<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Henk Ferwerda Joey Wolsink Nicole Brouwer Juno van Esseveldt MISDADIGE INVLOED De invloed van criminele netwerken op jongeren in drie Arnhemse wijken</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  MISDADIGE
         INVLOED
   De invloed van criminele netwerken op
        jongeren in drie Arnhemse wijken
Henk Ferwerda
Joey Wolsink
Nicole Brouwer
Juno van Esseveldt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Colofon
In opdracht van
De gemeente Arnhem
Programma breed offensief tegen ondermijnende criminaliteit (BOTOC)
Oorspronkelijke foto omslag
Jakub Brabec on Unsplash
Vormgeving
Marcel Grotens
Henk Ferwerda, Joey Wolsink, Nicole Brouwer en Juno van Esseveldt
Misdadige invloed
De invloed van criminele netwerken op jongeren in drie Arnhemse wijken
ISBN
978-94-92255-58-7
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Arnhem. De verantwoordelĳkheid voor
de inhoud van het onderzoek berust bĳ de auteurs. De inhoud vormt niet per definitie een weergave
van het standpunt van de gemeente Arnhem.
© 2022, Bureau Beke
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,
microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs.
No part of this publication may be reproduced in any form by print, photo print or other means without written
permission from the authors.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoud
		Voorwoord																		7
1		Een onderzoek in drie Arnhemse wijken								9
1.1		 Waarom een onderzoek in deze drie Arnhemse wijken?							 9
1.2		De probleemstelling en opbrengsten												                            10
1.3		Methoden van onderzoek															                                     11
		1.3.1      Deskresearch																                                      11
		1.3.2      Samenstellen basislijst straatprinsen										                   11
		1.3.3      Netwerkanalyse															                                     12
		1.3.4      Verdiepende interviews													                               15
1.4		Leeswijzer																			                                             15
2		De context																		                                                16
2.1		 Jeugd- en jongerencriminaliteit: ontwikkelingen en carrières					 16
		2.1.1      Stoppen of doorgaan met criminaliteit									                    17
		2.1.2      Doorgroeiers in de criminaliteit											                       19
2.2		Drie wijken in Arnhem-Oost														                                  21
		2.2.1      Geitenkamp																                                        22
		2.2.2      Malburgen																	                                        24
		2.2.3      Presikhaaf																	                                       27
		    2.2.4  Overeenkomsten en verschillen tussen drie wijken in Arnhem-Oost		 30
3		De netwerkanalyse 															                                           34
3.1		 Over carrières, rekrutering, categorieën plegers en clusters						 34
3.2		Eerste opbrengst: next generation												                             38
3.3		Het netwerk: een eerste beschrijving												                          38
3.4		Het netwerk en de categorieën													                                42
3.5		De clusters binnen het netwerk													                               46
3.6		 Inzoomen op Arnhem en drie wijken in Arnhem-Oost							 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3.7		 Inzoomen op de drugsproblematiek in drie wijken in Arnhem-Oost 				 54
		3.7.1       De wijk Geitenkamp														                            54
		3.7.2       De wijk Malburgen														                             60
		3.7.3       De wijk Presikhaaf															                           65
		3.7.4       Resumé																	                                     72
3.8		Naar een aanpak																	                                     75
4		De balans opgemaakt 														                                     79
		Referenties																		                                           87
		Bijlagen
		    Bijlage 1 – Incidenten naar hoofd- en subcategorieën							 97
		    Bijlage 2 – Criminele netwerkvorming in de rest van Arnhem					 99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Voorwoord
In dit rapport wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de invloed van cri-
minele fluïde netwerken op de jeugd in drie wijken in Arnhem-Oost, te weten
Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf. Achtergrond van het onderzoek is dat de
gemeente Arnhem de komende jaren op diverse manieren de strijd aan wil gaan
met de drugscriminaliteit in de stad. Een van de onderdelen van het meerjaren-
programma is de preventieve, proactieve en repressieve aanpak van jongeren in
de drugscriminaliteit in drie wijken in Arnhem-Oost. Binnen de gemeente leven
al langere tijd zorgen over de ondermijnende criminaliteit in de wijken en de
invloed die daar mogelijk vanuit gaat op de jeugd.
    In dit rapport presenteren we een analyse die zicht geeft op een crimineel
netwerk waarbinnen verschillende categorieën jongeren en jongvolwassenen in
contact staan met criminele structuren in deze wijken en daarbuiten.
    Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het programma breed offensief
tegen ondermijnende criminaliteit (BOTOC) en staat nadrukkelijk in dienst van
de lokale en eventueel bovenlokale aanpak.
    Voor het onderzoek gebruikten we diverse bronnen. Zo werd bestaande
politie-informatie met een nieuwe analysetechniek geanalyseerd, werden open
bronnen en literatuur geraadpleegd en werden 24 Arnhemse professionals bij het
onderzoek betrokken. Het betreft frontline professionals vanuit de gemeente, de
politie en het straathoek-, meiden- en jongerenwerk. De gesprekken met de pro-
fessionals waren verhelderend, nuttig en ook leuk. We zijn hen zeer erkentelijk
voor hun inbreng en danken hen daarvoor.
    Een speciaal woord van dank gaat in de eerste plaats uit naar Eddy Klein
Hofmeijer, analist in de Politie Eenheid Oost-Nederland voor het uitvoeren van
de analyse. Verder zijn wij Ruben Allen, Birgitt Kromkamp, Frederieke Schilling,
Paulien Toonen, Bianca van der Weijden en Trudy Witjes van de gemeente
Arnhem en Mikel Kleinpenning, Sanne Pothuizen, Eric Wijnhoud en Gideon
                                                                     Voorwoord 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Zandstra van de Politie Arnhem veel dank verschuldigd voor het meedenken,
aanleveren van informatie en het organiseren van de verschillende bijeenkom-
sten met professionals.
   Tot slot bedanken we de leden van de leescommissie voor hun feedback op
het manuscript. Het betreft Frank van Leeuwen, Frederieke Schilling, Monique
Willemsen-van de Kamp en Gideon Zandstra.
Henk Ferwerda, Joey Wolsink, Nicole Brouwer en Juno van Esseveldt
Arnhem, februari 2022
8 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    1             Een onderzoek in drie
                  Arnhemse wijken
De gemeente Arnhem gaat de komende jaren op diverse manieren de strijd aan
met de drugscriminaliteit in de stad. Een en ander is neergelegd in het meer-
jarenprogramma breed offensief tegen ondermijnende criminaliteit (BOTOC).
Een van de onderdelen van het meerjarenprogramma is de preventieve, proac-
tieve en repressieve aanpak van jongeren in de drugscriminaliteit in drie wijken
in Arnhem-Oost: Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf. Wanneer we het in dit
rapport hebben over de wijken in Arnhem-Oost betreft het deze drie wijken.
    Binnen de gemeente Arnhem heeft men in het kader van BOTOC behoefte
aan een heldere analyse hoe de jongeren op straat zich verhouden tot de crimi-
nele structuren in de wijk en daarbuiten. In dit rapport doen we verslag van een
onderzoek naar de invloed van criminele fluïde netwerken op de jeugd in de drie
Arnhemse wijken.1
1.1 Waarom een onderzoek in deze drie Arnhemse wijken?
Binnen de gemeente Arnhem leven al langere tijd zorgen over de ondermijnende
criminaliteit in de drie wijken in Arnhem-Oost en de invloed die daar mogelijk
vanuit gaat op de jeugd. Een combinatie van sociaaleconomische problematiek
in de wijken en de aanwezigheid van criminele structuren (en mogelijk negatieve
rolmodellen) maakt jongeren namelijk kwetsbaar voor afglijden naar (georgani-
seerde) criminaliteit. Dit is de reden dat er vanuit BOTOC in 2021 zes deelprojec-
ten in deze drie wijken zijn opgestart. Dit zijn zowel preventieve als repressieve
projecten waarin wordt samengewerkt met onder andere scholen, wijkteams, de
politie, het Openbaar Ministerie (OM), het bedrijfsleven, straatcoaches, en jeugd-
en jongerenwerkers.
                                                 Een onderzoek in drie Arnhemse wijken 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Lacune
Het ontbreekt tot nu toe echter aan een heldere analyse. Vragen die daarbij
gesteld kunnen worden zijn:
     Hoe verhouden de jongeren op straat zich tot de criminele structuren in
       de wijk?;
     Heeft de gemeente samen met haar veiligheidspartners wel de juiste doel-
       groep in beeld?;
     Passen de gekozen interventies wel bij deze jongeren wanneer het netwerk
       om hen heen in beeld is?
De gemeente wil derhalve graag in beeld brengen welke negatieve invloed er uit-
gaat van personen die onderdeel zijn van (bovenlokale) criminele fluïde netwer-
ken: ‘de onzichtbare invloed op het gedrag en de criminele carrièreontwikkeling
van jongeren in de wijk’.2
    Het in beeld brengen van deze netwerken en de kopstukken (harde kern) en
carrièremakers (rising stars) hierbinnen is de basis voor een structurele en effec-
tieve aanpak. De rising stars en de harde kern zijn namelijk voor de jongeren in
de wijk te beschouwen als negatieve rolmodellen.
Ambitie
De ambitie van dit onderzoek is om inzichtelijk te maken wat de relatie is tus-
sen de overlast en criminaliteit in drie Arnhemse wijken enerzijds en de regio-
nale ondermijnende drugscriminaliteit anderzijds. Op basis van dit beeld wordt
nagegaan in hoeverre de bestaande aanpak op problematische jeugd(netwerken)
in de wijk, maar ook binnen de persoonsgerichte aanpak (PGA) en de aanpak van
ondermijning, afdoende is of bijstelling behoeft.
1.2 De probleemstelling en opbrengsten
Voor het onderzoek naar de fluïde criminele netwerken formuleren we de vol-
gende probleemstelling:
    Hoe is de jeugdcriminaliteit in drie Arnhemse wijken verbonden met en wordt ze
    beïnvloed door bovenlokale criminele (drugs)netwerken?
10 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Uit deze probleemstelling leiden we de volgende concrete onderzoeksvragen af:
    1. Hoe ziet het bovenlokale criminele netwerk eruit dat invloed heeft op jon-
       geren in Arnhem-Oost?
    2. Welke te onderscheiden categorieën jongeren en ouderen – zoals harde
       kern, rising stars, criminele locals, jonge aanwas en facilitators – zitten er
       in het netwerk, wat is hiervan de omvang, wat zijn hun kenmerken en aan
       welke vormen van criminaliteit maken ze zich schuldig?
    3. Welke clusters zijn er binnen het netwerk te onderscheiden en wat zijn
       hun kenmerken en criminaliteitspatronen?
    4. Wat betekent voorgaande voor de aanpak van de harde kern, rising stars,
       criminele locals, jonge aanwas en facilitators?
Voor de uitvoering van dit onderzoek is samengewerkt met een politie-analist
uit de Eenheid Oost-Nederland. Hierdoor kent het onderzoek een tweeledige
opbrengst. Allereerst is er deze geanonimiseerde onderzoeksrapportage, maar
daarnaast is er ook een analyse op naamsniveau die door de politie-analist is
overgedragen aan en in beheer is bij het basisteam Arnhem-Noord. Binnen de
geldende convenanten kan deze analyse gebruikt worden voor de aanpak. Omdat
de onderzoekers alleen gebruik hebben kunnen maken van geanonimiseerde
informatie en niet van informatie op persoonsniveau is het in de beschrijving
van het netwerk niet mogelijk om in te zoomen op criminele families.3
1.3 Methoden van onderzoek
Het onderzoek bestaat uit een aantal onderdelen die hierna worden toegelicht.
1.3.1 Deskresearch
Om dit onderzoek en de onderzoeksgroep in een context te plaatsen, analyseer-
den we open bronnen, notities, registraties van de gemeente en literatuur. We
geven op basis van deze bronnen in hoofdstuk 2 een beeld van ontwikkelingen
en carrières in de jeugd- en jongerencriminaliteit enerzijds en typeren de wij-
ken Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf – de wijken waar de personen in dit
onderzoek een band mee hebben – anderzijds.
1.3.2 Samenstellen basislijst straatprinsen
De analyse kent het samenstellen van een primaire namenlijst (basislijst) als
startpunt. Om te komen tot een dergelijke lijst is informatie/kennis van betrok-
ken ‘streetlevel functionarissen’ uit de wijken aangevuld met informatie van een
                                                 Een onderzoek in drie Arnhemse wijken 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>aantal rechercheurs. Omdat er in dit onderzoek voor gekozen is om de onder-
zoekers geen kennis te laten nemen van informatie op naamsniveau is deze lijst
via de politie overgedragen aan de politie-analist. De basislijst van in totaal 132
personen verdeeld over de drie wijken is samengesteld uit twee bronnen die te
typeren zijn als straatinformatie:
     Straatprinsen of kopstukken: dit zijn de op dit moment crimineel actieve
       jongeren en jongvolwassenen (vaak vanaf een jaar of 16) uit de wijk die
       behoren tot de problematische jeugdgroep in de wijk, die veel (crimine-
       le) contacten hebben, te beschouwen zijn als informele of formele leiders
       die zichtbaar zijn of op de achtergrond de touwtjes in handen hebben, die
       invloed hebben op het gedrag van de jongeren op straat en te zien zijn als
       de spinnen in het spreekwoordelijke web;
     Straatprinsen of kopstukken van toen: dit betreft een aantal twintigers
       en dertigers met hetzelfde profiel als hierboven maar die uit beeld zijn en
       volgens professionals op de achtergrond nog steeds een rol spelen.
1.3.3 Netwerkanalyse
De netwerkanalyse is in samenwerking met een politie-analist uitgevoerd en ziet
er op hoofdlijnen als volgt uit: op basis van politieregistraties van de afgelopen
drie jaar is gekeken wie er in samenhang met de personen op de basislijst staan
geregistreerd. 4 Deze informatie is uit de Basisvoorziening Handhaving (BVH)
gehaald, middels Blue View. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een breed scala
aan politiecontacten zoals staandehoudingen, aanhoudingen (w.o. heterdaad),
meldingen openbare orde, verkeerscontroles en (voornamelijk) aandachtsvesti-
gingen (registraties n.a.v. verdachte situaties).
    Het is overigens goed mogelijk dat er dat er nog meer registraties op perso-
nen bij de politie bekend kunnen zijn in het systeem van de recherche (Summ-it).
Deze gevoelige informatie kon niet gebruikt worden voor dit onderzoek, maar
kan in een latere fase – aanpak – eventueel nog toegevoegd worden.
Extended netwerk
Voorgaande analyse geeft zicht op een uitgebreid of extended netwerk zoals in
figuur 1.1 is weergegeven. Dit netwerk bestaat uit 1.635 personen die in de afge-
lopen 3 jaar tenminste één keer voorkomen als verdachte of betrokkene in 14.611
registraties bij de politie. Nadere analyse van dit extended netwerk leert dat 66
procent van de personen uit Arnhem komt. Van de resterende personen woont
een groot deel in Gelderland, maar er zijn ook diverse personen in het netwerk
12 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>actief die uit andere delen van het land komen zoals Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag en Almere. Dit illustreert de landelijke reikwijdte van dit netwerk.
Figuur 1.1 – Extended netwerk
Naar een limited netwerk
Om het netwerk van 1.635 personen op inhoud in te perken en te komen tot een
limited netwerk selecteren we personen die op basis van politiecontacten als
actief te beschouwen zijn. Zij hebben in de afgelopen drie jaar minimaal tien
politiecontacten, waarbij ze minimaal drie keer als verdachte geregistreerd zijn.
                                              Een onderzoek in drie Arnhemse wijken 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Het limited netwerk dat is ontstaan, vormt de basis voor een verdiepende analyse.
Allereerst zijn de volgende stappen gezet:
     Alle dubbele entiteiten zijn samengevoegd tot één;
     Alle NN personen zijn verwijderd5 .
Dit levert een limited netwerk op – figuur 1.2 – dat bestaat uit 484 personen. Van
deze 484 horen 54 personen tot de basisgroep: de oude en nieuwe straatprinsen.
De 484 personen komen in de afgelopen drie jaar in 10.311 politieregistraties voor
als verdachte of betrokkene. Het betreft 3.087 registraties als betrokkene en 7.224
registraties in de rol als verdachte.
    Voor deze personen zijn – naast bijvoorbeeld leeftijd, geslacht en woonbuurt
– op basis van bestaande cognos-rapportages die binnen de politie gebruikt wor-
den de volgende gegevens aan de personen in het netwerk toegevoegd:
     Rapport 4311, antecedenten;
     Rapport 2134, de actieradius van de door hen gepleegde strafbare feiten.
Figuur 1.2 – Limited netwerk
14 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>De 484 personen in het limited netwerk vormen de basis van de beschrijving van
het totale netwerk, de categorieën personen binnen het netwerk en de te onder-
scheiden subnetwerken c.q. clusters. In hoofdstuk 3 gaan we hier nader op in.
1.3.4 Verdiepende interviews
In totaal zijn er meerdere groepsgesprekken en individuele gesprekken gevoerd
waar in totaal 24 professionals aan hebben meegewerkt. Het betreft frontline
professionals vanuit de gemeente (beleid, veiligheid, leefbaarheid en zorg), de
politie (blauw en recherche) en het straathoekwerk, meidenwerk en jongeren-
werk. In deze sessies in de wijken en daarbuiten is gesproken over de wijken, de
jeugd, de context, de overlast en criminaliteit, en de aanpak.
1.4 Leeswijzer
In het vervolg van dit rapport gaan we in hoofdstuk 2 in op de context van dit
onderzoek. We gaan kort in op een aantal voor dit onderzoek relevante algeme-
ne ontwikkelingen in de jeugd- en jongerencriminaliteit en criminele carrières.
Verder geven we een beeld van de wijken Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf
omdat dit de wijken zijn waar een deel van de personen uit het netwerk wonen
en actief zijn. In hoofdstuk 3 beschrijven we het limited netwerk, de categorieën
personen binnen het netwerk en de te onderscheiden subnetwerken c.q. clusters.
In het afsluitende hoofdstuk 4 – dat te lezen is als een leesvervangende samen-
vatting – maken we de balans op en reflecteren we op de analyse en opbrengsten.
Eindnoten
1.  In een aparte notitie is op basis van politie-informatie een beeld gegeven van de betrokkenheid
    van jongeren uit de drie wijken in Arnhem-Oost bij drugscriminaliteit. Zie hiervoor: van Esseveldt
    & Ferwerda, 2022.
2.  Zie ook Ferwerda, Beke & Bervoets, 2017.
3.  Zie bijvoorbeeld Ferwerda, de Graaf, Lesscher & Saadat, 2018.
4.  Daarbij wordt gebruik gemaakt van Analist’s Notebook en UCINET.
5.  Nomen nescio c.q. ‘naam onbekend’.
                                                          Een onderzoek in drie Arnhemse wijken 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    2              De context
In dit hoofdstuk staan we stil bij de context van dit onderzoek. Allereerst gaan
we in op het onderwerp jeugd- en jongerencriminaliteit waarbij ontwikkelingen
en carrières centraal staan. Daarna geven we een beschrijving van de drie onder-
zochte wijken in Arnhem-Oost, oftewel de context waarin een deel van de jonge-
ren uit dit onderzoek een binding mee hebben.
2.1 Jeugd- en jongerencriminaliteit: ontwikkelingen en
		carrières
Sinds de eeuwwisseling is er sprake van een sterke daling (halvering) van de cri-
minaliteit gepleegd door jongeren en jongvolwassenen1 en van een daling van het
aantal problematische jeugdgroepen2. Deze daling heeft overigens vooral betrek-
king op de offline criminaliteit. Recent onderzoek wijst – na een groot aantal
jaren daling – op een stabilisering van de omvang van de jeugdcriminaliteit en
van een toename van wapenbezit en geweldsmisdrijven onder jongeren en jong-
volwassenen. Gedigitaliseerde vormen van jeugd- en jongerencriminaliteit en
cybercrime nemen overigens ook toe.
    Uit diverse onderzoeken3 komt naar voren dat de daling in de jeugd- en jon-
gerencriminaliteit ons in de eerste plaats overkomen is in de vorm van de ‘Crime
drop’ als autonome ontwikkeling in de westerse wereld. Daarnaast zijn er ‘Out of
the box’ verklaringen, zoals de afname van het loodgehalte in ons milieu. Dit zou
invloed hebben op een afname van afwijkend gedrag van mensen. Ook dient de
toename van het smartphonegebruik door jongeren genoemd te worden waar-
door het rondhangen op straat (met bijbehorend gedrag) voor een deel vervangen
is door digitaal rondhangen. 4
    Er zijn ook afgedwongen verklaringen voor de daling van de jeugd- en jonge-
rencriminaliteit die ook opgeld doen voor ons land. Dit zijn onder andere:
16 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>       Stedelijke vernieuwing;
       Vroegsignalering en de aanpak van risicojeugd en -gezinnen;
       Ketensamenwerking;
       Gelegenheidbeperkende en technopreventieve maatregelen;
       ‘Focused policing’.
‘Focused policing’ lichten we er even uit, want deze categorie afgedwongen ver-
klaringen is zeer relevant voor onderhavig onderzoek. Oorspronkelijk verwees
‘policing’ bij deze categorie naar activiteiten en interventies door de politie.5
Inmiddels betreft het hier ook activiteiten en interventies die door de politie met
anderen worden uitgevoerd waarbij de politie niet noodzakelijkerwijs zelf de ini-
tiatiefnemer of regisseur is. Kortom, het begrip ‘policing’ is van strikt politiewerk
langzamerhand verschoven naar gezamenlijke handhaving. Hoe het ook zij, de
grote gemene deler bij ‘focused policing’ is focus, samenwerking, persoons-, doel-
groep- en gebiedsgericht. Vanuit onderzoek is bekend dat het aanbrengen van
gezamenlijke focus in analyse en een gerichte integrale aanpak op hot times, hot
spots, hot groups en hot shots zin hebben in het terugdringen van criminaliteit en
overlast.6 In het kader van de aanpak van jeugd- en jongerencriminaliteit zijn de
Top X-aanpakken zoals de Top600 in Amsterdam (hot shots) en de aanpak van
jeugdgroepen (hot groups) voorbeelden binnen deze categorie. Dit zijn aanpakken
waar de politie samen met haar ketenpartners de afgelopen jaren sterk op heeft
ingezet. Onderzoekers7 constateren bijvoorbeeld dat in meer dan de helft (60%)
van de door hen bekeken criminele jeugdgroepen sprake is geweest van een inte-
grale aanpak, waarbij duidelijke stappen zijn gezet in de onderlinge samenwer-
king met positieve resultaten.
2.1.1 Stoppen of doorgaan met criminaliteit
In de internationale criminologie bestaan theorieën waarin een relatie wordt
gelegd tussen de levensloop van jongeren en hun betrokkenheid bij criminaliteit.
Met name Sampson en Laub8 hebben veel onderzoek gedaan naar dit fenomeen
en ook invloed gehad op Nederlands onderzoek9. Bekend is het onderscheid tus-
sen het zogeheten opgroei- en signaalgedrag, en het daarmee verband houdende
onderscheid tussen desistance (stoppen) en persistance (doorgaan). We lichten een
en ander hierna toe.
Stoppen
Veruit het leeuwendeel van de jeugdcriminaliteit kan onder opgroeigedrag wor-
den geschaard en neemt af met het ouder worden.10 Naarmate de jaren vorderen,
                                                                         De context 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>veranderen de sociale bindingen van jonge mensen ten faveure van een conven-
tionele maatschappelijke carrière. Jongerenwerkers geven bijvoorbeeld vaak aan
dat ‘woning’, ‘wijf’ ‘werk’ – en tegenwoordig ‘wifi’ – factoren zijn die invloed heb-
ben op het uiteindelijk stoppen met criminaliteit. Onder invloed van de levens-
loopcriminologie is er tevens aandacht voor deze desistance en de verklarende
factoren die daarbij een rol spelen.11 Bij desistance staat het proces van stoppen
met crimineel gedrag en het opbouwen van een nieuwe, niet-criminele identiteit
centraal.12 Copp, Giordano en Longmore13 concluderen in een recent artikel dat
naast gebeurtenissen in de levensloop zoals trouwen en kinderen krijgen, ook
cognitieve processen een rol spelen. Zij duiden met name op de zich rijpende
identiteit van de jongere crimineel die eveneens een rol speelt bij het stoppen.
Het belang van een ontwikkelende identiteit kan moeilijk los worden gezien
van tamelijk recente bevindingen in de neurologie. Ook in de neurologie wordt
namelijk bevestiging gevonden in het patroon van een afnemende criminaliteit
met het vorderen der levensjaren. Alleen komt de neurologie met een biologische
verklaring, namelijk de rijping van de hersenen.14 Het puberbrein maakt dat jon-
geren de gevolgen van hun handelen niet altijd adequaat kunnen inschatten en
dat zou mede het opgroeigedrag veroorzaken.
    Uit onderzoek van Weijers15, blijkt dat jonge veelplegers lang afwegen of ze
zullen doorgaan of stoppen met criminaliteit. Deze uitkomst weerspreekt de tot
nu toe dominante theorie uit de criminologie dat jongeren ongemerkt stoppen
met criminaliteit. Degenen die willen stoppen, ervaren volgens Weijers dat het
oude leven niet meer bij hen past, dat de inkomsten tegenvallen en dat de lol eraf
is. Ze zijn de stress zat, zien geen toekomst meer in hun oude levensstijl en voelen
zich er te oud voor.
    Interessant zijn ook de interventies waarin ex-gedetineerden en/of perso-
nen die hun criminele carrière vaarwel hebben gezegd (desisters) een belangrijke
rol kunnen spelen om actieve daders er toe te bewegen hun criminele carrière
vaarwel te zeggen. Er worden hiervoor ook wel termen gebruikt als ´positive role
models´, ´peer support´ en ´mentoring projects´.16
    Naast de reeds genoemde verklaringen voor het stoppen met criminaliteit,
noemt Geenen17 in het rapport ‘Stoppen is afzien’ de betekenis van professionals
bij desistance. Net als Rovers18 gaat zij ervan uit dat de kwaliteit van de relatie van
professionals en cliënten effect heeft op de resultaten van interventies.
18 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>    Resisters
    In Nederland heeft met name Adjiembaks (2018) met haar dissertatie ‘(On)gemerkt
    bijzonder: levensverhalen van resisters en de betekenis van het uitblijven van een
    criminele carrière’, aandacht geschonken aan resistentie. Het gaat hierbij om het
    verschijnsel dat personen in een criminele omgeving die blootstaan aan risicofac-
    toren lang niet altijd zelf crimineel worden. Een categorie weet de verleidingen te
    weerstaan.
Doorgaan
Een klein deel van de jongeren en jongvolwassenen gaat door met hun criminele
levenswandel, ook als de jaren vorderen. Ouder worden, veranderende bindingen,
een rijpende identiteit en het volwassen worden van de hersenen lijken minder of
geen effect te hebben op deze categorie. Vaak betreft het hier het aandeel perso-
nen dat al tijdens de jonge jaren signaalgedrag liet zien in de vorm van vroege
voorspellers van een (aanhoudende) criminele carrière. Voorbeelden daarvan zijn
onder andere spijbelgedrag, pestgedrag en het afkomstig zijn uit een zwak sociaal
gezin.19 Ook deelname aan een criminele jeugdgroep is een krachtige voorspeller
voor een latere criminele carrière. De jeugdgroep is niet zelden een ‘kraamka-
mer’ voor de georganiseerde criminaliteit.20 Daarbij moet wel opgemerkt worden
dat doorgaan bepaald niet hetzelfde is als doorgroeien. Net als in dit onderzoek
hebben we ook in eerder onderzoek onderscheid gemaakt tussen de zogeheten
criminele locals en de harde kern.21 Bij eerstgenoemde categorie gaat het bij uit-
stek om vaak oudere, lokale veelplegers die ooit instroomden als jeugdcrimineel.
Het betreft niet bepaald de succesvolle criminelen. Vaak gaat het dan om perso-
nen die het op meerdere vlakken maar niet lukt om een conventionele carrière
op de bouwen. Hierbij valt te denken aan verslaafde veelplegers of personen die
het om diverse redenen maar niet lukt om afscheid te nemen van de criminele
levensstijl. Succesvol in crimineel opzicht is wel de harde kern: beroepscrimine-
len die vaak in georganiseerd verband en bovenlokaal actief zijn. Daarover gaat
de volgende paragraaf.
2.1.2 Doorgroeiers in de criminaliteit
We beginnen deze paragraaf met een fragment uit een onderzoek naar de impact
van illegale vuurwapens.22
                                                                              De context 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>    Mocro Maffia
    De ‘Mocro Maffia’ vindt haar oorsprong in een jeugdgroep die aan het begin van
    deze eeuw actief was in de Diamantbuurt in De Pijp in Amsterdam. De groep die
    zich in haar beginjaren bezighoudt met overlast en intimidatie groeit door richting
    bedreigingen, overvallen, inbraken en de handel in coke. Door een ruzie in 2012
    over een partij coke van 200 kilo die verdween uit de haven van Antwerpen valt
    de groep uit elkaar en ontstaan er twee groepen. De eerste staat onder leiding van
    Gwenette Martha en bij de andere stonden Houssine Ait Soussan (alias Hoes of
    de burgemeester) en Benaouf Adoui aan het roer. Sinds 2012 zijn er over en weer
    meer dan twintig liquidaties gepleegd die telkens over drugs gaan. Inmiddels zijn
    er meerdere groepen bij de drugsoorlog van de ‘Mocro Maffia’ betrokken. Moorden
    leiden tot nieuwe vetes waar broers, neven en (voormalige) vrienden in verwikkeld
    raken. Semi-automatische en automatische vuurwapens en PGP-Blackberry’s (Pret-
    ty Good Privacy) zijn onderdeel van de bedrijfsuitrusting van deze gewelddadige
    drugscriminelen.
        De term ‘Mocro Maffia’ is overigens vreemd omdat er niet alleen mannen van
    Marokkaanse komaf bij betrokken zijn en ze met de aanduiding ‘maffia’ teveel sta-
    tus krijgen.
        Topcrimineel Gwenette Martha kwam in 2014 om het leven. Hij had maar liefst
    80 ‘schotwonden’. Benaouf Adoui is veroordeeld voor een liquidatie in Antwerpen
    en zou in 2020 voorwaardelijk in vrijheid komen. Hij blijft echter langer vastzitten
    omdat men hem linkt aan een verijdelde bevrijdingspoging met een helikopter uit
    de gevangenis in Roermond, waarna hij is overgeplaatst naar de Extra Beveiligde
    Inrichting (EBI) in Vught.
        Hij geldt al jaren als een sleutelfiguur in de aanhoudende oorlog in de onder-
    wereld. Houssine Ait Soussan is op vrije voeten en zit in Marokko en behoort samen
    met Ridouan Taghi (alias Kleine) en Richard Riquelme (alias Rico de Chileen) tot de
    belangrijkste erfgenamen.
Voorgaand fragment illustreert hoe de – hoogstwaarschijnlijk – zwaarste crimi-
nelen van dit moment vanuit groepen jongeren die zich eerst schuldig maakten
aan overlast en intimidatie op straat zijn doorgegroeid richting de drugscrimina-
liteit. Het fragment is heftig, maar gelukkig ook uitzonderlijk. Slechts een kleine
groep jongeren – vaak met specifieke kenmerken en opgroeiend in bepaalde con-
texten –blijkt door te groeien richting High Impact Crimes en richting zware en
soms zelfs georganiseerde criminaliteit, zo blijkt uit diverse onderzoeken.23
20 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>In een recent artikel24 wordt nader ingegaan op deze groep (potentiële) doorgroei-
ers. Het betreft de jongeren die, soms al heel jong (jonger dan 16 jaar), standaard
met echte en/of nepwapens buurtbewoners bedreigen, medepassagiers aanvallen
in het openbaar vervoer of een overval (proberen te) plegen op straat, op een ben-
zinestation of een winkel. Deze jongens zijn vaak al enige tijd actief op straat –
op typische ‘hot spots’ – met overlast, bedreiging en geweld. Daarnaast vertonen
ze wangedrag, spijbelen ze en worden ze weggestuurd van school. Vaak zijn er
problemen in de thuissituatie en wordt handel in drugs in het milieu als een voor
de hand liggende bron van inkomsten beschouwd. Doorgegroeide criminelen die
deel uitmaken van de ‘Mocro Maffia’ zijn hun (negatieve) rolmodellen. De door-
groeiers of rising stars lopen vanwege hun meestal opvallende gebrek aan empa-
thie en besef van de afschuwelijke gevolgen van hun gedrag ernstig risico om snel
door te groeien richting criminaliteit als routine, met name richting routineuze
gewelddadige misdrijven in het kader van betrokkenheid bij drugscriminaliteit.
Daarmee dreigen ze overigens voor zichzelf ook de toegang tot een aangepast,
niet crimineel leven verder te blokkeren.
    De potentiële doorgroeiers zijn enerzijds ‘te groot voor de wijkagent’ en
anderzijds ‘te klein voor de recherche’. Vanuit zorgen om verharding van de
jeugdcriminaliteit wordt deze categorie van potentiële doorgroeiers als zeer zor-
gelijke gezien. Juist hun ‘tussenstatus’ – minder zichtbaar in de wijk en op weg
richting de georganiseerde drugscriminaliteit – betekent dat ze door professio-
nals gemakkelijk uit het oog verloren kunnen worden. De politie signaleert deze
jongens minder in de wijk omdat hun actieradius groter wordt. Ze plegen hun
strafbare feiten namelijk meer regionaal en bovenregionaal. Waar ze ooit onder-
deel uitmaakten van een jeugdgroep en begonnen met overlast in de wijk, maken
ze nu in de luwte carrière in de zwaardere criminaliteit. In die zin zijn overlast-
gevende en criminele jeugdgroepen te beschouwen als de ‘kraamkamer van de
georganiseerde misdaad’.25
2.2 Drie wijken in Arnhem-Oost
Drie wijken in Arnhem-Oost vormen de context waarin een deel van de jonge-
ren uit dit onderzoek een binding mee hebben. Dat is de reden dat we in deze
paragraaf achtereenvolgens een schets van de wijken Geitenkamp, Malburgen en
Presikhaaf geven. We besluiten met een aantal verschillen en overeenkomsten
tussen deze drie wijken in Arnhem-Oost.
                                                                       De context 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>2.2.1 Geitenkamp
De wijk Geitenkamp, in de volksmond ook wel ‘de geitenbult’ genoemd, is ont-
worpen in 1918 en vernoemd naar een boerderij die voorheen op die plek lag. Ten
tijde van het bouwen van de wijk lag deze ver van het stadscentrum af. De wijk
is dan ook opgezet als zelfstandige woonwijk met eigen voorzieningen. Centraal
in de wijk bevindt zich een marktplein waar van origine verschillende winkels
en een café gevestigd zijn. De wijk wordt omschreven als een stadswijk met een
dorpsgevoel.26 Geitenkamp ligt in een heuvelachtig gebied waardoor er zich in
de wijk grote hoogteverschillen bevinden. Vanwege deze bijzondere ligging en
vanwege de bouwstijl uit de jaren 20 en 30 is de wijk aangewezen als beschermd
stadsgezicht.27 De wijk Geitenkamp manifesteert zich letterlijk en figuurlijk als
een aparte, sterk samenhangende eenheid. Dit komt onder andere vanwege de
duidelijke begrenzing van de wijk en het feit dat de meeste gebouwen in een
tijdsperiode van tien jaar zijn gebouwd en daarna nooit meer zijn veranderd.28
In tegenstelling tot Presikhaaf en Malburgen, is Geitenkamp géén voormalige
‘Vogelaarwijk’. Wel is Geitenkamp, eveneens als de twee andere wijken, opgeno-
men in de Arnhem-Oost aanpak.29 In de Arnhem-Oost aanpak staan vijf wijken
centraal waar sprake is van sociale problemen in combinatie met overlast en
criminaliteit. Via verschillende initiatieven wordt geprobeerd om de situatie in
deze wijken te verbeteren, onder andere op gebieden zoals onderwijs, wonen en
veiligheid.30
Demografie
In Geitenkamp wonen 3.884 mensen, waarvan het merendeel een Nederlandse
achtergrond heeft (73,6%). Ongeveer 10 procent van de inwoners heeft een wes-
terse achtergrond. De overige inwoners hebben een Turkse (3,4%), Surinaamse
(2,1%), Antilliaanse (2,0%), Marokkaanse (0,4%) of overige niet-westerse achter-
grond (8,5%).31 De wijk wordt dan ook omschreven als een ‘witte volkswijk met
weinig allochtonen’.32 De huishoudens bestaan voor iets meer dan de helft uit
eenpersoonshuishoudens (53%). Daarnaast zijn er eenoudergezinnen (15%), paren
met kinderen (12%) en paren zonder kinderen (20%) in de wijk. De bevolkings-
groei in de wijk is de afgelopen 20 jaar sterk afgenomen. Ongeveer 90 procent
van de woningen in Geitenkamp heeft een WOZ-waarde onder de €200.000.
Maar liefst 82 procent van de huizen is in het bezit van een woningcorporatie.
Mede hierdoor wordt de wijk op de website van de gemeente omschreven als een
wijk die als voorbeeld van sociale woningbouw genoemd mag worden.33 Het feit
dat de wijk een beschermd stadsgezicht is, kent ook een negatievere kant. Om
deze reden mogen de nu relatief kleine huizen namelijk niet worden aangepast
22 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>door ze bijvoorbeeld samen te voegen of te verbouwen. Dit maakt dat de huizen
en daarmee dus de wijk niet interessant genoeg is voor mensen met een hoger
inkomen die willen wonen in grotere huizen.34
    De sociaaleconomische positie van de inwoners van Geitenkamp is niet altijd
even goed. Er is onder andere sprake van laaggeletterdheid, eenzaamheid onder
bewoners en schuldenproblematiek. De werkloosheid is hoog en ook de bijstands-
dichtheid is op een hoog niveau in de wijk. Zo heeft in 2020 gemiddeld 16 procent
van de inwoners tussen de 15 en 64 jaar in Geitenkamp een bijstandsuitkering.
Ongeveer 70 procent van deze groep ontvangt de bijstandsuitkering al meer dan
drie jaar. Het gemiddelde besteedbaar huishoudensinkomen in de wijk is een
stuk lager dan het besteedbaar inkomen dat voor de rest van de stad Arnhem
geldt (respectievelijk €25.500 en €37.300). In de wijk is dan ook 24 procent van
de huishoudens te omschrijven als een huishouden met een laag inkomen. Dit
is twee keer zoveel als het gemiddelde van de stad.35 Veel kinderen groeien op in
armoede en er is sprake van generatiearmoede waarbij de armoede van genera-
tie op generatie wordt doorgegeven. Daarnaast wonen veel kwetsbare mensen bij
elkaar in de wijk, zoals mensen die begeleid wonen of mensen die een psychische
kwetsbaarheid hebben maar weinig begeleiding krijgen. Daarnaast stellen bewo-
ners dat er ‘vluchtelingen’ uit de andere wijken in Arnhem, waar de goedkopere
woningen zijn gesloopt en deze vervangen zijn door duurdere woningen, naar de
Geitenkamp zijn toegekomen. Volgens de bewoners veroorzaakt dit extra span-
ning in de wijk en volgens hen is de Geitenkamp dan ook ‘het afvoerputje van
Arnhem’ geworden.36
Leefbaarheid, veiligheid en maatschappelijke participatie
Uit een onderzoek naar de veiligheid, leefbaarheid en het welzijn van de bewo-
ners in Arnhem bleek dat de leefbaarheid in de wijk Geitenkamp een relatief
lage score krijgt, namelijk een 6,5. De sociale cohesie in de wijk scoort net iets
onder het gemiddelde van de stad (respectievelijk 5,3 en 5,7 gemiddeld). In de wijk
wordt door de bewoners overlast ervaren door buurtproblemen waarbij verloe-
dering het meeste voorkomt, gevolgd door verkeersoverlast.37 Daarnaast komen
ook sociale overlast, vermogensdelicten, dreiging en overige overlast in grotere
mate voor in Geitenkamp dan in de stad in zijn geheel.38 Ten opzichte van 2019
is het aantal delicten in de wijk in 2020 met 25 procent gestegen. Het gaat dan
bijvoorbeeld om vermogensdelicten en vernielingen.39 Verder is opvallend dat
het aandeel inwoners van Arnhem dat negatief is over de ontwikkeling van hun
buurt in het afgelopen jaar het hoogste is in Geitenkamp, namelijk 41 procent.
Daarnaast zijn er in de wijk relatief veel mensen die verwachten dat de buurt in
                                                                      De context 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>de toekomst verder achteruit gaat en zijn de inwoners het meeste negatief over
de buurtontwikkeling in het afgelopen jaar. 40 Er komen weinig meldingen vanuit
de wijk naar bijvoorbeeld de politie. Buurtbewoners stellen zelf dat het verlinken
van iemand in de wijk over criminele activiteiten een taboe is. 41
    Wat betreft de beleving van veiligheid, voelen relatief veel bewoners van
Geitenkamp zich wel eens onveilig in de eigen woonbuurt (35%). Ze geven de wijk
op dit gebied dan ook een 6.1 als rapportcijfer. Dit is onder het gemiddelde van
6,7 dat de stad in zijn geheel krijgt. 42 Tevens zijn zowel sociale eenzaamheid (het
missen van sociale contacten) als emotionele eenzaamheid (het missen van een
intieme band met personen) in de wijk meer aanwezig dan in vergelijking met
andere delen van Arnhem. 43 Ongeveer een derde (30%) van het aantal inwoners
heeft tenminste één langdurige beperking (zoals ziekte, aandoeningen en han-
dicaps). Dit is het op één na hoogste percentage van de stad. Alleen Malburgen-
Oost scoort iets hoger op dit gebied. Het aantal vrijwilligers in de wijk en ook het
aantal mantelzorgers in de wijk is daarentegen op eenzelfde gemiddelde niveau
als de stad in zijn geheel. 44
Geitenkamp in het nieuws
De wijk komt de afgelopen jaren regelmatig negatief in het nieuws en de wijk
heeft al tijden een slecht imago. Zo is de wijk bijvoorbeeld in het nieuws rondom
de jaarwisseling 2020-2021 omdat het dan enkele avonden op rij erg onrustig is
vanwege rellende jongeren. De jongeren zijn boos vanwege het vuurwerkverbod
wat dat jaar geldt, waardoor ze brandstichten en toch vuurwerk afsteken. 45 Ook
wordt een woning gesloten vanwege de handel in zwaar illegaal vuurwerk. 46 Er is
niet alleen maar negatief nieuws uit de wijk. Zo zijn er bijvoorbeeld ook inwoners
die zich inzetten om het imago van de wijk te verbeteren. Zij proberen de leef-
baarheid in de wijk te vergroten door bijvoorbeeld twee keer per jaar opruimac-
ties te organiseren. 47
2.2.2 Malburgen
Malburgen is een wijk in het zuiden van Arnhem die bestaat uit drie deelwijken:
Malburgen-West, Malburgen-Oost (Zuid) en Malburgen-Oost (Noord). De wijk
ligt relatief dicht bij het stadscentrum en wordt met dit noordelijke stadsdeel in
verbinding gebracht via twee bruggen over de uiterwaarden en de Rijn. 48 Tijdens
de aanbouw van de wijk in de jaren dertig was het oorspronkelijke plan dat de
wijk een gebied zou worden met veel ruimte voor groen, maar doordat er na de
Tweede Wereldoorlog een groot woningtekort was, werd hier van afgeweken en
kwamen er veel goedkope woningen voor in de plaats. Ook in de jaren 50, 60 en
24 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>70 groeide de wijk en kreeg de wijk het karakter van een klassieke volksbuurt
met vooral huurwoningen en -flats. In de jaren 80 en 90 was er sprake van veel
sociale problematiek in de wijk en werd er veel overlast ervaren van criminaliteit
en drugshandel en -gebruik. Het verloop van de bewoners in de wijk was dan
ook hoog. Veel autochtone bewoners verhuisden naar andere delen van de stad
en bewoners met een niet-westerse migratieachtergrond kwamen juist naar de
wijk toe. 49 Tegenwoordig wonen er relatief veel kwetsbare mensen in Malburgen.
Zij hebben sociale of psychische problemen en hebben regelmatig te maken met
financiële zorgen.50
    Malburgen is een voormalige Vogelaarwijk en maakt – evenals Geitenkamp
– deel uit van de Arnhem-Oost aanpak.51 Er zijn veel initiatieven in de wijk. Zo
zijn er sinds mei 2021 bijvoorbeeld straatcoaches in de wijk actief die op straat te
vinden zijn. Zij proberen contact te leggen met de jongeren in de wijk en hen te
helpen bij het weerstaan van de verleidingen van de criminele wereld. Daarnaast
zijn de straatcoaches ingezet om het gevoel van veiligheid in de wijk te versterken
en de overlast te verminderen.52
Demografie
In Malburgen wonen de meeste mensen in Malburgen-Oost (Zuid) (n=8.971),
gevolgd door Malburgen-Oost (Noord) (n=6.441) en Malburgen-West (n=4.608).
In totaal wonen er 20.020 mensen in Malburgen.53 De samenstelling van de
inwoners van Malburgen-West is divers. Zo’n 53 procent van de inwoners
heeft een Nederlandse achtergrond, 35 procent heeft een niet-westerse achter-
grond (zoals Turks en Marokkaans) en 12 procent een westerse achtergrond. In
Malburgen-Oost (Noord) is deze verhouding vergelijkbaar. Hier heeft 57 procent
een Nederlandse achtergrond, 31 procent een niet-westerse achtergrond en 12
procent een westerse achtergrond. In Malburgen-Oost (Zuid) ligt de verhouding
anders. Hier heeft 45 procent van de inwoners een niet-westerse achtergrond, 44
procent een Nederlandse achtergrond en 11 procent een westerse achtergrond.54
Naar verwachting wordt Malburgen in 2022 qua inwonersaantal de grootste
wijk van Arnhem.55 De buurt Immerloo, die ligt in Malburgen-Oost (Zuid), is het
kleinste gedeelte van Malburgen maar heeft het meeste aantal inwoners per vier-
kante meter in Arnhem.56
    Vooral in Malburgen-Oost (Zuid) zijn veel woningen het eigendom van een
woningcorporatie (75%). In Malburgen-Oost (Noord) en Malburgen-West is dit
aandeel minder (respectievelijk 38% en 45%). In deze twee delen van Malburgen
staan dan ook relatief veel koopwoningen (43% en 41% van de huizen). De WOZ-
waarde van de huizen in heel Malburgen is laag. In Malburgen-Oost (Noord)
                                                                       De context 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>en Malburgen-West heeft tussen de 61 tot 65 procent van de huizen een waarde
tot €200.000. In Malburgen-Oost (Zuid) geldt dit zelfs voor 75 procent van de
huizen.57
    In Malburgen-West is het gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen
€33.200 per jaar en hier is ongeveer de helft van de inkomens laag te noemen.
Een kwart van de huishoudens heeft tot 120 procent van het sociaal minimum te
besteden. Dit is iets hoger dan het gemiddelde van de stad Arnhem, waar dit bij
ongeveer een vijfde van de huishoudens het geval is. In Malburgen-Oost (Noord)
is het gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen wat hoger (€35.300 per jaar).
Ook hier is ongeveer de helft van de inkomens laag te noemen en heeft onge-
veer een vijfde een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum. Ongeveer
twee derde van de inkomens in Malburgen-Oost (Zuid) is aan te merken als laag.
Gemiddeld hebben de huishoudens zo’n €28.100 per jaar te besteden. Bijna 40
procent van de huishoudens heeft tot 120 procent van het sociaal minimum te
besteden. Opvallend is ook dat in Malburgen-Oost (Zuid) 41 procent van de kin-
deren opgroeit in huishoudens die tot 120 procent van het sociaal minimum te
besteden hebben. Dit is veel hoger dan het Arnhemse gemiddelde (16% van de
kinderen) wat betekent dat relatief veel kinderen in dit deel van de wijk opgroei-
en in armoede.58
Leefbaarheid, sociale kracht en veiligheid
De inwoners van Malburgen zijn redelijk positief over de leefbaarheid en de
voorzieningen in hun buurt. Ze geven dit aan in de monitor leefbaarheid, veilig-
heid en wonen door rapportcijfers te geven die rond de 7,0 gemiddeld liggen. Dit
komt overeen met de cijfers die de stad Arnhem in zijn algemeen krijgt. Ondanks
deze ‘hoge’ cijfers zijn er verschillende buurtproblemen die de inwoners van
Malburgen ervaren. Zo is in Malburgen-West sprake van veel ervaren verkeers-
overlast, gevolgd door verloedering en het waarnemen van vermogensdelicten.
In Malburgen-Oost (Noord) en Malburgen-Oost (Zuid) speelt vooral verloede-
ring een grote rol voor de inwoners. Daarnaast is er ook sprake van verkeers-
overlast en het waarnemen van veel vermogensdelicten in deze twee delen van
Malburgen.59
    De sociale cohesie in alle drie de delen van Malburgen is laag (scores tus-
sen de 5.1 en 5.3). Daarnaast scoort vooral Malburgen-Oost (Noord) slecht op de
sociale buurtkracht in de wijk en zijn de inwoners van deze wijk het minst actief
in hun buurt in vergelijking met andere buurten in de stad. Door de inwoners
van Malburgen wordt in het algemeen verwacht dat de buurt in de toekomst
verder achteruitgaat. Deze verwachting heerst het sterkste bij de inwoners van
26 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Malburgen-Oost (Zuid).60 Malburgen in zijn geheel scoort daarnaast hoog op de
ervaren sociale eenzaamheid van de inwoners. Vooral in Malburgen-Oost (Zuid)
is dit met een score van 3.1 een van de hoogste scores van de stad. Mensen voelen
zich hier dus relatief vaak sociaal eenzaam. Voor ervaren emotionele eenzaam-
heid geldt hetzelfde. Ook hier scoort Malburgen in het algemeen hoog en is het
vooral Malburgen-Oost (Zuid) dat er op een negatieve manier uitspringt met de
op een na hoogste score van de stad. Alleen de wijk Presikhaaf-West scoort wat
hoger. Opvallend is ook dat 34 procent van het aantal inwoners in Malburgen-
Oost (Zuid) te maken heeft met tenminste één langdurige beperking zoals ziek-
te, aandoeningen, handicaps of andere beperkingen. Dit is het hoogste van alle
wijken in de stad en ook een stuk hoger dan het Arnhemse gemiddelde van 24
procent.61
    Iets meer dan een derde van de inwoners van Malburgen voelt zich wel eens
onveilig in hun eigen woonbuurt. Dit is relatief veel in vergelijking met andere
delen van de stad. Vooral de inwoners van Malburgen-West voelen zich wel eens
onveilig (38%). Toch geven de inwoners van dit deel de veiligheid in de wijk een
6.2. Malburgen-Oost (Noord) en Malburgen-Oost (Zuid) krijgen beide een 6.1.62
Malburgen in het nieuws
Recent kwam Malburgen negatief in het nieuws vanwege de slechte staat van de
huizen in de wijk. Er is schimmelvorming, tocht en kou en verschillende bewo-
ners geven aan dat zij ziek(er) zijn geworden van deze slechte omgeving.63 Een
ander nieuwsfeit – een heftig incident – heeft te maken met de verloedering
(bijvoorbeeld het dumpen van grof vuil) die zichtbaar is in de wijk. Dat dit ver-
strekkende gevolgen kan hebben, bleek toen een gedumpt bankstel tijdens de
nieuwjaarsnacht van 2020 door vuurwerk in brand vloog waardoor er vervolgens
brand in een flat uitbrak en er twee mensen omkwamen. Dit incident vond plaats
in de buurt Immerloo in Malburgen-Oost (Zuid). In de media wordt deze buurt
ook wel de ‘armste buurt van Gelderland’ genoemd.64
2.2.3 Presikhaaf
De wijk Presikhaaf is op te delen in twee delen: Presikhaaf-West en Presikhaaf-
Oost. Presikhaaf-West bestaat uit de buurten ‘Presikhaaf I’, ‘Presikhaaf II’ en
‘Presikhaaf III’. De buurten ‘Over het Lange Water’ en ‘Elsweide’ maken deel uit
van Presikhaaf-Oost. De huizen en gebouwen in Presikhaaf-West zijn omstreeks
1950-1959 gebouwd als gevolg van het woningtekort na de Tweede Wereldoorlog.
Deze portiekflats zijn inmiddels voor een groot deel gesloopt en er is veel nieuw-
bouw van zowel huur- als koopwoningen voor in de plaats gekomen. De buurten
                                                                      De context 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>in Presikhaaf-Oost zijn eind jaren 60, begin jaren 70 gebouwd. Dit gedeelte van
Presikhaaf onderscheidt zich vanwege een ruimere opzet en de aanwezigheid van
meer parken. Daarnaast staan in de buurt Elsweide de meeste koopwoningen van
Presikhaaf en wonen er relatief veel senioren.65 Presikhaaf ligt dichtbij verschil-
lende uitvalswegen en snelwegen die de wijk deels doorkruizen waardoor deze
de verschillende buurten in de wijk als het ware insluiten. De bewoners van de
buurten worden op deze manier fysiek van elkaar gescheiden.66 In 1965 werd in
de wijk het winkelcentrum Presikhaaf geopend. Toentertijd was dit een unieke
plek omdat dit het eerste overdekte winkelcentrum in Europa was. Het centrum
is namelijk geïnspireerd op de Amerikaanse shopping malls. Het winkelcentrum
is een aantal keer gerenoveerd, zo ook nog recent67
    Presikhaaf in zijn geheel is aangewezen als Vogelaarwijk, waardoor er geld
beschikbaar kwam om onder andere de sociale infrastructuur in de wijk te ver-
beteren.68 Er is destijds veel geïnvesteerd in verschillende projecten in de wijk.
Hiermee werden echter niet altijd de bewoners zelf gestimuleerd om door te gaan
met het bedenken en uitvoeren van duurzame oplossingen en is er nog altijd veel
problematiek in de wijk aanwezig. Zo is er armoede, veel laaggeletterdheid en
geven inwoners aan dat zij hun buren niet altijd kennen en weinig contacten heb-
ben in de buurt69. Tegenwoordig is Presikhaaf net als Malburgen en Geitenkamp
opgenomen in de Arnhem-Oost aanpak.70
Demografie
In Presikhaaf wonen 16.027 mensen waarvan er 8.706 in Presikhaaf-West wonen
en 7.321 in Presikhaaf-Oost.71 Ongeveer de helft van het aantal huishoudens in
Presikhaaf-West bestaat uit eenpersoonshuishoudens, wat betekent dat de helft
van de mensen alleen woont. Dit komt overeen met het gemiddelde van de stad.
In Presikhaaf-Oost is dit aantal groter, namelijk 62 procent. Ongeveer 60 procent
van de inwoners in Presikhaaf-West heeft een migratieachtergrond. Het gaat dan
voornamelijk om mensen met een Turkse (19,5%), overige niet-westerse (15,4%)
of westerse (10,4%) migratieachtergrond. Ongeveer 40 procent van de inwoners
van Presikhaaf-West heeft een Nederlandse achtergrond.72 In Presikhaaf-Oost
wonen, in vergelijking met Presikhaaf-West, meer mensen met een Nederlandse
achtergrond (59.6%). Daarnaast wonen er voornamelijk mensen met een westerse
(13,8%), overige niet-westerse (13,2%) en Turkse (7,1%) migratieachtergrond.73
    Zoals eerder al genoemd staan in Presikhaaf-Oost relatief veel koopwonin-
gen, zo’n 42 procent. Daarnaast is 31 procent van de woningen in het bezit van
een woningcorporatie. De overige 26 procent van de huizen valt onder de ove-
rige verhuur. In Presikhaaf-West ligt deze verhouding anders. Hier is 68 procent
28 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>van de woningen in het bezit van een woningcorporatie en valt 13 procent onder
de overige huur. Slechts 19 procent van de woningen in Presikhaaf-West is een
koopwoning. Zowel in Presikhaaf-West als in Presikhaaf-Oost is ongeveer de
helft van de woningen een flat of appartement (respectievelijk 53% en 57%).74 De
WOZ-waarde van de huizen is laag. In Presikhaaf-West is de waarde van onge-
veer 70 procent van de huizen lager dan €200.000 en in Presikhaaf-Oost geldt
dit voor 80 procent van de huizen.75
    Ook het gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen in Presikhaaf-West is
laag, namelijk zo’n €28.400 per jaar. In Presikhaaf-Oost is het gemiddeld besteed-
baar huishoudensinkomen met €31.400 per jaar hoger. Toch is 57 procent van de
inkomens in Presikhaaf-Oost laag te noemen. In Presikhaaf-West is dit zelfs 68
procent. Ongeveer 13 procent van de inwoners van Presikhaaf-West (tussen de
15-64 jaar) heeft een bijstandsuitkering. Bijna 70 procent van deze mensen maakt
hier al meer dan drie jaar gebruik van. In Presikhaaf-Oost hebben minder men-
sen een bijstandsuitkering (5,7%) in vergelijking met Presikhaaf-West. Ongeveer
50 procent van deze mensen heeft deze uitkering al meer dan drie jaar.76
Veiligheid en leefbaarheid
Uit de monitor leefbaarheid en veiligheid 2019 blijkt dat de bewoners van
Presikhaaf-West de wijk een 6.4 geven op het gebied van woonomgeving. Dit is
het laagste cijfer van de gehele stad Arnhem. Presikhaaf-Oost krijgt op dit gebied
een 7.0 en scoort dus wat hoger.77 De inwoners van Presikhaaf-West zijn ten
opzichte van de andere inwoners van de stad Arnhem ook het minst positief over
hun woonbuurt en medebewoners. Ze geven dit het rapportcijfer 5.8. Presikhaaf-
Oost scoort op dit gebied een stuk hoger, namelijk een 6.6. Verder is vooral in
Presikhaaf-West de sociale cohesie laag. De wijk krijgt de op een na laagste score
van de stad (4,9). Wederom is dit in Presikhaaf-Oost hoger (5.2).78
    Van alle wijken in de stad Arnhem is de ervaren sociale eenzaamheid in
Presikhaaf-West het hoogst. De bewoners van deze wijk missen dus relatief vaak
sociale contacten. Ten opzichte van 2017 is in Presikhaaf-Oost de ervaren sociale
eenzaamheid juist afgenomen. Hier zijn bewoners minder vaak sociale contacten
gaan missen. Op het gebied van ervaren emotionele eenzaamheid scoren zowel
Presikhaaf-West als Presikhaaf-Oost hoog. Bewoners missen hier relatief vaker
een intieme band met anderen dan bewoners van andere delen van de stad.79
    In Presikhaaf-West voelt 41 procent van de bewoners zich wel eens onveilig
in hun eigen woonbuurt, terwijl dit in Presikhaaf-Oost minder het geval is (31%).
Het is dan ook niet verrassend dat de bewoners Presikhaaf-West hun woonbuurt
een 5.8 geven op het gebied van veiligheid. Presikhaaf-Oost krijgt een 6.5 en ligt
                                                                      De context 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>qua score dicht(er) tegen het gemiddelde van de stad aan (6,7).80 Qua buurtproble-
men zijn vooral verloedering en verkeersoverlast aanwezig in beide wijken.81
De mening van inwoners Presikhaaf
Zelf zijn de bewoners wisselend in hun mening over de wijk. Zo stelt de een dat
de wijk flink verbeterd is sinds de sloop van de flats, terwijl de ander juist vindt
dat de wijk onherstelbaar achteruit is gegaan vanwege verloedering.82 Toch zijn
de bewoners van Presikhaaf ook trots op hun wijk vanwege de betrokkenheid
van bewoners en de positieve sfeer in de wijk. Ook de jongeren in Presikhaaf zijn
trots op de plek waar ze wonen en zetten zich door middel van vrijwilligerswerk
in om iets terug te doen voor hun buurt.83
2.2.4 Overeenkomsten en verschillen tussen drie wijken in
		Arnhem-Oost
Uit de schetsen van de wijken blijkt dat Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf
drie verschillende wijken zijn, maar tegelijkertijd ook veel overeenkomsten
hebben. Elke wijk lijkt een eigen karakter te hebben met verschillende inwo-
nersprofielen. Zo is Geitenkamp van oudsher een volkswijk waar overwe-
gend autochtone Nederlanders wonen. Ook is Geitenkamp in tegenstelling
tot Malburgen en Presikhaaf geen voormalige Vogelaarwijk. In Malburgen en
Presikhaaf wonen (zeker in vergelijking met Geitenkamp) veel mensen met diver-
se migratieachtergronden. Echter, waar in Malburgen relatief veel jonge mensen
wonen, wonen in Presikhaaf relatief veel senioren. Dit geeft verschillende dyna-
mieken in de wijken.
    Wat overeenkomt tussen de drie wijken is dat ze aan te merken zijn als kwets-
bare wijk. Zowel Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf staan bij de gemeente
Arnhem onder de aandacht omdat ze onderdeel zijn van de Arnhem-Oost aan-
pak. Daarnaast komt overeen dat in alle drie de wijken diverse sociale en maat-
schappelijke problematiek de boventoon voert. De inkomens in de wijken zijn
laag, mensen hebben gemiddeld niet veel te besteden en er heerst armoede. De
woningen zijn klein en niet altijd goed onderhouden. In Presikhaaf en Malburgen
staan bijvoorbeeld veel flats met kleine woningen en in Geitenkamp mogen de
kleine huizen niet verbouwd worden vanwege het beschermde stadsgezicht. Dit
trekt mensen met lagere inkomens aan en zorgt ervoor dat mensen met hogere
inkomens verhuizen naar andere delen van de stad. Ook trekt dit vaker mensen
aan die kwetsbaar zijn vanwege sociale of psychische problemen en financiële
zorgen. Daarnaast zijn in alle drie de wijken veel van de huizen in het bezit van
woningcorporaties en zijn er weinig koopwoningen in de wijken te vinden. De
30 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>wijken vallen verder op vanwege slechte scores op verschillende gebieden wan-
neer ze vergeleken worden met de stad Arnhem in zijn geheel. Er is sprake van
lage sociale cohesie en er is veel eenzaamheid onder de inwoners van de wijken.
Ook is er sprake van verloedering van de leefomgeving en voelen veel inwoners
zich wel eens onveilig in hun eigen wijk. Kort gezegd: Geitenkamp, Malburgen en
Presikhaaf zijn wijken die ‘verkeerde lijsten’ aanvoeren.
    Al met al zijn Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf kwetsbare – en soms
voor de overheid gesloten – wijken waar voor jonge inwoners veel ingrediënten
aanwezig zijn die te zien zijn als een voedingsbodem voor een carrière in de cri-
minaliteit. Het Arnhems breed offensief tegen georganiseerde ondermijnende
criminaliteit (BOTOC) erkent deze voedingsbodem en streeft ernaar om met een
brede, integrale aanpak in te zetten op het voorkomen van het afglijden van jon-
geren in een crimineel netwerk. Tegelijkertijd bestaat de aanpak uit het opwer-
pen van barrières voor een potentieel nieuwe generatie. Door middel van een
integrale aanpak wordt het gehele netwerk rondom jongeren (thuis, omgeving en
onderwijs in de brede zin met alle daarbij behorende sleutelposities) geactiveerd
en zo ingericht dat jongeren tot succesvol gaan participeren in de Arnhemse
samenleving. Met andere woorden: van beloftevolle crimineel naar maatschap-
pelijk participeren.
Eindnoten
1.   Van der Laan, Beerthuizen & Goudriaan, 2017; Van der Laan & Beerthuizen, 2018; De Waard, Van
     der Laan & Scheepmaker, 2017; Van der Laan, Pleysier & Weerman, 2020 en Van der Laan, Beer-
     thuizen en Boot, 2021.
2. Ferwerda & Van Ham, 2017.
3. Berkeley & Van Uden, 2009; Vollaard, Versteegh & Van den Brakel, 2009; Bervoets, Ferwerda,
     Bremmers, Keijzer & Appelman, 2013; Van der Laan, et. al, 2018; Ferwerda, 2019; De Waard, 2019.
4. Weerman, 2017.
5. Skogan & Frydl, 2004.
6. Versteegh, Van der Plas & Nieuwstraten, 2011; Braga & Weisburd, 2012.
7. Van Burik, Hoogeveen, De Jong & Vogelvang, 2013.
8. 1995 en 2017.
9. Onder andere Geenen, 2010; Weijers, 2018; Blokland & De Kruijff, 2020
10. Sampson & Laub, 1995.
11. Bersani & Eggleston Doherty, 2018; Copp, Giordano & Longmore, 2019.
12. Maruna 2001; McNeill 2006.
13. 2019.
14. Crone, 2018.
15. 2018.
16. Lenkens, van Lenthe, Schenk, Magnée, Sentse, Severiens, Engbersen & Nagelhout, 2019.
                                                                                      De context 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>17. 2010.
18. 2008.
19. Ferwerda, Jakobs & Beke, 1996; Beerthuizen, Leijsen & Van der Laan, 2019.
20. Ferwerda, Beke & Bervoets, 2013.
21. Ferwerda, Beke & Bervoets, 2017.
22. Ferwerda, Wolsink & Van Leiden, 2020.
23. Ferwerda, Beke & Bervoets, 2013; Weijers & Van Drie, 2014; Bervoets & van Wijk, 2016; Van Grins-
    ven & Verwest, 2017; Ferwerda, Beke & Bervoets, 2017; Van Koppen, Van der Geest & Kleemans,
    2017; Weijers, 2018; Fuller, Morgan & Brown, 2019; Campedelli, Calderoni, Comunale & Meneg-
    hini, 2020.
24. Weijers, Ferwerda & Roks, 2021a
25. Weijers, Ferwerda & Roks, 2021b.
26. Geitenkamp.net, z.d.; Gemeente Arnhem, z.d. -c
27. Geitenkamp.net, z.d.; Gemeente Arnhem, z.d. -a
28. Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, 2007.
29. Essen, 2007; Gemeente Arnhem, z.d.-b.
30. Gemeente Arnhem, z.d.-b.
31. Arnhem in Cijfers, 2021a.
32. De Cort, 2021.
33. Gemeente Arnhem, z.d.-c.
34. De Cort, 2021.
35. Arnhem in Cijfers, 2021c.
36. De Cort, 2021.
37. Andringa, Warta, De Jong, & Van Straaten, 2020.
38. Andringa et al., 2020.
39. Arnhem in Cijfers, 2021b.
40. Andringa et al., 2020.
41. De Cort, 2021.
42. Andringa et al., 2020.
43. Andringa et al., 2020; Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2019.
44. Andringa et al., 2020.
45. NOS, 2020a.
46. NOS, 2020b.
47. Van Delft, 2021.
48. Lammerse, 2018.
49. Lammerse, 2020.
50. Terpstra, 2019.
51. Van Essen, 2007; Gemeente Arnhem, z.d.
52. Bruinsma, 2021.
53. Arnhem in Cijfers, 2021a.
54. Arnhem in Cijfers, 2021a.
55. Lammerse, 2020.
56. InMalburgen, 2021.
57. Arnhem in Cijfers, 2021e.
58. Arnhem in Cijfers, 2021c.
32 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>59. Arnhem in Cijfers, 2021d.
60. Andringa et al., 2020.
61. Andringa et al., 2020.
62. Andringa et al., 2020.
63. Bolwerk, 2021.
64. Terpstra, 2020; Van der Ploeg & Bruinsma, 2020.
65. Arnhem2day, 2021; Team Leefomgeving Presikhaaf, 2021.
66. Team Leefomgeving Presikhaaf, 2021.
67. Mijn Gelderland, z.d.
68. Van Essen, 2007.
69. Team Leefomgeving Presikhaaf, 2021.
70. Gemeente Arnhem, z.d.
71. BRP, 2020.
72. Arnhem in Cijfers, 2021a.
73. Arnhem in Cijfers, 2021a.
74. Arnhem in Cijfers, 2021e.
75. Arnhem in Cijfers, 2021e.
76. Arnhem in Cijfers, 2021c.
77. Andringa et al., 2020.
78. Andringa et al., 2020.
79. Andringa et al., 2020.
80. Andringa et al., 2020.
81. Arnhem in Cijfers, 2021b.
82. De Gelderlander, 2016.
83. Team Leefomgeving Presikhaaf, 2021; Van Alfen, 2021.
                                                          De context 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    3              De netwerkanalyse
In dit hoofdstuk staan de resultaten van de netwerkanalyse centraal. Vanzelf-
sprekend worden deze resultaten in geanonimiseerde vorm beschreven. We star-
ten met een korte introductie waarin de gehanteerde categorieën plegers die in
de analyse worden gebruikt, worden geïntroduceerd. Daarna bespreken we het
beeld zoals dat uit de analyse van het netwerk naar voren komt. Wij maken daar-
bij telkens een onderscheid naar personen uit de drie wijken in Arnhem-Oost,
personen uit de rest van Arnhem en personen van buiten Arnhem. Nadat de
netwerkanalyse is beschreven, wordt de problematiek in de wijken Geitenkamp,
Malburgen en Presikhaaf nader geduid op basis van interviews met streetle-
vel professionals. Dit hoofdstuk wordt afgesloten met de huidige aanpak in de
wijken en kansen voor de aanpak op basis van de analyse.
3.1 Over carrières, rekrutering, categorieën plegers en
		clusters
Het werven van nieuwe aanwas is onderdeel van het zogeheten doorcriminalise-
ren van criminele jeugd.1 Daarmee wordt een criminele carrière bedoeld die van
kwaad tot erger gaat. Bijvoorbeeld van drugsrunner naar spil in een dealernet-
werk. Op basis van een empirisch onderzoek in een aantal gemeenten worden vijf
typen plegers binnen criminele netwerken onderscheiden: de criminele locals, de
jonge aanwas, de rising stars, de harde kern en de facilitators.2 Datzelfde onder-
scheid hanteren we voor de analyse in dit rapport.
    Om te bepalen wie wat is, zijn de leeftijd en de actieradius doorslaggevend.3
De antecedenten en de positie in het netwerk kleuren de typen nader in. De
criminele locals (de naam zegt het al) hebben een beperkte actieradius, en zijn
vaak oudere, lokale veelplegers. Het zijn niet bepaald de succesvolle criminelen.
Succesvol is wel de harde kern: beroepscriminelen met een stevige verzameling
34 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>antecedenten én een grote actieradius. Zij zijn vaak bovenlokaal (en zelfs inter-
nationaal) actief. Vanuit lokaal en regionaal veiligheidsperspectief zijn de rising
stars mogelijk het meest interessant. Het gaat daarbij, kort gezegd, om het lokale
aanstormende criminele talent. De kans lijkt groot dat de leden van deze groep
zich zullen doorontwikkelen richting de harde kern. Deze groep is nog rede-
lijk zichtbaar in het publieke domein maar naarmate de tijd verstrijkt, wordt de
groep steeds minder zichtbaar. Dan de jonge aanwas: dat zijn jongeren die door
professionals worden gezien als risicogroep en zich veelal schuldig maken aan
overlast, maar ook incidenteel aan ernstige delicten zoals bedreigingen, intimi-
datie, woninginbraak, straatroof en overvallen. Het betreft daarbij onder meer
‘territoriaal geweld’. 4 Deze jongens – want dat zijn het vooral – claimen een
straat of buurt als ‘domein’, voelen zich heer en meester in de wijk en intimideren
of bedreigen bewoners die zich hierbij niet neer wensen te leggen. Een wat aparte
categorie zijn de facilitators. Zij verlenen hand- en spandiensten aan personen
uit het criminele circuit, zoals helers, vaders uit criminele families en katvangers.
Vaak gaat het daarbij al lang niet meer om jeugdige criminelen.
    Hoe dan ook spelen netwerken een cruciale rol bij het doorcriminalise-
ren. Overigens wordt in de onderzoeksliteratuur strikt genomen een onder-
scheid gemaakt tussen netwerken en samenwerkingsverbanden.5 Samenwer-
kingsverbanden – wij noemen dat clusters – worden gezien als het meest concre-
te niveau van netwerken. Een netwerk kan strikt genomen uit meerdere clusters
bestaan die niet altijd van elkaar weten dat zij opereren in hetzelfde (overkoepe-
lende) netwerk.6 Dat komt ook omdat het etiket netwerk vaak door een crimino-
loog of politie-analist van buitenaf op een groep samenplegers wordt geplakt.7
De personen in kwestie kunnen hun verband en ook de grootte van hun netwerk
heel anders inschatten. Het gaat hoe dan ook om sociale en criminele verbanden
die bestaan uit personen en relaties tussen personen.8 In dit onderzoek gebrui-
ken we de termen jonge aanwas, criminele locals, harde kern, rising stars en
facilitators, het netwerk en de clusters.
Het netwerk en de clusters
In hoofdstuk 1 is aangegeven hoe in een aantal analysestappen het limited net-
werk van 484 personen tot stand is gekomen. Dit totale netwerk bestaat uit diver-
se subnetwerken die we clusters noemen. Om tot clusters te komen, is gebruik
gemaakt van de ‘Modularity Class’.9 Modulariteit is een methode om de struc-
tuur van netwerken te bepalen. Het is ontworpen om de sterkte van de opdeling
van een netwerk in clusters te meten. Netwerken met een hoge modulariteit heb-
ben dichte verbindingen tussen de knooppunten binnen clusters, maar schaarse
                                                                 De netwerkanalyse 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>verbindingen tussen knooppunten uit verschillende clusters. Modulariteit wordt
vaak gebruikt in optimalisatiemethoden voor het detecteren van gemeenschaps-
structuren in netwerken. De methode bestaat uit twee fasen. Ten eerste zoekt het
naar ‘kleine’ gemeenschappen door de modulariteit op een lokale manier te opti-
maliseren. Vervolgens verzamelt het knooppunten van dezelfde gemeenschap en
bouwt het een nieuw netwerk op waarvan de knooppunten de gemeenschappen
zijn. Deze stappen worden iteratief herhaald totdat een maximale modulariteit
is bereikt
    Actieradius
    In eerder onderzoek naar de kenmerken, achtergronden en ontwikkelingen van
    problematische jeugdgroepen werd geconstateerd dat jeugdgroepen en hun le-
    den die zich schuldig maken aan hinderlijk gedrag vooral wijkgebonden zijn. Groe-
    pen die overlast veroorzaken, zijn in hun gedrag wijkoverstijgend, terwijl criminele
    jeugdgroepen de grootste actieradius hebben en ook regionaal en landelijk ope-
    reren.10 Naarmate de actieradius toeneemt, trekken de groepen zich terug uit het
    publieke domein, maken zij zich minder schuldig aan zichtbare overlast en gaan
    ze zich meer toeleggen op criminaliteit. Criminele jeugdgroepen verdwijnen in dit
    ontwikkelingsstadium langzaam maar zeker uit het straatbeeld en ontwikkelen zich
    tot bovenlokale criminele netwerken. Politie, justitie en andere veiligheidspartners
    verliezen het zicht op deze groepen, omdat het politieel toezicht vooral wijkge-
    richt georganiseerd is. Regelmatig wordt dan ten onrechte gesuggereerd dat ‘het
    probleem is opgelost’, waarop de aandacht wordt verlegd naar een nieuwe jeugd-
    groep die (wel) in beeld is.11
Van jonge aanwas tot harde kern
Voor de criminele classificatie – jonge aanwas, rising stars, criminele locals, har-
de kern en facilitators – gebruiken we de actieradius per persoon en de leeftijd.12
Dat gaat als volgt:
     Per strafbaar feit wordt op basis van de berekende afstand tussen woon-
        en pleegplaats de actieradius bepaald. De actieradius kent drie categorie-
        ën: lokaal, regionaal en landelijk. Indien de afstand tussen de woon- en
        pleegplaats 0-5 km betreft, krijgt het de categorie lokaal. Is de afstand tus-
        sen de 5 en de 30 km dan krijgt het de categorie regionaal en is de afstand
        groter of gelijk aan 30 km krijgt het de categorie landelijk;
36 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     Naast dat per strafbaar feit de actieradius wordt berekend, wordt deze ook
         per persoon bepaald. Per persoon wordt bepaald hoeveel procent van alle,
         door de persoon gepleegde strafbare feiten lokaal, regionaal of landelijk
         hebben plaatsgevonden. Daarnaast kan het ook voorkomen dat de woon-
         of pleegplaats onbekend is. Indien 70 procent of meer van alle strafbare
         feiten lokaal zijn gepleegd krijgt de persoon het label ‘lokaal’. Bij 70 pro-
         cent of meer regionaal krijgt de persoon het label ‘regionaal’ en bij 70
         procent of meer landelijk krijgt de persoon het label ‘landelijk’. Bij 70 pro-
         cent of meer onbekend krijgt de persoon het label ‘onbekend’. Vervolgens
         ontstaat er ook een overige categorie, namelijk wanneer geen van boven-
         staande logica op gaat. Indien bijvoorbeeld een persoon een verhouding
         heeft van 60 procent lokaal, 20 procent regionaal en 20 procent landelijk
         of zelfs meer evenredig verveeld in 33, 33 en 34 procent dan krijgt de per-
         soon het label ‘diffuus’;
     Aan de hand van de actieradius per persoon en de leeftijd wordt de cri-
         minele classificatie per persoon bepaald. Dat wordt gedaan op basis van
         systeeminformatie bij de politie. De classificatie vindt plaats volgens
         onderstaande matrix.
Tabel 3.1 – Criminele classificatie op basis van leeftijd en actieradius
                                                              Actieradius
  Leeftijd                   Lokaal          Regionaal           Landelijk  Diffuus       Onbekend
  t/m 17                     Jonge             Rising             Harde         X             X
                            aanwas               stars             kern
  18 t/m 21                  Rising            Rising             Harde     Rising            X
                               stars             stars             kern       stars
  22 t/m 29               Criminele            Harde              Harde      Harde            X
                             ‘locals’            kern              kern       kern
  30 t/m 39               Criminele          Criminele            Harde    Criminele          X
                             ‘locals’          ‘locals’            kern     ‘locals’
  40 en ouder             Facilitator        Facilitator          Harde    Criminele          X
                                                                   kern     ‘locals’
Het kan voorkomen dat er op basis van de beschikbare informatie in de politie-
systemen geen duidelijke classificatie gemaakt kan worden. Deze worden in de
matrix aangegeven met een ‘X’.
                                                                                 De netwerkanalyse 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3.2 Eerste opbrengst: next generation
Om in het uiteindelijke netwerk – dat we hierna beschrijven – opgenomen te
worden, is gekeken naar criminele activiteit. Het gaat om personen die in de
afgelopen drie jaar tenminste tien registraties bij de politie hebben waarvan ten-
minste drie keer in de rol als verdachte. Op basis daarvan krijgen de personen
een criminele classificatie zoals weergegeven in tabel 3.1 en worden ze opgeno-
men in het limited netwerk.
    Een nadere analyse op de ‘1.151 afvallers’ leert dat het gaat om 319 jongeren in
de leeftijd van 12 tot 18 jaar, waarvan er 226 woonachtig zijn in Arnhem en 128 in
een van de drie wijken in Arnhem-Oost.
    Deze jongeren zijn te typeren als de next generation omdat ze wel onderdeel
uitmaken van het extended netwerk waarbinnen personen zich schuldig maken
aan het plegen van allerhande vormen van (ernstige) criminaliteit. Ze voldoen
echter niet aan het criterium van tenminste tien politieregistraties in de afge-
lopen drie jaar waarvan tenminste drie keer in de rol als verdachte. Het lijkt
voor de hand te liggen om deze groep jongeren (preventiegroep) nader in beeld
te brengen en na te gaan of ze al in een aanpak zitten of niet. In hoofdstuk 4
komen we hierop terug. In tabel 3.2 zijn de aantallen jongeren die behoren tot de
next generation per wijk weergegeven. Om toevalstreffers uit te sluiten, bestaat
de next generation uit jongeren tussen de 12 en 18 jaar die tussen de drie en negen
politieregistraties hebben als betrokkene of verdachte in de afgelopen drie jaar.13
Tabel 3.2 – Next generation naar aantal en wijk
  Wijk                                                               Aantal
  Geitenkamp                                                           27
  Malburgen                                                            19
  Presikhaaf                                                           19
3.3 Het netwerk: een eerste beschrijving
In het limited netwerk – zie figuur 3.1 – zitten in totaal 484 personen. Het net-
werk bestaat voor 91 procent uit mannen (439). De 45 vrouwen zijn in de figuur in
het roze weergegeven. De gemiddelde leeftijd van de leden van het netwerk is 27
jaar. De leeftijden van de personen in het netwerk lopen van 13 tot 65 jaar.
38 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Figuur 3.1 – Limited netwerk naar geslacht
                                                                  Man
                                                                  Vrouw
Nadere analyse leert dat het netwerk zich niet beperkt tot Arnhemmers. Ruim
de helft (59%) van de leden van het netwerk (n=285) is namelijk woonachtig in
Arnhem en 41 procent (n=199) komt van elders. Relatief veel personen komen
uit Gelderland, maar daarnaast vallen ook Rotterdam, Den Haag, Steenwijk en
Amsterdam op als woongemeenten van de leden van het netwerk. In figuur 3.2 is
te zien dat er ook lijnen zijn met personen uit andere delen van het land.
                                                               De netwerkanalyse 39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Figuur 3.2 – Leden van het netwerk naar woongemeente
          0
          1
          2 tot 5
          5 tot 10
          10 tot 25
          25 tot 50
          > 50
                                                          Arnhem
In de afgelopen drie jaar komen de leden van het netwerk in 10.311 politieregi-
straties voor als betrokkene of verdachte bij incidenten (overtreding, misdrijf
of aandachtsvestiging). 14 Dat is gemiddeld 21 incidenten per persoon, waarvan
gemiddeld 6 keer als betrokkene en gemiddeld 15 keer als verdachte. In tabel 3.3
staat een overzicht van de aard en omvang van de door de politie geregistreerde
incidenten.
40 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Tabel 3.3 – Aard en omvang van de incidenten van de leden in het netwerk
  Incidentcategorie15                                               Aantal       Percentage
  Vermogensmisdrijven                                                1.117            11
  Vernielingen en openbare orde incidenten                           2.391            23
  Geweldsmisdrijven                                                  1.969            19
  Seksuele misdrijven                                                  31              0
  Verkeersmisdrijven                                                 1.200            12
  Drugsmisdrijven                                                     208              2
  Wapenmisdrijven                                                      84              1
  Overige incidenten                                                 3.311            32
  Totaal                                                            10.311           100
In tabel 3.3 is het volgende te zien:
     Overige incidenten komen met 32 procent het meest voor. Het gaat dan
         vooral om verdachte situaties, algemene mutaties en afhandelingen ove-
         rige mutaties. Ook de 32 overtredingen van de justitiële voorwaarden
         vallen op;
     Vernielingen en openbare orde incidenten (23%) staan op twee. Daarbinnen
         vallen vooral de meldingen overlast jeugd, geluidshinder overig en overlast
         in verband met alcohol en drugs op;
     Geweldsmisdrijven (19%) staan op de derde plaats. Ruzie/twist, eenvou-
         dige mishandeling en bedreigingen scoren hier hoog;
     In het netwerk komen relatief veel (12%) verkeermisdrijven voor. Overige
         verkeerszaken, rijden zonder rijbewijs en rijden onder invloed drugs/
         geneesmiddelen al dan niet in combinatie met alcohol staan hierbinnen
         in de top drie;
     11 procent van de incidenten betreft een vermogensmisdrijf. Het gaat
         daarbij vooral om winkeldiefstal, heling en fraude;
     Drugsmisdrijven (2%) bestaan onder andere uit het bezit en de handel in
         harddrugs;
     Misdrijven in het kader van de Wet Wapens en Munitie (1%) betreffen
         vooral het bezit van (vuur)wapens;
     Bij seksuele misdrijven gaat het om 31 gevallen waaronder mensenhandel
         en verkrachting.
                                                                           De netwerkanalyse 41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>    Verhalen en verbalen
    In het kader van BOTOC bevreemdt het wellicht dat het percentage drugsmisdrij-
    ven relatief laag is. De systeeminformatie (registraties bij de politie) wijst dus in een
    andere richting dan de verhalen in de wijken. Die gaan – zoals we later zullen zien
    (3.7) – vooral in de richting dat de drugscriminaliteit voor jongeren in de wijken in
    Arnhem-Oost niet alleen lonkt, maar dat ze daar soms waarschijnlijk ook al bij be-
    trokken zijn. Ditzelfde zagen we overigens ook in het veel zwaardere netwerk in de
    Wildemanbuurt in Amsterdam (daar 5% drugsregistraties).16
    Met betrekking tot drugscriminaliteit is er een discrepantie tussen verhalen en ver-
    balen. Dit is op zich logisch want er is sprake van een slachtofferloos misdrijf c.q.
    een haalzaak. De burger doet nauwelijks aangifte waardoor de cijfers vooral be-
    paald worden door de prioriteit en capaciteit bij de politie. Complicerende factor
    daarbij is dat het doen van druggerelateerde aanhoudingen lastig is vanwege de
    werkwijze die de dadergroepen hanteren.
3.4 Het netwerk en de categorieën
Om het netwerk beter te kunnen begrijpen en als input voor de aanpak, hebben
we de 484 personen met behulp van de systeem- en straatinformatie getypeerd
op basis van de aard en het stadium van hun criminele activiteiten. Bepalend
voor toewijzing aan één van de zes typen zijn leeftijd, actieradius (lokaal, regi-
onaal of landelijk actief) en criminaliteitsprofiel. Allereerst wordt een overzicht-
stabel gepresenteerd om de typen binnen het netwerk daarna te duiden.
Tabel 3.4 – Categorieën in het netwerk naar aantal en percentage
  Categorie                                                      Aantal          Percentage
  Harde kern                                                      102                 21
  Rising stars                                                    116                 24
  Criminele locals                                                128                 26
  Facilitators                                                     43                  9
  Jonge aanwas                                                     54                 11
  X-subjecten                                                      41                  8
  Totaal                                                          484                100
42 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Aard netwerk
In vergelijking met een recente analyse in een buurt in Amsterdam17 is dit net-
werk minder ernstig, echter zijn er overeenkomsten met netwerken van andere
gemeenten. Er zitten relatief veel harde kerners, criminele locals en rising stars
in het netwerk terwijl het aandeel van de jonge aanwas relatief klein is. De rest
van deze paragaaf staat in het teken van de duiding van de categorieën. In figuur
3.3 zijn de categorieën in het netwerk weergegeven.
Figuur 3.3 – Categorieën in het netwerk
                                                                       Criminele locals
                                                                       Rising star
                                                                       Harde kern
                                                                       Jonge aanwas
                                                                       Facilitator
                                                                       X
                                                              De netwerkanalyse 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Harde kern
Van de personen in het netwerk behoren er 102 tot de zogenoemde harde kern.
Ze zijn vooral regionaal en landelijk crimineel actief. De gemiddelde leeftijd van
deze personen is 26 jaar en in deze groep zitten 96 mannen en 6 vrouwen. In de
afgelopen drie jaar zijn ze betrokken bij 2.382 door de politie geregistreerde inci-
denten en dat is een gemiddelde van 23 incidenten per persoon. Deze groep heeft
een breed criminaliteitspatroon: van verkeersmisdrijven tot gewelds- en drugs-
misdrijven. Professionals geven in de interviews aan dat deze personen lokaal
steeds minder in beeld zijn omdat ze veelal elders hun strafbare feiten plegen.
    Bijna de helft van de harde kerners woont in Arnhem (n=45), waarvan 15 in de
drie wijken in Arnhem-Oost.
Rising stars
Het netwerk telt 116 rising stars waarvan 13 vrouwen. De gemiddelde leeftijd
van deze groep is 19 jaar. Dit is illustratief voor de beschrijving die deze groep
typeert, namelijk die van aanstormend crimineel talent. Deze jongens en meiden
zijn carrière aan het maken in de misdaad en hebben of zoeken aansluiting bij
de harde kern. De leden van deze groep bevinden zich vaak in een overgangs-
fase. Aan de ene kant zijn ze (als groep) nog zichtbaar op straat en veroorzaken
ze de nodige overlast, maar dan vaak in de rol van regisseur. Dat strategische
gedrag is aan de andere kant een teken van een omslag, want hun criminele acti-
viteiten worden voor hen belangrijker. Aandacht van de politie is niet gewenst en
dat is een reden om uit het publieke domein te verdwijnen en ‘ondergronds’ c.q.
‘bovenlokaal’ te gaan. Ze zijn vanwege hun gedrag en rijzende positie te typeren
als negatieve rolmodellen voor de jonge aanwas en de daarop volgende genera-
tie. Vanuit lokaal en regionaal veiligheidsperspectief zijn de rising stars dan ook
zeer interessant, maar tot nu toe vaak nog een vergeten groep. Ze zijn te ‘groot
voor de wijk(agent) en nog te klein voor de recherche’.18 Het criminaliteitspatroon
van de rising stars in dit netwerk typeert zich door vermogensmisdrijven, open-
bare orde incidenten en drugsmisdrijven. Per persoon zijn ze in de afgelopen drie
jaar bij gemiddeld 19 incidenten betrokken geweest. Ruim de helft (n=64) van de
rising stars zijn woonachtig in Arnhem, waarvan 27 in de drie onderzochte wij-
ken in Arnhem-Oost.
Criminele locals
De minder ‘succesvolle’ criminelen uit het netwerk noemen we criminele locals.
Zij opereren vooral lokaal, lopen mee en voeren klusjes uit. Ze hebben niet de
stap gezet naar regionale en bovenlokale misdaadpraktijken. In deze groep
44 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>bevinden zich 128 personen (13 vrouwen en 115 mannen). De gemiddelde leeftijd
van de groep is 32 jaar. Ze houden zich vooral bezig met lokale drugscriminaliteit
en geweldsmisdrijven. Ook staan ze relatief vaak geregistreerd voor hun betrok-
kenheid bij ‘verdachte situaties’. Ze waren per persoon in de afgelopen drie jaar
gemiddeld betrokken bij 23 door de politie geregistreerde incidenten. Van deze
groep woont 75 procent in Arnhem, waarvan 46 personen in de drie onderzochte
wijken in Arnhem-Oost.
Jonge aanwas
In het netwerk zitten 54 jongeren – waarvan 6 meisjes – met een gemiddelde
leeftijd van 16 jaar die we typeren als jonge aanwas. Zij vormen een risicogroep
voor het starten van een criminele carrière. Ze claimen een plek of plekken in
de buurt als ‘domein’ en voelen zich de baas. Ze zijn regelmatig betrokken bij
ruzies en vechtpartijen, rijden zeer frequent zonder rijbewijs, zijn soms in het
bezit van wapens en drugs, veroorzaken overlast en verstoren de openbare orde.
Ook maakt deze risicogroep zich regelmatig schuldig aan vermogensdelicten en
dan met name heling en fietsdiefstal. In de afgelopen drie jaar zijn ze betrok-
ken bij 857 door de politie geregistreerde incidenten en dat is een gemiddelde van
16 incidenten per persoon. Ruim twee derde (n=37) van deze jongeren wonen in
Arnhem, waarvan 15 in de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost.
Facilitators
De 38 mannen en 5 vrouwen die in de categorie facilitators vallen, verlenen
hoogstwaarschijnlijk hand- en spandiensten aan personen in het criminele net-
werk. Denk aan de rol van katvanger of het regelen van zaken en spullen. De
gemiddelde leeftijd van deze groep is relatief hoog, namelijk 49 jaar. In de afgelo-
pen drie jaar zijn ze gemiddeld per persoon betrokken geweest bij 22 incidenten
en dat betreft vooral geweldsmisdrijven, bezit harddrugs, overlast door alcohol-
en druggebruik én vermogensmisdrijven, zoals winkeldiefstal, heling en fraude.
De meeste (n=34) personen wonen in Arnhem, waarvan acht in de drie onder-
zochte wijken in Arnhem-Oost.
X-subjecten
De laatste categorie personen zijn de X-subjecten. Dit zijn personen die zich wel
in het criminele netwerk bevinden, maar niet aan een van de bovengenoemde
categorieën gekoppeld kunnen worden. Het gaat om 41 personen (39 mannen en
2 vrouwen) met een gemiddelde leeftijd van 27 jaar. Gemiddeld zijn ze in de afge-
lopen drie jaar betrokken geweest bij 24 incidenten. Binnen deze categorie hou-
                                                                 De netwerkanalyse 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>den de mensen zich bezig met vermogensmisdrijven, vernielingen en openbare
orde incidenten en geweldsmisdrijven. In de laatste categorie zien we relatief veel
bedreigingen en eenvoudige mishandelingen. Van deze categorie wonen slechts
drie personen in de drie wijken in Arnhem-Oost en zeven in de rest van Arnhem.
Het grootse deel (n=31) woont dus in een andere gemeente buiten Arnhem.
3.5 De clusters binnen het netwerk
In het netwerk onderscheiden we op basis van de analyse diverse clusters.
Clusters zijn te zien als kleine gemeenschappen c.q. subnetwerken met eigen
kenmerken binnen het grote netwerk. Clusters kunnen via een of enkele sleu-
telpersonen weer aan andere clusters gekoppeld zijn zodat er sprake kan zijn van
samenwerking en beïnvloeding.
    Omdat wij in dit onderzoek vooral kijken naar de rol van Arnhemse jonge-
ren en jongvolwassenen in de lokale en bovenlokale criminaliteit maken we in
deze paragraaf een selectie van clusters inzichtelijk. Het selectiecriterium voor
de clusters die we hierna beschrijven, is dat er tenminste twee Arnhemse jon-
geren (tussen de 12-18 jaar) in zitten. Dit betreft acht clusters. Daarnaast hebben
we een drietal grote clusters waarin ook Arnhemse jongvolwassen zitten (18-25
jaar) inzichtelijk gemaakt. In figuur 3.4 zijn de elf clusters in verschillende kleu-
ren binnen het totale netwerk weergegeven.
    In totaal maken 322 personen deel uit van één van de elf clusters. De overige
personen uit het netwerk zitten niet in een cluster maar hangen wel aan het net-
werk of zitten in een cluster waar niet tenminste twee Arnhemse jongeren tot
18 jaar in zitten. Van de 322 personen in de elf clusters komen er 84 uit de drie
onderzochte wijken in Arnhem-Oost, 120 uit de rest van Arnhem en 118 van bui-
ten Arnhem.
    In het vervolg van deze paragraaf zullen een aantal relevante kenmerken van
een aantal clusters getypeerd worden, om zodoende een beeld te geven van de
subnetwerken in het grote netwerk.
46 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Figuur 3.4 – De elf clusters binnen het netwerk
                                                              Cluster 1
                                                              Cluster 2
                                                              Cluster 3
                                                              Cluster 4
                                                              Cluster 5
                                                              Cluster 6
                                                              Cluster 7
                                                              Cluster 8
                                                              Cluster 9
                                                              Cluster 10
                                                              Cluster 11
                                                De netwerkanalyse 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Cluster 4 is met een gemiddelde leeftijd van 37 jaar het oudste cluster. De 26
mannen en 3 vrouwen in dit cluster komen zowel uit de drie onderzochte wijken
in Arnhem-Oost (n=8) als uit de rest van Arnhem (n=11) en van buiten Arnhem
(n=10). Het gaat vooral om criminele locals, facilitators en harde kerners die een
breed criminaliteitspatroon hebben, bestaande uit geweldsmisdrijven, overlast
in verband met alcohol en drugs, diefstal en heling, relatief veel verdachte situa-
ties, maar ook drugs- en wapenbezit. Met gemiddeld 28 registraties is dit ook een
actief cluster.
Cluster 9 is met een gemiddelde leeftijd van 18 jaar een van de jongste clusters.
De 14 jongens en 3 vrouwen wonen in de drie onderzochte wijken in Arnhem-
Oost (n=6), de rest van Arnhem (n=1) en buiten Arnhem (n=10). In het cluster
zitten jonge aanwas en rising stars maar telt ook één harde kerner. Meldingen
overlast jeugd, rijden zonder rijbewijs, verdachte situaties en een enkel wapen-
en drugsmisdrijf zijn aan dit cluster te koppelen. De jongeren hebben gemiddeld
17 politieregistraties in de afgelopen drie jaar. Dit cluster is kenmerkend voor de
jonge clusters (net zoals de clusters 3 en 10) met roots in Arnhem(-Oost) en con-
tacten daarbuiten en (nog) een relatief mild criminaliteitspatroon. Deze clusters
kunnen overigens wel in contact staan met oudere en meer doorgewinterde cri-
minelen in het netwerk.
Cluster 8 telt 45 leden waarvan één vrouw en bestaat nagenoeg alleen uit rising
stars (n=24) en harde kerners (n=15). De gemiddelde leeftijd is 23 jaar en ruim
driekwart van de leden woont in de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost en
de rest van Arnhem. Tien leden van het cluster komen van buiten Arnhem. De
gemiddeld 19 politieregistraties typeren zich vooral door overlast meldingen in
relatie tot jeugdoverlast maar ook alcohol en drugs, verdachte situaties, gewelds-
misdrijven, relatief veel verkeersmisdrijven zoals rijden zonder rijbewijs, drugs-
feiten, wapenbezit en heling.
Cluster 11 is een voorbeeld van een cluster waarin alle categorieën – van jonge
aanwas (n=8) tot harde kern (n=5) – vertegenwoordigd zijn. De 19 mannen en
4 vrouwen hebben een gemiddelde leeftijd van 27 jaar en zijn woonachtig in de
drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost (n=12), de rest van Arnhem (n=8) en
van buiten Arnhem (n=3). Gemiddeld hebben de leden van dit cluster 20 poli-
tieregistraties en een breed criminaliteitspatroon. Dit laatste past bij de diverse
samenstelling van jong tot oud en van lokaal actief tot bovenlokaal actief. Dit is
overigens qua samenstelling het meest ‘Arnhemse’ cluster.
48 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Cluster 5 is wat betreft het criminaliteitspatroon te typeren als een drugsclus-
ter. De 36 mannen en 5 vrouwen hebben een gemiddelde leeftijd van 28 jaar en
zijn afkomstig uit de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost (n=8), de rest van
Arnhem (n=17) en buiten Arnhem (n=16). Criminele locals, harde kerners, rising
stars en facilitators trekken samen op. Dat er ook één jonge aanwas in het cluster
zit zou zorgelijk kunnen zijn. Ook deze leden hebben gemiddeld 20 politieregi-
straties waarbij registraties voor drugshandel en -gebruik (zowel hard- als soft-
drugs) en geweldsmisdrijven – in vergelijking met de andere clusters – relatief
vaak voorkomen.
Resumerend illustreren voorgaande typeringen van een selectie van clusters
in het netwerk dat er verschillen zijn in de kenmerken van de clusters. Leeftijd,
aard van de criminaliteit maar ook de actieradius van samenwerking zijn ver-
schillend. Wel valt op dat de leden van alle clusters – en dus ook de jongeren –
vanuit de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost in contact staan met leden
uit de rest van Arnhem en daarbuiten: samen plegen ze strafbare feiten. Tot slot
is de constatering dat clusters binnen het netwerk verschillen wat betreft ernst,
maar daarnaast is het ook goed om te beseffen dat clusters via sleutelpersonen in
het netwerk met elkaar verbonden zijn. Op die manier kunnen criminele kennis
en middelen worden uitgewisseld en kunnen bepaalde jongeren doorgroeien of
gerekruteerd worden.
3.6 Inzoomen op Arnhem en drie wijken in Arnhem-Oost
Uit de vorige paragrafen komt naar voren dat het netwerk waar ook Arnhemmers
deel van uitmaken, vooral leden heeft uit de rest van de provincie Gelderland
maar ook uit de randstad en kleinere gemeenten van ons land. In figuur 3.5 (pag.
50) is inzichtelijk gemaakt wat de herkomst van de leden van het netwerk is. We
onderscheiden daarbij de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost (Geitenkamp,
Malburgen en Presikhaaf), de overige Arnhemse wijken en andere gemeenten.
                                                               De netwerkanalyse 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Figuur 3.5 – Leden van het netwerk naar woongemeente
                                                         Malburgen
                                                         Presikhaaf
                                                         Geitenkamp
                                                         Arnhem overige wijken
                                                         Buiten Arnhem
Voor de lokale aanpak is het van belang om in te zoomen op de Arnhemmers en
dan specifiek op de leden uit het netwerk die in de drie wijken in Arnhem-Oost
wonen. In figuur 3.6 (pag. 51) is weergegeven uit welke Arnhemse wijken de leden
van het netwerk afkomstig zijn.
50 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Figuur 3.6 - Leden van het netwerk naar Arnhemse woonwijk
       0
       1
       2 tot 5
       5 tot 10
       10 tot 15
       15 tot 20
       > 20
                                                              Geitenkamp
                             Malburgen
                                                                      Presikhaaf
Van de 285 Arnhemmers in het netwerk woont het grootste deel in Malburgen
(18%), Presikhaaf (15%), De Laar-Oost en -West (9%), Geitenkamp (7%),
Vredenburg (5%) en Elderveld (4%). Naast Arnhem-Oost zijn de personen uit de
wijken in Arnhem-Zuid ook behoorlijk vertegenwoordigd in het netwerk.
    Omdat we ons in deze rapportage vooral richten op de personen uit de drie
wijken in Arnhem-Oost geven we hierna weer tot welke categorieën plegers
de leden uit het netwerk horen die uit Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf
komen.19
                                                          De netwerkanalyse 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Uit figuur 3.7 blijkt dat van de 21 personen uit de Geitenkamp de groep criminele
locals relatief groot is. Ook de groepen rising stars en jonge aanwas zijn goed
vertegenwoordigd. Er zijn 27 jongeren uit de Geitenkamp schuren aan tegen het
netwerk, zo zagen we eerder in tabel 3.2. We noemen ze next generation en ze
verdienen vanwege hun jonge leeftijd aandacht.
Figuur 3.7 – Geitenkamp (N=21)
                                              Harde kern
                                                 N=2
                  Rising stars
                     N=4
                                          Bovenlokaal netwerk
                                             Criminele locals
                               Jonge aanwas       N=6         Facilitators
                                   N=4                           N=3
           X-subjecten
              N=2
                                            Lokaal netwerk
Ook in Malburgen (figuur 3.8) zijn veel criminele locals. Verder zijn hier de groe-
pen rising stars en harde kern redelijk groot. De next generation – zo zagen we
eerder in tabel 3.2 – bestaat hier uit 19 jongeren.
    Presikhaaf (figuur 3.9) lijkt wat betreft de verschillende categorieën delictple-
gers op Malburgen met ook hier als grotere categorieën de criminele locals, de
rising stars en de harde kern. Ook hier bestaat de next generation uit 19 jongeren.
52 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Figuur 3.8 – Malburgen (N=50)
                                                Harde kern
                                                   N=7
               Rising stars
                  N =12
                                           Bovenlokaal netwerk
                                               Criminele locals
                               Jonge aanwas        N = 23          Facilitators
                                   N=7                                N=1
                                             Lokaal netwerk
Figuur 3.9 – Presikhaaf (N=43)
                                                   Harde kern
                                                      N=6
                  Rising stars
                     N =11
                                             Bovenlokaal netwerk
                                                  Criminele locals
                                  Jonge aanwas        N = 17          Facilitators
                                      N=4                                 N=4
          X-subjecten
              N =1
                                                Lokaal netwerk
                                                                                 De netwerkanalyse 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk (paragraaf 3.8) staan we stil bij de
vraag wat voorgaande analyse zou kunnen betekenen voor de aanpak. Voordat
we dit doen geven we in paragraaf 3.7 eerst meer duiding aan de drugsproblematiek
 in de drie wijken.
3.7 Inzoomen op de drugsproblematiek in drie wijken in
		Arnhem-Oost
Omdat het programma BOTOC zich vooral richt op het tegengaan van de
betrokkenheid van jongeren in de drugscriminaliteit zoomen we hierop nader
in. Kenmerkend voor drugscriminaliteit is dat het slachtofferloos is waardoor er
weinig aangifte van wordt gedaan bij de politie. Om een beter beeld te krijgen
over het thema drugs verdienen de cijfers – waarop we ons hiervoor baseerden
– dus aanvulling van wat wij noemen straatinformatie. We geven dit beeld op
basis van de interviews met frontline professionals in de wijken. Per wijk komen
hierna – indien hier informatie over bekend is – de volgende onderwerpen naar
voren: de mate van drugsgebruik en -handel, de motivatie voor jongeren om zich
te mengen in de drugscriminaliteit, de wijze waarop jongeren hierbij betrokken
raken, de werkwijze die de jongeren vervolgens hanteren, de rol die volwassenen
in dit geheel spelen, de rol die de online wereld in dit geheel speelt en – tot slot
– de aanpak van de drugscriminaliteit. Na de beelden per wijk sluiten we deze
paragraaf af met een resumé (3.7.4).
3.7.1 De wijk Geitenkamp
Deze paragraaf begint met het thema betrokkenheid van jongeren bij drugs.
Meerdere respondenten vinden het een zorgwekkende ontwikkeling dat de jon-
geren op steeds jongere leeftijd op straat vaker wel dan niet een joint draaien,
blowen en stoned zijn. Als verklaring voor deze normalisering wordt door res-
pondenten aangegeven dat zij zich op straat op dezelfde locaties begeven als waar
de oudere jongeren publiekelijk drugs gebruiken. Dit gedrag nemen zij over en
dat maakt dat drugsgebruik steeds zichtbaarder in het straatbeeld komt. Een
andere verklaring voor de normalisering is dat de ouders van de jongeren over te
weinig opvoedings-vaardigheden en pedagogische handvatten beschikken, door-
dat zij deze zelf op jonge leeftijd ook niet hebben meegekregen van hun ouders.
Hierdoor staan ouders niet klaar om in te springen en hun kinderen te behoeden
voor drugsgebruik wanneer zij op straat met een joint in hun hand staan.
    De meningen onder de respondenten zijn verdeeld wanneer zij worden
gevraagd naar welke drugs de jongeren gebruiken. Het ene deel geeft aan dat het
54 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>enkel softdrugs betreft, terwijl het andere deel beweert dat de jongeren ook hard-
drugs zoals GHB, XTC en cocaïne gebruiken. Politiemedewerkers merken daarbij
wel op dat de wijk Geitenkamp met name wordt gekenmerkt door gebruikende
jongeren en minder door jongeren die drugs verhandelen. Volgens een Adviseur
Veiligheid van de gemeente Arnhem komen er wel geregeld MMA-meldingen en
berichten binnen die gaan over de drugshandel, maar daaruit blijkt tot dusverre
niet in hoeverre jongeren hierin een rol spelen.
De motivatie
De wijk Geitenkamp wordt gekenmerkt door autochtone Nederlanders die in de
wijk geboren en getogen zijn. Hun vertrouwen in de overheid is laag en zij wil-
len graag hun problemen zelf oplossen. Regelmatig raakt men slaags met elkaar,
maar hiervan worden nooit aangiftes gedaan. Dit is een voorbeeld waaruit het
gesloten karakter van de wijk Geitenkamp blijkt. Een respondent omschrijft de
wijk als een dorp in de stad Arnhem. Ook de jongeren zijn volgens de responden-
ten enorm gefocust op hun eigen wijk. Zo moeten de jongeren bijvoorbeeld naar
andere wijken reizen omdat daar hun middelbare school is gevestigd. Na school-
tijd keren zij echter het liefst zo snel mogelijk terug naar hun eigen wijk. Veel
van de huishoudens in de wijk leven in armoede en hebben iedere maand moeite
om rond te komen. De weinige jongeren die actief zijn in de drugshandel doen
dit volgens respondenten dan ook met name zodat het financieel gezien gemak-
kelijker wordt. Zij hebben daarentegen niet de intentie om door te groeien tot de
nieuwe Redouan Taghi of om rijk te worden. Daarbij wordt aangegeven dat wan-
neer zij thuis boven op zolder een hennepkwekerij zouden willen hebben, hun
ouders dit goed vinden zolang ze maar meeprofiteren van de winst.
De wijze waarop jongeren betrokken raken
Volgens de respondenten zijn er in de wijk Geitenkamp dus niet veel jongeren die
zich actief bezighouden met het verhandelen van drugs. Het vermoeden bestaat
dat met name volwassenen die thuis een hennepkwekerij beheren verantwoorde-
lijk zijn voor de drugshandel in de wijk, mede omdat er in de wijk zelf geen coffee-
shop is gevestigd. Verder geven de respondenten aan dat er in de wijk Geitenkamp
geregeld dealers aanwezig zijn die niet afkomstig zijn uit het Arnhemse, maar de
wijk zien als interessante afzetmarkt. In hoeverre de jongeren door deze dealers
worden geronseld voor de drugshandel is onbekend.
                                                                De netwerkanalyse 55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>De werkwijze van de jongeren
Een respondent geeft aan dat hij regelmatig auto’s op parkeerplaatsen van sport-
terreinen ziet staan, waarbij de inzittenden met name op hun telefoon actief
zijn. Regelmatig zijn de inzittenden jongeren uit de wijk Geitenkamp. Het ver-
moeden van deze frontline professional is dat een deel van de inzittenden vanuit
deze auto’s actief is in de drugshandel. Dit wordt beaamd door een politiemede-
werker nadat hij verschillende kentekens heeft nagetrokken. Wat de precieze rol
van de jongeren hierin is, is tot dusverre onbekend gebleven. Andere hot spots
die volgens respondenten naar voren komen omdat daar gebruikt en gehandeld
zou worden, zijn jongerencentrum De Sperwer, Sportcentrum Valkenhuizen, het
Marktplein en locaties in de wijk die onderdeel zijn van de culturele Hoogte80
wandel- en ontdekroute.
De betrokkenheid van volwassenen
In de wijk Geitenkamp komen bepaalde families al generaties lang voor ter zake
overlastgevende en criminele gedragingen. Met betrekking tot de criminele
gedragingen gaat het niet enkel over de drugshandel, maar bijvoorbeeld ook over
het strippen en omkatten van auto’s. Deze families hebben hiermee door de jaren
heen een bepaalde reputatie en machtspositie opgebouwd, waardoor zij een grote
invloed hebben op wat er in de wijk gebeurt. De hoofdpersonen van deze families
worden ook wel wijkkoningen genoemd.
    De wijkkoningen zijn mannen van om en nabij 25 tot 35 jaar die vaak een uit-
kering ontvangen en daarnaast thuis een vorm van handel hebben. Het lukt de
politie tot nog toe maar moeilijk om een vinger te leggen op hetgeen zich precies
afspeelt bij de wijkkoningen thuis. Dit komt onder andere omdat veel inwoners
van de wijk geen meldingen durven te maken uit angst voor represailles door
de wijkkoningen en hun families. Zo is het wel eens voorgekomen dat er ruiten
zijn ingegooid bij mensen die anoniem melding hebben gedaan. Hierdoor blijft
de angst regeren en daalt de aangiftebereidheid, waardoor het steeds moeilijker
wordt voor de politie om grip op de situatie te krijgen. De respondenten geven
daarbij aan dat het doorbreken van deze patronen nodig, maar erg lastig is.
    De reputaties en machtsposities van de wijkkoningen heeft ook invloed op de
machtsrelaties onder jongeren. Zo komt het voor dat een jongen van 11 jaar ooit
een voetbal heeft weten af te pakken van een 16-jarige. Normaal gesproken zou
dit een kansloze poging zijn en zou de 11-jarige door de 16-jarige op zijn plek zijn
gezet. Echter, één van de ooms van de 11-jarige is een wijkkoning en door deze
reputatie durft de 16-jarige niks te zeggen tegen de 11-jarige.
56 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Tot slot wordt door respondenten de rol van een volwassen vrouw benoemd. Zij
geniet ook enige status in de wijk. Zij zou mensen goed kunnen bespelen. Door
haar doen en laten, willen andere meisjes ook een dergelijke status aldus een
respondent.
    Respondenten met zicht op heel Arnhem benoemen overigens dat meisjes/
vrouwen geen actieve rol vervullen in de drugshandel. Daarentegen komen zij
wel voor vanwege faciliterende rollen. Zo laten ze voertuigen gebruiken die op
hun naam staan, evenals woningen en panden die op hun naam zijn gehuurd.
De rol van de online omgeving
Zoals eerder vermeld, bestaat het vermoeden dat de inzittenden in auto’s op de
parkeerplaatsen hun mobiele telefoons gebruiken voor de drugshandel. Hoe zij
deze precies gebruiken, en wat überhaupt de rol van een online omgeving is in
de drugscriminaliteit, is tot dusverre onbekend onder alle respondenten. Wel is
bekend dat ten tijde van de avondklok de app Telegram is gebruikt om mensen te
werven om te komen rellen in de wijk Geitenkamp.
    Drugs en de mobiele telefoon
    Respondenten die werkzaam zijn bij de politie en een beeld hebben van de situatie
    in heel Arnhem vertellen dat het heel moeilijk is om grip te krijgen op de drugshan-
    del. Dat komt omdat tegenwoordig vrijwel alles via de mobiele telefoon gebeurt. Dit
    is een relatief nieuw fenomeen voor de politie waar nog onvoldoende kennis van is,
    en maakt het lastig om op effectieve wijze de drugshandel aan te pakken.
          Ook de beperkte bevoegdheden die de politie heeft voor monitoring op afgeslo-
    ten groepen zoals Telegram maken onderzoek lastig. Als er al een persoon in beeld
    is, is het vaak zo dat de bijbehorende zaak te klein is voor de recherche. Het gaat dan
    echt over laaghangende fruit en niet over drijvende krachten achter de drugshandel.
De aanpak
Volgens de respondenten is het van belang dat de patronen in de wijk doorbroken
gaan worden. Het veranderen van de demografie in de wijk is hierin een belang-
rijke pijler. Tot dusverre is de wijk Geitenkamp namelijk niet divers en bestaat
het overgrote deel van de woningen uit sociale huurwoningen. Het is volgens de
respondenten dan ook een belangrijk vraagstuk hoe hogere inkomens verleid
kunnen worden om naar de Geitenkamp te verhuizen. Een cruciale voorwaarde
                                                                          De netwerkanalyse 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>om dit te bereiken, is dat de geldende normen en waarden in de wijk gaan veran-
deren. Deze nodigen tot dusverre namelijk niet uit voor nieuwkomers. Hiertoe
zijn andersoortige interventies nodig, want tot nu toe hebben alle interventies
die door verschillende organisaties zijn ingevoerd geen tot weinig effect gehad.
    Om ervoor te zorgen dat de interventies in de nabije toekomst zullen slagen,
is het belangrijk dat het toekomstperspectief van de jongeren op een positieve
manier wordt veranderd. Hierin is het gedrag en de houding van de ouders een
belangrijke knop om aan te draaien. Tot dusverre beschikken de ouders immers
over te weinig opvoedingsvaardigheden en pedagogische handvatten, om hun
kinderen op te voeden conform de geldende normen en waarden in de samen-
leving. Dit leidt er onder andere toe dat de ouders hun kinderen ontmoedigen
om een opleiding te volgen en te gaan werken, omdat ze hier toch niets mee zul-
len bereiken. Hierdoor hebben de jongeren uit de wijk Geitenkamp vaak een laag
zelfbeeld van zichzelf. Dit gedrag en de houding van ouders is een groot verschil
met de ouders in de hierna te beschrijven wijk Malburgen, want daar is de ambi-
tie van de ouders dat hun kinderen het beter gaan doen en krijgen dan zijzelf.
Volgens de respondenten moet er dan ook geïnvesteerd worden in het pedago-
gische klimaat in de wijk. De ouders moeten namelijk gaan inzien dat zij ver-
antwoordelijk zijn voor de juiste opvoeding van hun kinderen. Het terugbrengen
van het consultatiebureau en het thuis bezoeken van kinderen tot 18 maanden
zijn hierin belangrijke pijlers, omdat hiermee ouders begeleid kunnen worden
bij het creëren van een positief opvoedklimaat. Hiermee zullen de kinderen van
kleins af aan de doorgaande normen en waarden in de samenleving internalise-
ren, en zal de houding ten aanzien van het volgen van een opleiding en uitvoeren
van werk veranderen evenals de normalisering van drugs. Vervolgens is het wel
belangrijk dat opvolging wordt gegeven aan deze veranderde houding, namelijk
door de jongeren te laten inzien dat hun persoonlijke leefsituatie aanzienlijk ver-
betert wanneer zij door te werken geld gaan verdienen.
    Een andere belangrijke interventie om de patronen in de wijk te doorbre-
ken, is dat wijkagenten meer zichtbaar gaan zijn in de wijk. Hierdoor kunnen
zij – bijvoorbeeld door aanwezig te zijn bij het jongerencentrum De Sperwer –
het contact met jongeren opbouwen en zodoende het gesloten karakter van de
wijk deels weghalen. Ook de aanwezigheid van jongerenwerkers en Sociale
Wijkteams (SWT’s) is hierin cruciaal. Lastig is dat de capaciteit van de SWT’s
schaars is en de begeleiding daardoor minimaal, en dat er met betrekking tot
wijkagenten en jongerenwerkers in een korte periode meerdere wisselingen zijn
geweest. Het gevolg hiervan is dat de wijkagenten en jongerenwerkers eerst weer
een vertrouwensband moeten opbouwen met de jongeren voordat er resultaten
58 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>geboekt kunnen worden. Door het gesloten karakter van de wijk zal hier veel tijd
overheen gaan. Dit wordt versterkt doordat de kinderen nooit door hun ouders
gecorrigeerd worden wanneer zij zich misdragen, waardoor de kinderen al zeker
niet luisteren naar de jongerenwerkers.
    Verder geven de respondenten aan dat het wijkveiligheidsoverleg ook van
groot belang is om de patronen in de wijk te doorbreken. Anno 2021 wordt het
wijkveiligheidsoverleg met nieuwe energie en nieuwe methodieken opnieuw op
poten gezet. Wanneer dit is gelukt, gaat een lijst met jongeren ingebracht worden
die in beeld zijn gekomen vanwege overlastsituaties en gepleegde criminaliteit.
De respondenten geven aan dat het cruciaal is dat er één convenant komt die
door alle partijen die aansluiten bij het wijkveiligheidsoverleg wordt onderte-
kend. Alleen dan kunnen zij informatie met elkaar delen over de jongeren. Ook
moeten de partijen inzage krijgen in nog op te stellen visiedocumenten waarin
de doelen op korte en lange termijn staan. Alleen op deze manier kunnen de par-
tijen elkaar onderling aanspreken op hetgeen zij doen en kunnen de doelen even-
tueel bijgesteld worden. Hierdoor zal de aanpak van de jongeren effectiever zijn.
Het opstellen en ondertekenen van een convenant is een getrokken les uit de tijd
dat het jeugdoverleg nog bestond. Tijdens het jeugdoverleg zaten meer partijen
aan tafel omdat er ook over andersoortige onderwerpen werd gesproken, maar
dit bemoeilijkte wel het delen van gevoelige informatie.
    Focus op informatie en drugs
    Respondenten die werkzaam zijn bij de politie en een beeld hebben van de situ-
    atie in heel Arnhem wensen dat de informatiepositie in de online omgeving wordt
    verbeterd. Ook moet de informatiepositie op en rondom scholen verbeteren door
    leraren en conciërges meer streetwise te maken. Daarbij is het van belang te bena-
    drukken en uit te leggen dat het delen van informatie door de school niet zal leiden
    tot imagoverlies. Tot slot zijn de respondenten blij met het ‘drugsteam’ dat sinds
    kort weer actief is in heel Arnhem. Kern is dat dit geen afzonderlijk team is maar dat
    er expertise geborgd is binnen de scrumteams. Op die wijze borgt de politie ont-
    schotting in de teams en zorgen ze voor een laagdrempelige deling van informa-
    tie. Dit zal de kennis over bestaande netwerken vergroten en dit heeft een enorme
    meerwaarde in de aanpak van de drugshandel.
                                                                         De netwerkanalyse 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>3.7.2 De wijk Malburgen
We beginnen met de betrokkenheid van jongeren bij drugscriminaliteit. Een deel
van de jongeren gebruikt drugs zoals snus20, lachgas, softdrugs en harddrugs
(speed en 3-MMC). Een politiemedewerker geeft aan wel eens aan een jongere
gevraagd te hebben waarom hij lachgas gebruikt, waarop de jongere antwoordde:
Ik heb zoveel problemen, maar niemand om mee te praten. Voor de jongeren die ste-
vig drugs gebruiken, geldt dat het vaak tot twee mogelijke uitkomsten leidt: of
ze worden verslaafd, of ze worden dealer. Ze komen namelijk niet uit een milieu
waarin het mogelijk is om naar een dure afkickkliniek te gaan in bijvoorbeeld
Portugal, onafhankelijk te worden van de drugs en een maatschappelijke carrière
op te gaan bouwen, aldus de respondenten.
De motivatie
Volgens de respondenten zijn anno 2021 30 tot 40 jongeren in beeld die betrok-
ken zijn bij de drugscriminaliteit. Het betreft een multiculturele probleemgroep
bestaande uit onder andere Marokkanen, Somaliërs, Ghanezen en Angolezen. Zij
groeien op in grote gezinnen die leven met sociale achterstanden. Het leidt tot
onstabiele gezinssituaties waarbij de jongeren in feite aan hun lot worden over-
gelaten. Wanneer de jongeren besluiten naar buiten de straat op te gaan, hebben
hun ouders even rust en doen de ouders ook geen moeite om erachter te komen
wat hun kinderen doen op straat. In de gevallen dat zij door de politie op de hoog-
te worden gesteld van iets wat hun kinderen hebben gedaan, ontkennen ze vaak
dat hun kind hierbij betrokken was, bedanken ze de politie wel voor het brengen
van het nieuws en doen ze de deur dicht. De ouders willen met andere woor-
den meestal geen onderdeel zijn van de oplossing waarmee wordt voorkomen dat
hun kinderen in de toekomst niet meer in soortgelijke situaties terechtkomen.
Een respondent vertelt over een gezin waar de vader erg veel alcohol dronk en de
moeder in de schuldsanering zat. Deze ouders hadden vijf kinderen, waarvan één
zoon. Deze zoon haalde geld binnen door te handelen in harddrugs. Dit zorgde
ervoor dat zijn moeder niet hoefde te werken om van haar schuld af te komen, en
zij kon hierdoor voor haar dochters blijven zorgen. In dit voorbeeld accepteerden
de ouders dat hun zoon een drugsdealer was, mede omdat het lonend was voor
hunzelf. Andere respondenten herkennen dit voorbeeld en geven aan dat het
leven in een onstabiele gezinssituatie zonder sociaal vangnet en/of het hebben
van een licht verstandelijke beperking de jongeren kwetsbaar maakt om betrok-
ken te raken in de drugscriminaliteit. Doordat ze met een deal een paar honderd
euro kunnen verdienen, dure merkkleding kunnen kopen en er status door krij-
60 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>gen, is het aanbod om een gram weg te brengen, de telefoon of simkaart af te
staan of om geld te pinnen erg verleidelijk en moeilijk te weigeren.
De wijze waarop jongeren betrokken raken
De respondenten geven aan dat zij verschillende jongeren kennen die zijn door-
gegroeid in de (drugs)criminaliteit. Het betreft jongeren die voorheen voorkwa-
men ter zake overlastsituaties en als ‘loopjongens’, maar vervolgens een tijd uit
beeld zijn geweest. Na verloop van tijd komen deze jongeren weer terug in het
straatbeeld en rijden zij vaak in hele dure auto’s. Dit valt op omdat bekend is dat
zij geen legale inkomstenbron hebben. Dit wilt overigens niet zeggen dat de dure
auto’s gefinancierd zijn door betrokkenheid in de drugscriminaliteit. Ze houden
zich ook bezig met andere vormen van criminaliteit gezien de vele politieregi-
straties ter zake gewelds- en vermogensmisdrijven.
    Het doorgroeien is een ontwikkeling die volgens de respondenten al genera-
ties lang plaatsvindt. Deze jongeren begeven zich in een bepaald milieu waardoor
het extreem moeilijk is om de levensloop van deze jongeren te veranderen en ze
op tijd uit een criminele omgeving te trekken. Door verschillende respondenten
wordt benoemd dat het doorgroeien in 2021 onder andere gebeurt via zorgbu-
reaus. Wanneer jongeren vanwege drugshandel worden opgepakt, komen zij na
de rechtszaak onder reclasseringstoezicht te staan en moeten ze dagbesteding
gaan volgen. Vaak stemt een jongere hiermee in onder voorwaarde dat ze de dag-
besteding bij een zorgbureau mogen volgen. De rechtbank gaat daar vaak in mee
zonder goed na te gaan wat het voor een zorgbureau is. Daardoor weet de recht-
bank niet dat de eigenaar van het zorgbureau bijvoorbeeld de zus is van een grote
drugscrimineel. Het gevolg is dat de reclassering hele positieve rapporten ont-
vangt, terwijl de jongere in werkelijkheid steeds verder het criminele milieu in
wordt getrokken en uiteindelijk onder de radar verdwijnt.
    Volgens de respondenten is het belangrijk om ‘klappen uit te delen’ aan de
doorgegroeide jongeren. Ze zijn immers de negatieve rolmodellen voor de jonge
jongeren, waardoor er met het aanpakken van de doorgegroeide jongeren een
signaal wordt afgegeven aan de jonge jongeren en het een preventieve werking
kan hebben. Bovendien werven de doorgegroeide jongeren ook kwetsbare kin-
deren en jongeren, aldus respondenten. Enkele respondenten geven aan wel eens
van leraren gehoord te hebben dat hiervan op de basisscholen al sprake is. Op
de middelbare scholen gebeurt het tijdens de pauzes en na schooltijd. De crimi-
nelen die de jeugdigen proberen te werven, komen niet altijd uit Arnhem. Het is
bekend dat er ook invloeden zijn van buiten Arnhem. Zij gebruiken de Arnhemse
jongeren om hun handelsvoorraad in het Arnhemse te verkopen, omdat het in
                                                                 De netwerkanalyse 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>andere steden te druk begint te worden met aanbieders. Een negatief neveneffect
is volgens een respondent dat dit gepaard gaat met ‘geïmporteerde incidenten’,
omdat personen die niet uit het Arnhemse komen wel hun vuurwapen meene-
men en deze soms ook gebruiken. Anno 2021 gaat het verhaal dat er rivaliserende
jeugdgroepen aan het ontstaan zijn en dat dit onder andere heeft geleid tot een
schietincident bij het Buurtcentrum The Hobbit. Er is daar door een jeugdgroep
vanuit een auto in de lucht geschoten, om duidelijk te maken dat ze uit zijn op
een confrontatie. Naast dat kwetsbare jongeren worden geworven, raakt een deel
van de jongeren ook betrokken in de drugscriminaliteit doordat zij het gedrag
van familieleden die actief zijn in de drugscriminaliteit overnemen.
De werkwijze van de jongeren
De meeste van de 30 tot 40 jongeren die betrokken zijn bij de drugscriminali-
teit zijn jongens. De rol van meisjes moet echter niet onderschat worden, aldus
de respondenten. Uit onderzoek blijken er namelijk aantoonbare banden te zijn
tussen de drugshandel en problematische meisjes uit de wijk. De 30 tot 40 jonge-
ren zitten niet in vaste netwerken. Hoewel er volgens de respondenten sprake is
van een harde kern, zijn er vooral fluïde netwerken die continu van samenstel-
ling wisselen. Het zijn allemaal losse cellen van jonge en oudere jongeren die bij
elkaar komen. Door deze structuur is er ook niet echt sprake van een hiërarchie.
Wel blijkt dat (delen van) de groep vaak samen optrekken met de groep jongeren
uit de wijk Presikhaaf. Zij voelen een sterke saamhorigheid met elkaar en gaan
vaak en bloc ergens naartoe. Dit gaat gepaard met rivaliteit naar andere jeugd-
groeperingen uit andere wijken.
    De jongeren die drugs verhandelen, doen dit vaak in opdracht van de ‘kop-
stukken’ die vervolgens buiten beeld blijven. De jongeren die in opdracht han-
delen, worden ook wel ‘loopjongens’ of ‘soldaten’ genoemd. Met betrekking tot
de jongere jongeren geven respondenten aan dat hun leeftijd steeds lager wordt.
Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat 14-jarigen tegenwoordig snus verkopen aan
11-jarigen. Hoewel snus officieel nog niet onder een drug wordt geschaard, bena-
drukken de respondenten dat de samenleving zich moet afvragen of we moeten
willen dat dit gebeurt. De 14-jarige bouwt op deze manier namelijk een netwerk
op en leert de benodigde kanalen kennen. De stap om op den duur drugs te ver-
kopen, is dan klein. Dat een dergelijke ontwikkeling plaatsvindt, wordt onder-
steund door de respondenten. De jongere jongeren zijn met name actief in de
omgeving van tankstation Shell Salvatorplein, het Buurtcentrum The Hobbit, de
Parcivalschool en het Olympus College. De oudere jongeren verkopen al rijdende
op hun scooters harddrugs op straat. De geografische indeling van de wijk leent
62 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>zich hier ook voor. Het zijn allemaal kleine straatjes en steegjes, waardoor een
scooterrijder snel weg is. Hot spots die door de respondenten worden genoemd
waar de oudere jongeren actief zijn, zijn in en rondom winkelcentrum De
Drieslag, winkelcentrum Kronenburg, de Immerloo flats en het Immerloo Park.
De vraag naar harddrugs komt volgens respondenten ook voort uit het feit dat
een verslavingsopvang inclusief verslaafden naar de wijk Malburgen is verhuisd.
Verder blijkt uit gegevens van de politie dat de drugshandelaren uit Malburgen
niet alleen actief zijn in hun wijk, maar dat zij ook buiten Arnhem – bijvoor-
beeld in Ede – een afzetmarkt hebben. Tot slot komt in de wijk Malburgen
niet enkel het dealen van drugs voor, want er zijn ook zogenoemde productie-
locaties. Hiervan is meer sprake in Malburgen-Oost dan in Malburgen-West.
Deze productielocaties behoren vaak toe aan volwassenen die over weinig geld
beschikken. Zij krijgen geld omdat zij hun ruimte ter beschikking stellen voor de
daadwerkelijke producenten. Wie dit zijn, blijft vaak onbekend.
De betrokkenheid van volwassenen
Familiaire relaties spelen een belangrijke rol in het feit dat jongeren betrokken
raken in de drugscriminaliteit. Eerder gaven we aan dat de 30 tot 40 jongeren die
anno 2021 in beeld zijn ter zake betrokkenheid in de drugscriminaliteit uit grote
onstabiele gezinssituaties komen. Volgens de respondenten komt het regelmatig
voor dat een oudere broer, neef of oom van de jongere al jarenlang actief is in
de drugshandel. De jongere ziet dat dit gedrag loont en wordt van huis uit niet
opgevoed met de normen en waarden dat dit gedrag niet klopt. Hierdoor neemt
de jongere het gedrag van het oudere familielid over en raakt hij of zij ook betrok-
ken in de drugscriminaliteit. Een respondent benoemt hierin het voorbeeld dat
hij bij een jongere een blok hasj heeft aangetroffen, terwijl deze jongere eerder
nog nooit in beeld is geweest. Later blijkt dat de neef van deze jongere diep in de
drugshandel zit.
De rol van de online omgeving
De respondenten geven aan dat de wereld van de drugscriminaliteit makkelijk
toegankelijk is, en dit komt mede door hetgeen er gebeurt in de online omge-
ving. De online omgeving is immers continu in bereik van de jongeren. Zo zijn
er tal van platforms – zoals WhatsApp, Snapchat, Telegram et cetera – waarop
jongeren zich begeven en via waar zij de drugswereld ingetrokken kunnen wor-
den. Op Telegram bestaan bijvoorbeeld groepen waar soms wel 70.000 personen
lid van zijn. Dit zijn landelijke netwerken. Een jongerenwerker heeft wel eens 60
Arnhemse jongeren die hij kent in een dergelijke groep gezien. Wanneer een jon-
                                                                De netwerkanalyse 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>gere in een kwetsbare situatie zit en er wordt in een dergelijke groep gevraagd om
een klusje uit te voeren, is het erg moeilijk om nee te zeggen.
De aanpak
Volgens de respondenten is het van belang dat tijd en energie uitgaat naar de
groep van 20 tot 30 kwetsbare jongeren die zich op dit moment aan het manifes-
teren is. Zij hangen rond, spreken mensen vervelend aan, plegen overlast en zijn
moeilijk corrigeerbaar. Op basis van ervaringen uit het verleden is het volgens
de respondenten wachten tot deze jongeren de stap naar het criminele circuit
maken. Dit moet worden voorkomen, aldus de respondenten.
    Ten eerste blijkt dat deze jongeren uit sociaal zwakkere gezinnen komen waar
normen en waarden gelden die niet stroken met de geldende normen en waarden
in de samenleving. Daarom is het van belang dat de van belang zijnde partijen
achter de voordeur gaan komen, want zodoende kan achterhaald worden wat de
aard van de problematiek is en kan hier iets mee worden gedaan. Ten tweede
moet nagedacht worden over een alternatief waardoor de verlokking van snel
geld verdienen minder wordt of zelfs verdwijnt. Volgens een respondent kan dit
bereikt worden door jongeren extrinsiek te motiveren om een startkwalificatie
te behalen. Tot nog toe is het vaak zo dat de kwetsbare jongeren voortijdig hun
school verlaten en moeten leven van een uitkering. Door daarnaast actief te zijn
in de drugshandel, is het voor deze jongeren niet meer interessant om alsnog een
startkwalificatie te behalen en een betaald beroep te gaan uitoefenen.
    Ten aanzien van het aanpakken van de doorgegroeide jongeren oppert de
politie het idee om gebruik te gaan maken van de omgekeerde bewijslast, met
name omdat het afpaksysteem onvoldoende werkt. In het kader van de omge-
keerde bewijslast is het mogelijk om iemand te controleren wanneer er bepaalde
onderbuikgevoelens zijn omdat hetgeen zich voordoet niet past in het straat-
beeld. Een persoon moet dan bijvoorbeeld aan kunnen tonen waar zijn auto
vandaan komt en van welk geld dit gefinancierd is. Tot dusverre is een dergelijke
controle nog niet mogelijk, omdat hiervoor erg veel informatie vereist is en de
politie geen capaciteit en tijd heeft om deze informatie te verzamelen. De politie
ziet dan ook graag enige ondersteuning in de toekomst, omdat er volgens de poli-
tie veel zaken zijn die op een dergelijke wijze aangevlogen kunnen worden. Naast
dat de doorgegroeide jongeren op deze manier direct worden aangepakt, kan het
er indirect ook toe leiden dat het aantrekkelijke karakter van de betrokkenheid
in de drugscriminaliteit afneemt voor de jongere jongeren.
    Verder is het volgens de respondenten van belang dat kritisch gekeken gaat
worden naar de informatiepositie van alle betrokken partijen. Zo zijn er ver-
64 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>schillende aspecten waar winst in te behalen valt. Ten eerste beschikken de con-
ciërges op basis- en middelbare scholen over veel informatie. Zij zien heel veel
gebeuren op de scholen en horen ook veel dingen van de leerlingen, ook ten aan-
zien van het werven van kinderen voor de drugscriminaliteit. Hier moet meer
mee gedaan worden, aldus de respondenten. Ten tweede is het zicht op hetgeen
zich in de online omgeving afspeelt onvoldoende. Hier zijn wel enkele positieve
ontwikkelingen in gaande. Zo geeft een politiemedewerker aan dat er een digita-
le wijkagent is aangesteld. Er zou echter ook een webcare-team ingericht moeten
worden die de wijkagenten voeden met informatie. Daarnaast geeft een jonge-
renwerker aan dat zij binnen hun organisatie één persoon hebben aangewezen
die zich enkel en alleen bezighoudt met de online wereld waarop de jongeren zich
bevinden. Dit levert informatie op waarmee jongeren fysiek aangesproken kun-
nen worden. Ook kan met het verzamelde bewijs naar ouders toegestapt worden
om hen te overtuigen van het gedrag van hun kind, want vaak ontkennen ze dit.
    Al het bewijs dat door de verschillende organisaties wordt verzameld, moet
vervolgens samengebracht en gedeeld worden. Dit verloopt tot dusverre zeer
stroef. Om de samenwerking te verbeteren en het vertrouwen te doen laten groei-
en, moeten de verschillende partijen met elkaar een convenant ondertekenen. De
respondenten geven aan dat er anno 2021 wel een convenant bestaat, maar dat
niet alle benodigde partijen dit hebben ondertekend. Wanneer dit in de nabije
toekomst wel gebeurt, vergroot dit de informatiepositie en kunnen de organi-
saties elkaar aanspreken op ieders verantwoordelijkheden. Tot dusverre is het
bijvoorbeeld zo dat er tijdens het wijkveiligheidsoverleg nog geen casusoverleg
op persoonsniveau maar op abstract niveau plaatsvindt. Door het ondertekenen
van een convenant kan er wel meer maatwerkgericht gewerkt gaan worden. De
gemeente zal hierin de regierol op zich moeten nemen, aldus verschillende res-
pondenten. Een belangrijke voorwaarde is wel dat het aantal betrokken partijen
overzichtelijk blijft want een gehoord kritiekpunt is dat professionals onderling
vaak al niet weten wie wat doet, laat staan dat een jongere weet bij welke orga-
nisatie hij of zij met zijn of haar hulpvraag terecht kan. Het uiteindelijke doel
van een dergelijke samenwerking is dat de jongeren die drie of vier jaar geleden
voorkwamen voor overlastmeldingen niet meer zullen doorgroeien en jaren later
voorkomen voor bijvoorbeeld betrokkenheid bij schietpartijen.
3.7.3 De wijk Presikhaaf
Jeugdproblematiek is een thema dat in de wijk Presikhaaf op de wijkveiligheids-
agenda staat waarvan ook de onderwerpen jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit
deel uitmaken. Verwant aan deze onderwerpen zijn het gebruik van en de handel
                                                              De netwerkanalyse 65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>in drugs. De jongeren in de wijk Presikhaaf beginnen op jonge leeftijd te gebrui-
ken. Op 12-jarige leeftijd wordt bijvoorbeeld al snus gebruikt en op latere leeftijd
gaan de jongeren steeds vaker joints roken. Ook het gebruik van lachgas komt
op latere leeftijd veelvuldig voor. Harddrugs zoals speed, cocaïne en amfetamine
worden niet gebruikt door de jongeren, omdat ze daar volgens de respondenten
simpelweg niet het geld voor hebben. Er worden door de respondenten twee rede-
nen genoemd waarom de jongeren middelen gebruiken. Ten eerste kunnen ze op
deze manier tijdelijk ontsnappen aan de zorgen die ze hebben. Ten tweede is ver-
veling een veelgehoorde reden. Het gebruik van dergelijke middelen wordt op een
gegeven moment een levensstijl en omdat het goed voelt, wordt dat rondgepraat
op straat. Dit leidt tot een kleine keten omdat dealers weten bij wie zij geld kun-
nen verdienen. Tot dusverre is echter nog veel onbekend over wie de dealers zijn
in de wijk Presikhaaf. Dat deze er zijn, is volgens een politiemedewerker wel een
zekerheid. De gebruikende jongeren hebben immers niet genoeg geld om hier-
voor naar een coffeeshop te gaan. In het vervolg wordt ondermeer ingegaan op
hetgeen bekend is over de handelende jongeren uit de wijk Presikhaaf.
De motivatie
De politie heeft anno 2021 geen autochtone Nederlandse jongeren in beeld ter
zake betrokkenheid bij de drugscriminaliteit, maar met name jongeren met een
Turkse, Marokkaanse, Somalische en Eritrese afkomst. De wijk Presikhaaf ken-
merkt zich immers door het multiculturele karakter. Iedere etnische groep trekt
sterk naar elkaar toe, waardoor de sociale cohesie in de wijk laag is. Daarbij komt
dat een deel van hen uit een oorlogsgebied afkomstig is, waar de situatie dusda-
nig was dat wanneer je werd opgepakt door de politie je nooit meer thuiskwam.
Dit maakt dat zij weinig tot geen vertrouwen hebben in de autoriteiten en erg
gesloten zijn naar anderen toe. Verder wonen veel van de huishoudens in de mul-
ticulturele wijk Presikhaaf met grote gezinnen in sociale huurwoningen onder
de armoedegrens. Vaak is er geen vader aanwezig en is de moeder verantwoor-
delijk voor de opvoeding van soms wel vijf of zes kinderen. Wanneer de kinderen
de leeftijd hebben om de straat op te gaan, verliezen de ouders zicht op wat hun
kinderen buiten doen. Hierdoor is er geen gezag van bovenaf en worden geen
grenzen bepaald; althans niet thuis.
    Waar er thuis dus geen positieve rolmodellen zijn, zijn er op straat des te meer
rolmodellen. Veelal zijn dit echter negatieve rolmodellen die drugs gebruiken of
verhandelen. Dit kunnen ook oudere broers of neven zijn die zich al eerder op
straat zijn gaan begeven. De negatieve rolmodellen dragen mooie trainingspak-
66 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>ken die de jongere jongeren ook willen dragen. Hierdoor passen zij hun gedrag
aan naar de grenzen die gelden op straat. Wanneer zij dan worden benaderd om
een gram weg te brengen, is het moeilijk om nee te zeggen. Volgens sommige
respondenten zoeken sommige jongeren het ook op en willen zij carrière gaan
maken in de drugshandel, omdat ze het verhandelen van drugs als een uitweg
naar rijkdom en status zien. Zij zijn niet goed in staat om een rationele afweging
te maken. Uiteindelijk is het zo dat hoe slechter en ongezonder de thuissituatie is
waarin een jongere zich begeeft, des te makkelijker de stap naar criminaliteit is.
Tot slot benoemt een jongerenwerker dat er ook voorbeelden bekend zijn van jon-
geren die thuis voldoende positieve rolmodellen hebben, maar toch afglijden in
de drugscriminaliteit. Dit komt vaak doordat zij thuis een buitenbeentje zijn, bij-
voorbeeld omdat alle broers en zussen een vwo-opleiding volgen maar dit oplei-
dingsniveau voor de jongste jongere te hoog gegrepen is.
De wijze waarop jongeren betrokken raken
De kwetsbare jongeren uit de wijk worden geworven als loopjongen. Zo staan
er bij middelbare scholen geregeld oudere jongeren van 18 jaar en ouder rondom
de school. Wanneer door professionals wordt geprobeerd contact te maken met
deze jongeren, draaien ze zich om en is contact onmogelijk. Rondom die scholen
speuren zij naar jongeren die kwetsbaar zijn vanwege het feit dat zij opgroeien
in armoede, licht verstandelijk beperkt zijn en/of antisociale problemen hebben.
Degenen die hiervoor verantwoordelijk zijn, hebben hier voelsprieten voor. Vaak
nemen de oudere jongeren deze kwetsbare jongeren dan eerst in bescherming,
om ze daarna langzaamaan het criminele circuit in te dirigeren. De zorg van de
respondenten is dat de geworven jongeren door de lage sociale cohesie in de wijk
geleidelijk uit beeld verdwijnen en doorgroeien in de criminaliteit. De reden dat
de politie niet inzet op deze loopjongens, is omdat het te kleine jongens zijn om
de schaarse capaciteit op in te zetten terwijl er ook grotere jongens rondlopen.
De werkwijze van de jongeren
In de wijk Presikhaaf is er een grote groep jongeren die voor overlast zorgt. Zij
jennen de politie en plegen vernielingen. De politie is zeker van het feit dat een
deel van deze jongeren op latere leeftijd terugkomt ter zake andersoortige cri-
minele feiten, net zoals in de wijk Malburgen is genoemd. De jongeren zijn – in
tegenstelling tot de jongeren in de wijk Geitenkamp – veel meer out of the box en
zijn niet altijd enkel en alleen in hun eigen wijk aanwezig. Daarnaast zijn de jon-
geren in de wijk Presikhaaf ook veel meer streetwise dan de jongeren uit de wijk
                                                                 De netwerkanalyse 67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Geitenkamp. Ze weten bijvoorbeeld heel goed wat drill raps zijn in tegenstelling
tot de jongeren uit de Geitenkamp.
    Veel respondenten hebben anno 2021 nog geen zicht op hoeveel jongeren uit
de wijk Presikhaaf betrokken zijn bij de drugshandel. Er wordt gesproken over
voorbeelden, zoals over een 14-jarige jongen die diep in de criminaliteit zit. Hij
pleegt ripdeals en handelt in bankpassen, telefoons en drugs. Hij is geronseld
door hem voor te houden dat hij hiermee snel geld kan verdienen. Hij wordt
gebruikt als loopjongen. Voor de overdracht van de bankpassen, telefoons en
drugs maakt hij in een online omgeving afspraken om vervolgens fysiek af te
spreken – vaak op een parkeerplaats – en de deal af te ronden. De drugs waar het
over gaat, zijn hasj en xtc maar ook snus.
    Doordat veel onbekend is over hoeveel jongeren betrokken zijn in de drugs-
handel, wordt in het vervolg beschreven waar de jongeren zich met name ophou-
den in de wijk. Of ze op deze hot spots ook daadwerkelijk drugs verhandelen, is
dus onbekend. Qua hot spots is er een onderscheid te maken tussen de jonge-
re en oudere jongeren. De jongere jongeren houden zich voornamelijk op in en
rondom de portieken en bergingen van flats. Ter plaatse wordt daar vaak rom-
mel aangetroffen zoals restanten van ballonnen, joints, enveloppen met andere
drugs et cetera. De oudere jongeren zijn met name aanwezig op parkeerplaatsen
nabij bepaalde locaties, zoals de winkelstrip Honigkamp, het Winkelcentrum
Presikhaaf en Park Presikhaaf. Op de parkeerplaatsen staan auto’s met jongeren
die wachten tot andere auto’s arriveren. Vervolgens vindt er een transactie plaats
en verdwijnen de auto’s weer. Dit is volgens een politiemedewerker een belangrijk
criterium waaruit zou kunnen blijken dat er sprake is geweest van een drugsdeal.
Wanneer er drugs worden verhandeld, blijven de auto’s daarna namelijk nooit
staan maar zullen ze na overhandiging uit elkaar gaan. Het hoeft echter niet
altijd te betekenen dat er drugs worden verhandeld wanneer auto’s elkaar treffen
op een parkeerplaats. Wanneer auto’s elkaar treffen op parkeerplaatsen leidt dat
regelmatig tot meldingen van burgers die het als verdachte situaties aanmerken.
Wanneer de politie deze kentekens natrekt, komen deze voertuigen vaker voor
ter zake verdachte situaties. Het valt sommige respondenten op dat de voertui-
gen regelmatig Duitse huurmotorvoertuigen zijn. Door hierin te rijden, wanen
de inzittenden zich anoniem en kunnen ze redelijk vrij hun gang gaan. Naast de
parkeerplaatsen geeft een respondent aan dat er ook vanuit bepaalde huizen in
de wijk wordt gedeald. Hij ziet hier ook regelmatig jongeren komen, maar het
is onbekend of zij hier komen om drugs te halen voor eigen gebruik of om te
verhandelen. Tot slot worden de twee middelbare scholen in de wijk Presikhaaf
genoemd als locaties waar drugs worden verhandeld, namelijk het VSO Briant
68 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>College en Arentheem College Leerpark Presikhaaf. Het zijn interessante locaties
om een afzetmarkt op te bouwen. De leerlingen op deze scholen zijn kwetsbaar,
aangezien het opleidingsniveau niet hoger is dan mavo 4. Wie verantwoordelijk is
voor deze handel om en op de scholen is onbekend.
De betrokkenheid van volwassenen
De jongeren die in de criminaliteit en mogelijk ook drugscriminaliteit belanden,
hebben vaak oudere familieleden die al langer crimineel actief zijn. Door de fami-
liebanden krijgen de jongeren in de wijk Presikhaaf van kinds af aan al een stem-
pel. De stempel zorgt er vaak voor dat het kind zich op latere leeftijd als jongere
hetzelfde gaat gedragen als het oudere familielid. Verder is bekend dat er in de wijk
Presikhaaf veel kwekerijen in ruimtes staan die op naam staan van volwassenen.
Deze stellen de ruimtes ter beschikking omdat zij geldnood hebben en denken dat
dit de oplossing is. Echter, hierdoor komen zij juist dieper in de goot terecht. Wat
de precieze relatie is tussen deze volwassenen en de jongeren is onbekend.
De rol van de online omgeving
De werkwijze in de drugshandel is veranderd door de mogelijkheden die de onli-
ne omgeving biedt. Zo geven politiemedewerkers aan dat zij vroeger weet hadden
van bepaalde adressen waar gehandeld werd. Door daar te observeren, konden zij
veel dealers op heterdaad aanhouden. Tegenwoordig gebeurt echter veel online.
De dealer en klant hebben contact in de online omgeving en spreken via privé-
berichten – bijvoorbeeld via Snapchat of Telegram – af welk type drugs de klant
wil en waar zij elkaar gaan ontmoeten voor de overdracht. Voor de politie is het
in de meeste gevallen onmogelijk om de inhoud van deze privéberichten op tijd
te achterhalen, waardoor het moeilijker is geworden om de dealers op heterdaad
aan te houden. Daarnaast worden in de online omgeving ook actief kwetsbare
jongeren geworven, waarbij het een belangrijk gegeven is dat kinderen van 10 jaar
oud tegenwoordig al online actief zijn. Jongeren krijgen online geregeld letterlijk
de vraag ‘Wil je snel geld verdienen? Dan…’ voorgelegd.
De aanpak
De respondenten geven aan dat de jongeren uit de wijk vaak weinig normen en
waarden meekrijgen vanuit huis en daardoor gevoelig zijn voor de status die zij
bij oudere jongeren en/of volwassenen op straat opmerken. Om ook een der-
gelijke status te krijgen, is het nodig dat de jongeren doorgroeien in de (drugs)
criminaliteit. Dit is een ontwikkeling die voorkomen moet worden, aldus de
respondenten.
                                                                 De netwerkanalyse 69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>    Het is hiervoor belangrijk dat bij kinderen en jongeren het rationele gewe-
ten en de daarbij behorende verantwoordelijkheden worden getriggerd. Dit
gebeurt tot nog toe door hen op vroege leeftijd bewust te maken van het feit dat
zij meer hebben aan het volgen van een opleiding en het uitvoeren van betaald
werk (waarbij het salaris past bij hun leeftijd) dan aan het snel geld verdienen
in de criminaliteit waardoor zij op latere leeftijd continu achterom moeten blij-
ven kijken en ze hun toekomstige gezin mogelijk in gevaar brengen. Door dit
bewustwordingsproces moeten sterke karakters ontstaan die weerbaar zijn voor
de verlokkelijke wereld van de (drugs)criminaliteit waarin snel geld verdiend kan
worden. Hetgeen een jongerenwerkorganisatie doet in het kader van het bewust-
wordingsproces, is dat zij aanwezig zijn op scholen, huiswerkbegeleiding bieden,
sportactiviteiten organiseren, ambulante rondes doen et cetera. Hierdoor leren
zij de jongeren echt kennen en kunnen zij met een gerichte aanpak interveniëren
waar nodig om te voorkomen dat een jongere afglijdt in het criminele circuit.
Ook probeert deze jongerenwerkorganisatie jongeren onder te brengen bij part-
ners waar zij op legale wijze geld kunnen verdienen.
    Om dit bewustwordingsproces te doen laten slagen, is het wel van belang
dat de jongeren die bereikt moeten worden ook daadwerkelijk bereikt worden.
Hierbij is het opvallend dat op de lijst die wordt gebruikt tijdens het Overlast en
Zorg Overleg21 (OZO) – waarop jongeren staan waar extra aandacht naar uit moet
gaan – 90 procent van de jongeren autochtone Nederlanders zijn, terwijl eerder
al is benoemd dat met name jongeren van Turkse, Marokkaanse, Somalische en
Eritrese afkomst in beeld zijn ter zake betrokkenheid bij de drugscriminaliteit.
Blijkbaar zijn deze jongeren onvoldoende in beeld en slagen de geëigende instan-
ties er tot dusverre nog onvoldoende in om bij hen achter de voordeur te komen.
Een jongerenwerker geeft aan dat zij deze jongeren uit de drugscriminaliteit
proberen te trekken door met deze jongeren in gesprek te gaan over identiteits-,
geloofs- en culturele vraagstukken. Zo vraagt de jongerenwerker wel eens: De
wijze waarop je dat geld hebt verdiend, is volgens de Koran verboden. Van dat geld
mag je niks doen, waaronder eten kopen. Waarom doe je het dan?. Volgens de jonge-
renwerker geven ze dan vaak aan dat ze leven in armoede en geen andere keuze
hebben, wat voor de jongerenwerker het moment is om de mogelijkheden qua
opleiding en werk te benoemen. Dit is ook onderdeel van een bewustwordings-
proces waarbij jongeren soms eerst hard moeten vallen voordat het kwartje valt,
aldus de jongerenwerker.
    Uit het voorgaande vloeit voort dat er veel te winnen valt in de informatiepo-
sitie. Het contact met scholen is hierin een genoemd actiepunt. Tot nog toe heeft
het Arentheem College Leerpark Presikhaaf een straathoekwerker gevraagd
70 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>nadrukkelijker aanwezig te zijn tijdens pauzes en na schooltijd. De straathoek-
werker kan hierdoor na schooltijd optreden als verlengstuk van de school door de
jongeren meer te begeleiden buiten schooltijd. Een dergelijke samenwerking zou
echter vanzelfsprekend moeten zijn en intensiever geborgd moeten worden. Een
ander genoemd actiepunt is de informatiepositie in de online omgeving, zeker
omdat de afspraken voor drugsoverdrachten niet meer fysiek maar online gebeu-
ren. De respondenten zijn het er unaniem over eens dat zij allen mee moeten
groeien met deze ontwikkeling. Enkele gesproken respondenten hebben hier al
stappen in gezet. Zo geven jongerenwerkers aan dat zij de belevingswereld van de
jongeren willen snappen en begrijpen, en daarom zelf actief zijn en meekijken op
verschillende sociale media. Verder is een jongerenwerker bezig met het maken
van mediatrainingen om zodoende kinderen en jongeren te leren hoe zij moeten
omgaan met sociale media. Niet alleen de kinderen en jongeren moeten hierin
meegenomen worden, maar ook de ouders zodat zij weten wat sociale media zijn
en hoe het werkt. Tot dusverre beschikken de ouders namelijk niet over deze ken-
nis. De hoop is dat de jongeren hierdoor minder goed in staat zijn om bepaalde
dingen af te schermen.
    Tot slot is het volgens respondenten van belang dat er een convenant wordt
opgesteld met daarin een gezamenlijke visie op en duidelijke randvoorwaarden
om informatie over jongeren te kunnen uitwisselen en een gezamenlijke aanpak
te formuleren. Dit kan er bijvoorbeeld toe leiden dat er een lijst met jongeren
wordt opgesteld met jongeren die aan het doorgroeien zijn en waar een persoons-
gerichte aanpak op ingericht kan worden waarvan de jongere denkt ‘Oh, shit’.
Door klappen uit te kunnen delen aan deze negatieve rolmodellen en mogelijk
één van hun op het goede pad terug te brengen, straalt dat uit naar andere jon-
geren in de wijk. Hierdoor wordt namelijk aangetoond dat het loont om een nor-
maal gangbaar leven te leiden. De politiemedewerker benoemt het voorbeeld dat
Presikhaaf University een jongere heeft betrokken binnen de eigen organisatie
die voorheen behoorde tot de Top600 in Amsterdam. Hij was actief in de drugs-
handel, maar geeft nu voorlichting aan jongeren in de wijk Presikhaaf. Hij vertelt
zijn verhaal en wanneer de jongeren dit aanhoren, verdwijnt hun romantische
beeld van een dergelijk leven en stappen zij af van zo’n toekomstbeeld. Ze moeten
zich volgens de politiemedewerker doordrongen raken van het feit dat zo’n leven
niet zonder risico’s is en dat kan je ze het beste vertellen door gebruik te maken
van het verhaal van iemand die het heeft meegemaakt. De politiemedewerker
zegt dat hij kan lullen als brugman, maar dat dat minder goed binnenkomt.
                                                                 De netwerkanalyse 71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>3.7.4 Resumé
In deze paragraaf is op basis van interviews nagegaan hoe de drugscriminaliteit
in de wijken Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf in elkaar steekt. In alle drie
de wijken beginnen veel jongeren op steeds jongere leeftijd drugs te gebruiken.
Het begint veelal met het gebruik van snus waarna zij later lachgas, softdrugs
en in enkele gevallen – met name in de wijk Malburgen – harddrugs zoals coca-
ïne, speed en 3-MMC gaan gebruiken. Vaak leidt drugsgebruik tot twee mogelijke
uitkomsten: gebruiker of dealer. In twee van de drie wijken is echter nog veel
onbekend over hoeveel en welke jongeren betrokken zijn in de drugscriminaliteit
als dealer. Enkel de wijk Malburgen heeft in 2021 30 tot 40 jongeren in beeld van-
wege hun betrokkenheid bij de drugscriminaliteit.
    Desalniettemin is wel benoemd wat de motivatie voor de jongeren uit de drie
wijken is of kan zijn om drugs te gaan verhandelen. Ten aanzien van de wijk
Geitenkamp wordt benoemd dat veel huishoudens in de wijk in armoede leven
en moeite hebben om maandelijks rond te komen. Het verhandelen van drugs
door jongeren kan hierin een uitkomst zijn, en dit gedrag wordt dan ook onder-
steund door hun ouders zolang zij ervan meeprofiteren. De jongeren hebben niet
de intentie om door te groeien in de (drugs)criminaliteit en enorm rijk te wor-
den. Deze motivatie verschilt met de motivatie die in de wijken Malburgen en
Presikhaaf geldt. De jongeren uit deze wijken zien betrokkenheid in de drugs-
criminaliteit als een uitweg naar rijkdom en status. Zij hebben veelal een niet-
westerse afkomst en leven in instabiele gezinssituaties. Het betreft veelal grote
eenoudergezinnen die onder de armoedegrens in sociale huurwoningen wonen
en geen sociaal vangnet hebben. De jongeren worden hierdoor vaak aan hun lot
overgelaten. Wanneer zij vervolgens besluiten de straat op te gaan, worden zij
niet in de gaten gehouden door hun ouder of ouders. Hierdoor is er geen gezag
van bovenaf en passen zij hun gedrag aan naar de grenzen die gelden op straat.
Deze grenzen worden vaak bepaald door negatieve rolmodellen die drugs gebrui-
ken of verhandelen. Dit kunnen ook oudere broers of neven zijn. De negatieve
rolmodellen dragen mooie trainingspakken die de jongere jongeren ook willen
dragen waardoor het moeilijk is om nee te zeggen wanneer zij worden benaderd
om een gram drugs weg te brengen.
    Met betrekking tot de wijze waarop de jongeren betrokken raken, geldt voor
alle wijken dat een deel van de jongeren betrokken raakt in de drugscriminaliteit
doordat zij het gedrag van familieleden die actief zijn in de drugscriminaliteit
overnemen. Zo bestaat het vermoeden in de wijk Geitenkamp dat jongeren erbij
worden betrokken doordat volwassen familieleden thuis een hennepkwekerij
hebben. Het betreft families die al generaties lang voorkomen ter zake overlast-
72 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>gevende en criminele gedragingen. De hoofdpersonen van deze families worden
ook wel wijkkoningen genoemd. Verder zijn in de wijk Geitenkamp regelmatig
personen aanwezig die niet uit het Arnhemse komen maar de wijk wel als inte-
ressante afzetmarkt zien. In hoeverre de jongeren door deze personen worden
geworven als ‘loopjongens’ of ’soldaten’ zodat zij zelf buiten beeld blijven, is onbe-
kend. Dit gebeurt wel in de wijken Malburgen en Presikhaaf, en wel bij zowel
basis- als middelbare scholen. Daar staan geregeld oudere jongeren die speuren
naar kinderen en jongeren die kwetsbaar zijn vanwege het feit dat zij opgroeien
in armoede, licht verstandelijk beperkt zijn en/of antisociale problemen hebben.
Degenen die hiervoor verantwoordelijk zijn, hebben hier voelsprieten voor. Met
betrekking tot de wijk Malburgen is bekend dat degenen die jongeren werven
niet enkel uit Arnhem komen, want er zijn ook invloeden van buiten Arnhem. Zij
gebruiken de Arnhemse jongeren om hun handelsvoorraad in het Arnhemse te
verkopen, omdat het in andere steden te druk begint te worden met aanbieders.
    Met uitzondering van de situatie in de wijk Malburgen is er weinig bekend
over de precieze betrokkenheid van jongeren en de daarmee gepaard gaande
werkwijze. Ten aanzien van de wijk Malburgen is bekend dat een deel van de 30
tot 40 jongeren die in beeld zijn op hun scooter door hun wijk, de stad Arnhem
en andere steden rijden om de drugs verhandelen. Zij zitten niet in een vast net-
werk maar in een fluïde netwerk dat continu van samenstelling verandert. Door
de vermenging van jongere en oudere jongeren in dit netwerk is er ook geen
vaststaande hiërarchie. Wel blijkt dat (een gedeelte van) de groep vaak samen
optrekt met de groep jongeren uit de wijk Presikhaaf. Zij voelen een sterke saam-
horigheid met elkaar en gaan vaak en bloc ergens naartoe. Dit gaat gepaard met
rivaliteit naar andere jeugdgroeperingen uit andere wijken. Verder blijft het met
betrekking tot de werkwijze van jongeren bij vermoedens en signalen. Zo valt het
in de wijken Geitenkamp en Presikhaaf op dat veel jongeren in auto’s verzame-
len op parkeerplaatsen van scholen, jongerencentra, buurtcentra, winkelcentra
en woonflats. In de auto’s zijn de inzittenden zeer actief op hun mobiele telefoon
en wachten zij tot andere auto’s arriveren, waarna een transactie plaatsvindt en
de auto’s weer weggaan. Dit kan een signaal van een drugsdeal zijn. De rol van
mobiele telefoons – en specifiek de daarbij horende online mogelijkheden die
continu in bereik zijn – wordt überhaupt benoemd als een factor die de werkwijze
in de drugshandel heeft veranderd. De dealer en klant hebben immers contact in
een online omgeving en spreken via privéberichten – bijvoorbeeld via Snapchat
of Telegram – af welk type drugs de klant wil en waar zij elkaar gaan ontmoeten
voor de overdracht. Voor de politie is het in de meeste gevallen onmogelijk om de
inhoud van deze privéberichten op tijd te achterhalen, waardoor het moeilijker
                                                                 De netwerkanalyse 73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>is geworden om de dealers op heterdaad aan te houden. Daarnaast worden in de
online omgeving ook actief kwetsbare jongeren geworven.
    Met betrekking tot de aanpak wordt in alle wijken benoemd dat het van
belang is dat tijd en energie uitgaat naar het voorkomen dat de jonge aanwas de
stap naar het criminele circuit maakt. Hiervoor is het van belang dat bepaalde
patronen doorbroken gaan worden. Eén daarvan is het veranderen van de gel-
dende normen en waarden in de wijken. Hiervoor is het investeren in het peda-
gogische klimaat van belang, met als gevolg dat ouders gaan beschikken over
opvoedingsvaardigheden en pedagogische handvatten. Dit kan ertoe bijdragen
dat de jongeren op gaan groeien conform de geldende normen en waarden in de
samenleving en ze minder gevoelig zijn voor de status die oudere jongeren en/of
volwassenen op straat hebben. Om dit te bereiken, is het bijvoorbeeld van belang
dat jongeren ervan bewust gemaakt worden dat het volgen van een opleiding en
het uitvoeren van betaald werk op de lange termijn meer oplevert dan het snel
geld verdienen op de korte termijn. Verder is het belangrijk dat de informatiepo-
sitie verbeterd gaat worden, bijvoorbeeld doordat wijkagenten, jongerenwerkers
en Sociale Wijkteams (SWT’s) vaker achter de voordeur gaan komen. Ook moe-
ten zij zichtbaarder gaan zijn in de rest van de wijk, zodat er een vertrouwens-
band wordt opgebouwd en eerder gesignaleerd kan worden wanneer een jongere
mogelijk in handen dreigt te vallen van criminelen. Tevens valt met betrekking
tot de informatiepositie winst te behalen door in te zetten op de informatie die
voorhanden is in een online omgeving en de kennis die conciërges op basis- en
middelbare scholen hebben. Uiteindelijk moet de informatie die bij alle partijen
voorhanden is, gebundeld gaan worden. Het wijkveiligheidsoverleg is hiervoor
een passende setting. Tot dusverre lukt dit nog niet, omdat veel partijen zich
nog niet veilig genoeg voelen om vertrouwelijke informatie met elkaar te delen
doordat er geen convenant is. De gemeente moet hier de regie in gaan pakken.
De komst van een convenant en verbeterde informatie-uitwisseling tussen de
partijen kan er namelijk toe leiden dat er een lijst met jongeren wordt opgesteld
die aan het doorgroeien zijn en waar een persoonsgerichte aanpak op ingericht
kan worden. Door klappen uit te kunnen delen aan deze negatieve rolmodellen
en mogelijk één van hun op het goede pad terug te brengen, straalt dat uit naar
andere jongeren in de wijk omdat het aantoont dat het loont om een normaal
gangbaar leven te leiden. Dit kan voorkomen dat de jonge aanwas uiteindelijk de
stap richting het criminele circuit zet.
74 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>3.8 Naar een aanpak
Zoals eerder aangegeven is er naast deze geanonimiseerde rapportage – die
als het goed is een beeld en inzicht geeft – ook informatie op persoonsniveau
beschikbaar van de leden van het netwerk. Deze informatie is in bezit en beheer
van de politie in Arnhem en kan binnen een convenant met de partners worden
gedeeld ten behoeve van een aanpak.
    De analyse van het netwerk en de aanvullende interviews met professionals
maken duidelijk dat diverse partijen in Arnhem – op stads- en wijkniveau –
gebruik zouden kunnen maken van deze concrete resultaten.
Focus op Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf
We leggen in de aanpak de focus op drie wijken in Arnhem-Oost, omdat dit
tegemoet komt aan de vraagstelling die ten grondslag ligt aan dit onderzoek. Op
basis van de analyse van het netwerk wordt duidelijk dat er 21 personen in de
Geitenkamp, 50 in Malburgen en 43 in Presikhaaf woonachtig zijn. Zij zijn allen
onderdeel van een lokaal en bovenlokaal crimineel netwerk. Een dergelijk net-
werk is te beschouwen als het ‘LinkedIn van de misdaad’. Aan de ene kant kun-
nen personen in het netwerk makkelijk in contact komen met andere personen
om strafbare feiten te plegen. Aan de andere kant kan er vanuit het netwerk –
zeker op jongeren – een negatieve invloed uitgaan.
    Voor wat betreft de aanpak hebben de Arnhemse wijken netwerken en over-
legstructuren van samenwerkende professionals, maar ontbreekt het daar (nog)
aan een convenant om informatie over personen met elkaar te kunnen delen. De
professionals binnen de gemeente Arnhem kunnen gebruikmaken van diverse
interventies en sinds kort zijn daar in het kader van BOTOC ook een aantal
nieuwe interventies aan toegevoegd. Bij dit laatste gaat het om vroegsignalering
via het Preventief Interventie Team (PIT), de persoonsgerichte aanpak via het
jongerenwerk, de inzet van straatcoaches, het aanbod van werkplekken voor de
doelgroep en intensivering van de opsporing op jongeren in de drugs door politie
en justitie.
    Op basis van de netwerkanalyse en de interviews met professionals ligt het
voor de hand om de hiernavolgende zes lijnen van aanpak te kiezen.
1. Heb oog voor de next generation en jonge aanwas
Er zijn in alle drie de wijken jongeren die we rekenen tot de next generation en
jongeren die we jonge aanwas noemen. Deze jongeren zijn ondanks hun leeftijd
al onderdeel van een groot netwerk waar sprake is van (ernstige) criminaliteit.
Het ligt voor de hand om in een regulier integraal jeugdoverleg met deze jon-
                                                              De netwerkanalyse 75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>geren aan de slag te gaan. Zijn deze jongeren bij de netwerkpartners bekend en
zitten ze in een aanpak of niet? Ze zouden – gezien het feit dat ze in het netwerk
zitten – bekend moeten worden en er zal ook een aanpak op deze jongeren gefor-
muleerd moeten worden.
Tabel 3.5 – Aantallen Next generation en Jonge aanwas
                                                                    Aantallen
  Wijk                                                Next generation        Jonge aanwas
  Geitenkamp                                                27                     4
  Malburgen                                                 19                     7
  Presikhaaf                                                19                     4
    Check
    Op het moment dat personen uit het netwerk op naamsniveau richting een
    (integrale) aanpak gaan, is het van belang om eerst te checken of de regi-
    straties bij de politie van de persoon passen bij de delictscategorie (jonge
    aanwas, rising star, et cetera) waarin hij of zij is gedeeld. Als onderzoekers
    hebben wij dit vanwege privacyafspraken niet kunnen verifiëren. Is dit juist,
    dan kan een integraal informatiedossier (als dat er nog niet is) opgesteld
    worden als basis voor een aanpak. Voor de personen met een zwaarder
    profiel is het ook raadzaam om na te gaan of er informatie uit rechercheon-
    derzoeken (Summ-it) beschikbaar is dat het beeld van de personen nader
    kan duiden.
2. Maak werk van de rising stars
We tellen 27 jongeren in het netwerk die woonachtig zijn in de drie onderzochte
wijken in Arnhem-Oost die aan het doorgroeien zijn richting de zwaardere cri-
minaliteit, maar die daarnaast ook als negatief rolmodel fungeren voor de jon-
geren in de wijk. Criminologisch gezien zijn de rising stars een interessante – en
zoals we eerder aangaven – vergeten groep. Het ligt voor de hand om deze groep
van 27 te bespreken in een platform van de persoonsgerichte aanpak (PGA).
76 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>3. Zoom waar mogelijk in op potentiële PGA-ers
Capaciteit is schaars, zo weten we. Toch lijkt het verstandig om binnen de PGA
ook de 15 harde kerners, de 46 criminele locals en de acht facilitators onder de loep
te nemen die woonachtig zijn in één van de drie onderzochte wijken in Arnhem-
Oost. Vraag daarbij is of ze al onderdeel van de PGA zijn of niet. Is dit het geval,
dan zouden ze een ‘plus’ kunnen krijgen omdat ze in het grotere netwerk een rol
spelen. Zijn ze niet bekend, dan zou nader onderzoek op zijn plaats zijn.
4. Kijk naar familieverbanden en overweeg een gezins- of
    familieaanpak
Uit de interviews met professionals komt de betrokkenheid van familieverban-
den bij (drugs)criminaliteit regelmatig naar voren. Ook wordt er gesproken over
de aanwezigheid van criminele gezinnen of families in sommige wijken. In de
netwerkanalyse hebben we niet kunnen kijken naar familieverbanden omdat
we als onderzoekers met geanonimiseerde data hebben gewerkt. Het verdient
wel aanbeveling om van de personen uit de drie onderzochte wijken die in het
netwerk zitten, na te gaan of ze onderdeel zijn van bekende criminele families.
Mochten er linken zijn met criminele families of gezinnen dan is het te overwe-
gen om op een dergelijk systeem in te zetten.
5. Blijvend investeren in vroegsignalering
Vanuit de interviews komt naar voren dat de onderzochte wijken in Arnhem-
Oost niet alleen kwetsbaar maar ook gesloten wijken voor de overheid zijn met
relatief veel problemen als het gaat om opgroeien. Vroegsignalering van kwetsba-
re kinderen op basis van risicosignalen vraagt dus aandacht. Daarmee kan voor-
komen worden dat opgroeiende en kwetsbare kinderen in de basisschoolleeftijd
onderdeel uit gaan maken van criminele netwerken als ze ouder worden.
6. Investeer in gezamenlijke aanpak en nieuwe informatiebronnen
Op basis van de interviews met professionals komt naar voren dat er – mede door
het ontbreken van een convenant – te weinig focus is op de gezamenlijke en con-
crete aanpak van personen op basis van gedeelde informatie. Ook zijn er diverse
kansen om de informatiepositie te verbeteren en soms wordt hier al voorzichtig
invulling aan gegeven. Te denken valt aan informatie uit de online wereld, het
onderwijs en door meer ‘achter de voordeur’ bij gezinnen te komen. Het benutten
van deze nieuwe informatiebronnen zou speerpunt in de aanpak moeten zijn.
                                                                  De netwerkanalyse 77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Eindnoten
1.  Ferwerda, Beke & Bervoets, 2013.
2.  Ferwerda, Beke & Bervoets, 2017.
3.  Dit wordt nader toegelicht verderop in deze paragraaf onder ‘Van jonge aanwas tot harde kern’.
4.  Beke, Ferwerda, van der Torre & Bervoets, 2013.
5.  Spapens, 2012.
6.  Weerman, & Kleemans, 2002.
7.  Klerks, 2001.
8.  Bruinsma & Bernasco, 2002.
9.  Blondel, Guillaume, Lambiotte & Lefebvre, 2008; Lambiotte, Delvenne & Barahona, 2009.
10. Ferwerda & Van Wijk, 2010.
11. Beke, Ferwerda, van der Torre & Bervoets, 2013.
12. Ferwerda, Beke & Bervoets, 2017
13. In de rest van Arnhem gaat het om 61 jongeren.
14. De analyse op geregistreerde incidenten heeft betrekking op landelijke politiedata.
15. Zie bijlage 1 voor een toelichting op de categorieën.
16. Ferwerda, Brouwer, Hölzken & Kroeze, 2021.
17. Ferwerda, Brouwer, Hölzken & Kroeze, 2021.
18. Weijers, et al., 2021b.
19. In bijlage 2 is een dergelijke figuur ook voor de rest van Arnhem gemaakt.
20. Snus is niet strafbaar. Het betreft het innemen van nicotine zonder te roken via een tablet of thee-
    zakje dat onder de bovenlip wordt gestopt. Via bloedvaatjes in de bovenlip komt de nicotine in het
    bloed terecht. Het stimuleert de afgifte van adrenaline.
21. Het OZO houdt zich bezig met overlast die plaatsvindt op adresniveau.
78 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>    4             De balans opgemaakt
Binnen de gemeente Arnhem leven al langere tijd zorgen over de ondermijnen-
de criminaliteit in een drietal wijken in Arnhem-Oost en de invloed die daar
mogelijk vanuit gaat op de jeugd. In dat kader is het meerjarenprogramma breed
offensief tegen ondermijnende criminaliteit (BOTOC) gestart. Een van de onder-
delen van het meerjarenprogramma is de preventieve, proactieve en repressieve
aanpak van jongeren in de drugscriminaliteit in drie wijken in Arnhem-Oost:
Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf. Voor die aanpak is – op verzoek van de
gemeente Arnhem – in dit rapport een analyse gemaakt van de positie van de jon-
geren in de wijken in relatie tot de criminele structuren in de wijk en daarbuiten.
    In dit hoofdstuk – dat te lezen is als een samenvatting – staan we stil bij de
vraagstelling, de onderzoeksmethoden en de belangrijkste resultaten. Ook wordt
ingegaan op de kansen voor de aanpak.
Systeem- en straatinformatie
Dit onderzoek heeft tot doel om inzichtelijk te maken op welke wijze de crimi-
naliteit gepleegd door jongeren in de drie wijken in Arnhem-Oost in relatie staat
tot en beïnvloed wordt door (bovenlokale) fluïde criminele netwerken. Daartoe
is op basis van straatinformatie van professionals uit de wijken en de stad en
systeeminformatie van de politie een analyse uitgevoerd met als resultaat een
netwerk van 484 personen die met elkaar zijn verbonden. In het netwerk onder-
scheiden we de volgende criminele classificaties: harde kern, rising stars, jonge
aanwas, criminele locals, facilitators en X-subjecten. Daarnaast is ook de next
generation in beeld gebracht. Ook zijn binnen het netwerk een elftal subnet-
werken c.q. clusters in beeld gebracht. De categorieën en clusters zijn geanaly-
seerd op aantallen, kenmerken, criminaliteitspatronen en onderlinge relaties en
beïnvloeding.
                                                              De balans opgemaakt 79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Meerdere producten
In dit onderzoek is nauw samengewerkt met een analist van de Eenheid Oost-
Nederland. Hij heeft de benodigde analyses uitgevoerd en de data geanonimi-
seerd om deze vervolgens met ons te delen om onderhavige rapportage op te
kunnen stellen.
     Verder is het van belang om te vermelden dat er naast onderhavig – geanoni-
miseerd – rapport ook een analyse op naamsniveau van het netwerk in beheer bij
de politie is. Deze informatie kan binnen de geldende convenanten in Arnhem
gebruikt worden.
Multibronnenonderzoek
Om het netwerk in beeld te kunnen brengen, zijn diverse onderzoeks- en analy-
seactiviteiten uitgevoerd. Er is gesproken met 24 verschillende professionals. Het
betreft frontline professionals vanuit de gemeente (beleid, veiligheid, leefbaar-
heid en zorg), de politie (blauw en recherche) en het straathoek-, meiden- en jon-
gerenwerk. De kern van het onderzoek bestaat uit de netwerkanalyse. Daarnaast
is literatuuronderzoek en een openbronnenonderzoek uitgevoerd.
De context van het onderzoek
Twee thema’s zijn voor de context van het onderzoek van belang. Het gaat aller-
eerst om wat er bekend is in de wetenschappelijke literatuur over de ontwik-
kelingen en carrières binnen en aanpak van de jeugd- en jongerencriminaliteit.
Anderzijds gaat het om het geven van een typering van de drie wijken, want dit
zijn de wijken waar 114 personen uit de netwerkanalyse een binding mee hebben.
Kraamkamer van de misdaad
Op basis van de kennis over stoppen en doorgaan in de criminaliteit is het van
belang om vast te stellen dat – anders dan de meeste jongeren – een klein deel
van de jongeren en jongvolwassenen doorgaat met hun criminele levenswandel,
ook als de jaren vorderen. Meestal gaat het om jongeren die in hun jonge jaren
signaalgedrag lieten zien in de vorm van vroege voorspellers van een (aanhou-
dende) criminele carrière. Voorbeelden daarvan zijn onder andere spijbelgedrag,
pestgedrag, afkomstig zijn uit een zwak sociaal gezin of deelname aan een cri-
minele jeugdgroep. Daarbij moet wel aangegeven worden dat doorgaan bepaald
niet hetzelfde is als doorgroeien. Doorgaan past bij criminele locals. Dit zijn
vaak oudere, lokale veelplegers die niet bepaald als succesvolle criminelen te
typeren zijn en die het om diverse redenen maar niet lukt om afscheid te nemen
80 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>van de criminele levensstijl. Succesvol in crimineel opzicht is wel de harde kern:
beroepscriminelen die vaak in georganiseerd verband en bovenlokaal actief zijn.
    Daartussen zitten de rising stars. Het betreft meestal jongens die vanaf jon-
ge leeftijd met echte en/of nep-wapens buurtbewoners bedreigen of een overval
(proberen te) plegen. Deze jongens zijn vaak al enige tijd actief op straat op typi-
sche ‘hot spots’, met overlast, bedreiging en geweld, en wangedrag. Daarnaast
spijbelen ze en worden ze weggestuurd van school. Vaak zijn er problemen in de
thuissituatie en wordt handel in drugs in het milieu als een voor de hand lig-
gende bron van inkomsten beschouwd. De harde kerners in hun netwerk zijn
hun (negatieve) rolmodellen. De rising stars hebben een ernstig risico om snel
door te groeien richting met name routineuze gewelddadige drugscriminaliteit.
Waar ze ooit begonnen met overlast in de wijk en onderdeel uitmakend van een
jeugdgroep, maken ze nu in de luwte carrière in de zwaardere criminaliteit. In
die zin zijn dergelijke jeugdgroepen te beschouwen als de ‘kraamkamer van de
georganiseerde misdaad’.
Wat werkt in de aanpak?
Voor de succesvolle aanpak van jeugd- en jongerencriminaliteit is een aantal
ingrediënten van belang, zo leert de literatuur. Dit zijn onder andere vroegsigna-
lering en de aanpak van risicojeugd en -gezinnen, ketensamenwerking en focused
policing: focus, samenwerking, persoonsgericht, doelgroepgericht en gebiedsge-
richt. Vanuit onderzoek is bekend dat het aanbrengen van gezamenlijke focus in
analyse en een gerichte integrale aanpak op hot times, hot spots, hot groups en hot
shots zin hebben in het terugdringen van criminaliteit en overlast. In het kader
van de aanpak van jeugd- en jongerencriminaliteit zijn de Top X-aanpakken (hot
shots) en de aanpak van problematische jeugdgroepen (hot groups) voorbeelden
binnen deze categorie.
Kwetsbare wijken
Uit de schetsen van de wijken blijkt dat Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf
drie wijken zijn die verschillend zijn, maar tegelijkertijd ook veel overeenkomsten
hebben. Elke wijk lijkt een eigen karakter te hebben met verschillende inwoners-
profielen en wijkdynamieken. De Geitenkamp is een volkswijk met overwegend
autochtone Nederlanders. Malburgen en Presikhaaf zijn veel diverser wat betreft
migratieachtergronden. De wijken hebben gemeen dat ze kwetsbaar zijn en dit
uit zich onder andere in relatief lage inkomens en armoede, kleine en soms slecht
onderhouden huurwoningen (laagbouw en flats) en een concentratie van bewo-
ners met financiële zorgen en sociale of psychische problemen.
                                                                De balans opgemaakt 81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf zijn wijken die vaak de ‘verkeerde lijsten’
aanvoeren. Te denken valt daarbij ook aan veel eenzaamheid, lage sociale cohe-
sie, verloedering van de leefomgeving en gevoelens van onveiligheid.
    In deze voor de overheid gesloten wijken zijn voor de jonge inwoners veel
ingrediënten aanwezig die een voedingsbodem kunnen zijn voor een carrière in
de criminaliteit.
Kenmerken van het netwerk
In het netwerk waar 285 Arnhemmers (en daarbinnen 114 personen uit de drie
Arnhem-Oost wijken) deel van uitmaken, zitten in totaal 484 personen. Het net-
werk bestaat voor 91 procent uit mannen. De gemiddelde leeftijd van de leden
van het netwerk is 27 jaar. De leeftijden van de personen in het netwerk lopen
uiteen van 13 tot 65 jaar.
    Naast Arnhemmers zitten er relatief veel personen uit de rest van Gelderland
in het netwerk. Daarnaast noteren we ook bijvoorbeeld Rotterdam, Den Haag,
Steenwijk en Amsterdam als woongemeenten van de leden van het netwerk.
Actief netwerk
In de afgelopen drie jaar komen de leden van het netwerk voor in 10.311 politiere-
gistraties als betrokkene of verdachte bij incidenten. Dat is gemiddeld 21 inciden-
ten per persoon, waarvan gemiddeld 6 keer als betrokkene en gemiddeld 15 keer
als verdachte.
    Het criminaliteitspatroon van de verdachten is breed en loopt van vernielin-
gen en incidenten tegen de openbare orde, via gewelds- en vermogensmisdrijven
tot misdrijven in het kader van de Opiumwet. Er zitten relatief veel harde ker-
ners, criminele locals en rising stars in het netwerk terwijl het aandeel van de
jonge aanwas relatief klein is. Vooral harde kerners en rising stars hebben een
grote actieradius en ook de door deze groepen gepleegde criminaliteit is stevig,
zoals we hierna zullen zien.
    Dit netwerk is vergelijkbaar met netwerken die in andere gemeenten – behal-
ve Amsterdam – in beeld zijn gebracht. Een recente analyse in een buurt in
Amsterdam brengt namelijk een – wat betreft criminaliteitspatroon – ernstiger
netwerk in beeld.
Clusters
We onderscheiden in het grote netwerk – op basis van onderlinge hechtheid – elf
clusters met Arnhemse leden met elk eigen kenmerken. Uit de beschrijving blijkt
dat deze clusters verschillen naar leeftijd en aard van de criminaliteit, maar ook
82 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>het verschil in actieradius van onderlinge samenwerking. Deze analyse maakt
verder duidelijk dat de leden van alle clusters – en dus ook de jongeren – vanuit
de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost in contact staan met leden uit de
rest van Arnhem en daarbuiten: samen plegen ze strafbare feiten. Het ene cluster
is wat betreft ernst het andere niet maar omdat clusters via sleutelpersonen in
het netwerk met elkaar verbonden zijn, kunnen criminele kennis en middelen
worden uitgewisseld en kunnen bepaalde jongeren doorgroeien of gerekruteerd
worden.
Inzoomen op Arnhem en de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost
Van de 285 Arnhemmers in het netwerk woont het grootste deel in Malburgen
(18%), Presikhaaf (15%), De Laar-Oost en -West (9%), Geitenkamp (7%), Vredenburg
(5%) en Elderveld (4%). De wijken uit Arnhem-Zuid zijn dus ook behoorlijk verte-
genwoordigd in het netwerk.
    In totaal komen 21 personen uit de wijk Geitenkamp. De groep criminele
locals is relatief groot en ook de groepen rising stars en jonge aanwas zijn goed
vertegenwoordigd. Er zijn 27 jongeren uit de Geitenkamp schuren aan tegen het
netwerk. Ze hebben te weinig politieregistraties om in het netwerk te zitten,
maar zijn in het kader van preventie wel zeer interessant. We noemen ze next
generation en ze verdienen vanwege hun jonge leeftijd aandacht.
    Onder de 50 personen uit Malburgen zitten ook veel criminele locals. Verder
zijn hier de groepen rising stars en harde kern redelijk groot. De next generation
bestaat in deze wijk uit 19 jongeren.
    Uit de wijk Presikhaaf komen 43 personen en wat betreft de verschillende
categorieën delictplegers is de gelijkenis met Malburgen groot. Ook hier zijn de
grotere categorieën de criminele locals, de rising stars en de harde kern. De next
generation telt hier eveneens 19 jongeren.
De jeugd en de drugsproblematiek in Arnhem-Oost
Op basis van de gesprekken die gevoerd zijn met Arnhemse professionals komt
naar voren dat sommige jongeren – die opgroeien in deze kwetsbare wijken – al
heel jong beginnen met druggebruik. Het begint met snus en lachgas en kan ein-
digen met coke.
    In de Geitenkamp is de motivatie om drugs te gaan verhandelen anders dan
in de andere twee wijken. In Presikhaaf en Malburgen is dit een uitweg naar rijk-
dom en status. Deze jongeren onttrekken zich aan het toezicht van hun ouders en
zijn kwetsbaar voor de verlokkingen van de straat, waarbij ze beïnvloed worden
door negatieve rolmodellen die ook in drugs handelen en daar succesvol in lijken
                                                              De balans opgemaakt 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>te zijn. Op de Geitenkamp gaat het handelen meer voor het levensonderhoud,
is het een vorm van rondkomen en wordt het niet zelden door ouders gedoogd.
Familieverbanden in de drugs spelen volgens de streetlevel professionals een
behoorlijke rol bij het betrokken raken bij drugsgebruik en -handel. Naast de
familie – die soms zelf ook al decennia in de wiet zitten – komen jongeren soms
ook via scholen en het schoolplein in contact met dealers. In sommige gevallen
worden ze daar gerekruteerd om ook te gaan handelen. Parkeerplaatsen, auto’s
en mobiele telefoons spelen een rol in gebruik en handel, waarbij iedere wijk haar
eigen hot spots kent. De rol van online kunnen zijn, is sowieso een factor die de
werkwijze in de drugshandel heeft veranderd. Klant en dealer hebben immers
contact in een online omgeving en spreken via privéberichten – bijvoorbeeld via
Snapchat of Telegram – af welk type drugs de klant wil en waar zij elkaar gaan
ontmoeten voor de overdracht. Dit maakt het voor de politie ook lastiger om
heterdaad aanhoudingen te doen. Tot slot worden er volgens sommige professio-
nals ook actief kwetsbare jongeren via de online omgeving geworven.
Verhalen en verbalen
Het valt op dat het percentage drugsmisdrijven (2%) binnen het netwerk relatief
laag is. De systeeminformatie (registraties bij de politie) wijst dus in een andere
richting dan de verhalen die we bij professionals in de wijken hebben opgete-
kend. Die gaan vooral in de richting dat de drugscriminaliteit voor jongeren in de
wijken in Arnhem-Oost niet alleen lonkt, maar dat ze daar soms waarschijnlijk
ook al bij betrokken zijn. Ditzelfde zagen we overigens ook in het veel zwaardere
netwerk in de Wildemanbuurt in Amsterdam (daar 5% drugsregistraties).
    Het is goed om te constateren dat er met betrekking tot drugscriminaliteit
een discrepantie is tussen de verhalen en de verbalen. Dit is op zich logisch
want er is sprake van een slachtofferloos misdrijf c.q. een haalzaak. De burger
doet nauwelijks aangifte van drugscriminaliteit en dus worden de cijfers voor-
al bepaald door de investeringen die de politie kan doen. In de gesprekken die
wij voerden geven politiefunctionarissen ook aan dat het los van de prioriteit en
capaciteit erg lastig is om aanhoudingen te doen als het gaat om drugscriminali-
teit. Dit laatste heeft alles te maken met de werkwijze van de dadergroepen.
    Hoe dan ook, er is sprake van een groot, actief netwerk met leden uit Arnhem
en daarbuiten. Binnen dat netwerk zijn ook leden uit Arnhem-Oost actief waar-
onder jongeren en jongvolwassenen. Een aanpak op deze jongeren is vanzelfspre-
kend zinvol om criminele carrières te doorbreken, omdat met name professionals
aangeven dat actief zijn of actief worden in de drugscriminaliteit voor sommige
jongeren interessant is.
84 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Naar een aanpak
Zoals eerder aangegeven is er naast deze geanonimiseerde rapportage ook infor-
matie op persoonsniveau beschikbaar van de leden van het netwerk. Deze infor-
matie is in bezit en beheer van de politie in Arnhem en kan op basis van een
convenant gedeeld worden met veiligheidspartners om te komen tot een aanpak.
Voor die Arnhemse aanpak leggen we de focus op de drie onderzochte wijken in
Arnhem-Oost, omdat dit tegemoet komt aan de vraagstelling die ten grondslag
ligt aan dit onderzoek.
    De 114 personen uit de drie onderzochte wijken in Arnhem-Oost zijn allen
onderdeel van een lokaal en bovenlokaal crimineel netwerk. Een dergelijk net-
werk is te beschouwen als het ‘LinkedIn van de misdaad’. Aan de ene kant kun-
nen personen in het netwerk makkelijk in contact komen met andere personen
om strafbare feiten te plegen. Aan de andere kant kan er vanuit het netwerk –
zeker op jongeren – een negatieve invloed uitgaan.
    Voor wat betreft de aanpak stellen wij voor dat de analyse op naamsniveau
gebruikt wordt om meer scherpte, focus en concreetheid in de bestaande aanpak
te brengen die Arnhem te bieden heeft en waar nodig de aanpak te intensiveren.
De interventies die op dit moment in het kader van het Arnhems breed offen-
sief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit (BOTOC) worden ingezet
zijn daarbinnen ook zeer interessant omdat deze interventies willen voorkomen
dat jongeren afglijden in de criminaliteit. Ook is er binnen het BOTOC aandacht
voor het opwerpen van barrières voor een potentieel nieuwe generatie. Voor de
aanpak formuleerden we in het vorige hoofdstuk zes lijnen:
    1. Heb oog voor de next generation en jonge aanwas uit de Geitenkamp,
        Malburgen en Presikhaaf en bespreek deze groepen in het reguliere inte-
        grale jeugdoverleg.
    2. Maak werk van de 27 rising stars uit de drie onderzochte wijken in Arnhem-
        Oost. Dit zijn de jongeren die aan het doorgroeien zijn richting de zwaar-
        dere criminaliteit, maar die daarnaast ook als negatief rolmodel fungeren
        voor de jongeren in de wijk. Criminologisch gezien is dit een interessante
        en vaak vergeten groep. Bespreek ze binnen een platform van de persoons-
        gerichte aanpak (PGA).
    3. Zoom waar mogelijk in op potentiële PGA-ers. Het is verstandig om de 15
        harde kerners, de 46 criminele locals en acht facilitators onder de loep te
        nemen. Vraag daarbij is of ze al onderdeel van de PGA zijn of niet. Is dit
                                                              De balans opgemaakt 85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>      het geval dan zouden ze een ‘plus’ kunnen krijgen omdat ze in het grotere
      netwerk een rol spelen. Zijn ze niet bekend dan zou nader onderzoek op
      zijn plaats zijn.
   4. Kijk naar familieverbanden en overweeg een gezins- of familieaanpak. Het
      verdient aanbeveling om van de personen uit de drie wijken die in het net-
      werk zitten na te gaan of ze onderdeel zijn van bekende criminele families
      en te overwegen om op een dergelijk familiesysteem in te zetten met een
      systeemaanpak. Professionals geven namelijk regelmatig aan dat er een
      relatie is tussen bepaalde gezinnen en families en (drugs)criminaliteit.
   5. Blijvend investeren in vroegsignalering. De wijken zijn kwetsbaar en geslo-
      ten voor de overheid en is voor sommige kwetsbare jongeren een kraamka-
      mer van de misdaad. Vroegsignalering op basis van risicosignalen vraagt
      aandacht om daarmee te voorkomen dat opgroeiende en kwetsbare kinde-
      ren in de basisschoolleeftijd later onderdeel uit gaan maken van criminele
      netwerken.
   6. Kies voor een gezamenlijke aanpak en het aanboren van nieuwe informatie-
      bronnen. Focus, integraal, informatiegestuurd, concreet en persoonsge-
      richt binnen een convenant – zo weten we ook uit de literatuur – biedt
      de meeste garanties voor succes. Wat betreft informatiebronnen liggen er
      uitdagingen in de online wereld, de gezinnen zelf en het onderwijs.
86 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Referenties
Adjiembaks, S. (2018). (On)gemerkt bijzonder. Levensverhalen van resisters en de
betekenis van resistance to crime. Den Haag: Boom Criminologie.
Alfen, van J. (2021). Trots op Prikko: ‘Ik zeg altijd dat ik uit Presikhaaf kom, niet
Arnhem’.
https://indebuurt.nl/arnhem/arnhemmers/arnhemmer-van-de-week/
trots-op-prikko-ik-zeg-altijd-dat-ik-uit-presikhaaf-kom-niet-arnhem~141013/
Andringa, W., Warta, S., De Jong, J., & G. Van Straaten (2020). Monitor Arnhem
2019. Veiligheid, Leefbaarheid en Welzijn in uw buurt. I&O Research.
https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/
Arnhem/11ec44b5-5de8-4c3a-bc5f-ae8e1cb1b304
Arnhem in Cijfers (2021a). Arnhem in cijfers. De staat van de Stad.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/bevolking--buurt-wijk-
Arnhem in Cijfers (2021b). Arnhem in cijfers. De staat van de Stad.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/veiligheid--buurt-wijk-
Arnhem in Cijfers (2021c). Arnhem in cijfers. De staat van de Stad.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/
armoede-en-inkomensondersteuning
Arnhem in Cijfers (2021d). Arnhem in cijfers. De staat van de Stad.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/
leefbaarheid--buurt-wijk-
                                                                              Referenties 87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Arnhem in Cijfers (2021e). Arnhem in cijfers. De Staat van de Stad.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/wonen--buurt-wijk-
Arnhem2day (z.d.). Presikhaaf.
https://www.arnhem2day.nl/fotobank/presikhaaf
Basisregistratie personen (BRP) Via Arnhem in cijfers.
https://arnhem.incijfers.nl/dashboard/staat-van-de-stad/bevolking--buurt-wijk-
/?Regionlevel=wijk&Regioncode=4&referencelevel=arnhem&referencecode=und
efined
Beerthuizen, M., E. Leijsen & A. Van der Laan (2019). Risico- en beschermende
factoren in de kindertijd en vroege adolescentie voor high impact crime in de latere
adolescentie en jongvolwassenheid. Cahiers 2019-15, WODC: Den Haag.
Beke, B., H. Ferwerda, E. van der Torre & E. Bervoets (2013). Jeugdgroepen en
geweld. Van signalering naar aanpak. Onderzoeksreeks Politieacademie, Boom,
Lemma.
Bersani, B. & E. Eggleston Doherty (2018). Desistance from Offending in the
Twenty-First Century. Annual Review in Criminology, vol. 1, pp. 311-334.
Berkeley, E. & A. Van Uden (2009). Risicojongeren: een bundeling van inzichten uit
onderzoek, beleid en praktijk over effectieve aanpak. Den Haag, Nicis Institute.
Bervoets, E., Ferwerda, H., Bremmers, B., Keijzer, D., & T. Appelman (2013).
Daling jeugdige verdachten Amsterdam. Op zoek naar mogelijke verklaringen.
Rotterdam/Arnhem: Lokale Zaken/Bureau Beke.
Bervoets, E. & A. van Wijk (2016). Drie drugsnetwerken in een kleine stad.
Tijdschrift voor Criminologie 58(3):3-19.
Blokland, A. & L. de Kruijff (2020). Desistance bij seksuele daders in criminolo-
gisch perspectief. In: K. Goethals, M. De Boeck, T. Dilliën, W. Huys & A. Nuyts
(red.), Handboek behandeling van seksueel afwijkend gedrag, 101 – 145,
88 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Blondel, V., L. Guillaume, R. Lambiotte & E. Lefebvre (2008). Fast unfolding
of communities in large networks, Journal of Statistical Mechanics: Theory and
Experiment (10), P1000.
Bolwerk, P. (2021). Doodziek door ‘schimmelwoning’. Drie generaties Arnhemse
familie ‘aan de pufjes’. De Gelderlander.
https://www.gelderlander.nl/arnhem/doodziek-door-schimmelwoning-drie-
generaties-arnhemse-familie-aan-de-pufjes~a9768dfd/
Braga, A. & D. Weisburd (2012). ‘The effects of “pulling levers” focused deterrence
strategies on crime’, Campbell Systematic Reviews 2012, afl. 6, p. 1-90.
Bruinsma, G. & W. Bernasco (2002). Dadergroepen en transnationale illegale
markten. Tijdschrift voor Criminologie, 44 (2),128-140.
Bruinsma, J. (2021). Straatcoaches in Arnhemse wijken houden vaderlijk oogje in
het zeil: ‘Wij zijn het cement tussen de stenen’. De Gelderlander.
https://www.gelderlander.nl/arnhem/straatcoaches-in-arnhemse-wijken-hou-
den-vaderlijk-oogje-in-het-zeil-wij-zijn-het-cement-tussen-de-stenen~ad282bd2/
Burik, A. van, Hoogeveen, C., De Jong, B., & Vogelvang, B. (2013). Evaluatie aan-
pak criminele jeugdgroepen. Den Haag: WODC.
Campedelli, G., F. Calderoni, T. Comunale & C. Meneghini (2020). Life-Course
Criminal Trajectories of Mafia Members. Crime & Delinquency. DOI: 10.1177/
0011128719860834.
Copp, J., P. Giordano & M. Longmore (2019). Desistance from Crime during the
Transition to Adulthood: The Influence of Parents, Peers, and Shifts in Identity.
Journal of Research in Crime and Delinquency.
Cort, W. de (2021). Het diepe dal van een prachtige arbeiderswijk op een
Arnhemse heuvel: ‘Iedereen weet alles van elkaar, maar je verraadt elkaar niet’.
De Gelderlander.
https://www.gelderlander.nl/home/br-br-het-diepe-dal-van-een-prachtige-
arbeiderswijk-op-een-arnhemse-heuvel-iedereen-weet-alles-van-elkaar-maar-je-
verraadt-elkaar-niet~a9713124/
                                                                         Referenties 89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Crone, E. (2018). Het puberende brein: over de ontwikkeling van de hersenen in de
unieke periode van de adolescentie. Amsterdam: Promotheus.
Delft, M. van (2021). Geitenkampers willen af van slecht imago: ‘Meer luisteren
naar wijkbewoners’. De Gelderlander.
https://www.gelderlander.nl/arnhem/geitenkampers-willen-af-van-slecht-ima-
go-meer-luisteren-naar-wijkbewoners~acb97fb7/
Essen, L. (2007). De 40 wijken van Vogelaar. Trouw.
https://www.trouw.nl/nieuws/de-40-wijken-van-vogelaar~be573bbe/
Esseveldt, van J. & H. Ferwerda (2022). Drugskaart van Arnhem. Hotspots en ver-
dachten in beeld. Arnhem: Bureau Beke.
Ferwerda, H., J. Jakobs & B. Beke (1996). Signalen voor toekomstig crimineel
gedrag. Een onderzoek naar de signaalwaarde van kinderdelinquentie en
probleemgedrag op basis van casestudies van ernstig criminele jongeren. Den
Haag: Stafbureau Informatie, Voorlichting en Publiciteit. Dienst Preventie,
Jeugdbescherming en Reclassering. Ministerie van Justitie.
Ferwerda, H. & A. van Wijk (2010). De actieradius van problematische jeugd-
groepen. In: F. Bovenkerk, M. Easton, L. Gunther Moor & P. Ponsaers (eds.),
Policing multiple communities. Cahiers Politiestudies, 2 (pp. 159-168). Antwerpen/
Apeldoorn: Maklu.
Ferwerda, H., B. Beke & E. Bervoets, (2013). Jeugdgroepen van toen. Een casus
onderzoek naar de leden van drie criminele jeugdgroepen uit het einde van de
vorige eeuw. Politie & Wetenschap, Apeldoorn.
Ferwerda, H. & T. van Ham (2017). Lessen uit de aanpak van jeugdgroepen.
Justitiële verkenningen: Dalende jeugdcriminaliteit. (Red. A. Donker, R. Roks, B.
Rovers, M. Schuilenburg, M. Smit & E. Snel, pp. 112-126) Den Haag: Ministerie
van Veiligheid en Justitie.
Ferwerda, H., B. Beke & E. Bervoets (2017). De onzichtbare invloed van bovenlo-
kale criminele netwerken op de wijk. Tijdschrift voor de Politie, 79, 9/10, 2017, p.
6-11.
90 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Ferwerda, H., B. de Graaf, H. Lesscher & N. Saadat (2018). Het Dalton-effect
voorkomen. Nut, noodzaak en lessen voor de aanpak van criminele families.
Tijdschrift voor de Politie, jaargang 80, nr. 8/9, 2018, pagina 44-48.
Ferwerda, H. (2019). Gooi het kind niet met het badwater weg. Cahiers
Politiestudies, jaargang 2019-1, nr. 50 p. 141-144.
Ferwerda, H., J. Wolsink & I. van Leiden (2020). De lading van vuurwapens. Een
onderzoek naar de impact van illegale vuurwapens in Nederland. Politie &
Wetenschap, Den Haag; Bureau Beke, Arnhem
Ferwerda, H., N. Brouwer, I. Hölzken & L. Kroeze (2021). Misdaadcarrières
voorkomen en doorbreken. Van analyse van het netwerk naar aanpak. Arnhem:
Bureau Beke.
Freeman, C. (1977). A Set of Measures of Centrality. Based on Betweenness.
Sociometry, 1, 35-41.
Fuller, G. A. Morgan & R. Brown (2019). Criminal histories of Australian organised
crime offenders. Trends & issues in crime and criminal justice, 567.
Geenen, M. (2010), Stoppen is afzien: welke betekenis geven jongeren aan profes-
sionals in het proces van stoppen met criminaliteit? ‘s-Hertogenbosch: Avans
Hogeschool, Expertisecentrum Veiligheid.
De Gelderlander (2016). Achterstandswijk? Is de Arnhemse wijk Presikhaaf de hemel
of de hel?
https://www.gelderlander.nl/default/achterstandswijk-is-de-arnhemse-wijk-
presikhaaf-de-hemel-of-de-hel~a93ba80b/
Geitenkamp.net. (z.d.). Geitenkamp.
http://www.geitenkampnet.nl/over-de-wijk-2/geitenkamp/
Gemeente Arnhem (2021). Staat van de Stad 2020.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b7bc05463cdc477b8bf98ae3a2ea1348
                                                                        Referenties 91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Gemeente Arnhem. (z.d.-a). Beschermde stadsgezichten.
https://www.arnhem.nl/Inwoners/bouwen_en_verbouwen/monumenten/
beschermde_stadsgezichten
Gemeente Arnhem. (z.d.-b). Arnhem-Oost aanpak.
https://www.arnhem.nl/stad_en_wijken/projecten/Arnhem_Oost_aanpak
Gemeente Arnhem. (z.d.-c). Geitenkamp.
https://www.arnhem.nl/stad_en_wijken/Wijken/Mijn_wijk/Geitenkamp
Gemeente Arnhem (z.d. -d). Wijkprogramma Geitenkamp 2021.
https://www.arnhem.nl/stad_en_wijken/Wijken/wijkactieplannen/
Wijkprogramma_Geitenkamp_2021
Grinsven, S. van & A. Verwest (2017). Vijf jaar aanpak Top 600, waar staan we
nu? Justitiële verkenningen: Dalende jeugdcriminaliteit. (Red. A.G. Donker, R.A.
Roks, B. Rovers, M.B. Schuilenburg, M. Smit & E. Snel, pp. 127-141) Den Haag:
Ministerie van Veiligheid en Justitie.
InMalburgen (2021). Immerloo.
https://inmalburgen.nl/loc/immerloo/
Klerks, P. (2001). The network paradigm applied to criminal organisations: theo-
retical nit-picking or a relevant doctrine for investigators? Recent developments
in the Netherlands. Connections, 24 (3), 53-65.
Koppen, M. van, V. Van der Geest & E. Kleemans (2017). Doorgroeiers in de mis-
daad. De criminele carrières en achtergrondkenmerken van jonge daders van
een zwaar delict. VU, Politie & Wetenschap, Apeldoorn.
Laan, van der, A. & M. Beerhuizen (2018). Monitor Jeugdcriminaliteit 2017:
Ontwikkelingen in de registreerde jeugdcriminaliteit in de jaren 2000 tot 2017. Cahier
2018-1. Den Haag: Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Laan, van der, A., M. Beerthuizen & H. Goudriaan (2017). Ontwikkelingen in de
jeugdcriminaliteit, 1997 tot 2015. Justitiële verkenningen: Dalende jeugdcriminali-
teit. (Red. A.G. Donker, R.A. Roks, B. Rovers, M.B. Schuilenburg, M. Smit & E.
Snel, pp. 28-49) Den Haag: Ministerie van Veiligheid en Justitie.
92 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Laan, van der A., S. Pleysier & F. Weerman (2020). Hedendaagse jeugdcriminali-
teit: nieuwe vragen en enkele antwoorden na een historische daling. Tijdschrift
voor Criminologie, 62(2-3), 115-129
Laan, A. van, M. Beerthuizen & N. Boot (2021). Monitor Jeugdcriminaliteit 2020.
Ontwikkelingen in de jeugdcriminaliteit in de eerste twee decennia van deze
eeuw. Cahier 2021-9. Den Haag: Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Lambiotte, R., C. Delvenne & M. Barahona (2009). Laplacian Dynamics and
Multiscale Modular Structure in Networks.
Lammerse, M. (2018). Malburgen - de wijk. Malburger.
https://malburger.nl/malburgen-de-wijk/
Lammerse, M. (2020). Wijkgeschiedenis en Wijktoekomst. Malburger.
https://malburger.nl/wijkgeschiedenis/
Lenkens, M., F. van Lenthe, L. Schenk, T. Magnée, M. Sentse, S. Severiens, G.
Engbersen & G. Nagelhout (2019). Experiential peer support and its effects on
desistance from delinquent behavior: Protocol paper for a systematic realist
literature review. Systematic Reviews, vol. 8, no. 119, pp. 1-14.
Maruna, S. (2001). Making good; How ex-convicts reform and rebuild their lives.
Washington DC: APA-Books.
McNeill, F. (2006). A desistance paradigm for offender management. Criminology
and Criminal Justice, 6(1), 39-62.
Mijn Gelderland (z.d.). Presikhaaf Arnhem. De eerste ‘shopping mall’ van Europa.
https://mijngelderland.nl/inhoud/verhalen/presikhaaf-arnhem
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2019). Soorten eenzaamheid.
Over eenzaamheid | Alles over eenzaamheid.
https://www.eenzaam.nl/over-eenzaamheid/soorten-eenzaamheid
NOS (2020a). Aanhoudingen en boetes om vuurwerkonrust Arnhem.
https://nos.nl/artikel/2357823-aanhoudingen-en-boetes-om-vuurwerkonrust-
arnhem
                                                                       Referenties 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>NOS (2020b). Burgemeester Arnhem sluit woning Geitenkamp na vondst zwaar
vuurwerk. https://nos.nl/artikel/2358355-burgemeester-arnhem-sluit-woning-
geitenkamp-na-vondst-zwaar-vuurwerk
Ploeg, Van Der, H. & Bruinsma, J. (2020). Vuurwerkdrama treft armste buurt van
Gelderland. De Gelderlander.
https://www.gelderlander.nl/arnhem-e-o/
vuurwerkdrama-treft-armste-buurt-van-gelderland~ab865a4e/
Rovers, B. (2008) Ze deugen nergens voor: het Belief effect in justitiële jeugd-
interventies. H. Moors en B. Rovers: Geloven in veiligheid. Avans Hogeschool: ’s
Hertogenbosch.
Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (2007).
Toelichting bij het besluit tot aanwijzing van het beschermd stads gezicht Geitenkamp
gemeente Arnhem (Gelderland). https://geo1.arnhem.nl/hyperlink/monumenten/
RBS_Geitenkamp.pdf
Sampson, R. & J. Laub (1995). Crime in the making: Pathways and turning points
through life. Harvard University Press.
Sampson, R. & J. Laub (2017). A general age-graded theory of crime: Lessons
learned and the future of life-course criminology, Farrington, Integrated
Developmental and Life-course Theories of Offending, 165 – 187.
Skogan, W. & K. Frydl (eds.) (2004). Fairness and Effectiveness in Policing: The
Evidence. Washington: Te national Academy’s Press.
Spapens, T. (2012). Netwerken op niveau: criminele micro-, meso- en macronetwer-
ken (oratie). Tilburg: Tilburg University.
Team Leefomgeving Presikhaaf (2021). Wijkprogramma Presikhaaf 2021.
https://www.arnhem.nl/stad_en_wijken/Wijken/wijkactieplannen/
Wijkprogramma_Presikhaaf_2021
94 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Terpstra, J. (2019). Een mooie maar kwetsbare wijk: ‘In Immerloo II komen alle pro-
blemen samen’. Omroep Gelderland.
https://www.gld.nl/nieuws/2406718/een-mooie-maar-kwetsbare-wijk-in-
immerloo-ii-komen-alle-problemen-samen.
Terpstra, J. (2020). Flatbrand, armoede, renovatie: verandering in Immerloo II gaat
met horten en stoten. Omroep Gelderland.
https://www.gld.nl/nieuws/2449009/Flatbrand-armoede-renovatie-
verandering-in-Immerloo-II-gaat-met-horten-en-stoten
Versteegh, P., T. van der Plas & H. Nieuwstraten (2011). The best of three worlds.
Effectiever politiewerk door een probleemgerichte aanpak van hot crimes, hot
spots, hot shots en hot groups, Apeldoorn: Politieacademie.
Vollaard, B., P. Versteegh & J. van den Brakel (2009). Veelbelovende verklaringen
voor de daling van de criminaliteit na 2002. Apeldoorn: Politie & Wetenschap.
Waard, de, J., A. Van der Laan & M. Scheepmaker (2017). Inleiding. Justitiële
verkenningen: Dalende jeugdcriminaliteit. (Red. A.G. Donker, R.A. Roks, B. Rovers,
M.B. Schuilenburg, M. Smit & E. Snel, pp. 5-9) Den Haag: Ministerie van
Veiligheid en Justitie.
Waard, De, J. (2019). Wat Werkt? Een systematisch overzicht van recent verschenen
meta evaluaties / synthesestudies binnen de kennisdomeinen situationele crimina-
liteitspreventie, politiezorg, en strafrechtelijke interventies, 1997 – 2019. Den Haag:
Ministerie van Veiligheid en Justitie.
Weerman, F. & E. Kleemans (2002). Criminele groepen en samenwerkingsver-
banden. Tijdschrift voor Criminologie, 44 (2), 114-127.
Weerman, F. (2017). Sociale media en smartphones als verklaring voor de daling
in jeugdcriminaliteit? Justitiële verkenningen: Dalende jeugdcriminaliteit. (Red.
A.G. Donker, R.A. Roks, B. Rovers, M.B. Schuilenburg, M. Smit & E. Snel, pp.
71-87) Den Haag: Ministerie van Veiligheid en Justitie.
Weijers, I. & D. van Drie (2014). Stoppen of volharden. Portretten van jonge veel-
plegers. SWO, Amsterdam.
                                                                               Referenties 95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Weijers, I. (2018). Veelplegers aanpakken. 81 jonge veelplegers 15 jaar gevolgd. SWP,
Amsterdam.
Weijers, I., H. Ferwerda & R. Roks (2021a). Verharding van de jeugdcriminaliteit.
Nederlands Juristenblad, 8 januari 2021, aflevering 1, pagina 14-20.
Weijers, I., H. Ferwerda & R. Roks (2021b). Te groot voor de wijkagent, te klein
voor de recherche. Een vergeten groep: jonge doorgroeiers in de criminaliteit.
Proces, vol. 100, no. 5, Pagina 264-275.
96 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 – Incidenten naar hoofd- en subcategorieën
 Top 5 vermogensmisdrijven (n=1.117)                             n         %
 Winkeldiefstal                                                 230       21%
 Heling                                                         112       10%
 Overige horizontale fraude                                      99        9%
 Overige (eenvoudige) diefstal                                   70        6%
 Gekwalificeerde diefstal in/uit woning                          54        5%
 Top 5 vernielingen en openbare orde incidenten (n=2.391)        n         %
 Melding overlast jeugd                                         906       38%
 Geluidshinder overig                                           309       13%
 Overlast i.v.m. drugs/alcohol                                  335       14%
 Overlast door verward/overspannen persoon                      148        6%
 Vernieling overige objecten                                     97        4%
 Top 5 geweldsmisdrijven (n=1.969)                               n         %
 Ruzie/twist (zonder vervolg)                                  1.292      66%
 Eenvoudige mishandeling                                        136        7%
 Bedreiging                                                     130        7%
 Belediging                                                     124        6%
 Vechtpartij (zonder vervolg)                                   79         4%
 Top 5 seksuele misdrijven (n=31)                                n         %
 Overige meldingen zeden                                        14        45%
 Mensenhandel seksuele uitbuiting                                6        19%
 Verkrachting                                                    5        16%
 Seksueel misbruik (incest) afhankelijke relatie/wilsonbekwame   2         6%
 Openbare schennis der eerbaarheid                               2         6%
                                                                     Bijlagen 97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre> Top 5 verkeersmisdrijven (n=1.200)                             n    %
 Overige verkeerszaken                                         540  45%
 Rijden zonder rijbewijs                                       289  24%
 Rijden onder invloed drugs/geneesmiddelen al dan niet i.c.m.   67   6%
 alcohol
 Rijden onder invloed (uitsluitend alcohol)                     49   4%
 Snelheidsovertreding RVV90                                     45   4%
 Top 5 drugsmisdrijven (n=208)                                  n    %
 Bezit harddrugs (lijst I)                                      77  37%
 Aantreffen drugs (geen verdachte)                              39  19%
 Handel harddrugs (lijst I)                                     33  16%
 Bezit softdrugs                                                27  13%
 Vervaardigen softdrugs                                         16   8%
 Top 3 wapenmisdrijven (n=84)                                   n    %
 Bezit overige wapens                                           66  79%
 Bezit vuurwapens                                               15  18%
 Schietpartij (zonder vervolg)                                  3    4%
 Top 5 overige incidenten (n=3.311)                             n    %
 Verdachte situatie                                           1.493 45%
 Algemene mutatie                                             1.196 36%
 Afhandeling overige meldingen                                 481  15%
 Overtreding overige (wetboek van strafrecht)                  76   2%
 Overtreding justitiële voorwaarden                            32   1%
98 Misdadige invloed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 – Criminele netwerkvorming in de rest van
					Arnhem
   Arnhem overige wijken (N=171)
                                               Harde kern
                                                 N = 30
                   Rising stars
                      N = 37
                                           Bovenlokaal netwerk
                                              Criminele locals
                                Jonge aanwas      N = 49       Facilitators
                                   N = 22                        N = 26
                X-subjecten
                   N =7
                                             Lokaal netwerk
                                                                          Bijlagen 99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Verschenen in de Bekereeks
2008
Ambtscriminaliteit aangegeven?
Een onderzoek naar het opvolgen van en kennis over de wettelijke verplichting tot aangifte van
artikel 162 Sv misdrijven
Verborgen problemen
Een onderzoek naar (de aanpak van) criminaliteit onder Antillianen in Nederland
Bont en Blauw
Een onderzoek naar de strafrechtelijke behandeling van geweldszaken tegen politieambtenaren en
de bejegening van slachtoffers daarvan doorde politie en het openbaar ministerie
Uitstel van behandeling?
Een verkennend onderzoek naar TBS-gestelden met en zonder een combinatievonnis en de
mogelijke effecten van detentie
2009
Huwelijksdwang: Een verbintenis voor het leven?
Een verkenning van de aard en aanpak van gedwongen huwelijken in Nederland
Inpakken niet nodig
Een profiel van straatroven en straatrovers in Almere
Back on Track?
Een evaluatieonderzoek naar de onthemende projecten van de Bijzondere Jeugdbijstand in
Vlaanderen
CoVa volgens plan?
Een vooronderzoek naar de mogelijkheden en reikwijdte van een effectonderzoek van de cognitieve
vaardigheidstraining
Achter de schermen
Een verkennend onderzoek naar downloaders van kinderporno
2010
Tot de dood ons scheidt
Een onderzoek naar de omvang en kenmerken van moord en doodslag in huiselijke kring
Kwetsbaar beroep
Een onderzoek naar de prostitutiebranche in Amsterdam
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Cameratoezicht in beweging
Ervaringen met nieuwe vormen van cameratoezicht bij de Nederlandse politie
2011
Los van drank
Procesevaluatie Haltafdoening Alcohol
Lastige verhalen
Een exploratief onderzoek naar valse aangiften van zedenmisdrijven door meisjes van 12-18 jaar
Wapenfeiten
Een onderzoek naar overvallen en overvallers in Nijmegen
Snelle jongens
Een onderzoek naar drugsrunners en daaraan gerelateerde problematiek in Limburg-Zuid
2012
De schade hersteld?
Een onderzoek naar herstelbemiddeling bij jeugdige delinquenten in Vlaanderen
Onder Controle?
Een procesevaluatie van de gedragsinterventie ‘Korte Leefstijltraining voor verslaafde justitiabelen’
Planmatig en flexibel
Procesevaluatie gedragsinterventie CoVa+
Oosterse Teelt
Vietnamezen in de hennepteelt
Dierenwelzijn in het vizier
De aard en omvang van dierenwelzijnszaken en de stand van zaken van de handhaving van de regel-
geving op dat gebied in Nederland
2013
Over leven na de moord
De gevolgen van moord en doodslag voor de nabestaanden van de slachtoffers en de ondersteuning
door Slachtofferhulp Nederland
Met scherp schieten
Een onderzoek naar een aantal veiligheidsrisico’s met betrekking tot de schietsport in Nederland
Georganiseerde voertuigcriminaliteit in Nederland
Een beeld van de omvang, kenmerken, werkwijzen en aanpak anno 2013
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Het warme bad en de koude douche
Een onderzoek naar misstanden in nieuwe religieuze bewegingen en de toereikendheid van het
instrumentarium voor recht en zorg
2014
Portretten van notoire ordeverstoorders
Kenmerken en achtergronden van notoire ordeverstoorders binnen het voetbal
Gelegenheidsordeverstoorders?
Analyse van rondom grootschalige rellen aangehouden verdachten
Ondergaan of ondernemen
Ontwikkelingen in de aard en aanpak van afpersing van het bedrijfsleven
Raak geschoten?
Een onderzoek naar de werking van maatregelen tegen geweld en overlast rondom het betaald
voetbal
Doordringen of doordrinken
Effectevaluatie Halt-straf Alcohol
Prostitutie in Nederlandse gemeenten
Een onderzoek naar aard en omvang, beleid, toezicht en handhaving in 2014
2015
Aangifte onder nummer
Implementatie, toepassing en eerste resultaten van de nieuwe regeling ‘Aangifte onder nummer’
Papier en werkelijkheid
Een hypothesevormend onderzoek naar de invloed van registratie-effecten op de omvang van de
geregistreerde jeugdcriminaliteit
Grensoverschrijdend slachtofferschap
Een inventarisatie van aard, omvang en aandachtspunten in verband met de effectuering van
slachtofferrechten
2016
Dieren Verboden
De toepassing van het houdverbod als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf
Kijk op jeugdcriminaliteit
Handvatten voor het opstellen van een periodieke trendrapportage jeugd- en jongerencriminaliteit
en een overzicht van veelbelovende aanpakken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Stijging meldingen verwarde personen in de regio Rotterdam
Een onderzoek naar mogelijke verklaringen en wenselijke oplossingen
Missen we iets?
Een gebiedsanalyse in Rotterdam naar de omvang en aanpak van de jeugdcriminaliteit en eventuele
‘witte vlekken’ in dat beeld
De draad weer oppakken
Een follow-up onderzoek onder nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten
Hoe lopen de hazen?
De stand van zeken in de aanpak van dierenmishandeling en dierenverwaarlozing
Focus op heling
Een onderzoek naar het functioneren van de helingmarkt, het beleid tegen en de gevolgen van
heling
Van cijfers naar interpretatie
Een duiding van de kwantitatieve ontwikkelingen van de jeugdcriminaliteit
Wie is het slachtoffer?
Kenmerken van de doelgroep van het Schadefonds Geweldsmisdrijven en strategieën voor een beter
doelgroepbereik
Radicalisering in de gemeente Arnhem
Resultaten van onderzoek onder mentoren, welzijnswerkers en jongeren
2017
Duiding van problematisch jeugdgroepengedrag
Een theoretische verkenning en een praktische handreiking voor het veld
Prostitutie in beeld gebracht
Een onderzoek naar aard en omvang van zichtbare en onzichtbare prostitutie in Arnhem
De achterblijvers
Een evaluatie van het maatwerk voor achterblijvers van vermiste personen
2018
Realiteit of registratie-effect?
De invloed van registratie-effecten op de daling van de geregistreerde jeugdcriminaliteit
Links-extremisme in beeld
Een verkennend onderzoek naar links-extremistische groeperingen in Nederland
Na het beslag
Een onderzoek naar door RVO inbeslaggenomen voorwerpen onderdeel Natuur en de afhandeling
daarvan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Slachtoffers zoeken en vinden
Een onderzoek naar het werk van de kinderpornorechercheurs
Straatprostitutie in Nijmegen
Een evaluatie van de tippelzone en huiskamer aan de Nieuwe Marktsrtaat in Nijmegen
Opschakelen
Onderzoek naar ongewenste gedragingen in de wielersport
Betonrot
Een kwalitatief onderzoek naar het fenomeen ondermijnende criminaliteit in Brabant-Zeeland, de
effecten van en richtingen voor de overheidsaanpak
2019
Hoog-risico honden, een bijtend probleem?
Een fenomeenonderzoek naar bijtincidenten en hondengevechten
De politieaanpak van etnisch profileren in Amsterdam
Een onderzoek naar effecten, criteria en meetbare indicatoren
Zo ziek als een hond?
Gezondheids- en socialisatieproblemen bij puppy’s in Nederland in relatie tot de herkomst
Minderjarige slachtoffers van zedenmisdrijven gehoord
Een kwalitatief onderzoek naar de verhoorpraktijk
Downloaders van kinderporno;
een literatuuronderzoek
Criminelen achter het stuur
Aard en omvang van het gebruik van huurmotorvoertuigen voor criminele activiteiten
Asielzoekers in het gareel?
Plan-, proces en effectevaluatie werking extra begeleiding- en toezichtlocaties
2020
Afspraak is afspraak?
Evaluatie van de eenduidige landelijke afspraken rondom opsporing en vervolging van geweld tegen
werknemers met een publieke taak
Panden met een luchtje
Een inventarisatie van aanpakken om verhuur van panden voor criminele doeleinden tegen te gaan
Ondermijning op en rond luchthaven Schiphol
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Black Box?
Een onderzoek naar opslagboxen in relatie tot criminaliteit: fenomeen en aanpak
Fietsdiefstal in Nederland
Van fenomeen naar aanpak
Sterk spul
Aard, omvang en ernst van de dopinghandel in Nederland
Voor de verandering
Een exploratief onderzoek naar pogingen tot het veranderen van seksuele gerichtheid en
genderidentiteit in Nederland
2021
Werken aan werk
Een evaluatie van penitentiare arbeid
Medische missers
De gevolgen en nasleep van medische incidenten en ervaringen met de ondersteuning van de gedu-
peerden door het Casemanagement Medische Incidenten
Jeugdproblematiek in Zwolle
Een onderzoek naar de omvang, aard en aanpak
Misdrijven in kinderschoenen
Een onderzoek naar de aanpak van 12- en 13-jarige misdrijfverdachten binnen en buiten het
strafrecht
Misdaadcarrières voorkomen en doorbreken
Van analyse van het netwerk naar aanpak
Taxi!
Malafide activiteiten en (ondermijnende) criminaliteit in de Amsterdamse taxibranche
Monitor leefbaarheid volkstuinen Rotterdam
Van beeld naar suggesties voor de aanpak
Van inzicht naar aanpak
Een onderzoek naar ondermijning in de amateursport in de regio Rotterdam
2022
Grenzeloos!?
Een verkennend onderzoek naar het instrumentarium in relatie tot (veroordeelde) plegers van trans-
nationaal seksueel kindermisbruik
Fatale politie-incidenten
Patronen bij fatale incidenten binnen de context van politieoptreden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Beïnvloed geweld
Evaluatie Wet middelenonderzoek bij geweldplegers (WMG)
Do or don’t
Kennissynthese ingroeimechanismen en rekruteringsprocessen van jongeren in de georganiseerde
criminaliteit
Jongeren en georganiseerde drugscriminaliteit in de regio Den Haag
Een onderzoek naar aard, omvang, voedingsbodems en preventie
        Voor meer informatie over uitgaven in deze reeks: bureaubeke.nl.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>De gemeente Arnhem wil de komende jaren op diverse manieren de strijd
aangaan met de drugscriminaliteit in de stad. Een van de onderdelen van
het meerjarenprogramma is de preventieve, proactieve en repressieve
aanpak van jongeren in de drugscriminaliteit in drie wijken in Arnhem-Oost.
In dit rapport wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de invloed
van criminele fluïde netwerken op de jeugd in drie wijken in Arnhem-Oost,
te weten Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf.
Op basis van straatinformatie van professionals en systeeminformatie van de
politie is een netwerk in beeld gebracht waar jongeren en jongvolwassenen
met elkaar verbonden zijn. Het netwerk bestaat uit 484 personen in de
leeftijd van 13 tot 65 jaar die crimineel actief zijn. 285 van de personen
uit het netwerk komen uit Arnhem waarvan 21 uit de Geitenkamp, 50 uit
Malburgen en 43 uit Presikhaaf.
In het netwerk wordt op basis van delictgedrag, leeftijd en pleegplaatsen
een onderscheid gemaakt in de volgende categorieën delictplegers: jonge
aanwas, rising stars, criminele locals, harde kern en facilitators. Daarnaast is
in de periferie van het netwerk ook de next generation in beeld gebracht.
De next generation, jonge aanwas en rising stars worden ondanks hun
relatief jonge leeftijd nu al door de misdaad beïnvloed.
Op basis van de analyse worden voorstellen gedaan voor een gerichte en
concrete aanpak van personen, groepen en fenomenen. Een aanpak die
loopt van vroegsignalering tot repressie.
                                                  ISBN 978-94-92255-58-7
                            www.beke.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>