<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Turap 1-2019




 Tussenrapportage
      1-2019




               Turap 1-2019 Gemeente Arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1 - SAMENVATTING ................................................................................................................................... 3
     Inleiding ................................................................................................................................................................. 3
     Beleidsmatige ontwikkelingen................................................................................................................................ 3
     Financiële ontwikkelingen ...................................................................................................................................... 3


2 - TOELICHTING OP DE BELEIDSMATIGE ONTWIKKELINGEN.......................................................... 5
     2.1 Voortgang beoogde doelen en prestaties ........................................................................................................ 5


3 - TOELICHTING OP DE FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN .................................................................. 6
     3.1 Toelichting op de voordelige afwijkingen via de exploitatie te verrekenen met de AR ..................................... 6
     3.2 Toelichting op de nadelige afwijkingen via de exploitatie te verrekenen met de AR ........................................ 8
     3.3 Ontwikkeling weerstandsvermogen ............................................................................................................... 12




                                                        Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1 - Samenvatting

Inleiding
In deze tussentijdse rapportage (Turap 1-2019) is rekening gehouden met de ontwikkelingen die zich op
basis van het eerste kwartaal aftekenen en leiden tot afwijkingen in de begroting. Daarbij is een splitsing
aangebracht in afwijkingen met een incidenteel en een structureel karakter. De meest opvallende
afwijking heeft betrekking op het sociaal domein. In de raadsbrief van 11 december 2018 is de raad
geïnformeerd over de oplopende kosten in het sociaal domein en het voorgenomen besluit om hiervoor
aanvullend € 12,1 miljoen te reserveren. Op basis van de meest recente ontwikkelingen (zie toelichting
op R6 hogere uitgaven sociaal domein) is deze reservering niet voldoende. Gedurende het jaar kunnen
cijfers mogelijk nog veranderen in relatie tot de ontwikkelingen in de zorg zelf en de rijksbijdragen.
De omvang en het structurele karakter van de overschrijding zijn aanleiding om integraal afgewogen
maatregelen te nemen. In de Perspectiefnota 2020-2023 zult u in de brede begroting voorstellen
aantreffen in samenhang met andere ontwikkelingen die ons college de komende jaren op ons af ziet
komen. Deze zullen deels ook van invloed zijn op de jaarschijf 2019 en hebben daarmee ook een
gunstig effect op de verwachte financiële prognose. Daarbij komt dat afwijkingen die in deze rapportage
als structureel worden gekwalificeerd, na genomen maatregelen mogelijk een meer incidenteel karakter
kunnen krijgen.

De Perspectiefnota ontvangt u voor 1 juni en na besluitvorming worden de maatregelen in de tweede
Turap verwerkt. Ons college beklemtoont dus de urgentie om bij de Perspectiefnota met een totaal en
gewogen pakket van maatregelen te komen.



Beleidsmatige ontwikkelingen
Op dit moment zijn voor het eerste kwartaal 2019 geen majeure beleidsmatige afwijkingen te melden.



Financiële ontwikkelingen
In onderstaand overzicht is de prognose voor 2019 gegeven en is aangegeven tot welke afwijking dit
leidt:
                                                                      MJPB incl
                                                  Vastgestelde       begrotings-
Omschrijving                                                                           Prognose 2019        Afwijking
                                                 MJPB 2019-2022      wijzigingen
                                                                   t/m 27-3-2018
                                                                                                         Bedragen x € 1.000
Baten                                                    723.645          725.595             738.199               12.604
Lasten                                                   727.593          735.814             755.040              -19.226
Totaal van verwachte saldo van baten en lasten            -3.948          -10.219             -16.841               -6.622

Toevoegingen aan reserves                                 32.279           36.159              36.759                    600
Onttrekkingen aan reserves                                36.227           46.378              46.628                    250
Mutaties BR                                                3.948           10.219               9.869                   -350

Resultaat (bestemming via de AR)                              0                    0            -6.972              -6.972



Na de begrotingswijzigingen op 27 maart 2019 sluit de vastgestelde jaarschijf 2019 van de MJPB 2019 -
2022 op nul met een onttrekking aan (bestemmings)reserves van per saldo € 10,2 miljoen.
Ten opzichte van de begrote baten en lasten wordt in deze turap voor 2019 een nadelig saldo van baten
en lasten verwacht van € 16,8 miljoen, waarbij er ten opzichte van de begroting dus een nadelige




                                         Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>afwijking van € 6,622 ontstaat. Daarvan wordt € 600.000 extra toegevoegd en € 250.000 extra
onttrokken aan de bestemmingsreserves. Per saldo betekent dit een nadelig resultaat dat ten laste van
de algemene reserve komt van € 6,972 miljoen. De afwijking op de lasten en baten kan uitgesplitst
worden in voor- en nadelen per onderdeel:
            * € 1.000 Afwijking lasten Afwijking baten                                 Totaal
Voordelen                              7.680                  15.820                   23.500
Nadelen                              -26.906                   -3.216                 -30.122
Totaal                              -19.226                   12.604                   -6.622


In de onderstaande tabellen worden de verwachte voor- en nadelen in detail weergegeven.

Programma                                          Omschrijving                                          Afwijking     Incidenteel Structureel




R.06        Prognose BUIG actueel en realistisch                                                                800            800
R.09        Raming gemeentefonds obv september- en decembercirculaire 2018                                    1.622          1.622
R.09/R.06   In meicirculaire te verwachten loon-prijs bijstelling sociaal domein                              2.000                     2.000
R.06        In te zetten vanuit AR voor dekking tekort 2019 sociaal domein (conform raadsbrief)              10.400        10.400
R.04        Vrijval VSV lokaal                                                                                  300           300
R.04        Temporisering investering onderwijshuisvesting                                                      200           200
R.08        Opbrengsten bouwleges                                                                               600           600
R.06        Vrijval kapitaallasten Museum Arnhem (tgv BR cultureel vastgoed)                                    600           600
div         Vrijval kapitaallasten, agv actualisatie jaarschijf 2018 exclusief ict en sport (MIP 2019)          787           787
R.09        Vrijval kapitaallasten ICT, als gevolg van actualisatie jaarschijf 2018 (MIP 2019)                1.151         1.151
R.05        Vrijval kapitaallasten sport, als gevolg van actualisatie jaarschijf 2018 (MIP 2019)                805           805
R.09        Herrijking dotatie spelregel aflossen in 20 jaar (obv MIP in MJPB 2020-2023)                        483           483
R.09        Ruimte binnen rentebuffer                                                                           786                       786
R.09        Dividend BNG                                                                                        515                       515
R.09        Niet geclaimde reservering volumeontwikkeling in de begroting                                     2.450                     2.450

            Voordeel                                                                                         23.500        17.748       5.752


Programma                                          Omschrijving                                          Afwijking     Incidenteel Structureel


R.06        Hogere uitgaven sociaal domein                                                                   -18.688                   -18.688
R.06        Niet te realiseren onttrekking BR Noodfonds                                                       -3.760        -3.760
R.06        Armoede                                                                                             -709                      -709
R.04        School Bethaniënstraat: knelpunt ivm behoud bomen                                                   -500          -500
R.07        Omgevingswet                                                                                        -600          -600
R.08        Kosten bouwtaken ODRA                                                                               -600          -600
wijk        Herstel gevel MFC Presikhaven (tlv BR Vastgoed)                                                     -250          -250
R.09        Naar Sociaal Domein: verhoging DU Beschermd Wonen                                                 -1.712                    -1.712
R.09        Naar beleidsveld: DU Transformatiefonds Jeugd                                                       -955          -955
R.09        Naar beleidsveld: DU Kinderen in een AZC (in meicirculaire ook vanaf 2020)                          -127          -127
R.09        Naar beleidsveld: middelen rijksvaccinatieprogramma                                                 -286                      -286
R.09        Naar beleidsveld: middelen toezicht en handhaving kinderopvang en gastouderopvang                   -116                      -116
R.09        Naar beleidsveld: middelen toezicht en handhaving kwaliteit peuterspeelzalen                         -20                       -20
R.09        Incidenteel knelpunt 2019 De Connectie                                                            -1.111        -1.111
R.05        Reeds gekorte subsidie aan sportbedrijf door uitstel oplevering Valkenhuizen                        -250          -250
R.09        Saldo structurele voor- en nadelen in de begroting op programma R9                                  -438                      -438

            Nadeel                                                                                           -30.122        -8.152     -21.970

            Afwijking in exploitatie (saldo voor- en nadelen)                                                 -6.622         9.596     -16.218

            Afwijking ten laste van AR (na verrekening met bestemmingsreserves)                               -6.972         9.246     -16.218


Hieruit blijkt dat er voor € 23,5 miljoen aan voordelen wordt verwacht en voor € 30,1 miljoen aan
nadelen. In vergelijking met de begroting ontstaat er een nadeel van € 6,6 miljoen. Omdat een deel
daarvan met de bestemmingsreserves wordt verrekend, ontstaat er een nadeel van € 7,0 miljoen voor de




                                             Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>algemene reserve. Opvallend is dat de verwachte voordelen grotendeels incidenteel zijn en de
verwachte nadelen overwegend structureel van aard zijn. Dit is aanleiding om in de Perspectiefnota
structurele maatregelen voor bijsturing voor te stellen. Zoals in de inleiding aangegeven, zullen deze
maatregelen ook deels neerslaan in 2019, waardoor het effect op de algemene reserve gedempt kan
worden. De afwijkingen worden in paragraaf 3.1 en 3.2 van deze tussenrapportage nader inhoudelijk
toegelicht.




2 - Toelichting op de beleidsmatige ontwikkelingen

2.1 Voortgang beoogde doelen en prestaties
In de MJPB 2019 - 2022 is ten behoeve van de inzichtelijkheid in en de meetbaarheid van het Arnhemse
beleid de Arnhemse doelenboom opgenomen, waarin de samenhang tussen de Arnhemse hoofddoelen,
de beleidsdoelen in de veranderopgaven en in de reguliere opgaven in beeld wordt gebracht.
In deze Turap 1-2019 wordt nog niet gerapporteerd over alle doelen, in dit vroege stadium van het jaar is
dat nog niet opportuun. In Turap 2-2019 zal uitgebreid worden gerapporteerd over de realisatie van de
beoogde doelen, waarbij ook aandacht zal worden geschonken aan doelen waarvan de realisatie juist
wel voorspoedig verloopt.
Hierbij zal expliciet aandacht worden geschonken aan de effecten van de in de Perspectiefnota
voorgestelde maatregelen op de voortgang van de realisatie van de verschillende doelen.




                                  Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3 - Toelichting op de financiële ontwikkelingen

3.1 Toelichting op de voordelige afwijkingen via de exploitatie te
verrekenen met de AR

R.06 Prognose BUIG € 800.000 voordeel
Met het nieuwe voorstel van actueel en realistisch begroten ontstaat voor het jaar 2019 een verwacht
voordeel ten opzichte van de begroting van de BUIG van € 800.000.

R.09 Gemeentefonds € 1.622.000 voordeel
Op basis van de september- en decembercirculaires uit 2018 is een nieuwe prognose gemaakt van het
gemeentefonds. Het verwachte positieve accres uit het Regeerakkoord leidt tot een positief effect in
2019 van € 2,6 miljoen. Daarbij wordt op basis van de najaarsnota 2018 van het Rijk rekening gehouden
met een nadeel in het gemeentefonds vanwege een onderuitputting over 2018 van de rijksuitgaven die
wordt doorvertaald naar het gemeentefonds. Voor Arnhem zou dit in 2019 neerkomen op een bedrag
van € 1 miljoen nadelig (afrekening 2018 in 2019). Per saldo ontstaat er dus een verwacht voordeel op
het gemeentefonds van € 1,6 miljoen.

R.09/R.06 Gemeentefonds loon-prijsbijstelling sociaal domein 2019 € 2.000.000 voordeel
In de meicirculaire 2019 wordt nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend over de (per 2019)
vervallen IU Sociaal domein. Op basis van de toegekende loon- en prijsbijstelling 2018 (€ 200 mln.), zou
1% voor Arnhem uitkomen op € 2,0 miljoen vanaf 2019.

R.06 Dekking sociaal domein vanuit AR € 10.400.000 voordeel
In de raadsbrief d.d. 11 december 2018 " Ontwikkelingen in het zorgdomein" zijn incidentele maatregelen
voorgesteld ter dekking van het tekort in 2019. Voorgesteld is om een bedrag van respectievelijk € 5,8
miljoen en € 4,6 miljoen vanuit de AR vrij te laten vallen om dit te doteren aan de BR Noodfonds.

R.04 Vrijval VSV lokaal € 300.000 voordeel
Er is sprake van een incidenteel voordeel op middelen VSV lokaal binnen het programma Educatie. Dit
voordeel kan gebruikt worden voor het opvangen van nadelen binnen dit programma.

R.04 Temporisering onderwijshuisvesting € 200.000 voordeel
Het is mogelijk om binnen onderwijshuisvesting te temporiseren en hierdoor middelen uit de BR
Onderwijshuisvesting te onttrekken.

R.08. Opbrengsten bouwleges (€ 600.000 voordeel) (zie ook onder nadelen)
In de begroting van omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) is voor Arnhem rekening gehouden met zo'n
€ 600.000 extra kosten voor bouwtaken, als gevolg van de hoogconjunctuur in de bouw. Deze
meerkosten voor werkzaamheden van de ODRA zijn niet opgenomen in de Arnhemse begroting. Er
staan wel verwachte extra inkomsten aan bouwleges tegenover. De verwachtingen van extra kosten en
extra inkomsten worden vooralsnog bevestigd door de resultaten van de eerste maanden van 2019.




                                  Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>R.05 Vrijval kapitaallasten Museum Arnhem € 600.000 voordeel
In coalitieakkoord en MJPB wordt vanaf 2019 € 0,6 miljoen geraamd voor kapitaallasten knelpunt
Museum Arnhem. Inmiddels (19 december 2018) heeft de Raad besloten het investeringskrediet
hiervoor met € 7,5 miljoen te verhogen. Verwacht wordt dat de verbouwing van het Museum in 2021 zal
worden afgerond. De kapitaallasten komen dan vanaf 2022 ten laste van de begroting. De in 2019 (en
2020 en 2021) geraamde bedragen kunnen vrijvallen in de BR Cultureel vastgoed (op basis van de
huidige gedragslijn).

Div. Onderuitputting kapitaallasten € 2.743.000 voordeel
Zoals in jaarverslag 2018 is gemeld zal vanwege achterblijvende investeringen een onderuitputting
optreden op de begrote kapitaallasten in 2019. Deze onderuitputting bedraagt € 2.743.000, verdeeld in
€ 1.151.000 ICT, € 805.000 sport en € 787.000 vanwege overige investeringen. Dit wordt verrekend met
de algemene reserve, waarbij voorgesteld wordt dit als dekking voor een tweetal knelpunten op ICT en
sport (zie toelichting nadelige afwijkingen) te gebruiken.

R.09 Afschrijven 20 jaar herijking obv actualisatie MIP € 483.000 voordeel
De huidige begrote dotatie aan de bestemmingsreserve is gebaseerd op het vorige MIP en deze is nu
geactualiseerd op basis van het geactualiseerde MIP. Dit levert in 2019 een lagere dotatie op en dus een
voordeel van € 483.000.

R.09 Ruimte binnen rentebuffer € 786.000 voordeel
In de begroting is een meerjarige stelpost opgenomen voor het kunnen opvangen van bovenmatige
stijgingen van de rente (rentebuffer). In de begroting van treasury (rentelasten) wordt reeds rekening
gehouden met een stijging van de rente in de loop van de komende jaren tot circa 3,5-4%. Dit lijkt op
basis van de huidige inzichten meer dan voldoende om onvoorziene stijgingen in de rente op te kunnen
vangen. Voor 2019 is deze buffer dan ook niet nodig.

R.09 Dividend BNG € 515.000 voordeel
De BNG heeft een persbericht uitgedaan over hun resultaat 2018. Het voorstel is om per aandeel van
€ 2,50 een dividend uit te keren van € 2,85. Voor Arnhem betekent dat een dividend van 496.470 x
€ 2,85 = € 1.414.939,50. Begroot is € 900.000. Een voordeel van € 514.939,50 (afgerond € 515.000).

R.09 Niet geclaimde reservering volumeontwikkeling € 2.450.000 voordeel
De indexatie van de volume-ontwikkeling is gebaseerd op de groei van het aantal inwoners. Het bedrag
dat in deze turap vrijvalt, is het totaal beschikbare bedrag minus een aantal specifieke claims. De nog uit
te werken verdeelsystematiek is nog niet (volledig) toegepast. Deze objectieve verdeelsystematiek wordt
in de komende periode nog uitgewerkt ten behoeve van de MJPB 2020-2023. Voor het jaar 2019 is,
gelet op de kostenstijgingen in het sociaal domein, nog terughoudend omgegaan met het toekennen van
claims.




                                   Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3.2 Toelichting op de nadelige afwijkingen via de exploitatie te verrekenen
met de AR

R.06 Hogere uitgaven sociaal domein € 18.688.000 nadeel
De prognose van de afwijking sociaal domein (Wmo en Jeugd) wordt veroorzaakt door de volgende
ontwikkelingen:
     Het structureel effect vanuit 2018: In de raadsbrief 'ontwikkelingen in het zorgdomein' is gemeld
        dat er sprake is van een structureel nadeel in 2018 van - € 10,9 miljoen. Naar aanleiding van de
        productieverantwoordingen van de zorgaanbieders over 2018 is dit structurele nadeel verder
        opgelopen en bedraagt - € 13,1 mln. Om op het prijspeil 2019 te komen dient dit bedrag te
        worden geïndexeerd met 2,9% en daarmee wordt het bedrag 2019 - € 13,5 miljoen.
     De prognose van de volumegroei 2019 wordt geprognosticeerd op - € 3,6 miljoen. Deze
        prognose is gebaseerd op de (geïndexeerde) lastengroei 2019 tov 2018 . Zo wordt er bij
        beschermd wonen een daling voorzien van de lasten van 2,5%. De oorzaak hiervan is de
        ontwikkeling van beschermd wonen naar beschermd thuis. Waarbij meer inwoners ambulante
        begeleiding thuis ontvangen en minder inwoners in een beschermd wonen instelling verblijven.
        Bij de WMO producten wordt een stijging van de lasten geprognosticeerd van; 15% bij
        'begeleiding' en 17% bij 'activerend werk'. Voor wat betreft de jeugdzorg constateren we een
        afvlakking van het totaal aantal Arnhemmers dat een beroep doet op de jeugdzorg in het tweede
        half jaar. Dit is een positieve ontwikkeling ten opzichte van de stijging van de afgelopen jaren.
        Deze positieve trend wordt echter niet gezien bij de producten 'begeleiding' en 'behandeling'.
        Hier zien wij nog steeds een stijging van 15% die niet wordt gecompenseerd door de overige
        producten.
     De invoering van het abonnementstarief heeft brede gevolgen, deze wordt met name bij het
        product Hulp bij het Huishouden zichtbaar. Hulp bij het Huishouden laat in 2018 een relatief
        constante lijn zien. Deze is in lijn met de demografische ontwikkelingen. In 2019 wordt een extra
        stijging geconstateerd, die is toe te rekenen aan de invoering van het abonnementstarief. Op
        grond hiervan wordt een stijging voorzien van ca. 20%, met een (geïndexeerd) gevolg van
        - € 2,1 miljoen.
     Bij het doelgroepenvervoer is een stijging van de vraag voorzien die al is meegenomen in de
        structurele effecten van de lasten 2018. Naast deze stijging van de vraag is er een aantal
        andere ontwikkelingen zoals de stijging van de niet compensabele BTW (van 6% naar 9%), de
        afbouw van de provinciale subsidie en het niet kunnen realiseren van de taakstelling
        Doelgroepenvervoer. Dit resulteert in een aanvullend nadeel doelgroepenvervoer - € 500.000.
     Verschillende andere onderdelen tellen op tot een totaal nadeel van - € 700.000. Dit bestaat uit
        Wonen Rollen en Vervoer (nadeel € 400.000), uitbreiding taken SWT (nadeel € 100.000) en
        overig (€ 200.000).
     In de septembercirculaire 2018 is een structurele verhoging van 2019 van de DU Beschermd
        wonen opgenomen van € 1,7 miljoen. Deze extra middelen kunnen door het beleidsveld
        worden ingezet. Voorgenomen is dus het bedrag 2019 in te zetten ter dekking van het tekort
        2019.

In de raadsbrief van 11 december 2018 heeft het college een voorgenomen besluit gecommuniceerd om
een bedrag van € 12,1 mln aan het noodfonds te doteren ter dekking van het tekort voor 2019. Dit
bestaat uit extra middelen decentralisatieuitkering Beschermd Wonen ter hoogte van € 1,7 miljoen en
een onttrekking uit de Algemene Reserve ter hoogte van € 10,4 miljoen.




                                  Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>In onderstaand overzicht wordt een compleet beeld gegeven van het effect van de voor- en nadelen ten
aanzien van het sociaal domein voor 2019:


         Opbouw prognose - € 20.400:
         Doorwerking 2018 inclusief indexatie 2019                                        - € 13.500
         Volumegroei                                                                        - € 3.600
         Abonnementstarief                                                                  - € 2.100
         Doelgroepenvervoer                                                                   - € 500
         Overige nadelen                                                                      - € 700
         Totaal                                                                           - € 20.400

         Verhoging kader agv DU Beschermd wonen                                              € 1.712
         Verwacht nadeel sociaal domein                                                   - € 18.688
         Inzet vanuit AR (zie onder voordelen R6)                                           € 10.400
         Verwachte loon/prijsbijstelling IU sociaal domein (zie onder voordelen R6)          € 2.000
         Tekort beleidsveld                                                                  € 6.288



Mogelijke aanvullende middelen Jeugdzorg en Abonnementstarief
Als compensatie voor de gestegen Jeugdzorg lasten heeft het Rijk aangekondigd dat er vanaf 2020
aanvullende middelen beschikbaar worden gesteld. De hoogte van dit bedrag is nog niet met zekerheid
te bepalen. Daarnaast zijn er signalen dat het Rijk een aanvullende compensatie gaat verstrekken voor
de groei als gevolg van de introductie van de invoering van het abonnementstarief.

R.06 Niet te realiseren onttrekking aan BR Noodfonds € 3.760.000 nadeel
De in de begroting in 2019 opgenomen onttrekking aan de BR Noodfonds is niet meer mogelijk, omdat
deze uitgeput is. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 3,760 miljoen.

R.06 Armoede € 709.000 nadeel
De regelingen op het gebied van Armoede zijn zoveel mogelijk opnieuw doorgerekend en afgezet tegen
de begroting 2019. Er ontstaat een verwacht tekort van € 709.000. De stijging ten opzichte van het
structurele tekort van € 500.000 (uit de Jaarrekening 2018) zit vooral in een hogere maandpremie van de
Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering voor Chronisch Zieken en Gehandicapten (CAZ-CZG)
en hogere tekort op Bijzondere bijstand.
Op Beschermingsbewind wordt verwacht € 80.000 over te houden als de trend van 2018 doorgetrokken
wordt. Dat betekent dat de begrote onttrekking aan de BR Taakmutaties van € 170.000 voor
beschermingsbewind in 2019 niet nodig is. Dit bedrag blijft dan beschikbaar voor dekking van de
taakstelling op Beschermingsbewind vanaf 2021.

R.04 School Bethaniënstraat knelpunt ivm behoud bomen € 500.000 nadeel
Ten aanzien het onderwijshuisvestingsproject Bethaniënstraat is verzocht om met een alternatief plan te
komen waarbij zoveel mogelijk bomen behouden blijven. Dit alternatieve plan is gemaakt, met
meerkosten ter grootte van € 500.000 incidenteel.




                                  Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>R.07 Omgevingswet € 600.000 nadeel
De invoering van de omgevingswet is gepland op 1 januari 2021. De afgelopen tijd is gebleken dat er
aanvullende investeringen nodig zijn om de implementatie van de Omgevingswet voor te bereiden in lijn
met wettelijke vereisten en het gekozen ambitieniveau. De gemeente bereidt zich hier de komende jaren
op voor langs vijf lijnen, waarop middelen voor regie, proces, inzet van mensen uit de lijnorganisatie en
techniek nodig zijn. Op basis van onze activiteiten in die vijf lijnen zijn de benodigde middelen voor 2019
en 2020 en de jaren daarna geraamd. De raming vraagt, naast inzet van de programma- en
lijnorganisatie, aanvullende middelen van € 600.000 in 2019.

R.08. Kosten bouwtaken ODRA (€ 600.000 nadeel) (zie ook onder voordelen)
In de begroting van omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) is voor Arnhem rekening gehouden met zo'n
€ 600.000 extra kosten voor bouwtaken, als gevolg van de hoogconjunctuur in de bouw. Deze
meerkosten voor werkzaamheden van de ODRA zijn niet opgenomen in de Arnhemse begroting. Er
staan wel verwachte extra inkomsten aan bouwleges tegenover. De verwachtingen van extra kosten en
extra inkomsten worden vooralsnog bevestigd door de resultaten van de eerste maanden van 2019.

Wijk Presikhaaf - Herstel gevel MFC Presikhaven € 250.000 nadeel (BR Vastgoed)
Als gevolg van bouwfouten in de muren zijn herstelwerkzaamheden noodzakelijk. Het herstel is gestart in
2018 en in dat jaar ook gemeld als afwijking in de Turap en jaarrekening. De aanpassingen lopen voor
een deel door naar 2019. Dit jaar wordt nog een nadeel verwacht van € 250.000. Het gebouw is vijf jaar
geleden opgeleverd en de kosten zijn niet meer verhaalbaar op de aannemer omdat deze failliet is
gegaan. Het nadeel komt ten laste van de BR Vastgoed .

R.09 Overhevelen DU's en taakmutaties GF naar beleidsvelden € 3.216.000 nadeel
In de decembercirculaire is een aantal mutaties opgenomen ten aanzien van decentralisatieuitkeringen
en taakmutaties. Van de volgende middelen wordt voorgesteld deze vanuit het gemeentefonds over te
hevelen naar de betreffende beleidsvelden, omdat daar kosten tegenover staan. Het gaat hierbij om
nieuwe taken, uitbreiding van taken of volumeontwikkelingen. Het betreft middelen voor transformatie
Jeugdzorg, kinderen in een AZC, uitvoering rijksvaccinatieprogramma, toezicht/handhaving
kinderopvang & peuterspeelzalen en volumeontwikkeling beschermd wonen.

R.09 De Connectie € 1.111.000 nadeel
Als gevolg van de problematiek bij De Connectie heeft een aantal geplande ' Arnhermse ICT-
investeringen (2018) geen doorgang gevonden. Dat heeft als gevolg dat de kapitaallasten (afschrijving
en rente) vrij kunnen vallen in de begroting 2019 (zie bij voordelen). Het voorstel is om deze
kapitaallasten in te zetten voor de problematiek bij De Connectie. De vrijval 2019 is in ieder geval
voldoende om het incidentele knelpunt in dit jaar ook op te lossen. De verwachting is dat dit ook nog een
keer in 2020 kan (en dan pas wordt verwerkt in de begroting). Beschikbare ICT-budgetten worden
hiermee ook ingezet voor ICT.

R.05 Valkenhuizen € 250.000 nadeel
De oplevering nieuwbouw zwembad Valkenhuizen was oorspronkelijk gepland eind 2018, vanaf 2019
zou het nieuwe zwembad in gebruik worden genomen. Vanaf 2019 zou het Sportbedrijf Arnhem binnen
haar exploitatie van zwembad valkenhuizen € 250.000 kunnen besparen, o.a. door efficiënter werken en
minder energieverbruik, waardoor dit bedrag is meegerekend in de projectbegroting. In de gemeentelijke
begroting is vanaf 2019 gerekend met de nieuwe kapitaallasten voor het nieuwe zwembad en een
bijdrage hiervoor vanuit het Sportbedrijf. Nu is de nieuwbouw vertraagd en wordt het nieuwe zwembad




                                   Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>pas eind 2020 opgeleverd. Dit betekent dat het Sportbedrijf in 2019 en 2020 geen besparing van
€ 250.000 kan realiseren, waardoor het ook niet gekort kan worden op de aan hen verstrekte subsidie.
De eerdere verwerking van deze bijdrage, conform oorspronkelijk verbouwplan, zal dan ook aangepast
moeten worden naar de huidige inzichten. Voorgesteld wordt om dit knelpunt in 2019 en 2020 ad
€ 250.000 te dekken uit de onder uitputting op de kapitaallasten voor de nieuwbouw van Valkenhuizen
2019 en 2020 (zie voordeel vrijval kapitaallasten).

R.09 Saldo voor- en nadelen programma R9 € 438.000 nadeel
Binnen programma R9 is een aantal enkele structurele plussen en minnen ontstaan die per saldo
uitkomen op een incidenteel nadeel van € 438.000 (waarvan structureel vanaf 2020 circa € 231.000
resteert). Het gaat daarbij bijvoorbeeld om correcties van begrotingskaders naar aanleiding van
verzelfstandigingen.




                                 Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3.3 Ontwikkeling weerstandsvermogen
In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag 2018 is reeds een doorkijk
gemaakt van de ontwikkeling van het weerstandsvermogen en de weerstandsfactor in 2019. Hiervoor is
het bij de jaarrekening geactualiseerde risicoprofiel afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit,
inclusief de reeds voorgenomen mutaties aan de algemene reserve in 2019 (zoals de onttrekking van
€ 10,4 miljoen voor dekking tekort sociaal domein in 2019). Dit levert het volgende beeld op:

Benodigd versus beschikbare weerstandscapaciteit            JV 2018         Turap-1 2019

                                                             90%                 90%
                                                                            Bedragen x € 1.000
Benodigde weerstandscapaciteit                                   33.713               33.713
Beschikbare weerstandscapaciteit                                 48.612               31.748
Benodigd versus beschikbare weerstandscapaciteit                 14.899               -1.965
Verschil (> factor 1,4)                                            1.414             -15.450
Weerstandsfactor                                                      1,4                 0,9



Hieruit blijkt dat bij een doorkijk naar 2019 op basis van de jaarrekening en de reeds bekende mutaties
voor 2019 de weerstandsfactor onder de 1 zakt naar 0,9. Hierin zijn dus nog niet alle effecten van de
ontwikkelingen in 2019 op de algemene reserve meegenomen zoals in deze Turap geschetst zijn.
Zoals aangegeven worden in de Perspectiefnota voorstellen gedaan voor bijsturing, welke deels ook
effect hebben op jaarschijf 2019. Bij de Perspectiefnota wordt ook bekeken welke ontwikkelingen een
effect hebben op het risicoprofiel en wordt inzicht gegeven in de meerjarige verwachte ontwikkeling van
de weerstandsfactor.

In het algemeen geldt dat als ontwikkelingen leiden tot een hoger risicoprofiel (benodigde
weerstandscapaciteit) of tot een daling van de algemene reserve (beschikbare weerstandscapaciteit), de
weerstandsfactor onder de 1,0 zou kunnen dalen. In dat geval wordt het noodzakelijk de Algemene
Reserve aan te vullen en hiervoor middelen in de begroting op te nemen.




                                   Turap 1-2019 Gemeente Arnhem                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>