<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aantekeningen van de bijeenkomst “In gesprek met de raad”
Bijeenkomst op 10 mei 2023 in de hal van het stadhuis te Arnhem.
                            Milieu – klimaat - gezondheid
Voor het eerste deel: Milieu en klimaat heb ik voor Gemeente Arnhem geen specifiek apart
advies. Het probleem gaat al heel snel over de grenzen van de Gemeente, de Provincie en
ook over onze landsgrenzen heen. Voor mij is het vooral een Europees probleem, dat we
binnen Europa moeten aanpakken.
Even een paar voorbeelden.
    - Nu kan de boer in Enschede heel andere regels tegen komen als zijn buurman net
        over de grens in Duitsland. Terwijl het probleem voor beide landen gelijk is.
    - Wij waren vorige maand in Duitsland en hoorden dat daar gepromoot wordt om gas
        te gebruiken, terwijl wij in Nederland van het gas af willen. In Nederland worden
        nieuwe kerncentrales gebouwd, in Finland staat nu de grootste en in Duitsland zijn ze
        nu bijna allemaal gesloten.
    - Allemaal van het gas af zal een heel probleem worden. Niet alleen gezien de houding
        van Duitsland. Minister Jetten geeft nu al aan dat appartementen die geen
        zonnepanelen en/of warmtepompen kunnen plaatsen, hun gaskachel mogen blijven
        gebruiken. Dat gaat weer in tegen de mening van Arnhem Aan. Arnhem Aan reageert
        niet op “lastige” vragen. Dat zegt ook al iets.
    - Waterstofgas. Veel mensen zoals ik hebben veel verwachtingen van Waterstof.
        Arnhem is daarin een voorloper, maar weigert het uit te breiden. Dat is heel jammer.
        Het is natuurlijk gemakkelijker om stadswarmte aan te bieden via Vattenfall, maar
        als die de enige leverancier mag zijn, die ook nog heel ondoorzichtig in zijn prijsstellig
        is, dan zadelt de Gemeente zijn burgers op met een probleem.
Vattenfall is voor ons een bekende naam. Toen wij in 1989 in Trolhättan /Zweden kwamen,
hebben we daar het sluizencomplex van Vattenfall bezocht. Het waterverval is natuurlijk
groter dan bij ons, maar het levert energie op voor heel Zuid-Zweden. Dat brengt mij op het
volgende idee.
Een groter waterverval + sluizen opbouwen in de Rijn en de Waal is niet mogelijk. Daarvoor
wordt de rivier te druk bevaren. Dat is anders voor de Nederrijn. Wij kijken vanuit de
woonkamer op de Nederrijn en zien dat de beroepsvaart en ook de particuliere vaart heel
erg matig is. Daartussen door komen een paar cruiseschepen.
Als Arnhem toch de kades wil aanpakken, zou je kunnen nadenken aan het
opbouwen/verhogen van de waterstand door een of twee sluizen. Daarnaast een
waterdoorvoer, waarbij de nu sterk stromende waterkracht energie op kan wekken. Dit is
een voortdurende waterstroom. Dit is heel schone energie. Het wordt hiermee niet alleen
een plek voor energie-opwekking, maar ook voor waterberging, als daardoor beter gebruik
wordt gemaakt van de nevengeulen. Je hebt ook een nieuwe verbinding tussen Arnhem-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Noord en Arnhem-Zuid. Het is een stap binnen de energietransitie waar volgens mij binnen
Europa subsidie voor binnen te halen is.
Dan nu weer even terug naar het thema waterstof.
We kunnen hier ook een Europees probleem van maken. Europa kan zich heel nuttig maken
als bij voorbeeld Spanje waterstofgasleverancier van Europa gaat worden. Zuid-Europa
krijgt (leent?) veel geld van Europa. Spanje, en wellicht ook de andere Zuid-Europese landen
zouden dit geld gewoon kunnen verdienen door naast de vele velden met zonnepanelen en
windturbines ook waterstoffabrieken te bouwen. Vervolgens leidingen leggen door heel
Europa. Frankrijk zal het niet nodig vinden, omdat ze genoeg kerncentrales hebben. Echter
een goede oplossing voor het kernafval is er nog steeds niet. Nu wordt er waarschijnlijk een
waterstoffabriek in Groningen gebouwd, maar je moet je afvragen of het een goed idee is
om Nederland helemaal vol te bouwen met zonnepanelen en windmolens. De hele
Noordzee vol plaatsen is ook een oplossing en daarmee nog onvoldoende. Deze calculaties
maken wellicht ook duidelijk waarom Arnhem op die manier (volgens mij) geen
waterstofstad zal worden.
Gezondheid / Zorg
Het is algemeen bekend dat de “babyboom” van na de 2e wereldoorlog nu aan het vergrijzen
is. Die vergrijzing krijgt een top in 2040. In diezelfde periode zal het aantal jongeren volgens
verwachting steeds meer afnemen. De vergrijzenden maken daardoor het grootste deel van
de bevolking uit. Dat is natuurlijk een tijdelijk probleem, maar het is er wel.
De Rijksoverheid heeft zorgtaken heel gemakkelijk, inclusief een bezuiniging, over de
schutting van de Gemeentes gegooid. Gemeentes zitten dichterbij, dus kunnen zij het beter
oplossen, werd er gezegd.
Een deel van de ouderen zullen gaan dementeren of ander ouderdomsziektes krijgen. Als we
denken dat de Thuiszorg daarvoor gereed staat, hebben we het mis. Er zijn nu al problemen
met de financiering en de mankracht.
Kortom, het is veel te gemakkelijk gezegd dat de Gemeentelijke overheden voor een
oplossing moeten zorgen, want dat gebeurt niet. Hier komt de term burgerparticipatie pas
echt aan bod. Burgers moeten dit samen met de overheid oplossen.
Hierover heb ik al veel informatie verzameld binnen “Van wijken weten” en het congres in
maart dit jaar in Den Bosch “Thuis in de wijk”. Je komt er dan achter dan veel mensen zich
zorgen maken over dit onderwerp. Om te voorkomen dat iedereen het wiel moet gaan
uitvinden, richt ik mijn vragen direkt naar Gemeente Arnhem:
     1. Welke ervaringen zijn er, oplossingen gevonden, en/of organisatiestructuur is
         hiervoor bedacht?
     2. Ik dacht aan een netwerkenorganisatie, waarbij netwerken vrijwilligers/burgers gaan
         samenwerken (afstemmen) met professionele netwerken (Thuiszorg, Welzijn, SWOA,
         WMO) en de Gemeente als spin in het web. Wellicht ook goed om Welzijn als spin in
         het web te plaatsen. Ik heb twee organisaties in Arnhem (Presikhaaf en
         Croydonplein) ontdekt die hier aan werken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>3. Netwerken vrijwilligers/burgers wonen in elkaars omgeving, waarbij een deel
   hulpbehoevend en een ander deel hulpgevend zal zijn. Het vraagt om een
   dorpsachtige gedachte, met een regelaar per netwerk. Ouderen kunnen elkaar
   helpen, maar ook jongeren en ouderen kunnen elkaar helpen. Bij jongeren kan je
   denken aan oppas en opvang van kinderen. Ook het gemis van opa’s en oma’s kan je
   hiermee opvangen.
4. Ik ben lid van een werkgroep Stadsburen in de wijk Stadseiland. Dat is dan ook het
   gebied dat wij met onze hulpaanbod willen omvatten. Er is echter duidelijk een
   hulpvraagverlegenheid. Is daar ervaring mee? Wij willen met een pop-up-terras
   buurtgenoten uitnodigen en proberen te verbinden. Daarnaast gaan we lezingen
   houden bij/in Eilandstaete. Maar toch weer de vraag: welke ervaring of
   mogelijkheden kan Gemeente Arnhem aanbieden?
5. Er zijn ziektekostenverzekeraars die hierin ook een financieel voordeel zien. Zilveren
   Kruis en CZ bijvoorbeeld bieden aan mee te investeren als dat nodig is. Gemeentes
   doen dat ook, omdat ook zij er baat bij hebben. Vaak wordt dat gebruik om een
   buurthuis op te zetten. Denk daarbij ook aan de Buurtfabriek in Arnhem-Noord-
   Alteveer.
6. Ook door dit thema kom ik op anders bouwen(wonen). Ik doel niet op het
   samenstellen van hofjes, maar woningen voor ouderen en jongeren samenvoegen,
   zodat samenwerken gemakkelijker gaat.
7. Het zou handig zijn een organisatiestructuur op te zetten die je goed kan kopiëren
   voor mensen uit andere wijken met dezelfde vraagstelling. Daar wordt tenslotte
   iedereen beter van. Een nieuwe vorm van naoburschap.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Aantekeningen van de bijeenkomst “In gesprek met de raad”
Bijeenkomst op 10 mei 2023 in de hal van het stadhuis te Arnhem.
                                        Verdeeldheid
Verdeeldheid is er op heel veel fronten. Je kan het ook omdraaien: er is bijna niets gelijk. In
Arnhem kan je verdeeldheid vinden in Arnhem-Noord en Arnhem-Zuid. Niet onbegrijpelijk,
want Noord is nu eenmaal veel ouder en heeft meer geschiedenis dan Zuid. Datzelfde vind je
ook terug in Amsterdam. Daar is Amsterdam-Noord het stiefkindje. Amsterdam bestond
voorheen alleen aan de zuidkant van het IJ. Als er mensen opgehangen moesten worden
werd dat in Volewijck (de plek ten noorden van het IJ) gedaan. Amsterdam heeft daar
vervolgens veel Zuiderzee-dijkdorpen opgeslokt en dat deel is nu Amsterdam-Noord. Tot aan
ca. 1970 bijna alleen maar laagbouw. Ik beschrijf dit, omdat ik vind dat er meer in Arnhem-
Zuid geïnvesteerd moet worden, om in ieder geval deze verdeeldheid terug te dringen. In
Amsterdam-Noord wonen nu de yuppies.
 Ik wil het daarom beperken tot twee grote verdeeldheden:
    1. Arm en rijk
    2. Verschillende culturen
Arm en rijk
Arnhem is hier goed mee bezig, vooral als ik kijk naar de onderkant van onze samenleving.
Mensen met schulden kunnen goed worden geholpen. Arnhem doet dat zelfs ook voor
Lingewaard. Ook hier zit je met de schuldhulpvraagverlegenheid. Voor mensen zover zijn dat
ze kunnen toegeven dat ze het niet meer zelf kunnen redden. Dan denk ik ook aan de vele
ZZPers, waar veel misbruik van gemaakt wordt. De voedselbank, de Gelrepas zijn thema’s die
helaas nodig zijn. Daarnaast denk ik dat de sociale wijkteams goed werk doen. In ieder geval
is de instelling heel goed. Hier kan ik niet over oordelen, omdat ik geen ervaring heb.
Het probleem is echter breder en gaat dieper. Het communisme heeft het niet gered en ook
het kapitalisme heeft zijn tijd gehad. We moeten goed nadenken over een tussenliggende
economische vorm. Ik denk aan een liberaal-socialisme. Ik ben geen wetenschapper en zal
ook niet met een invulling gaan komen, maar ergens moet het beginnen. Wachten op de
Rijksoverheid heeft geen zin en binnen Europa zal de verdeeldheid nog groter zijn. Daarom
schrijf ik alleen een paar onderliggende thema’s, waar we over na kunnen denken:
    1. Terugdringen van de marktwerking, vooral bij sociaal-maatschappelijke instellingen.
         Bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs, amateursport, cultuur, ….
         Algemeen: maatschappelijke taken niet meer door ondernemers laten oppakken,
         maar het moet weer geleid worden door de Rijksoverheid.
    2. Rijksoverheid met meer visie hebben en meer de regie weer oppakken.
    3. Inkomensverschillen terugdringen. Vraag van de burgers een inzet naar capaciteit.
         Bedenk dat iedereen capaciteiten heeft, maar voorkom over-betaling als een
         capaciteit toevallig in de economie goed uitkomt. Zorg aan de andere kant voor een
         goed minimum inkomen voor iedereen, die bereid is daarin mee te werken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    4. Een woning voor iedereen. In Arnhem gaat dat lastig worden door ruimtegebrek.
        Laat het aantal inwoners niet doorgroeien, als er geen woningruimte voor kan
        worden aangeboden. Stimuleer ook de doorstroming. Het thema wonen is apart
        behandeld.
Als je hier verder over nadenkt, zullen er ongetwijfeld meer onderwerpen naar boven
komen, maar ik wil het hier bij laten.
Cultuurverschillen
Wordt vaak als verdeeldheid gezien, maar daar wil ik niet teveel in meegaan. Nederland,
maar eigenlijk heel Europa is altijd al een smeltkroes van verschillende culturen geweest.
Dat heeft voordelen en nadelen, maar tenslotte is de winst het grootst.
Het aantal Nederlanders daalt, maar het aantal inwoners in Nederland stijgt. Op zichzelf
geen probleem, omdat de nieuwe Nederlanders de gaten zouden moeten kunnen opvullen.
Dat wordt anders als hier alleen maar gelukzoekers komen, die willen profiteren van een
beter inkomen binnen ons sociaal stelsel. Ik denk daarbij vooral aan Afrikaanse volken die
eerst naar Zuid-Afrika trokken en nu in grote getallen naar Europa komen.
Met opmerkingen dat mensen uit verschillende culturen per cultuur gaan samenscholen heb
ik geen probleem mee. Ook Nederlanders die in een ander land gaan wonen, zoeken elkaar
op. Zelfs in Frankrijk ben ik een Nederlandse club tegen gekomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Aantekeningen van de bijeenkomst “In gesprek met de raad”
Bijeenkomst op 10 mei 2023 in de hal van het stadhuis te Arnhem.
                                         Woningbouw
Nederland wil tot 2030 900.000 woningen bouwen, waarvan de helft in Noord- en Zuid-
Holland. Moet je dan bedenken dat Gelderland als grootste provincie op z’n minst 1/10 deel
van de rest moet bouwen? Dat is dan 45.000 woningen. Hoeveel komt er voor rekening van
Arnhem? En waar?
Tot 2028 moet in het hele land 30.000 hectare natuur worden gecreëerd. Welk deel pakt
Gelderland / Arnhem?
Als we niet naar die cijfers willen kijken, dan wel naar de vragen:
    1. voor wie? Er moet rekening gehouden worden met de grote groep vergrijzende
       bevolking. (Top is in 2040). Daarnaast het de terugloop in het aantal jongeren. Alleen
       maar rijtjeswoningen bouwen gaat relatief snel, maar heeft geen zin. Meer
       differentiatie is het antwoord. Vooral meer kleinere woningen voor jongeren en
       ouderen. Deze groepen kunnen elkaar helpen als we het over de ZORG hebben
       (ander onderwerp), dus laat ze bij elkaar wonen. Dat mag aan de rand van de
       gemeente. Als er voor ouderen meer kleinere woningen komen, zullen hun vorige
       grotere woningen vrijkomen en komt er de gewenste doorstroming. Bedenk wel dat
       veel ouderen bij voorkeur in hun woning blijven wonen. Hoe stimuleer je die
       ouderen? Helpen met de verhuizing? Helpen met het Zorg-vraagstuk? (hier kom ik op
       terug).
    2. In de binnenstad huizen splitsen. Veel ouderen blijven wonen in een te grote woning,
       terwijl een kleinere gelijkvloerse woning veel beter is. Stimuleer splitsing in twee of
       drie kleinere woningen. Laat de oudere beneden wonen en help met verhuizing naar
       een buitenwijk, niet ver van winkels en zorgcentra. Denk ook hier aan het Zorg-
       vraagstuk.
    3. Hoe bouw je betaalbaar? Betaalbaarheid heeft niet alleen te maken met het huidige
       aankoopbedrag, maar ook met de duurzaamheid, met de toekomst. Duurzaam
       bouwen is ook financiële winst voor de toekomst! Met materiaalkeuzes als je
       aandacht hebt voor circulair bouwen. Denk aan fabrieksmatig bouwen, modulair
       bouwen en gebruik meer hout. Meer houtbouw betekent – zeker als meer
       fabrieksmatig wordt gebouwd – een versnelling in de bouwtijd en koelere huizen in
       de zomers en warmere huizen in de winters. Betaalbaarheid heeft ook te maken met
       de grondprijs!! Ik denk dat Gemeentes bereid moeten zijn wat in te leveren.
    4. Rekening houden met de bodemdaling. Daarnaast ook rekening houden met de
       komende lange natte en droge perioden. Bouwruimte in Arnhem-Noord is er
       nauwelijks. In Arnhem-Zuid heb je te maken met rivierklei dat omhoog komt in natte
       perioden en zal krimpen bij droge perioden. Het antwoord: goed heien. Denk aan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>   goed geïmpregneerd hout, waar verrotting en insecten geen kans krijgt. In de Kleefse
   waard staat een houtfabriek Accsys, die een hoge kwaliteit hout produceert. (Bij de
   slimme woning van de HAN).
   Info: https://www.han.nl/artikelen/2021/05/de-empathische-woning-gidst-je-
   liefdevol-door-de-dag/
   Info: https://www.accsysplc.com/nl/over-ons/
5. Jongeren aantrekken. Vergrijzing is niet alleen een bekend Nederlands probleem. Elk
   Europees land zal zijn best gaan doen om jongeren vast te houden. Arnhem en
   Nijmegen hebben een goed studie-klimaat voor jongeren. Geef daar meer aandacht
   aan en probeer jongeren – als die eenmaal in onze stad wonen – vast te houden.
   Goed voor de economie en goed voor de zorg. Dus nogmaals: clusters van jongeren
   en ouderen die naar elkaar omkijken is het beeld van de toekomst.
6. Leer van Gaardenhage. Het is een oude belofte: grote dure kavels, waarop slechts
   een grote bungalow mag worden gebouwd. Die luxe is er niet meer. Als er een goede
   wonen-zorg-visie wordt ontwikkeld, waarin vooraf wordt aangegeven hoe zal worden
   gebouwd en de aantallen betrekking hebben op de verwachte ontwikkelingen, dan
   zullen de politieke partijen het daarmee eens zijn en ook de burgers kunnen voor een
   voldongen feit worden geplaatst. Er gaat nu heel veel tijd verloren in de tijd voor
   vergunningen en rechtzaken. De MER moet niet alleen een toets zijn, maar ook een
   ontwikkeling.
7. Bouwtijd inkorten. Noem ik toch nog even apart. De meeste tijd hebben de
   ambtenaren nodig. Blijf niet in een vast stramien werken, maar bedenk wat er moet
   gebeuren om toestemming voor nieuwbouw binnen een half jaar rond te krijgen. De
   aannemer bouwt de huizen binnen een jaar. Dat is ook goed voor de aanvraag van
   hypotheken. Hypotheekoffertes blijven een half jaar geldig. Bouwtijd kan ook sneller
   als het fabrieksmatig wordt gedaan. Dat lukt ook met gedifferentieerde bouw.
8. Natuurinclusief / landbouwinclusief. Zijn geen nieuwe woorden meer.
   Landschappelijk groen ontwikkelen kan ook met huizen bouwen samen gaan. Zie
   Schuytgraaf / ENT en veld 27. (Nu nog een probleem met Elst). Natuurinclusief
   bouwen is ook weer gunstig voor andere problemen:
   - Herstel ecosystemen en biodiversiteit
   - Terugdringen stikstof uitstoot
   - Ondergronds water langer vasthouden voor droge tijden
   - Minder kwetsbaar voor wateroverlast
   Veel mensen wonen graag in een groene (koele) omgeving.
   De term landbouwinclusief zou een goede handreiking naar boeren kunnen zijn. Het
   is een onderwerp waar je apart eens goed over na moet denken. Kijk hiervoor ook
   naar Frankrijk en Engeland. Voor nu gaat dit even te ver.
9. Woningen in uiterwaarden? Dat kan, maar is wel oppassen. Vooral hier rekening
   houden met wateroverlast door flinkere regenbuien. Denk nog eens aan het
   probleem van Valkenburg en de Duitse regio. In korte tijd komt er veel water de
   rivieren in. Daarom:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>- Woningen op palen – denk weer aan goed geïmpregneerd hout.
- Woningen die kunnen drijven – kijk in Lent
- Water accepteren – kan ook. Bouw zo dat het geen probleem wordt als de
  onderste verdieping voor een deel onder water komt te staan. Veel mensen die
  aan een rivierdijk wonen zijn dat min of meer gewend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>