<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Minima-effectrapportage gemeente Arnhem
2019
De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de
financiële positie van inwoners met lage inkomens




21 januari 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Minima-effectrapportage gemeente Arnhem 2019
De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële
positie van inwoners met lage inkomens




Nibud, Utrecht, 21 januari 2020
In opdracht van de gemeente Arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord

Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvorlichting) is een onafhankelijke stichting
zonder winstoogmerk. Ons doel is het voorkomen van geldproblemen. Naast het
verzamelen, berekenen en bijhouden van basiscijfers, doet of initieert het Nibud ook
onderzoek naar andere aspecten over omgaan met geld. Daarbij spelen gedragsaspecten
een belangrijke rol. Daarmee kunnen we snel inspelen op maatschappelijke
ontwikkelingen.

Het Nibud is gespecialiseerd in het maken van de vertaalslag van de verzamelde data en
kennis over de huishoudfinanciën in methodes, materialen en tools. Daarbij wordt
voortdurend voeling gehouden met de actualiteit en de praktijk van alledag.

We gaan uit van drie niveaus van voorlichting en financiële educatie: direct voor
consumenten (via onze websites, (social) media, interactieve tools,
voorlichtingsmaterialen en hulpmiddelen en de helpdesk), via onderwijs/educatie door
derden en door deskundigheidsbevordering van professionals. Als kenniscentrum vervult
het Nibud ook een adviesrol naar derden.


Bij dit alles gaat het Nibud uit van een standaardmethode van begroten. Dit resulteert in
een reeks voorbeeldbegrotingen met referentiecijfers die zijn gebaseerd op empirisch
wetenschappelijk onderzoek. Het Nibud stelt de keuzevrijheid en de eigen
verantwoordelijkheid van de huishoudens voorop.

Het Nibud geeft gemeenten meer inzicht in het effect van hun minimabeleid. Door middel
van een minima-effectrapportage (MER) helpt het Nibud gemeenten het geld bestemd
voor minimabeleid, optimaal te besteden.

Deze rapportage is uitgevoerd door het Nibud, in opdracht van de gemeente Arnhem. Met
dit onderzoek wil de gemeente Arnhem inzicht krijgen in de effecten van haar
minimabeleid. De defintieve versie van dit rapport dateert van januari 2020, de cijfers
waar mee gerekend is zijn van 2019.


Utrecht, januari 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samenvatting

Doel onderzoek
Deze minima-effectrapportage geeft weer wat het effect is van landelijke en lokale
inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens met een
laag inkomen in de gemeente Arnhem.

Het doel van dit onderzoek is:
   ➢ inzicht te geven in de bestedingsruimte van de armste groepen in de gemeente;
   ➢ inzichtelijk maken welke groepen huishoudens in de gemeente goed profiteren van
      de verschillende (landelijke en lokale) inkomensondersteunende maatregelen en
      welke groepen minder goed;
   ➢ eventuele armoedevallen in kaart brengen.

De resultaten van de effectrapportage kunnen als basis dienen voor de verdere
ontwikkeling van het minimabeleid van de gemeente Arnhem.



Uitgangspunten
In deze minima-effectrapportage is voor negen verschillende huishoudtypen de
bestedingsruimte inzichtelijk gemaakt:

  Alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd
  Alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd)
  Eenoudergezin met 2 jongere kinderen (3 en 5 jaar)
  Eenoudergezin met 2 oudere kinderen (12 en 16 jaar)
  Paar zonder kinderen
  Paar met 2 jongere kinderen (3 en 5 jaar)
  Paar met 2 oudere kinderen (12 en 16 jaar)
  Eenoudergezin met een zorgvraag
  Alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd) met een zorgvraag

Voor elk van deze huishoudtypen is op vier inkomensniveaus een begroting gemaakt:

  de geldende bijstands/AOW-norm
  110 procent van de geldende bijstandsnorm
  120 procent van de geldende bijstandsnorm
  130 procent van de geldende bijstandsnorm

Zo wordt voor de verschillende huishoudtypen op deze inkomensniveaus inzichtelijk wat
het effect van landelijke en gemeentelijke maatregelen is op de bestedingsruimte.

Bij de uitgaven maken we onderscheid tussen uitgaven uit het basispakket en uitgaven
voor sociale participatie:
    • De uitgaven uit het basispakket zijn alle uitgaven die als noodzakelijk kunnen
        worden beschouwd.
    • Het pakket voor sociale participatie is opgesteld in samenwerking met het Sociaal
        Cultureel Planbureau. Het gaat om uitgaven aan contributies en abonnementen,
        bezoek ontvangen en op bezoek gaan, vakantie/uitgaan en recreatief vervoer.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Resultaten

De financiële situatie van huishoudens
Alle onderzochte huishoudens hebben op de vier inkomensniveaus voldoende inkomsten
om alle noodzakelijke uitgaven uit het basispakket te betalen zonder dat er tekorten
ontstaan.

Wanneer ook naar de bestedingen voor sociale participatie wordt gekeken, zien we dat het
paar met twee oudere kinderen op drie van de vier onderzochte inkomensniveaus de
maandbegroting niet rond kan krijgen. Alleen op 120 procent is er een (klein) positief
saldo.

Alleenstaanden onder de AOW-gerechtigde leeftijd en paren zonder kinderen kunnen de
begroting wel rond krijgen, maar de bestedingsruimte op 100 en 110 procent is klein. Als
deze huishoudens met extra (onvermijdbare) kosten te maken krijgt, kan dit al snel leiden
tot een tekort.

Ouderen en eenoudergezinnen kunnen het basispakket en de kosten voor sociale
participatie goed bekostigen. Dit geldt ook als er sprake is van een zorgvraag. Ook bij
paren met jonge kinderen doen zich geen tekorten voor als de kosten voor het
basispakket en de kosten voor sociale participatie zijn gedaan.


Armoedeval
In dit rapport wordt onderscheid gemaakt in een uitstroomval en een doorstroomval.
Een uitstroomval ontstaat als een huishouden op een bepaald inkomensniveau minder
overhoudt dan op bijstandsniveau. Van een doorstroomval is sprake als een huishouden
op een bepaald inkomensniveau minder overhoudt dan op het voorliggende, lagere
inkomensniveau.

Een uitstroomval zien we alleen bij een alleenstaande die IIT ontvangt en uitstroomt naar
een inkomen van 110 procent. Dan is er geen recht meer op IIT en is de bestedingsruimte
lager dan op 100 procent. Een alleenstaande met een bijstandsuitkering zonder IIT houdt
één euro minder over dan een alleenstaande met een inkomen op 110 procent.

Een doorstroomval komt voor bij een paar zonder kinderen en een paar met oudere
kinderen, waarvan het inkomen stijgt van 120 naar 130 procent. Dit wordt veroorzaakt
door de afbouw van landelijke toeslagen, het wegvallen van het recht op de collectieve
zorgverzekering en het wegvallen van voordelen van de GelrePas.
Ook een alleenstaande oudere met een zorgvraag houdt op 120 procent meer over dan op
130 procent. Het wegvallen van de GelrePas is hier de belangrijkste oorzaak. Het gaat dan
om de kosten voor sociale participatie én de kosten van de maaltijdvoorziening.

Als ook naar een inkomen van 140 procent wordt gekeken, zien we bij paren met jonge
kinderen dat er bij een inkomen op 140 procent minder bestedingsruimte is dan op 130,
120 en 110 procent. Bij paren met oudere kinderen is er op 140 procent zelfs minder
bestedingsruimte dan op bijstandsniveau (en is er dus sprake van een uitstroomval). Dit
wordt veroorzaakt door het wegvallen van het recht op de GelrePas, die voor gezinnen
met kinderen doorloopt tot 130 procent.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Positieve aspecten
De gemeente Arnhem kent voor alle soorten huishoudens verschillende vormen van
inkomensondersteuning die een positief effect hebben op de bestedingsruimte van de
inwoners.

Specifieke positieve aspecten:
De gemeente Arnhem biedt een collectieve zorgverzekering aan, waarmee huishoudens
met een laag inkomen uitgebreider verzekerd zijn dan huishoudens met een gemiddelde
verzekering. Voor huishoudens met hoge zorgkosten is er een pakket met afgekocht eigen
risico.

Met de GelrePas creëert de gemeente Arnhem extra ruimte op de begroting voor
deelname aan maatschappelijke en recreatieve activiteiten. Dit heeft een positief effect op
de bestedingsruimte van huishoudens met een laag inkomen en het vergroot de kans dat
huishoudens met een laag inkomen blijven participeren in de samenleving.

De gemeente zet sterk in op de ondersteuning van kinderen: Vanuit de GelrePas zijn
diverse vergoedingen mogelijk, onder andere voor sport en het lidmaatschap van een
vereniging. Dit is een extra stimulans om kinderen deel te laten nemen aan sportieve en
culturele activiteiten.
Daarnaast is een vergoeding mogelijk voor schoolgerelateerde kosten en via de Stichting
Leergeld kunnen onder andere computers, fietsen en kosten voor schoolkampen en
excursies vergoed worden.

Personen met een zorgvraag kunnen in de gemeente Arnhem in aanmerking komen voor
verschillende vergoedingen. De eigen bijdrage CAK en de kosten van
personenalarmering worden vergoed vanuit de collectieve zorgverzekering, voor de
maaltijdvoorziening kan een korting worden verkregen via de GelrePas en aanvullend
vervoer wordt vanuit de Wmo tegen een gereduceerd tarief aangeboden.
Hiermee blijven de extra kosten als gevolg van de zorgvraag beperkt voor chronisch
zieken in de gemeente.

In de gemeente Arnhem kunnen huishoudens onder de AOW-leeftijd met een inkomen tot
105 procent van de geldende bijstandsnorm in aanmerking komen voor een individuele
inkomenstoeslag. Daarbij is het positief dat de gemeente Arnhem bij de hoogte van de
individuele inkomenstoeslag rekening houdt met de gezinssamenstelling. Huishoudens
met kinderen ontvangen een hoger bedrag dan alleenstaanden.



Aanbevelingen

Verminder niet-gebruik regelingen
De gemeente Arnhem kent een ruimhartig minimabeleid: bijna alle onderzochte
huishoudtypen kunnen de maandbegroting rond krijgen, met uitzondering van het paar
met oudere kinderen.
Echter, in de berekeningen is ervan uitgegaan dat alle aanspraken op landelijke en lokale
regelingen zijn aangevraagd. Dat is niet voor ieder huishouden een vanzelfsprekendheid.
De gemeente Arnhem kan het gebruik van landelijke en lokale regelingen stimuleren door
hieraan publiciteit te geven en de toegang tot deze regelingen te vereenvoudigen. Een
instrument dat in de gemeente Arnhem wordt ingezet is “berekenuwrecht” . Hiermee
worden bewoners gewezen op alle mogelijkheden die er zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Ook voorlichting door intermediairs is vaak doeltreffend. Het is daarbij belangrijk dat de
intermediairs bekend zijn met alle regelingen die de gemeente Arnhem te bieden heeft en
dat zij ook continu op de hoogte worden gebracht van veranderingen in
inkomensondersteunende maatregelen.

Stimuleer goed financieel beheer
Om rond te kunnen komen van een minimuminkomen is een goed financieel beheer van
het huishouden noodzakelijk. Men reserveert om zo nodig grote uitgaven te kunnen doen
voor de vervanging van inventaris. We gaan ervan uit dat het huishouden niet leent, zodat
er niet nog extra kosten van rente en aflossing bijkomen. Veel huishoudens die van een
minimum inkomen moeten rondkomen, voeren een goed financieel beheer, maar een deel
ook niet. Voor deze huishoudens is het aan te bevelen cursussen of begeleiding te
organiseren.

Help energielasten verlagen
Het is te verwachten dat de energielasten een groter deel van de woonlasten en daarmee
van de totale begroting van minima gaan innemen. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat
juist minima vaak in minder goed geïsoleerde woningen wonen, waardoor ze ook een
hoger verbruik dan gemiddeld hebben. Ook de toekomstige energietransitie zal de nodige
kosten met zich meebrengen. Voor bewoners van een huurwoning is nog onduidelijk of de
woningbouwcorporaties dit gaan doorberekenen aan hun huurders. Het Nibud adviseert de
gemeente hier aandacht voor te hebben.
Huishoudens met een laag inkomen zouden hulp van energieadviseurs of gratis/ goedkope
energieboxen aangeboden kunnen krijgen. Producten zoals ledlampen en isolatiefolies,
waarvan de aanschafkosten voor deze doelgroep vaak te hoog zijn, terwijl ze een snelle
terugverdientijd hebben, zijn dan het meest effectief.
In de gemeente Arnhem lopen al verschillende pilots op dit gebied (zoals de inzet van
energiecoaches).

Houd bij de berekening van de kwijtschelding rekening met overige belastingen
Om voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen en waterschapslasten in aanmerking
te komen hanteren zowel de gemeente als het waterschap een kwijtscheldingsnorm van
100 procent. Dit is hoger dan de wettelijk voorgeschreven norm van 90 procent.
Voor beide (gemeente en waterschap) wordt de betalingscapaciteit apart berekend.
Hiermee wordt er van uitgegaan dat het huishouden twee maal over de betalingscapaciteit
beschikt, wat uiteraard niet zo is. De gemeente heeft de mogelijkheid de
betalingscapaciteit op een andere wijze te berekenen: de regelgeving (Uitvoeringsregeling
Invorderingswet 1990, URIW 1990) is zodanig dat bij de berekening van de
betalingscapaciteit rekening kan worden gehouden met meerdere belastingaanslagen.

Overweeg het meest uitgebreide pakket van de collectieve zorgverzekering open te stellen
voor alle minima
De gemeente Arnhem biedt inwoners met een laag inkomen (tot en met een inkomen van
120/130 procent van de geldende bijstandsnorm) een collectieve zorgverzekering aan. Het
gaat om de basisverzekering plus een aanvullend pakket en een tandverzekering.
Deelnemers zijn met deze verzekering uitgebreider verzekerd dan huishoudens met een
gemiddelde zorgverzekering. Door deze uitgebreide verzekering zal het beroep op de
bijzondere bijstand lager zijn, wat gunstig uitpakt voor de (uitvoerings)kosten van de
gemeente. Ook deelnemers aan de collectieve verzekering zijn beter af: zij krijgen een
uitgebreid pakket aan medische kosten vergoed.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bovendien is in de meest uitgebreide variant (GarantVerzorgd 3) tevens het verplichte
eigen risico meeverzekerd. Steeds vaker ontvangen belangengroeperingen signalen dat
huishoudens zorg mijden, zodat zij hun eigen risico niet hoeven aan te spreken. Dit is een
onwenselijke situatie. Het is daarom positief dat de gemeente Arnhem een pakket
aanbiedt waarin het eigen risico is meeverzekerd.
Voor dit uitgebreide pakket gelden echter aanvullende specifieke voorwaarden. De
gemeente zou kunnen overwegen het pakket aan te bieden aan alle inwoners met een
minimuminkomen. Hierbij is het voor de gemeente van belang dat de kosten van de
aanboden pakketten in balans zijn: de gemeentelijke bijdrage voor het pakket met
afgekocht eigen risico moet niet veel hoger zijn dan de bijdrage voor de goedkopere
verzekering, waardoor het voor (bijna) alle huishoudens aantrekkelijk wordt om het eigen
risico mee te verzekeren, ongeacht de verwachting die men hierover heeft. Dit leidt tot
onnodige hoge kosten voor de gemeente. In de ideale situatie ontstaat een soort
zelfregulerend systeem, waarbij juist de huishoudens die veel zorg (denken) nodig (te)
hebben, zullen kiezen voor een pakket met afgekocht eigen risico en de overige
huishoudens niet.

Overweeg een ongedeeld budget voor de kosten van kinderen
De gemeente Arnhem zet sterk in op vergoeding van kosten van kinderen. Zo zijn er
diverse vergoedingen vanuit de GelrePas, een vergoeding voor schoolkosten en de
mogelijkheden die worden geboden door Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en
Cultuur.
Om het gevoel van bestedingsvrijheid voor huishoudens te vergroten, zou de gemeente
kunnen werken met een ongedeeld budget voor zowel schoolkosten als kosten voor
maatschappelijke participatie. Dit zou de gemeente bijvoorbeeld kunnen realiseren, door
via de GelrePas een vrij besteedbaar budget beschikbaar te stellen. In een dergelijke
situatie zijn huishoudens vrij in de keuze in welke mate zij de tegemoetkomingen willen
besteden aan schoolkosten en in welke mate aan sport- en culturele activiteiten.

Behalve dat een ongedeeld budget de bestedingsvrijheid vergroot, kan dit ook het niet-
gebruik tegengaan. Teveel verschillende losse regelingen kan het voor inwoners
onoverzichtelijk maken, met als ongewenst effect dat een groep huishoudens onterecht
geen gebruik maakt van de mogelijkheden die er zijn.

Differentieer de individuele inkomenstoeslag
In de gemeente Arnhem kunnen huishoudens onder de AOW-gerechtigde leeftijd, die
gedurende minimaal drie jaar een inkomen ontvangen van maximaal 105 procent van de
geldende bijstandsnorm, in aanmerking komen voor een individuele inkomenstoeslag.

De tegemoetkoming heeft een gunstig effect op de bestedingsruimte van huishoudens die
langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen. Huishoudens met een laag inkomen
en zeker de huishoudens die niet alle overmijdbare uitgaven plus de uitgaven voor sociale
participatie kunnen bekostigen (zie tabel 1), zullen als eerste bezuinigen op de
reserveringsuitgaven, omdat deze niet elke maand terugkomen. Dit is een onwenselijke
situatie; wanneer dit huishouden dan plotseling voor een grote uitgave komt te staan, zal
het schulden moeten gaan maken. Het Nibud adviseert daarom om de regeling in stand te
houden.

De hoogte van de IIT bedraagt voor paren een alleenstaande ouders 375 euro per jaar en
voor alleenstaanden 260 euro per jaar. Er wordt daarmee onderscheid gemaakt tussen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>huishoudens met en zonder kinderen. Er wordt echter geen rekening gehouden met het
aantal kinderen en de leeftijden van de kinderen.
Aangezien de kosten van (oudere) kinderen niet volledig gecompenseerd worden door
kindgebonden toeslagen, zou de gemeente kunnen overwegen om per ten laste komend
kind een extra bedrag toe te kennen. De gemeente kan zelfs nog een stap verder gaan
door voor oudere kinderen een hogere toeslag te verstrekken dan voor jonge kinderen,
omdat de kosten van oudere kinderen hoger liggen dan die van jonge kinderen.

Personen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd die langdurig van een laag inkomen moeten
rondkomen krijgen geen toeslag. Dit is echter geen groot probleem omdat, zoals in tabel 1
te zien is, de AOW-gerechtigde huishoudens niet met tekorten op de begroting te maken
hebben.
Hier staat tegenover dat ouderen een steeds groter deel van hun zorgkosten zelf moeten
gaan betalen en dat zij meestal niet in staat zijn hun inkomen nog te verhogen. Het Nibud
adviseert de gemeente hier in mogelijk toekomstig beleid rekening mee te houden.


Houd aandacht voor paren met oudere kinderen
Paren met oudere kinderen kunnen, ondanks de gemeentelijke ondersteuning, op bijna
alle onderzochte inkomensniveaus de maandbegroting niet rond krijgen, als zij naast het
basispakket de uitgaven voor sociale participatie willen bekostigen. Het Nibud adviseert de
ondersteuning voor deze doelgroep voort te zetten en het bestaan van
inkomensondersteunende regelingen voor gezinnen met (oudere) kinderen actief onder de
aandacht te brengen. Ook verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere bijstand (niet in
dit onderzoek meegenomen) kunnen dergelijke gezinnen helpen om hun tekorten
beperken. In dit laatste geval kunnen alleen noodzakelijke bijzondere kosten vergoed
worden, maar het is zeker de moeite waard om ook dit extra onder de aandacht te
brengen.

Dat paren (en met name paren met oudere kinderen) met tekorten te maken hebben,
ziet het Nibud ook bij andere gemeenten en het blijkt ook uit onze landelijke
koopkrachtberekeningen. Inzetten op de begeleiding naar werk van tenminste één van
beide partners lijkt de eerste stap op weg uit de armoede. Bovendien blijkt een klein
baantje van de andere partner veel meer op te leveren dan alleen het maandelijks bruto
inkomen: fiscaal houdt een stel meer over als beide partners parttime werken dan als één
persoon fulltime werkt.
Echter, het blijft voor gemeenten een lastige opgave om alle tekorten te compenseren.
Een structurele oplossing zal, indien politiek gewenst, vanuit het Rijk moeten komen.
Een aanzet hiervoor is gegeven in de Miljoenennota voor 2018: voor de bestrijding van
armoede onder kinderen is landelijk 100 miljoen euro uitgetrokken, waarvan 85 miljoen
naar de gemeenten is gegaan. Dit geld is onder meer bedoeld om schoolreisjes, sportles
en muziekles voor kinderen uit arme gezinnen mogelijk te maken.
Bovendien is in het huidige regeerakkoord opgenomen dat het kabinet extra middelen
beschikbaar stelt voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede, in het
bijzonder onder kinderen: het kabinet stelt hiervoor 80 miljoen ter beschikking (30
miljoen in 2018 en 25 miljoen in 2019 en 2020). Het merendeel van de middelen (90
procent) zal via een decentralisatie-uitkering beschikbaar worden gesteld aan gemeenten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Inhoud

1    Inleiding
1.1    Centrale vraag
1.2    Kern minima-effectrapportage
1.2.1 Huishoudtypen
1.2.2 Inkomensniveaus
1.2.3 Armoedeval
1.2.4 Voorbeeld huur
1.3    Leeswijzer
2    Onderzoeksmethode: begrotingen
2.1    Inleiding
2.2    Inkomsten
2.3    Uitgaven: Basispakket & Sociale participatie
2.4    Uitgavensoorten
2.5    Voorwaarden aan de begrotingen
2.6    De begrotingen
3    Minimabeleid
3.1    Landelijk beleid
3.2    Lokaal minimabeleid
3.2.1 Kwijtscheldingsbeleid
3.2.2 Collectieve (aanvullende) zorgverzekering
3.2.3 Individuele inkomenstoeslag
3.2.4 Vergoeding schoolkosten
3.2.5 GelrePas
3.2.6 Particuliere fondsen
3.2.7 Kinderopvang en peuteropvang
3.2.8 Individuele bijzondere bijstand
3.2.9 Duurzame gebruiksgoederen
3.3    Huishoudens met een zorgvraag
3.3.1 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
3.3.2 Collectieve zorgverzekering
3.3.3 Tegemoetkoming Meerkosten Chronisch Zieken en Gehandicapten
3.3.4 Uitgangspunten huishoudens met zorgvraag
4    Resultaten
4.1    Saldo inkomsten min uitgaven
4.2    Tekorten en armoedevallen
4.3    Resultaten bij 140 procent
5    Conclusies en aanbevelingen
5.1    Conclusies
5.2    Aanbevelingen
Bijlage 1 | Verantwoording uitgaven
Bijlage 2 | Begrotingen
Bijlage 3 | Overzicht saldo inkomsten minus uitgaven
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>1 Inleiding

             1.1 Centrale vraag

Iedere gemeente beschikt over mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de financiële
positie van inwoners met lage inkomens. Dat kan bijvoorbeeld door het kwijtschelden van
gemeentelijke heffingen en/ of door bijzondere bijstand. Het is echter niet direct zichtbaar
wat in de praktijk de effecten van die maatregelen zijn op het budget van verschillende
groepen huishoudens.

De centrale vraag van dit onderzoek luidt:
Wat is het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de
financiële positie van huishoudens met een laag inkomen in de gemeente Arnhem?

Bekeken wordt welke groepen huishoudens in de gemeente goed profiteren van de
verschillende inkomensondersteunende maatregelen en welke groepen minder goed. Ook
maakt deze rapportage een eventuele armoedeval inzichtelijk.



             1.2 Kern minima-effectrapportage

Om tot een antwoord te komen op de centrale vraag, worden voor een aantal veel
voorkomende voorbeeldsituaties alle inkomstengeïnventariseerd. Hierbij wordt rekening
gehouden met alle landelijke en gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen. Dit
inkomen zal in een begroting worden afgezet tegen de minimale uitgaven waarmee
huishoudens met een laag inkomen worden geconfronteerd. De minimale uitgaven zijn
gebaseerd op de Nibud methode van budgetteren, aangevuld met lokale tarieven en
tegemoetkomingen.


1.2.1 Huishoudtypen
In deze minima-effectrapportage wordt voor een aantal huishoudtypen de
bestedingsruimte inzichtelijk gemaakt. In overleg met de gemeente Arnhem is een keuze
gemaakt voor de volgende voorbeeldsituaties:

  a.   Alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd
  b.   Alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd)
  c.   Eenoudergezin met 2 jongere kinderen (3 en 5 jaar)
  d.   Eenoudergezin met 2 oudere kinderen (12 en 16 jaar)
  e.   Paar zonder kinderen
  f.   Paar met 2 jongere kinderen (3 en 5 jaar)
  g.   Paar met 2 oudere kinderen (12 en 16 jaar)
  h.   Eenoudergezin met een zorgvraag
  i.   Alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd) met een zorgvraag


1.2.2 Inkomensniveaus
De rapportage laat zien welke effecten de landelijke en gemeentelijke maatregelen
hebben op de financiële positie van de huishoudtypen bij verschillende inkomensniveaus.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>In overleg met de gemeente Arnhem is in dit rapport gekozen om begrotingen op te
stellen met de volgende inkomensniveaus: bijstand of AOW, 110, 120 en 130 procent van
de geldende bijstandsnorm.


1.2.3 Armoedeval
Het kan voorkomen dat een huishouden met een hoger inkomen, minder overhoudt dan
met een lager inkomen, nadat rekening is gehouden met alle noodzakelijke uitgaven.
Bijvoorbeeld doordat er geen recht meer is op inkomensondersteunende regelingen. Als
een dergelijke armoedeval zich voordoet binnen de gestelde kaders, dan blijkt dat uit de
resultaten van dit onderzoek.

Hierbij onderscheiden we twee soorten armoedevallen, namelijk een armoedeval bij
uitstroom uit een bijstandsuitkering naar betaald werk (werkloosheidsval/uitstroomval) en
een armoedeval bij het meer gaan verdienen (doorstroomval).

Bij huishoudens boven de AOW-gerechtigde leeftijd wordt officieel niet gesproken van een
armoedeval, omdat deze gewoonlijk geen inkomensstijging meemaken. Toch kan er bij
hen ook sprake zijn van een geringere bestedingsmogelijkheid bij een hoger inkomen.


1.2.4 Huur
Uit het woononderzoek 2018 van het CBS komt naar voren dat 96 procent van de
huishoudens die de bijstandsuitkering als belangrijkste inkomstenbron hebben, in een
huurwoning woont. Op basis hiervan gaan we er in deze rapportage vanuit dat
huishoudens in een huurwoning wonen.
De huur vormt in de meeste huishoudens de hoogste uitgave op de begroting. De
huurprijzen in dit onderzoek zijn vastgesteld in overleg met de gemeente, op basis van
cijfers van het CBS. We hebben hierbij gekeken naar de gemiddelde huur van inwoners
met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum.
Voor een- en tweepersoonshuishoudens komt dit neer op 558 euro per maand, voor
meerpersoonshuishoudens rekenen we met een huur van 647 euro per maand.



            1.3 Leeswijzer

Het rapport is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de
onderzoeksmethode. Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de lokale inkomens-
ondersteunende regelingen. In hoofdstuk 4 worden kort de resultaten weergegeven: Wat
is de bestedingsruimte van huishoudens met een laag inkomen? En wat zijn de effecten
van het minimabeleid op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen?
Ten slotte staan in hoofdstuk 5 de conclusies en aanbevelingen.
In de bijlagen wordt meer informatie gegeven over bronnen van de referentiecijfers en de
inkomensopbouw.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2 Onderzoeksmethode: begrotingen

            2.1 Inleiding

Om het effect van inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van
huishoudens te berekenen, maakt het Nibud gebruik van begrotingen. Uit deze
begrotingen zijn de inkomsten en uitgaven van de huishoudens af te lezen.

De begrotingen zijn voor groepen van huishoudens. De bedragen in de begrotingen zijn
gemiddelden; in werkelijkheid zal de financiële situatie van de individuele huishoudens er
anders uitzien. De begroting laat dus niet zien in hoeverre een individueel huishouden een
sluitende begroting heeft. Wel wordt duidelijk in hoeverre een groep huishoudens een
sluitende begroting heeft. Bij het opstellen van de begrotingen wordt geen rekening
gehouden met schulden, omdat daarover niets algemeens te zeggen valt. Schulden komen
echter vaak voor onder huishoudens met lage inkomens.

Maandbegrotingen
Alle begrotingen zijn maandbegrotingen, waarbij de inkomsten en uitgaven zijn
omgerekend naar gemiddelde maandbedragen. In de praktijk kunnen er flinke verschillen
zijn tussen de maanden van het jaar. Vakantiegeld wordt bijvoorbeeld vaak jaarlijks
uitgekeerd, maar wordt in deze rapportage uitgedrukt in een maandelijks bedrag. Het
inkomen is in iedere begroting een vast gegeven.



            2.2 Inkomsten

In deze rapportage worden op vier inkomensniveaus begrotingen opgesteld voor de
betreffende voorbeeldhuishoudens: het minimuminkomen (bijstand/AOW-uitkering), 110
procent, 120 procent en 130 procent van de geldende bijstandsnorm. Met bijstandsniveau
wordt in deze rapportage bedoeld de norm op grond van de Participatiewet, artikel 5 lid 1
sub c.

Uitgangspunt in deze rapportage is het totaal besteedbaar maandinkomen. Dat inkomen
bestaat uit alle inkomsten van het huishouden, zoals netto salarissen, uitkeringen,
kortingen op de belasting, zorgtoeslag, huurtoeslag, vakantiegeld, kinderbijslag en
kindgebonden budget. In de begrotingen is geen rekening gehouden met eigen vermogen
of eventuele inkomsten daaruit. Hoe de regelingen doorwerken in de begrotingen en wat
de invloed is op het inkomen van de verschillende huishoudens is te zien in bijlage 1.

In de rapportage wordt verondersteld dat de huishoudens maximaal gebruik maken van
alle inkomensondersteunende regelingen die op hen van toepassing zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>            2.3 Uitgaven: Basispakket & Sociale participatie

De noodzakelijke uitgaven vullen we in via een basispakket met apart een pakket voor
sociale participatie.
Het basispakket bestaat uit uitgaven die voor elk huishouden niet of moeilijk vermijdbaar
zijn.
De begroting bestaat uit een pakket aan vrij goedkope artikelen (niet de
allergoedkoopste) die algemeen verkrijgbaar zijn. We houden geen rekening met
tweedehands artikelen.

In bijlage 1 staande uitgangspunten en de samenstelling van de pakketten beschreven.
Het basispakket en de sociale participatie zijn op bepaalde punten verschillend voor de
diverse huishoudtypen. Een alleenstaande staat immers voor andere kosten dan
bijvoorbeeld een gezin met kinderen.

Sociale participatie
Als voorbeeld heeft het Nibud een pakket aan uitgaven voor sociale participatie opgesteld.
Dit pakket is opgesteld in samenwerking met het Sociaal Cultureel Planbureau. Het gaat
bijvoorbeeld om uitgaven aan contributies en abonnementen, bezoek ontvangen en op
bezoek gaan, vakantie/uitgaan en recreatief vervoer.
Sociale participatie wordt door velen als noodzakelijk beschouwd en is in veel gemeenten
op de een of andere manier onderdeel van het minimabeleid. De uitgaven voor sociale
participatie staan beschreven in bijlage 1.

Persoonlijk onvermijdbare uitgaven
Naast de noodzakelijke uitgaven van de pakketten zijn er in individuele gevallen
persoonlijk moeilijk of niet-vermijdbare uitgaven. Dit zijn uitgaven die voor een bepaald
persoon onontkoombaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer iemand een speciaal dieet moet
volgen. Voor dit soort uitgaven is vaak een tegemoetkoming mogelijk via gemeentelijk
beleid. Deze uitgaven worden in dit rapport niet meegenomen.
Uitzondering zijn de huishoudens met een zorgvraag. Hierbij gaan we uit van extra,
onvermijdbare uitgaven. Deze staan beschreven in paragraaf 3.3.4.

In de begrotingen is geen rekening gehouden met kosten voor een huisdier of voor roken.
Deze uitgaven worden niet gezien als noodzakelijk. Echter, relatief veel huishoudens in de
onderzochte inkomensniveaus zullen wel met deze kosten te maken hebben. Indien dit het
geval is, wordt het saldo op de begroting lager dan in deze rapportage is weergegeven.
Het is raadzaam hier rekening mee te houden, zeker waar het gaat om de meest
kwetsbare groepen (die ook zonder deze kosten de maandbegroting niet of nauwelijks
rond krijgen).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>            2.4 Uitgavensoorten

In alle begrotingen onderscheidt het Nibud drie soorten uitgaven:
   Vaste lasten: Komen regelmatig terug. Meestal vaste bedragen waar een contract aan
   ten grondslag ligt. Voorbeelden zijn de huur, energiekosten en verzekeringen.
   Reserveringsuitgaven: Komen niet regelmatig voor. De hoogte is niet precies bekend.
   Voorbeelden hiervan zijn de kosten voor inventaris (meubels, apparatuur/witgoed) en
   kleding.
   Huishoudelijke uitgaven: Steeds terugkerende uitgaven die maandelijks kunnen
   variëren. Voorbeelden zijn voeding, was- en schoonmaakartikelen, persoonlijke
   verzorging.

Lokale tarieven
In deze rapportage wordt gerekend met minimale bedragen die huishoudens nodig hebben
om deze uitgaven te kunnen betalen. Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van
lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de tarieven voor heffingen, de premie van de
collectieve zorgverzekering en de kosten van de peuterspeelzaal.

Minimabeleid
Als er inkomensondersteunende maatregelen zijn die een vergoeding vormen voor
bepaalde uitgavenposten, dan is hier rekening mee gehouden in de begrotingen. De
regelingen staan beschreven in het volgende hoofdstuk.



            2.5 Voorwaarden aan de begrotingen

Aan de begrotingen worden drie belangrijke voorwaarden opgelegd.

1. Zeer goed met geld kunnen omgaan
Een goed overzicht van alle inkomsten en uitgaven is noodzakelijk. Alleen dan kan er
voldoende geld opzij worden gezet om onregelmatige uitgaven te kunnen doen. Een
gebrek aan goed overzicht kan vaak confronterend zijn en moeilijk te doorbreken.

2. Alle inkomensondersteuning aanvragen
Toeslagen en tegemoetkomingen beslaan vaak een groot deel van het totale
inkomstenplaatje. Het is daarom voor huishoudens belangrijk om te weten op welke
inkomensondersteuning men recht heeft en hoe en waar deze moet worden aangevraagd.
Het tijdig doorgeven van gegevens is hierbij belangrijk. En daarmee dus ook een actieve
houding.

3. Geen grote persoonlijk onvermijdbare uitgaven hebben
Hoge persoonlijk onvermijdbare uitgaven zoals afbetalingen, zorgkosten of een hoge huur,
kunnen het moeilijk of onmogelijk maken om een sluitende begroting op te stellen. Als de
uitgaven niet omlaag gebracht kunnen worden, dan resteert er niks anders dan om te
bezuinigen op overige uitgaven. In het geval van de begrotingen met minimale uitgaven,
zoals ze in dit rapport zijn opgesteld, ontstaat het gevaar dat er ook bezuinigd wordt op
noodzakelijke uitgaven. Dit kan er toe leiden dat er totaal geen reserves meer zijn om
tegenslagen op te kunnen vangen, dat rekeningen niet meer betaald worden waardoor
schulden ontstaan of dat gezondheidsbedreigende omstandigheden ontstaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>            2.6 De begrotingen

Volgens de methodiek die hierboven staat beschreven, worden de begrotingen opgesteld.
Deze begrotingen staan in bijlage 2.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>3 Minimabeleid

In dit hoofdstuk worden diverse landelijke en gemeentelijke regelingen voor
inkomensondersteuning van minima beschreven. Alleen de regelingen die in de
berekeningen zijn meegenomen komen in dit hoofdstuk aan bod. Paragraaf 3.1 beschrijft
de landelijke regelingen; in paragraaf 3.2 komen de lokale inkomensondersteunende
regelingen aan bod.



            3.1 Landelijk beleid

Bij het opstellen van de begrotingen worden de landelijke heffingskortingen (algemene
heffingskorting, arbeidskorting, inkomensafhankelijke combinatiekorting en de
[alleenstaande] ouderenkorting), landelijke toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag,
kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget) en de kinderbijslag in de berekeningen
opgenomen.

Landelijke heffingskortingen
Heffingskortingen zijn kortingen op de belasting. Hiermee wil de overheid bepaalde
groepen ondersteunen. Denk aan ouders, ouderen en gehandicapten. Door de
heffingskorting betalen zij minder belasting.

De volgende heffingskortingen (2019) zijn voor de voorbeeldhuishoudens van belang:
  Algemene heffingskorting
  Voor iedereen boven de 18 die inkomstenbelasting betaalt, ook als men niet werkt. De
  algemene heffingskorting bedraagt maximaal 2.477 euro per jaar voor mensen onder
  de AOW-gerechtigde leeftijd en 1.268 euro vanaf de AOW gerechtigde leeftijd.
  Arbeidskorting
  Voor iedereen die betaald werk heeft, ook als men daarnaast nog gedeeltelijk een
  uitkering ontvangt. De arbeidskorting bedraagt maximaal 3.399 euro per jaar.
  Inkomensafhankelijke combinatiekorting
  Voor werkende ouders met kinderen jonger dan 12 jaar. Deze wordt toegekend aan de
  alleenstaande ouder of aan de minst verdienende fiscale partner. Deze heffingskorting
  bedraagt maximaal 2.835 euro per jaar.
  Ouderenkorting en alleenstaande ouderenkorting
  Heffingskortingen voor AOW-gerechtigden. De ouderenkorting bedraagt maximaal
  1.596 euro per jaar; de alleenstaande-ouderenkorting is 429 euro per jaar.

Landelijke toeslagen
Toeslagen zijn bijdragen van de overheid om tegemoet te komen in de kosten voor de
zorgverzekering, huur of kind(eren). Of een huishouden recht heeft op bepaalde
toeslagen, is afhankelijk van een aantal factoren (bijvoorbeeld inkomen).

De volgende toeslagen zijn van belang voor de voorbeeldhuishoudens:
  Zorgtoeslag
  Zorgtoeslag is een bijdrage van de overheid voor de kosten van de zorgverzekering.
  Iemand kan aanspraak maken op zorgtoeslag vanaf 18 jaar. Dit geldt voor zowel
  alleenstaanden als stellen. Het inkomen moet wel onder de inkomensgrens vallen. Een
  alleenstaande heeft recht op zorgtoeslag bij een toetsinkomen van 29.562 euro of
  minder. Voor samenwonenden is deze grens 37.885 euro.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Naast de inkomensgrens is er ook een vermogensgrens voor de zorgtoeslag. In 2019
bedraagt deze voor alleenstaanden 114.776 euro en voor paren 145.136 euro.
De zorgtoeslag voor een alleenstaande is maximaal 99 euro per maand. Voor een stel is
de zorgtoeslag maximaal 192 euro. Hoe lager het inkomen, hoe meer toeslag iemand
ontvangt.

Huurtoeslag
Huurtoeslag is een bijdrage van de overheid in de huurkosten. Huurders van een
zelfstandige huurwoning kunnen in aanmerking komen voor huurtoeslag. De hoogte
van de huurtoeslag is afhankelijk van het inkomen, het vermogen, de
huishoudsamenstelling en de huur.

Een- en tweepersoonshuishoudens krijgen boven de 228,62 euro (minimale basishuur)
huurtoeslag tot een huur van 424,44 euro. Voor een huur boven dit bedrag wordt 65
procent van de huur tot 607,46 euro vergoed (651,03 euro voor
driepersoonshuishoudens of meer). Alleenstaanden of ouderen/hulpbehoevenden
krijgen boven deze huur tot een huur van maximaal 720,42 euro vervolgens nog 40
procent vergoed.
Voor ouderen is de minimale basishuur enkele euro’s lager. De basishuur is
inkomensafhankelijk waardoor de huurtoeslag daalt bij een hoger inkomen.

Vanaf een inkomen van 22.700 euro heeft een alleenstaande geen recht meer op
huurtoeslag (22.675 euro vanaf AOW-leeftijd). Voor meerpersoonshuishoudens is de
inkomensgrens 30.825 euro (30.800 euro vanaf AOW-leeftijd).
De vermogensgrens voor de huurtoeslag van 30.360 euro is strenger dan voor de
zorgtoeslag.

Kinderopvangtoeslag
Kinderopvangtoeslag is een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang. De
kinderopvangtoeslag is geregeld in de Wet Kinderopvang. De wet geldt voor dagopvang
voor kinderen van 0 tot 4 jaar en buitenschoolse opvang voor basisschoolkinderen.
Maar ook voor opvang door ouderparticipatiecrèches of gastouders via een
gastouderbureau en voor de peuterspeelzaal. Informele opvang door familie of
kennissen valt hier dus niet onder.
Om voor kinderopvangtoeslag in aanmerking te komen moet de instelling zijn
aangemeld bij het Landelijk Register Kinderopvang. Ook moeten, in het geval van
paren, beide ouders werken, tenzij er een re-integratietraject wordt gevolgd.

De vergoeding wordt berekend over een maximaal uurtarief van 8,02 euro voor
kinderen tot vier jaar (dagopvang) en van 6,89 euro voor kinderen in de
basisschoolleeftijd (buitenschoolse opvang). Wanneer iemand per uur meer dan dit
bedrag betaalt, ontvangt hij of zij over dit extra deel geen toeslag.
Er gelden grenzen voor het totaal aantal uren waarvoor kinderopvangtoeslag
aangevraagd kan worden.

Kindgebonden budget
Iedereen met kinderen jonger dan 18 jaar kan in aanmerking komen voor het
kindgebonden budget. Dit is een maandelijkse, inkomensafhankelijke bijdrage in de
kosten van kinderen. Voorwaarde is dat iemand zijn of haar kind ‘in belangrijke mate
onderhoudt’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>  In 2019 ontvangt iemand met een verzamelinkomen tot 20.941 euro het maximale
  bedrag aan kindgebonden budget. Na dit inkomen wordt de hoogte van het bedrag
  geleidelijk afgebouwd. Het bedrag aan kindgebonden budget is afhankelijk van het
  aantal kinderen en de leeftijd van de kinderen. Voor alleenstaande ouders is dit hoger
  dan voor paren.
  Het kindgebonden budget voor het tweede kind is lager dan voor het eerste kind en
  vanaf het derde kind eveneens lager dan voor het tweede kind. Vanaf 12 jaar is het
  kindgebonden budget hoger.

  Kinderbijslag
  Een ouder heeft recht op kinderbijslag voor thuiswonende eigen kinderen, stiefkinderen
  tot 18 jaar en soms voor pleegkinderen tot 16 jaar. Kinderbijslag wordt eenmaal per
  kwartaal uitgekeerd. De bedragen worden in het geval van meerdere kinderen bij
  elkaar opgeteld. De bedragen voor kinderbijslag zijn afhankelijk van de leeftijd van het
  kind. De kinderbijslag voor een kind van 12 tot 18 jaar bedraagt 314,24 euro. Voor 6
  tot 12 jaar en voor 0 tot 6 jaar is het respectievelijk 267,10 euro en 219,97 euro.



            3.2 Lokaal minimabeleid

Naast de landelijke inkomensondersteunende maatregelen heeft de gemeente Arnhem
voor huishoudens met een laag inkomen ook een lokaal minimabeleid. De regelingen die
worden opgenomen in de berekeningen komen in de volgende paragrafen aan bod.


3.2.1 Kwijtscheldingsbeleid
De gemeente Arnhem kent een kwijtscheldingsregeling voor de gemeentelijke heffingen.
De kwijtscheldingsnorm bedraagt 100 procent van het sociaal minimum. Dat wil zeggen
dat, afhankelijk van het vermogen, huishoudens met een inkomen rond het sociaal
minimum in principe geen gemeentelijke heffingen hoeven te betalen. Bij een inkomen
hierboven wordt wel betalingscapaciteit verondersteld.
De beleidsvrijheid ten aanzien van het kwijtscheldingsbeleid wordt bepaald door landelijke
regelgeving. Hierbij wordt aan gemeenten de mogelijkheid geboden om rekening te
houden met de kosten voor kinderopvang en om voor AOW’ers uit te gaan van de netto
AOW in plaats van de bijstandsbedragen. De gemeente Arnhem maakt gebruik van de
mogelijkheid om uit te gaan van de verhoogde norm voor AOW’ers, maar houdt geen
rekening met de kosten voor kinderopvang bij de bepaling van de betalingscapaciteit. Wel
worden de bedragen voor kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget vrijgelaten,
dus niet meegeteld als inkomen.

Bij het waterschap Rivierenland is kwijtschelding mogelijk voor de zuiveringsheffing en de
watersysteemheffing ingezetenen. Bij de berekening van de kwijtschelding hanteert het
waterschap, net zoals de gemeente, de norm van 100 procent van de toepasselijke norm.

De kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen en het waterschap worden apart
berekend. Een toelichting op de berekening van de gemeentelijke heffingen staat in
bijlage 1.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3.2.2 Collectieve (aanvullende) zorgverzekering
Het verzekeren tegen ziektekosten is voor iedereen wettelijk verplicht. Daarom biedt de
gemeente Arnhem inwoners met een laag inkomen een collectieve zorgverzekering aan.
Het gaat om de basisverzekering plus een aanvullende verzekering en een
tandverzekering.
Deelnemers kunnen kiezen uit verschillende pakketten bij zorgverzekeraar Menzis:
GarantVerzorgd 1, GarantVerzorgd 2 en GarantVerzorgd 3, aangevuld met een keuze uit
drie tandverzekeringen te weten GTV250, GTV 500 en GTV 750.
In de meest uitgebreide variant (GarantVerzorgd 3) is tevens het verplichte eigen risico
meeverzekerd. Voor dit pakket gelden aanvullende specifieke voorwaarden. 1

In de begrotingen rekenen we met de premie van GarantVerzorgd 2 en de goedkoopste
tandartsverzekering (GTV 250). Alleen bij de huishoudens met een zorgvraag wordt
gerekend met GarantVerzorgd 3. Omdat bij dit pakket het eigen risico is meeverzekerd,
wordt voor het huishouden met een zorgvraag de post “eigen risico” op nul gezet. Voor de
huishoudens met GarantVerzorgd 2 rekenen we wel een bedrag voor de reservering van
het eigen risico, namelijk 32 euro per maand (385 euro/12). Wij gaan ervan uit dat
huishoudens met een laag inkomen voor het eigen risico moeten reserveren, omdat zij dit
bedrag (mocht dit onverwachts nodig zijn), niet ‘op de plank zullen hebben liggen’.

De totale premie van GarantVerzorgd 2 (inclusief tandverzekering) bedraagt 143,80 euro
per maand. In dit bedrag zijn de collectiviteitskorting en de gemeentelijke bijdrage al
verrekend. Voor Garant Verzorgd 3 komt de premie uit op 163,30 euro.
Om voor deelname aan de collectieve zorgverkering in aanmerking te komen, hanteert de
gemeente Arnhem een inkomensgrens van 120 procent van de toepasselijke
bijstandsnorm. Voor GarantVerzorgd 3 ligt de inkomensgrens op 130 procent.
De kosten van de premie zijn in de begrotingen opgenomen onder de uitgavepost
“zorgverzekering”. De zorgtoeslag die huishoudens ontvangen is in de begrotingen
opgenomen bij de inkomsten.


3.2.3 Individuele inkomenstoeslag
De individuele inkomenstoeslag in de gemeente Arnhem is bedoeld voor inwoners:

   ➢   tussen de 21 jaar en de AOW-gerechtigde leeftijd;
   ➢   die gedurende een periode van minimaal drie jaar over een inkomen beschikken
       dat niet hoger is geweest dan 105 procent van de geldende bijstandsnorm;
   ➢   die een vermogen hebben dat niet hoger is dan de in de Participatiewet genoemde
       vermogensgrenzen;
   ➢   die geen zicht hebben op inkomensverbetering (studenten zijn uitgesloten);
   ➢   die niet gedetineerd zijn op het moment van de aanvraag;
   ➢   die geen maatregel opgelegd hebben gekregen in verband met de
       arbeidsverplichting gedurende de referteperiode van 36 maanden.


____________________

   ➢
   ➢
   ➢
   ➢
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De hoogte van de IIT bedraagt voor paren en alleenstaande ouders 375 euro per jaar en
voor alleenstaanden 260 euro per jaar.

Bij de resultaten van deze rapportage worden de saldi van huishoudens die in aanmerking
komen voor de individuele inkomenstoeslag apart gepresenteerd, omdat de IIT niet voor
elke inwoner van Arnhem met een laag inkomen geldt.


3.2.4 Vergoeding schoolkosten
Voor huishoudens met schoolgaande kinderen (4 tot 18 jaar) en een inkomen niet hoger
dan 120 procent van de geldende bijstandsnorm verstrekt de gemeente een bijdrage in de
schoolkosten. Voor kinderen in het primair onderwijs is deze bijdrage 40 euro per
schooljaar, voor kinderen in het voortgezet onderwijs is dit 70 euro per schooljaar.
De scholen ontvangen een bijdrage per kind. Zij kunnen dit inzetten om de schoolkosten
van leerlingen te verlagen.
Deze vergoedingen worden verrekend met de post “Onderwijs”.


3.2.5 GelrePas
De GelrePas is een Arnhems instrument om de maatschappelijke participatie van inwoners
met een laag inkomen te bevorderen. Met de pas worden financiële drempels
weggenomen of in ieder geval verlaagd, die bij activiteiten op het gebied van sport en
cultuur of op sociaal terrein voor inwoners met een laag inkomen kunnen bestaan. De pas
is zowel bedoeld voor volwassenen (18+) als voor kinderen van 4 tot 18 jaar. Het betreft
een individuele pas.

Om voor de GelrePas in aanmerking te komen mag het inkomen niet hoger zijn dan 120
procent van de geldende bijstandsnorm. Voor gezinnen met kinderen van 4 tot en met
17 jaar geldt een inkomensgrens van 130 procent. Het vermogen mag niet hoger zijn
dan het wettelijk vrij te laten vermogen.
Studenten met studiefinanciering of scholieren met een WTOS-toelagen zijn uitgesloten
van het recht op een Gelrepas (zij worden geacht gebruik te kunnen maken van
studentenkortingen).

De GelrePas kent diverse vergoedingen: Kinderen krijgen op het onderdeel sport 100
procent vergoed tot maximaal 225 euro per jaar. Op het onderdeel cultuur wordt
maximaal 405 euro vergoed, voor ten hoogste één cursus/activiteit per jaar. Voor cultuur
geldt een eigen bijdrage van 10 procent.
Voor volwassenen wordt 50 procent van de jaarcontributie van een sportvereniging
vergoed tot maximaal 225 euro per jaar. Voor cultuur wordt 50 procent van de
jaarcontributie vergoed tot maximaal 185 euro euro per jaar. Voor cultuur geldt een eigen
bijdrage van 10 procent.
Daarnaast zijn er voor kinderen en volwassenen nog diverse andere vergoedingen. Zo zijn
er kortingen voor film, theater, musea, etc. Specifiek voor kinderen is er “Ome Joop’s
Tour”, waar een vergoeding van 120 euro per kind aan verbonden is. Ook zijn kortingen
mogelijk voor zwemabonnementen, cursussen, pasfoto’s en voorzieningen zoals de
bibliotheek.

Het is lastig om het gebruik van de GelrePas uit te drukken in een bepaald bedrag.
Temeer daar kortingen op bijvoorbeeld uitjes ook weer tot extra bestedingen zullen leiden,
bijvoorbeeld voor het vervoer er naartoe of versnaperingen ter plaatse.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>In overleg met de gemeente Arnhem worden de volgende vergoedingen in de begrotingen
doorgerekend: Voor sport en cultuur is in de begrotingen een bedrag opgenomen van
11,50 euro per maand voor kinderen van 4 tot 12 jaar en 17,50 euro per maand voor
personen vanaf 12 jaar. Deze bedragen worden in de begroting op nul gezet.
Voor vakantie en uitgaan wordt standaard een uitgave opgenomen van 17,50 euro per
maand per gezinslid. Vanwege de voordelen van de GelrePas halveren we dit bedrag in de
begroting voor Arnhem. (Zie voor de bedragen bijlage 1, onder sociale participatie.)


3.2.6 Particuliere fondsen
In de gemeente Arnhem zijn zowel de Stichting Leergeld als het Jeugdfonds Sport en
Cultuur actief.

Stichting Leergeld
De Stichting Leergeld verstrekt (zoveel mogelijk tweedehands) computers, fietsen,
fietsreparaties, kosten voor schoolkampen, -excursies en andere schoolactiviteiten. In
aanmerking komen in principe kinderen uit gezinnen met een inkomen tot 120 procent
van de bijstandsnorm. Computers zijn bedoeld voor kinderen in het voortgezet onderwijs.

Wanneer er geen voorzieningen zijn waarop een beroep kan worden gedaan voor het
betreffende kind, of wanneer deze voorzieningen niet toereikend zijn, kan
aanvullende hulp geboden worden door Leergeld in de vorm van giften in natura (in
principe een 2e hands fiets of 2e hands laptop).
Direct aan de school dragen zij bij aan de kosten van met name sociale evenementen als
schoolkamp en -reis.

In overleg met de gemeente worden in de begrotingen de kosten van een laptop en een
fiets verrekend voor kinderen op het voortgezet onderwijs. Kinderen op het basisonderwijs
kunnen ook in aanmerking komen voor een fiets, wanneer zij meer dan 1,5 kilometer van
school wonen. Hier wordt in de begrotingen niet van uitgegaan.

Jeugdfonds Sport en Cultuur
Het Jeugdfonds Sport en Cultuur vergoedt de contributie voor sport en cultuur voor
kinderen die geen gebruik kunnen maken van een GelrePas. In deze rapportage gaan we
ervan uit dat kinderen uit gezinnen met een inkomen tot 130 procent van de geldende
bijstandsnorm gebruik (kunnen) maken van de GelrePas. Vergoedingen vanuit het
Jeugdfonds worden daarom niet in de begrotingen meegenomen.



3.2.7 Kinderopvang en peuteropvang
Op grond van de Wet kinderopvang kunnen ouders van kinderen tot twaalf jaar een
tegemoetkoming toegekend krijgen voor de kosten van kinderopvang. Vervolgens resteert
een eigen bijdrage voor deze kosten. Voor deze eigen bijdrage kan met de GelrePas een
extra korting van 7 euro per maand verkregen worden. Daarnaast krijgen ouders met een
inkomen onder 19.433 euro 7 uur van de 14 uur kinderopvang gratis.

Een alleenstaande ouder met een inkomen boven bijstandsniveau zal enkele dagen per
week werken en dus gebruik maken van de kinderopvang. In deze rapportage wordt bij
een inkomen op 110 procent van de bijstandsnorm uitgegaan van 20 uur kinderopvang
per week, bij een inkomen op 120 en 130 procent van de norm wordt uitgegaan van 30
uur kinderopvang per week.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Een alleenstaande ouder met een bijstandsuitkering hoeft geen gebruik van de
kinderopvang te maken. Wel wordt ervan uitgegaan dat twee maal 7 uur per week gebruik
wordt gemaakt van de peuteropvang, waarvan 7 uur gratis.
Ook paren zonder werk (met een bijstandsuitkering) of paren waarvan één van beide
partners werkt (met een inkomen van 110 tot en met 130 procent van de norm), zullen
geen gebruik maken van de kinderopvang, maar van de peuteropvang.

Per 1 januari 2018 zijn peuterspeelzalen omgevormd tot kinderdagverblijven. Dit is
geregeld in de Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk. Hierdoor krijgen
sommige ouders die gebruik maken van de peuteropvang recht op kinderopvangtoeslag.
Eenverdieners (kostwinnergezin) of werkloze alleenstaande ouders komen niet in
aanmerking voor kinderopvangtoeslag. Voor deze ouders geldt in de gemeente Arnhem
hetzelfde als voor ouders met recht op kinderopvangtoeslag: bij een inkomen lager dan
19.433 euro krijgen ouders bij minimaal 7 uur peuteropvang, 7 uur gratis. Bovendien is er
recht op de extra korting met de GelrePas.

De kosten voor kinderopvang en de peuterspeelzaal zijn in de begrotingen opgenomen
onder de post “kinderopvang”. De kinderopvangtoeslag (of de vergoeding die door de
gemeente wordt verstrekt) is in de begrotingen opgenomen bij de inkomsten.


3.2.8 Individuele bijzondere bijstand
De gemeente Arnhem verstrekt voor bijzondere en noodzakelijke kosten individuele
bijzondere bijstand. Het inkomen tot 110 procent van de toepasselijke bijstandsnorm
wordt niet als draagkracht aangemerkt; van het inkomen daarboven wordt 25 procent als
draagkracht aangemerkt.
Voor medische kosten geldt dat 25 procent van het inkomen boven 120 procent van de
geldende bijstandsnorm als draagkracht wordt bestempeld. Voor bewindvoeringskosten
wordt de helft van inkomen boven de bijstandsnorm als draagkracht beschouwd.

De individuele bijzondere bijstand wordt in dit onderzoek niet meegenomen omdat deze
sterk afhankelijk is van de persoonlijke situatie. Hiervan uitgezonderd zijn de
huishoudtypen met een zorgvraag. Bij deze huishoudtypen gaan we uit van een aantal
veronderstellingen (zie ook paragraaf 3.3.3). Indien voor een of meer van deze
voorzieningen individuele bijzondere bijstand kan worden aangevraagd, wordt dit
meegenomen in de begroting. Overige verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere
bijstand worden, net als bij de andere huishoudtypen, niet meegenomen.


3.2.9 Duurzame gebruiksgoederen
Voor het vervangen van duurzame gebruiksgoederen moeten mensen in principe zelf
reserveren. Voor deze kosten kunnen huishoudens met een laag inkomen de Individuele
Inkomenstoeslag gebruiken.
Wanneer er iets onverwachts gebeurt, bijvoorbeeld een scheiding, of als er beslag op het
inkomen ligt, dan hebben mensen niet kunnen reserveren. In dit soort gevallen is
bijzondere bijstand mogelijk (zie hierboven). Vergoedingen worden verstrekt op basis van
een tweedehandsprijslijst.
De bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen wordt in dit onderzoek niet
meegenomen, omdat dit afhankelijk is van de individuele omstandigheden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>            3.3 Huishoudens met een zorgvraag

In dit onderzoek worden tevens twee huishoudens met extra zorgkosten onderzocht,
namelijk een eenoudergezin en een alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd).

Hieronder wordt eerst dieper ingegaan op de regelingen van de gemeente Arnhem voor
huishoudens met een zorgvraag. Daarna wordt het profiel van dit huishoudtype nader
omschreven en wordt bekeken wat het effect van de regelingen is op de maandbegroting
van de alleenstaande oudere met een zorgvraag.


3.3.1 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zorgt ervoor dat mensen met een
handicap, chronisch zieken en ouderen een zo normaal mogelijk dagelijks leven kunnen
leiden. De gemeente bekijkt of hulp nodig is en waarmee iemand het beste is geholpen.
Iedere gemeente regelt dit op zijn eigen manier.
Naast algemene taken, zoals het vergroten van de leefbaarheid in de gemeente, heeft de
gemeente op basis van de Wmo de volgende taken:
    ➢ ondersteuning van mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke
        beperking zodat zij mee kunnen doen aan de samenleving, bijvoorbeeld door
        begeleiding, zinvolle daginvulling, huishoudelijke verzorging, woningaanpassing,
        vervoer of een rolstoel;
    ➢ ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers, bijvoorbeeld door trainingen, of
        ondersteuning in het geval dat de mantelzorger ziek is.


3.3.2 Collectieve zorgverzekering
Zoals in paragraaf 3.2.2 staat beschreven, kent de gemeente Arnhem een uitgebreide
collectieve zorgverzekering waar huishoudens met extra zorgkosten veel profijt van
kunnen hebben: GarantVerzorgd 3. Via dit pakket is onder meer het verplicht eigen risico
van 385 euro per jaar meeverzekerd, evenals de eigen bijdrage voor Wmo
maatwerkvoorzieningen (tot een bedrag van 300 euro per jaar). Voor dit pakket gelden
aanvullende specifieke voorwaarden.


3.3.3 Tegemoetkoming Meerkosten Chronisch Zieken en Gehandicapten
De tegemoetkoming meerkosten voor chronisch zieken en gehandicapten (TM-CZG) is een
gemeentelijke bijdrage van maximaal 155 euro per jaar, om indirecte zorgkosten te
compenseren die niet op een andere manier worden vergoed. De TM-CZG is bedoeld voor
een inwoner die:
   o een (gezamenlijk) inkomen heeft tot maximaal 150 procent van het sociaal
       minimum én
   o een vermogen heeft tot maximaal 10.000 euro voor alleenstaanden en 20.000 euro
       voor alleenstaande ouders en gehuwden én
   o het afgelopen jaar het volledig eigen risico voor de zorgverzekering heeft betaald
       én
   o het lopende jaar een eigen bijdrage betaalt aan het CAK voor Wmo hulpmiddelen of
       zorg thuis.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>In deze rapportage gaan we er vanuit dat de huishoudens met een zorgvraag aan de
voorwaarden voldoen en dus voor de bijdrage in aanmerking komen. In de begrotingen is
deze tegemoetkoming opgenomen bij de inkomsten.

3.3.4 Uitgangspunten huishoudens met zorgvraag
Om de begrotingen voor huishoudens met een zorgvraag op te maken, moeten
zogenoemde zorgprofielen worden opgesteld. Vervolgens kan bepaald worden welke extra
kosten dit huishoudens heeft, en welke vergoedingen daar tegenover staan.
De profielen zijn opgesteld door het Nibud, in samenspraak met Ieder(In) 2.

Voor de alleenstaande vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd geldt het volgende zorgprofiel:
   • Hartklachten
   • Bril
   • Gehoorapparaat
   • Rollator
   • Een medicijn dat door (aanvullende) zorgverzekering vergoed wordt
   • Lichte vorm van incontinentie
   • Maakt gebruik van de maaltijdvoorziening
   • 3 uur huishoudelijke verzorging per week
   • 14 uur persoonlijke verzorging per week
   • 4 uur verpleging per week
   • Personenalarmering
   • Gebruik belbus/collectief vervoer
   •   Woningaanpassing (drempels weg, verhoogde wc)

Het profiel voor de alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd ziet er als volgt uit:
   • Stofwisselingsziekte
   • Longproblemen
   • Hoog medicijngebruik (deels eigen bijdrage voor betalen)
   • Rolstoelgebonden
   • 2 uur huishoudelijke verzorging per week
   • 12 uur persoonlijke verzorging per week
   • 4 uur verpleging per week
   • Woningaanpassing (drempels weg, verhoogde WC)
   • Personenalarmering
   • Gebruik belbus / collectief vervoer

Gezien het bovenstaande, zal de begroting van de huishoudens met een zorgvraag op
diverse punten afwijken van de standaardbegrotingen:

   •  De huishoudelijke verzorging is in de gemeente Arnhem mogelijk als een
      algemene voorziening of een maatwerkvoorziening. Veruit het grootste deel (85
      procent) heeft de huishoudelijke verzorging als een maatwerkvoorziening. Hiervoor
      betaalt de inwoner een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. De eigen bijdrage
      Wmo is 17,50 euro per vier weken (19 euro per maand), ongeacht het inkomen.
      De eigen bijdrage wordt betaald vanuit de collectieve zorgverzekering die de
      gemeente aanbiedt.
      Er komen daarom geen meerkosten bij voor de huishoudelijke verzorging.
____________________
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>•   De persoonlijke verzorging en verpleging vallen in het basispakket van de
    zorgverzekering. Hiervoor komen er dus geen extra kosten bij.

•   De maaltijdvoorziening zorgt voor meerkosten ten opzichte van de situatie
    waarin de warme maaltijd zelf wordt bereid. De kosten voor een warme maaltijd,
    bedragen gemiddeld 5,65 euro per maaltijd. Dit is een gemiddelde tussen
    versmaaltijden en vriesmaaltijden.
    Voor inwoners die vanwege sociaal-medische redenen niet in staat zijn om zelf een
    maaltijd te bereiden en die in het bezit zijn van een GelrePas is een vergoeding
    mogelijk van 2,50 euro op de hoofdmaaltijd.
    Volgens de Nibud Prijzengids kost een warme maaltijd voor personen van 70 jaar
    en ouder 2,14 euro per persoon. De meerkosten voor een warme maaltijd
    bedragen dus 5,65 euro minus 2,14 euro is 3,51. Inwoners met een GelrePas
    hebben, na aftrek van de vergoeding van 2,50 euro, meerkosten van 1,01 euro per
    maaltijd.
    Uitgaande van vijf maaltijden per week, zijn de meerkosten 76,05 euro per maand.
    Inclusief de korting met de GelrePas wordt dit 21,88 euro per maand.
    De meerkosten voor de maaltijdvoorziening van de alleenstaande oudere met een
    zorgvraag zijn in de begrotingen opgenomen onder de post “voeding”.

•   Het huishouden met een zorgvraag maakt gebruik van aanvullend vervoer. In de
    gemeente Arnhem gelden hiervoor de volgende tarieven:

     Tarieven              Opstaptarief        Km-tarief
     Wmo met korting       € 0,95              € 0,17
     Wmo zonder korting    € 3,15              € 0,49

    Inwoners krijgen een Avan-pas vanuit de wmo met een kilometerbudget. Dan geldt
    het bovenste tarief. Boven dat budget geldt het onderste tarief. De hoogte van het
    kilometerbudget is afhankelijk van de vervoersbehoefte van de de inwoners. In het
    algemeen komt dit neer op 1.500 kilometer per jaar. Dit wordt minder als er ook
    een andere vervoersvoorziening wordt ingezet, zoals bijvoorbeeld een scootmobiel.

    In de begrotingen wordt gerekend met vier ritten per maand van 5 kilometer
    enkele reis, wat neerkomt op 14,40 euro per maand.
    Daarnaast rekenen we een aantal langere reizen voor bijvoorbeeld het bezoeken
    van een specialist. Daarbij gaan we uit van 4 ritten per jaar van 50 kilometer
    enkele reis. Omgerekend per maand gaat dit om een bedrag van 6,30 euro.
    Totaal gaat het dus om een bedrag van 20,70 euro per maand aan extra
    vervoerskosten vanwege zorg.
    Verder gaan we ervan uit dat er geen gebruik wordt gemaakt van de fiets; deze
    kosten (8,84 euro per maand) zijn daarom uit de begroting van de betreffende
    huishoudens gehaald. De extra vervoerskosten zijn opgenomen onder de post
    “vervoer”.

•   Voor de extra waskosten in verband met incontinentie gaan we uit van twee keer
    per week extra wassen, wat neerkomt op 10 euro per maand. Deze kosten worden
    vergoed vanuit de Wmo (maatwerkvoorziening huishoudelijke hulp).
    In de begrotingen komen er daarom geen kosten bij.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>   •   Voor de eigen bijdrage voor medicijnen voor het huishouden onder de AOW-
       gerechtigde leeftijd (eenoudergezin) rekenen we 200 euro op jaarbasis. Dit bedrag
       is door het Nibud en Ieder(in) vastgesteld in eerder onderzoek. De kosten worden
       verrekend met de uitgavenpost “eigen bijdragen, betalingen zorg”.

   •   De kosten voor een woningaanpassing (drempels weg, verhoogde wc), die vanuit
       de Wmo wordt toegekend, worden doorgegeven aan het CAK voor de inning van de
       eigen bijdrage. Het CAK berekent aan de hand van het inkomen en vermogen wat
       dan de eigen bijdrage wordt en de periode waarover men moet betalen.
       Deze eigen bijdrage wordt vergoed vanuit de collectieve zorgverzekering. Er komen
       in de begroting dus geen extra kosten bij.

   •   De kosten voor de personenalarmering worden volledig vanuit de aanvullende
       zorgverzekering vergoed. In de begrotingen komt er daarom geen bedrag meer bij.

   •   Naast bovengenoemde zorgkosten rekenen we nog acht euro per maand voor
       attentiekosten voor hulp van buren, vrienden, etc. Deze kosten zijn opgenomen
       onder de post “eigen bijdragen/betalingen zorg”.

De bovenstaande kosten en bijbehorende vergoedingen hebben betrekking op de
zorgprofielen die als uitgangspunt voor deze minima-effectrapportage zijn gekozen.
Uiteraard zal het zorgprofiel per individu verschillend zijn en daarmee zullen er dus ook
verschillende kosten zijn. In de gehanteerde zorgprofielen wordt bijvoorbeeld uitgegaan
van een eigen bijdrage voor huishoudelijke verzorging. Echter, ook dagbesteding en
persoonlijke begeleiding vallen onder de Wmo en ook hiervoor is een eigen bijdrage
verschuldigd. Dit is niet in de begrotingen meegenomen, omdat de gekozen zorgprofielen
hier niet om vragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>4 Resultaten



            4.1 Saldo inkomsten min uitgaven

Dit hoofdstuk bevat de resultaten van het onderzoek.

Een en ander wordt schematisch weergegeven in tabel 1 op de volgende pagina. De tabel
bevat per voorbeeldhuishouden een overzicht van het saldo van inkomsten min uitgaven
bij verschillende inkomensniveaus. Achtereenvolgens is het saldo weergegeven nadat:

   •   alleen de uitgaven uit het basispakket zijn gedaan;
   •   zowel de uitgaven uit het basispakket als voor sociale participatie zijn gedaan;
   •   alleen de uitgaven uit het basispakket zijn gedaan, rekening houdend met de
       Individuele Inkomenstoeslag (IIT);
   •   zowel de uitgaven uit het basispakket als voor sociale participatie zijn gedaan,
       rekening houdend met de Individuele Inkomenstoeslag (IIT).

Verder is de volgende codering weergegeven:

Een negatief saldo op de maandbegroting is in rood weergegeven;
   • Als een hoger inkomen leidt tot minder bestedingsruimte dan is dit bij het
      betreffende inkomensniveau aangegeven met een pijltje.
   • Een rood pijltje betekent een armoedeval ten opzichte van de situatie met een
      bijstandsuitkering (uitstroomval/werkloosheidsval).
   • Een grijs pijltje betekent een armoedeval ten opzichte van het voorliggende
      inkomensniveau (doorstroomval).

Het kan voorkomen dat een huishouden op een bepaald inkomensniveau te maken heeft
met zowel een doorstroom- als een uitstroomval. In dat geval kleurt het pijltje rood.

Uit de tabel valt af te lezen dat er voor een alleenstaande met een bijstandsuitkering 74
euro per maand resteert nadat alle uitgaven uit het basispakket zijn gedaan. Als naast de
uitgaven uit het basispakket ook alle uitgaven aan sociale participatie zijn gedaan, dan is
er een bestedingsruimte van 7 euro. Hierbij is rekening gehouden met alle landelijke en
lokale inkomensondersteunende maatregelen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Tabel 1. Overzicht saldo inkomsten min uitgaven per maand

a. Alleenstaande                                                                            inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
               100%   €             74       €                       7    €           95         €                   28
               110%   €             75       €                       8    €           75         €                     8
               120%   €            178       €                    111     €          178         €                  111
               130%   €            243       €                    149     €          243         €                  149

b. Alleenstaande oudere                                                                     inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
               100%   €            259       €                    192
               110%   €            261       €                    194
               120%   €            341       €                    274
               130%   €            403       €                    309

c. Eenoudergezin met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar                                            inclusief inkomenstoeslag
                              saldo na        saldo na basispakket               saldo na          saldo na basispakket
                           basispakket               en participatie          basispakket                 en participatie
              100% €              374      €                   251        €          406         €                  282
              110% €              412      €                   289        €          412         €                  289
              120% €              457      €                   334        €          457         €                  334
              130% €              543      €                   419        €          543         €                  419

d. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar                                         inclusief inkomenstoeslag
                             saldo na       saldo na basispakket                 saldo na          saldo na basispakket
                          basispakket               en participatie           basispakket                 en participatie
              100% €             222      €                    95         €          254         €                  126
              110% €             260      €                   132         €          260         €                  132
              120% €             313      €                   185         €          313         €                  185
              130% €             376      €                   248         €          376         €                  248

e. Paar zonder kinderen                                                                     inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
               100%   €            105       €                       7    €          136         €                   39
               110%   €            136       €                     39     €          136         €                   39
               120%   €            212       €                    114     €          212         €                  114
               130%   €            244       €                     94     €          244         €                   94

f. Paar met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar                                                     inclusief inkomenstoeslag
                                saldo na         saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                             basispakket                en participatie       basispakket                 en participatie
                 100% €              203     €                     50     €          235         €                   81
                 110% €              238     €                     84     €          238         €                   84
                 120% €              295     €                    141     €          295         €                  141
                 130% €              298     €                    145     €          298         €                  145

g. Paar met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar                                                  inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
                100% €              77       €                     -82    €          108         €                   -50
                110% €             111       €                     -47    €          111         €                   -47
                120% €             167       €                       9    €          167         €                     9
                130% €             151       €                      -7    €          151         €                    -7

h. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen met zorgvraag                                        inclusief inkomenstoeslag
                             saldo na       saldo na basispakket                 saldo na          saldo na basispakket
                          basispakket              en participatie            basispakket                 en participatie
              100% €             187     €                    59          €          219         €                   91
              110% €             225     €                    97          €          225         €                   97
              120% €             277     €                   150          €          277         €                  150
              130% €             293     €                   165          €          293         €                  165

i. Alleenstaande oudere met zorgvraag                                                       inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
                100% €             223       €                    156
                110% €             225       €                    158
                120% €             304       €                    237
                130% €             318       €                    225
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>            4.2 Tekorten en armoedevallen

Tekorten
Uit tabel 1 blijkt dat in de gemeente Arnhem, na bekostiging van het basispakket, geen
enkel huishouden een tekort op de begroting heeft.

Als ook de uitgaven voor sociale participatie zijn gedaan, dan heeft het paar met twee
oudere kinderen een tekort op bijstandsniveau van 82 euro. Op 110 procent is er een
tekort van 47 euro. Bij een inkomen op 120 procent van de geldende bijstandsnorm wordt
het saldo positief (9 euro), maar op 130 procent ontstaat weer een tekort van 7 euro.
Een belangrijke oorzaak van deze tekorten ligt in het feit dat een paar de kosten van twee
volwassenen moet dragen, zoals de kosten van de zorgverzekering, kleding en voeding.
Daar komen de kosten voor de oudere kinderen nog bij, die hoger liggen dan de uitgaven
voor jonge kinderen. Deze combinatie maakt dit huishoudtype financieel zeer kwetsbaar.

Als ook naar de IIT wordt gekeken, dan blijven de bovengenoemde tekorten bestaan. Op
bijstandsniveau wordt het tekort wel kleiner, namelijk 50 euro per maand. Bij een
inkomen hoger dan 105 procent, is er geen recht meer op IIT. De tekorten boven dit
niveau blijven dus gelijk.

De overige onderzochte huishoudtypen kunnen de maandbegroting wel rond krijgen.
Hierbij moet de kanttekening worden geplaatst dat een alleenstaande met een
bijstandsuitkering slechts 7 euro per maand overhoudt, als ook de kosten voor sociale
participatie zijn gedaan. Op 110 procent is dit 8 euro. Ook bij paren zonder kinderen is de
bestedingsruimte klein: 7 euro op bijstandsniveau en 39 euro op 110 procent van de
geldende norm. Deze overschotten zijn niet groot. Als een individueel huishouden te
maken heeft met persoonlijk onvermijdbare uitgaven (zie paragraaf 2.3) kan dit leiden tot
een tekort.

Uitstroomval
Een uitstroomval ontstaat als een huishouden op een bepaald inkomensniveau minder
overhoudt dan op bijstandsniveau.
In de gemeente Arnhem doet dit zich voor bij een alleenstaande die in aanmerking komt
voor IIT. Het besteedbaar inkomen op bijstandsniveau, verhoogd met de IIT, ligt hoger
dan het besteedbaar inkomen op 110 procent van de norm.
Zonder recht op IIT is de bestedingsruimte op 110 procent wel hoger dan op
bijstandsniveau, maar dit scheelt maar één euro. Dat de bestedingsruimte niet evenredig
toeneemt wordt veroorzaakt door het feit dat een alleenstaande met een inkomen op 110
procent van de geldende bijstandsnorm geen recht meer heeft op kwijtschelding van
lokale lasten. Daarnaast zijn er op 110 procent extra uitgaven voor de kosten van woon-
werkverkeer. Hierdoor blijft er op 110 procent onderaan de streep slechts één euro meer
over dan op bijstandsniveau.
Ontvangt een alleenstaande ook IIT op bijstandsniveau, dan is de bestedingsruimte op
110 procent zelfs lager dan op 100 procent.

Doorstroomval
Van een doorstroomval is sprake als een huishouden op een bepaald inkomensniveau
minder overhoudt dan op het voorliggende, lagere inkomensniveau.
In deze rapportage zien we een doorstroomval bij het paar zonder kinderen en bij het
paar met twee oudere kinderen op 130 procent van de geldende bijstandsnorm.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Met andere woorden, als deze huishoudens met een inkomen op 120 procent op een
gegeven moment meer gaan verdienen en uitkomen op een inkomen van 130 procent van
de bijstandsnorm, is er op dat moment minder bestedingsruimte dan in de situatie waarin
het inkomen nog 120 procent was.

Bij het paar zonder kinderen doet de doorstroomval zich nog niet voor wanneer alleen de
uitgaven uit het basispakket zijn gedaan. Pas als ook de uitgaven voor sociale participatie
zijn gedaan ontstaat een doorstroomval. Wel zien we dat, na invulling van alleen het
basispakket, de bestedingsruimte niet evenredig toeneemt. Dit wordt veroorzaakt door de
afbouw van landelijke toeslagen (zorgtoeslag en huurtoeslag) en door het wegvallen van
het recht op de collectieve zorgverzekering. Deze factoren leiden nog niet tot een
armoedeval. Als ook de kosten voor sociale participatie worden meengenomen wordt wel
een armoedeval zichtbaar, veroorzaakt door het wegvallen van de voordelen van de
GelrePas.

Bij het paar met oudere kinderen wordt de doorstroomval op 130 procent al zichtbaar na
invulling van het basispakket. Net als bij het paar zonder kinderen is sprake van afbouw
van landelijke toeslagen. Naast de zorg- en de huurtoeslag, neemt ook het kindgebonden
budget af. Bovendien nemen de kosten voor onderwijs toe, omdat de vergoeding
schoolkosten en de vergoedingen vanuit de Stichting Leergeld op 130 procent komen te
vervallen.
Wanneer ook naar de uitgaven voor sociale participatie wordt gekeken, wordt de
doorstroomval niet groter, aangezien de inkomensgrens voor de GelrePas voor gezinnen
met kinderen op 130 procent ligt.

Behalve bij bovengenoemde paren, is ook een armoedeval zichtbaar bij de alleenstaande
oudere met een zorgvraag op 130 procent. Formeel spreken we bij ouderen niet van een
armoedeval omdat deze gewoonlijk geen inkomensstijging meemaken. Toch kan er bij hen
ook sprake zijn van een geringere bestedingsmogelijkheid bij een hoger inkomen.
Als alleen naar de bestedingen in het basispakket wordt gekeken, is er nog geen sprake
van een doorstroomval. Wel zien we dat de kosten voor voeding toenemen, vanwege het
gebruik van de maaltijdvoorziening. Tot 120 procent is via de GelrePas een vergoeding
van 2,50 euro op de hoofdmaaltijd mogelijk. Op 130 procent is geen recht meer op de
GelrePas en betaalt de oudere de meerkosten van de maaltijdvoorziening zelf. Deze extra
kosten leiden echter nog niet tot een doorstroomval.
Als ook de kosten voor sociale participatie toenemen (onder andere door het wegvallen
van de voordelen van de GelrePas), wordt wel een doorstroomval zichtbaar.



            4.3 Resultaten bij 140 procent

De gemeente Arnhem kent een breed pallet aan inkomensondersteunende maatregelen
voor inwoners met een laag inkomen. Dat beleid kent een bepaalde inkomensgrens,
waarboven er geen recht meer is op financiële ondersteuning. Dat kan ertoe leiden dat er
bij een inkomensniveau net boven die inkomensgrens zich een armoedeval voordoet. Die
armoedeval verschilt per huishouden en hangt af van het gebruik van
inkomensondersteuning.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>In de gemeente Arnhem lopen veel inkomensondersteunende regelingen door tot een
inkomensniveau van 120 procent. Dit leidt in sommige gevallen tot een doorstroomval op
130 procent (zie paragraaf 4.2). Echter, de inkomensgrens voor de GelrePas loopt voor
gezinnen met kinderen van 4 tot en met 17 jaar door tot 130 procent. Daarom is voor de
huishoudtypen met kinderen tevens gekeken wat er gebeurt bij een inkomensniveau van
140 procent. De uitkomsten hiervan staan weergegeven in tabel 2.


Tabel 2. Overzicht saldo inkomsten min uitgaven per maand, inclusief 140 procent bij
gezinnen met kinderen

c. Eenoudergezin met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar                                            inclusief inkomenstoeslag
                              saldo na        saldo na basispakket               saldo na          saldo na basispakket
                           basispakket               en participatie          basispakket                 en participatie
              100% €              374      €                   251        €          406         €                  282
              110% €              412      €                   289        €          412         €                  289
              120% €              457      €                   334        €          457         €                  334
              130% €              543      €                   419        €          543         €                  419
              140% €              646      €                   467        €          646         €                  467

d. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar                                         inclusief inkomenstoeslag
                             saldo na       saldo na basispakket                 saldo na          saldo na basispakket
                          basispakket               en participatie           basispakket                 en participatie
              100% €             222      €                    95         €          254         €                  126
              110% €             260      €                   132         €          260         €                  132
              120% €             313      €                   185         €          313         €                  185
              130% €             376      €                   248         €          376         €                  248
              140% €             479      €                   272         €          479         €                  272

f. Paar met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar                                                     inclusief inkomenstoeslag
                                saldo na         saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                             basispakket                en participatie       basispakket                 en participatie
                 100% €              203     €                     50     €          235         €                   81
                 110% €              238     €                     84     €          238         €                   84
                 120% €              295     €                    141     €          295         €                  141
                 130% €              298     €                    145     €          298         €                  145
                 140% €              311     €                     76     €          311         €                   76

g. Paar met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar                                                  inclusief inkomenstoeslag
                               saldo na          saldo na basispakket            saldo na          saldo na basispakket
                            basispakket                 en participatie       basispakket                 en participatie
                100% €              77       €                     -82    €          108         €                   -50
                110% €             111       €                     -47    €          111         €                   -47
                120% €             167       €                       9    €          167         €                     9
                130% €             151       €                      -7    €          151         €                    -7
                140% €             173       €                     -90    €          173         €                   -90

h. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen met zorgvraag                                        inclusief inkomenstoeslag
                             saldo na       saldo na basispakket                 saldo na          saldo na basispakket
                          basispakket              en participatie            basispakket                 en participatie
              100% €             187     €                    59          €          219         €                   91
              110% €             225     €                    97          €          225         €                   97
              120% €             277     €                   150          €          277         €                  150
              130% €             293     €                   165          €          293         €                  165
              140% €             439     €                   232          €          439         €                  232
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Uit de tabel valt af te lezen dat bij eenoudergezinnen geen armoedeval zichtbaar wordt op
140 procent als gevolg van hetwegvallen van de voordelen van de GelrePas.

Bij paren met kinderen is wel een doorstroomval zichtbaar. Paren met jonge kinderen
houden bij een inkomen van 140 procent van de geldende bijstandsnorm minder over dan
op 130 procent, 120 procent en 110 procent. Komt dit paar ook in aanmerking voor IIT
(bij een inkomen op bijstandsniveau), dan is het saldo op 140 procent zelfs lager dan op
100 procent en is er behalve van een doorstroomval ook sprake van een uitstroomval. Het
saldo blijft wel in alle gevallen positief.

Voor paren met oudere kinderen is het beeld negatiever. Wanneer het recht op de
GelrePas vervalt, ontstaat op 140 procent een tekort van 90 euro. Dat tekort is zelfs nog
groter dan op bijstandsniveau.
Overigens is dit niet alleen toe te schrijven aan het wegvallen van de voordelen van de
GelrePas. Ook de verdere afbouw van landelijke toeslagen draagt bij aan de uitstroomval
op 140 procent.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>5 Conclusies en aanbevelingen

Dit hoofdstuk bevat, naar aanleiding van de resultaten in het vorige hoofdstuk, de
conclusies. Daarnaast worden er verschillende adviezen gegeven voor de aanpassing van
regelingen in het kader van het minimabeleid van de gemeente Arnhem.



            5.1 Conclusies

Welke huishoudens hebben het moeilijk?
Bijna alle onderzochte huishoudtypen kunnen zowel de kosten van het basispakket als de
kosten van sociale participatie betalen. De enige uitzondering is het paar met oudere
kinderen.
Paren met twee oudere kinderen kunnen op bijna alle onderzochte inkomensniveaus de
kosten voor sociale participatie niet bekostigen. Alleen op 120 procent is er een (klein)
positief saldo.
De belangrijkste oorzaak van deze tekorten ligt in het feit dat paren de kosten voor twee
volwassenen moeten dragen. Ter vergelijking, een eenoudergezin ontvangt 70 procent
van de norm voor een paar plus de alleenstaande ouderkop vanuit het kindgebonden
budget, wat samen neerkomt op ongeveer 90 procent van de norm. De extra inkomsten
voor paren (van ongeveer 10 procent) ten opzichte van het eenoudergezin wegen vaak
niet op tegen de kosten voor een extra volwassene aan bijvoorbeeld voeding, kleding en
de zorgverzekering. Daarnaast drukken met name oudere kinderen sterk op de begroting.
Deze kosten worden niet volledig gecompenseerd door (leeftijdsafhankelijke)
kindgebonden toeslagen.
Bovengenoemde factoren vinden hun oorsprong in het Rijksbeleid. Gemeenten kunnen via
het eigen beleid trachten de gevolgen hiervan te repareren. De gemeente Arnhem kent al
een aantal inkomensondersteunende regelingen om de bestedingsruimte voor paren met
kinderen te verruimen, zoals een gunstige collectieve zorgverzekering, de vergoeding
schoolkosten en de GelrePas. Desondanks kunnen paren met oudere kinderen de
begroting niet rond krijgen op bijna alle onderzochte inkomensniveaus.

Alleenstaanden onder de AOW-gerechtigde leeftijd kunnen de begroting wel rond krijgen,
maar de bestedingsruimte op 100 en 110 procent is klein. Als dit huishouden met extra
(onvermijdbare) kosten te maken krijgt, kan dit al snel leiden tot een tekort. Hetzelfde
geldt voor paren zonder kinderen.


Welke huishoudens kennen armoedevallen?
In de gemeente Arnhem hebben paren zonder kinderen en paren met oudere kinderen te
maken met een doorstroomval op 130 procent. Paren met kinderen hebben (ook) te
maken met een armoedeval op 140 procent. Voor paren met oudere kinderen gaat het
niet alleen om een doorstroomval, maar ook om een uitstroomval.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>            5.2 Aanbevelingen

Verminder niet-gebruik regelingen
De gemeente Arnhem kent een ruimhartig minimabeleid: bijna alle onderzochte
huishoudtypen kunnen de maandbegroting rond krijgen, met uitzondering van het paar
met oudere kinderen.
Hierbij moet de gemeente het volgende goed in het oog houden. In de berekeningen is
ervan uitgegaan dat alle aanspraken op landelijke en lokale regelingen zijn aangevraagd.
Dat is echter niet voor ieder huishouden een vanzelfsprekendheid 3. De gemeente Arnhem
kan het gebruik van landelijke en lokale regelingen stimuleren door hieraan publiciteit te
geven en de toegang tot deze regelingen te vereenvoudigen. Een instrument dat in de
gemeente Arnhem wordt ingezet is “berekenuwrecht” . Hiermee worden bewoners
gewezen op alle mogelijkheden die er zijn.
Ook voorlichting door intermediairs is vaak doeltreffend. Het is daarbij belangrijk dat de
intermediairs bekend zijn met alle regelingen die de gemeente Arnhem te bieden heeft en
dat zij ook continu op de hoogte worden gebracht van veranderingen in
inkomensondersteunende maatregelen.

Stimuleer goed financieel beheer
Om rond te kunnen komen van een minimuminkomen is een goed financieel beheer van
het huishouden noodzakelijk. Men reserveert om zo nodig grote uitgaven te kunnen doen
voor de vervanging van inventaris. We gaan ervan uit dat het huishouden niet leent, zodat
er niet nog extra kosten van rente en aflossing bijkomen. Veel huishoudens die van een
minimum inkomen moeten rondkomen, voeren een goed financieel beheer, maar een deel
ook niet. Voor deze huishoudens is het aan te bevelen cursussen of begeleiding te
organiseren.

Help energielasten verlagen
Het is te verwachten dat de energielasten een groter deel van de woonlasten en daarmee
van de totale begroting van minima gaan innemen. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat
juist minima vaak in minder goed geïsoleerde woningen wonen, waardoor ze ook een
hoger verbruik dan gemiddeld hebben. Ook de toekomstige energietransitie zal de nodige
kosten met zich meebrengen. Voor bewoners van een huurwoning is nog onduidelijk of de
woningbouwcorporaties dit gaan doorberekenen aan hun huurders. Het Nibud adviseert de
gemeente hier aandacht voor te hebben.
Huishoudens met een laag inkomen zouden hulp van energieadviseurs of gratis/ goedkope
energieboxen aangeboden kunnen krijgen. Producten zoals ledlampen en isolatiefolies,
waarvan de aanschafkosten voor deze doelgroep vaak te hoog zijn, terwijl ze een snelle
terugverdientijd hebben, zijn dan het meest effectief.
In de gemeente Arnhem lopen al verschillende pilots op dit gebied (zoals de inzet van
energiecoaches).

Houd bij de berekening van de kwijtschelding rekening met overige belastingen
Om voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen en waterschapslasten in aanmerking
te komen hanteren zowel de gemeente als het waterschap een kwijtscheldingsnorm van
100 procent. Dit is hoger dan de wettelijk voorgeschreven norm van 90 procent.


____________________
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Voor beide (gemeente en waterschap) wordt de betalingscapaciteit apart berekend.
Hiermee wordt er van uitgegaan dat het huishouden twee maal over de betalingscapaciteit
beschikt, wat uiteraard niet zo is. De gemeente heeft de mogelijkheid de
betalingscapaciteit op een andere wijze te berekenen: de regelgeving (Uitvoeringsregeling
Invorderingswet 1990, URIW 1990) is zodanig dat bij de berekening van de
betalingscapaciteit rekening kan worden gehouden met meerdere belastingaanslagen.4

Overweeg het meest uitgebreide pakket van de collectieve zorgverzekering open te stellen
voor alle minima
De gemeente Arnhem biedt inwoners met een laag inkomen (tot en met een inkomen van
120/130 procent van de geldende bijstandsnorm) een collectieve zorgverzekering aan. Het
gaat om de basisverzekering plus een aanvullend pakket en een tandverzekering.
Deelnemers zijn met deze verzekering uitgebreider verzekerd dan huishoudens met een
gemiddelde zorgverzekering. Door deze uitgebreide verzekering zal het beroep op de
bijzondere bijstand lager zijn, wat gunstig uitpakt voor de (uitvoerings)kosten van de
gemeente. Ook deelnemers aan de collectieve verzekering zijn beter af: zij krijgen een
uitgebreid pakket aan medische kosten vergoed.
Bovendien is in de meest uitgebreide variant (GarantVerzorgd 3) tevens het verplichte
eigen risico meeverzekerd. Steeds vaker ontvangen belangengroeperingen signalen dat
huishoudens zorg mijden, zodat zij hun eigen risico niet hoeven aan te spreken. Dit is een
onwenselijke situatie. Het is daarom positief dat de gemeente Arnhem een pakket
aanbiedt waarin het eigen risico is meeverzekerd.
Voor dit uitgebreide pakket gelden echter aanvullende specifieke voorwaarden. De
gemeente zou kunnen overwegen het pakket aan te bieden aan alle inwoners met een
minimuminkomen. Hierbij is het voor de gemeente van belang dat de kosten van de
aanboden pakketten in balans zijn: de gemeentelijke bijdrage voor het pakket met
afgekocht eigen risico moet niet veel hoger zijn dan de bijdrage voor de goedkopere
verzekering, waardoor het voor (bijna) alle huishoudens aantrekkelijk wordt om het eigen
risico mee te verzekeren, ongeacht de verwachting die men hierover heeft. Dit leidt tot
onnodige hoge kosten voor de gemeente. In de ideale situatie ontstaat een soort
zelfregulerend systeem, waarbij juist de huishoudens die veel zorg (denken) nodig (te)
hebben, zullen kiezen voor een pakket met afgekocht eigen risico en de overige
huishoudens niet.

Overweeg een ongedeeld budget voor de kosten van kinderen
De gemeente Arnhem zet sterk in op vergoeding van kosten van kinderen. Zo zijn er
diverse vergoedingen vanuit de GelrePas, een vergoeding voor schoolkosten en de
mogelijkheden die worden geboden door Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en
Cultuur.
Om het gevoel van bestedingsvrijheid voor huishoudens te vergroten, zou de gemeente
kunnen werken met een ongedeeld budget voor zowel schoolkosten als kosten voor
maatschappelijke participatie. Dit zou de gemeente bijvoorbeeld kunnen realiseren, door
via de GelrePas een vrij besteedbaar budget beschikbaar te stellen. In een dergelijke
situatie zijn huishoudens vrij in de keuze in welke mate zij de tegemoetkomingen willen
besteden aan schoolkosten en in welke mate aan sport- en culturele activiteiten.




____________________
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Behalve dat een ongedeeld budget de bestedingsvrijheid vergroot, kan dit ook het niet-
gebruik tegengaan. Teveel verschillende losse regelingen kan het voor inwoners
onoverzichtelijk maken, met als ongewenst effect dat een groep huishoudens onterecht
geen gebruik maakt van de mogelijkheden die er zijn.

Differentieer de individuele inkomenstoeslag
In de gemeente Arnhem kunnen huishoudens onder de AOW-gerechtigde leeftijd, die
gedurende minimaal drie jaar een inkomen ontvangen van maximaal 105 procent van de
geldende bijstandsnorm, in aanmerking komen voor een individuele inkomenstoeslag.

De tegemoetkoming heeft een gunstig effect op de bestedingsruimte van huishoudens die
langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen. Huishoudens met een laag inkomen
en zeker de huishoudens die niet alle overmijdbare uitgaven plus de uitgaven voor sociale
participatie kunnen bekostigen (zie tabel 1), zullen als eerste bezuinigen op de
reserveringsuitgaven, omdat deze niet elke maand terugkomen. Dit is een onwenselijke
situatie; wanneer dit huishouden dan plotseling voor een grote uitgave komt te staan, zal
het schulden moeten gaan maken. Het Nibud adviseert daarom om de regeling in stand te
houden.

De hoogte van de IIT bedraagt voor paren een alleenstaande ouders 375 euro per jaar en
voor alleenstaanden 260 euro per jaar. Er wordt daarmee onderscheid gemaakt tussen
huishoudens met en zonder kinderen. Er wordt echter geen rekening gehouden met het
aantal kinderen en de leeftijden van de kinderen.
Aangezien de kosten van (oudere) kinderen niet volledig gecompenseerd worden door
kindgebonden toeslagen, zou de gemeente kunnen overwegen om per ten laste komend
kind een extra bedrag toe te kennen. De gemeente kan zelfs nog een stap verder gaan
door voor oudere kinderen een hogere toeslag te verstrekken dan voor jonge kinderen,
omdat de kosten van oudere kinderen hoger liggen dan die van jonge kinderen.

Personen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd die langdurig van een laag inkomen moeten
rondkomen krijgen geen toeslag. Dit is echter geen groot probleem omdat, zoals in tabel 1
te zien is, de AOW-gerechtigde huishoudens niet met tekorten op de begroting te maken
hebben.
Hier staat tegenover dat ouderen een steeds groter deel van hun zorgkosten zelf moeten
gaan betalen en dat zij meestal niet in staat zijn hun inkomen nog te verhogen. Het Nibud
adviseert de gemeente hier in mogelijk toekomstig beleid rekening mee te houden.

Houd aandacht voor paren met oudere kinderen
Paren met oudere kinderen kunnen, ondanks de gemeentelijke ondersteuning, op bijna
alle onderzochte inkomensniveaus de maandbegroting niet rond krijgen, als zij naast het
basispakket de uitgaven voor sociale participatie willen bekostigen. Het Nibud adviseert de
ondersteuning voor deze doelgroep voort te zetten en het bestaan van
inkomensondersteunende regelingen voor gezinnen met (oudere) kinderen actief onder de
aandacht te brengen. Ook verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere bijstand (niet in
dit onderzoek meegenomen) kunnen dergelijke gezinnen helpen om hun tekorten
beperken. In dit laatste geval kunnen alleen noodzakelijke bijzondere kosten vergoed
worden, maar het is zeker de moeite waard om ook dit extra onder de aandacht te
brengen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Dat paren (en met name paren met oudere kinderen) met tekorten te maken hebben,
ziet het Nibud ook bij andere gemeenten en het blijkt ook uit onze landelijke
koopkrachtberekeningen. Inzetten op de begeleiding naar werk van tenminste één van
beide partners lijkt de eerste stap op weg uit de armoede. Bovendien blijkt een klein
baantje van de andere partner veel meer op te leveren dan alleen het maandelijks bruto
inkomen: fiscaal houdt een stel meer over als beide partners parttime werken dan als één
persoon fulltime werkt.5
Echter, het blijft voor gemeenten een lastige opgave om alle tekorten te compenseren.
Een structurele oplossing zal, indien politiek gewenst, vanuit het Rijk moeten komen.
Een aanzet hiervoor is gegeven in de Miljoenennota voor 2018: voor de bestrijding van
armoede onder kinderen is landelijk 100 miljoen euro uitgetrokken, waarvan 85 miljoen
naar de gemeenten is gegaan. Dit geld is onder meer bedoeld om schoolreisjes, sportles
en muziekles voor kinderen uit arme gezinnen mogelijk te maken.
Bovendien is in het huidige regeerakkoord opgenomen dat het kabinet extra middelen
beschikbaar stelt voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede, in het
bijzonder onder kinderen: het kabinet stelt hiervoor 80 miljoen ter beschikking (30
miljoen in 2018 en 25 miljoen in 2019 en 2020). Het merendeel van de middelen (90
procent) zal via een decentralisatie-uitkering beschikbaar worden gesteld aan gemeenten.




____________________
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 | Verantwoording uitgaven
Het Nibud gebruikt diverse bronnen voor de referentiecijfers. Hieronder volgt een korte
verantwoording van keuzes en bronnen uitgesplitst naar het basispakket en de uitgaven
voor sociale participatie. De bedragen in de begrotingen zijn de bedragen voor het jaar
2019.

De uitgavenpakketten worden in overleg met andere organisaties regelmatig aangepast.
Zo gaan we er sinds 2014 van uit dat elk gezinslid vanaf 12 jaar een eigen mobiele
telefoon heeft om op gebeld te worden.


Basispakket

Huur
Er is gerekend met een huur van 558 euro voor een- en tweepersoonshuishoudens en
647 euro voor meerpersoonshuishoudens

Energie
Dit is 90 procent van de prijs van gemiddeld gebruik naar huishoudtype met een opslag
voor huishoudens vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd (gasverbruik). Daarbij hanteert het
Nibud de prijs van het gemiddelde verbruik.

Lokale lasten
Dit zijn de gemeentelijke- en waterschapsheffingen verminderd met de eventuele
kwijtschelding.

De afvalstoffenheffing bedraagt voor eenpersoonshuishoudens 181,61 euro per jaar en
voor meerpersoonshuishoudens 245,16 per jaar.
Het tarief voor de rioolheffing wordt uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde,
namelijk 0,0415 procent van de waarde van de woning. Hierbij zijn we uitgegaan van een
WOZ-waarde van 223.000 euro. Dat is de gemiddelde WOZ-waarde in de provincie
Gelderland in 2017 en 2018. Dit komt neer op een bedrag van 92,55 euro per huishouden
per jaar.
De afvalstoffenheffing en de rioolheffing samen komen daarmee uit op 23 euro per maand
voor alleenstaanden en 28 euro per maand voor meerpersoonshuishoudens.

De tarieven van het waterschap Rivierenland bedragen voor de zuiveringsheffing 54 euro
per jaar per vervuilingseenheid en 99,90 euro per jaar voor de watersysteemheffing.
Daarmee betalen eenpersoonshuishoudens per maand 13 euro en meerpersoons-
huishoudens 22 euro.

Telefoon, televisie en internet
Deze bedragen zijn gebaseerd op het bellen met een mobiele telefoon met een sim-only
abonnement voor 100 tot 150 belminuten per maand zonder internetbundel, een
basisabonnement voor internet en een basis digitaal televisie abonnement. We gaan er
van uit dat iedereen in het huishouden van 12 jaar en ouder een eigen mobiele telefoon
heeft. +
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Zorgverzekeringen
Dit betreft de nominale premie van de basis- en aanvullende verzekering inclusief een
tandartsverzekering. Voor huishoudens die voldoen aan de voorwaarden zijn de tarieven
voor de collectieve basisverzekering en de aanvullende verzekering (incl. tand)
gehanteerd.

Overige verzekeringen
Dit betreft een aansprakelijkheidsverzekering, een inboedelverzekering en voor
volwassenen in huishoudens onder de pensioengerechtigde leeftijd een
uitvaartverzekering.

Onderwijs
Deze bedragen zijn gebaseerd op onderzoek van SEO, zoals gepubliceerd in de
Schoolkostenmonitor. Het betreffen onder andere de vrijwillige schoolbijdrage,
leermiddelen en gereedschappen, ICT-benodigdheden en kosten voor extra
schoolactiviteiten.

Kinderopvang
Dit zijn de kosten inclusief de landelijke vergoeding die wordt gegeven. Voor een
alleenstaande ouder gaan we er vanuit dat er op bijstandsniveau gebruik wordt gemaakt
van een dagdeel per week in peuteropvang. Bij een hoger inkomen gaan we uit van 20 of
30 uur per week.

Vervoerskosten
Voor ieder lid van het huishouden zijn dit de kosten van een fiets en de kosten voor stads-
en streekvervoer met de bus. Hierbij is uitgegaan van een beperkte hoeveelheid vervoer
per maand. Voor huishoudens met zorgkosten zijn de kosten van een fiets niet
meegerekend.

Uitgaven in verband met het verkrijgen of behouden van werk
We houden rekening met werkgerelateerde kosten (vervoer, representatieve kleding).
Hiervoor houden we een vast bedrag aan.
Ouderen hebben geen werkgerelateerde kosten. Om de vergelijking tussen de
huishoudtypen juist te laten verlopen, wordt bij ouderen de post vervoer verhoogd.

Kleding en schoenen
Deze bedragen zijn gebaseerd op het Nibud-basispakket voor kleding. Het gaat hierbij net
als bij alle andere uitgavenposten om een goedkoop pakket met nieuwe artikelen.

Inventaris en onderhoud
Bedragen zijn gebaseerd op het Nibud-basispakket voor inventaris en onderhoud.

Niet-vergoede ziektekosten
In het basispakket zitten kosten die elk huishouden heeft. De kosten betreffen de
huisapotheek met pleisters, aspirines e.d. plus het bedrag dat een huishouden maximaal
kwijt kan zijn aan het eigen risico van de zorgverzekering.

Voeding
De bedragen zijn gebaseerd op de aanbevolen hoeveelheden voor een gezonde voeding
van het Voedingscentrum en de prijzen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Was- en schoonmaakmiddelen
Dit is een bedrag per huishouden en een bedrag per persoon op basis van Nibud-
onderzoek.

Persoonlijke verzorging
Er is uitgegaan van een bedrag per persoon op basis van Nibud-onderzoek.

Diversen
Dit is een bedrag per huishouden en een bedrag per persoon voor diverse uitgaven.


Pakket voor sociale participatie

Het bedrag dat overblijft nadat alle uitgaven uit het basispakket zijn gedaan, is bestemd
voor vrije bestedingen.

Als voorbeeld heeft het Nibud in samenwerking met het Sociaal Cultureel Planbureau
(SCP) een pakket aan uitgaven voor sociale participatie opgesteld. De uitgavenposten
waar rekening mee is gehouden staan hieronder weergegeven evenals de richtbedragen
voor deze uitgavenposten. Het gaat hierbij om een voorbeeld van een invulling van
activiteiten. Bij vakanties/uitgaan kan ook gedacht worden aan andere activiteiten zoals
het bezoeken van een museum of zwembad.

Uitgaven aan sociale participatie, bedrag per maand
                                               €
 Contributies en abonnementen
   per kind 4 tot 12 jaar                         11,50
   per persoon vanaf 12 jaar                      17,50
   per huishouden                                  2,50
 Bezoek ontvangen
   per persoon                                     9,00
   per huishouden                                 11,50
 Op bezoek gaan
   per persoon                                     6,00
 Vakantie/uitgaan
   per persoon                                    17,50
   per huishouden                                 23,50
 Vervoer
   per kind 4 tot 12 jaar                          2,50
   per persoon vanaf 12 jaar                       7,50

Bron: Hoff et al, SCP/Nibud, 2009, berekeningen Nibud, 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 | Begrotingen
In de volgende tabellen zijn de begrotingen van de verschillende voorbeeldhuishoudens
opgenomen. Bovenaan staan de inkomsten en daaronder de uitgaven aan het basispakket
en aan sociale participatie. Het basispakket is verdeeld in vaste lasten,
reserveringsuitgaven en huishoudelijke uitgaven. In de begrotingen zijn landelijke en
lokale inkomensondersteunende maatregelen van de gemeente verwerkt. De
uitgavenposten waar lokale tegemoetkomingen tegenover staan zijn aangeduid. De
bedragen worden weergegeven in hele euro’s, waardoor optellingen een euro te laag of te
hoog kunnen lijken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>a. Alleenstaande
                                                     100%        110%        120%         130%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                  1030        1133        1237        1340
zorgtoeslag                                             99          99          99          99
huurtoeslag                                            282         282         282         250
kinderbijslag                                            0           0           0           0
kindgebonden budget                                      0           0           0           0
kinderopvangtoeslag                                      0           0           0           0
voorlopige aanslag                                       0           0           0           0
forfaitaire vergoeding                                   0           0           0           0
totaal inkomsten                                      1411        1514        1618        1689

VASTE LASTEN
huur                                                   558         558         558         558
gas                                                     78          78          78          78
elektriciteit                                           32          32          32          32
water                                                    9           9           9           9
gemeentelijke heffingen                                  0 •        23          23          23
waterschapsheffingen                                     0 •        13          13          13
telefoon, televisie, internet                           55          55          55          55
zorgverzekering                                        144 ••      144 ••      144 ••      151
overige verzekeringen                                   19          19          19          19
onderwijs                                                0           0           0           0
kinderopvang                                             0           0           0           0
contributies en abonnementen                             2           2           2           2
vervoer                                                 16          16          16          16
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen          *           *           *           *
werkgerelateerde kosten                                  0          66          66          66
totaal vaste lasten                                    914        1015        1015        1022

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                     53          53          53          53
inventaris                                              65          65          65          65
onderhoud huis en tuin                                  23          23          23          23
zelfzorgmiddelen                                         6           6           6           6
eigen risico zorgverzekering                            32          32          32          32
eigen bijdragen/betalingen zorg                          0           0           0           0
vrijetijdsuitgaven                                       *           *           *           *
totaal reserveringsuitgaven                            179         179         179         179

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                214         214         214         214
was- en schoonmaakmiddelen                               4           4           4           4
persoonlijke verzorging                                 19          19          19          19
huishoudelijke dienstverlening                           0           0           0           0
huisdieren                                               *           *           *           *
roken                                                    *           *           *           *
diversen                                                 7           7           7           7
totaal huishoudelijke uitgaven                         245         245         245         245

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                           1338        1439        1439        1446

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                              74          75         178         243

SOCIALE PARTICIPATIE                                    67 ••       67 ••       67 ••          93

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                     7           8        111         149

                                               *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                  Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                •   Verminderd met de kwijtschelding
                                               ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>b. Alleenstaande oudere
                                                     100%        110%        120%         130%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                  1224        1269        1385        1500
zorgtoeslag                                             99          99          99          99
huurtoeslag                                            284         284         284         237
kinderbijslag                                            0           0           0           0
kindgebonden budget                                      0           0           0           0
kinderopvangtoeslag                                      0           0           0           0
voorlopige aanslag                                       0           0           0           0
forfaitaire vergoeding                                   0           0           0           0
totaal inkomsten                                      1607        1652        1768        1836

VASTE LASTEN
huur                                                   558         558         558         558
gas                                                     87          87          87          87
elektriciteit                                           36          36          36          36
water                                                   10          10          10          10
gemeentelijke heffingen                                  0 •         0 •        23          23
waterschapsheffingen                                     0 •         0 •        13          13
telefoon, televisie, internet                           59          59          59          59
zorgverzekering                                        144 ••      144 ••      144 ••      151
overige verzekeringen                                   13          13          13          13
onderwijs                                                0           0           0           0
kinderopvang                                             0           0           0           0
contributies en abonnementen                             2           2           2           2
vervoer                                                 14          57          57          57
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen          *           *           *           *
werkgerelateerde kosten                                  0           0           0           0
totaal vaste lasten                                    923         966        1001        1008

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                     53          53          53          53
inventaris                                              65          65          65          65
onderhoud huis en tuin                                  23          23          23          23
zelfzorgmiddelen                                         9           9           9           9
eigen risico zorgverzekering                            32          32          32          32
eigen bijdragen/betalingen zorg                          0           0           0           0
vrijetijdsuitgaven                                       *           *           *           *
totaal reserveringsuitgaven                            181         181         181         181

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                214         214         214         214
was- en schoonmaakmiddelen                               4           4           4           4
persoonlijke verzorging                                 19          19          19          19
huishoudelijke dienstverlening                           0           0           0           0
huisdieren                                               *           *           *           *
roken                                                    *           *           *           *
diversen                                                 7           7           7           7
totaal huishoudelijke uitgaven                         244         244         244         244

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                           1348        1391        1427        1434

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                             259         261         341         403

SOCIALE PARTICIPATIE                                    67 ••       67 ••       67 ••          93

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                  192         194         274         309

                                               *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                  Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                •   Verminderd met de kwijtschelding
                                               ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>c. Eenoudergezin met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar
                                                          100%         110%        120%        130%      140%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                       1030        1049        1141        1232      1324
zorgtoeslag                                                  99          99          99          99        99
huurtoeslag                                                 340         340         340         340       340
kinderbijslag                                               147         147         147         147       147
kindgebonden budget                                         441         441         441         441       441
kinderopvangtoeslag                                         237         334         534         534       534
voorlopige aanslag                                            0          84          96         107       118
forfaitaire vergoeding                                        0           0           0           0         0
totaal inkomsten                                           2294        2494        2797        2900      3003

VASTE LASTEN
huur                                                        647         647         647         647       647
gas                                                          99          99          99          99        99
elektriciteit                                                61          61          61          61        61
water                                                        17          17          17          17        17
gemeentelijke heffingen                                       0   •       0   •      28          28        28
waterschapsheffingen                                          0   •       0   •      22          22        22
telefoon, televisie, internet                                55          55          55          55        55
zorgverzekering                                             144   ••    144   ••    144 ••      151       151
overige verzekeringen                                        22          22          22          22        22
onderwijs                                                     1   ••      1   ••      1 ••        5         5
kinderopvang                                                244   ••    341   ••    549 ••      556       556
contributies en abonnementen                                  2           2           2           2         2
vervoer                                                      26          26          26          26        26
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen               *           *           *           *         *
werkgerelateerde kosten                                       0          66          66          66        66
totaal vaste lasten                                        1318        1480        1738        1755      1755

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                         103         103         103         103       103
inventaris                                                   80          80          80          80        80
onderhoud huis en tuin                                       23          23          23          23        23
zelfzorgmiddelen                                              6           6           6           6         6
eigen risico zorgverzekering                                 32          32          32          32        32
eigen bijdragen/betalingen zorg                               0           0           0           0         0
vrijetijdsuitgaven                                            *           *           *           *         *
totaal reserveringsuitgaven                                 244         244         244         244       244

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                     297         297         297         297       297
was- en schoonmaakmiddelen                                    7           7           7           7         7
persoonlijke verzorging                                      42          42          42          42        42
huishoudelijke dienstverlening                                0           0           0           0         0
huisdieren                                                    *           *           *           *         *
roken                                                         *           *           *           *         *
diversen                                                     13          13          13          13        13
totaal huishoudelijke uitgaven                              358         358         358         358       358

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                                1920        2082        2340        2358      2358

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                  374         412         457         543       646

SOCIALE PARTICIPATIE                                        123 ••      123 ••      123 ••      123 ••    179

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                       251         289         334         419       467

                                                    *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                       Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                     •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                    ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>d. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar
                                                         100%         110%        120%        130%      140%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                      1030        1133        1237        1340      1443
zorgtoeslag                                                 99          99          99          99        99
huurtoeslag                                                340         340         340         340       340
kinderbijslag                                              210         210         210         210       210
kindgebonden budget                                        496         496         496         496       496
kinderopvangtoeslag                                          0           0           0           0         0
voorlopige aanslag                                           0           0           0           0         0
forfaitaire vergoeding                                       0           0           0           0         0
totaal inkomsten                                          2175        2278        2382        2485      2588

VASTE LASTEN
huur                                                       647         647         647         647       647
gas                                                         99          99          99          99        99
elektriciteit                                               61          61          61          61        61
water                                                       17          17          17          17        17
gemeentelijke heffingen                                      0   •       0   •      28          28        28
waterschapsheffingen                                         0   •       0   •      22          22        22
telefoon, televisie, internet                               63          63          63          63        63
zorgverzekering                                            144   ••    144   ••    144 ••      151       151
overige verzekeringen                                       22          22          22          22        22
onderwijs                                                   48   ••     48   ••     48 ••       74        74
kinderopvang                                                 0           0           0           0         0
contributies en abonnementen                                 2           2           2           2         2
vervoer                                                     42   ••     42   ••     42 ••       49        49
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen              *           *           *           *         *
werkgerelateerde kosten                                      0          66          66          66        66
totaal vaste lasten                                       1144        1210        1260        1300      1300

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                        140         140         140         140       140
inventaris                                                  89          89          89          89        89
onderhoud huis en tuin                                      23          23          23          23        23
zelfzorgmiddelen                                             6           6           6           6         6
eigen risico zorgverzekering                                32          32          32          32        32
eigen bijdragen/betalingen zorg                              0           0           0           0         0
vrijetijdsuitgaven                                           *           *           *           *         *
totaal reserveringsuitgaven                                290         290         290         290       290

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                    441         441         441         441       441
was- en schoonmaakmiddelen                                   7           7           7           7         7
persoonlijke verzorging                                     57          57          57          57        57
huishoudelijke dienstverlening                               0           0           0           0         0
huisdieren                                                   *           *           *           *         *
roken                                                        *           *           *           *         *
diversen                                                    13          13          13          13        13
totaal huishoudelijke uitgaven                             518         518         518         518       518

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                               1953        2019        2069        2108      2108

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                 222         260         313         376       479

SOCIALE PARTICIPATIE                                       128 ••      128 ••      128 ••      128 ••    207

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                       95         132         185         248       272

                                                   *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                      Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                    •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                   ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>e. Paar zonder kinderen
                                                     100%        110%        120%         130%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                  1472        1619        1766        1914
zorgtoeslag                                            192         192         164         129
huurtoeslag                                            282         282         238         172
kinderbijslag                                            0           0           0           0
kindgebonden budget                                      0           0           0           0
kinderopvangtoeslag                                      0           0           0           0
voorlopige aanslag                                       0           0           0           0
forfaitaire vergoeding                                   0           0           0           0
totaal inkomsten                                      1946        2093        2168        2215

VASTE LASTEN
huur                                                   558         558         558         558
gas                                                     78          78          78          78
elektriciteit                                           51          51          51          51
water                                                   13          13          13          13
gemeentelijke heffingen                                  0 •        28          28          28
waterschapsheffingen                                     0 •        22          22          22
telefoon, televisie, internet                           66          66          66          66
zorgverzekering                                        288 ••      288 ••      288 ••      301
overige verzekeringen                                   28          28          28          28
onderwijs                                                0           0           0           0
kinderopvang                                             0           0           0           0
contributies en abonnementen                             3           3           3           3
vervoer                                                 33          33          33          33
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen          *           *           *           *
werkgerelateerde kosten                                  0          66          66          66
totaal vaste lasten                                   1118        1234        1234        1248

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                    105         105         105         105
inventaris                                              77          77          77          77
onderhoud huis en tuin                                  23          23          23          23
zelfzorgmiddelen                                        10          10          10          10
eigen risico zorgverzekering                            64          64          64          64
eigen bijdragen/betalingen zorg                          0           0           0           0
vrijetijdsuitgaven                                       *           *           *           *
totaal reserveringsuitgaven                            279         279         279         279

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                390         390         390         390
was- en schoonmaakmiddelen                               6           6           6           6
persoonlijke verzorging                                 38          38          38          38
huishoudelijke dienstverlening                           0           0           0           0
huisdieren                                               *           *           *           *
roken                                                    *           *           *           *
diversen                                                10          10          10          10
totaal huishoudelijke uitgaven                         444         444         444         444

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                           1841        1957        1957        1971

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                             105         136         212         244

SOCIALE PARTICIPATIE                                    98 ••       98 ••       98 ••      150

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                     7         39         114             94

                                               *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                  Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                •   Verminderd met de kwijtschelding
                                               ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>f. Paar met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar
                                                             100%         110%        120%        130%      140%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                          1472        1619        1766        1914      2061
zorgtoeslag                                                    192         192         164         129        94
huurtoeslag                                                    340         340         295         230       158
kinderbijslag                                                  147         147         147         147       147
kindgebonden budget                                            179         179         165         147       130
kinderopvangtoeslag                                            467         467         467         465       455
voorlopige aanslag                                               0           0           0           0         0
forfaitaire vergoeding                                           0           0           0           0         0
totaal inkomsten                                              2797        2944        3005        3032      3045

VASTE LASTEN
huur                                                           647         647         647         647       647
gas                                                             99          99          99          99        99
elektriciteit                                                   70          70          70          70        70
water                                                           19          19          19          19        19
gemeentelijke heffingen                                          0   •      25   •      28          28        28
waterschapsheffingen                                             0   •      22          22          22        22
telefoon, televisie, internet                                   66          66          66          66        66
zorgverzekering                                                288   ••    288   ••    288 ••      301       301
overige verzekeringen                                           29          29          29          29        29
onderwijs                                                        1   ••      1   ••      1 ••        5         5
kinderopvang                                                   488   ••    488   ••    488 ••      495       495
contributies en abonnementen                                     3           3           3           3         3
vervoer                                                         42          42          42          42        42
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen                  *           *           *           *         *
werkgerelateerde kosten                                          0          66          66          66        66
totaal vaste lasten                                           1752        1865        1868        1892      1892

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                            150         150         150         150       150
inventaris                                                      94          94          94          94        94
onderhoud huis en tuin                                          23          23          23          23        23
zelfzorgmiddelen                                                10          10          10          10        10
eigen risico zorgverzekering                                    64          64          64          64        64
eigen bijdragen/betalingen zorg                                  0           0           0           0         0
vrijetijdsuitgaven                                               *           *           *           *         *
totaal reserveringsuitgaven                                    341         341         341         341       341

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                        416         416         416         416       416
was- en schoonmaakmiddelen                                       8           8           8           8         8
persoonlijke verzorging                                         61          61          61          61        61
huishoudelijke dienstverlening                                   0           0           0           0         0
huisdieren                                                       *           *           *           *         *
roken                                                            *           *           *           *         *
diversen                                                        15          15          15          15        15
totaal huishoudelijke uitgaven                                 501         501         501         501       501

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                                   2594        2706        2709        2733      2733

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                     203         238         295         298       311

SOCIALE PARTICIPATIE                                           154 ••      154 ••      154 ••      154 ••    235

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                           50          84         141         145        76

                                                       *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                          Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                        •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                       ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>g. Paar met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar
                                                          100%          110%        120%       130%      140%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                       1472         1619        1766       1914      2061
zorgtoeslag                                                 192          192         164        129        94
huurtoeslag                                                 340          340         295        230       158
kinderbijslag                                               210          210         210        210       210
kindgebonden budget                                         235          235         220        203       185
kinderopvangtoeslag                                           0            0           0          0         0
voorlopige aanslag                                            0            0           0          0         0
forfaitaire vergoeding                                        0            0           0          0         0
totaal inkomsten                                           2449         2596        2655       2686      2708

VASTE LASTEN
huur                                                        647          647         647        647       647
gas                                                          99           99          99         99        99
elektriciteit                                                70           70          70         70        70
water                                                        19           19          19         19        19
gemeentelijke heffingen                                       0    •      25   •      28         28        28
waterschapsheffingen                                          0    •      22          22         22        22
telefoon, televisie, internet                                74           74          74         74        74
zorgverzekering                                             288    ••    288   ••    288 ••     301       301
overige verzekeringen                                        29           29          29         29        29
onderwijs                                                    48    ••     48   ••     48 ••      74        74
kinderopvang                                                  0            0           0          0         0
contributies en abonnementen                                  3            3           3          3         3
vervoer                                                      59    ••     59   ••     59 ••      66        66
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen               *            *           *          *         *
werkgerelateerde kosten                                       0           66          66         66        66
totaal vaste lasten                                        1335         1448        1451       1498      1498

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                         187          187         187        187       187
inventaris                                                  103          103         103        103       103
onderhoud huis en tuin                                       23           23          23         23        23
zelfzorgmiddelen                                             10           10          10         10        10
eigen risico zorgverzekering                                 64           64          64         64        64
eigen bijdragen/betalingen zorg                               0            0           0          0         0
vrijetijdsuitgaven                                            *            *           *          *         *
totaal reserveringsuitgaven                                 387          387         387        387       387

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                     550          550         550        550       550
was- en schoonmaakmiddelen                                    8            8           8          8         8
persoonlijke verzorging                                      76           76          76         76        76
huishoudelijke dienstverlening                                0            0           0          0         0
huisdieren                                                    *            *           *          *         *
roken                                                         *            *           *          *         *
diversen                                                     15           15          15         15        15
totaal huishoudelijke uitgaven                              650          650         650        650       650

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                                2372         2485        2488       2535      2535

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                   77          111         167        151       173

SOCIALE PARTICIPATIE                                        158 ••       158 ••      158 ••     158 ••    263

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                        -82         -47           9            -7    -90

                                                    *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                       Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                     •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                    ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>h. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen met zorgvraag
                                                        100%         110%        120%        130%      140%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                     1030        1133        1237        1340      1443
zorgtoeslag                                                99          99          99          99        99
huurtoeslag                                               340         340         340         340       340
kinderbijslag                                             210         210         210         210       210
kindgebonden budget                                       496         496         496         496       496
kinderopvangtoeslag                                         0           0           0           0         0
voorlopige aanslag                                         57          57          57          56        55
Tegemoetkoming zieken en gehanciapten                      13          13          13          13         0
totaal inkomsten                                         2245        2349        2451        2553      2643

VASTE LASTEN
huur                                                      647         647         647         647       647
gas                                                        99          99          99          99        99
elektriciteit                                              61          61          61          61        61
water                                                      17          17          17          17        17
gemeentelijke heffingen                                     0   •       0   •      28          28        28
waterschapsheffingen                                        0   •       0   •      22          22        22
telefoon, televisie, internet                              63          63          63          63        63
zorgverzekering                                           163   ••    163   ••    163 ••      163 ••    151
overige verzekeringen                                      22          22          22          22        22
onderwijs                                                  48   ••     48   ••     48 ••       74        74
kinderopvang                                                0           0           0           0         0
contributies en abonnementen                                2           2           2           2         2
vervoer                                                    54   ••     54   ••     54 ••       61 ••     61 ••
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen             *           *           *           *         *
werkgerelateerde kosten                                     0          66          66          66        66
totaal vaste lasten                                      1176        1241        1291        1324      1312

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                       140         140         140         140       140
inventaris                                                 89          89          89          89        89
onderhoud huis en tuin                                     23          23          23          23        23
zelfzorgmiddelen                                            6           6           6           6         6
eigen risico zorgverzekering                                0 ••        0 ••        0 ••        0 ••     32
eigen bijdragen/betalingen zorg                            84 ••       84 ••       84 ••       84 ••     84
vrijetijdsuitgaven                                          *           *           *           *         *
totaal reserveringsuitgaven                               342         342         342         342       374

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                   463 ••      463 ••      463 ••      517 ••    441
was- en schoonmaakmiddelen                                  7           7           7           7         7
persoonlijke verzorging                                    57          57          57          57        57
huishoudelijke dienstverlening                              0           0           0           0         0
huisdieren                                                  *           *           *           *         *
roken                                                       *           *           *           *         *
diversen                                                   13          13          13          13        13
totaal huishoudelijke uitgaven                            540         540         540         594       518

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                              2058        2124        2174        2261      2204

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                187         225         277         293       439

SOCIALE PARTICIPATIE                                      128 ••      128 ••      128 ••      128 ••    207

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                      59          97         150         165       232

                                                  *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                     Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                   •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                  ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>i. Alleenstaande oudere met zorgvraag
                                                           100%         110%        120%        130%
INKOMSTEN
netto loon/uitkering                                        1224        1269        1385        1500
zorgtoeslag                                                   99          99          99          99
huurtoeslag                                                  284         284         284         237
kinderbijslag                                                  0           0           0           0
kindgebonden budget                                            0           0           0           0
kinderopvangtoeslag                                            0           0           0           0
voorlopige aanslag                                            39          39          39          38
Tegemoetkoming zieken en gehanciapten                         13          13          13          13
totaal inkomsten                                            1659        1704        1819        1887

VASTE LASTEN
huur                                                         558         558         558         558
gas                                                           87          87          87          87
elektriciteit                                                 36          36          36          36
water                                                         10          10          10          10
gemeentelijke heffingen                                        0   •       0   •      23          23
waterschapsheffingen                                           0   •       0   •      13          13
telefoon, televisie, internet                                 59          59          59          59
zorgverzekering                                              163   ••    163   ••    163 ••      163 ••
overige verzekeringen                                         13          13          13          13
onderwijs                                                      0           0           0           0
kinderopvang                                                   0           0           0           0
contributies en abonnementen                                   2           2           2           2
vervoer                                                       26   ••     69   ••     69 ••       69 ••
levensonderhoud anderen/betalingsverplichtingen                *           *           *           *
werkgerelateerde kosten                                        0           0           0           0
totaal vaste lasten                                          954         997        1033        1033

RESERVERINGSUITGAVEN
kleding en schoenen                                           53          53          53          53
inventaris                                                    65          65          65          65
onderhoud huis en tuin                                        23          23          23          23
zelfzorgmiddelen                                               9           9           9           9
eigen risico zorgverzekering                                   0 ••        0 ••        0 ••        0 ••
eigen bijdragen/betalingen zorg                               67 ••       67 ••       67 ••       67 ••
vrijetijdsuitgaven                                             *           *           *           *
totaal reserveringsuitgaven                                  216         216         216         216

Huishoudelijke uitgaven
voeding                                                      236 ••      236 ••      236 ••      290 ••
was- en schoonmaakmiddelen                                     4           4           4           4
persoonlijke verzorging                                       19          19          19          19
huishoudelijke dienstverlening                                 0           0           0           0
huisdieren                                                     *           *           *           *
roken                                                          *           *           *           *
diversen                                                       7           7           7           7
totaal huishoudelijke uitgaven                               266         266         266         320

TOTAAL UITGAVEN BASISPAKKET                                 1436        1479        1515        1569

BESCHIKBAAR NA BASISPAKKET                                   223         225         304         318

SOCIALE PARTICIPATIE                                          67 ••       67 ••       67 ••          93

BESCHIKBAAR NA BASIS- EN PARTICIPATIE                        156         158         237         225

                                                     *    Deze posten vallen onder het restpakket
                                        Vet en cursief    Afhankelijk van gemeentelijke tarieven
                                                      •   Verminderd met de kwijtschelding
                                                     ••   Lokale tegemoetkomingen en/of meerkosten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 | Overzicht saldo inkomsten minus uitgaven

Toelichting bij de tabel:
   • De eerste twee kolommen (zwart) geven het netto inkomen weer en het verschil in
       netto inkomen tussen twee opeenvolgende inkomensniveaus.
   • De volgende drie kolommen (blauw) hebben betrekking op het saldo na invulling
       van de noodzakelijke uitgaven in het basispakket. Hierbij is ook het verschil in het
       saldo tussen twee opeenvolgende inkomensniveaus weergegeven. En het verschil
       in bestedingsruimte op respectievelijk 110, 120 en 130 procent ten opzichte van
       die op bijstandsniveau.
   • De laatste drie kolommen (groen) hebben betrekking op het saldo na invulling van
       de uitgaven uit het basispakket en het pakket voor sociale participatie. Ook hier
       zijn de verschillen weergegeven.
   • Een negatief saldo op de maandbegroting is in rood weergegeven.
   • Indien een hoger inkomen leidt tot minder bestedingsruimte (de zogenoemde
       armoedeval) dan is dit bij het betreffende inkomensniveau aangegeven met een
       rood pijltje:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                   inkomen                                 na basispakket                 na basispakket en participatie
                                                            verschil met                           verschil met
                        toename                             voorgaande                            voorgaande
              netto       netto     toename                  inkomens-     verschil                 inkomens-       verschil
    %       inkomen     inkomen   t.o.v. 100%     saldo       categorie   met 100%      saldo        categorie    met 100%
a. Alleenstaande
  100%      €   1.411                         €       74                            €        7
  110%      €   1.514 €      103 €        103 €       75     €        2     €     2 €        8     €          2     €     2
  120%      €   1.618 €      103 €        206 €      178     €      103     €   105 €      111     €        103     €   105
  130%      €   1.689 €       71 €        277 €      243     €       64     €   169 €      149     €         38     €   143
b. Alleenstaande oudere
  100%      €   1.607                         €      259                            €      192
  110%      €   1.652 €       45 €         45 €      261     €        2     €     2 €      194     €          2     €     2
  120%      €   1.768 €      115 €        161 €      341     €       80     €    82 €      274     €         80     €    82
  130%      €   1.836 €       68 €        229 €      403     €       62     €   144 €      309     €         35     €   117
c. Eenoudergezin met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar
  100%      €   2.294                         €      374                            €      251
  110%      €   2.494 €      200 €        200 €      412     €       38     €    38 €      289     €         38     €    38
  120%      €   2.797 €      303 €        503 €      457     €       45     €    82 €      334     €         45     €    82
  130%      €   2.900 €      103 €        606 €      543     €       86     €   168 €      419     €         86     €   168
d. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar
  100%      €   2.175                         €      222                            €       95
  110%      €   2.278 €      103 €        103 €      260     €       37     €    37 €      132     €         37     €    37
  120%      €   2.382 €      103 €        206 €      313     €       53     €    90 €      185     €         53     €    90
  130%      €   2.485 €      103 €        309 €      376     €       63     €   154 €      248     €         63     €   154
e. Paar zonder kinderen
  100%      €   1.946                         €      105                            €        7
  110%      €   2.093 €      147 €        147 €      136     €       32     €    32 €       39     €         32     €    32
  120%      €   2.168 €       75 €        222 €      212     €       75     €   107 €      114     €         75     €   107
  130%      €   2.215 €       46 €        269 €      244     €       32     €   139 €       94     €        -20     €    87
f. Paar met 2 jonge kinderen 3 & 5 jaar
  100%      €   2.797                         €      203                           €        50
  110%      €   2.944 €      147 €        147 €      238     €       35     €   35 €        84     €         35     €    35
  120%      €   3.005 €       60 €        207 €      295     €       57     €   92 €       141     €         57     €    92
  130%      €   3.032 €       27 €        235 €      298     €        3     €   95 €       145     €          3     €    95
g. Paar met 2 oudere kinderen 12 & 16 jaar
  100%      €   2.449                         €       77                           €        -82
  110%      €   2.596 €      147 €        147 €      111     €        35    €   35 €        -47    €         35     €    35
  120%      €   2.655 €       59 €        206 €      167     €        56    €   91 €          9    €         56     €    91
  130%      €   2.686 €       30 €        237 €      151     €       -16    €   74 €         -7    €        -16     €    74
h. Eenoudergezin met 2 oudere kinderen met zorgvraag
  100%      €   2.245                         €      187                            €       59
  110%      €   2.349 €      103 €        103 €      225     €       38     €    38 €       97     €         38     €    38
  120%      €   2.451 €      102 €        206 €      277     €       52     €    90 €      150     €         52     €    90
  130%      €   2.553 €      102 €        308 €      293     €       15     €   105 €      165     €         15     €   105
i. Alleenstaande oudere met zorgvraag
  100%      €   1.659                         €      223                           €       156
  110%      €   1.704 €       45 €         45 €      225     €        2     €    2 €       158     €          2     €     2
  120%      €   1.819 €      115 €        160 €      304     €       79     €   82 €       237     €         79     €    82
  130%      €   1.887 €       68 €        228 €      318     €       14     €   95 €       225     €        -12     €    69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>