<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan de gemeenteraad                                                      Datum            : 15 mei 2018
                                                                         Zaaknummer       : 257912
                                                                         Contactpersoon   : Guus de Rijk
                                                                         Telefoonnummer   : 026 3774759




Onderwerp: Aanbesteding museum Arnhem



Geachte voorzitter en leden,

Wij stellen u voor kennis te nemen van de analyse van de aanbesteding Vernieuwing Museum Arnhem.

1. Aanleiding verbouwing Museum Arnhem (MA)
Voor Arnhem Cultuurstad is de aanwezigheid van een goed museum van groot belang. Vernieuwing van
het museumgebouw is hoognodig. Dat heeft geleid tot de opgave om:
•       meer museale vierkante meters en betere publieksfaciliteiten te maken
•       het historische monument beter tot zijn recht te laten komen
•       de beeldentuin, het unieke uitzicht en de connectie met de stad goed te laten ervaren voor
        (museum)bezoekers
•       goede museale condities te realiseren.
Het voorliggend ontwerp beantwoordt de vragen op een doelmatige en efficiënte manier met respect
voor de bijzondere locatie op de stuwwal. Het ontwerp is enthousiast ontvangen en heeft de volle steun
van Museum Arnhem.

2. Ontwerp
Sinds midden 2016 is met een team van (voornamelijk externe) deskundigen gewerkt aan het ontwerp
en bestek voor MA. Een bouwkostendeskundige was lid van dat team.
De ambitie is een kwalitatief (functioneel, programmatisch en esthetisch) goed en toekomstbestendige
vernieuwing van het museum te realiseren. Gedurende het ontwerpproces is continu gezocht naar een
optimum in het bereiken van die ambitie binnen het beschikbare budget in een aantrekkende markt.
("Wat we doen, doen we goed doen of anders niet"). Dat betekende voortdurend zoeken naar optimaal
ruimtegebruik, optimale bouwmethoden en het maken van keuzes1.

1 Een belangrijke keuze is om de ambities m.b.t. het monumentale deel nu nog niet geheel in het plan te
verwerken. Een aantal ingrepen is binnen de beschikbare budgetten nu niet haalbaar, maar kan mogelijk
in een later stadium met aanvullende middelen (subsidies, sponsoren, onderhoudsbudgetten e.d.) altijd
nog worden gedaan. Voorbeelden hiervan zijn: vernieuwen entree, een verbindende serre langs de
uitbouw, verdere inrichting van de verdieping van de koepel, renovatie van de oostvleugel en diverse
duurzaamheidsaspecten




Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem
Telefoon 0900-1809 (lokaal tarief) • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Datum            : 15 mei 2018
Zaaknummer       : 257912
Pagina           : 2




3. Aanbesteding ingetrokken
In september 2017 waren er 41 aanmeldingen van 24 bedrijven voor de verschillende bestekken. Na de
selectieronde waren er begin december voor elk bestek nog 5 gegadigden. Allen waren serieus van plan
om een aanbieding te doen. Op 9 februari jl. was de uitslag van de aanbesteding van de vernieuwing
MA. Voor het bouwkundig bestek bleek slechts één aannemer te hebben gerekend. Voor het
werktuigkundig bestek was er één geldige inschrijving en voor het elektrotechnische bestek waren dat er
twee. Gemiddeld lagen de offertes ca. 75% boven de raming. De aanbesteding is om die reden door de
Gemeente Arnhem ingetrokken. De gemeenteraad is daarover op 22 februari jl. per brief geïnformeerd

4. Analyse aanbesteding
4.1 Evaluatiegesprekken
Met de betrokken aannemers zijn evaluatiegesprekken gevoerd. Algehele conclusie uit die gesprekken is
dat risico’s door aannemers en onderaannemers hoog zijn ingeschat en afgeprijsd. In combinatie met
een gebrek aan concurrentie ontbreekt daardoor scherpte in de prijsstelling. (Dit naast forse algehele
prijs- en loonkostenstijgingen afgelopen jaar.)
4.2 Second opinion
Om meer helderheid te krijgen is een second opinion gevraagd op de kostenraming aan een ander
bouwkostenadviesbureau: IGG bouweconomie. Algehele conclusie is dat de ontwerpbegroting in een
aantal opzichten te optimistisch is en over de hele lijn aan de onderkant van de marges zit. De
inschrijfbegroting van de aannemer zit aan de bovenkant van de bandbreedtes/marges. Dat verklaart het
grote verschil.
Daarnaast is in de ontwerpbegroting uitgegaan van voldoende concurrentie. Pas kort voor de uitslag van
de aanbesteding bleek die concurrentie door het grote aantal afzeggingen afwezig.
Onder de huidige marktomstandigheden hebben aannemers meer dan voldoende werk voor de
beschikbare capaciteit en zijn er weinig deelnemers bij aanbestedingen. In de aannemersbegroting
ontbreekt elke scherpte in de prijsstelling Oorzaken daarvoor zijn onder andere: gestegen inkoopkosten
en afnemende beschikbaarheid van personeel, toeleveranciers en onderaannemers.
IGG constateert dat de ontwerpbegroting op een aantal punten onvoldoende recht doet aan de
complexiteit van het ontwerp, zoals die blijkt uit bestek en tekeningen.
Mede op basis van de second opinion worden het tekort op het investeringsbudget momenteel geraamd
op een bedrag tussen €5,5 en 7,5 miljoen. Er wordt een bandbreedte aangehouden omdat de invloed
van prijsstijgingen en het gebrek aan concurrentie in de huidige markt moeilijk zijn in te schatten
4.3 Algemeen
De afgelopen maanden komen in het hele land via de media en via informele kanalen veel gevallen van
mislukte of tegenvallende aanbestedingen aan het licht. Het gaat om aanbestedingen met veel te hoge
inschrijvingen (zoals bij MA) of aanbestedingen waar geen enkele inschrijving komt etc .




Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem
Telefoon 0900-1809 (lokaal tarief) • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Datum             : 15 mei 2018
Zaaknummer        : 257912
Pagina            : 3



5. Alternatieven en consequenties
5.1 Uitstellen
Uitstellen is alleen een optie als er op (korte) termijn zicht is op kostendalingen in de bouw. Daar zijn
geen signalen voor.
Uitstel heeft grote consequenties voor Museum Arnhem, de stad Arnhem en de omgeving:
- voor het dagtoerisme en inkomsten; meer dan 50% is landelijk bezoek dat geld spendeert (directe
kapitaalinjectie van heropening is voorzien tussen de 3 en 4 miljoen en de mediawaarde rond de 5
miljoen euro per jaar).
- voor het kunstklimaat en ArtEZ; artistieke ontwikkeling, presentatie van Arnhemse en Gelderse makers,
combinatiebezoeken
- voor de educatie: PO, VMBO, MBO, VO en ArtEZ en programma buiten het onderwijs
- voor de vrijetijdsbesteding en ontmoetingsplek voor Arnhemmers
- voor de reputatie en aantrekkelijkheid van Arnhem
5.2 Faseren
Gedacht is om bijvoorbeeld te starten met de renovatie van het monument. Dat is voor de opgave van
Museum Arnhem alleen realistisch als er uitzicht is op realisatie van het gehele plan. De totale kosten
worden uiteindelijk hoger als gevolg van een langere doorlooptijd, inefficiency en tijdelijke voorzieningen.
5.3 Aanpassen kwaliteit/kwantiteit
In de planvormingsfase (zie 2) is doorlopend geoptimaliseerd. Verdere optimalisaties raken direct de
ambitie om de doelen te bereiken, met consequenties voor MA etc.
5.4 Andere locatie
In de raad zijn mondelinge vragen gesteld over een eventueel alternatief om MA toch in de binnenstad te
huisvesten, al dan niet in combinatie met een andere functie. Aangezien dit buiten de opdracht ligt die de
raad heeft gesteld, is dit alternatief niet anders dan zeer globaal beschouwd.
Nieuwbouw in binnenstad
Op basis van het verwachte aantal m2 (ca 7000 m2 bvo) en een inschatting van de bouwkosten/m2
komen de stichtingskosten al gauw op een bedrag van ca.€30 miljoen 2. Een internationaal
spraakmakend gebouw zal naar verwachting duurder zijn.
Bestaande bouw in binnenstad
Voor zover bekend zijn er in de binnenstad geen geschikte panden beschikbaar. Het eventueel geschikt
maken van bestaande gebouwen qua klimaat, beveiligging, aantrekkelijkheid en bereikbaarheid voor
publiek is complex en mogelijk duurder dan nieuwbouw3.


2   Nota bene:
         gerekend is met de maatschappelijke grondprijs, de werkelijke marktprijs voor de grond kan hoger uitvallen
         het genoemde bedrag kan niet een op een worden vergeleken met het krediet dat voor MA beschikbaar is
          gesteld. Een substantieel deel daarvan is immers al besteed en moet dan worden afgeboekt.
         een eventuele opbrengst uit verkoop van de huidige locatie is buiten beschouwing gebleven

3 Bijvoorbeeld: de eigenaar en de makelaar van het Top Shelf pand hebben in de krant aangegeven het pand te
willen verhuren aan de gemeente/museum ten behoeve van het museum. De conclusie van partijen is dat het geen
realistische optie is. Het pand moet daarvoor grondig worden verbouwd met een onrendabele kosten/baten
uitkomst.




Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem
Telefoon 0900-1809 (lokaal tarief) • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Datum            : 15 mei 2018
Zaaknummer       : 257912
Pagina           : 4



5.5 Alternatieve aanpak.
Uit de evaluatiegesprekken met de aannemers en externe specialisten komt naar voren dat een
alternatieve aanpak mogelijk interessant kan zijn. Denk aan het meer 1 op 1 met een geselecteerde
aannemer komen tot een optimum in prijs en kwaliteit. Door het anders verdelen van de risico's kunnen
de kosten worden gedrukt en kunnen directere onderhandelingen met nevenaannemers en leveranciers
worden gevoerd. De verwachting is dat daardoor lagere prijzen te bereiken zijn.
Nb. In de ontstane situatie kan er niet zondermeer opnieuw worden aanbesteed. Dat kan alleen als er
sprake is van een wezenlijke wijziging. De alternatieve aanpak die hierboven wordt bedoeld, wordt
aangemerkt als een wezenlijke wijziging. Een nieuwe aanbesteding is dan niet alleen gerechtvaardigd
maar zelfs verplicht.
5.6 Middelen
Inmiddels is meer dan €1,7 miljoen tlv het projectbudget besteed aan voorbereidings- en ontwerpkosten.
Indien voor een andere weg wordt gekozen, moeten deze kosten mogelijk geheel of gedeeltelijk worden
afgeboekt. Realisatie van het voorliggende plan is zonder extra middelen niet mogelijk

6. Conclusies
- De markt is voortdurend in ontwikkeling. De prijzen voor personeel en materialen stijgen in rap
    tempo. De prognosecijfers laten voorlopig nog prijsstijgingen zien.
- Uitvoering van het plan is binnen het beschikbare budget niet meer haalbaar.
- Momenteel is het moeilijk betrouwbare kostenramingen te verkrijgen. Dat komt m.n. omdat de
    invloed van prijsstijgingen en het gebrek aan concurrentie in de huidige markt moeilijk zijn in te
    schatten.
- Een globale doorrekening van de geschatte meerkosten laat zien dat ten opzichte van het nu
    beschikbare bedrag van ca €14,7 miljoen, nog een extra bedrag nodig is tussen de €5,5 en €7,5
    miljoen om het huidige plan te realiseren. (Als ook de ambities m.b.t. de oostvleugel, serre, entree
    etc. worden meegenomen dan komt daar nog een bedrag ruim €1,4 miljoen bij)
- Mogelijk biedt een alternatieve aanpak kansen om tot lagere prijzen te komen dan afgelopen
    aanbesteding. Die mogelijkheden worden de komende weken nader onderzocht. Denk aan het meer
    1 op 1 met een geselecteerde aannemer komen tot een optimum in prijs en kwaliteit.
- Elk oponthoud vraagt extra middelen als gevolg van o.a. nader onderzoek, extra inzet eigen mensen
    en adviseurs, langere doorlooptijd en financieringskosten etc. Ontwikkeling van een nieuw plan gaat
    gepaard met aanzienlijke extra plankosten.
- De ambitie van het plan voor MA staat nog overeind. Verdere optimalisaties van het voorliggende
    plan bieden geen oplossing. Fasering leidt tot meerkosten (spreiding van uitgaven, kost meer).
    Alternatieven zijn duurder.

7. Hoe nu verder?
Globaal zijn er drie opties:
A. Voorlopig niets doen. Dit heeft consequenties voor MA, Arnhem en omgeving (zie 5.1)




Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem
Telefoon 0900-1809 (lokaal tarief) • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Datum            : 15 mei 2018
Zaaknummer       : 257912
Pagina           : 5



B. Doen wat kan voor het beschikbare budget. Daarmee wordt de ambitie en het achterliggende doel
   voorlopig niet gehaald met consequenties voor MA. Bij het vasthouden aan de ambitie om het doel
   te bereiken is dit traject uiteindelijk duurder.
C. Verkennen van de mogelijkheden om het voorliggende plan toch te realiseren. Zeker is dat dat
   alleen kan met een substantiële verhoging van het budget (beeld: minimaal ca €5,5 miljoen). Als
   eerste stap kunnen verkennende gesprekken worden gevoerd om de mogelijkheden en kansen voor
   een andere aanpak in beeld te krijgen.



Hoogachtend
het college van burgemeester en wethouders van Arnhem,
de secretaris,                                                      de burgemeester,




Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem
Telefoon 0900-1809 (lokaal tarief) • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>