<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan burgemeester en wethouders

Zaaknummer           552881                          Portefeuillehouder(s)   Cathelijne Bouwkamp

Programmamanager Paul van Hoof

Ambtenaar            Mela Splinter-Dupont            Vertrouwelijk           Nee

Telefoonnummer       026 - 377 4315                  Datum in college        8 juni 2021

                                                     Datum fataal            -



Onderwerp:            Bodemenergieplan en Raadsvoorstel Verordening
                      bodemenergie Arnhem Binnenstad e.o. 2021
a
Voorstel

 1. Het Bodemenergieplan Arnhem Binnenstad en omgeving vast te stellen
 2. De Verordening bodemenergie Arnhem Binnenstad e.o. 2021 te laten vaststellen door de raad

Inleiding


 Arnhem wil in 2050 onafhankelijk zijn van fossiele energiebronnen. Dit betekent onder meer dat er
 alternatieven gevonden moeten worden voor aardgas, waarmee nu nog ruim 90% van de woningen en
 gebouwen van warmte wordt voorzien. Dit is beschreven in het programma New energy made in
 Arnhem 2020-2030. De raad heeft in april 2019 in de Arnhemse aanpak voor de wijkgerichte
 energietransitie als uitgangspunt vastgesteld: 'De meest duurzame oplossing gaat voor. Minder
 duurzame bronnen zijn tijdelijk en decentrale bronnen hebben de voorkeur". Bodemenergie is een
 dergelijke decentrale, duurzame bron voor nieuwbouw en voor bestaande bouw.

 Bodemenergie is het gebruik van warmte en koude uit de ondergrond tot 500m-mv. Er wordt
 onderscheid gemaakt in open of gesloten bodemenergiesystemen. Bij een open bodemenergiesysteem
 wordt warmte en koude opgeslagen in een watervoerend pakket. In de zomer wordt uit de koude bron
 koud grondwater opgepompt, waarmee gekoeld wordt. Het opgewarmde water wordt teruggepompt in
 de warme bron. In de winter wordt dit proces omgedraaid. De provincie is bevoegd gezag voor de
 vergunningen van de open systemen.
 Bij gesloten bodemenergiesystemen wordt geen grondwater opgepompt, maar wordt thermische
 energie aan de bodem onttrokken of toegevoegd door middel van geleiding via bijvoorbeeld gesloten
 bodemlussen. De gemeente is bevoegd gezag voor de gesloten systemen.

 In het plangebied "Arnhem Binnenstad en omgeving" is een grote (toekomstige) vraag naar
 bodemenergie, waarbij het risico bestaat dat de bodemenergiesystemen elkaar negatief beïnvloeden
 waardoor de energiepotentie van de bodem niet maximaal wordt ingezet. Het Wijzigingsbesluit
 bodemenergiesystemen en het Besluit omgevingsrecht bieden de gemeente de mogelijkheid om via
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> een verordening een interferentiegebied aan te wijzen. Door deze aanwijzing worden de kleine gesloten
 systemen (<70kW) in het gebied vergunningplichtig en kunnen de open en gesloten
 bodemenergiesystemen in het gebied worden geordend en kan de warmte- en koudepotentie van de
 bodem in dit gebied zo efficiënt mogelijk worden benut.
 In het "Bodemenergieplan Arnhem Binnenstad e.o." is de noodzaak van ordenen beschreven en zijn
 regels voor de ordening opgenomen.

 Om bodemenergie goed in te kunnen zetten in de energietransitie, is het van belang dat het
 bodemenergieplan en de verordening met het interferentiegebied nu worden vastgesteld. Het
 vaststellen van de verordening met het interferentiegebied is een bevoegdheid van de raad. Het college
 legt voor het gebied in een bodemenergieplan de uitgangspunten van de ordening en de bijbehorende
 beleidsregels vast.



Beoogd effect


 Bijdragen aan de CO2-reductie doelstellingen van het programma New energy made in Arnhem 2020-
 2030 en de warmtetransitie in Arnhem.


Argumenten

1.1   Efficiënte inzet bodemenergie is nodig voor de energietransitie

      Bodemenergie is één van de decentrale, duurzame energiebronnen in de wijkgerichte
      energietransitie. Bodemenergie heeft vele voordelen, zoals energiebesparing, koeling en CO2-
      emissiereductie. Ondergronds kunnen bodemenergiesystemen elkaar beïnvloeden en elkaar in de
      weg zitten. Vooral in de binnenstad en omgeving is sprake van drukte in de ondergrond door vele
      bestaande bodemenergiesystemen, zoals bij Arnhem Centraal, Rozet, Huis der Provincie en
      Alliander. Hoe meer bodemenergiesystemen in een gebied, hoe groter de kans dat deze systemen
      elkaar onderling negatief beïnvloeden (interferentie). In de energietransitie wordt verwacht dat er
      vaker gebruik gemaakt gaat worden van bodemenergie als duurzame bron. De algemene regels
      houden geen rekening met toekomstige systemen, terwijl een (te) ruim bemeten systeem de ligging
      van toekomstige systemen in de directe omgeving kan benadelen. Daarom is regie op de
      bodemenergiesystemen nodig, waarbij ook de toekomstige systemen worden meegenomen. Door
      vooraf goed na te denken over de ordening van de ondergrond kunnen meer
      bodemenergiesystemen worden gerealiseerd en kan de energiepotentie van de ondergrond
      optimaal worden gebruikt. Hiervoor is het bodemenergieplan opgesteld.

1.2   Ordening geeft ruimte in de Binnenstad en omgeving

      Op basis van de te verwachten ontwikkelingen in de binnenstad en omgeving en de verwachte
      drukte in de ondergrond door inzet op bodemenergie is het plangebied bepaald (zie onderstaande
      figuur). In dit gebied is regie nodig om zoveel mogelijk bodemenergiesystemen te kunnen plaatsen.
      Buiten het plangebied "Arnhem Binnenstad en omgeving" wordt op dit moment voor bodemenergie
      geen drukte verwacht. Daarom is hier nog geen regie nodig.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> figuur ligging plangebied


Het plangebied is onderverdeeld in het kerngebied Binnenstad en een omliggende bufferzone. De
ordeningsregels gelden voor het hele plangebied. De bufferzone is vooral van belang voor de
zonering van de warme en koude bronnen van de open bodemenergiesystemen. De bufferzone ten
noorden van de binnenstad is bedoeld om negatieve beïnvloeding van de bodemenergiesystemen
in het kerngebied te voorkomen. In de buffergebieden ten oosten en westen van de binnenstad is
ook drukte in de ondergrond door bodemenergiesystemen verwacht, zodat ordening nodig is. Ten
oosten van de binnenstad zijn enkele open bodemenergiesystemen aanwezig, zodat een globale
zonering van de bron is aangegeven. Ten westen zijn geen open bodemenergiesystemen aanwezig
die een concrete richting kunnen geven aan de horizontale zonering. In dit deel is een horizontale
zonering nog niet aan te geven. De zonering is hier een groeimodel.

In het bodemenergieplan is uitleg gegeven over de aanleiding van het plan, achtergrondinformatie
over bodemenergie en is de noodzaak voor de ordening beschreven. Met dit bodemenergieplan
wordt gestuurd op het doelmatig gebruik van bodemenergie en wordt het voorkomen van
ontoelaatbare beïnvloeding (interferentie) met andere (toekomstige) systemen gewaarborgd en
wordt de warmte- en koudepotentie van de bodem zo efficiënt en duurzaam mogelijk benut.
In hoofdstuk 4 zijn de uitgangspunten voor de ordening beschreven. Deze ordening is zowel
verticaal (scheiding van open en gesloten bodemenergiesystemen) als horizontaal (scheiding van
warme en koude zones van de open systemen).

Bij de verticale ordening is gekeken naar de geschiktheid van de watervoerende lagen
(watervoerend pakketten) voor bodemenergie. Het eerste en tweede watervoerend pakket zijn niet
geschikt voor open bodemenergiesystemen. Voor open bodemenergiesystemen mag daarom
alleen het derde watervoerend pakket gebruikt worden. De gesloten systemen zijn alleen
toegestaan tot aan de tweede scheidende laag. Door deze verticale scheiding is er tussen de open
en de gesloten systemen geen beïnvloeding mogelijk en is er voor beide soorten systemen meer
ruimte.

Een horizontale ordening is alleen nodig voor de open bodemenergiesystemen. Voor het derde
watervoerend pakket is een horizontale ordening gemaakt, in de vorm van een strokenpatroon voor
de warme en koude bronnen. Het strokenpatroon is gebaseerd op de werkelijk gerealiseerde
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>      bronnen van de bestaande open bodemenergiesystemen in het kerngebied en de richting van de
      natuurlijke grondwaterstroming.
      De warme en koude zones (de stroken) zijn zo gegroepeerd dat deze om en om naast elkaar
      liggen. Door dezelfde bronnen in één strook te groeperen treedt versterking op in plaats van
      negatieve beïnvloeding. Hierdoor passen er meer systemen in het gebied. Voor de gesloten
      systemen is een horizontale indeling niet nodig, omdat het invloedsgebied van een gesloten
      systeem veel kleiner is.

      Met het bodemenergieplan wordt ook een aanzet gegeven om de ligging van de infrastructuur van
      de bodemenergiesystemen (putten en leidingen) in openbaar gebied te reguleren en de aanleg van
      collectieve bodemenergiesystemen te stimuleren.

1.3   In het bodemenergieplan zijn de regels voor vergunningverlening opgenomen

      In hoofdstuk 5 van het bodemenergieplan staan de regels die gebruikt worden bij het toetsen van
      de vergunningaanvraag voor de gesloten bodemenergiesystemen binnen het plangebied. Het
      college kan beleidsregels opstellen ter invulling van de algemene weigeringsgronden voor de
      vergunning voor bodemenergiesystemen in een interferentiegebied. Door vaststelling van de
      verordening met het interferentiegebied door de raad worden de kleine gesloten
      bodemenergiesystemen (<70kW) in het gebied vergunningplichtig (zie raadsvoorstel). Deze
      vergunningplicht betreft een Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets (OBM). Buiten het
      interferentiegebied en voor grote systemen verandert de vergunningplicht niet (zie ook toelichting
      bij de verordening).

      De algemene weigeringsgronden voor de OBM, zoals die zijn opgenomen in artikel 5.13b van het
      Besluit omgevingsrecht, houden geen rekening met toekomstige systemen, terwijl een (te) ruim
      bemeten systeem nieuwe systemen in de directe omgeving kan benadelen. Ter invulling van de
      algemene weigeringsgronden zijn daarom beleidsregels voor de specifieke weigeringsgronden
      opgesteld. Deze zorgen binnen het interferentiegebied voor een goede uitvoering van het besluit en
      een juiste ordening van de bodemenergiesystemen in de ondergrond. Deze beleidsregels zijn
      gebaseerd op de uitgangspunten (zie argument 1.2 en hoofdstuk 4) en opgenomen in hoofdstuk 5
      van het bodemenergieplan.

      Het interferentiegebied en het bodemenergieplan zijn opgesteld in overleg met de provincie
      Gelderland en voldoen aan de regels zoals opgenomen in de provinciale "Beleidsregels
      masterplannen bodemenergie Gelderland 2014". Bij het opstellen is rekening gehouden met de
      reeds aangelegde bodemenergiesystemen in het gebied.

      Het vaststellen van het bodemenergieplan en de beleidsregels is een bevoegdheid van het college.

2.1   Via de verordening en het interferentiegebied krijgen de regels in het bodemenergieplan een
      juridische basis bij de vergunningverlening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>      Het vaststellen van de verordening is een bevoegdheid van de raad. Via de verordening legt de
      raad het interferentiegebied 'Arnhem binnenstad en omgeving' vast. Hiermee is er een juridische
      basis voor het ordenen van de bodemenergiesystemen in dit gebied. Door het aanwijzen van het
      interferentiegebied gelden de beleidsregels uit het bodemenergieplan, ter invulling van de
      algemene weigeringsgronden voor de vergunning. Zie hiervoor raadsvoorstel en toelichting bij de
      verordening.

Kanttekeningen en risico's

1.1   Zonder beleidsregels heeft het interferentiegebied geen meerwaarde.

      Het aanwijzen van het interferentiegebied maakt het voeren van regie mogelijk. In het gebied
      kunnen de beleidsregels voor de vergunningverlening worden toegepast, aanvullende op de
      algemene regels. Dit is alleen mogelijk als er beleidsregels zijn vastgesteld. In het
      bodemenergieplan zijn deze aanvullende beleidsregels opgenomen. In deze beleidsregels wordt
      ook rekening gehouden met toekomstige bodemenergiesystemen. Dit voorkomt het principe "wie
      het eerst komt, het eerst pompt", zodat de ondergrond optimaal kan worden ingezet voor
      bodemenergie. Met het vaststellen van het bodemenergieplan worden ook de beleidsregels
      vastgesteld.

Financiën


 De vergunningverlening (OBM) voor de gesloten bodemenergiesystemen gebeurt door de ODRA.
 Jaarlijks worden circa 5 aanvragen verwacht. De kosten voor de toetsing van een OBM-aanvraag
 bedragen circa € 1.000,- per stuk. Het heffen van leges is niet toegestaan bij een OBM. De totale
 toetsingskosten van circa € 5.000,- worden gedekt uit het reguliere budget van het programma New
 energy made in Arnhem.


Uitvoering


 Na vaststelling van het Bodemenergieplan:
 - wordt de Verordening Bodemenergie Arnhem Binnenstad e.o. met bijgaande Raadsbrief aangeboden
 aan de raad
 - worden belanghebbenden geïnformeerd via de eigen kanalen van de gemeente Arnhem

 Zie verder raadsvoorstel.


Communicatie


 Belanghebbenden worden geïnformeerd via de eigen kanalen van de gemeente Arnhem.


Bijlagen

Stukken voor college
 Concept Raadsvoorstel tot het vaststellen van de Verordening bodemenergie Binnenstad e.o. 2021.
 Bijlage bij verordening: kaart interferentiegebied en toelichting.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   Bodemenergieplan Arnhem Binnenstad e.o. 31 mei 2021.

Stukken voor gemeenteraad
 Raadsvoorstel tot het vaststellen van de Verordening bodemenergie Binnenstad e.o. 2021.
 Bijlage bij verordening: kaart interferentiegebied en toelichting.
 Bodemenergieplan Arnhem Binnenstad e.o. 31 mei 2021.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>