<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Duurzame Hub Rozet
Projectnummer: 532
Datum:                 22 oktober 2021
In opdracht van: Gemeente Arnhem
Contactpersonen:       Dhr. M. (Martijn) te Lintelo
                       Dhr. M. (Marcel) van Driel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Inhoud                                                   2
1. Inleiding                                             3
2. Over Groendus                                         5
3. Onderzoekslocatie                                     6
4. Conceptbeschrijving                                   9
4. Technische uitwerking concept                       14
5. Financiële uitwerking concept                       18
6. Doorkijk naar de toekomst                           26
                                 Groendus Projecten BV 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
Gemeente Arnhem staat voor een uitdagende opgave: doel is de verouderde parkeergarage Rozet in het centrum
binnen enkele jaren te transformeren tot een eigentijdse, toonaangevende en toekomstbestendige
parkeergelegenheid. Productie en opslag van duurzame energie zijn belangrijke bouwstenen om deze ambitie te
kunnen verwezenlijken, evenals de levering ervan aan diverse modaliteiten (fietsen, scooters, auto’s) via passende
laadinfrastructuur.
Via een contourennotitie zijn eind 2020 de kaders geschetst van de “HUB Rozet”, het gewenste resultaat van de
transformatie; zie ook Figuur 1. De essentie van het ontwikkelplan laat zich samenvatten in vier sporen: revitalisering
en verduurzaming van het gebouw (1), vernieuwing van het parkeerconcept (2), de vervangingsopgave met
dubbelgebruik via concentratie van parkeervoorzieningen (3) en de verduurzaming via een op maat gemaakt
zonnedak met mogelijkheden voor opslag (4).
Figuur 1: Locatie en visualisatie zonnedak HUB Rozet.
Specifiek voor het energiegerelateerde deel van de verduurzamingsopgave (productie, opslag, distributie via laden)
leven nog de nodige vragen bij de gemeente Arnhem: welke ontwikkelingen vinden plaats op deze gebieden? Wat
zijn huidige en toekomstige behoeftes en wat kan de markt daarin bieden? Wat betekenen keuzes op dit gebied voor
het financiële plaatje? Welke exploitatieconstructies zijn daarbij denkbaar?
Groendus is als adviseur/ontwikkelaar op het gebied van duurzame energie én duurzame mobiliteit uitstekend op
de hoogte van opties voor productie, opslag en levering van groene stroom. Deze mogelijkheden kan Groendus goed
technisch, financieel en organisatorisch doorgronden, aangezien zij er zelf ook in investeert.
                                                                                   Groendus Projecten BV             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Hoe dragen de voorziene projecten bij aan duurzame ontwikkeling?
Door te kiezen voor duurzame energie, elektrificatie van de warmtevraag en slim gebruik van het elektriciteitsnet
kan de gemeente Arnhem bijdragen aan een betere wereld. Dit wordt ook wel ‘duurzame ontwikkeling’ genoemd,
waarbij de gemeente als onderdeel van de huidige generatie aan de eigen behoeften voldoet zonder de behoeften
van toekomstige generaties in gevaar te brengen. De Verenigde Naties hebben 17 doelen geformuleerd voor 2030
die duurzame ontwikkeling stimuleren. Veel bedrijven, organisaties en verenigingen in Nederland zien deze
‘duurzame ontwikkelingsdoelen’ als een van de belangrijkste beleidsthema’s. Uit Figuur 2 hieronder blijkt aan welke
van deze 17 doelen de gemeente Arnhem zou bijdragen met nader gebruik van zonne-energie in combinatie met
opslag.
                   Doel 7 | Betaalbare en duurzame energie
                   Met het adviseren over, en het ontwikkelen van duurzame
                   energieprojecten, versterkt Groendus met u de markt van
                   duurzame, betaalbare energie.
                   Doel 9 | Industrie, innovatie en infrastructuur
                   Door de CO2-emissie van uw commerciële activiteiten te
                   verlagen met duurzame energie, zorgt u voor een kleinere
                   voetafdruk.
                   Doel 12 | Verantwoorde consumptie en productie
                   Door het gebruik van duurzame energie bij het project,
                   verkleint u uw materiële voetafdruk.
                   Doel 13 | Klimaatactie
                   Door het implementeren van duurzaam beleid moedigt
                   Groendus samen met u de integratie van duurzame
                   ontwikkeling in (overheids)beleid aan.
Figuur 2: De vier “sustainable development goals” waaraan de gemeente kan bijdragen door te kiezen voor duurzame
energie, batterijopslag en slim gebruik van het elektriciteitsnet.
                                                                                Groendus Projecten BV           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Over Groendus
Wij zijn Groendus, het nieuwe energienetwerk van en voor zakelijk Nederland. Groendus is ontstaan in maart 2021
uit vijf vooraanstaande bedrijven in duurzame energie, CT Energy, Ealyze, Groendus, Rooftop Energy en Solaris
Industria. Wij helpen al meer dan 1.000 bedrijven, instellingen en overheden op weg naar 100% schone energie. En
die weg is voor iedereen anders. Met behulp van data-gedreven inzichten en slimme technologie maken we uw
unieke routekaart voor verduurzaming en helpen we u besparen, op te wekken en energie in te kopen of te
verkopen. Stap voor stap op het juiste moment. Zo vinden we de perfecte match van zon, wind, opslag, warmte en
besparing.
Dit doen we met bijna 100 medewerkers vanuit Utrecht en Haarlem. We hebben in Nederland al 150 MWp aan
zonnestroominstallaties gebouwd en al meer dan 42.000 energie-aansluitingen zijn aangesloten op ons platform
Mijn Groendus. Via de Groendus Energiemarktplaats worden bovendien al bijna 100 zakelijke locaties zonder
tussenkomst van een traditioneel energiebedrijf direct gekoppeld aan duurzame producenten in de buurt.
De zon-PV-systemen van Groendus zijn onder meer gerealiseerd in opdracht van diverse gemeenten,
waterschappen, zorginstellingen en grootzakelijke bedrijven. Door haar ruime ervaring is Groendus goed in staat de
rendabiliteit van zon-PV-projecten vast te stellen. Hierbij schenkt zij aandacht aan de technische mogelijkheden
enerzijds en passende organisatievormen en financieringsstructuren anderzijds.
Groendus heeft ervaring met het vaststellen van de haalbaarheid van complexe energiesystemen bestaande uit
duurzame energieopwekking, -opslag en -conversie. Uitgevoerde haalbaarheidsstudies betreffen combinaties van
oplossingen op het gebied zon-PV, batterijen en waterstof. Zo is voor een waterschap op basis van een
scenarioanalyse de haalbaarheid van groene waterstofproductie uit lokaal opgewekte zonnestoom en energieopslag
vastgesteld. Bij een logistiek dienstverlener is de integrale haalbaarheid van batterijopslag, zon-PV,
procesoptimalisatie en elektrificatie van het wagenpark uitgewerkt.
Figuur 3: De door Groendus ontwikkelde en in exploitatie genomen PV-carport in Bloemendaal.
                                                                                 Groendus Projecten BV          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3. Onderzoekslocatie
Parkeergarage Rozet
Parkeergarage Rozet in Arnhem (zie Figuur 4) ondergaat de komende jaren een grootschalige revitalisatie. Een
onopvallend en lastig vindbaar gebouw transformeert in een eigentijdse en toonaangevende mobiliteitshub.
Energieproductie, -opslag en -distributie zijn bouwstenen van het vernieuwingsplan, evenals allerlei grafische
ingrepen en de komst van onder meer een “parking-guiding-system” en LED-lijnverlichting voor voetgangers.
Figuur 4: Actuele staat van Parkeergarage Rozet.
Bestaande energie-infrastructuur
Parkeergarage Rozet (aansluitadres Langstraat 10) heeft momenteel een 3*250A-grootverbruikersaansluiting op het
regionale elektriciteitsnet van Liander die is aangelegd in 1970. Dit betreft een laagspanningsvoeding vanuit een
LS/MS-buurtstation. Het actuele gecontracteerde transportvermogen is 83 kW (ca. 3*120A) waarbij jaarlijks circa
336.000 kWh van het net wordt onttrokken voor zaken als verlichting, ventilatie, toegangscontrole,
betaalautomaten, roldeuren en dergelijke. Het jaarlijkse verbruik is gebaseerd op het verbruik van de maand maart
2021 en betreft derhalve een inschatting. Omdat aanvullende informatie op dit moment niet voorhanden is rekenen
we in deze rapportage met het verbruik van 336.000 kWh per jaar. Deze stroomvraag staat gelijk aan het
elektriciteitsverbruik van ca. 125 gemiddelde Nederlandse gezinnen. Figuur 5 laat zien hoe de stroomvraag varieert
in een jaar, gebaseerd op het verbruiksprofiel van een vergelijkbare parkeergarage. Door de permanente verlichting
is sprake van een hoge en constante basislast en relatief weinig variatie in de stroomvraag op een dag of tussen
                                                                                 Groendus Projecten BV         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>periodes in het jaar. Figuur 6 en 7 laten de opbouw van de huidige hoofdverdeelkast zien met een voorbeveiliging
van 3*100A en de meter van meetbedrijf Kenter. Van een gas- of warmteaansluiting is geen sprake.
Figuur 5: Verdeling van stroomvraag over het jaar.
Figuur 6: Hoofdmeter van garage Rozet en de huidige voorbeveiliging in de HVK van 3*100A.
                                                                               Groendus Projecten BV          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Figuur 7: Opbouw HVK (onder), voorbeveiliging 3*100A (boven, rechts) en meter (boven, links).
In de huidige situatie is reeds ledverlichting aanwezig, maar hier zullen wel wijzigingen aan worden doorgevoerd.
Zo is het de bedoeling dat in de nieuwe situatie de rijbaan permanent verlicht is, terwijl de parkeervakken alleen
verlicht worden wanneer hier beweging wordt gedetecteerd. Daar staat tegenover dat een uitbreiding met 60
parkeerplaatsen is voorzien. We gaan er daarom vanuit dat het jaarlijkse verbruik voor verlichting ongeveer gelijk
blijft.
                                                                                    Groendus Projecten BV          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4. Conceptbeschrijving
Voor de duurzame HUB Rozet is een “full-electric” concept voorzien waarin energieproductie, -opslag en -distributie
via laadinfrastructuur samenkomen. Deze drie pijlers worden in dit hoofdstuk apart toegelicht, inclusief een duiding
van de toekomstige energiebalans op basis van de voorziene onderlinge wisselwerking tussen de pijlers.
Pijler 1: duurzame opwek
Het (huidige) jaarverbruik van circa 336.000 kWh kan deels ter plekke worden opgewekt. Alvorens dit technisch en
financieel precies door te rekenen (zie H5 en H6), wordt in deze paragraaf een overzicht gegeven van de denkbare
opties; zie Tabel 1. Voor zon-PV kan daarbij onderscheid gemaakt worden tussen het type paneel: met een kunststof
backsheet of lichtdoorlatende “glas-glas-panelen”, waarbij binnen die categorie nog weer varianten bestaan met
enkelzijdige cellen of dubbelzijdige “bifacial” cellen.
Figuur 8: Glas-glas-panelen (links), glas-folie-panelen (midden) en bifacial glas-glas-panelen (rechts).
Duidelijk is dat de productie van hernieuwbare energie binnen het full-electric-kader vanuit zon-PV- of
windtoepassingen moet komen. De opties uit Tabel 1 worden kwalitatief met elkaar vergeleken op basis van criteria
als technische inpasbaarheid, opwekvolume, betaalbaarheid, verzekerbaarheid en zichtbaarheid/imago.
  HOOFDCATEGORIE          SUBCATEGORIE              BESCHOUWING
                                                    Een open carport zorgt ervoor dat auto’s ook op het parkeerdek droog
                                                    en uit de zon kunnen parkeren. Zonnepanelen worden geplaatst
                                                    bovenop een nieuwe staalconstructie die afsteunt op bestaande
                                                    draagkrachtige liggers/kolommen van de garage; een beproefd concept
                          Open carport              voor multifunctioneel ruimtegebruik. Wel is de investering relatief hoog
                                                    door het extra staal; meestal circa 1,5x de gebruikelijke kostprijs van het
                                                    PV-systeem. In dit geval dient ook een relatief lange, dikke en (dus)
                                                    kostbare voedingskabel te worden aangelegd tussen PV-verdeelkast
  Zon-PV
                                                    (dakniveau) en koppelkast/HVK (begane grond, zie H5).
                                                    Met een gesloten carport wordt de volledige etage voorzien van een
                                                    zonnedak, en niet enkel de parkeervakken. Op die manier kan meer
                                                    vermogen worden gerealiseerd, maar is wel ook een extra stevige
                          Gesloten carport          fundering nodig met het kostenplaatje van dien. In een gesloten carport
                                                    worden panelen in principe met een oost-westoriëntatie geplaatst, wat
                                                    per Wp vermogen iets minder zonnestroom betekent in vergelijking met
                                                    een carport met alleen zuid(west)gerichte zonnepanelen.
                                                                                         Groendus Projecten BV                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                    Flexibele zonnefolies maken het mogelijk minder geschikte oppervlakken
                                                    van fotovoltaïsche cellen te voorzien. De kostprijs is evenwel hoog:
                                                    momenteel nog circa 2 tot 3 keer de prijs per Wp vermogen in vergelijking
                         Flexibele zonnefolies      met conventionele kristallijne glas-folie-panelen. Daar komt bij dat nogal
                                                    eens verzekeringstechnische complicaties opspelen vanwege de
                                                    onmogelijkheid om DC-kabels en -connectoren hoog en droog op te
                                                    binden, wat gewenst is vanuit het oogpunt van vlamboogpreventie.
                                                    Zonnepanelen aan de gevel – zoals in Arnhem toegepast bij het nieuwe
                                                    Focus Filmhuis – zouden de vernieuwde garage een zichtbaar duurzame
                                                    uitstraling meegeven, maar zijn vanuit energetisch perspectief niet direct
                                                    aan te raden: de zoninstraling op een zuidgevel onder een hoek van 90
                                                    graden is significant lager dan onder een hoek van 15 graden (ca. 25%
                         Gevelpanelen
                                                    minder dan voor panelen onder een hoek van 0-30 graden), terwijl een
                                                    dergelijke opstelling ook gevoeliger is voor schaduwverliezen vanuit de
                                                    hoogbouw van de panden aan de Weerdjesstraat. Omdat de wind geen
                                                    vrij spel heeft onder de modules voor de gewenste koeling zijn de
                                                    veiligheidsrisico’s van gevelpanelen bovendien wat groter.
                                                    Kleinschalige windturbines – bijvoorbeeld aan de rand van het
                                                    parkeerdek van Rozet – zouden ontegenzeggelijk bijdragen aan een
                                                    duurzame uitstraling van de parkeergarage. De kostprijs is echter relatief
                                                    hoog (ca. € 17.000,- voor een windturbine van 5 kW), terwijl de kWh-
                         Kleinschalige
  Wind                                              opbrengst juist laag is, zeker in bebouwd gebied (max. 6.000 kWh/jaar).
                         windturbines
                                                    Uitgaande van een kWh-prijs van € 0,08 (bij direct verbruik van de
                                                    geproduceerde stroom) is de terugverdientijd ruim 35 jaar. Door de
                                                    beperkte rotordiameter worden kleine windturbines bovendien als
                                                    onrustig ervaren, terwijl ook het geluid storend kan zijn.
Tabel 1: Opties voor lokale productie van hernieuwbare elektriciteit.
                           Technisch       Abs. Kwh-          Rel. Kwh-                                           Groene
                                                                              Rentabiliteit     Verzekering
                           Haalbaar         productie         productie                                          uitstraling
  Open carport                 ++               +                 ++                +                +                 +
  Gesloten carport              +              ++                  +               +/-               +                 +
  Zonnefolie                    +              +/-                 +                 -               -                 +
  Gevelpanelen                  +              +/-               +/-                 -              +/-               ++
  Kleinschalige wind            +               -                  -                --               +                ++
Tabel 2: Kenmerkenvergelijking opties voor gebouwgebonden productie hernieuwbare elektriciteit.
Op basis van Tabel 1 en 2 ligt een open carport met zonnepanelen het meest voor de hand voor de Duurzame HUB
Rozet. De bestaande netaansluiting bij Liander kan in stand worden gehouden, terwijl de technische en financiële
haalbaarheid het meest tot de verbeelding spreekt met het oog op een langjarige exploitatie.
Voor de panelen geldt dat glas-glas-modules bijdragen aan lichtinval en daarmee het open karakter van het
parkeerdek. Toepassing van bifacial-panelen biedt door de geringe hellingshoek waaronder de panelen voorzien zijn
(10 graden) weinig aanvullende meerwaarde.
                                                                                         Groendus Projecten BV               10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Figuur 9: Diverse aangehaald toepassingen van zon-PV in beeld.
Figuur 10: Diverse soorten kleinschalige windturbines in beeld (v.l.n.r. Blauwe Molen, Swift, Turby).
Pijler 2: batterijopslag
Om variabel aanbod van duurzame elektriciteit (zon, wind) te kunnen bufferen, zijn opslagmechanismen van cruciaal
belang. Naarmate Nederland verder verduurzaamt en de elektriciteitsprijzen volatieler worden, ontstaat een groter
verdienmodel voor opslag van energie.
De meest marktrijpe en op gebouwniveau in te passen wijze van energieopslag is de Li-ion-batterij. Hierbinnen zijn
twee typen te onderscheiden die het meest gebruikt worden: NMC en LFP. Deze verschillen in de gebruikte
                                                                                  Groendus Projecten BV        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>materialen. Li-ion NMC maakt bijvoorbeeld gebruik van kobalt, waar dit bij een Li-ion LFP batterij is vervangen door
ijzer. Doorgaans zijn het vermogen en het aantal kWh gelijk, bijvoorbeeld een batterij met 1 MW vermogen en een
capaciteit van 1 MWh. Het is mogelijk om de opslag tot maximaal een factor 4 uit te breiden (bijvoorbeeld 1 MW
vermogen, 4 MWh opslagcapaciteit). De levensduur van een Li-ion batterij ligt op circa 10 tot 15 jaar, afhankelijk van
het gekozen type.
Een vanadium-redox-flow batterij gebruikt een andere techniek, met een elektrolyt op waterbasis. Dat brengt
voordelen met zich mee, zoals een lager risico op brand en betere recyclebaarheid, maar er kleven ook nadelen aan,
zoals de lagere energiedichtheid (8x kleiner dan bij Li-ion). Dat betekent dat voor een vanadium-flow batterij veel
meer ruimte nodig is. De levensduur is met 20 jaar langer dan bij een Li-ion batterij.
Onderstaande tabel geeft een vergelijking op basis van snelheid, kosten, levensduur, ruimtebeslag, milieubelasting
en risico’s.
                  Snelheid    Kosten     Levensduur            Ruimtebeslag            Mileubelasting      Risico’s
   Li-ion NMC        ++         +/-          +/-                     +                       --                -
   Li-ion LFP        ++           -           +                     +/-                       -                +
   Vanadium                                  ++
                     ++          --                                  --                      +                ++
   Flow
Tabel 3: Kenmerkenvergelijking opties voor batterijopslag.
Bij inpandige plaatsing gelden vanuit verzekeraars vaak eisen aan de batterij vanwege het risico en de gevaren bij
brand. Hiervoor moeten maatregelen genomen worden, zoals het plaatsen van de batterij in een aparte ruimte met
brandwerende muren en plafond en het aanbrengen van een afvoer in het geval van rookontwikkeling.
Figuur 11: voorbeeld van een batterijsysteem in een 10 foot container.
                                                                                  Groendus Projecten BV             12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Pijler 3: distributie (EV-charging)
Door de sterke groei van het aantal elektrische auto’s zijn laadoplossingen ondenkbaar binnen het concept van
parkeergarages. Ten opzichte van 2016 het aantal elektrische auto’s met 260% gestegen. Momenteel rijden er circa
289.000 elektrische auto’s op de Nederlandse wegen.
Er zijn verschillende laadoplossingen voor het laden van de auto’s. Het zogenoemde AC en DC laden.
Alternating Current (AC) is laden met wisselstroom (vanuit het stopcontact) en Direct Current (DC) is laden met
gelijkstroom. Bij DC wordt de stroom niet eerst omgevormd, maar direct benut. Hiermee kan men met grotere
laadsnelheden laden. De meeste toegepaste laadoplossing is AC. Laden met DC wordt over het algemeen toegepast
langs de snelwegen als men in een korte tijd veel wilt laden.
Met AC laden worden er vermogens tussen de 3,7 – 22 kW aangeboden. Voor DC laden zijn grotere vermogens
beschikbaar (vanaf 30 kW).
Door de koppeling te maken met de PV Carport op het dak levert men direct lokaal opgewekte groene stroom aan
het laadplein. Hiermee worden 100% groene kilometers gegarandeerd.
Figuur 12: Voorbeeld AC(boven) en DC (onder) laadoplossingen
                                                                                Groendus Projecten BV        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Onderstaande tabel geeft een vergelijking op basis van laadsnelheid, kosten, levensduur, ruimtebeslag en risico’s.
                Laadsnelheid   Kosten     Levensduur           Ruimtebeslag             Risico’s
  AC laden            +          +/-           +                     +                      -
  DC laden           ++           --           +                     -                     +
Tabel 4: Kenmerkenvergelijking laadoplossingen.
Met DC laden kan men in een korte tijd veel laden. Echter vergt dit een hoge investering en nemen dergelijke
laadstations behoorlijk wat ruimte in. Het concept wat hier van toepassing is, is het plaatsen van een AC laadplein
waarbij de inzet van een SCN essentieel is. Hiermee kan men het laadplein in de toekomst éénvoudig uitbreiden.
4. Technische uitwerking concept
Pijler 1: duurzame opwek
Voor de opwek van duurzame energie kijken we naar de potentie van een open carport met glas-glas-zonnepanelen
recht boven de parkeervlakken. We gaan daarbij uit van het ontwerp van de architect, bestaande uit een opstelling
waarbij de panelen een zuidwestelijke oriëntatie krijgen en worden opgesteld onder een hellingshoek van 10 graden.
Figuur 13 laat het systeemontwerp zien. In Tabel 5 staan de kenmerken van het systeemontwerp en de uitkomsten
van de modellering op basis van langjarige instralingsdata en optredende systeemverliezen. Met 180 kW
omvormervermogen kan het PV-systeem met beperkte dynamische vermogensregeling worden aangesloten op de
bestaande 160-kVA-netaansluiting (3*250A).
Figuur 13: Systeemontwerp open zonnecarport.
                                                                                   Groendus Projecten BV          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>  Aantal zonnepanelen                            649
  Paneelvermogen                                 375 Wp
  (glas-glas 2x1 meter)
  Totaal zon-PV-vermogen                         243.375 Wp
  Omvormerconfiguratie                           3 * Huawei Sun2000-60-KTL (66 kW)
  Maximale uitgangsstroom omvormers              3x287 Ampere (begrensd op 3*250A)
Tabel 5: Kenmerken van het PV-systeemontwerp
  Opbrengstprognose relatief jaar 1              910 kWh/kWp
  Opbrengstprognose absoluut jaar 1              221.500 kWh
  Genoeg elektriciteit voor                      81 huishoudens
  CO2-uitstootreductie jaar 1                    124 ton
Tabel 6: Opbrengstprognose van het PV-systeem.
Figuur 14: Opbrengstverdeling per maand en systeemverliezen
Uit de tabellen en figuren wordt duidelijk dat het systeem bij gemiddelde instraling ruim 220.000 kWh per jaar zal
produceren. Dit staat gelijk aan 65% van het huidige jaarverbruik en 52% van het verwachte verbruik van de garage
inclusief laadpalen. Bij gemiddeld 175 Wh/km voor een moderne elektrische personenauto gaat het om 1,26 miljoen
groene voertuigkilometers per jaar die van het eigen parkeerdak gehaald kunnen worden.
Zonder opslagsysteem en/of laadinfrastructuur zou ruim 50% van de jaarlijkse productie rechtstreeks worden
verbruikt op de locatie, zie Figuur 15. Met laadinfrastructuur wordt ruim 59% van de jaarlijkse productie direct
verbruikt op de locatie, zie Figuur 16.
                                                                                 Groendus Projecten BV         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Figuur 15: Gelijktijdigheid van productie en verbruik in de situatie zonder laadinfrastructuur en/of batterijopslag.
Figuur 16: Gelijktijdigheid van productie en verbruik in de situatie met laadinfrastructuur.
                                                                                    Groendus Projecten BV            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Pijler 2: batterijopslag
Op basis van de configuratie van het PV-systeem en het verwachte vraagprofiel wordt eerst een
gelijktijdigheidsanalyse uitgevoerd om te zien wat het potentieel is qua overtollige zonnestroom. Op basis van de
inzichten omtrent de gelijktijdigheid worden een accu gedimensioneerd met zinvolle kenmerken qua capaciteit in
kW en opslagcapaciteit in kWh. Met het batterijmodel van Groendus kan nu de toename in het eigen gebruik van
zonnestroom worden onderbouwd.
Uitgangspunt is de toepassing van een Li-ion batterij, gezien de beperkte ruimte in de parkeergarage. We kiezen
daarbij voor een batterij met het maximale vermogen, zonder de netaansluiting te overbelasten. Daarom is gekozen
voor een batterij met een vermogen van 160 kW. De maximale opslagcapaciteit is dan 640 kWh. De fysieke maten
van een dergelijke batterij zijn circa 3 x 2,5 x 3 meter (lxbxh), het formaat van een 10 foot container.
Onderstaande grafiek geeft de batterij-inhoud gedurende het jaar weer. Te zien is dat vanaf half april tot in augustus
de batterij regelmatig helemaal gevuld is.
Figuur 17: Batterij-inhoud gedurende het jaar.
Met een dergelijke batterij is het mogelijk om een gelijktijdigheid van de PV-productie te behalen van ruim 93% (in
tegenstelling tot 59% zonder batterij-opslag).
                                                                                     Groendus Projecten BV         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Pijler 3: distributie (EV-charging)
Het beschikbare vermogen op de huidige aansluiting is 60 kW. Elektrische auto’s hebben minimaal 4 kW nodig om
te laden. In de huidige situatie kunnen 14 laadpunten geplaatst worden, dit zijn 7 laadpalen. Het laadplein wordt
uitgevoerd met een Smart Charging Network (SCN) die het beschikbare vermogen verdeeld over de verschillende
laadpunten. Hierbij wordt ook gekeken naar de behoefte van de lader (auto) zelf. Door de toepassing van een SCN
kan er in de toekomst éénvoudig uitgebreid worden.
De meest efficiënte locatie voor de opstelling van het laadplein is zo dicht mogelijk bij de meterkast.
Onderstaand figuur geeft de mogelijke positie van het laadplein weer.
Figuur 18: voorgestelde locatie laadplein incl. voorbeeld
Elektrische auto’s hebben over het algemeen een kleine draaicirkel, waardoor “grote” auto’s makkelijk in de
parkeergarage kunnen manoeuvreren.
Uitgangspunt voor het aantal elektrische auto’s per dag is tien met een gemiddelde laadtijd van twee uur.
Het verwachte elektraverbruik zal op jaarbasis 83.292 kWh bedragen.
De laadpalen bevinden zich in een parkeergarage. In verband met brandveiligheid zal het laadpaal systeem
gekoppeld moeten worden op het brandmeldsysteem (BMC). Bij brand wordt dan de spanning afgesloten van het
laadsysteem. Daarnaast zijn de laadpalen zelf ook voorzien van brandbeveiligingen.
5. Financiële uitwerking concept
De vervolgvraag is logischerwijs in hoeverre de investering in de besproken conceptcomponenten financieel gezien
interessant zijn. Daarvoor kijken we eerst naar de individuele bouwstenen en nadien naar het totaalconcept. Alle
                                                                                   Groendus Projecten BV      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>financiële resultaten worden excl. BTW gepresenteerd op EBITDA-niveau voor belasting en financiering, in termen
van rendement (IRR), terugverdientijd en cumulatieve kasstroom, inclusief weergave van de kasstroomontwikkeling
in grafiekvorm.
Pijler 1: duurzame opwek
Voor de financiële uitwerking van de duurzame opwek met zonnepanelen hanteren we de volgende uitgangspunten.
  UITGANGSPUNTEN DUURZAME OPWEK
  Algemeen
  Aantal zonnepanelen                                                   649   Modules                         A
  Paneelvermogen                                                        375   Wp                              A
  Vermogen systeem                                                243.375     Wp                              A
  Geprognosticeerde stroomopbrengst                                     910   kWh/kWp in jaar 1               A
  Zonnestroomproductie                                            221.500     kWh in jaar 1                   A
  Vermogensdegradatie zonnepanelen                                   0,50%    Per jaar                        B
  Levensduur zonnepanelen                                                25   Jaar                            B
  Investering
  Totale investering                                              333.777     Euro excl. BTW                  C
  Verwachte prijs per Wp                                               1,37   Euro excl. BTW                  C
  Opbrengsten
  Verrekenprijs per kWh direct verbruik (jaar 1)                    0,0809    Euro excl. BTW per kWh          D
  Verrekenprijs per kWh teruglevering (jaar 1)                      0,0446    Euro excl. BTW per kWh          D
  Verandering netbeheerkosten                                        1.372    Euro excl. BTW per jaar         D
  Verwacht aandeel direct verbruik per jaar                            59%    Van de totale productie         E
  SDE+ jaar 1 netto teruglevering                                   0,0184    Euro per kWh                    F
  Exploitatie
  Inflatie op kosten                                                  2,0%    Per jaar                        G
  Beheer, onderhoud, verzekering en meetkosten                       1,55%    Van de investering per jaar     G
  Reservering vervanging omvormers                                   0,35%    Van de investering per jaar     G
  Ontwikkeling leveringstarief stroom na contract            Op basis van forwardprijzen markt (EPEX)
  Indexatie leveringstarief stroom > jaar 4                           1,0%    Per jaar                        H
  Indexatie energiebelasting ≤ 10.000 kWh                            -4,0%    Per jaar                        H
  Indexatie energiebelasting > 10.000 kWh                             1,5%    Per jaar                        H
  Indexatie netbeheerkosten                                           0,5%    Per jaar                        H
Tabel 7: Variabelen van de business case.
      A. Het ontwerp heeft uitgewezen dat 649 zonnepanelen plaatsbaar zijn. Het vermogen van de meest
            kosteneffectieve zonnepanelen ligt tegenwoordig standaard rond de 375 Wp per stuk. Het totale
            paneelvermogen komt hiermee op 243.375 Wp. De opbrengst van de zonnepanelen hangt sterk samen met
            de zonoriëntatie van de modules, de locatie in Nederland, de hellingshoek en de te verwachten schaduw
            van bomen, gebouwen en de dakobstakels. De 649 zonnepanelen hebben in jaar 1 gemiddeld een relatieve
            verwachte opbrengst van 910 kWh/kWp. De absolute opbrengstprognose in jaar 1 komt daarmee neer op
            221.500 kWh.
                                                                                        Groendus Projecten BV   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>B. De levensduur van zonnepanelen is ten minste 25 jaar. Fabrikanten garanderen dat zonnepanelen na 25
   jaar nog een bepaald percentage van het originele nominale vermogen leveren. Meestal is dit 80% na 25
   jaar (en 90% na 10 of 12 jaar). De ervaring leert dat een vermogensdegradatie van 0,50% per jaar een
   realistische aanname is.
C. De 243-kWp-zonnecarport op het parkeerdek kent de onderstaande CAPEX-begroting. Dit bedrag wijkt af
   van de eerdere raming die de gemeente Arnhem heeft ontvangen. Groendus heeft deze raming niet
   ontvangen en derhalve niet kunnen beoordelen.
     ONDERDEEL                                                                      VERWACHTE KOSTPRIJS
                                                                                                 EXCL. BTW
     Fundering + constructie carport                                                              € 140.000
     PV-systeem (243 kWp) op fundering/constructie (DC+AC)                                        € 160.000
     Koppelkast voor netinpassing                                                                    € 7.500
     Ontwikkelkosten incl. constructief advies                                                     € 12.500
     Leges omgevingsvergunning (50% korting o.b.v. verordening)                                      € 2.777
     Eenmalige kosten brutoproductiemeting                                                           € 1.000
     Onvoorzien                                                                                    € 10.000
     Totaal                                                                                       € 333.777
                                                                                                 € 1,37/Wp
   Tabel 8: CAPEX Open zonnecarport.
D. De waarde van een kWh uit de panelen die direct “achter de meter” wordt verbruikt is € 0,0809 (waarde
   van de stroom € 0,0446 + energiebelasting € 0,01375 + opslag duurzame energie € 0,02250). De waarde bij
   teruglevering is gelijk aan de leveringskosten € 0,0446 per kWh.
E. Het aandeel direct verbruikte zonnestroom is na plaatsing van de laadpalen 59%, zoals in het vorige
   hoofdstuk aangegeven.
F. Gunning van de SDE+ voorziet in een 15-jarige overheidsbijdrage per kWh, met een uitloop naar een 16 e
   jaar als niet de maximum subsidiabele productie van 950 kWh/kW p gehaald wordt. Het basisbedrag per
   kWh wordt verminderd met het correctiebedrag, dat gekoppeld is aan de “grijze” energieprijs en jaarlijks
   opnieuw wordt vastgesteld. Dit houdt in dat de netto overheidsbijdrage van alle direct verbruikte
   zonnestroom in het eerste exploitatiejaar € 0,0 per kWh is, gelet op de toekenning van de SDE+ voor het
   basisbedrag van € 0,0724 per kWh en het huidige correctiebedrag van € 0,085 per kWh die direct verbruikt
   wordt. Voor de netlevering (teruglevering) geldt een correctiebedrag van € 0,054/kWh, waardoor de netto
   te ontvangen subsidie voor dit aandeel van de opwek € 0,0184/kWh bedraagt. Dit betekent ook dat bij
   plaatsing van opslag meer elektriciteit direct verbruikt zal worden, waardoor minder
G. Voor beheer en preventief/correctief onderhoud gaan we uit van 0,65% per jaar van de investering in het
   systeem voor de volledige exploitatieperiode. Qua meetkosten houden we 16 jaar 0,4% van de investering
   per jaar aan. Voor verzekering (inclusief assurantiebelasting) rekenen we met 0,28% per jaar, voor 25 jaar.
                                                                            Groendus Projecten BV          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>          Ten slotte reserveren we 12 jaar lang 0,35% per jaar van de investering voor de vervanging van de
          omvormers; deze hebben namelijk een verwachte levensduur van circa 12-15 jaar. De omvormers zullen
          dus tijdens de exploitatieduur vermoedelijk een keer moeten worden vervangen. Alle exploitatielasten
          indexeren we in de business case met 2% per jaar.
     H. Voor de ontwikkeling van het leveringstarief baseren we ons tot en met het vierde exploitatiejaar op de
          dynamiek in de actuele forwardprijzen op de ENDEX-groothandelsbeurs. Nadien indexeren we het tarief
          conservatief met 1%; zie Tabel 5.
            Jaar     Gem. Kwh-tarief piek/dal             Op basis van
             2021                              € 0,0446   Huidige tarieven (5/7e piek en 2/7e dal)
             2022                              € 0,0603   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2022
             2023                              € 0,0575   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2023
             2024                              € 0,0572   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2024
             2025                              € 0,0577   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2025
             2026                              € 0,0583   Indexatie 1% op tarief 2025
          Tabel 9: Aannames inzake de leveringstarieven van stroom.
Resultaten business case
De resultaten van de exploitatie zijn als volgt:
     ❖ Terugverdientijd:                                        22,6 jaar
     ❖ Projectrendement over 25 jaar:                  0,8%
     ❖ Cumulatieve kasstroom na 25 jaar:               € 39.600
Figuur 19 geeft de kasstroomontwikkeling van het project grafisch weer. Te zien is dat de initiële investering binnen
23 jaar is terugverdiend, terwijl de panelen minimaal 25 jaar stroom opleveren.
                                                                                   Groendus Projecten BV           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                           Zelf investeren op huidige aansluiting
     € 50.000
          €-
    € -50.000
   € -100.000
   € -150.000
   € -200.000
   € -250.000
   € -300.000
   € -350.000
   € -400.000
                                 Kasstroom per jaar     Cumulatieve kasstroom
Figuur 19: Kasstroom op EBITDA-niveau eigen investering via nieuwe aansluiting.
De aanname inzake het gekozen SDE+-basisbedrag beïnvloedt de financiële resultaten. Hieronder volgt een
weergave van de resultaten bij gunning van de SDE++ bij verschillende basisbedragen. De aanvrager/exploitant kan
zelf de tranche kiezen, maar zoals aangegeven is de kans op gunning kleiner in de tranches met de hogere
basisbedragen. Omdat de gelijktijdigheid 59% is, heeft de SDE++ relatief weinig invloed op de business case, omdat
deze alleen wordt uitgekeerd voor teruggeleverde elektriciteit. Zonder SDE++ kan een projectrendement van 0,2%
worden behaald. Wanneer ook opslag wordt geplaatst zal de gelijktijdigheid toenemen, waardoor de bijdrage vanuit
de SDE++ lager wordt. De SDE++ kan dan nog steeds worden aangevraagd en dient dan als backup voor het geval de
elektriciteitsprijs (veel) lager wordt.
  SDE-BASISBEDRAG           PROJECTRENDEMENT (25       TERUGVERDIENTIJD     CUMULATIEVE KASSTROOM (25 JR.)
                            JR.)
  Geen SDE++                0,2%                       24,3 jaar            € 11.700
  € 0,060                   0,5%                       23,7 jaar            € 22.280
  € 0,070                   0,8%                       22,8 jaar            € 36.275
  € 0,0724 (max. 2021)      0,8%                       22,6 jaar            € 39.600
Tabel 10: Financiële resultaten bij gunning van diverse SDE+-fasebedragen.
Pijler 2: batterijopslag
In deze paragraaf voorziet Groendus de uitwerking van de business case (CAPEX+OPEX) op hoofdlijnen als het gaat
om het accusysteem. De financiële resultaten worden gepresenteerd op EBITDA-niveau voor belasting en
financiering, in termen van rendement (IRR), terugverdientijd en cumulatieve kasstroom, inclusief weergave van de
kasstroomontwikkeling in grafiekvorm.
De kosten van een Li-ion batterij met een vermogen van 160 kW en een opslagcapaciteit van 640 kWh bedragen
circa € 300.000,- excl. BTW.
                                                                                  Groendus Projecten BV        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Doordat de SDE++-regeling een apart correctiebedrag hanteert voor direct verbruik levert de inzet van de batterij
alleen een voordeel op op de nota van de netbeheerder. Doordat de gelijktijdigheid naar 93% gaat is de besparing
op de nota van de netbeheerder € 2.163 in plaats van € 1.372 met alleen zonnepanelen. De netto besparing door
toepassing van de batterij is dus € 791 per jaar. Uitgaande van een levensduur voor de batterij van 15 jaar en een
inflatie op de kosten van de netbeheerder van 2% per jaar, betekent dit een totale besparing van € 13.679 na 15
jaar. Er kan dus slechts zo’n 4,5% van de investering worden terugverdiend door de hogere gelijktijdigheid.
Pijler 3: distributie (EV-charging)
Voor de financiële uitwerking van de distributie hanteren we de volgende uitgangspunten.
  UITGANGSPUNTEN DISTRIBUTIE
  Algemeen
  Aantal laadpunten                                                   14 stuks
  Aantal laadpalen                                                     7 stuks
  Min. vermogen per laadpunt                                           4 kW
  Beschikbaar vermogen huidige aansluiting                            60 kW
  Gemiddelde laadtijd                                                  2 Uur/transactie
  Gemiddelde bezetting parkeergarage                                 290 Auto’s/maand
  Gemiddeld aantal EV auto’s per dag                                  10 Auto’s per dag
  Verbruik laadpalen                                              83.292 kWh/jaar
  Investering
  Totale investering                                           29.929,90 Euro excl. BTW
  kWh prijs piek                                                 0,04789 Euro excl. BTW
  kWh prijs dal                                                  0,03717 Euro excl. BTW
  Opbrengsten
  Laadtarief                                                        0,26 Euro excl. BTW per kWh
  Exploitatie
  Inflatie op kosten                                                2,0% Per jaar
  Beheer, onderhoud, verzekering                                   1.050 Euro per jaar
  Reservering                                                      1.000 Euro per jaar
Tabel 11: Variabelen van de business case.
Resultaten business case
De resultaten van de exploitatie zijn als volgt:
      ❖     Terugverdientijd:                                  6 jaar
      ❖     Projectrendement over 15 jaar:                     18,13%
      ❖     Rendement op eigen vermogen na 15 jaar:            17,90%
      ❖     Cumulatieve kasstroom na 15 jaar:                  € 72.845
                                                                                   Groendus Projecten BV        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                           Zelf investeren
    €80.000,00
    €60.000,00
    €40.000,00
    €20.000,00
            €-
                    0    1    2    3     4    5     6    7      8    9   10   11  12   13   14   15
  €(20.000,00)
  €(40.000,00)
  €(60.000,00)
                                 Kasstroom per jaar          Kasstroom cumulatief
Figuur 20 geeft de kasstroomontwikkeling van het project grafisch weer. Te zien is dat de initiële investering binnen
6 jaar is terugverdiend.
Subsidies/steunmaatregelen
De subsidieregelingen die onderdeel uitmaken van bovengenoemde financiële uitwerkingen, worden in deze
paragraaf apart uitgelicht en inhoudelijk besproken.
SDE++
Om de realisatie van grootschalige duurzame energieopwekking te stimuleren, is een aantal jaar geleden de SDE++
geïntroduceerd. Deze exploitatiesubsidie kan worden aangevraagd door de beoogde eigenaar of gebruiker van het
systeem. Dit kan een privépersoon, een publieke partij of een private partij zijn. De aanvrager mag, maar hoeft niet
gelijk te zijn aan de locatie-eigenaar. In het laatste geval is wel een toestemmingsverklaring van de eigenaar nodig
bij de subsidieaanvraag.
Duurzame zonne-energie-installaties die aangesloten worden op grootverbruiksaansluitingen (groter dan 3x80
Ampère) komen in aanmerking voor de SDE+ exploitatiesubsidie. De SDE+ voorziet in subsidiëring van de
daadwerkelijk geproduceerde duurzame energie. In het geval van zonne-energie ontvangt de exploitant een
vastgesteld bedrag per kWh, voor een gegarandeerde periode van vijftien jaar.
De SDE+ wordt gefaseerd opengesteld: in de eerste fase kan alleen tegen het laagste subsidietarief worden
aangevraagd. De maximale subsidie loopt per fase op, maar het risico bestaat dat het budget na verloop van tijd
“op” is. Sinds 2020 kan op 0,01 cent nauwkeurig worden aangevraagd. Het maximale basisbedrag voor zon-PV is
7,24 cent per kWh in 2021 voor dakgebonden systemen < 1 MWp.
De exacte hoogte van de subsidie wordt jaarlijks vastgesteld en is samengesteld uit het vaste basisbedrag (maximaal
€ 0,0724 per kWh) minus het jaarlijks vastgestelde correctiebedrag. Voor 2021 is het voorlopige correctiebedrag
voor de categorie netlevering € 0,054. Voor niet-netlevering bedraagt het correctiebedrag € 0,085. De SDE+ wordt
jaarlijks verstrekt op basis van het werkelijk geproduceerde aantal kWh tot een maximum van 950 kWh/kWp.
                                                                                    Groendus Projecten BV          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Exploitatievarianten
In bovengenoemde exercities wordt vastgesteld of de projecten op zichzelf rendabel (en daarmee) financierbaar zijn
al dan niet voorzien van subsidiesteun. De gemeente hoeft echter niet noodzakelijkerwijs zelf rekening en risico van
de exploitaties te dragen.
Voor de zonnepanelen bestaat de mogelijkheid tot een exploitatie door een energiecoöperatie. In Arnhem ligt het
dan voor de hand om deze exploitatie aan de Rijn en IJssel Energie Coöperatie te gunnen. Voor een coöperatieve
exploitatie is een andere subsidiemogelijkheid, de SCE (Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking). De
werking hiervan lijkt sterk op de SDE++ met een basisbedrag en correctiebedrag. Er zijn echter ook een aantal
verschillen: er wordt gerekend met hogere basisbedragen (in 2022 € 0,0897 per kWh), er wordt gerekend met 900
kWh/kWp en de leden van de coöperatie moeten in een bepaald postcodegebied wonen.
Ook voor de laadpalen bestaat de mogelijkheid tot exploitatie. Echter door de zeer gunstige business case is het
interessanter deze zelf te exploiteren.
                                                                                Groendus Projecten BV             25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>6. Doorkijk naar de toekomst
In dit hoofdstuk wordt naar de toekomst gekeken. We verwachten dan een groei van het aantal elektrische auto’s
en dus van het aantal laadpunten in de parkeergarage. Dit heeft gevolgen voor de benodigde doorlaatwaarde van
de aansluiting. Wanneer deze groter wordt, biedt dit ook meer mogelijkheden voor zonnepanelen.
Een grotere aansluiting betekent dat een transformator nodig is. Gezien de beperkte ruimte in de straat is het
aannemelijk dat hiervoor ruimte moet worden gevonden in de parkeergarage. Groendus adviseert om nu te kiezen
voor een grotere aansluiting van 1 MVA, omdat de parkeergarage daarmee is voorbereid op de toekomstige groei
van het aantal laadpunten. Ook is het mogelijk om direct het maximale aantal zonnepanelen te plaatsen en
daarmee maximaal te verduurzamen.
Pijler 1: duurzame opwek
Met een grotere aansluiting op het elektriciteitsnet kunnen ook meer zonnepanelen worden geplaatst. Uitgaande
van een gesloten carport is het mogelijk om 900 zonnepanelen te plaatsen.
Figuur 21 laat het systeemontwerp zien. In Tabel 12 staan de kenmerken van het systeemontwerp en de uitkomsten
van de modellering op basis van langjarige instralingsdata en optredende systeemverliezen. Met 264 kW
omvormervermogen kan het PV-systeem worden aangesloten op een zwaardere aansluiting.
In de business case houden we vervolgens rekening met een toename van het aantal laadpunten. Het verbruik stijgt
daardoor met 5% per jaar gedurende de komende 10 jaar. Dit betekent dat de gelijktijdigheid mee stijgt, van 50% in
het eerste jaar, naar 80% na 10 jaar.
                                                                               Groendus Projecten BV           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Figuur 21: Systeemontwerp gesloten zonnecarport.
  Aantal zonnepanelen                        900
  Paneelvermogen                             375 Wp
  (glas-glas 2x1 meter)
  Totaal zon-PV-vermogen                     337.500 Wp
  Omvormerconfiguratie                       4 * Huawei Sun2000-60-KTL (66 kW)
  Maximale uitgangsstroom omvormers          3x383 Ampere
Tabel 12: Kenmerken van het PV-systeemontwerp
  Opbrengstprognose relatief jaar 1          854 kWh/kWp
  Opbrengstprognose absoluut jaar 1          288.000 kWh
  Genoeg elektriciteit voor                  105 huishoudens
  CO2-uitstootreductie jaar 1                162 ton
Tabel 13: Opbrengstprognose van het PV-systeem.
                                                                           Groendus Projecten BV 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Voor de financiële uitwerking hanteren we de volgende uitgangspunten.
 UITGANGSPUNTEN DUURZAME OPWEK
 Algemeen
 Aantal zonnepanelen                                                   900   Modules                         A
 Paneelvermogen                                                        375   Wp                              A
 Vermogen systeem                                                337.500     Wp                              A
 Geprognosticeerde stroomopbrengst                                     854   kWh/kWp in jaar 1               A
 Zonnestroomproductie                                            288.225     kWh in jaar 1                   A
 Vermogensdegradatie zonnepanelen                                   0,50%    Per jaar                        B
 Levensduur zonnepanelen                                                25   Jaar                            B
 Investering
 Totale investering                                              426.000     Euro excl. BTW                  C
 Verwachte prijs per Wp                                               1,26   Euro excl. BTW                  C
 Opbrengsten
 Verrekenprijs per kWh direct verbruik (jaar 1)                    0,0809    Euro excl. BTW per kWh          D
 Verrekenprijs per kWh teruglevering (jaar 1)                      0,0446    Euro excl. BTW per kWh          D
 Verandering netbeheerkosten                                        1.513    Euro excl. BTW per jaar         D
 Verwacht aandeel direct verbruik in jaar 1                           50%    Van de totale productie         E
 Verwacht aandeel direct verbruik in jaar 10                          80%    Van de totale productie         E
 SDE+ jaar 1 netto teruglevering                                   0,0184    Euro per kWh                    F
 Exploitatie
 Inflatie op kosten                                                  2,0%    Per jaar                        G
 Beheer, onderhoud, verzekering en meetkosten                       1,55%    Van de investering per jaar     G
 Reservering vervanging omvormers                                   0,35%    Van de investering per jaar     G
 Ontwikkeling leveringstarief stroom na contract            Op basis van forwardprijzen markt (EPEX)
 Indexatie leveringstarief stroom > jaar 4                           1,0%    Per jaar                        H
 Indexatie energiebelasting ≤ 10.000 kWh                            -4,0%    Per jaar                        H
 Indexatie energiebelasting > 10.000 kWh                             1,5%    Per jaar                        H
 Indexatie netbeheerkosten                                           0,5%    Per jaar                        H
Tabel 14: Variabelen van de business case.
     A. Het ontwerp heeft uitgewezen dat 900 zonnepanelen plaatsbaar zijn. Het vermogen van de meest
           kosteneffectieve zonnepanelen ligt tegenwoordig standaard rond de 375 Wp per stuk. Het totale
           paneelvermogen komt hiermee op 337.500 Wp. De opbrengst van de zonnepanelen hangt sterk samen met
           de zonoriëntatie van de modules, de locatie in Nederland, de hellingshoek en de te verwachten schaduw
           van bomen, gebouwen en de dakobstakels. De 900 zonnepanelen hebben in jaar 1 gemiddeld een relatieve
           verwachte opbrengst van 854 kWh/kWp. De absolute opbrengstprognose in jaar 1 komt daarmee neer op
           288.225 kWh.
     B.    De levensduur van zonnepanelen is ten minste 25 jaar. Fabrikanten garanderen dat zonnepanelen na 25
           jaar nog een bepaald percentage van het originele nominale vermogen leveren. Meestal is dit 80% na 25
                                                                                       Groendus Projecten BV   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>   jaar (en 90% na 10 of 12 jaar). De ervaring leert dat een vermogensdegradatie van 0,50% per jaar een
   realistische aanname is.
C. De 337,5-kWp-zonnecarport op het parkeerdek kent de onderstaande CAPEX-begroting. Dit bedrag wijkt af
   van de eerdere raming die de gemeente Arnhem heeft ontvangen. Groendus heeft deze raming niet
   ontvangen en derhalve niet kunnen beoordelen.
     ONDERDEEL                                                                     VERWACHTE KOSTPRIJS
                                                                                                 EXCL. BTW
     Fundering + constructie carport                                                               € 160.000
     PV-systeem (243 kWp) op fundering/constructie (DC+AC)                                         € 220.000
     Koppelkast voor netinpassing                                                                   € 10.000
     Ontwikkelkosten incl. constructief advies                                                      € 19.500
     Leges omgevingsvergunning (50% korting o.b.v. verordening)                                       € 3.000
     Eenmalige kosten brutoproductiemeting                                                            € 1.000
     Onvoorzien                                                                                     € 12.500
     Totaal                                                                                        € 426.000
                                                                                                  € 1,26/Wp
   Tabel 15: CAPEX Open zonnecarport.
D. De waarde van een kWh uit de panelen die direct “achter de meter” wordt verbruikt is € 0,0809 (waarde
   van de stroom € 0,0446 + energiebelasting € 0,01375 + opslag duurzame energie € 0,02250). De waarde bij
   teruglevering is gelijk aan de leveringskosten € 0,0446 per kWh. We gaan er hierbij van uit de kosten voor
   de zwaardere aansluiting niet meetellen in de business case voor de zonnepanelen, maar worden
   meegenomen in de business case voor de laadpunten, omdat de zwaardere aansluiting voornamelijk
   hiervoor nodig is.
E. Het aandeel direct verbruikte zonnestroom is 50% in jaar 1 en loopt door een hoger verbruik door meer
   laadpunten op naar 80% in jaar 10, zoals hierboven aangegeven.
F. Gunning van de SDE+ voorziet in een 15-jarige overheidsbijdrage per kWh, met een uitloop naar een 16e
   jaar als niet de maximum subsidiabele productie van 950 kWh/kW p gehaald wordt. Het basisbedrag per
   kWh wordt verminderd met het correctiebedrag, dat gekoppeld is aan de “grijze” energieprijs en jaarlijks
   opnieuw wordt vastgesteld. Dit houdt in dat de netto overheidsbijdrage van alle direct verbruikte
   zonnestroom in het eerste exploitatiejaar € 0,0 per kWh is, gelet op de toekenning van de SDE+ voor het
   basisbedrag van € 0,0724 per kWh en het huidige correctiebedrag van € 0,085 per kWh die direct verbruikt
   wordt. Voor de netlevering (teruglevering) geldt een correctiebedrag van € 0,054/kWh, waardoor de netto
   te ontvangen subsidie voor dit aandeel van de opwek € 0,0184/kWh bedraagt.
G. Voor beheer en preventief/correctief onderhoud gaan we uit van 0,65% per jaar van de investering in het
   systeem voor de volledige exploitatieperiode. Qua meetkosten houden we 16 jaar 0,4% van de investering
   per jaar aan. Voor verzekering (inclusief assurantiebelasting) rekenen we met 0,28% per jaar, voor 25 jaar.
   Ten slotte reserveren we 12 jaar lang 0,35% per jaar van de investering voor de vervanging van de
                                                                           Groendus Projecten BV            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>         omvormers; deze hebben namelijk een verwachte levensduur van circa 12-15 jaar. De omvormers zullen
         dus tijdens de exploitatieduur vermoedelijk een keer moeten worden vervangen. Alle exploitatielasten
         indexeren we in de business case met 2% per jaar.
     H. Voor de ontwikkeling van het leveringstarief baseren we ons tot en met het vierde exploitatiejaar op de
         dynamiek in de actuele forwardprijzen op de ENDEX-groothandelsbeurs. Nadien indexeren we het tarief
         conservatief met 1%; zie Tabel 5.
           Jaar     Gem. Kwh-tarief piek/dal              Op basis van
            2021                               € 0,0446   Huidige tarieven (5/7e piek en 2/7e dal)
            2022                               € 0,0603   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2022
            2023                               € 0,0575   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2023
            2024                               € 0,0572   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2024
            2025                               € 0,0577   Forwardprijs Base Load 8-20 Cal 2025
            2026                               € 0,0583   Indexatie 1% op tarief 2025
         Tabel 16: Aannames inzake de leveringstarieven van stroom.
Resultaten business case
De resultaten van de exploitatie zijn als volgt:
     ❖ Terugverdientijd:                               20,3 jaar
     ❖ Projectrendement over 25 jaar:                  1,8%
     ❖ Cumulatieve kasstroom na 25 jaar:               € 120.340
Figuur 19 geeft de kasstroomontwikkeling van het project grafisch weer. Te zien is dat de initiële investering binnen
ruim 20 jaar is terugverdiend, terwijl de panelen minimaal 25 jaar stroom opleveren.
                      Zelf investeren op huidige aansluiting
   € 100.000
    € 50.000
         €-
   € -50.000
  € -100.000
  € -150.000
  € -200.000
  € -250.000
  € -300.000
  € -350.000
  € -400.000
                           Kasstroom per jaar         Cumulatieve kasstroom
Figuur 22: Kasstroom op EBITDA-niveau eigen investering via nieuwe aansluiting.
                                                                                   Groendus Projecten BV           30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Pijler 2: batterijopslag
Wanneer wordt gekozen voor een grotere aansluiting op het elektriciteitsnet van bijvoorbeeld 2 MVA, kan ook een
grotere batterij worden geplaatst. Het is dan mogelijk om een batterij met een vermogen van 1 MW en een
opslagcapaciteit van 1 MWh te plaatsen. Deze batterij heeft de afmeting van een 20 foot container.
Met een dergelijk vermogen is het mogelijk om de batterij in te zetten op de Frequency Containment Reserve
(FCR) en onbalansmarkt. Het is echter niet mogelijk om tegelijkertijd ook de gelijktijdigheid van de zonnepanelen
te verhogen. Daardoor is de directe link tussen zonnepanelen en opslag niet aanwezig. Door de inzet van de
batterij op de FCR en onbalansmarkt wordt uiteraard wel meegewerkt aan het in balans houden van het
elektriciteitsnet en daarmee het mogelijk maken van de verdere verduurzaming van de energievoorziening.
Hiermee is naar verwachting een haalbare business case te ontwikkelen.
Pijler 3: distributie (EV-charging)
In onderstaande grafiek wordt de groei van elektrische auto’s weergegeven voor de komende jaren.
Figuur 23: Groei elektrische auto’s t/m 2030
Kijkend naar de toekomst zal in 2030 het aantal elektrische voertuigen sterk zijn toegenomen en zal er een
behoefte zijn voor zowel AC als DC laden. De verwachting is dat 25% van de parkeerplekken voorzien moeten zijn
van een laadpunt. Dit komt neer op een aantal van circa 120 laadpunten, waarvan tien laadpunten in DC
uitgevoerd moet gaan worden. Hiermee faciliteert de gemeente het laden voor de kort- en lang parkeerders.
De huidige aansluiting voldoet dan niet meer en zal moeten worden vergroot. Naar verwachting zullen er in 2030
circa 1.5 miljoen elektrische auto’s op de Nederlandse wegen rijden.
Hieronder volgt de uitgewerkte business case situatie 2030.
                                                                                   Groendus Projecten BV         31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>  UITGANGSPUNTEN DISTRIBUTIE
  Algemeen
  Aantal laadpunten                                       120 (110 AC en 10 DC)   stuks
  Aantal laadpalen                                                             60 stuks
  Min. vermogen per laadpunt                                                    4 kW
  Verbruik laadpalen                                                     699.390  kWh/jaar
  Investering
  Totale investering                                                     798.823  Euro excl. BTW
  kWh prijs piek                                                         0,04789  Euro excl. BTW
  kWh prijs dal                                                          0,03717  Euro excl. BTW
  Opbrengsten
  Laadtarief                                                0,26 (AC) / 0,50 (DC) Euro excl. BTW per kWh
  Exploitatie
  Inflatie op kosten                                                        2,0%  Per jaar
  Beheer, onderhoud, verzekering                                          13.500  Euro per jaar
  Reservering                                                              5.000  Euro per jaar
Tabel 17: Variabelen van de business case.
Resultaten business case
De resultaten van de exploitatie zijn als volgt:
      ❖     Terugverdientijd:                                7,5 jaar
      ❖     Projectrendement over 15 jaar:                   10%
      ❖     Rendement op eigen vermogen na 15 jaar:          9,80%
      ❖     Cumulatieve kasstroom na 15 jaar:                € 770.015
Figuur 24 geeft de kasstroomontwikkeling van het project grafisch weer. Te zien is dat de initiële investering binnen
8 jaar is terugverdiend.
                                                                                   Groendus Projecten BV           32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>