<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                  1
                                                                              PAGINA
                                                  Actieplan Omgevingslawaai
                                                                              ONDERWERP
Aan de slag met
burgerparticipatie in
Arnhem
Projectvoorstel, versie 1.0




December 2019 Raadswerkgroep Burgerparticipatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>PAGINA   ONDERWERP
2        Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




                                                    3
                                                                                                   PAGINA
                                                    Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                   ONDERWERP
1. Introductie                                  4

2. Een stukje historie		 5

3. Doelstelling en afbakening projectvoorstel		 7

4. Werkwijze raadswerkgroep 		 8

5. Kwaliteitseisen burgerparticipatie		 9

6. Werkplan			 10

7. Afronding		 12



BIJLAGE

1) Participatievormen Nota Stad aanzet 2008		 12

2) Verslaglegging		
                  14

3) Bronnenlijst		 15




Foto voorkant: Paul Glastra 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                            4
                                                                                                                                                           PAGINA
1. Introductie
Door het aannemen van een tweetal moties (2017 en 2018) en het instellen van een raadswerkgroep
Burgerparticipatie willen we samen met onze inwoners, partners, College van B & W en de ambtelijke
organisatie burgerparticipatie in Arnhem in ons dagelijks werk en bestuurlijk proces de komende tijd
versterken. In de gemeenteraad is het betrekken van bewoners en organisaties een belangrijk thema.




                                                                                                            Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                           ONDERWERP
Het beeld wat er bij ons als raad leeft is dat we vaker dan we zouden willen (te laat) constateren dat
we deze betrokkenheid anders zouden willen zien. Als gemeenteraad en als volksvertegenwoordiging
zijn we het belangrijkste scharnierpunt tussen de stad/inwoners en de gemeente en hebben we de
ambitie om samen met inwoners, partners en ambtelijke organisatie de samenwerking en samen-
spraak te verbeteren.

Wat we zien is dat de variatie in vormen van participatie verandert en diverser is, − deels door ontwik-
kelingen in de samenleving - denk aan de decentralisatie in het sociaal domein, de energietransitie, de
invoering van de Omgevingswet en ons eigen programma Van Wijken Weten – maar ook door nieuw
onderzoek, nieuwe ideeën en nieuwe ervaringen en kennis. We zien dat participatie steeds meer maat-
werk is en dat de kwaliteit van het proces en de dialoog een belangrijk criterium is voor participatie en
betrokkenheid. Dit betekent iets voor de politieke sturing en kaders die we als gemeen-
teraad meegeven, onze rol als raad daarin en de rollen van alle andere betrokkenen. Wij vinden het als
gemeenteraad belangrijk om met onze inwoners en partners blijvend aandacht te geven aan participa-
tie, in samenspraak ervaring op doen, te leren en de bewustwording te vergroten en samen beter te
worden. We willen als gemeenteraad dat de gemeente een gelijkwaardige partner is met een houding
van openheid, samenwerking, lef en invloed geven aan haar inwoners.

Dit is ons projectvoorstel, waarmee we invulling geven aan de raadsopdracht van motie M71 (d.d.
14 november 2018) om een werkgroep samen te stellen en te komen met een voorstel voor de raad
hoe we de betrokkenheid bij het politieke proces, de plannen en het beleid kunnen vergroten. Dit is
de aangepaste versie naar aanleiding het rondetafelgesprek met inwoners, organisaties en raadsleden
tijdens de politieke avond op 22 januari jl.

We hebben hier het afgelopen half jaar met plezier aan gewerkt, samen met bewoners uit de stad,
de portefeuillehouder Burgerparticipatie en ambtelijke vertegenwoordigers. We zien dit projectvoorstel
als een opmaat naar een breder gedragen bewustwordings- en ontwikkelproces waar we als gemeen-
te- raad de kaderstelling en sturing op burgerparticipatie willen versterken, om zo samen met onze
inwoners, betrokken organisaties, College van B & W en de ambtelijke organisatie aan de slag gaan.




   Raadswerkgroep Burgerparticipatie:

   Guus van der Laak			         Arnhem Centraal (voorzitter)
   Rebin Maref 			VVD
   Mieke Hegge 			              Partij van de Dieren
   Vincent Bouma/Eric Greving		 PvdA
   Maud Dolsma/Mark Coenders		  GroenLinks

   Gerbrig Dijkstra			Griffie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                     5
                                                                                                                                                                                    PAGINA
2. Een stukje historie
Arnhem kent net als andere gemeenten een traditie van grootschalige (interactieve) participatieproces-
sen, denk hierbij aan Arnhem 2015, het onderhoudsprogramma Buiten Gewoon Beter, Rijnboog en
het Havenkwartier, de herstructurering van Malburgen, de ontwikkeling van Stadsblokken-Meinerswijk
en meer recent het programma Van Wijken Weten. In 2008 is er beleid voor participatie vastgesteld in




                                                                                                                                     Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                                                    ONDERWERP
de nota Stad aan Zet. De nota benadrukt dat er 'veel waarde wordt gehecht aan een goede samen-
werking met verschillende partijen in de stad' en dat een goede samenwerking met partners in de stad
een belangrijke succesfactor is. In de nota is de werkwijze vastgelegd voor opgaven waarbij (grote)
belangen spelen en de wijze waarop betrokkenen interactief worden meegenomen. In bijlage 1 is de
tabel met de in de nota opgenomen vier vormen van participatie bij politieke besluitvorming terug
te vinden. Tegenwoordig wordt er op veel plekken in Nederland gewerkt met de (dubbele) partici-
patieladder (Propper 2009). Deze ladder geeft de reikwijdte van participatie aan van toeschouwer tot
initiatiefnemer. In de ladder worden zeven vormen van participatie onderscheiden met bijbehorende
rollen van de participant en van het bestuur. Van belang bij de toepassing van dit model (en natuurlijk
ook andere modellen voor participatie) is dat elk proces anders is, dat verwachtingmanagement en
communicatie belangrijk zijn en dat rollen, kaders en spelregels per fase beschouwd moeten worden
en in tijd kunnen wijzigen en doorontwikkelen.




                                                  Vorm van
                                                                          Bestuursstijl
                                                 participatie           (rol van het bestuur)
                                               (rol van participant)



                                                Initiatiefnemer




                                                                                                  Toenemende inhoudelijke openheid
                                                                           Faciliterende
                                                Beleidseigenaar
                                                                                stijl
    Toenemende invloed participant




                                                Bevoegd gezag

                                               Samenwerkings-           Samenwerkende
                                                  partner                    stijl



                                                Medebeslisser              Delegerende
                                                                               stijl


                                                   Adviseur               Participatieve
                                                  beginspraak                  stijl


                                                    Adviseur              Consultatieve
                                                   eindspraak                 stijl


                                                Toeschouwer
                                                                        Open autoritaire
                                             Ontvanger informatie
                                                                             stijl
                                                  Informant


                                                   Geen rol            Gesloten autoritaire
                                                                               stijl




Figuur 1:                            Participatieladder
			                                  Propper 2009
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                             6
                                                                                                                                                            PAGINA
In de laatste drie collegeakkoorden (2010, 2014 en 2018) is het betrekken van inwoners en partners bij
de gemeentelijke plannen en maatschappelijke opgaves een belangrijke ambitie. Waarbij naast over-
heidsinitiatief steeds meer ruimte komt voor de derde generatie burgerparticipatie (zie figuur 2), waar-
bij het initiatief vanuit de inwoner, de stad of het netwerk komt. En het de overheid is die participeert.

Begin 2016 is de koersnota Van Wijken Weten vastgesteld in de raad. Deze nota beschrijft de wens en
de ambitie om door wijksturing en met de inzet van teams Leefomgeving als gemeente beter aan te




                                                                                                             Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                            ONDERWERP
sluiten op de leefwereld van inwoners, organisaties en ondernemers. Om zo van buiten naar binnen,
vraaggericht, slim en effectief in de wijk samen te werken. Het bovenliggende doel hierbij is om meer
inwoners de gelegenheid te bieden (meer) invloed uit te oefenen op hun directe leefomgeving en zo
ruimte te bieden aan de zogenaamde tweede, derde (zie figuur 2) en ook vierde generatie burgerpar-
ticipatie. Deze vierde generatie burgerparticipatie is in toenemende mate zichtbaar, waarbij burgers
zaken zonder bemoeienis van de overheid zelf regelen.

Het programma Van Wijken Weten zit momenteel in haar derde ontwikkeljaar. In 2020 wordt het
programma geëvalueerd. Als raad zijn we nieuwsgierig naar de meegegeven kaders voor de evaluatie
en de uitkomst.




Figuur 2:   Generaties van burgerparticipatie
			         (Kennisbank Openbaar Bestuur,
			         ministerie van BZK)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                          7
                                                                                                                                                         PAGINA
3. Doelstelling en afbakening projectvoorstel
Als raadswerkgroep hebben we verschillende gesprekken - met elkaar, met inwoners, met de porte-
feuillehouder en met vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie - gevoerd om grip te krijgen
op het ‘containerbegrip’ burgerparticipatie. In de gesprekken kwam naar voren dat er over burgerpar-
ticipatie diverse beelden bestaan. Dat de waardering van lopende en afgeronde processen eveneens




                                                                                                          Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                         ONDERWERP
divers is en gekleurd wordt door, de mate van betrokkenheid, eigen rol en belang in een proces, de
politieke kleur en wie je bent als mens. Een gedeelde en meetbare norm is niet echt voor handen en is
afhankelijk van meerdere factoren en daarmee maatwerk (en gezond verstand).

Waar het vooral over gaat is de kwaliteit van het proces, de wijze waarop er met elkaar wordt samen-
gewerkt, naar elkaar wordt geluisterd en gecommuniceerd. De wijze waarop er transparantie en open-
heid in inhoud, kansen, dilemma's, proces en verwachtingen wordt nagestreefd. En tenslotte de wijze
waarop er ruimte is voor medeverantwoordelijkheid, wederzijdse beïnvloeding en wederkerigheid.
We willen als raadswerkgroep een bijdrage leveren aan de bewustwording van participatie in ons doen
en laten als gemeentelijk overheid, door ervaring op te doen en samen beter te worden, met als doel:

1. Burgerparticipatie (transparant) continue in onze bestuurlijke processen te verankeren;
2. De sturende en toetsende rol raad van de raad t.a.v. burgerparticipatie te verdiepen en te
   versterken.

Zoals in de vorige paragraaf is te lezen starten we niet bij nul, er is veel gaande in de stad en in de
ambtelijke organisatie. Burgerparticipatie is en blijft een onderwerp in ontwikkeling. Voor ons als
raadswerkgroep is het de kunst om een bijdrage te leveren en een proces/projectplan te maken dat
de lopende ontwikkelingen versterkt en de verandering in rollen en de rol van de raad in het geheel
definieert en helder maakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                          8
                                                                                                                                                         PAGINA
4. Werkwijze raadswerkgroep
De raadswerkgroep burgerparticipatie is voor de zomer 2019 van start gegaan. We hebben verschil-
lende gesprekken en activiteiten ondernomen en mensen betrokken om te komen tot dit projectvoor-
stel:
- We zijn in gesprek met actieve bewoners en maatschappelijke ondernemers uit de stad,




                                                                                                          Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                         ONDERWERP
    vertegenwoordigd in het Burgerservicelab (BSL).
- We hebben binnen de gemeente meegekeken hoe de start van de betrokkenheid en participatie in
    kader van de Omgevingsvisie vorm krijgt,
- We zijn op bezoek geweest bij de gemeente Rheden voor advies op basis van hun ervaringen,
- We hebben in en buiten Arnhem verschillende bijeenkomsten over dit thema bezocht,
- We hebben met verschillende ambtelijke vertegenwoordigers gesproken (programmamanagers,
    Onderzoek en Statistiek, Portefeuillehouder etc.)
- We zijn gestart met het bezoeken van vernieuwende initiatieven en samenwerkingen in de stad.

Insteek projectvoorstel
Ons projectvoorstel (versie december 2019) hebben we gedeeld en besproken met de verschillende
genoemde be- trokkenen, hun adviezen ter harte genomen en ons eerste voorstel aangescherpt. Op
22 januari, tijdens de politieke avond, is een rondetafelgesprek georganiseerd over het projectvoor-
stel met inwoners, organisaties en raadsleden. In bijlage 3 is het verslag van deze bijeenkomst terug
te lezen. Tijdens deze avond zijn goede gesprekken gevoerd en concrete adviezen gegeven om het
projectvoorstel te versterken. In het voorliggende projectvoorstel zijn de adviezen en aanscherpingen
voortkomend uit deze bijeenkomst verwerkt.
Gezien het succes van deze avond willen we voor de duur van deze raadsperiode een aantal bij-
eenkomsten organiseren waarbij we een wisselende/dynamische groep van inwoners, organisaties,
vertegenwoordigers van de gemeentelijke organisatie uitnodigen om elkaar te ontmoeten, in gesprek
te blijven over burgerparticipatie en zo gelegenheid te bieden om betrokken te zijn in dit proces.

We zijn van mening dat de versterking van Burgerparticipatie, als belangrijk onderdeel van onze lokale
democratie, gedurende een langere periode (einde raadsperiode) onze aandacht vraagt. Dat we dit
alleen in samenspraak en samenspel met inwoners, organisaties, College van B & W en ambtelijke
organisatie gestalte kunnen geven.

En dat dit niet alleen gaat om een gezamenlijk (normering) kader, wanneer we de burgerparticipatie
geslaagd vinden, maar dat het veel meer gaat om leren en ontwikkelen: door doen, experimenteren
en evalueren. En vervolgens weer bijstellen.

In ons werkplan (zie hoofdstuk 6) hebben we dit vertaald in de volgende vier globale lijnen waaraan
we acties hebben gekoppeld.
1) Burgerparticipatie verankeren in het bestuurlijk proces
Deze lijn redeneert vanuit de taken en verantwoordelijkheden van de raad en de gemeente. We zetten
daarbij in op het zichtbaar en transparant maken van burgerparticipatie in de gemeentelijke opgaves
en de raadsvoorstellen die ter besluitvorming voorgelegd worden. Als ook de waardering wanneer we
participatie geslaagd vinden.

2) Vergroten kennis van (nieuwe ) participatievormen en het beter kennen van de stad en diversiteit aan
   Arnhemmers.
Deze lijn gaat over het beter leren kennen van de diversiteit aan inwoners en initiatieven in de stad,
waarbij de rol van de gemeente uiteenlopend vormen kan aannemen.

3) Kennis en ervaring verbreden en verdiepen om te komen tot een gezamenlijk kader en sturing voor 		
   geslaagde burgerparticipatie.

4) Communicatie
Deze lijn is toegevoegd naar aanleiding van het rondetafelgesprek op 22 januari, waarin communicatie
als thema nadrukkelijk aanbod kwam, met een aantal concrete adviezen.
Voorafgaand aan het werkplan hebben we in het volgende hoofdstuk in intenties en kwaliteiten
beschreven hoe we willen dat burgerparticipatie er nu en in de toekomst in Arnhem wordt beleefd
en ervaren. Met het idee dat deze kwaliteitscriteria als eerste handreikingkunnen worden gebruikt.
Een vervolgstap/actie (opgenomen in het werkplan) is om te komen tot een normeringskader, om te
gebruiken bij de besluitvorming in de gemeenteraad.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                            9
                                                                                                                                                           PAGINA
5. Kwaliteitseisen voor Burgerparticipatie
ZO DOEN WE DAT IN ARNHEM
Wat vinden wij als raadsleden en volksvertegenwoordiging belangrijk?

SAMEN MAKEN WE ARNHEM




                                                                                                            Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                           ONDERWERP
Burgerparticipatie is positief aanwezig in Arnhem. Het is zichtbaar door een toename in aantal en ver-
scheidenheid van inwoners, partners en ondernemers die actief bijdragen aan de realisatie van allerlei
maatschappelijke opgaven in eigen buurt, wijk of stad.

De gemeente is gericht op in samenspraak en samenwerking aan de slag gaan met concrete opgaven
en vraagstukken - in plaats van de adviesvragende overheid. Als gemeente doen we een actieve po-
ging om ook de mensen te betrekken die niet (makkelijk) van zich laten horen. We streven binnen het
participatieproces naar een representatieve afspiegeling van de Arnhemse samenleving.

ARNHEMS INITIATIEF EN SAMENWERKING
Inwoners, ondernemers en organisaties doen graag mee. De denk- en doe-kracht, kennis, talenten,
kwaliteiten, tijd en energie hebben we in de stad hard nodig. We zien en wensen dat inwoners steeds
vaker zelf maatschappelijk initiatieven organiseren voor kansen en vraagstukken die zij belangrijk
vinden en we willen daar als gemeente actief gehoor en steun aan geven. We zijn nieuwsgierig naar
en betrokken bij (maatschappelijke) initiatieven in de stad, bieden ruimte voor initiatief en faciliteren
en ondersteunen afhankelijk van de vraag. Als we keuzes moeten maken in beleid, doen we dat met
behoud van ruimte voor (toekomstig) initiatief.

DEMOCRATIE IN ARNHEM
Samen met inwoners en andere betrokkenen zijn we als gemeente gericht op het horen en meenemen
van de verschillende belangen en werken we samen ook als belangen botsen. Als gemeenteraad zijn
we (mede) verantwoordelijk voor de kwaliteit van het (democratische) proces. Denk bijvoorbeeld aan
de kwaliteitseis ten aanzien van het proces dat alle belangen zijn vertegenwoordigd en gehoord wor-
den of dat de wijze waarop we een participatieproces vorm hebben gegeven niet de tegenstellingen
in een buurt of wijk groter maken. Of het vroegtijdig samen met betrokkenen afspraken maken over
de wijze waarop samen aan de opgave wordt gewerkt, waarbij indien nodig, ook ruimte is voor de
politieke sturing door de raad. De gemeenteraad is alert op het bewaken van gezamenlijke kwaliteitsei-
sen en kaders voor participatie.

We hechten waarde aan de vertegenwoordigende lokale democratie en zijn daar trots op. Bij grotere
vraagstukken of grote tegenstellingen is het de gemeenteraad die uiteindelijk het besluit neemt. Parti-
cipatie doe je ook door je stem uit te brengen of lid te worden van een politieke partij. Daarnaast zijn
de Arnhemse raadsleden via email, twitter en facebook bereikbaar.


ARNHEMSE PARTICIPATIE OP MAAT
De gemeente organiseert participatieprocessen en ontwikkelt en experimenteert met nieuwe vormen.
De gemeente werkt en communiceert met open vizier en vanuit een gelijkwaardige basishouding
samen. De gemeente kent haar inwoners, betrekt tijdig (diverse) inwoners en voorziet in ruimte in het
proces voordat er onherroepelijke besluiten worden genomen. Als initiator zijn we bij aanvang van een
proces helder

in verwachtingen richting inwoners over een ieders rol, die van ons zelf en de mate van invloed van
inwoners. We zijn helder over het gezamenlijke kader waaraan we de inbreng van inwoners en andere
betrokken toetsen, wegen en indien nodig tot (politieke) belangenafwegingen komen. We ronden
processen en samenwerkingen zorgvuldig af. Burgerparticipatie is een herkenbare en toegankelijke
manier van werken die inwoners begrijpen en die voorziet in participatie op maat en ruimte voor
iedereen die mee wil doen.

De ambtelijke organisatie beschikt over een uitgebreide toolbox en werkwijzen om in buurten en wij-
ken goed in te spelen op maatschappelijke initiatieven en samen te werken rond gemeenschappelijke
opgaven. De organisatie werkt met o.a. de teams Leefomgeving en sociaal-maatschappelijke partners
in de stad, wijken en buurten met inwoners, bedrijven en instellingen aan allerlei opgaven en faciliteert
maatschappelijk initiatief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         10
                                                                                                                                                                                        PAGINA
6. Werkplan
In onderstaande tabel is een beschrijving opgenomen van de activiteiten en initiatieven die we als
raadswerkgroep nu voorzien, de benodigde eerste acties, evt. kosten en op welk termijn e.e.a. gedaan
wordt.




                                                                                                                                         Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                                                        ONDERWERP
Doel                               Actie                                                                           Tijdslijn


Burgerparticipatie             1.1 Aan het standaard format van het raadsvoorstel wordt een                        Toepassing vanaf Q2
verankeren in het                  participatieparagraaf toegevoegd, om het inzicht in het doorlopen               2020
bestuurlijk proces                 participatieproces te bieden en vergroten (motie 17M50 Samenwerking
                                   met de stad, 10 juli 2017).


                               1.2 De raadsvoorstellen met participatieproces- en paragraaf worden samen           Looptijd tot maart
                                   met bewoners, vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie,                 2022, bevindingen
                                   portefeuillehouder en College van B & W gemonitord en geëvalueerd.              worden jaarlijks
                                   Indien nodig wordt een enquête uitgezet. Jaarlijks worden de bevindingen        gedeeld.
                                   terugkoppelen aan de gemeenteraad en andere betrokkenen.


                               1.3 We stellen deze raad voor het voornemen uit te spreken de volgende              2020
                                   raadsperiode 2022-2026 te starten in samenspraak met de stad, inwoners,
                                   ondernemers en organisaties.


                               1.4 Het college verzoeken we om voortaan bij de grotere, participatieve en/
                                   of gevoelige ontwikkelingen/opgaven, voorafgaand aan de start van het           Vanaf 2020
                                   proces, een Startnotitie aan te bieden aan de raad. De wijze waarop wordt
                                   in samenspraak bepaald.


                               1.5 Indien gewenst, organiseren we als raad of ambtelijke organisatie een
                                   experttafel, als variant en/of voorloper van een rondetafelgesprek,             Vanaf 2020
                                   om voorafgaand aan het besluitvormingsproces zorg te dragen voor
                                   gelijkwaardigheid en uitwisseling in kennis tussen inwoners, organisaties,
                                   raad en ambtelijke organisatie.


                               1.6 Indien er in aanloop naar een behandeling in de gemeenteraad een groot          Vanaf 2020
                                   verschil van inzicht/ontstaat over standpunten en/of onvrede is over het
                                   proces, organiseren we als raad een informeel rondetafelgesprek. Dit
                                   gesprek zetten we, voorafgaand aan de besluitvorming, in om de kwaliteit
                                   van het bestuurlijke besluitvormingsproces te versterken, het gezamenlijke
                                   inzicht te vergroten en actief en open het gesprek te voeren met voor- en
                                   tegenstanders.


                               1.7 Een normenkader helpt bij de verdere uitwerking en verbetering van              In 2020
                                   burgerparticipatie. Daar willen we samen met het college het komende jaar
                                   vorm aan geven.


                               1.8 Op voordracht van het college/ambtelijke organisatie bepalen we                 2020-mrt 2022
                                   jaarlijks 3 gemeentelijke actuele opgaven die representatief zijn voor
                                   burgerparticipatie om deze met betrokkenen (portefeuillehouder,
                                   ambtelijke organisatie, inwoners, organisatie)actiever te volgen en het
                                   gezamenlijk inzicht (vorm, rollen, proceskader) te vergroten.


                               1.9 We verzoeken het college om jaarlijks drie goede of slechte voorbeelden, kort
                                   na de besluitvorming en afronding, te evalueren (met een brede kring van
                                   betrokkenen) om zo te analyseren en te monitoren wat werkt of beter kan.
                                   En de bevindingen met de raad/raadswerkgroep te delen. We onderzoeken
                                   of de Rekenkamer deze taak op zich kan nemen. 2020-mrt.2022.


                               1.10Als continue onderdeel en input voor de Perspectiefnota en de                   2020-mrt 2022
                                   Meerjarenprogrammabegroting doet de raad tot maart 2022 alle
                                   acht werkgebieden aan voor een ontmoeting en gesprek over actuele
                                   vraagstukken en kansen in de stad en wijken.


Vergroten kennis van           2.1 Samen met de ambtelijke organisatie en op voordracht van inwoners en            Vanaf 2020
(nieuweparticipatie- vormen        initiatiefnemers wordt agenda gevoerd om vernieuwende en
en kennen van de stad en           inspirerende initiatieven/samenwerkingen te bezoeken in de stad en te
de diversiteit aan inwoners.       onderzoeken wat, waar werkt en niet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                        11
                                                                                                                                                                                       PAGINA
                         2.2 Rondetafelgesprekken en andere passende onderwerpen worden vaker op                Vanaf 2020
                              locatie georganiseerd.


                         2.3 Onderzoek doen naar de haalbaarheid van een vorm van digitale                      Eerste helft 2020
                              burgerpeiling (gekoppeld aan een participatietool). Deze peiling inzetten         Voorstel Q3 naar de
                              als raadpleger voor ophanden zijnde besluitvorming en/ planontwikkeling           raad Looptijd 2020
                              en voor de Perspectiefnota.




                                                                                                                                        Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                                                       ONDERWERP
                         2.4 Samen met de ambtelijke organisatie wordt een verkenning gedaan naar               2020
                              wat er nu al gedaan wordt en de mogelijkheden om Burgeragendering
                              (vanaf 12 jaar), Burgerinitiatief, Right To Challenge en referenda breder
                              bekend te maken om meer initiatief teweeg te brengen. Met daarbij
                              speciale aandacht voor jongeren.


Kennis en ervaring       3.1 De raadswerkgroep blijft gedurende de looptijd van deze raadsperiode               Looptijd tot maart
verbreden en verdiepen        (maart 2022) samen met inwoners, het College van B & W en ambtelijke              2022
om te komen tot een           organisatie investeren in de verbreding van de kennis, ervaring en
gezamenlijk kader en          communicatie over burgerparticipatie in de stad en de verankering in het
sturing voor geslaagde        bestuurlijke proces. De raadswerkgroep draagt zorg voor agendavoering,
burgerparticipatie            bijeenkomsten, verbreding van kennis en evt. verbetervoorstellen.


                         3.2 Raadsfracties schrijven maandelijks voor de gemeentepagina van de                  Start tweede kwartaal
                              Arnhemse Koerier en voor op social media een artikel over participatie in         2020
                              een actueel politiek dossier.


                         3.4 Jaarlijks wordt er een raads- en een stadsbijeenkomst georganiseerd in             In 2020 en 2021
                              samenwerking met burgerplatforms om kennis en ervaringen te delen
                              m.b.t. de actuele stand van burgerparticipatie in de stad en agenda te
                              vormen voor de toekomst. met een eindrapportage


                         3.5 Begin 2021 en 2022 wordt er door de raadswerkgroep aan de raad                     Begin 2021 en begin
                              gerapporteerd over voortgang, bevindingen en vervolg. Begin 2022 wordt 2022
                              het proces afgerond met een eindrapportage


Communicatie             4.1 Het college verzoeken we, voortaan op elke brief (indien van toepassing)           Eerste helft 2020
                              te vermelden wat het verspreidingsgebied is waar de brief naar toe wordt
                              verstuurd, zodat ontvangers zicht hebben op het verspreidingsgebied.


                         4.2 Het college verzoeken we met behulp van een (burger)testpanel de toe-              In 2020
                              gankelijkheid van de gemeentelijke website en ibabs (gedeelde verantwoorde-
                              lijkheid college en raad), vanuit burgerparticipatie, dit jaar te laten testen.


                         4.3 Notubiz en ibabs worden in 2021 opnieuw aanbesteed met de wens om                  2021
                              tot één systeem te komen, De input uit de rest en de betrokkenheid van
                              gebruikers en burgers maakt onderdeel uit van het proces.


                         4.4 De griffie maakt en publiceert jaarlijks een overzicht van de stand van            Vanaf 2020
                              zaken en voortgang van moties en amendementen, die toegankelijk en te
                              raadplegen is voor geïnteresseerden.


                         4.5 Als uitwerking van dit projectvoorstel maken we als raadswerkgroep een
                              communicatieplan, waarin de principes en lijnen voor raadscommunicatie
                              en het betrekken van inwoners, organisaties en ondernemers zijn
                              beschreven.




Op basis van bovenstaande activiteiten hebben we jaarlijks een regulier budget van ca. € 15.000, -
nodig voor procesbegeleiding en organisatie tot maart 2022. In het jaarbudget voor de gemeenteraad
zijn hiervoor de middelen beschikbaar. Daarnaast voorzien we extra benodigde ondersteuning en
begeleiding door de griffie. Voor het eerste jaar is voor de opzet en uitvoering een bedrag van ca.
€ 30.000, - geraamd.

We werken zoveel mogelijk samen met inwoners, organisatie en de ambtelijke organisatie en zetten in
op slim organiseren en samen op lopen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                           12
                                                                                                                                                          PAGINA
7. Afronding
Met dit projectvoorstel geven we invulling aan motie M71 en 17M50 en stellen we voor tot het einde
van deze raadsperiode als raad extra in te zetten op burgerparticipatie. In de bijlage 2 is een bronnen-
lijst toegevoegd van werkwijzen, methoden en inspiratie met betrekking tot burgerparticipatie.
Voordat dit een definitief voorstel wordt en we toewerken naar een uitvoeringsplan/agenda willen




                                                                                                           Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                          ONDERWERP
we eerst in gesprek met de raad of dit voorstel rechtdoet aan de intenties van de gemeenteraad ten
aanzien van de versterking van burgerparticipatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                            13
                                                                                                                                           PAGINA
Bijlage 1:                   Vormen van participatie
					                        (bron: Nota Stad aan zet, 2008)
                          Informeren     Informatie-avond   Het beleid ligt vast, de
                                                                                        M
                                                            gemeente informeert
                                                            slechts over het gekozen    A




                                                                                            Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                           ONDERWERP
                                                            beleid,                     T
                                                            bijvoorbeeld herindeling    E
                                                            Apeldoornseweg

                                                                                        V
Verordeningen             Raadplegen     Referendum,        De gemeente raadpleegt
                                         Inspraak           deelnemers over een         A
                                                            al ontwikkeld plan          N
                                                            (consultatie achteraf),
                                                            bijvoorbeeld inspraak       I
                                                            Musiskwartier
                                                                                        N
                                                                                        V
Onderwerp van deze nota   Meedenken      Interactieve       De gemeente vraagt in
                                         planvorming        een vroeg stadium van       L
                                                            de planontwikkeling een     O
                                                            open advies. Er is veel     E
                                                            ruimte voor discussie en
                                                                                        D
                                                            inbreng (meepraten over
                                                            ontwikkeling plan),
                                                            bijvoorbeeld ontwikkeling
                                                            Centrum Zuid


                          Meebeslissen   Interactieve       Naast een adviesrol
                                         planvorming        geeft de gemeente de
                                                            deelnemers bevoegdheid
                                                            om binnen bepaalde
                                                            randvoorwaarden zelf
                                                            beslissingen te nemen,
                                                            bijvoorbeeld plusniveau
                                                            Buiten Gewoon Beter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                  14
                                                                                                 PAGINA
Bijlage 2:   Verslaglegging In gesprek over 		
					        Burgerparticipatie 22 januari 2020




                                                  Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                 ONDERWERP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                             15
                                                                                                                                                            PAGINA
Bijlage 3:                  Bronnen en inspiratie
Publicatiereeks over burgerparticipatie De raad en burgerparticipatie. Ieder in zijn rol en in zijn kracht
De Beuk, 2010 iov, Het ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties
https://vng.nl//files/vng/vng/Documenten/Extranet/Burgerzaken/bestanden_burgerparticipatie/
De_raad_en_burgerparticipatie.pdf




                                                                                                             Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
                                                                                                                                                            ONDERWERP
Think app, Participatieversneller, digitaal leerhuis
https://www.digitaal-leerhuis.nl/bijeenkomsten/special-lancering-van-de-participatie-versneller-app-
think/

Evaluatie raadswerkgroep bestuurscultuur en burgerparticipatie gemeente Rheden
https://www.moventem.nl/over-ons/moventem-beweegt/werkwijze-participatie-rheden/

Participatieladder, Propper 2008
https://opgavengestuurdwerken.nl/wiki/Actoranalyse

Studio Vers bestuur provincie Overijssel
https://studioversbestuur.nl/

Praktische zaken Arnhem
https://www.praktischezakeninarnhem.nl/

Checklist voor de gemeenteraad: is het huidige participatiebeleid al omgevingswet-proof
https://vng.nl/files/vng/publicaties/2018/20181102-checklist-voor-de-gemeenteraad.pdf

https://prodemos.nl/samenwerking/gemeenten/burgerparticipatie/participatiewijzer/

https://prodemos.nl/nieuws/monitor-burgerparticipatie-2018/

https://www.slideshare.net/BartLitjens/rkc-huizen-onderzoek-burgerparticipatie-samen-bouwen-aan-
huizen-6-juni-2019

https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2017/06/28/democratie-is-meer-dan-
politiek-alleen

https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2012/11/22/loslaten-in-vertrouwen

Herman Tjeenk Willink's essay ‘Groter denken, kleiner doen’ is ook echt de moeite waard, 2018.

Rutger Bregman: 'De Meeste Mensen Deugen! 2019

Wij zijn de politiek, Denker des Vaderlands Daan Roovers 2019 https://www.filosofie.nl/
nl/artikel/50809/daan-roovers-politiek-moet-je-niet-uitbesteden-aan-politici.html?utm_
source=redactioneel&utm_medium=email&utm_campaign=FM-redactioneel-denkerdesvader-
lands-260319

https://www.trouw.nl/opinie/vernieuwing-van-de-democratie-kan-veel-verder-gaan~af92dad5/

https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/lees/bijlagen/2016-2017/eurotopia/het-volk-is-verwaar-
loosd.html

https://participatieindedigitalesamenleving.nl/canvas/

https://www.trendbureauoverijssel.nl/download/rapport-grotere-tegenstellingen2017/?wpdmdl=2493

https://www.nationaleombudsman.nl/onderzoeken/2018020-waar-een-wil-onderzoek-naar-de-rol-
van-overheidsinstanties-bij

Een praktische handleiding voor participatieve ‘Visievorming’ van het ministerie van Binnenlandse
Zaken, over de afwegingen die adviseurs, projectleiders en bestuurders kunnen maken in een
participatief proces van visievorming: https://www.gemeentenvandetoekomst.nl/wp-content/up-
loads/2017/06/visievormingstakeholders.pdf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>PAGINA   ONDERWERP
16       Aan de slag met burgerparticipatie in Arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>