<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan de gemeenteraad
Zaaknummer                487605
 Onderwerp:               Arnhemse Herstelagenda Coronacirisis
 a
 Voorstel
  1. Vaststellen aangepast financieel kader zoals beschreven in dit raadsvoorstel.
  2. Vaststellen van de Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis ter aanvulling op de Perspectiefnota en ter
  voorbereiding van de concept begroting.
 Inleiding
  De coronacrisis is een crisis die zijn weerga niet kent. Het raakt echt iedereen en de crisis heeft grote
  economische en sociaal-maatschappelijke effecten. Het is een crisis die de veerkracht, creativiteit en
  volharding van onze stad stevig op de proef stelde.
  En nog steeds doet. Want hoewel we voorzichtig licht aan de horizon van de gezondheidscrisis zien, is
  nog veel onzeker. Wat we wel weten: de impact is enorm.
  We willen de bedrijvigheid, leefbaarheid, werkgelegenheid en aantrekkelijkheid van onze stad
  beschermen. Onze prachtige stad moet die stad blijven waar je wil wonen, werken en verblijven,
  coronacrisis of niet. En waar herstel vanwege de coronacrisis nodig is, willen we dat plegen. Dat wat
  onze stad uniek maakt, willen we versterken.
  De laatste maanden hebben we ons ingezet om de crisis te beheersen, om hulp te bieden waar deze
  acuut nodig was en om de gevolgen van de crisis op de stad en onze gemeentelijke organisatie en
  financiën in beeld te brengen. En we hebben gewerkt aan een antwoord op de impact van deze crisis.
  Ons antwoord leest u in de bijlage Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis.
  Dit raadsvoorstel Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis sturen we u als aanvulling op de
  perspectiefnota en als opmaat naar de begroting, zoals ook toegezegd in de brieven van 19 mei en 30
  juni jl.
  Zoals gebruikelijk vormt de perspectiefnota op inhoud en financieel de basis voor de
  meerjarenprogrammabegroting. Dat is ook dit jaar het geval. De situatie waarin wij ons nu bevinden
  vraagt om frequente communicatie en interactie met u. Daarom geven wij u, zoals ook toegezegd, inzicht
  in de meest recente ontwikkelingen van de afgelopen tijd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Beoogd effect
 Door middel van investeringen op korte, middellange en lange termijn de effecten van de coronacrisis
 verzachten, vermijden of tegengaan.
Argumenten
 1.1 Additionele investeringen mogelijk binnen bestaande kaders
     In de Perspectiefnota is het fundament gelegd met de verwerking van autonome ontwikkelingen,
     aangenomen moties en urgente knelpunten. In aanloop naar de Begroting zijn actualisaties gedaan
     op het gebied van:
          -    Autonome ontwikkelingen: meicirculaire gemeentefonds, nominale indexatie,
               meerjareninvesteringsplanning
          -    Financiële impact coronacrisis: onderscheid naar effecten op de begroting en risico's
          -    Uitkomsten onderzoek bestemmingsreserves
          -    Ontwikkelingen in bestaand beleid (knelpunten en ruimte)
     Zoals u zult teruglezen is het fundament van de perspectiefnota verstevigd en is binnen onze kaders
     van het coalitieakkoord en met behoud van behoedzaamheid ruimte ontstaan voor additionele
     investeringen.
     Autonome ontwikkelingen
     De actualisatie van de autonome ontwikkelingen laat over de jaren heen een wisselend beeld zien,
     maar de effecten ten opzichte van de Perspectiefnota zijn per saldo minimaal. De positieve
     ontwikkeling vanuit de meicirculaire (voornamelijke accres en loon- en prijsbijstellingen) is geheel
     nodig voor het dekken van de indexering van onze eigen kosten. De verplichte compensatie voor de
     prijsstijging van de zorgcontracten is daar een belangrijke onderdeel van.
     De totale kostenstijgingen als gevolg van indexering verwerken we zoals altijd onder de autonome
     ontwikkelingen. De dekking hiervoor komt in principe uit twee inkomstenbronnen: het gemeentefonds
     (voornamelijk accres en gerichte loon- en prijsstijgingen) en indexering van onze eigen opbrengsten.
     In het coalitieakkoord is afgesproken om onze eigen opbrengsten niet te indexeren. De overige
     autonome ontwikkelingen hebben betrekking op de actualisatie van de investeringen en de daaraan
     gekoppelde mutatie van de dotaties aan de bestemmingsreserve solvabiliteit volgens de afgesproken
     spelregel.
     Financiële impact coronacrisis
     De coronacrisis heeft impact op de gemeentelijke financiën. Een eerste impactanalyse heeft uw raad
     inmiddels ontvangen als bijlage bij de Perspectiefnota. Daarnaast is een dashboard opgebouwd. Dit
     dashboard is opgebouwd uit indicatoren die inzicht geven over de staat van de stad. Een eerste
     versie heeft u ontvangen en is aan u gepresenteerd.
     De impactanalyse zoals opgesteld bij de Perspectiefnota is geactualiseerd. De geactualiseerde versie
     van de impactanalyse en van het dashboard kunt u vinden op www.arnhem.nl/corona.
     De 'harde' nadelige effecten die tot een overschrijding in onze begroting leiden, zijn in beeld gebracht.
     We schatten dit in op € 11,3 miljoen in 2020 en € 2,1 miljoen in 2021. Daarbij is uitgegaan van een
     duur van de beperkende maatregelen van 6 maanden. Ook is in beeld gebracht welke compensatie
     vanuit het Rijk en de provincie op deze issues wordt ontvangen. In de komende periode wordt meer
     duidelijk over de nog te verwachten compensatie van het Rijk (voor de periode na 1 juni en voor
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>beleidsvelden waarop nog geen compensatie is toegekend). Vooralsnog schatten we in dat de totale
compensatie vanuit het Rijk ruim € 9 miljoen zal bedragen.
Op een aantal issues worden geen nadelige effecten voor de begroting verwacht, maar is wel een
risico opgenomen in het risicoprofiel. Daarmee stijgt het profiel met ruim € 5 miljoen.
Uitkomsten onderzoek bestemmingsreserves
Het college heeft bij de Perspectiefnota besloten om mede in het licht van de coronacrisis een
onderzoek uit te laten voeren naar de bestemmingsreserves in de zoektocht naar financiële ruimte.
Hierbij is zowel vanuit de techniek als de inhoud gekeken. Inhoudelijk gaat het er vooral om of er een
bestedingsplan ligt om de gereserveerde middelen in lijn met het vastgestelde doel te besteden.
Gereserveerde middelen waarvoor geen bestedingsplan is, liggen ongebruikt op de plank en zijn
daarmee in principe beschikbaar om anders bestemd te worden.
Wat betreft de techniek is er naar het gebruik van de reserves gekeken. Een aantal reserves wordt
gebruikt om structurele lasten te dekken. Een reserve is hier geen geschikt middel voor omdat een
reserve een tijdelijke aard heeft. Daarbij is dit ook in strijd met het besluit begroting en
verantwoording (BBV). Door deze structurele lasten in de exploitatie op te nemen, wordt de dekking
van deze lasten ook voorbij de horizon van de reserve geregeld. Incidenteel vallen hiermee middelen
vrij die juist voor tijdelijke maatregelen kunnen worden ingezet.
Om zo objectief mogelijk te beoordelen of reserves kunnen vrijvallen is vooraf een beoordelingskader
vastgesteld. De uitkomst (vrijval) van de beoordeling kan ingezet worden ter compensatie van de
financiële impact van de coronacrisis op de algemene reserve. Verspreid over een aantal jaren kan
een bedrag van € 8,0 miljoen vrijgespeeld worden. Hieraan gekoppeld is het nodig om voor een
aantal beleidsvelden structurele lasten te begroten.
Ontwikkelingen in bestaand beleid (knelpunten en ruimte)
De laatste prognose van de kosten Jeugdzorg laat een minder negatief beeld zien dan bij de
Perspectiefnota was geprognosticeerd. Daar werd uitgegaan van een nadeel van € 10,4 miljoen ten
opzichte van de begroting, terwijl thans een nadeel van € 6,4 miljoen wordt geraamd. Nog steeds een
fors nadeel, maar aanzienlijk minder hoog dan verwacht. De vermoedelijke verklaring is de sturing op
de toewijzing en kwaliteit en een inhaalslag van de zorgvraag die mogelijk deels niet structureel is.
We verwachten dat deze gunstigere prognose een structureel effect heeft, maar verwachten ook een
knelpunt als gevolg van de inhaalvraag naar zorg vanwege de coronacrisis. Per saldo schatten we in
2021 een ruimte van € 2 miljoen in oplopend naar € 3 miljoen in 2024.
De precieze effecten van de coronacrisis op de zorg in brede zin, zeker op lange termijn, zijn nog
grotendeels onbekend. Adviesraden die gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen op dit gebied zijn
van grote waarde. Daarom kiezen we ervoor om met €65.000 per jaar te investeren in structurele,
inhoudelijke ondersteuning aan de Adviesraden WMO, Jeugd en Participatie.
Een knelpunt voor 2020 wordt voorzien in het niet tijdig kunnen realiseren van de voorgestelde
maatregelen (jeugd)zorg. De vertraging hierin is door de coronacrisis vergroot. Tot slot ontstaan er
nog enkele kleinere, veelal incidentele afwijkingen. Deze worden in Turap-2 toegelicht.
Met de bovenstaande (financiële) ontwikkelingen ontstaat een nieuw meerjarenbeeld. Het fundament
uit de Perspectiefnota is als gevolg van de genoemde ontwikkelingen versterkt. Dit biedt
mogelijkheden om interventies te doen naar aanleiding van de corona-crisis en enkele nieuwe
beleidswensen te realiseren. Deze staan beschreven in de bijgaande brochure Arnhemse
Herstelagenda Coronacrisis.
Onder financiën is het door bovenstaande ontwikkelingen onstane meerjarenbeeld toegelicht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     1.2 Aanpak voor middellange en lange termijn is nu nodig
      De impact van de coronacrisis noopt tot een duidelijke aanpak. In de raadsbrief van 2 juni jl
     informeerden we u over onze uitgangspunten en acties die we in de afgelopen periode hebben
     ingezet om de crisis te beheersen en bestrijden. Gezien de grote impact van de coronacrisis zijn onze
     ruim 100 korte termijn maatregelen en acties noodzakelijk geweest maar op zichzelf onvoldoende
     voor de lange termijn. Bovendien is nog veel onzeker en we willen we juist nu duidelijkheid en
     zekerheid geven.
      1.3 Arnhem versterken door te investeren
     We hebben financiele ruimte gezocht voor herstel en versterkingsinvesteringen die de effecten van
     de crisis kunnen verzachten of zelfs tegengaan. We kiezen voor investeringen die elkaar versterken
     of voor een veelvoudig vermeerderingseffect zorgen. We investeren in sectoren die getroffen zijn en
     de ondernemers en mensen die worden getroffen. Daarom geven wij eveneens uitvoering aan de
     motie "Corona vergroot kloof tussen arm en rijk, gemeente moet die kloof verkleinen." Daarnaast
     kiezen we voor investeringen die kunnen rekenen op steun van de Provincie of het Rijk, doordat er
     kansen zijn voor co-financiering of omdat ze aansluiten bij de massieve steunpakketen van het Rijk.
     In onze herstelagenda stellen wij u interventies en maatregelen voor rondom vier pijlers:
          - anticyclisch intevesteren waar het bijdraagt aan de grote transities zoals energietransitie,
               duurzame mobiliteit, circulaire economie en klimaatadaptie
          - sociaal sterke stad (met inzet op werkgelegenheid en het voorkomen van schulden en
               armoede)
          - leefbare en groene stad (kwaliteit van de openbare ruimte, handhaving en veiligheid)
          - innovatie en vernieuwing (innovatielab en inzet op de nieuwe agenda's voor economie,
               groen, en leefbaarheid.
1.4  Overige ontwikkelingen
      Ook hebben we aangekondigd dat we de benchmark primair proces nader zouden afronden. De
      laatste verdiepingsonderzoeken lopen nog. Afronding is voorzien in september 2020. Eventuele
      inzichten zullen dan nog in ontwerp begroting 2021 worden meegenomen.
Kanttekeningen en risico's
 1.1 Onzekerheid ontwikkeling coronavirus
     Op dit moment is het coronavirus in Nederland vrij goed onder controle. Het aantal besmettingen is
     beperkt en stap voor stap komt er ruimte in de samenleving om het gewone leven weer op te pakken.
     Het is echter onzeker hoe dit zich gedurende de zomer en in het najaar ontwikkeld en of we niet te
     maken krijgen met een tweede golf. Mocht dit zich voor doen dan biedt de bestemmingsreserve
     solvabiliteit, waarvan we de afgesproken groei doorzetten, de mogelijkheid de financiële effecten
     hiervan te dempen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2 Verwerking in concept begroting
      In uw raadsvergadering van 1 juli jl heeft u aangegeven deze Herstelagenda en de perspectiefnota
      verder te willen bespreken en besluitvorming na te streven op 2 september as. Op dit moment is niet
      geheel te overzien of de dan aangebrachte wijzigingen meteen verdeeld kunnen worden over de
      diverse onderscheiden programma's in de concept begroting of dat dit op een later moment gebeurd
      en de wijzingen eerst op een centrale post worden opgenomen. Indien dit laatste het geval is zullen na
      besluitvorming over de begroting aan hand van begrotingswijzingen de verdeling over de programma's
      verwerken.
Financiën
  Financieel beeld 2020-2024 C2D juni              2020    2021    2022    2023       2024
                                                                                    Bedragen * €
                                                                                           1.000
  Startreeks uit PPN                                 2.500  -1.599   1.071     467         2.688
  Autonome ontwikkelingen                            3.185    -381     480  -1.645          -131
  Uitkomsten onderzoek
  bestemmingsreserves                                    0   6.155    -810    -668           -48
  Impact corona                                     -1.786  -2.145    -100       0             0
  Knelpunten/ruimte in bestaand beleid                  50   1.635   2.135   2.135         2.635
  Subtotaal                                          3.949   3.664   2.776     289         5.144
  anticyclisch investeren                                0  -1.000  -1.350  -1.550        -1.350
           versnelde uitvoering LED verlichting                       -150    -250          -350
                                    plancapaciteit          -1.000    -800    -600
        kapitaallasten nog in te vullen projecten                     -400    -700        -1.000
  sociaal sterke stad                                    0  -2.870  -2.970  -1.170        -1.020
                                 werk, werk, werk           -2.200  -2.300    -600          -600
                            schulden voorkomen                -150    -150    -150
         individuele inkomenstoeslag gezinnen                 -150    -150    -150          -150
                 pilot maatwerkbudget armoede                 -100    -100
        extra subsidie tbv huisvesting daklozen               -150    -150    -150          -150
                                    prenatale zorg            -120    -120    -120          -120
  leefbare en groene stad                              -40    -790    -750    -750          -750
                        kwaliteit openbare ruimte             -350    -350    -350          -350
                   verfraaien nutsvoorzieningen        -40     -40
                        handhaving en veiligheid              -400    -400    -400          -400
  innovatie en vernieuwing                            -200  -1.375    -375    -375          -375
                                      Innovatielab          -1.150    -150    -150          -150
                                        herdenken             -225    -225    -225          -225
        versterken agenda's (economie, groen,
                                     leefbaarheid)    -200
  Totaal tbv Begroting 2021-2024                     3.709  -2.371  -2.669  -3.556         1.649
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   Anticyclisch              Investeren in een           Investeren in een       Versterken en
   investeren                sociaal sterke stad         leefbare en groene      vernieuwen
                                                         stad
   +€5,25 miljoen            +€8,03 miljoen              +€3,08 miljoen          +€2,7 miljoen
   (kapitaallasten)
   We investeren in de       We beschermen               We houden onze stad     We investeren in
   stad om juist nu het      werkgelegenheid en          aantrekkelijk en maken  innovatie, ons
   verschil te makenvoor     de meest kwetsbare          hem een nog mooiere     verdienvermogen als
   het herstel én de grote   groepen door te             plek om te wonen door   stad en dat wat ons
   opgaven in de             investeren in een           te investeren in een    allen bindt, door te
   belangrijke transities in sociaal sterke stad.        leefbare en groene      kiezen voor versterken
   onze stad.                                            stad.                   en vernieuwen.
 Meerjarenbeeld
 In de concept Begroting kunnen we ook na de verwerking van de voorgestelde interventies en nieuw
 beleid een structureel sluitend beeld presenteren. In de jaren 2020 en 2021 is het risicoprofiel als gevolg
 van de extra risico's corona verzwaard met genoemde € 5 miljoen, waardoor er een dempend effect op
 de weerstandsfactor ontstaat. Desondanks is de verwachting dat de weerstandsfactor in de jaren 2021-
 2023 op de 1,0 uitkomt en in het laatste jaar van de begroting (2024) oploopt naar 1,2.
 Kortom, we verwachten in de concept begroting een financieel beeld dat structureel sluitend is, waarbij
 investeringen naar voren worden gehaald en gericht nieuw beleid wordt ingezet om sterker uit de corona-
 crisis te komen. De weerstandsfactor blijft ondanks het zwaardere risicoprofiel in de eerste jaren op
 niveau en laat in het laatste jaar een stijging zien. De afgesproken groei van de solvabiliteit tot slot,
 zetten we onverminderd voort.
Uitvoering
 Nvt
Communicatie
 nvt
Bijlagen
Stukken voor gemeenteraad
 Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Besluit van
Zaaknummer                487605
DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 juli 2020, nummer: 487605;
gelet op artikel 147 van de Gemeentewet;
besluit:
1. Vaststellen aangepast financieel kader zoals beschreven in dit raadsvoorstel.
2. Vaststellen van de Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis ter aanvulling op de Perspectiefnota en ter
    voorbereiding van de concept begroting.
De griffier,                                     De voorzitter,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>