<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Evaluatie gemeentelijk
cameratoezicht 2018




November 2018

Colofon:
Gemeente Arnhem
Afdeling Onderzoek en Statistiek
Daniëlle van Haard en Peter Bisseling
Telefoonnummer: (026) 377 4784
E-mailadres: onderzoek@arnhem.nl

www.arnhem.nl/onderzoekencijfers
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Evaluatie gemeentelijk cameratoezicht 2018

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave .............................................................................................................................. 1
Samenvatting, conclusie en aanbevelingen .................................................................................. 2
1 Inleiding .................................................................................................................................. 4
  1.1    Achtergrond ................................................................................................................... 4
  1.2    Doelstelling onderzoek .................................................................................................. 4
  1.3    Onderzoek 2018 in relatie tot onderzoek 2016 ............................................................. 5
2 Cameratoezicht in Arnhem..................................................................................................... 6
  2.1    Beschrijving cameratoezicht .......................................................................................... 6
  2.2    Taken en rollen van verschillende partijen in cameratoezicht ...................................... 8
3 Veiligheid in Arnhem en in het cameragebied ....................................................................... 9
  3.1    Objectieve veiligheid: geregistreerde geweldsmisdrijven.............................................. 9
  3.2    Incidenten in het cameragebied .................................................................................. 10
  3.3    Subjectieve veiligheid .................................................................................................. 13
4 Cameratoezicht volgens de politie ....................................................................................... 15
  4.1    Meerwaarde cameratoezicht ....................................................................................... 15
  4.2    Succesfactoren ............................................................................................................ 16
  4.3    Kanttekeningen............................................................................................................ 16
  4.4    Camera's buiten het uitgaansgebied ........................................................................... 17
  4.5    Samenwerking ............................................................................................................. 18
  4.6    Wat zou het betekenen als er geen cameratoezicht zou zijn? .................................... 18
  4.7    Verbeterpunten ............................................................................................................ 18
5 Meerwaarde volgens het Openbaar Ministerie .................................................................... 19
  5.1    Meerwaarde cameratoezicht ....................................................................................... 19
  5.2    Randvoorwaarden ....................................................................................................... 20
  5.3    Camera's buiten het uitgaansgebied ........................................................................... 20
  5.4    Samenwerking ............................................................................................................. 20
  5.5    Verbeterpunten ............................................................................................................ 21
6 Meerwaarde volgens ondernemers ..................................................................................... 22
  6.1    Meerwaarde cameratoezicht ....................................................................................... 22
  6.2    Geen nadelige effecten ............................................................................................... 22
  6.3    Samenwerking ............................................................................................................. 23
  6.4    Wat zou het betekenen als er geen cameratoezicht zou zijn? .................................... 23
  6.5    Verbeterpunten volgens de ondernemers ................................................................... 23
7 Bijlagen................................................................................................................................. 24
  7.1    Bijlage 1 Camera's in Arnhem ..................................................................................... 24
  7.2    Bijlage 2 WBS-codes ................................................................................................... 25




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Evaluatie gemeentelijk cameratoezicht 2018

Samenvatting, conclusie en aanbevelingen

Aanleiding

In Arnhem loopt op 1 januari 2019 de termijn af van het aanwijzingsbesluit voor cameratoezicht.
Dit betekent dat de burgemeester voor 1 januari 2019 een nieuw besluit moet nemen over de
voortzetting van het cameratoezicht. Dat gebeurt in overleg met het Openbaar Ministerie en de
Politie (samen de lokale driehoek).
Het doel van cameratoezicht is o.a. het voorkomen en terugdringen van geweldsdelicten en
verstoringen van de openbare orde in het uitgaansgebied. Cameratoezicht moet evenredig zijn
in relatie tot het doel (proportionaliteit) en er moet worden bezien of het doel niet op een minder
ingrijpende wijze kan worden geëffectueerd (subsidiariteit).
Voor een goede besluitvorming is een evaluatie van het cameratoezicht gewenst waarbij vooral
gekeken wordt naar de veiligheidssituatie en de meerwaarde van cameratoezicht.



Afbakening
Het gebied met cameratoezicht in Arnhem strekt zich uit van de Korenmarkt/Jansplaats met
omliggende straten tot de aanlooproutes naar de binnenstad en de schil daaromheen
(Airborneplein, Arnhem Centraal en de passages naar Arnhem-Zuid, de Nelson Mandelabrug en
de John Frostbrug). Er zijn ook nog gemeentelijke camera's buiten dit gebied. In totaal hangen er
88 camera's in Arnhem.
In Arnhem worden de camerabeelden tijdens de risico-uren op de uitgaansavonden in het
uitgaansgebied permanent uitgekeken door operators, die rechtstreeks contact hebben met het
Openbare Orde Team van de politie. De beelden worden twee weken bewaard.



Objectieve veiligheid

Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven is in Arnhem gedaald van 2.025 in 2005 naar 1.230
in 2017, per 1.000 inwoners zijn dat er 8. De daling is sterker dan in Nederland. Ondanks die
daling is dit aantal nog altijd hoger dan in vergelijkbare steden.



Incidenten in het cameragebied
Het aantal geselecteerde incidenten nam in Arnhem in 5 jaar af van 5.200 naar 4.400. De daling
is te zien in elk deel van het uitgaansgebied, maar ook in elk deel van de avond/nacht. Opvallend
is dat nu ook sinds twee jaar een daling te zien is tussen 5.00-7.00u want op die tijd was tot 2015
nog sprake van een flinke stijging. Wat de oorzaak is van die algehele daling is niet 1 op 1 vast
te stellen maar het past wel in het beeld dat volgens de politie in het hele land te zien is. Ook de
sluiting van een aantal horecagelegenheden in 2014/2015, die veel overlast bezorgden, zou
"meegeholpen" kunnen hebben. Cameratoezicht zal ongetwijfeld ook meespelen, maar een
causaal verband is lastig aan te tonen. Dan zou je de camera's enige tijd moeten uitschakelen
om het effect te meten, maar dat lijkt ook niet wenselijk.



Subjectieve veiligheid

Het rapportcijfer voor veiligheid is voor alle Arnhemmers gelijk gebleven (6,6), maar in het
Centrum afgenomen van 6,4 naar 6,2.



Gemeente Arnhem, O&S                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Evaluatie gemeentelijk cameratoezicht 2018

Van de Centruminwoners voelt 45% zich wel eens onveilig in Arnhem. In 2015 was dat nog 35%.
Voor alle Arnhemmers is dat 36%.
Als we kijken naar (on-)veiligheid in de eigen buurt zien we hetzelfde beeld. Het aantal inwoners
dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen woonbuurt is 41% in het Centrum en 28% in Arnhem.
Het gevoel van onveiligheid in de eigen buurt is in het Centrum meer toegenomen dan in Arnhem.
Cameratoezicht draagt bij aan een gevoel van veiligheid voor 41% van de Arnhemmers.

De mening over cameratoezicht volgens Politie, Openbaar Ministerie en ondernemers

Als meerwaarde worden vooral genoemd:
 Heterdaad arrestaties
 Bewijsmiddel in een rechtszaak (objectief)
 Door snel ingrijpen wordt escalatie voorkomen
 Preventieve werking, vooral bij autodelicten en zakkenrollen (geldt niet voor geweldsdelicten,
    die vaak een impulsief karakter hebben)
 Veiligheid van publiek, agenten en horecapersoneel
 Crowdcontrol

Als kanttekeningen worden vooral genoemd:
 Verplaatsingseffecten
 Camera's registreren niet alles (geen geluid)
 Kan schijnveiligheid scheppen: (een deel van) het publiek denkt dat alle camera's 24/7 live
    worden uitgekeken
 Inbreuk op privacy
 Hoge kosten (het live-uitkijken van beelden is arbeidsintensief)

Enkele verbeterpunten/wensen:
 Meer camera's net buiten horecagebied
 Meer operators (minder kwetsbaar)
 Incidenten per camera meten (betere onderbouwing noodzaak van een bepaalde camera)
 Meer tijdelijke en mobiele camera's

Conclusie en aanbevelingen
Alle partijen in de driehoek zijn het er over eens: camera's zijn onmisbaar geworden als het gaat
om veiligheid, niet alleen voor het uitgaanspubliek, maar ook voor de agent op straat en het
horecapersoneel. Dat er kanttekeningen (o.a. privacy) geplaatst kunnen worden en dat het
systeem zijn beperkingen kent, doet daar niets aan af.
Een direct verband aantonen tussen dalend aantal geselecteerde incidenten en het gebruik van
camera's is lastig. Bij "heterdaadjes" is dat wel vaak aantoonbaar, vooral als de operator actief
optreedt en de politie stuurt naar de plek waar een incident dreigt. Feit is wel dat het aantal
geweldsdelicten in de periode dat er cameratoezicht is ingesteld, is gedaald.
De algehele conclusie is dat cameratoezicht een significante bijdrage levert aan het handhaven
van de openbare orde en veiligheid in het bewakingsgebied en het opsporen van strafbare feiten.
Aanbeveling is wel om gebruik te gaan maken van mobiele camera's in aanvulling op het vaste
systeem om zo nog proportioneler gebruik te maken van camera-inzet.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                             hoofdstuk 1

1 Inleiding

1.1 Achtergrond
Op 1 maart 1999 heeft de gemeenteraad besloten om in de binnenstad van Arnhem, vooral in het
uitgaansgebied en de aanlooproutes daar naartoe, alsmede rondom Gelredome, cameratoezicht in te
stellen. Sinds mei 2000 is het systeem operationeel.

Het hoofddoel van het cameratoezicht in Arnhem is het voorkomen van en terugdringen van
geweldsdelicten en verstoringen van de openbare orde in het uitgaansgebied. Daarnaast moet het een
bijdrage leveren aan het opsporen en vervolgen van strafbare feiten in het cameragebied. Het
uiteindelijke doel van het cameratoezicht is het vergroten van de objectieve en subjectieve veiligheid in
het uitgaansgebied.

In Arnhem loopt op 1 januari 2019 de termijn af van het aanwijzingsbesluit voor cameratoezicht. Dit
betekent dat de burgemeester een nieuw aanwijzingsbesluit moet nemen, in overleg met de Lokale
Driehoek, over de voortzetting van het cameratoezicht (artikel 2.9.1 APV) na 1 januari 2019.
Artikel 151c van de gemeentewet stelt dat het cameratoezicht evenredig moet zijn in relatie tot het doel
(proportionaliteit) en er moet worden bezien of dit doel, i.c. de handhaving van de openbare orde, niet
op een minder ingrijpende wijze kan worden geëffectueerd (subsidiariteit).

De eisen van proportionaliteit en subsidiariteit verlangen dat periodiek moet worden beoordeeld of de
doelstelling(en) die aan het plaatsen van de camera’s ten grondslag hebben gelegen, zijn gerealiseerd
en of er nog langer een noodzaak bestaat voor cameratoezicht. Daarom geldt plaatsing van camera's
voor bepaalde duur.

De vorige evaluatie die is aangeboden aan de Raad is van 2010. Dit voorliggende rapport borduurt voort
op het rapport uit december 2016 "Evaluatie gemeentelijk cameratoezicht". Mede gezien het feit dat de
huidige regeling op 1 januari 2019 afloopt willen we met dit rapport de Raad informeren over de stand
van zaken.

1.2 Doelstelling onderzoek
Om te kunnen vaststellen of er nog langer een noodzaak is voor continuering van cameratoezicht in het
uitgaansgebied van Arnhem worden de volgende vragen onderzocht:
 Hoe werkt cameratoezicht in Arnhem?
 Hoe is het gesteld met de veiligheidssituatie in de binnenstad/het uitgaansgebied?
 Wat is de meerwaarde van cameratoezicht volgens betrokken professionals?

Het onderzoek moet inzicht geven in:
1. de stand van zaken op het gebied van veiligheid in het cameragebied en waar mogelijk
    ontwikkelingen daarin aangeven.
2. de meerwaarde van cameratoezicht voor de professionals als politie, openbaar ministerie en
    ondernemers in het uitgaansgebied.

Het onderzoek richt zich vooral op de meerwaarde van cameratoezicht op de pro-actie (ondersteuning
van optreden van politie op straat en efficiëntie en effectiviteit van inzet politie op straat) en repressie
van de politie. Er is ook aandacht voor de privacy.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                        hoofdstuk 1

De evaluatie gaat in op het totaal van camera's in het kader van de openbare orde in de binnenstad en
andere gebieden, niet op alle individuele camera's. Het betreft de binnenstad, de aanlooproutes, de
schil eromheen: Airborneplein, Arnhem Centraal, de passages (bruggen) naar Arnhem Zuid, bij Station
Zuid en fietstunnels bij de Laar en Gelredome en de Witte School.

1.3 Onderzoek 2018 in relatie tot onderzoek 2016
Bij de opstelling van dit rapport is dankbaar gebruik gemaakt van het door collega's opgestelde rapport
uit 2016. Vormgeving en hoofdstukindeling zijn nagenoeg gelijk gebleven.
Tijdens de interviews die we in september 2018 hebben afgenomen bleek al snel dat de mening over
cameratoezicht onveranderd positief is. We hebben gesproken met drie medewerkers van de politie
(dezelfde als in 2016), twee vertegenwoordigers van de ondernemers/horeca (andere dan in 2016) en
er is contact geweest met het Openbaar Ministerie. In 2016 is een schriftelijk interview afgenomen met
het OM. Uit het recente contact met het OM is ons bevestigd dat wat het OM betreft niets aan wat toen
gezegd is hoeft te worden bijgesteld. We hebben daarom de tekst aangaande het OM nagenoeg
ongewijzigd overgenomen uit het vorige rapport.

Naast de interviews is in deze evaluatie gebruik gemaakt van de volgende cijfers:
    objectieve veiligheid: politiecijfers over 2016 en 2017 zijn ontvangen in september 2018
    actuele cijfers over veiligheid van www.waarstaatjegemeente.nl
    subjectieve veiligheid: cijfers en conclusies afkomstig uit het rapport "Leefbaarheid & Veiligheid
       in de buurt 2017" van extern bureau I&O Research. Het rapport cameratoezicht 2016 was
       gebaseerd op het rapport "Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem en de wijken 2015" opgesteld
       door afdeling Onderzoek & Statistiek, gemeente Arnhem.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                          hoofdstuk 2

2 Cameratoezicht in Arnhem

2.1 Beschrijving cameratoezicht

Het begin
Op 1 maart 1999 heeft de gemeenteraad besloten om in de binnenstad van Arnhem, vooral in
het uitgaansgebied en de aanlooproutes daar naar toe, cameratoezicht in te stellen om de
openbare orde te handhaven. Sinds mei 2000 is het systeem operationeel.

Nieuw aanwijzingsbesluit voor cameratoezicht voor bepaalde duur
Cameratoezicht vindt altijd plaats voor bepaalde duur. Dit is geregeld in artikel 151c lid 1 van de
gemeentewet. In Arnhem loopt - zoals besloten door de burgemeester - op 1 januari 2019 de
termijn van het aanwijzingsbesluit voor cameratoezicht af. Dit betekent dat de burgemeester een
nieuw aanwijzingsbesluit moet nemen over de voortzetting van het cameratoezicht (artikel 2.9.1
APV).



Doel gemeentelijk cameratoezicht

Het hoofddoel van het cameratoezicht in Arnhem is het voorkomen van en terugdringen van
geweldsdelicten en verstoringen van de openbare orde, vooral in het uitgaansgebied. Daarnaast
moet het een bijdrage leveren aan het opsporen en vervolgen van strafbare feiten in het
cameragebied. Het uiteindelijke doel van het cameratoezicht is het vergroten van de veiligheid.



Noodzaak cameratoezicht voor handhaving openbare orde

Artikel 151c van de gemeentewet stelt dat uitvoeren van cameratoezicht op openbare plaatsen
noodzakelijk moet zijn voor de handhaving van de openbare orde. Het cameratoezicht moet
evenredig zijn in relatie tot het doel (proportionaliteit) en er moet worden bezien of dit doel, i.c. de
handhaving van de openbare orde, niet op een minder ingrijpende wijze kan worden
geëffectueerd (subsidiariteit).
De eisen van proportionaliteit en subsidiariteit verlangen dat periodiek moet worden beoordeeld
of de doelstellingen die aan het plaatsen van de camera’s ten grondslag hebben gelegen, zijn
gerealiseerd en of er nog langer een noodzaak bestaat voor cameratoezicht. Daarom is een
actuele evaluatie gewenst.



Cameragebied
Het gebied met cameratoezicht in Arnhem strekt zich uit van de Korenmarkt/Jansplaats met
omliggende straten tot de aanlooproutes naar de binnenstad en de schil daaromheen
(Airborneplein, Arnhem Centraal en de passages naar Arnhem-Zuid, de Nelson Mandelabrug en
de John Frostbrug). Op het kaartje zijn de cameralocaties in de binnenstad aangegeven. Er zijn
ook nog gemeentelijke camera's buiten dit gebied. Zo hangen er camera's in de fietstunnels bij
Gelredome (in gebruik bij evenementen), bij Station Zuid en bij een fietstunneltje in De Laar. In
totaal hangen er 88 camera's in Arnhem. In de bijlage is een overzicht van de locaties te zien.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                      hoofdstuk 2




         Pan-tilt-zoom-camera (PTZ)
         Vaste camera




Figuur 1: gemeentelijke camera's in binnenstad 2018 Bron: Politie




Soorten camera’s

Er zijn twee soorten camera’s binnen de gemeente:
1. vaste camera’s: deze zijn op een vaste positie gericht.
2. pan-tilt-zoom (PTZ-) camera’s. Deze kunnen op afstand bediend worden. Ze kunnen draaien,
    kantelen en inzoomen.



Uitkijken van camerabeelden
In Arnhem worden de camerabeelden tijdens risico-uren op de uitgaansavonden (vrijdag en
zaterdag) in het uitgaansgebied permanent uitgekeken door camerabedieners van de brandweer
en de politie. Deze camerabediener observeert en staat daarbij in (wederzijds) contact met het
Openbare Orde Team van de Politie. Het permanent uitkijken van de beelden is noodzakelijk om
preventief en proactief te kunnen optreden: het voorkomen of in de kiem smoren van incidenten
en het helpt bij het op heterdaad arresteren van daders.



Opvragen van opgenomen beelden

De camerabeelden worden allemaal opgenomen en voor een periode van twee weken bewaard
op de servers van de gemeente Arnhem. De politie kan deze camerabeelden in opdracht van het
Openbaar Ministerie opvragen als sprake is van een ernstig strafbaar feit. Dit is vooral van belang
om daders achteraf op te sporen of te kunnen veroordelen.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                   hoofdstuk 2

2.2 Taken en rollen van verschillende partijen in cameratoezicht
In onderstaande figuur staan de verschillende taken en rollen van partijen bij cameratoezicht.
Burgermeester, Officier van justitie en politie vormen samen de lokale driehoek.



                              Gemeenteraad:
                               Bevoegdheid geven aan
                                 burgemeester voor inzet camera's


                              Burgermeester:
                               Inzetten camera's voor handhaving
                                 openbare orde
                               Vaststellen periode inzet camera's
                                 en gebied



 Openbaar ministerie/Officier van

     Adviseert gemeente inzake de
      termijn op basis van toets
      proportionaliteit en
      subsidiariteit
     Heeft medezeggenschap over
      capaciteit inzet politie
     Toetst juridische bevoegdheid
      inzet camera's
     Gebruikt beelden in
      strafrechtelijk onderzoek
      (bewijs, confrontatie,
      verheldering, verwijzing naar
      gebeurtenissen)

                                                                    VGGM/Brandweer:
                                                                     Operators, bediening
                                                                      camera's; live uitkijken,
                                                                      roostering



                                                                    Ondernemers:
                                                                     Hulp politie bij directe
                                                                       opvolging en melding
                                                                       (dreigende) incidenten




Gemeente Arnhem, O&S                                                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                                        hoofdstuk 3

3 Veiligheid in Arnhem en in het cameragebied

Cameratoezicht is een middel dat ingezet kan worden voor de veiligheid. In dit hoofdstuk staat daarom
de objectieve en subjectieve veiligheid centraal. In Arnhem als geheel en in het cameragebied in het
bijzonder. Daarnaast gaat dit hoofdstuk in op de vraag wat het effect van cameratoezicht is op de
veiligheidsbeleving van inwoners.

3.1 Objectieve veiligheid: geregistreerde geweldsmisdrijven

Aantal geregistreerde geweldsmisdrijven daalt, maar is nog steeds hoog in Arnhem



               Aantal geregistreerde geweldsmisdrijven in Arnhem gedaald
                                 in de periode 2005-2017

      2.025
               1.870    1.805    1.775
                                         1.650            1.605
                                                 1.535            1.520
                                                                          1.405   1.425   1.395   1.290     1.230




      2005     2006     2007     2008    2009    2010     2011    2012    2013    2014    2015    2016      2017

Figuur 2: Bron CBS


Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven in Arnhem is gedaald van 2.025 in 2005 naar 1.230 in
2017. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en
doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling etc.)


                Ontwikkeling aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
 16
 14
 12
 10
  8
  6
  4
  2
  0
        2005     2006     2007    2008    2009    2010     2011    2012   2013    2014    2015    2016     2017

                                                 Arnhem           Nederland

Figuur 3: Bron CBS




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                                                   hoofdstuk 3


In Arnhem is het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners sterker gedaald dan in Nederland.


                   Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners in 2017
                             Arnhem                                                                      8,0
                         Gelderland                                        4,2
      100.000 - 300.000 inwoners                                                              6,0
                          Nederland                                               5,0


                          Eindhoven                                                                            8,5
                             Utrecht                                                    5,5
                           Den Haag                                                                            8,5
                          Rotterdam                                                                                  9,2
                         Amsterdam                                                                                    9,4

Figuur 4: Bron CBS


Ondanks de daling is het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven in Arnhem nog altijd hoger dan in
steden van vergelijkbare omvang (100.000-300.000). Arnhem is vergelijkbaar met de top-5 grote
steden, met uitzondering van Utrecht.

3.2 Incidenten1 in het cameragebied

Ruim 4.000 geselecteerde incidenten in 2017 in Arnhem

           Geselecteerde incidenten in
                      2017
           4.391




                               1.053
                                                    384


         Arnhem          Uitgaansgebied       Uitgaansgebied
                                                  tijdens
                                               uitgaansuren


Figuur 5 Bron: Politie


Incidenten vinden voor een groot deel plaats in het uitgaansgebied. Dit blijkt uit de uitgaansmonitor van
de politie. Hiervoor is een aantal incidenten geselecteerd. Bij geselecteerde incidenten moet men vooral
denken aan bedreiging, belediging, eenvoudige mishandeling, openlijke geweldpleging (tegen
personen), vechtpartij en vernieling. In 2017 vonden in geheel Arnhem 4.391 van die incidenten plaats

1Het aantal gestarte processen binnen het bronsysteem van de politie geeft het aantal incidenten weer. Dit kan bijvoorbeeld gaan
om meldingen van burgers, een aangifte of strafbare gedragingen die de politie zelf constateert en registreert

Gemeente Arnhem, O&S                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                                                       hoofdstuk 3

waarvan 1.053 in het uitgaansgebied en 384 in het uitgaansgebied tijdens uitgaansuren (donderdag t/m
zaterdag tussen 22.00 uur en 07.00 uur).

Het aantal geselecteerde incidenten in Arnhem nam in 5 jaar af met 15%


                                  Geselecteerde incidenten 2012-2017
     5171
                         4917                  4803                 4755                  4822
                                                                                                              4391




            1229                1180                  1227                 1291                  1119                  1053
                   635                 606                   684                  551                   472                   384


            2012                2013                  2014                 2015                  2016                  2017

             Totaal Arnhem        Uitgaansgebied (WBS 100 t/m 104)             Tijdens uitgaansuren (WBS 100 t/m 104)

Figuur 6.Bron: Politie


Het aantal geselecteerde incidenten in geheel Arnhem is sinds 2012 afgenomen van 5.171 naar 4.391
in 2017. In 2016 was een kleine stijging te zien t.o.v. het jaar daarvoor maar de trend is dalend. In 5 jaar
een daling van 15%.
Die daling wordt uiteraard grotendeels bepaald door de daling in het uitgaansgebied omdat daar nu
eenmaal de meeste mensen samenkomen en de meeste camera's staan. De daling in het
uitgaansgebied is 14% in 5 jaar. In bijlage 2 is een overzicht te zien van WBS 100 t/m 104; WBS is Wijk
Buurt Subbuurt).
Beperken we ons tot de uitgaansuren (donderdag t/m zaterdag van 22.00 uur tot de volgende ochtend
7.00 uur) dan zien we zelfs een daling van 40%.

Sinds 2 jaar is er ook een daling van het aantal incidenten tussen 05.00-07.00 uur


                              Aantal geselecteerden incidenten
                         tijdens uitgaansuren 2012-2017 (WBS 102:
                                   Rijnstraat/horecagebied)
 600

 500

 400

 300

 200

 100

    0
               2012              2013                 2014             2015                2016               2017

               22 tot 24 uur            00 tot 03 uur          03 tot 05 uur            05 tot 07 uur         totaal

Figuur 7 Bron: Politie


Gemeente Arnhem, O&S                                                                                                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                              hoofdstuk 3

Als we de uitgaansnacht opdelen in 4 tijdsvakken dan zien we over een periode van 5 jaar het volgende
beeld:
 22.00-24.00uur
    12 incidenten in 2017, bijna een halvering sinds 2012 (23) met een piek in 2013 van 45.
    De "vooravond" is het rustigste deel van de nacht, wat wel past in de trend dat het uitgaan steeds
    later begint.
 0.00-03.00uur
    Het aantal incidenten vertoont een gestaag dalende lijn, ruim een halvering sinds 2012.
 03.00-05.00uur
    Dit is het tijdvak met de meeste incidenten. Wellicht is dit mede verklaarbaar uit het feit dat jongeren
    uit omliggende gemeenten met vaste sluitingstijden hun plezier na die tijd in Arnhem gaan zoeken.
    We zien een gestage daling van het aantal incidenten sinds 2012 met een kleine opleving in 2014.
 05.00-07.00uur
    Tot 2015 was in dit tijdvak sprake van een forse toename van 30 in 2012 naar 156 in 2015. In 2016
    en 2017 is die trend doorbroken en daalt het aantal incidenten fors (90 in 2017).

In zijn totaliteit is over een periode van vijf jaar sprake van een daling van het aantal incidenten die
zichtbaar is in alle periodes van de avond/nacht.

Daling vooral in WBS102 (horecagebied)


                 Aantal geselecteerde incidenten tijdens uitgaansuren
                            2012-2017 (WBS 100 t/m 104)
 800

 700

 600

 500

 400

 300

 200

 100

    0
               2012        2013           2014           2015            2016           2017

                            WBS100+101+103+104           WBS102         totaal

Figuur 8 Bron: Politie


Van de 384 incidenten in het uitgaansgebied tijdens uitgaansuren in 2017 komt 88% voor rekening van
WBS 102, namelijk 338. Dit "gebied" heeft daarmee de grootste invloed op de totale daling die we in
Arnhem zien. De aantallen in de overige gebieden zijn naar verhouding klein, maar ook daar is een
duidelijke afname zichtbaar.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                             hoofdstuk 3

Algehele conclusie: het aantal geselecteerde incidenten daalt over een periode van 5 jaar. Wat daarvan
de oorzaak is, is op basis van dit onderzoek niet vast te stellen. Uit de interviews kwam wel het volgende
beeld naar voren:
 Volgens de politie is in heel Nederland sprake van een dalende trend.
 In 2014/2015 is in Arnhem een aantal horecazaken gesloten dat aantoonbaar verantwoordelijk was
    voor openbare ordeverstoringen.
 Cameratoezicht werkt.

3.3 Subjectieve veiligheid

Rapportcijfer veiligheid in Centrum lager dan in Arnhem


                 Rapportcijfer veiligheid
           6,4                       6,6     6,6
                    6,2




             Centrum                    Arnhem
                          2015   2017

Figuur 9 Bron: L&V 2017


In het Centrum geven inwoners een lager rapportcijfer voor veiligheid dan in Arnhem. Dit blijkt uit het
rapport Leefbaarheid en Veiligheid in de buurt 2017 van I&O Research. T.o.v. van 2015 blijft Arnhem
gelijk en daalt het Centrum met 0,2.

Gevoel van onveiligheid in Centrum meer toegenomen dan in Arnhem

45% van de inwoners van het Centrum voelt zich wel eens onveilig in Arnhem. In 2015 was dat nog
35%. Van alle Arnhemmers voelt 36% zich wel eens onveilig in Arnhem (2015: 34%). Daarmee is het
gevoel van onveiligheid (en ook de groei t.o.v. 2015) voor Centrumbewoners groter dan voor alle
Arnhemmers.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                          hoofdstuk 3

Ook gevoel van onveiligheid in eigen buurt in Centrum meer toegenomen dan in Arnhem in de
afgelopen 2 jaren


              % Voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt
 60%

 50%

 40%

 30%

 20%

 10%

  0%
          2001     2003    2005      2007      2009    2011    2013   2015   2017

                                     Centrum          Arnhem

Figuur 10 Bron: L&V 2017


Het aantal inwoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen woonbuurt is in het Centrum
toegenomen van 36% in 2015 naar 41% in 2017. De stijging van Arnhem totaal is van 26% in 2015 naar
28% in 2017.
Over een langere periode zien we dat onveiligheid in eigen buurt in Arnhem gelijk is gebleven en in het
Centrum is afgenomen, maar het wisselt wel.

Gevoel van onveiligheid leidt tot vermijdingsgedrag

Arnhemmers voelen zich meest onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen, gevolgd door
rondom uitgaansgelegenheden en in het Centrum. Dit leidt tot vermijdingsgedrag zoals 's avonds deur
niet open doen of niet op straat lopen, omlopen, kinderen thuis houden.

Aanwezigheid toezichthouders en camera's draagt bij aan gevoel veiligheid

Drie op de vijf inwoners voelen zich veiliger op straat door de aanwezigheid van toezichthouders/
handhavers op straat. Cameratoezicht draagt wat minder bij aan het veiligheidsgevoel (41%). Voor
beide vormen van toezicht is het veiligheidsgevoel licht afgenomen ten opzichte van 2015. Het is een
wisselend beeld want in 2015 was dat nog 44% en in 2013 39%. In het Centrum voelt 47% zich veiliger
door cameratoezicht. In 2015 was dat nog 49%.




Figuur 11.Bron: L&V 2017




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                               hoofdstuk 4

4 Cameratoezicht volgens de politie

Om inzicht te krijgen in de meerwaarde van cameratoezicht volgens de politie is gesproken met twee
operationeel specialisten en de wijkagent van het Centrum. Eén operationeel specialist en de wijkagent
zijn actief binnen het Openbare Orde Team (OOT) van de politie dat zorgt voor het handhaven van de
openbare orde en veiligheid tijdens uitgaansavonden en evenementen.
De algehele conclusie van de politie is dat cameratoezicht onmisbaar is voor een stad als Arnhem
vanwege het grote aantal geweldsdelicten: de stad kan niet zonder, de politie kan niet zonder en
bezoekers kunnen niet zonder.

4.1 Meerwaarde cameratoezicht
Volgens de politie is cameratoezicht in Arnhem onmisbaar bij het handhaven van de openbare orde en
veiligheid. Arnhem heeft een beroemd en berucht uitgaansgebied, stelt de politie. Wat betreft
geweldsdelicten staat het uitgaanscentrum van Arnhem van alle steden van Oost-Nederland bovenaan
volgens de geïnterviewden.

Cameratoezicht van belang voor heterdaad arrestaties

De belangrijkste meerwaarde van cameratoezicht is de mogelijkheid die het geeft voor "op heterdaad
arrestaties". Door cameratoezicht zijn er veel meer op heterdaad arrestaties. Het belang van op
heterdaad arrestaties is dat het heel efficiënt en effectief is bij het boeven vangen. Als op heterdaad niet
lukt, is de pakkans veel kleiner en er is veel meer politiecapaciteit nodig om een verdachte alsnog aan
te houden of te achterhalen.

Cameratoezicht van belang voor opsporing en bewijslast

Camerabeelden worden veelvuldig gebruikt voor de opsporing en bij de aangifte op het bureau.
Camerabeelden leveren objectief bewijs, een politieverslag is subjectiever. Bovendien zijn de beelden
verhelderend: wie sloeg wie, en wie sloeg het eerst.
Het aantal opgevraagde beelden in de periode 2010-2015 lag tussen 250 en 325 per jaar. Daarna zijn
die aantallen niet meer bijgehouden.

Cameratoezicht van belang voor proactief optreden: incidenten voorkomen

Cameratoezicht zorgt ervoor dat de politie snel kan ingrijpen als er een incident dreigt of een incident
aan de gang is. Op deze manier worden ergere incidenten voorkomen. De operators hebben
rechtstreeks contact met de politie op straat. De politie kan daardoor snel ter plaatse zijn. De politie
geeft aan dat het van belang is dat operators goed getraind zijn en met politieogen kijken. Door
cameratoezicht met goed getrainde operators ziet de politie veel meer dan wanneer zij alleen op straat
aanwezig zouden zijn. De huidige operators kijken met politieogen maar vallen formeel onder de
brandweer.

Preventieve werking wisselend

De preventieve werking van camera's is afhankelijk van het soort delict volgens de politie. Voor
zakkenrollen en autodelicten werkt cameratoezicht veelal preventief. Ook dealers doen niet graag zaken
onder het oog van de camera, al zijn er ook wel aanhoudingen gedaan van drugsdealers dankzij
cameratoezicht. Op geweldsdelicten heeft cameratoezicht volgens de politie geen preventieve werking.
Die delicten worden vaak impulsief gepleegd, vaak onder invloed van middelen. Maar ook hier zijn er
voorbeelden dat vrienden elkaar tegenhouden, omdat ze weten dat er cameratoezicht is. Mensen die
bekend zijn in Arnhem weten vaak wel dat er cameratoezicht is.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                            hoofdstuk 4

Veiligheid politie

De camera's zijn van groot belang voor de veiligheid van de politie. Als een politieman een verdacht
iemand aanspreekt vraagt hij/zij de operator mee te kijken. De camera wordt dan op de politieman
gericht. Op het moment dat er dan iets gebeurt, zijn de hulptroepen direct ter plaatse. De
camerabedieners blijven ook meekijken als de politie al bij een incident is.

Veiligheid publiek tijdens uitgaansavonden en evenementen

De camera's zorgen voor de veiligheid van bezoekers. De politie stelt dat het imago van het
uitgaansgebied slecht is. Zonder cameratoezicht zou het publiek niet meer komen is hun inschatting,
omdat het niet veilig is. Tegen slachtoffers wordt gezegd dat alles op beeld staat. De bezoekers weten
dat er camera's staan en merken vaak dat de pakkans daardoor groter is.
Bij evenementen hebben de camera's nog een extra functie. Ze worden dan ingezet voor crowd-
management, bijvoorbeeld op Koningsdag. Als sommige plaatsen te druk worden, wordt het publiek via
lichtborden geïnformeerd waar ze wel heen kunnen.

4.2 Succesfactoren

Een combinatie van factoren maakt cameratoezicht een heel effectief middel in Arnhem

   Live uitkijken van de camerabeelden. Het live uitkijken van de beelden gebeurt tijdens
    uitgaansavonden en tijdens evenementen. Dat zijn ook de tijden waarop het meest gebeurt. 24/7
    uitkijken is in Arnhem niet nodig.
   De bedieners van de camera's staan in direct contact met het OOT. Die samenwerking verloopt
    uitstekend. Het OOT bestaat op zaterdag uit acht agenten (vrijdag zes) en twee ruiters.
   Het OOT is een groot deel van de nacht ter plaatse en kan daardoor direct ingrijpen. Het contact
    met derden over ondersteuning loopt via de operators want de politieagent op straat kan dit vaak
    niet omdat die (letterlijk) zijn handen al vol heeft aan bijvoorbeeld een arrestatie.
   Direct opvolgen van incidenten.
   Goed getrainde mensen achter de camera's.
   Het uitgaansgebied is een afgebakend gebied met een goede camera-infrastructuur, waardoor
    nagenoeg het hele gebied gedekt is. De politie zou uitbreiding naar de Blauwe Golven wenselijk
    vinden.
   De kwaliteit van de beelden is goed. Veel camera's zijn van HD-kwaliteit. Ook in het donker zijn
    mensen nog goed te onderscheiden. Camera's worden ook steeds slimmer, de technische
    ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Het zou mooi zijn als ook het aantal incidenten per camera
    geregistreerd zou kunnen worden in de toekomst. Dit zou nog meer kunnen bijdragen aan een
    goede monitoring/evaluatie.



4.3 Kanttekeningen

Camera's zijn hulpmiddel, ze registreren niet alles

Politieambtenaren denken soms niets te kunnen zonder camerabeelden. Surveilleren en rechercheren
blijft nodig. Camera's zijn een hulpmiddel. Ze registeren ook niet alles: emoties, licht en geluid worden
niet opgenomen en die kunnen zeer essentieel zijn. Om het operatorswerk effectief uit te kunnen voeren
is extra scholing en kennis van het camerasysteem nodig. In geval van ziekte/afwezigheid van operators
is adequate vervanging nog wel eens lastig. Je kunt niet zomaar iemand van de straat plukken om dit
werk te doen. Optimaal gebruik van het systeem tijdens het live uitkijken is dus afhankelijk van een
goede personele inzet.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                           hoofdstuk 4

Verplaatsingseffecten

Er is soms wel sprake van verplaatsingseffecten. Dat delicten juist daar plaatsvinden waar geen
cameratoezicht is, bijvoorbeeld bij drugsgerelateerde criminaliteit. Ook bij geweldsdelicten is soms een
verplaatsingseffect te zien. Een gevecht wordt dan gehouden net buiten de ogen van het
cameratoezicht, richting Blauwe Golven bijvoorbeeld.

Cameratoezicht schept verwachtingen, risico op schijnveiligheid.

Cameratoezicht schept verwachtingen bij het publiek. Inwoners denken vaak dat camera's 24/7 bekeken
worden en dat is niet het geval. Op die manier bestaat een risico op schijnveiligheid.

Privacy waarborgen

De politie is erop gericht de privacy te waarborgen. Bezoekers weten dat er cameratoezicht is.
Uitsluitend geselecteerde mensen hebben toegang tot de beelden. De politie is alleen geïnteresseerd
in crimineel gedrag. De beelden zijn bijvoorbeeld niet bedoeld om verkeersovertredingen te constateren
of om als bewijs te dienen dat iemand om wat voor reden dan ook in een bepaald gebied geweest is.
Opgeslagen beelden kunnen dan ook alleen met toestemming van het OM worden opgevraagd en
gebruikt in strafzaken.

4.4 Camera's buiten het uitgaansgebied

Nut en noodzaak van camera's buiten uitgaansgebied kritisch bekijken

De meeste camera's hangen in het uitgaansgebied. De camera's aan de randen van dit gebied zijn van
belang als iemand er vandoor gaat. Er zijn ook camera's buiten het uitgaansgebied, bijvoorbeeld bij een
fietstunneltje in De Laar of bij het Station in Schuytgraaf. Mensen denken vaak dat die beelden live
worden uitgekeken, maar dat is niet zo waardoor ook hier weer een vorm van schijnveiligheid ontstaat.
In Schuytgraaf was de behoefte er vanwege de aanwezigheid van kleine criminaliteit (fietsendiefstal
e.d.). Camera's werken preventief en kunnen ook buiten het uitgaansgebied van meerwaarde zijn.
Kritische beoordeling van de meerwaarde van die camera's is wel wenselijk.

Gebruik van mobiele camera's
De politie zet momenteel in op het bevorderen van het gebruik van mobiel cameratoezicht. Denk daarbij
aan het dragen van bodycams, dashcams en heterdaadtechniek. De middelen daarvoor zijn een
verantwoordelijkheid van de politie zelf. De gemeente zou kunnen bijdragen door het aanschaffen van
een opvallende camera die makkelijk te verplaatsen is. De politie Arnhem-Noord heeft tijdelijk een
dergelijke camera geleend van de gemeente Barneveld. Deze is gemonteerd op een kleine
aanhangwagen in een hufterproof-uitvoering. Beelden kunnen live uitgekeken worden.

Het doel van deze camera ligt vooral op preventief vlak. Vanwege de opvallende verschijning kan deze
camera ingezet worden op tijdelijke overlastplekken die net zo snel oppoppen als verdwijnen. Daarnaast
kan de camera ingezet worden naar aanleiding van een incident waarbij de gemoedstoestand van de
buurt tot bedaren kan worden gebracht. Het zou namelijk zonde zijn om in dergelijke gevallen een dure
vaste camera te plaatsen.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                             hoofdstuk 4

4.5 Samenwerking

Samenwerking met partijen binnen cameratoezicht is goed

De samenwerking binnen de lokale driehoek is goed.
Met het OM is er nauw contact over bewijslast en de verheldering/opheldering van situaties.
Met de ondernemers (vooral horeca) in het uitgaansgebied verlopen de contacten vaak via de portiers.
Ze hebben een duidelijke taakverdeling. De portiers kennen de camera's en de werking. Portiers en
ondernemers hebben korte lijnen met de politie door een apart telefoonnummer en een appgroep.
De samenwerking met de operators is perfect. Het blijft een uitdaging om voldoende operators te
behouden.



4.6 Wat zou het betekenen als er geen cameratoezicht zou zijn?

Slecht voor de veiligheid

Het zou veel betekenen als er geen cameratoezicht zou zijn, meent de politie. Ze benoemen de
volgende punten:
 Zonder cameratoezicht zou Arnhem een stap terug doen in het handhaven van de openbare orde
    en veiligheid. Het OOT zou minder goed functioneren. Het zou een enorme omschakeling zijn. Er
    zou meer politie nodig zijn voor hetzelfde werk. Cameratoezicht is een onlosmakelijk onderdeel in
    de handhaving van de openbare orde en veiligheid.
 Het zou ten koste gaan van de veiligheid van iedereen. Er zouden meer incidenten zijn en meer
    escalaties van incidenten doordat de politie minder snel ter plaatse is. Risico op onveilige situaties
    neemt toe voor bezoekers, medewerkers in de horeca en politie. Preventieve werking zou weg zijn.
    Proactieve werking zou weg zijn doordat de politie minder snel aanwezig is en kan optreden. De
    politie zou minder boeven vangen.
 Arnhem zou achterop raken op technologisch gebied. Mocht dan ooit besloten worden opnieuw
    camera's in te zetten dan ben je alle kennis en ervaring kwijt.
 Camera is een objectief hulpmiddel. De politie noemt als voorbeeld de "klapgetuigen". Mensen
    horen een klap en trekken vervolgens een conclusie wat er gebeurd is terwijl ze dat feitelijk niet
    hebben gezien. De camera registreert dan objectief wat er gebeurd is en de beelden kunnen als
    bewijslast dienen tijdens een rechtszaak.

4.7 Verbeterpunten

Verbeterpunten voor cameratoezicht

   De politie geeft aan graag een uitbreiding van cameratoezicht te zien op specifieke plaatsen, zoals
    bijvoorbeeld richting de Blauwe Golven.
   Veel meer laten zien aan politici, burgers en slachtoffers wat de effecten zijn van cameratoezicht.
   Meer operators om de kwetsbaarheid te verkleinen en effectiviteit te vergroten.
   Om goed te kunnen monitoren, moet je het aantal incidenten per camera meten.
   Meer gebruik maken van mobiel en kortdurend cameratoezicht.
   Camera's worden in de toekomst steeds intelligenter. Dat is een ontwikkeling die niet te stoppen is.
    Volgens de politie moeten beleid, visie en moraliteit daarop aangepast worden.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                   18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                          hoofdstuk 3

5 Meerwaarde volgens het Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft de vragen van de onderzoekers over de meerwaarde van
cameratoezicht in Arnhem schriftelijk beantwoord. De Officier van Justitie (OvJ) in de lokale driehoek is
regelmatig betrokken bij verzoeken tot plaatsing van camera’s in Arnhem op grond van 151c Gw of
artikel 3 Pw2. De zaaksofficieren gebruiken regelmatig beelden van de camera’s in hun strafrechtelijke
onderzoeken.

5.1 Meerwaarde cameratoezicht

Situatie in Arnhem rechtvaardigt het toepassen van cameratoezicht

Het OM is van oordeel dat de huidige problematiek in en rond het uitgaansgebied in Arnhem, gelet op
het aantal geweldsincidenten, gemeentelijk cameratoezicht zeker rechtvaardigt. Daarnaast
rechtvaardigt het aantal grote evenementen, voornamelijk Koningsdag, ook het gebruik van de camera’s
in de binnenstad. Dit laatste voor crowdcontrol (veiligheid) en de beheersing van de openbare orde in
de binnenstad. Hetzelfde geldt voor het gebied in en rond het Centraal Station van Arnhem.

Camerabeelden in het uitgaansgebied hebben een grote meerwaarde bij de opsporing

Vooral de camera's in het Arnhemse uitgaansgebied worden door het OM regelmatig gebruikt bij
opsporing van strafbare feiten en daders. Volgens het OM hebben de camerabeelden hiertoe een
enorme meerwaarde. In het uitgaansgebied constateert de politie via de camera’s regelmatig
overtredingen zoals wildplassen en in beginsel een diversiteit aan strafbare feiten. In de praktijk echter
betreft het merendeel uitgaansgeweld in al zijn varianten zoals mishandeling en openlijk geweld. De
beelden zijn volgens het OM de afgelopen jaren echter ook gebruikt bij zwaardere strafbare feiten zoals
wapenbezit, poging tot doodslag, schietincidenten, drugshandel en zelfs moord.

De beelden worden gebruikt als bewijslast, confronterend materiaal bij de potentiele dader(s), als middel
om te verwijzen naar gebeurtenissen en als verheldering van wat zich in situatie werkelijk heeft
afgespeeld. De officier legt uit dat de beelden een objectiever beeld geven van wat zich ter plaatse heeft
afgespeeld. Dat heeft een zeer grote meerwaarde ten aanzien van getuigenverklaringen. De ervaring
leert dat, vooral bij vechtpartijen, iedere getuige iets anders waarneemt waardoor het lastig is om te
reconstrueren wie en hoe het geweld werd toegepast. Verder zijn de verdachten en de getuigen daarbij
regelmatig ook onder invloed, wat hun verklaring minder betrouwbaar maakt. De beelden vormen een
integraal onderdeel van het dossier en zijn belangrijk bewijs. De beelden worden getoond aan de
verdachte en regelmatig nogmaals op de terechtzitting bij de rechter.




2   De aard van het toezicht is hier handhaving van de openbare orde in het publieke domein en de juridische
grondslag: artikel 151c van de Gemeentewet. Aangezien cameratoezicht een grote invloed kan hebben op de
samenleving en de persoonlijke levenssfeer van burgers kan het gemeentebestuur uitsluitend op de wijze zoals in
artikel 151c Gw beschreven besluiten tot plaatsing van camera’s.

Gemeente Arnhem, O&S                                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                         hoofdstuk 3

5.2 Randvoorwaarden
Een camera kan pas worden ingezet als daartoe een wettelijke grondslag is. Deze grondslag moet per
inzet duidelijk worden vastgelegd. De OvJ toetst op grond van welke juridische bevoegdheid de
camera’s worden geplaatst.

Onderbouw de inzet van individuele camera's nog beter op basis van gegevens over de
objectieve en subjectieve veiligheid ter plaatse

Bij plaatsing van camera's op grond van artikel 151c mag het OM alleen adviseren over de termijn van
plaatsing. De burgemeester bepaalt. De officier legt uit dat het voor haar advies hierover belangrijk is
dat politie en gemeente inzicht geven in de openbare orde problematiek op de betreffende locatie, cijfers
over incidenten en strafbare feiten (objectief) en een sfeerrapportage over de sociale veiligheid daar
(subjectief). Op basis hiervan kan het OM proportionaliteit en subsidiariteit vaststellen. "Proportionaliteit"
betekent dat de camera niet te lang wordt geplaatst in relatie tot de zaak waarvoor je hem plaatst. Dus
niet langer dan het evenement of bij jeugdoverlast, gerelateerd aan de ernst van de overlast en
problematiek. "Subsidiariteit" betekent dat het probleem niet kan worden opgelost met andere middelen,
zoals een tijdelijke mobiele camera. Daarnaast moet er altijd oog zijn voor inzet van andere methodes
om een probleem op te lossen, zoals preventie, inzet jeugdwerk en afspraken maken met organisatie
van het evenement. Het OM is van oordeel dat de huidige problematiek in en rond het uitgaansgebied
in Arnhem, gelet op het aantal geweldsincidenten, een gemeentelijk cameratoezicht zeker rechtvaardigt.

Privacy is gewaarborgd

De privacy bij de openbare orde camera’s is gewaarborgd omdat er een toetsing aan de wet en de daar
uit voortvloeiende criteria plaatsvindt voordat een camera in de openbare ruimte geplaatst wordt.
Daarnaast wordt de termijn zo kort mogelijk gehouden. Verder is het uitkijken van de camera’s via de
toezichtcentrale voorbehouden aan een beperkte groep daartoe opgeleide medewerkers onder toezicht
van de politie.

5.3 Camera's buiten het uitgaansgebied

De inzet van camera's op grond van artikel 151c Gw bij het Gelredome zijn noodzakelijk

De Officier van Justitie beschrijft dat de evenementen in het Gelredome vaak een sterk openbare orde
risico met zich meebrengen. Denk aan concerten, de dancefeesten, het Piratenfeest en de
risicowedstrijden van Vitesse. Volgens het OM rechtvaardigen deze evenementen zonder twijfel de inzet
van camera’s omdat zich daar regelmatig verstoringen van de openbare orde en strafbare feiten
voordoen. De camera's staan in het stadion en op het terrein van het stadion. Deze vallen onder de
civielrechtelijke bevoegdheid van het Gelredome. De camera’s op grond van artikel 151c Gw zijn
volgens het OM de noodzakelijke aanvulling hierop. De argumentatie is dat geweld, strafbare feiten of
verstoringen van de openbare orde (dit kan ook een plotseling verkeersinfarct zijn) zich kunnen
verplaatsen van binnen naar buiten het stadion en de openbare weg of vice versa. Het gaat daarbij dan
ook om de aanrijroutes van en naar het Gelredome.



5.4 Samenwerking

Positief over de samenwerking in de driehoek

De voor het OM betrokken partijen zijn de gemeente en de politie. De samenwerking is positief.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Evaluatie cameratoezicht in Arnhem                                                      hoofdstuk 3

5.5 Verbeterpunten

Investeer in het gebruik van mobiele camera's; het maakt de inzet proportioneler

De officier geeft aan dat er altijd een dilemma ontstaat rondom plaatsing als mensen zich op een
bepaalde locatie onveilig voelen terwijl objectieve gegevens dit niet eenduidig staven. Denk aan
parkeerplaatsen, tunneltjes of kleinere stations. De beste oplossing volgens haar is om een camera dan
tijdelijk te plaatsen en het effect te meten. Maar gelet op de aanbestedingsprocedures m.b.t. de
aanschaf van de camera’s en het feit dat ze vast moeten hangen, is dat soms lastig te realiseren. Als
een camera eenmaal hangt, dan gaat deze niet meer zo snel weg. Desondanks is het advies van het
OM is om bij Station Zuid en het fietstunneltje in de Laar de subjectieve en objectieve veiligheid opnieuw
te onderzoeken en dan te toetsen of voortzetting van het cameratoezicht daar gerechtvaardigd is.

De plaatsing van een mobiele camera voor een korte termijn is te realiseren op grond van artikel 151c
Gw. Met de mobiele camera is het mogelijk om het cameratoezicht snel bij een (potentieel) openbare
ordeprobleem in te zetten. Dat maakt de inzet veel proportioneler.

Onderzoek of de gemeente Arnhem ook ANPR-camera’s wil inzetten

Het OM adviseert om te onderzoeken of de gemeente Arnhem ook ANPR-camera’s wil inzetten.
ANPR staat voor automatische nummerplaat herkenning. Bekend is de toepassing van ANPR bij het
meten van verkeersactiviteit en vaststellen van verkeersovertredingen.
Daarnaast kunnen kentekens die met behulp van ANPR zijn gelezen worden vergeleken met
zogenaamde referentiebestanden. In die bestanden staan kentekens waarop bijvoorbeeld
openstaande boetes/belastingschulden zijn geregistreerd of kentekens die toebehoren aan verdachten
die worden gezocht in het kader van opsporingsonderzoeken. Voorts kan dit ingezet worden voor het
opsporen van onverzekerde of gestolen voertuigen.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>6 Meerwaarde volgens ondernemers

Om inzicht te krijgen in de meerwaarde van cameratoezicht volgens ondernemers is gesproken
met twee ondernemers die beiden een horecagelegenheid hebben op de Korenmarkt. Een van
de ondernemers is daarnaast vertegenwoordiger van het bestuur Korenmarkt en de
ondernemersvereniging.



6.1 Meerwaarde cameratoezicht

Preventieve werking

Cameratoezicht is volgens de ondernemers heel belangrijk voor de veiligheid in het
horecaconcentratiegebied. Ze hebben zelf ook cameratoezicht in hun zaken. Bezoekers en ook
portiers weten dat en het werkt preventief. De preventieve werking is er niet als er drank en drugs
in het spel zijn: "dan denkt niemand meer na."

Op heterdaad arrestaties en sneller oplossen van misdrijven

Door cameratoezicht kunnen er meer op heterdaad arrestaties verricht worden. Bijvoorbeeld
zakkenrollers of lastige klanten.

Veiligheid en gevoel van veiligheid voor ondernemers, personeel en klanten

De ondernemers noemen het een veilig idee dat er cameratoezicht is. Er zijn incidenten (gooien
met kaarsen) en geweldsdelicten. Personeel, klanten en ook portiers voelen zich volgens hen
veiliger met cameratoezicht. Veel incidenten vinden plaats voor de deur van
horecagelegenheden, omdat mensen er niet in mogen.

Waarheidsvinding/bewijslast

Camera’s zijn volgens de ondernemer ook heel nuttig bij de waarheidsvinding: wat is er precies
gebeurd? Ondernemers geven aan dat het voor hen vaak niet duidelijk is wat er wel of niet op
beeld staat. Kort geleden was er een geval van diefstal van koper en zink. Hier is geen aangifte
van gedaan.
Beelden worden bewaard en kunnen worden teruggekeken. Bij de ondernemers bestaat de
behoefte om eens een keer een kijkje te nemen bij de operators zodat zij ook eens "in het echt"
kunnen zien wat de operators wel/niet zien.

Sneller ingrijpen van politie mogelijk door cameratoezicht

De politie houdt in de gaten wat er gebeurt tijdens uitgaansavonden. Ze zien daardoor veel. De
politie is er daardoor snel bij als er iets aan de hand is. Cameratoezicht is ook echt van
toegevoegde waarde bij drukke evenementen zoals Koningsdag voor crowdcontrol. Door
cameratoezicht kan ingegrepen worden als het ergens te druk wordt in het horecaconcentratie-
gebied.

6.2 Geen nadelige effecten
De ondernemers zien geen nadelige effecten van cameratoezicht. Alleen vinden ze het vreemd
dat er geen parasols uitgeklapt mogen worden op Koningsdag vanwege de camera's en geen
versieringen opgehangen met feestdagen.
Navraag bij de adviseur veiligheid gemeente Arnhem leert ons dat parasols eigenlijk nooit
wenselijk zijn i.v.m. belemmering van het zicht op de ingang. Maar uit coulance-overwegingen

Gemeente Arnhem, O&S                                                                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>wordt het toch toegestaan. Koningsdag is extreem druk met speciale veiligheidsmaatregelen en
daarin past het dat parasols dan weg moeten.



6.3 Samenwerking

Goede samenwerking met politie

De ondernemers zijn zeer te spreken over de samenwerking met de politie. Zeker met de
wijkagent is er een kort lijntje. Ze zijn heel blij met haar. Als er iets is kunnen ze altijd bij haar
terecht en worden zaken goed afgehandeld. De wijkagent heeft ook veel contact met de portiers.
Door de Korenmarkttelefoon hebben ondernemers heel snel contact met het Openbare Orde
Team tijdens uitgaansavonden

Goede samenwerking met de gemeente

De samenwerking met de gemeente is goed, maar hangt wel af van met wie je te maken hebt.
Met de ene persoon hebben ze betere ervaring dan met de andere.
Er is ook goed contact met Bureau Discriminatie vanwege toelatingsbeleid horecagelegenheden.
Als bezoekers het niet eens zijn met een weigering krijgen ze meteen het telefoonnummer van
Bureau Discriminatie. Dit werkt goed.

6.4 Wat zou het betekenen als er geen cameratoezicht zou zijn?

Slecht voor de veiligheid in het gebied

Alle al eerder genoemde voordelen op het gebied van veiligheid en preventie vallen dan weg.



6.5 Verbeterpunten volgens de ondernemers
Over het algemeen zijn de ondernemers erg tevreden over het cameratoezicht. Verbeterpunten
zouden kunnen zijn:
       uitleg waarom versieringen en parasols niet mogen vanwege de camera's.
       cameratoezicht uitbreiden naar de Blauwe Golven.




Gemeente Arnhem, O&S                                                                               23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>7 Bijlagen

7.1 Bijlage 1 Camera's in Arnhem

                Video Observatie Systeem Gemeente Arnhem
Aantal   Straat                                  Aantal   Straat
         Airborneplein                             44     Kleine Oord
   1     Eusebiusveste                             45     Bakkerstraat
   2     Fietstunnel Boulevard Heuvelink                  Korenmarkt
   3     Fietstunnel Stadskantoor                  46     Molenstraat
   4     Fietstunnel Walburgstraat                 47     Korenstraat
   5     Fietstunnel Rechtbank                     48     Korenstraat
         Blikkenbioscoop/Roermondsplein            49     Korenmarkt
   6     Nieuweplein                               50     Korte Hoogstraat
   7     Rijnstraat onder                          51     Luthersestraat
   8     Rijnstraat /Blikkenbios                   52     Hoogstraat / Duizelsteeg
   9     Rijnstraat Midden                         53     Pauwstraat
   10    Roermondsplein                            54     Hoogstraat Boven
         Bruggen                                   55     Willemsplein-Korenstraat
   11    John Frostbrug rechts                     56     Korenmarkt
   12    John Frostbrug links                      57     Korenmarkt
   13    Nelson Mandelabrug                        58     Korenmarkt
   14    Nelson Mandelabrug                        59     Nieuwe-plein oost
   15    John Frost-Waardmanspad                          Station AC
   16    John Frost-Malburgse Bandijk/Graslaan     60     Bus Terminal
   17    John Frost-Malburgse Bandijk              61     Stationsplein
   18    John Frost Graslaan                       62     Stationsplein
         De Laar                                   63     Station Mac
   19    Spoortunnel fietspad                             Station Zuid Parkeerplaats
         Gelredome                                 64     Metamorfosenallee 1
   20    Nijmeegseplein Gelredome                  65     Metamorfosenallee 2
   21    Nijmeegseplein Tunnel N                          Varkensstraat
   22    Nijmeegseplein Tunnel O                   66     Tulkensteeg
   23    Nijmeegseplein Tunnel Z                   67     Muntenstraat
   24    Nijmeegseplein Tunnel W                   68     Luthersestraat
         Iriszorg                                  69     Hoogstraat onder
   25    Remisestraat DOD - Bankjes                70     Hoogstraat
   26    Remisestraat DOD - Voor                   71     Luthersestraat
   27    Remisestraat DOD - Parkeerplaats          72     Varkensstraat
         Jansplein/Jansplaats                      73     Varkensstraat
   28    Rozemarijnsteeg                           74     Varkensstraat Grote Oord
   29    Jansstraat                                75     Luthersestraat
   30    Janslangstraat                                   Winkelstraat
   31    Janspoort                                 76     Vijzelstraat
   32    Janspoort                                 77     Rijnstraat/ Mac Donalds
   33    Janspoort                                 78     Vijzelstraat/Hendriksen
   34    Jansplein - Ruiterstraat                  79     Vijzelstraat/Bakkerstraat
   35    Jansplein - La Paranda                    80     Marienburgstraat
   36    Janspoort Gele Rijders Plein              81     Ketelstraat
   37    Jansstraat                                82     Land van de Markt
   38    Jansplaats                                83     Roggestraat
   39    Gele Rijders plein                        84     Johnny van Doorn plein
   40    Willemsplein                              85     Musis Sacrum/Velperplein
         Kerkplein/Markt                           86     Witte school
   41    Bussluis Turfstraat                       87     Witte school
   42    Kerkplein                                 88     Witte school
   43    Markt




Gemeente Arnhem, O&S                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>7.2 Bijlage 2 WBS-codes


WBS staat voor Wijk, Buurt, Subbuurt. Hieronder staan de officiële benamingen. Feitelijk gaat het
om straat plus directe omgeving. Voorbeeld: Rijnstraat is het hele horecagebied.

WBS 100 = Markt




WBS 101 = Weverstraat




WBS 102 = Rijnstraat




WBS 103 = Janssingel




WBS 104 = Stationsplein




Gemeente Arnhem, O&S                                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>