<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>     Bijlage 3: Opzet stimulering- en beloningsysteem
BuurtBonus                            BuurtBonus   BuurtBonus

2560                                   5620        29862
                                                                                BuurtBonus
                                                                BuurtBonus
                                                                                5620
                                                                25660


                                                                             BuurtBonus
                                      BuurtBonus
              BuurtBonus               2345                                  34500

              Je eigen bonus:
                 93 punten
                                                                                             BuurtBonus
                  GFT
                                                                                             15208
                 pmd               BuurtBonus
                  overig           11024


                           START




                                                                mobiele applicatie die de
             ARNHEM                                             voordelen van diftar en
                                                                belonen combineert voor
             BUURTBONUS                                         Arnhemse bewoners en wijken




                                                                                                 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUD

1.   Achtergrond
2.   Gedragstheorie
3.   Gedragsbeïnvloeding in de praktijk
4.   Idee voor beloningsprogramma
5.   Buurtbonus
6.   Belofte voor bewoners
7.   Belofte voor gemeente
8.   Rol voor bewoners
9.   Beproeven in pilot
10. Planning




                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. ACHTERGROND
Arnhem is voornemens om in 2018 tariefdifferentiatie (diftar) te
introduceren in de gemeente. Diftar moet de preventie en bronscheiding
van huishoudelijk afval verder stimuleren.
Daarnaast is de wens om de bewoners te belonen voor goed scheidings-
gedrag en hun betrokken deelname in de wijk. Hiermee biedt Arnhem de
mogelijkheid om een deel van de diftarkosten terug te verdienen.
Het idee is om hiervoor een stimulerings- en beloningssysteem te
ontwikkelen.


Vraagstelling
De vraag is hoe het stimulerings- en beloningsprogramma:
•    Arnhemse bewoners kan ondersteunen om het afval goed te scheiden,
•    Mensen met een minimum inkomen -een deel van- hun
     afvalstoffenheffing kan helpen terugverdienen,
•    aansluit op de werkwijze “Van wijken weten”; de wijkteams worden
     nauw bij de praktische invulling van het beloningssysteem betrokken.
In de hoofdstukken 2 en 3 wordt ingegaan op gedragstheorie en worden
de voordelen van concrete beloning en sociale verbondenheid beschreven.
In de hoofdstukken 4, 5, 6 en 7 wordt het beloningssysteem uitgewerkt en
de voordelen beschreven die dit biedt voor de bewoners en de gemeente
(belofte). In hoofdstuk 8 wordt ingegaan hoe bewoners een deel van het
diftartarief kunnen terugverdienen. Hoofdstuk 9 behandelt een pilotproject
voor Presikhaaf/Malburgen en hoofdstuk 10 de planning van invoering.




                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. GEDRAGSTHEORIE

Arnhem wil haar inwoners stimuleren om het afval te scheiden in nuttige
fracties. Menselijk gedrag is hierbij bepalend: waarom doet iemand wel of
niet goed mee? Gedragstheorie maakt hierbij vaak onderscheid in drie
beïnvloedingsmechanismen: motivatie, capaciteit en gelegenheid

Inventarisatie van de meest effectieve gedragsbeïnvloedingsmechanismen m.b.t. afval scheiden




Bron : Effectieve beïnvloeding van afvalscheiding, Rijkswaterstaat VANG, mei 2016
Hieronder worden de drie beïnvloedingsmechanismen kort behandeld:
•   Gelegenheid: de containervoorzieningen moeten goed op orde zijn.
    Inwoners moeten vaak en dichtbij de gelegenheid hebben om het afval
    aan te bieden. Zorg voor wijkcontainers op de juiste plekken.
•   Capaciteit: De inwoners moeten goed op de hoogte zijn van het
    waarom, wanneer, wat, waar en hoe van het nieuwe afvalsysteem.
•   Motivatie: daarnaast moet de motivatie van de inwoners om mee te
    werken aan het nieuwe afvalsysteem worden verhoogd. Dit is een
    combinatie van intrinsieke motivatoren (mensen doen het vanuit zichzelf)
    en extrinsieke motivatoren (mensen worden meegenomen door actoren
    in hun omgeving of worden gemotiveerd door betaling/beloning).
    In het volgende hoofdstuk gaan we hier dieper op in.



                                                                                               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3. GEDRAGSBEÏNVLOEDING IN DE PRAKTIJK
Er zijn meerdere studies gedaan naar gedragsbeïnvloeding en het effect
van het belonen van afvalscheiding. De volgende belangrijke leerpunten zijn
meegenomen in het ontwikkelen van het beloningssysteem voor Arnhem.
•   Systemen met een concrete financiële beloning en lage aanbieddrempel
    hebben een lange levensduur. Meest bekende voorbeeld is het
    statiegeldsysteem op flessen (kleine beloning, hoog brenggemak). Een
    ander succesvol project is “Schoon belonen”, waarbij scholen en
    sportverenigingen een concrete beloning krijgen voor grote zakken met
    PMD, die ze op inzameldagen voor de deur kunnen aanbieden.
•   Individuele financiële beloningen (extrinsieke motivator) werken vooral
    bij mensen die nog niet gemotiveerd zijn. Het kan een opstart zijn om te
    gaan deelnemen. Voor het bereiken van langdurige
    gedragsverandering is het belangrijk om intrinsieke motivatoren aan het
    beloningssysteem toe te voegen.
•   Sociaal psychologische processen zijn het meest effectief voor
    milieuvriendelijk gedrag. Stel en activeer de juiste overtuigingen en
    sociale norm, zorg dat mensen voelen dat ze een nuttige bijdrage
    leveren, geef gemak, help mensen in het stellen van doelen en bepalen
    van de juiste handelingen.
•   Intrinsieke motivatie (willen) houdt gewenste gedrag in stand. Intrinsieke
    motivatie wordt verhoogd (1) als kan worden bijgedragen aan een
    groter geheel (sociale verbondenheid) of (2) het ontwikkelen van jezelf
    (meesterschap) en (3) autonomie.
Voor het beloningssysteem voor Arnhem worden de voordelen van een
concrete beloning gecombineerd met sociale verbondenheid. Het idee is om
een brede basis van buurtinitiatieven te initiëren, waarbij de bewoner zich
betrokken voelt. De bewoner draagt een stukje van zijn beloning af aan het
initiatief. Het initiatief beloont vervolgens de bewoner (korting op een
product, uitnodiging voor opening, etc).


                                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>4. IDEE VOOR BELONINGSPROGRAMMA
Het idee is om bewoners een stimulerings- en beloningsprogramma aan
te bieden, de Buurtbonus app (werktitel). Dit is een mobiele website die
de bewoners informeert over afvalscheiding en recycling en de diftar-
resultaten en behaalde bonuspunten zichtbaar maakt.
Bewoners kunnen bonuspunten verzamelen door:
1.   Goed gescheiden afval
2.   Deelname aan wijkactiviteiten (zwerfafval opruimen, repaircafe,
     afval wegbrengen voor anderen, groen in de wijk, etc.)
3.   Huisraad en gescheiden grof afval te brengen naar een tijdelijk
     brengpunt in de buurt, het afvalbrengstation of kringloopbedrijf
De bonuspunten hebben een concrete waarde (voorstel: € 0,10) en zijn
besteedbaar op verschillende manieren:
1.   voor buurtinitiatieven en verenigingsactiviteiten. Er is een lijst met
     initiatieven in de buurt, de bewoner kan (een deel van) zijn
     bonuspunten hieraan besteden. Bijvoorbeeld een jeugdtoernooi bij
     de voetbalclub, of een bankje bij de moskee, of een kleine
     ondernemer die gerecyclede tassen wil maken. De projecten
     worden vooraf getoetst op hun bijdrage aan de leefomgeving en
     liefst ook met een tegenaanbod aan degenen die erin investeren.
2.   aan een product of dienst, beschikbaar gesteld door een lokale
     ondernemer. Ondernemers kunnen zelf producten met een
     aantrekkelijk aanbod inbrengen, deze worden eerst getoetst en
     vervolgens zichtbaar gemaakt aan (een buurt met) bewoners.
3.   minima kunnen het bedrag laten storten op hun eigen rekening, als
     tegemoetkoming in hun afvalstoffenheffing.




                                                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>     5. BUURTBONUS




Het programma met de applicatie kent drie belangrijke onderdelen:
1.    Informeren - hoe en waar kunnen bewoners hun gescheiden fracties aanbieden
      (kaartje met wijkcontainers), uitleg over recycling, afvalkalender met extra
      wijkactiviteiten (en mogelijkheid om je hiervoor aan te melden) en hoeveel
      bonus je hiermee kunt verzamelen (of een pluim voor goed gedrag).
2.    Dashboard - deelnemers krijgen inzicht in hun resultaten: zowel op gebied van
      restafval (aantal diftarstortingen, afvalstoffenheffing tot nu toe en verwachting
      eind van het jaar) als de gescheiden fracties (hoe doe jij het, hoe doet de buurt
      het, en andere buurten, en de stad)
3.    Belonen - deelnemers zien hun totaalscore en er is een tijdlijn waarop te zien is
      wat ze iedere week allemaal gedaan hebben. Er is uitleg over het
      bonussysteem en waaraan je de bonuspunten kunt besteden (webshop met
      buurtinitiatieven en producten).
Er staat nu veel informatie in de bovenstaande plaatjes om het concept kort uit te
leggen: dit zal verspreid worden over meerdere pagina’s om mensen stap-voor-stap
mee te nemen in het verhaal.
                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>6. BELOFTE VOOR BEWONERS
•   Waarde van afval: door de buurtbonus bied je opbrengsten voor
    waardevolle grondstoffen. De bewoners leren de waarde van
    afval kennen, de gemeente kan specifieke stromen extra aandacht
    geven (“deze week tuinafval dubbele punten”).
•   Belonen: de bonuspunten kan de bewoner inzetten voor projecten
    in de buurt of voor verenigingen. Positief voor jezelf, voor de buurt
    en voor een beter klimaat.
•   Eenvoudig: de app en het ondersteunende programma heeft als
    wens om eenvoudig uitleg te geven over afvalscheiding en actuele
    informatie (kalender) te geven over activiteiten in de buurt.
    Aandachtspunt is dat het geschikt moet zijn voor het overgrote
    deel van de Arnhemse huishoudens. Dus ook voor mensen met een
    niet-Nederlandse achtergrond, ouderen (digibeten), lager
    opgeleiden, laag-geletterden. Hier zal de rol van de afvalcoach
    en een “begeleide versie” (nader uit te werken) ook helpen.
•   Gemak: de app maakt afval scheiden inzichtelijk. Alle informatie
    is bij de hand. Een bewoner ziet waar hij op staat met zijn
    diftartarief, ziet op de afvalkalender wanneer en waar hij zijn
    afval kan aanbieden, kan zijn gescheiden afval gemakkelijk
    aanmelden, ziet waaraan hij zijn bonuspunten kan besteden, en hij
    kan zelfs een nieuw buurtinitiatief aanmelden.




                                                                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>7. BELOFTE VOOR GEMEENTE
•   Nieuwe doelgroepen meekrijgen in afvalscheiding. Met name voor
    hoogbouw zien we de kans dat mensen eerder bereid zijn te lopen
    naar de wijkcontainer voor PMD, GFT of papier, als ze hier ook voor
    beloond worden.
•   Besparen op restafvalkosten door verschuiving richting nuttige fracties.
    De gemeente kan de waarde van sommige fracties nog explicieter
    kenbaar maken door -tijdelijk- extra bonus te geven.
•   Betere kwaliteit en kwantiteit van de gescheiden afvalstromen (minder
    afkeur). Recyclingbedrijven zullen strengere eisen stellen.
•   Verwachting is minder bijplaatsingen en minder dumping. Dit zal
    beoordeeld moeten worden in de uit te voeren pilot.
•   De applicatie maakt het mogelijk om op een eenvoudige manier te
    communiceren met specifieke buurten en groepen. De App is voor
    iedere wijk afzonderlijk in te richten, met eigen activiteiten, eigen
    afvalkalender, eigen contactpersonen en afvalcoaches.
•   De bewoners kunnen zelf met buurtinitiatieven komen of hun
    (sport)vereniging aanmelden. Dit zorgt dat meer mensen ervan horen en
    het initiatief ondersteunen. Daarmee krijgt afval scheiden extra
    aandacht en wordt dit thema niet alleen door de gemeente maar ook
    door de inwoners gepromoot.
•   Inzicht in de scheidingsresultaten van de wijken/buurten en aan de hand
    daarvan bijsturen m.b.t. communicatie, inzameling, beloning.


Belangrijke spin-off:
•   Verbeteren participatie/sociale cohesie in de wijken (meer
    samenwerking, goede sociale projecten). Het bonuspunten systeem
    draagt bij aan het verzamelen van wensen en initiatieven van
    inwoners/verenigingen/buurten en aan het realiseren van deze
    initiatieven en verbeteringen in de stad.
•   Lokale ondernemers betrekken in het project (o.g.v. recycling,
    bonusproducten, bonusuitjes die je kunt winnen, etc.) en zo
    de lokale economie stimuleren.



                                                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>8. ROL VOOR BEWONERS

Door het beloningssysteem kunnen bewoners een deel van hun afvalstoffen-
heffing terugverdienen. Voor gezinnen met een minimum inkomen en
gedeeltelijke vrijstelling (€ 30 vastrecht en 12 gratis stortingen) kan dit tot
nul worden gereduceerd als ze goed hun afval scheiden en nog maar
weinig restafval over houden.

Zie onderstaande tabel:
    Diftar - afvalstoffenheffing          keer/jaar € / stort.   € / jaar
    vast tarief                                                       -30
    gratis stortingen p. jaar                    12          0          0
    extra stortingen p. jaar                      0      -1,63          0
    Totaal kosten per huishouden                                      -30
    Beloningsysteem - opbrengsten         keer/jaar € / stort.   € / jaar
    GFT aanbieden                                52       0,1         5,2
    PMD aanbieden                                52       0,1         5,2
    Grof / huisraad brengen                       6       0,3         1,8
    Deelnemen aan wijkactiviteit                 12       1,5          18
    Totaal opbrengsten per huishouden                               30,2


De verwachting is dat zo’n 1000 - 2000 huishoudens deze actieve rol
zullen gaan spelen. Zij zullen ieder zo’n 30 euro terugverdienen. Hierbij is
actieve deelname in wijkactiviteiten (12 x per jaar) van belang. Dit zou
kunnen in de vorm van een maandelijks ambassadeurschap om andere
bewoners te betrekken of door bijvoorbeeld een groep ouderen te helpen
hun afval weg te brengen.
Het overgrote deel van de Arnhemse huishoudens (inschatting 20 - 25% van
totaal; te onderzoeken in de pilot) zal zich beperken tot het aanbieden van
GFT en PMD en een enkele keer deelnemen aan een wijkactiviteit of grof
afval actie. Voor hen liggen de opbrengsten tussen de € 10 en € 12,50.
Deze laatste groep zal zo’n € 160.000 aan beloningen verdienen ten bate
van de buurtinitiatieven. De 8 leefomgevingwijken kunnen dan jaarlijks
ieder zo’n 20 buurtinitiatieven ondersteunen met een gemiddeld bedrag
van € 1000 per initiatief. Een mooie bijdrage!
                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>9. BEPROEVEN IN PILOT
Opzet

Ontwerp en ontwikkeling van Buurtbonus-applicatie met inwoners
vanuit Presikhaaf / Malburgen. 1000 Huishoudens worden betrokken
om effect beloningsprogramma op scheidingsresultaten te testen.

Locatie en doelgroep

Doelgroep: gemengd, verschillende achtergronden, leeftijden en
opleidingsniveaus. Buurt met veel hoogbouw en enkele straten
laagbouw. Voorkeur voor een buurt met een enthousiaste
bewonerscommissie. Gezamenlijke ontwikkeling van 1 - 3 initiatieven
waarvoor de huishoudens hun bonuspunten kunnen inzetten.

Karakteristieken
•   Deelname op vrijwillige basis
•   Brede communicatie bij introductie met inzet afvalcoaches,
    buurtcommissie, sociale teams
•   Hulp bij installeren en gebruiken app
•   Inventarisatie gebruik en effect (data uit app, gegevens Suez)
•   Terugkoppeling en stimulering deelnemers met gerichte
    communicatie
•   Verwacht gebruik buurtbonusapp door ca. 20% doelgroep,
    oplopend naar 25%
•   Minima krijgen in app mogelijkheid om bonuspunten te verzilveren
•   Evaluatie en ontwikkeling vervolgstappen


                                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>10. PLANNING

Voor de realisatie van de Buurtbonus (werktitel) zijn de volgende stappen
nodig:


1.   Ontwerp (rapid prototype ontwerpproces en toetsing bij doelgroep)
2.   Ontwikkeling (volledig ontwerp en software development)
3.   Pilotfase (uitrol in buurt met ca. 1000 huishoudens)


Voor de exploitatie is uitgegaan van de volledige inzet van een medewerker
van de gemeente die de organisatie van het beloningssysteem op zich neemt:
buurtinitiatieven en wijkactiviteiten coördineren en contactpersoon voor vragen
van bewoners. Voor technische vragen kan de coördinator doorverwijzen naar
een 2e lijnsupport helpdesk.
De ontwikkeltijd van de mobiele Applicatie ramen we op vijf maanden. Indien
dit in september start, kan eind januari 2018 het pilotproject starten. De pilot
heeft een doorlooptijd van een half jaar. Deze pilot duurt een half jaar.
Gedurende de pilot kunnen al verbeteringen in de applicatie en het
programma worden doorgevoerd.
In de 2e helft van 2018 kan begonnen worden met de uitrol van het
beloningssysteem. Ons voorstel is om de uitrol buurt-voor-buurt te doen en te
starten met buurten die aangeven graag aan de slag te gaan en al ideeën
voor buurtinitiatieven hebben.




                                                                                12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>COLOFON


Uitwerking beloningssysteem




Aangeboden aan




    Rapportage beloningssysteem Arnhem, 29 mei 2017

                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>