende maatregelen in de verschillende
riviertakken gerealiseerd kan worden zonder de afvoerverdeling te beïnvloeden. Hierbij dient opgemerkt te worden
dat verschillende studies continu nieuwe inzichten opleveren, waardoor (beleidsmatige) uitgangspunten en resultaten
bijgesteld kunnen worden. Bovendien weten we niet precies hoe het klimaat zich zal ontwikkelen. Het in beeld
brengen van de veiligheidsopgave gaat nu eenmaal gepaard met onzekerheden. In de verkenningsfase dient rekening
te worden gehouden met een zekere bandbreedte.
In het algemeen is bekend dat rivierverruimende maatregelen kunnen leiden tot ongewenste aanzanding en erosie in
het zomerbed en dwarsstromen bij de in-/uitstroom die de scheepvaart kunnen hinderen (zie paragraaf 2.5) . Daar
staat tegenover dat de robuustheid van rivierverruimende maatregelen positief scoort ten opzichte van
dijkverbetering. Binnen die context is het van belang te onderzoeken op welke wijze de kansen voor synergie en
optimalisering kunnen worden benut, als maatregelen ten behoeve van meerdere doelstellingen en in combinatie
worden gerealiseerd. Een belangrijke aanleiding hiervoor komt voort uit de genoemde robuustheid. Slim
programmeren biedt niet alleen de gelegenheid op de lange(re) termijn in te spelen op het zoveel mogelijk
voorkomen van effecten op de afvoerverdeling. Ook ontstaat vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid in het
gecombineerd realiseren van de doelstellingen van Klimaatpark IJsselpoort synergie en worden kansen voor werk met
werk maken en efficiëntie winst benut. Zeer relevant is ook dat op die manier kan worden voorzien in ‘geen-spijt
maatregelen’. Voorkomen wordt dat door gebrek aan een integrale aanpak ingrepen worden gedaan en
natuurdoelstellingen worden gerealiseerd die later teniet worden gedaan door rivierverruiming. Andersom ontstaan
met een dergelijke werkwijze geen obstructies voor toekomstige rivierverruiming.




                                                        40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>2.2.2 Dijkversterking

De dijken in het Rivierklimaatpark voldoen op dit moment aan de vigerende norm. Per 1/1/2017 treedt (naar
verwachting) de nieuwe normering in werking. De dijken zullen opnieuw beoordeeld moeten worden op basis van
deze nieuwe norm. De verwachting is dat de nieuwe norm zal leiden tot een opgave voor delen van de dijken in het
rivierklimaatpark, maar pas na de wettelijke beoordeling zal meer in detail duidelijk worden waar en hoe groot de
opgave is.
Rivierverruiming kan een besparing opleveren voor de dijkversterkingsopgave in het gebied (HWBP). In de MIRT-
verkenning moet duidelijk worden welke maatregelen haalbaar en betaalbaar worden geacht (in ruimte en tijd). De
verwachting is echter dat dijkversterking en/of verhoging nodig blijft. Inzicht in de omvang van de restopgave kan op
dit moment niet worden gegeven. De voorlopige resultaten van de impactanalyse wijzen uit dat de kostenbesparing
op dijkverbetering, die met rivierverruimende maatregelen kan worden gerealiseerd, significant kan zijn. Dit geldt
zowel voor de voorkeursstrategie als geheel, als voor sec. de rivierverruiming van Klimaatpark IJsselpoort.

2.3 Recreatie: Genieten en beleven, Uitloop en verkoeling van en voor stad en dorp
Op veel plekken in het Rivierklimaatpark is de IJssel nauwelijks zichtbaar of bereikbaar. Ze ligt verscholen achter
bebouwing of kades of is ontoegankelijk vanwege het agrarische gebruik en het versnipperde natuurbeheer. Een
logische, samenhangende ontsluiting van de waardevolle landschappen binnen het IJssel dal en de verbinding met de
dichtbij gelegen Veluwe ontbreekt, zowel voor fietser, wandelaar en paardrijder die in de nabij gelegen steden en
dorpen wonen of van een vakantie genieten op de Veluwe. De watersporters recreëren op Rhederlaag, vissers
struinen de oevers af naar een goede stek.
Het Rivierklimaatpark heeft dan vooral ook een aantal sterke, markante toegangslocaties en verbindingen nodig over
land en water, als een paar hotspots die een kort verblijf aangenaam maken door te genieten en te beleven.

Vooral plekken waar daadwerkelijk het water met al z’n dynamiek gezien en beleefd kan worden voegen veel toe aan
de recreatieve kwaliteit van het Rivierklimaatpark.

 Opgave
     Verbeter de entrees van het gebied in het gebied voor wandelaars, fietsers, ruiters en menners, houdt
        rekening met routenetwerken
     Verbindt markante binnendijkse en buitendijkse terreinen
     Vergroot de struinmogelijkheden,
     Ontwikkel bijzondere verblijfsfuncties




Daarnaast biedt het Rivierklimaatpark gezien zijn ligging in de stedelijke agglomeratie van Arnhem-Westervoort en de
aanwezigheid van Rhederlaag de mogelijkheid om hitte stress te beperken. Op warme zomerdagen kunnen de
uiterwaarden verkoeling bieden. Aanleg van meer water in het gebied voor waterveiligheid ( geulen) en natuur (water
in droge periodes) biedt hiervoor de nodige aanknopingspunten. Dit kan gepaard gaan met verdere ontsluiting van de
uiterwaarden.
De op loop- en fietsafstand gelegen Posbank en Veluwezoom kent zo’n twee miljoen bezoekers per jaar. Het door
middels van aanleg van aantrekkelijke routes kan een bezoekersstroom tussen Veluwe en uiterwaard op gang
brengen en vergroot de belevingsmogelijkheden van bezoekers. Dit bied kansen voor horeca en locale ondernemers.

Rhederlaag
De ontwikkeling van de watergebonden recreatie in Rhederlaag stagneert. Krimp lijkt mogelijk aan de orde, zo geeft
ook LeisureLands aan. LeisureLands denkt voor de toekomst aan energieproductie -biomassa, zonnepanelen- als een
mogelijke ontwikkelingsstrategie voor dit soort terreinen.

 Opgave
    -   Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen het rivierklimaatpark.




                                                          41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>2.4 Natuur en Waterkwaliteit:     Klimaatpoort naar IJssel(meer)gebied: een corridor voor plant en dier

De Nederlandse rivieren vormen een onmisbare schakel in de nationale en internationale ecologische hoofdstructuur.
Door de versnippering van het landschap, de versteende oevers, bestaand agrarisch gebruik en industriële
bedrijvigheid is de bewegingsvrijheid van planten- en dierengemeenschappen tussen de Veluwe en de
natuurgebieden in Nordrhein-Westfalen nog beperkt.
Het Rivierklimaatpark IJsselpoort kan een corridor worden voor planten en dieren door:
     de uiterwaarden onderling met elkaar te verbinden,
     plekken met stromend water en hoogwatervluchtplaatsen aan te leggen,
     barrières te verwijderen en te voorkomen dat nieuwe ontstaan,
     landschapselementen aan te leggen en te onderhouden,
     (waar mogelijk) ontstenen van de oevers van de IJssel,
     hekwerken en andere door de mens aangelegde obstakels op de oeverlijn te verwijderen.

2.4.1 Natura2000

Delen van de IJsselpoort Rivierklimaatpark zijn aangewezen als het Natura 2000-gebied. In IJsselpoort zijn vooral de
habitattypen ‘Meren met Krabbescheer en fonteinkruiden’ en ‘stroomdalgraslanden’ van belang. Daarnaast zijn de
gebieden van belang voor enkele broedvogels van moerassen, voor kwartelkoning en porseleinhoen. De toekomstige
kansen voor deze habitats zijn sterk gerelateerd aan de beschikbare ruimte.

Vanuit een groter perspectief bekeken vormt het Rivierklimaatpark een belangrijke schakel in de verbinding tussen de
Veluwe en het Rijnstrangengebied. Het versterken van de natuurwaarden biedt een stapsteen in de Europese
natuurverbindingen. Aan de linkeroever liggen in de Velperwaarden de overgang naar de stuwwal met de
beekmondingen, uitgestrekte uiterwaarden en de langgerekte rivieroevers. Aan de rechteroever liggen kansen voor
habitats die gekoppeld zijn aan de hoge oeverwallen, voormalige ontgravingen, graslanden, rivieroevers en
rivierkwelmilieus. Het Rivierklimaatpark beoogt deze habitats in de hele corridor aan elkaar te koppelen. Op deze
manier ontstaat een samenhangend geheel dat voor flora en fauna ruimte biedt.

 Opgave
    -   Versterk de Natura 2000 leefgemeenschappen en habitats (zie tabel hieronder)


Binnen het plangebied van het Rivierklimaatpark IJsselpoort zijn er 3 uiterwaarden waar
natuurontwikkelingsdoelstellingen van de provincie Gelderland liggen. Dit kunnen ontwikkelingen zijn doormiddel van
beheeraanpassing dan wel herinrichting. De uiterwaarden met een concrete natuurambitie die in de verkenning zal
worden uitgewerkt zijn (zie bijlage 3 voor nadere uitwerking) :

 Uiterwaard                                              Natuur opgaven
                                                         -    Uitbreiding van het oppervlak stroomdalgrasland
 Velperwaarden
                                                         -    Versterking leefgebied kwartelkoning

                                                         -    Versterking leefgebied kwartelkoning
 Koppenwaard
                                                         -    Versterking en uitbreiding stroomdalgrasland
                                                         -    Creëren leefgebied voor stroomminnende
                                                              vissoorten (KRW doel zie 2.4.2)
                                                         -    Creëren van stroomluwe omstandigheden als
                                                              paai en opgroeigebied voor jonge vis.

                                                         -    Ontwikkeling slikkige oevers ten behoeve van
 IJsseldijkerwaard (Westervoort – noord)
                                                              steltlopers en (grondelende) eenden.
                                                         -    Ontwikkeling leefgebied (paaigebied) voor
                                                              riviertrekvissen.


                                                         42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Door de Vereniging Natuurmonumenten worden in de Velperwaarden, Vaalwaard, Koppenwaard en IJsseldijkerwaard
reeds projecten ontwikkeld die deels in uitvoering en deels in voorbereiding zijn. Deze projecten worden binnen de
MIRT-Verkenning beschouwd als autonome ontwikkeling.

2.4.2 Kaderrichtlijn Water
Ook is een goede waterkwaliteit belangrijk, daarom is sinds 2000 de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht.
Daarin zijn afspraken gemaakt die ervoor moeten zorgen dat uiterlijk in 2027 het water in alle Europese landen
voldoende schoon (chemisch op orde) en gezond (ecologisch in evenwicht) is.
Rijkswaterstaat Oost Nederland is verantwoordelijk voor realiseren van de KRW opgave voor de grote rivieren. De
opgave wordt uitgewerkt in 3 tranches met concrete maatregelen. Tranche 1 is inmiddels afgerond. In het plangebied
van Rivierklimaatpark zijn maatregelen uitgevoerd in de Vaalwaard. Tranche 2 loopt van 2015 – 2021. Maatregelen in
deze tranche bestaan ten eerste uit inrichtingsmaatregelen in de Velperwaarden, die door Natuurmonumenten in het
kader van het natuurontwikkelingsproject worden uitgevoerd. Ten tweede worden er in de tweede tranche op vier
trajecten op de linkeroever van de IJssel rond Rheden natuurvriendelijke oevers aangelegd door Rijkswaterstaat. De
derde tranche loopt van 2021 – 2027.

 Opgave
    -   Realiseer binnen het plangebied een eenzijdig aangetakte geul (strang 1,1 km) en een tweezijdig
        aangetakte meestromende nevengeul (2,5 km).

 (Uit de eerder onderzoek blijken goede kansen te liggen in resp. Westervoort-noord en Koppenwaard (zie ook par
 2.4.1)



Ook is er een niet verder gedefinieerde opgave om extra natuurvriendelijke oevers aan te leggen. Natuurvriendelijke
oevers zijn onmisbaar voor een natuurlijk riviersysteem en verhogen de kwaliteit van het water door het toevoegen
van geschikt leefgebied voor vissen en macrofauna zoals de rivierrombout. Daarnaast kunnen natuurvriendelijke
oevers bij een juiste ligging bijdragen aan het terugbrengen van een natuurlijkere dynamiek, waarbij meer zand op de
oevers wordt afgezet. Dit laatste is vooral gunstig voor de ontwikkeling van Stroomdalgrasland, dat gebaat is bij
periodieke aanzanding (Natura 2000).
Rijkswaterstaat heeft vanuit de KRW-IJsselopgave de ambitie om meer natuurvriendelijke oevers te realiseren. Vanuit
het projectdoel van het Rivierklimaatpark IJsselpoort ligt het voor de hand om dit onderzoek mee te nemen en te
verbreden om te bezien of met gezamenlijke inzet meer bereikt kan worden. Een mogelijke vorm om meer
natuurvriendelijke IJsseloevers in het gebied te realiseren is het verwijderen van de huidige stenen oevers/kribben en
op enige afstand van de oever een zogenaamde langsdam aan te leggen. Rijkswaterstaat heeft hiervoor langs de Waal
een grootschalige pilot uitgevoerd. Mogelijk is deze techniek ook toepasbaar in het gebied van de IJsselpoort.
 Opgave:
 -    Wijs geschikte locaties aan voor de ontwikkeling van natuurlijke oevers langs de IJssel (ontstenen).
 -    Onderzoek of het aanleggen van langsdammen extra mogelijkheden schept voor de ontwikkeling van
      natuurlijke oevers.

2.4.3 Samenhang in gebied en in beheer
Het Rivierklimaatpark IJsselpoort is naast het realiseren van specifieke natuurdoelen vooral gericht op het verbinden
van waarden, zo ook de natuurwaarden. Door het verbinden van natuurkernen kunnen soorten makkelijker migreren
en houden daarmee bij een veranderend klimaat de mogelijkheid om nieuwe leefgebieden te bereiken. Om het
rivierklimaatpark in ecologisch opzicht een samenhangend geheel te laten zijn moet gekeken worden hoe de
afzonderlijke uiterwaarden en deelgebieden binnen uiterwaarden zich met elkaar verhouden. Dit geldt ook voor de
verbindingen die naar buiten het plangebied leiden. De rivier en haar uiterwaarden moeten voor de natuur gezien
worden als verbindingszone voor natte en droge natuur. Het is daarom van belang om de inrichting en beheer zo goed
mogelijk op elkaar af te stemmen, zodanig dat er geen barrières ontstaan parallel aan de rivier en deze ook op diverse
locaties bereikbaar blijft vanaf de Veluwe of het achterland tussen Westervoort en Griesbeek.




                                                          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Met een goede afstemming van inrichting en beheer wordt ook de duurzaamheid van het beheer geborgd. Het kan
zijn dat door extra investering in de inrichting het beheer duurzamer / goedkoper kan worden uitgevoerd. Andersom
is ook mogelijk dat met extra investering in beheer bespaard kan worden op de inrichting(kosten). Middels een LCC
benadering kan hierover een afweging worden gemaakt

 Opgave
 -    Versterk de relatie tussen de natuurwaarden in de uiterwaarden en de stadsnatuur en de Veluwe
      bijvoorbeeld door het realiseren van ecologische verbindingen
 -    Kom tot een integrale beheervisie voor het gehele gebied met balans tussen agrarisch gebruik en
      natuurbeheer en –ontwikkeling, En een balans tussen investering in inrichting en investering in beheer

2.5 Economie: Ruimte voor passende en duurzame bedrijvigheid
Water en bedrijvigheid gaan al sinds mensenheugenis samen op langs de IJssel. Agrarische bedrijven maken gebruik
van de gronden in de uiterwaarden, steenfabrieken hebben en hadden er bedrijfslocaties en gebruiken de aanwezige
klei, de scheepvaart verplaatst allerlei materiaal over het water en haalt en brengt dat aan de kant. Natuurwaarden
passen zich hierop aan, het landschap blijft in verandering en de recreant geniet van de rust en de bedrijvigheid. De
opgave economie kent derhalve de volgende aandachtsvelden:
      -   Bedrijven
      -   Landbouw
      -   Scheepvaart
      -   Duurzame energiewinning

2.5.1 Bedrijven
Doel van het rivierklimaatpark is een ruimtelijke ontwikkeling die bijdraagt aan het omgaan met de
klimaatverandering in de uiterwaarden. Passende bedrijvigheid in het Rivierklimaatpark heeft daarbij ten allen tijde
een riviergebonden link en levert daarnaast een bijdrage aan de doelen op het vlak van waterveiligheid, natuur,
landbouw en recreatie . Daarnaast is een inspanning op het vlak van duurzaamheid aan de orde. Behoud van de
bestaande werkgelegenheid in de uiterwaarden staat daarbij voorop, de ambitie is dat de bestaande bedrijven
duurzaam verbinden met de waterveiligheidsagenda, natuur, recreatie en landbouw om zo ook op langere termijn
perspectief hebben voor behoud van die werkgelegenheid.
Het Rivierklimaatpark nodigt bestaande en nieuwe ondernemers uit om samen invulling te geven aan de doelen van
het Rivierklimaatpark. Nieuwe bebouwing daarvoor is in principe niet aan de orde, tenzij dit de bestaande bebouwing
vervangt. Voor eventueel nieuwe (bedrijfs-) gebouwen voor nieuwe ondernemingen wordt vooral gekeken naar
hergebruik van (bestaande bebouwing op) voormalige steenfabrieksterreinen.
Specifiek aandachtspunten bij deze uitnodiging zijn:
      Wat zijn de bestaande planologische rechten van de bedrijven
      Is uitbreiding/ versterking van de bedrijven mogelijk binnen het vigerende beleidsmatige kader voor
         ontwikkelingen in het buitendijkse gebied. Dit kader is vastgelegd in de beleidslijn Grote Rivieren (uitgewerkt
         in de beleidsregels Grote Rivieren en het Barro, titel Rivieren).

In het deelgebied Westervoort-Noord / IJsseldijkerwaarden is binnen het bestaande beleid aanpassing en
ontwikkeling van de bestaande bedrijven nauwelijks aan de orde. Juist door koppeling van ontwikkelingswensen van
deze bedrijven aan de water, natuur- en recreatiecomponent van het Rivierklimaatpark worden deze wensen kansrijk.

In de Velperwaarden wordt de komende tijd een impuls gegeven aan de natuurwaarden die een recreatieve
meerwaarde oplevert. Voor de agrarische sector heeft een daarmee samenhangende verbetering van de verkaveling
plaatsgevonden. Uitdaging vormt hoe de locatie van de voormalige steenfabriek De Groot een bijdrage kan leveren
aan een combinatie van passende bedrijvigheid en de doelen van waterveiligheid, natuur en recreatie. Wanneer er
kostendragers beschikbaar zijn voor verwerven, herbestemmen en sanering van de daar resterende bebouwing komt
ook een ontwikkeling zonder bedrijvigheid in beeld.
In het Arnhem deel van de Velperwaarden is een functionerende werf aanwezig die op dit moment is verpacht.
Mogelijk biedt deze locatie kansen voor versterking economische en recreatieve ontwikkeling van dit deel van het
gebied.




                                                           44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Voor de Koppenwaard is de uitdaging verder invulling te geven aan de cultuurhistorische koers die daar in de
gebiedsvisie (2013) is uitgezet. Dit levert ook een bijdrage aan de recreatieve mogelijkheden van dit gebied. Daarnaast
biedt een openstelling van de voormalige steenfabriek locatie Koppenwaard en een bescheiden herontwikkeling van
dit terrein lokale economische impulsen.
Het Rhederlaag stoelt vooral op recreatief georiënteerde bedrijvigheid op het vlak van dag- en verblijfsrecreatie. De
zandwinningsactiviteiten lopen binnen afzienbare tijd op een eind. Het is niet ondenkbaar dat de recreatieve sector
op deze plek met krimp te maken krijgt. Gezocht gaat worden naar een aangepast perspectief voor dit gebied (zie 2.3)
     Opgaven:
        -   Borg een duurzaam behoud van werkgelegenheid in het gebied (bestaande en te ontwikkelen
            bedrijven)
        -   Voer een heroriëntatie uit van het recreatiegebied Rhederlaag binnen het rivierklimaatpark (zie
            ook 2.3)
        -   Verken herontwikkeling mogelijkheden van drie in het plangebied aanwezige
            steenfabrieksterreinen; De Groet, Emptepol en Koppenwaard (borduur bij Emptepol voort op het
            uitvoeringsplan Westervoort – noord)

.

2.5.2    Landbouw
De agrarische sector is een belangrijke functie in het gebied waar het rivierklimaatpark IJsselpoort geprojecteerd is.
De melkveehouderij is veruit de belangrijkste sector. In het gebied zitten veel jonge boeren. De agrarische bedrijven
zijn modern, toekomstgericht en sluiten aan bij maatschappelijke ontwikkelingen met aandacht voor landschap,
agrarisch natuurbeheer, streekproducten en huisverkoop.
In het gebied liggen opgaves met betrekking tot waterveiligheid, natuur, recreatie en economie. Dit vraagt ruimte.
Daarnaast heeft de agrarische sector zelf ook een ruimtevraag. Veel agrarische bedrijven kiezen voor schaalvergroting
en vernieuwing om duurzaam en concurrerend te kunnen blijven produceren. De melkveehouderij is van oudsher
grondgebonden. Op landelijk niveau zijn er beleidsregels vastgelegd voor de grondgebondenheid van bedrijven. De
behoefte aan grond neemt hierdoor toe.
Tijdens de MIRT-verkenning worden de huidige situatie, de ontwikkelingsmogelijkheden en het toekomstperspectief
van de landbouwbedrijven in het gebied in kaart gebracht. Hiervoor zullen onder andere de betrokken ondernemers
worden geïnterviewd. De conclusie en aanbevelingen van deze verkenning vormen een bouwsteen voor de MIRT-
verkenning.

    Opgaven:
       -   Zorg voor een realistisch toekomstperspectief voor de agrarische sector in het Rivierklimaatpark



2.5.3 Scheepvaart
Rivierverruimingsmaatregelen kunnen niet alleen effect hebben op de waterstanden maar ook op de
sedimentstromen in de rivier. Ter plaatse van een verruiming kan aanzanding ontstaan waardoor de baggerlast voor
de rivierbeheerder toeneemt. Uitgangspunt van de studie is dat de huidige vaarwegfunctie in stand wordt gehouden.
Bij de planuitwerking is, er in geval er aanzanding optreed als gevolg van de maatregel, het veroorzakersbeginsel van
toepassing (zie Beheer- en ontwikkelplan voor de Rijkswateren).
Rijkswaterstaat heeft de ambitie is om instandhouding van de vaarweg meer duurzaam (volgens de principes van ‘self
sustaining rivier systems’) en/of goedkoper vorm te geven.
Door Rijkswaterstaat wordt een planstudie uitgevoerd voor de ontwikkeling van een overnachtingshaven bij Giesbeek.
Deze is gelegen in het plangebied van IJsselpoort maar wordt beschouwd als een autonome ontwikkeling

    Opgave:
       -    Zorg voor de instandhouding van (en zo mogelijk meer duurzaam beheer van) de vaarweg



2.5.4 Verkenning duurzame energiewinning
Bij de opgaven voor klimaat hoort een meekoppeldoelstelling om maatregelen te nemen die bijdragen aan het door
de regering ondertekende klimaatakkoord van Parijs door energie zo duurzaam mogelijk op te wekken. In het gebied



                                                           45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>IJsselpoort zijn er mogelijk kansen voor duurzame energiewinning die in de verkenningenfase nader zullen worden
onderzocht:
     1. Opwekken van energie uit stromend water van de relatief snelstromende IJssel
     2. Biomassa uit het gebied beter benutten
     3. Warmte en koude vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen en benutten.

 Opgave:
    -    Bepaal een haalbare koers t.a.v. duurzame energiewinning in het gebied




                                                        46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>BIJLAGE OPGAVENDOCUMENT 1: Ruimtelijk kwaliteitskader Bosch Slabbers

-    Systeemkenmerk boven IJssel; in dit traject tussen Arnhem en Dieren is de overgang van de stuwwal van de
     Veluwe naar de Liemers (Duivense Broek) kenmerkend. De stuwwal genereert kwel langs de randen. Zo is de
     Arnhemse wijk Presikhaaf gelegen op een oud veencomplex en is ter plaatse van Ellecom nog sprake van kwel in
     oud veenbos. Terplaatse van stedelijke agglomeratie Arnhem-Westervoort is de IJssel relatief smal met een
     groot verhang . Het is ook het gegraven deel van de IJssel eind 18e eeuw. Na Velp wordt de IJssel meanderend,
     wordt het verhang kleiner en wordt het winterbed breder. Door bochtafsnijdingen, grootschalige zandwinning
     en recreatieve ontwikkeling van de ontstane plassen en de aanleg van de A48 zijn de oorspronkelijke meanders
     deels versnipperd en onherkenbaar geworden. De natuurlijke overgang van de Veluwezoom naar de rivier en de
     landgoederen is doorsneden. In de uiterwaarden zijn niettemin aanzienlijke delen van het oorspronkelijke
     rivierlandschap overgebleven (zoals in de Velperwaarden en de Koppenwaard).

-    Gewenst kwaliteitsbeeld; de IJssel loopt als gevarieerde groene, blauwe draad door het stedelijk landschap
     Arnhem/Westervoort. Hierbij liggen de ecologische relaties van de uiterwaarden met de Veluwe en is de
     toegankelijkheid groot; vooral aan de Westervoortse kant is het gebied toegankelijker, daar Westervoort als
     gemeente relatief weinig buitengebied heeft. Het gebied Rhederlaag als recreatiegebied oogt aantrekkelijk.

-    Kwaliteitsopgave; stem de Veluwe, de stad en de rivier meer op elkaar af. Benut het dynamische karakter van de
     IJssel voor ecologische processen vanwege het grote verhang. Zoek naar meer ecologische relaties van de IJssel
     met de Veluwe en betrek de rivier meer bij de stad (koelte, toegankelijkheid, uitzicht). Werk in het gebied
     Arnhem/Westervoort naar een ontwikkelingsstrategie, maar zorg er wel voor dat de historische en
     landschappelijke kwaliteiten in de Velperwaarden en Koppenwaard niet verloren gaan. Aan beide zijden van de
     IJssel zijn landgoederen aanwezig. Zorg voor een kwaliteitsimpuls voor Rhederlaag en voor passende functies
     terplaatse van de hoogwatervrije terreinen Riverstone en Koppenwaard. Ga indien mogelijk voor beide terreinen
     een verbond aan, waardoor er over de rivier samenhang ontstaat. Verhoog hiermee het recreatief-toeristisch
     netwerk.

-    Dijken; Langs de Boven-IJssel liggen aan de Veluwse kant hoge gronden. Het dijktraject Westervoort- Doesburg
     vertoont zeer weinig continuïteit in vorm en functie. De afwisseling bestaat uit verschillen in breedte van de dijk
     en uit de verschillen in verkeersfunctie; zo loopt van Westervoort tot aan Lathum een relatief vrij smalle dijk met
     een beperkte verkeersfunctie. Voorbij Lathum gaat de dijk even over in een provinciale weg (Rivierenweg) om
     vervolgens als smalle dijk met een langzame verkeersroute om Giesbeek heen te gaan. Bij Bingerden gaat de dijk
     samen met de provinciale weg om tenslotte te eindigen als fietspad bij de stuw in de Oude IJssel te Doesburg. De
     kwaliteitsopgave voor dit dijktraject is de continuïteit en daarmee de identiteit te vergroten in een door diverse
     functies gefragmenteerd landschap. Zo is de dijk bij Lathum een onaangetaste dijk met veel omgevingskwaliteit.
-    Bij Westervoort gaat het om een oeverwaldijk met eerst een binnendijkse versterking dat later omslaat naar een
     buitendijkse. Deze dijk maakt onderdeel uit van het Klimaatpark IJsselpoort, waarbij aandacht voor de
     uitwisseling binnen- en buitendijks. Tpv Bingerden gaat het om een integratiedijk met een binnendijkse
     versterking, waarbij aandacht voor de relatie met het landgoed Bingerden. Ga zorgvuldig om met de
     oeverwaldijken tot aan Giesbeek (Liemerszijde); zogenaamd oud-hoevig land ter plaatse van Rhederlaag
     verraadt dat er daar vroeger vele dijkverleggingen hebben plaatsgevonden. Benut deze plekken bij
     dijkverbeteringen en afwijkend landgebruik (bijv. akkerbouw i.p.v. grasland).


Bovengenoemde aandachtspunten uit het ruimtelijk kwaliteitskader worden meegenomen in de MIRT studie met als
aanvulling dat 1) de gehele benodigde dijkversterking opnieuw zal worden beschouwd. 2) Bij het Riverstone gebied zal
ook worden beschouwd of het terrein geheel of deels kan worden geamoveerd om extra ruimte te creëren voor de
rivier.




                                                          47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>BIJLAGE OPGAVENDOCUMENT 2: Rivierverruimingsmaatregelen uit de visie Rivierklimaatpark 2013:

    In de visie Rivierklimaatpark IJsselpoort van 2013 is een pakket van rivierverruimende maatregelen verkend die
    zouden kunnen worden getroffen in het buitendijkse gebied. Deze lijst is de start voor de verkenning en derhalve
    niet uitputtend. Ook is niet zeker of alle ingrepen noodzakelijk zijn voor het behalen van de doelstellingen.:

    a.    In de uiterwaarden van Westervoort (Westervoort-Noord):
         -    het verlagen van maaiveld en oeverwal bovenstrooms van de haven;
         -    het afschuinen van de oevers naar de toegang van de haven;
         -    het verwijderen helft hoogwatervrije terrein van Struyk en terugplaatsen in stroomluwte;
         -    het stroomlijnen van de terp Putman;
         -    het op palen plaatsen van toegangsweg naar Putman;
         -    het aanleggen van een hoogwatergeul;
         -    het aanpassen van de vegetatie bij Emptepol, inclusief terrein onder viaduct A12.
    b. in de Koppenwaard en de Rhederlaag (Koppenwaard)
         -    verlagen Koppenwaardse dam;
         -    maaiveldverlaging ten oosten van de dam;
         -    aanpassen vegetatie ruwheid;
         -    aanleg nevengeul ;
         -    kade-/oeverzone verlaging;
         -    verlaging Marsweg;
         -    maaiveldverlaging Valewaard.
    c. in de Velperwaard (Velperwaard)
         -    het amoveren werf in combinatie met het verlagen van het maaiveld en het aanpassen van de vegetatie;
         -    het verleggen van de kadeverlaging;
         -    het verlagen van het maaiveld in de zuidpunt;




                                                        48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>BIJLAGE OPGAVENDOCUMENT 3:Mogelijk uitwerking natuuropgave IJsselpoort per deelgebied

1 Velperwaarden
Natuurmonumenten realiseert in de Velperwaarden diverse natuurwaarden, waaronder de habitattypen
Stroomdalgrasland en Glanshaver- en vossenstaarthooiland. Deze ontwikkeling telt mee voor de Natura 2000-opgave,
wanneer Natuurmonumenten de nog benodigde herbegrenzing van het Natura 2000-gebied bij het ministerie van
Economische Zaken geaccordeerd krijgt. Er vanuit gaande dat het ministerie akkoord gaat met deze herbegrenzing,
zijn er geen specifieke inrichtingsopgaven meer vanuit Natura 2000. Aanvullende ambities die in het kader van de
MIRT verkenning onderzocht gaan worden zijn:
-   Onderzoeken in hoeverre de oppervlakte stroomdalgrasland verder kan worden uitgebreid.
-   Onderzoeken mogelijkheden tot versterken leefgebied kwartelkoning

2 Koppenwaard
Door Natuurmonumenten is een uitgebreid plan opgesteld om de natuurwaarden in de Koppenwaard te verhogen. Er
wordt daarbij ingezet op de ontwikkeling van het cultuurhistorische landschap.
In het Natura 2000-beheerplan staat voor de Koppenwaard aangegeven dat de maatregelen van het Rivierklimaatpark
IJsselpoort bijdragen aan het uitbreiden leefgebied van trekvissen en het versterken van leefgebied van eenden,
ganzen en steltlopers. Deze waarden worden met de huidige plannen van Natuurmonumenten niet gehaald, maar
kunnen wel worden mogelijk gemaakt door middel van aanvullende maatregelen die samenhangen met
rivierverruiming. Tijdens de MIRT verkenning wordt dit onderzocht. Daarnaast zijn er nog een aantal aanvullende
ambities geformuleerd.
Opgave voor de verkenningsfase:
-   Onderzoeken hoe het leefgebied van de kwartelkoning kan worden versterkt.
-   Onderzoeken in welke mate de ontwikkeling van stroomdalgrasland kan worden versterkt en het oppervlak
    worden vergroot.
-   Onderzoeken of in het basis ontwerp de watergang in de (deels aanwezige) laagte stromend gemaakt kan met
    een minimale doorstroming van 3 dm/s en een debiet van rond de 5-10m3/s. Door het verhogen van de
    doorstroomsnelheid verbeterd de waterkwaliteit voor stromingsminnende soorten en wordt mede invulling
    geven aan de KRW-doelstelling.
-   Bij een noodzaak tot het behalen van meer centimeters waterverlaging kunnen twee alternatieven bekeken
    worden die gepaard gaan met aanpassing van de natuuropgave. Het gaat om het slechten van de kades en het
    aanvullend daarop realiseren van een geul.
-   Onderzoeken in hoeverre laag dynamische omstandigheden, waarbij water langer in de uiterwaard blijft staan,
    zodat bijvoorbeeld vissen bij hogere waterstanden de uiterwaard kunnen gebruiken als kraamkamer. Gedacht
    kan worden aan het langzaam laten leeglopen van de uiterwaard in het Rhederlaag bij uitwerking van een
    toekomstige strang werken met diepe en minderdiepe strangen en drempels die het water lokaal vast houden.

3 Westervoort Noord
Deze uiterwaard kent momenteel een lage natuurwaarde. Natuurmonumenten gaat op haar eigendommen
bloemrijke graslanden/glanshaverhooiland ontwikkelen (9 hectare) in het kader van Life.
Daarnaast heeft Natuurmonumenten samen met gemeente Westervoort, Staatsbosbeheer, beide lokale bedrijven
Putman en Struyck Verwo en de eigenaar van de Oude Steenfabriek een uitvoeringsplan ontwikkeld waarbij er een
strang gegraven wordt, de bedrijventerreinen worden ingepast en waarbij de uiterwaard een natuurlijk/procesbeheer
kent.
Het uitvoeringsplan kan bijdragen aan het uitbreiden leefgebied trekvissen en het versterken van leefgebied van
eenden en steltlopers. Voor ganzen wordt het gebied mogelijk aantrekkelijker als slaapgebied, maar er zal wel
eiwitrijk grasland verloren gaan en daarmee waarde verliezen als foerageergebied. Met de aanleg van de strang
worden Natura 2000- en KRW-doelen gerealiseerd.
Ambitie:
-   Verder door ontwikkelen integrale visie Westervoort-Noord
        o   Hierbij specifieke aandacht voor het plan in balans te brengen, zodat deze aan de wettelijk vereisten van
            de natuurwetgeving voldoet.



                                                        49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>-   Inzet op ontwikkeling slikkige oevers ten behoeve van ontwikkeling leefgebied van steltlopers en (grondelende)
    eenden.
-   Ontwikkeling leefgebied (paaigebied) trekvissen.


    4.   Verbindingen tussen de uiterwaarden onderling en met het binnendijkse gebied
Een goede verbinding tussen de uiterwaarden en het binnendijks gebied kan een belangrijke bijdrage leveren aan de
natuurwaarden in het gehele gebied. Mogelijkheden die in de verkenning meegenomen kunnen worden zijn:


              a.   Verbinding stadsnatuur Arnhem en IJsseloordsepolder waarbij aansluiting gezocht wordt met de
                   eco-zones van de gemeente Arnhem. Verbindingen die onderzocht kunnen worden zijn:
                        i. Realiseren duiker onder de N325 ter hoogte van het spoor (plan Arnhem)
                       ii. Realiseren van een duiker onder de N325 ter hoogte van verkeersplein Velperbroek (plan
                           Arnhem).
                       iii. Het realiseren van een faunapassage/ecoduct langs de brug over de N325.
              b.   Verbinding Veluwe en IJssel door versterking natte en droge passage van de N348.
                        i. Onderzoeken of de stadswateren en de Beekhuizensebeek weer toegankelijk gemaakt
                           kunnen worden voor vissen uit de rivier ter hoogte van het gemaal bij de Velperwaarden.
                           Hierbij moet wel gekeken worden in hoeverre het vispasseerbaar maken van de sluis geen
                           schade kan toebrengen aan de nu in de wateren voorkomende inheemse soorten. Op basis
                           van de NDFF-gegevens blijkt dat de huidige binnendijkse vispopulatie in de
                           Beekhuizensebeek hoofdzakelijk bestaat uit stekelbaarzen (drie- en tiendoornige). Het
                           verbeteren van de visstand kan gunstig zijn voor twee instandhoudingsdoelen op de
                           Veluwe te weten die van de rivierdonderpad en de ijsvogel.
              c.   Verbinding Veluwe en IJssel door ecotunnel op het tracé tussen het Velperbroek en de afrit 1 (Velp)
                   en / of in combinatie met passage ter hoogte van het gemaal bij de Velperwaard.




                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Bijlage 2:   Plangebied




                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Bijlage 3:   Planning




                        53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Projectplanning Rivierklimaatpak IJsselpoort versie 8 december 2016
                           Jaar                                       2016                                                                                                                                                                       2017                                                                                                                                                                                                                                                             2018                                                                                                                                                                                                 2019

   Maand                          september oktober                        november                december                januari        februari            maart                    april                      mei                  juni                juli                 augustus             september oktober                         november                december                januari         februari             maart               april                      mei                  juni                Juli             Augustus September Oktober                                       November December                                  januari             februari           maart               april                    mei                   juni

   week n°                        36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   1    2   3    4   5   6   7    8   9   10   11   12   13   14   15   16   17     18   19   20    21   22   23   24   25   26   27   28    29   30   31    32   33   34   35   36   37   38   39   40    41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16   17   18     19   20    21   22   23   24   25   26   27   28    29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52      1   2   3   4   5   6     7   8   9   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20    21   22   23   24   25   26

                                                                                                                                                     Voor-                                                                                                                                                                                                                                                             Voor-                                                                                                                                                                                                                                                               Voor-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Herf Raadsverkie                                                                         Gemeenteraadzverki                                                                                                                                                    Herf
                                                                                                                                                     jaar                                                                                                                                                                                                                                                              jaar                                                                                                                                                                                                                                                                jaar




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Kerst
                                                                                                                                                                                                 Mei-




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Mei-
                                                                                                                  Kerst                                                                                                                                         Zomerreces 2017                                                      st    zingen                                     kerst                                      ezingen                                                                                         Zomerreces 2018                                                    st
                                                                                                                                                       s                                                                                                                                                                                                                                                                 s                                                                                                                                                                                                                                                                   s
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    vak   Zevenaar                                                                              21-03-2018                                                                                                                                                         vak
                                                                                                                                                     vak                                                                                                                                                                                                                                                               vak                                                                                                                                                                                                                                                                  vak
                                                                                                                   N                                 N                                           N                                                                     Noord                                                             N                                             N                                  N                     N                                                                                           Noord                                                       N                                            N                                        N
                                                                                                                   M                                    M                                        M                                                                Midden                                                            M                                                  M                                  M                     M                                                                                       Midden                                                          M                                            M                                     M
                                                                                                                   Z                                    Z                                        Z                                                                    Zuid                                                          Z                                                  Z                               Z                        Z                                                                                      Zuid                                                        Z                                                 Z                                     Z
                                   Plan van Aanpak incl.
     Startfase




                                   - Opgaven document
                                     - Communicatie en
                                       participatieplan
                                  - Intentieovereenkomst
                                                       Contract uitvraag 1
                                                                     voorbereiding                           start aanbesteding         gunnen
                                                                                                                Iinzicht herijking VKS
                                                                                                                                infomeren raden door KT

                                                                                                                                         installeren KBG
                                                                                                                                                              PSU
                                                                                                                                                                             tussenstand

                                                                                                                                                              ontwerp NRD                                                              vrijgave college / informeren AB

                                                                                                                                         infoavond                                                      mijlpaal 1 contract                      info avond
                                                                                                                                         velper/koppenwaard
                                                                                                                                                                                                                                                      Ter inzage                reactienotadef. NRD                           Vaststellen door College, informeren AB 's


                                                                                                                                                                                                                                                 advies Cie MER / Advies wettelijk adviseurs en Overige instanties

                                                                            Verzamelen basisinfo door projectteam
     Analysefase




                                                                                                                                                                                                 Verzamelen (basis-)informatie & Participatie door opdrachtnemer
                                                                          (procedures, beleid, wet en regelg, inhoud)

                                                                                                                                                                                                                                   Opstellen alternatieven                                                                                                                                             Vaststellen door college na consulteren raad (vanwege verkiezingen lange doorloop) + informeren overige AB's

                                                                                                                                                                                                                                                      Q-team                                                                                                      Q-team

                                                                                                                                                                                                 KBG                                                                  informeel delen tussenstand NKO                                                             KBG

                                                                                                                           uitvr. 1a                                                                                                                                                                                                                              mijlpaal 2 contract                                          einddatum contract
                                                                                                                                                      Toek.Persp. landbouw

                                                                                                                                PVA                           uitvr 1b

                                                                                                                                             Verkenning duurz./energie

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Contract uitvraag 2

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              voorbereiding                           start aanbesteding                   gunnen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                informatie uit toetsing dijkopgave
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              informatie uit herijking VKS
     Beoordelingsfase




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Participatie door opdrachtgever

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              PSU

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              MER en MKBA

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Participatie door opdrachtnemer

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Ontwerp IGSV /
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Voornemen VKA

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Q-team                                                                                          vrijgave college / informeren AB's

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       KBG                                                                                             voornemen VKA (minister)

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  informeel delen tussenstand

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         KBG                                     info avond


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Q-team                                  ter inzage Ontwerp IGSV
     Besluitvormingsfase




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 reactienota /Def. IGSV                                          Vaststellen door Raad / informeren overige AB's


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Vaststelling VKA/SOK minister

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                opstellen SOK                                                                                                                                                    Vaststellen door AB's

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     KBG
  doorlope




                                                      Risicosessie                                                                                                                                                           Risicosessie                                                                                                     Risicosessie                                                                                                   Risicosessie
   project
     nd




                                                                                                                            T-rapport                                                                   T-rapport                                                                                    Trapport incl tussenevaluatie                                                             T-rapport                                                               T-rapport                                                                                     T-rapport                                                                               T-rapport                                                                     T-rapport


                                                      KT             PT                  AO                  SG                 DB               AB           BO-MIRT
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       54
                                                                                                                                                                             Q team                          participatie              Input Derden
                                                                                                                                                                              KBG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Bijlage 4:   Participatie en communicatie




                                       55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Participatie & Communicatieplan                   (versie 4 november)


    1. Doel participatie
Het Rivierklimaatpark is in 2007 gestart als een initiatief van Vereniging Natuurmonumenten (i.s.m.
Staatsbosbeheer) en door hen verder ontwikkeld samen met vele partijen uit dit gebied middels excursies
en discussiebijeenkomsten. Dit initiatief heeft geleid tot de “Uitnodiging tot een gezamenlijke
Klimaatagenda tussen IJsselkop en Giesbeek” (brochure 2013), onderschreven door de gemeenten Rheden,
Westervoort, Zevenaar en Arnhem en de provincie Gelderland.

Als MIRT traject is het Rivierklimaatpark in 2015 een project geworden van genoemde gemeenten,
Waterschap Rijn en IJssel, Rijkswaterstaat, provincie Gelderland,het Ministerie van Infrastructuur en Milieu
en Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Deze partijen willen de in het voorafgaande proces ingezette
participatieve aanpak in het MIRT traject van het Rivierklimaatpark voortzetten. De participatie beoogt een
effectieve en doelgerichte samenwerking tussen projectorganisatie en betrokkenen en belanghebbenden
in het gebied. De nadruk ligt daarbij in de verkenningsfase van het MIRT op het zoeken naar
overeenkomstige belangen die de basis kunnen vormen voor een gezamenlijke uitvoering van maatregelen
verderop in het MIRT-traject. Dit participatie- en communicatieplan geeft aan hoe deze interactie met de
omgeving van het Rivierklimaatpark IJsselpoort gestalte krijgt. De participatieaanpak wordt vorm gegeven
vanuit het gedachtegoed van strategisch omgevingsmanagement (SOM). Hierbij ligt de nadruk op het
zoeken naar overeenkomende belangen en het voeren van issuemanagement. De participatie in de MIRT
verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort is gericht op de volgende doelen:

    1. Gebruik maken van lokale gebiedskennis bij het opstellen van het Voorkeursalternatief.
    2. creëren van draagvlak en betrokkenheid bij de doelen van het Rivierklimaatpark en de
        concretisering daarvan in de NRD, NKO, Voorkeursalternatief en intergemeentelijke structuurvisie.
    3. organiseren van denkkracht (creativiteit) gericht op het identificeren van meekoppelkansen en
        ontwikkelingsrichtingen.
    4. uitnodigen tot (nadenken over) ontwikkeling van zelfrealisatie van doelen in de vervolgfasen.
    5. inzicht vergroten bij belanghebbenden welke randvoorwaarden aan het Rivierklimaatpark
        meegegeven zijn.
    6. het oplossen van issue’s In de loop van het proces van de verkenning.
    7. het opbouwen van een overzicht van klanteisen en systeemeisen.
De participatie moet daarmee in ieder geval input en een zo groot mogelijk draagvlak opleveren voor de
producten uit de verkenningsfase: NRD , NKO, Voorkeursalternatief en Structuurvisie. Via deze aanpak
wordt tussen betrokkenen en belanghebbenden uit het gebied en de projectorganisatie naar een relatie
gestreefd gebaseerd op openheid en vertrouwen over en weer.

    2. Participatie-vormen
In de participatie- aanpak onderscheiden we drie vormen waarvan vervolgens per issue en stakeholder
aangegeven wordt welke strategie gevolgd gaat worden.
- Informeren:
    de projectorganisatie bepaalt zelf in hoge mate de koers en houdt de betrokkenen hiervan op de
    hoogte. Er is nauwelijks wens en mogelijkheid voor betrokkenen daadwerkelijk input te leveren in deze
    koers.
- Betrekken


                                                     56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>    De projectorganisatie benoemt de vraagstukken en stelt in beginsel de koers vast, maar geeft
    betrokkenen ook gelegenheid om problemen aan te dragen en oplossingen te formuleren, waarbij deze
    inbreng een volwaardige rol speelt in de ontwikkeling van de koers. De projectorganisatie verbindt zich
    na toetsing aan vooraf gestelde randvoorwaarden in principe aan de resultaten, maar kan hiervan
    beargumenteerd afwijken.
-   Beslissen
    De projectorganisatie legt de besluitvorming over de koers neer bij het bevoegde gezag, waarbij zij een
    adviserende rol vervult. De projectorganisatie neemt de resultaten over, na toetsing aan de vooraf
    gestelde randvoorwaarden.

Per issue wordt voor elk onderdeel in de verkenningsfase per stakeholder bepaald welke participatievorm
ingezet gaat worden. De vormen zijn aanvullend op elkaar, betrekken betekent impliciet dat ook
informeren aan de orde is, en beslissen betekent impliciet dat ook informeren en betrekken aan de orde is,
echter zonder de beslissers een actieve rol te geven in het ontwerpproces.

    3. Doel Communicatie
De communicatie rond Klimaatpark IJsselpoort is ondersteunend aan het formele besluitvormingsproces en
aan de participatiestrategie. Strategisch gezien is ‘draagvlak’ binnen de diverse stakeholders (extern en
intern partners) het belangrijkste. Ook communicatie gericht op besluitvormende organen in het
Deltaprogramma valt binnen de scope. Het formele communicatie proces is daarbij informatiegericht,
communicatie inspanningen kunnen van te voren worden onderkend en worden in een actiekalender
gepland. Deze informatie voorziening is mede nodig om een bepaalde basiskennis op te bouwen bij
doelgroepen, het maakt het voor hen mogelijk deel te kunnen nemen aan participatieonderdelen. De
participatiestrategie geeft ruimte tot meedoen. Dit betekent dus interactie-communicatie: er is offline en
online de gelegenheid tot mee doen.
In de communicatieaanpak wordt er onderscheid gemaakt in:

Actiecommunicatie

              Geplande communicatie met kalender
              Wettelijke elementen - bevat verplichtingen m.b.t. proces (bijv. inspraak, advertenties)
              Formele communicatie door partners – bijv. MER, intergemeentelijke structuurvisie
Interactie communicatie

               Participatieplan ondersteunend
               Gestarte communicatie waarvan de afloop niet bij voorkeur vaststaat
               Met timeline, steeds korte sprongen vooruit mbv scrum
               Online en offline
               Betrekken en beslissen (participatieplan)




                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Zodra het participatieproces meer inhoudelijk vorm krijgt, komen ook de benodigde en gekozen
communicatie kanalen en instrumenten in beeld. Belangrijk is dat de communicatie instrumenten van alle
partners een rol spelen. Zo zullen gemeenten dichter bij de doelgroep ‘inwoners’ staan dan bijvoorbeeld
het Waterschap of de Provincie. Ook instrumenten voor de interne communicatie bij de partners zijn
belangrijk, onder andere voor draagvlak binnen de organisaties (bijvoorbeeld gemeenteraden). Binnen de
analyse voor het participatieproces is ook aandacht voor de rol van sociale media.

Belangrijk element in de participatie – en communicatiestrategie vormt de website
www.rivierklimaatpark.nl. Deze wordt integraal herzien.

Het omgevingsmanagement is verantwoordelijk voor de communicatie naar alle partijen met uitzondering
van de projectgrope, ambtelijk opdrachtgeversoverleg en Stuurgroep. Daarvoor ligt de
verantwoordelijkheied bij de projectmanager.



   4. Participatie en Communicatie tot nu toe

Communicatie en Participatie in het Rivierklimaatpark kennen al een fase voorafgaand aan het opstarten
van de MIRT-verkenningsfase, toendertijd getrokken door Vereniging Natuurmonumenten . Ook is op een
aantal momenten actief gecommuniceerd over het Rivierklimaatpark.
Het initiatief voor het Rivierklimaatpark is genomen door Vereniging Natuurmonumenten en
Staatsbosbeheer, waarbij zij partijen uit het gebied betrokken hebben bij het opstellen van de
ontwikkelingsvisie. Per gemeente (Arnhem, Zevenaar, Westervoort en Rheden) zijn bijeenkomsten voor
stakeholders (LTO, recreatieondernemers, dorpsbewoners, milieugroepen, ondernemers, etc.)
georganiseerd, gecombineerd met een bezoek aan de uiterwaarden (fietsend, lopend of varend). Door
betrokken is aangegeven welke zaken in het gebied zij waarderen, wat volgens hen anders zou moeten,
wat het beeld is wat klimaatverandering in het gebied teweeg gaat brengen en hoe daarmee om te gaan.
Aan de hand van deze bijenkomsten is een concept visie opgesteld, die op een gezamenlijke bijeenkomst in
november 2012 met betrokkenen besproken is en aan de hand van gemaakte opmerkingen aangepast. Dit
heeft geleid tot de brochure “Uitnodiging tot een gezamenlijke Klimaatagenda tussen IJsselkop en
Giesbeek”. Daarnaast heeft in deze fase een informatiebijeenkomst voor leden van de gezamenlijke
gemeenteraden plaatsgevonden, de opkomst daarbij was gering.

Voor drie deelgebieden heeft er daarna op initiatief van Natuurmonumenten concretisering van de
ontwikkelingsvisie plaatsgevonden, per gebied op verschillende wijze, zowel ten aanzien van inhoud als
participatie.

In de Westervoortse uiterwaarden is door de drie daar aanwezige bedrijven, de gemeente Westervoort,
Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer in een aantal werksessies een Uitvoeringsplan Westervoort-
Noord opgesteld. Twee andere eigenaren/beheerders van een zeer beperkte oppervlakte agrarische
gronden en een pachter, allen zonder bedrijfsgebouwen in de uiterwaarden, zijn tussentijds bilateraal
geconsulteerd door de gemeente. Opstellers hebben de brochure aan de gedeputeerde aangeboden.

In de Velperwaarden is een convenant afgesloten tussen agrarische grondeigenaren, een pachter, de
Geërfden van Velp en Natuurmonumenten, gericht op een grondruil en samenwerking bij inrichting en
beheer. Uitwerking van dit convenant was een gezamenlijk gedragen inrichtingsplan voor de
Velperwaarden, waarvoor meerdere bijeenkomsten ter bespreking van concept-inrichtingsplan hebben
plaatsgevonden.




                                                   58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>In de Koppenwaard heeft Natuurmonumenten met participatie van de Gemeente Zevenaar een concept-
inrichtingsplan voor haar eigendom in de Koppenwaard opgesteld, waarvan een visie op de ontwikkeling
van de Koppenwaard in het kader van het Rivierklimaatpark onderdeel van uitmaakte. Hierover heeft in
april 2016 een consultatiebijeenkomst in het gebied plaatsgevonden.

Daarnaast is er momenteel (oktober 2016) een participatietraject opgestart door LeisureLands en K3 Delta
over het gebied Rhederlaag. Daarbij wordt gefocust op een gebiedsvisie voor geheel Rhederlaag die
LeisureLands/K3Delta een alternatieve zandwinlocatie en/of verdiencapaciteit met draagvlak op kan
leveren voor de omstreden maar vergunde ontzanding in Rhederlaag. Naar planning levert dit traject rond
de zomer van 2017 het eindproduct op.

Tevens is de agrarische sector in het Rivierklimaatpark bezig een visie op te stellen gericht op het
perspectief van landbouwkundig gebruik van de uiterwaarden in de context van het Rivierklimaatpark. In
het voorjaar van 2017 leveren zij hun eindproduct op.

Bij de start van het participatietraject is het goed om rekening te houden met ervaringen en uitkomsten
van de hiervoor genoemde trajecten. Meerdere stakeholders zullen zich genoemde trajecten herinneren
en zich afvragen wat het verband van participatie in het MIRT traject hiermee is, en mogelijk constateren
dat bij thema’s en koersen die al eerder besproken zijn opnieuw om hun participatie gevraagd wordt.
Belangrijk is om daar in het participatieproces een plek aan te geven, en toe te lichten dat de al doorlopen
trajecten een informeel karakter hadden en dat het nu om een formeel traject gaat resulterend in formele
besluitvorming inclusief inspraak.

    5. Issueanalyse & Stakeholderanalyse
De participatieaanpak wordt ingevuld vanuit het gedachtegoed van SOM. Deze aanpak begint met het
onderkennen van de belangrijkste issues in het project. Issues zijn problemen of discussiepunten waar
stakeholders verschillende meningen over- en belangen bij hebben. Doel van het omgevingsmanagement is
om in de loop van het proces issues op te lossen.

De onderstaande issues zijn bij start van de MIRT verkenningsfase als belangrijkste issues benoemd. Het
gaat daarbij om issues van het Rivierklimaatpark die leven bij stakeholders (belanghebbenden en
betrokkenen) in het werkgebied van het Rivierklimaatpark. Het gaat hierbij niet om allerhande
afstemmingsissues die zich tussen participerende organisaties in de projectorganisatie van het
Rivierklimaatpark voordoen (bijv. de financieringsafspraken tussen I&M en de provincie)

De belangrijkste issues zijn momenteel:
    1. De beschikbare fysieke ruimte voor de verschillende grondgebruiksfuncties met ontwikkel-
        ambities (water-natuur-landbouw-bedrijfsterreinen)
    2. De toekomstige functie van het voormalige steenfabrieksterrein De Groot
    3. De hoogwaterveiligheid (voor de woonfuncties) op Riverparc
    4. De (toenemende?) kwelproblematiek in de bebouwde omgeving van Arnhem-Velp
    5. De nut en noodzaak van klimaatmaatregelen in het IJsselpoort-gebied
    6. Het toekomstige gebruik van het plangebied Rhederlaag
    7. Het perspectief voor de zittende ondernemers in Westervoort-Noord
    8. De hoogwaterbereikbaarheid van buitendijkse terreinen
    9. De herbestemming van buiten gebruik geraakte steenfabrieksgebouwen (De Groot, Koppenwaard,
        Emtepol)
    10. De toegang van campings over het water.
    11. De relatie tussen mogelijke dijkverzwaring en bestaande woningen langs de dijk
    12. De toegankelijkheid van de uiterwaarden door wandelaars



                                                     59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>    13. De waterkwaliteit in de Rhederlaagse plassen
    14. De afstemming met andere (gerealiseerde en nog te realiseren) projecten langs de IJssel buiten het
         plangebied van het Rivierklimaatpark
    15. Het versnipperde beheer van graslanden
    16. De scheepvaart – eisen aan beheer en onderhoud in relatie tot ontwikkeling van andere functies
    17. De uitwisselbaarheid tussen dijkverzwarings- en rivierverruimingsmaatregelen
Per issue valt een Issue-arena te benoemen. Relevant is daarbij of het issue zich uniek en volledig binnen
het Rivierklimaatpark afspeelt en binnen de verkenning opgelost moet worden of dat de ‘hoofdarena’
elders is en het issue buiten het Rivierklimaatpark opgelost moet worden.

Vanuit de issueanalyse volgen ook de belangrijkste stakeholders in het project. Met een
stakeholdersanalyse worden de belangen, standpunten en de invloed van stakeholders in beeld gebracht.
Dit is verwoord in de Stakeholder-issue matrix, onderdeel uitmakend van dit document. Per issue-
stakeholder wordt benoemd wat het standpunt en het belang van betreffende partij is, evenals de mate
van invloed die een partij heeft. Tenslotte wordt in deze matrix aangegeven welke participatievorm
passend is en welke strategie wordt gevolgd.

De belangrijkste stakeholders zijn: overheidspartijen (o.a. Rijkswaterstaat, Waterschap Rijn en IJssel, de
inliggende gemeenten), maatschappelijke organisaties & belangenverenigingen( o.a. LTO, Leisurelands,
Natuurmonumenten), ondernemers en agrariërs met gronden in uiterwaarden, dijkbewoners,
omwonenden in kernen en dorpen (o.a Lathum, Giesbeek, Rheden Westervoort) etc.

Samengevat kent de issue stakeholdersmatrix de volgende inhoud:


 Participatiestrategie Stakeholder                 Belangrijkste          Actie door
                                                   Middel


 Informeren              -bewoners                 -website               Omgevingsmanagement
                         omliggende dorpen &                              & adviesbureau
                         steden                    -nieuwsbrief


 Betrekken               -Recreatieve              -ontwerpproces         Omgevingsmanagement,
                         gebruikers                                       technisch management
                                                   -individuele
                                                                          & adviesbureau
                         -grondeigenaren &         gesprekken
                         gebruikers

                         -dijkbewoners


 Beslissen               Overheidspartijen         -overlegtafel,         Projectleider & leden
                                                   bestuurlijk overleg    stuurgroep




                                                     60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>    6. Participatieproces
Participatieproces en formele communicatiemomenten

De wijze waarop het participatieproces concrete invulling krijgt wordt uitgewerkt door het adviesbureaus
dat de opdracht krijgt voor het opstellen van de NRD en NKO (1e fase aanbesteding t/m zeef 1) en het
adviesbureau dat de opdracht krijgt om de het voorkeursalternatief uit te werken inclusief mer en
intergemeentelijke structuurvisie (2e fase aanbesteding). Dit kan een ander bureau zijn. Om de overgang
tussen de werkzaamheden van de bureau’s soepel te laten verlopen is het van belang dat klanteisen- en
systeemeisen goed worden vastgelegd.
Bij de selectie van de bureau’s wordt getoetst op de in paragraaf 1 van deze notitie genoemde
doelstellingen van participatie. Belangrijkste resultaat van de participatie moet uiteindelijk zijn dat er een
voorkeursalternatief met een optimaal draagvlak tot stand komt. De formele stappen van NRD en NKO zijn
onderdeel van het participatieproces, het participatieproces hoeft dus niet te wachten op de formele
communicatiemomenten rond NRD en NKO. Dit houdt in dat het participatieproces in feite een continue
lopend proces is, waarbij in deelfasen de focus op formele producten aan de orde is.

In het participatieproces is het belangrijk dat de projectorganisatie zichtbaar is als verantwoordelijke partij
en aanstuurder van de participatie. Het adviesbureau heeft daarbij vooral een organiserende, adviserende
en ondersteunende rol.

Bij het opstellen van de Notitie reikwijdte en detailnivo (NRD) zullen de stakeholders in ieder geval
geïnformeerd en geconsulteerd worden over de problematiek, de scope van de verkenning en de
beoordelingskaders aan de hand van opgestelde stukken door hun opinie te vragen over de inhoud van de
concept-NRD.

Bij het opstellen van de notitie Kansrijke oplossingsrichtingen (NKO) wordt via participatie van
stakeholders, bijvoorbeeld in de vorm van ontwerpateliers, een brede set oplossingsrichtingen
gegenereerd waaruit in samenspel met de stakeholders een beperkt aantal kansrijke alternatieven
geselecteerd wordt. De participatie om te komen tot het voorkeursalternatief, de Structuurvisie en het
MER (zeef 2) zal voort moeten borduren op de wijze waarop deze in hierboven omschreven Zeef 1 aan de
orde is geweest. Daarnaast kennen de MER en de intergemeentelijke structuurvisie formele
inspraakprocedures waarin stakeholders parallel aan het participatieproces hun zienswijze kunnen
aangeven.

Nader te bepalen (uit te werken door opdrachtnemer) is daarbij of de participatie per deelgebied (bijv.
uiterwaarden als Koppenwaard en Velperwaard), verschillende oevers (links-rechts), gemeenten of een
thematische opdeling kent.


De participatie richt zich op deelname van externe partijen en individuen en niet op organen die
onderdeel uitmaken van de (besluitvorming van de) projektstructuur. Zo vormen de college’s van B&W en
de Klankbordgroep van het Rivierklimaatpark geen doelgroep in de participatieve aanpak, zij hebben een
rol in de besluitvormingsstructuur.(zie PvA). Speciale aandacht is er wel aan de orde voor de leden van
gemeenteraden en leden van besluitvormende organen. Dit vooral omdat deze organen een cruciale rol
hebben in het verankeren van de voorkeursstrategie in formele plannen. Andere projecten hebben
uitgewezen dat dit vaak in een te laat stadium gebeurd, waardoor de besluitvorming vastloopt. Zij vormen
een specifieke doelgroep in het participatieproces om zo voorafgaand aan hun besluitvormende rol goed
geinformeerd te zijn.




                                                      61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Gedurende de looptijd verkenningsfase van het MIRT-traject is er een Klankbordgroep actief, samengesteld
uit vertegenwoordigers van organisaties en groepen van betrokkenen en belanghebbenden bij het
Rivierklimaatpark.

De klankbordgroep maakt als groep geen deel uit van het participatie-traject, zij zijn onderdeel van de
besluitvormingsstructuur zoals aangegeven in het Plan van Aanpak. Natuurlijk kunnen leden van de
klankbordgroep als persoon wel deelnemen aan participatie-activiteiten.




    7. Participatie & communicatiekalender
Per onderdeel van de verkenningsfase worden de participatie- en communicatiemomenten gericht op de
diverse stakeholders nader ingevuld in een participatie en communicatiekalender, een en ander binnen de
kaders van de besluitvormingskalender. Deze participatie / communicatie kalender wordt als dynamisch
overzicht bijgehouden.


    8. Participatie in trajecten van derden
Vanuit de projectorganisatie van het Rivierklimaatpark wordt door het omgevingsmanagement
geparticipeerd in de verschillende trajecten van derden. Doel hiervan is de voor het Rivierklimaatpark
noodzakelijke informatie op te halen en zo nodig deze trajecten te voeden met informatie uit het
Riivierklimaatpark. Hrt gaat hierbij om de volgende trajecten:
- Overnachtingshaven Giesbeek. Trekker hiervan is Rijkswaterstaat. Vanuit het omgevingsmanagement
     wordt deelgenomen aan de stakeholdersbijeenkomst, doel is geïnformeerd te zijn over de planvorming
     in dit onderdeel van Rhederlaag.
- Ontwikkeling Rotra in Doesburg, getrokken door Rotra en Gemeente Doesburg. Momenteel wordt
     verkend wat de juiste werkwijze is om aangesloten te raken gericht op het keuzeproces voor de
     compensatiemogelijkheden op het terrein van de voormalige steenfabriek De Groot in Rheden.
- Alternatief voor ontzanding Rhederlaag, getrokken door Leisure Lands en K3Delta. Zolang het proces
     rond het alternatieve inrichtingsplan loopt is actieve gebiedsparticipatie in het Rhederlaaggebied
     vanuit het RKP ongewenst en voor de betrokken partijen verwarrend. Voor het RKP zijn de
     ontzandingsactiviteiten autonome lopende processen die als een gegeven worden beschouwd. Het is
     mogelijk bepaalde ambities en ontwikkelingen die het alternatief inrichtingsplan gaat opleveren en die
     niet direct met de zandwinning te maken hebben in het ontwerpproces en in het op te stellen
     voorkeursalternatief van het RKP op te nemen. In het participatieplan voor de MIRT-verkenning RKP zal
     hier qua aanpak en timing rekening mee worden gehouden.




                                                     62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>      Bijlage 6: RASCI tabel (Responsible, Accountable, Consulted, Supportive, Informed)


Product                                                 Proceseigenaar      Eindverantwoordelijk          Uitvoeren              Consulteren             Informeren
Plan van Aanpak                                        Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/PM      Projectteam RKP,
                                                                                                                          Stuurgroep
Opgavendocument                                        Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/OM      Projectteam RKP           AB’s
                                                                           B:SG en DB’s
Intentieverklaring                                     Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/CM      Projectteam RKP           AB’s
                                                                           B: SG
                                                                           F: DB en AB’s **
Participatie en communicatie                           Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/OM      Projectteam
                                                                                                                          Stuurgroep
Gunning na aanbesteding NRD en NKO (1ste fase)         Projectman. RKP     AO-provincie              Kernteam RKP/CM      Projectteam, OG-overleg   Stuurgroep
Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)               Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      Projectteam RKP,          PS en AB WRIJ
                                                                           B: SG                                          Raden
                                                                           F: DB’s
Concept-NKO                                            Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      AB’s
                                                                           B: SG, DB’s en minister
Notitie kansrijke oplossingsrichtingen (NKO)           Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      Projectteam RKP,
                                                                           B: SG + Minister                               AB’s
                                                                           F: DB’s (na consulteren
                                                                           raden)
Gunning na aanbesteding 2de fase                       Projectman. RKP     AO-provincie              Kernteam RKP/CM      Projectteam, OG-overleg   Stuurgroep
MER, MKBA, uitvoeringsprogr./business                  Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      Projectteam RKP           AB’s
case/financiering                                                          B: SG en DB’s
Ontwerp-ISV                                            Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM-OM   Projectteam RKP,          PS en AB WRIJ
                                                                           B: SG + Minister                               Raden
                                                                           F: DB’s
Concept-VKA                                            Projectman. RKP     B: SG                     Kernteam RKP                                   DB’s
                                                                           F: minister
ISV                                                    Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      Projectteam RKP           PS en AB WRIJ, TK
                                                                           B: SG + Minister
                                                                           F: DB’s en AB (raden)
SOK                                                    Projectman. RKP     A: OG-overleg             Kernteam RKP/TM      Projectteam RKP,          TK
                                                                           B: SG , DB’ s en                               AB’s
                                                                           Minister
T-rapportages                                          Projectman. RKP     AO-provincie              Kernteam RKP/PB      OG-overleg                SG
Adviezen Q-team                                        Projectman. RKP     AO-provincie              Kernteam RKP/PB      OG-overleg                SG

                                                                                           63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Verklaring:

A= ambtelijk
B = Bestuurlijk
F= Formeel

AB:     algemeen bestuur (gemeenteraden en/of PS en/of AB-WRIJ)
DB:     dagelijks bestuur (colleges van B&W en/of GS en/of dijkgraaf en heemraden)
WRIJ:   waterschap Rijn en IJssel
PS:     Provinciale Staten
Min:    minister I&M
TK:     Tweede Kamer

NRD:              Notitie Reikwijdte en Detailniveau
NKO:              Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen
VKA:              Voorkeursalternatief
SOK:              Samenwerkingsovereenkomst
T-rapportages:    Trimester-rapportages
Q-team:           Ruimtelijk kwaliteitsteam

SG:             Stuurgroep
OG-overleg:     Ambtelijk opdrachtgeversoverleg
PM:     Projectmanager
CM:     Contractmanager
TM:     Technisch manager
OM:     Omgevingsmanager
PB:     Manager Projectbeheersing

** Voor de mandatering van de wethouder is een besluit van het DB nodig, Voor het besluit tot voorbereiden van een IGSV is bij de gemeenten Rheden en Arnhem een beluit nodig
van het algemeen bestuur (Raad).




                                                                                 64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>6 Bijlage 4 volmacht ondertekenen overeenkomst door wethouder König Natuurcentrum.docx




                                                                                         BESLUIT


                                                                                                                                                       Datum              : 31 januari 2017
                                                                                                                                                       Zaaknummer         : 112021




                                                                                         DE BURGEMEESTER VAN ARNHEM;

                                                                                         overwegende dat:het college van burgemeester en wethouders op 31 januari 2017 heeft ingestemd met
                                                                                         de Intentieverklaring Rivierklimaatpark IJsselpoort ;

                                                                                         gelet op het bepaalde in artikel 171 van de Gemeentewet en afdeling 10.1.1 van de Algemene wet
                                                                                         bestuursrecht;

                                                                                         B E S L U I T:

                                                                                         de heer R.C. König, wethouder van de gemeente Arnhem, volmacht te verlenen om in naam van de
                                                                                         volmachtgever de intentieverklaring Klimaatpark IJsselpoort te ondertekenen.




                                                                                         De burgemeester van Arnhem,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>