<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Turap 1 - 2023</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
 Hoofdlijnen Turap 1 2023 ..................................................................................................................................... 3
 Totaalbeeld financiën ........................................................................................................................................... 4
 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 6
   Wijken Algemeen ............................................................................................................................................. 6
   S00 Bestuur, dienstverlening en financiën ....................................................................................................... 9
   S01 Veiligheid ................................................................................................................................................ 12
   S02 Bereikbaarheid ........................................................................................................................................ 13
   S03 Economie ................................................................................................................................................ 14
   S04 Onderwijs ................................................................................................................................................ 15
   S05 Cultuur .................................................................................................................................................... 16
   S06 Participatie en armoedebestrijding .......................................................................................................... 17
   S07 Zorg......................................................................................................................................................... 18
   S08 Welzijn en inclusie................................................................................................................................... 20
   S09 Gezondheid en sport ............................................................................................................................... 22
   S10 Klimaat en energie .................................................................................................................................. 23
   S11 Ruimtelijke ontwikkeling .......................................................................................................................... 24
   S12 Wonen en leefomgeving ......................................................................................................................... 25
 Investeringen ..................................................................................................................................................... 27
                                                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Hoofdlijnen Turap 1 2023
In deze eerste Turap over 2023 zijn de verwachte financiële afwijkingen over het lopende jaar 2023 opgenomen,
voor zover die nu bekend zijn. Deze komen naar voren vanuit de financiële vertaling van de autonome
ontwikkelingen en financiële ontwikkelingen die voor het jaar 2023 worden voorzien.
Turap en bestuursrapportages
In de Turaps wordt over de voortgang van de programma's gerapporteerd. Hiermee volgt de Turap de opbouw
van de begroting en het jaarverslag. In Turap-1 zijn dit alleen de financiële afwijkingen. In Turap-2 wordt ook de
inhoudelijke voortgang aan de hand van de doelenboom weergeven. Naast de Turap kennen we in Arnhem ook
bestuursrapportages, zoals de bestuursrapportage Zorgdomein en de bestuursrapportage Bestaanszekerheid.
Beide bestuursrapportages worden in mei aan de raad aangeboden en ze bevatten gedetailleerde informatie over
de voortgang en resultaten van de programma’s. De Turap is minder gedetailleerd dan de bestuursrapportages.
In deze Turap geven we in de bijlage bij de programma's S06 en S07 een korte toelichting op de financiële
afwijkingen. In de bestuursrapportages is meer informatie over de voortgang op deze onderwerpen aangegeven.
Leeswijzer
De presentatie van de baten en de lasten die in de begroting van 2023 is gebruikt, is doorgezet in deze Turap.
Daarom wordt een positief bedrag gepresenteerd op het moment dat er sprake is van meer baten of meer lasten.
Concreet betekent dit dat als er hogere lasten zijn, dit als een positief bedrag in de lasten is gepresenteerd. Dit
veroorzaakt een nadeel voor de algemene reserve. Wanneer een negatief bedrag als afwijking in de lasten is
gepresenteerd, betekent dit dat er sprake is van minder lasten, dus een voordeel voor de algemene reserve.
Wat betreft de baten werkt dit hetzelfde: een positieve afwijking in de baten betekent hogere baten en een
voordeel voor de algemene reserve. Of een afwijking een voordeel of nadeel voor de algemene reserve
veroorzaakt, is eveneens weergegeven in de kolommen in de bijlagen.
Overeenkomstig voorgaand jaar wordt een begrotingswijziging voorgesteld bij Turap-1. Afwijkingen worden in de
begroting gewijzigd wanneer deze onder één van de volgende situaties vallen:
•    overhevelingen tussen programma's (bijvoorbeeld extra middelen uit decentralisatieuitkeringen (DU's) of
     taakmutaties gemeentefonds op programma S00 die leiden tot extra lasten op andere programma's);
•    wijzigingen die vaststaan en niet meer wijzigen in de rest van het jaar (bijvoorbeeld een afrekening, uitspraak
     op een bezwaarschrift).
Per afwijking is in de tabellen de nodige informatie verstrekt. Hieronder is per kolom aangegeven welke informatie
wordt weergegeven:
•    I/S: Is de afwijking incidenteel of structureel;
•    AR/BR: Komt de afwijking ten gunste of laste van de algemene reserve (AR) of een bestemmingsreserve
     (BR);
•    B: Wordt de afwijking in de begroting verwerkt met bijgevoegde begrotingswijziging.
                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Totaalbeeld financiën
In deze Turap zijn alle afwijkingen opgenomen die op dit moment bekend zijn voor het boekjaar 2023.
 Turap 1                                                                         2023
 Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023                      -428
 Energieprijzen eigen gebruik openbare ruimte                                  -4.000
 Energieprijzen eigen gebruik vastgoed                                         -2.300
 Zorg: Pluryn                                                                    -385
 Dekking Pluryn uit Zorg of BR Wmo en jeugdzorg                                   385
 Toegankelijkheid evenementen                                                     -72
 Dekking toegankelijkheid evenementen uit budget toegankelijkheid                  72
 Gemeentefonds                                                                16.648
 OZB indexatie (lasten voor panden in eigen gebruik)                             -102
 Actualisatie MIP                                                                 902
 Nominaal: Cao                                                                 -1.821
 Zorg: Aanvullende indexering zorgtarieven                                     -1.000
 Zorg: Aanvullende indexering zorgtarieven uit BR Wmo en jeugdzorg              1.000
 Zorg: kostprijsdekkende tarieven huishoudelijke ondersteuning                 -1.000
 Zorg: kostprijsdekkende tarieven uit BR Wmo en jeugdzorg                       1.000
 Zorg: verhoging vergoeding/tarief pleegzorg                                     -300
 Zorg: verhoging vergoeding/tarief pleegzorg uit BR WMO en jeugdzorg              300
 Indexatie contracten parkeergarages                                             -282
 Extra loon- en prijsstijgingen 2023 ev bij VGGM                               -1.203
 Actualisatie BUIG                                                              1.598
 Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed                           294
 Hogere beheerkosten transferhal Arnhem Centraal                                 -280
 Buurtconciërges overheveling dekking uit WIF                                     425
 Leefbare Wijken Monitor                                                          -56
 Totaal Turap 1                                                                 9.396
Deze afwijkingen worden in de begrotingsprogramma’s in de bijlagen gepresenteerd daar waar de afwijkingen
zich voordoen. In een aantal gevallen betekent dit dat een afwijking uit bovenstaande tabel verdeeld is over
meerdere programma’s, omdat het bijvoorbeeld over vastgoed gaat dat in meerdere programma’s is begroot. Ook
vindt er in sommige gevallen een verdeling van de afwijking plaats over wijkprogramma’s en stedelijke
programma’s. Tot slot is het voordeel op het gemeentefonds in programma S00 opgenomen, maar is rekening
gehouden met het feit dat hierin extra middelen worden ontvangen ter dekking van lasten op andere
programma’s.
                                                               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>In onderstaande tabel is het totaalbeeld van de Turap op het niveau van lasten en baten opgenomen. Dit beeld
laat per saldo wederom het voordeel van € 9,4 miljoen voor de algemene reserve zien.
                                         Begroting    Prognose     Afwijking
                                       Stand maart      Turap 1      Turap 1
                                              2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                    880.151      885.204        5.053       V
 Baten                                     839.001      850.765       11.764       V
 Saldo lasten en baten                     -41.150       -34.439       6.711       V
 Toevoegingen aan reserves                  78.517        78.517           0
 Onttrekkingen aan reserves                119.666      122.351        2.685
 Saldo toevoegingen en
                                            41.149        43.834       2.685
 onttrekkingen
 Prognose resultaat                              -1        9.395       9.396       V
Zoals in de leeswijzer benoemd, wordt een aantal afwijkingen in de begroting gewijzigd, omdat deze afwijkingen
niet meer zullen wijzigen in de loop van 2023. Dit leidt ertoe dat van de totale afwijking van € 9,4 miljoen een
voordeel van € 13,2 miljoen wordt verwerkt in de begrotingswijziging bij deze Turap. Dit voordeel ontstaat door
het saldo van voor- en nadelen van de individuele afwijkingen die volgens eerder benoemde criteria hiervoor in
aanmerking komen. Deze afwijkingen hebben met name betrekking op de mutatie in het gemeentefonds en de
daarbij behorende decentralisatie-uitkeringen, taakmutaties en de actualisatie van het budget BUIG. Het verschil
met het totale geraamde voordeel van € 9,4 miljoen wordt mogelijk in Turap-2 verwerkt als er op dat moment
zekerheid is over de onderliggende afwijkingen.
                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bijlagen
Wijken Algemeen
Financiële afwijkingen
                                                         Begroting            Prognose            Afwijking
                                                      Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                                2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                                       224.935            226.297              1.362   N
Baten                                                         26.679             27.227                 548  V
Saldo lasten en baten                                       -198.256           -199.070                -814  N
Toevoegingen aan reserves                                      6.620              6.620                   0
Onttrekkingen aan reserves                                     6.313              6.313                   0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen                             -307                -307                  0  N
Prognose resultaat                                          -198.563           -199.377                -814  N
Onderwerp                       Totale       V/N                                         Toelichting        I/S AR/ B
                                afwijking                                                                       BR
                                (x €1.000)
Lasten                                1.362   N
Sociale wijkteams (SWT)                    0
Teams Leefomgeving(TLO)               1.362   N
Onderwijs                               877   N  Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR  N
Onderwijs                               222   N  Compensatie MGR                                              I AR  N
Werk en Inkomen                         110   N  Actualisatie BUIG                                           S  AR  J
Mobiliteit                               85   N  Indexatie contracten parkeergarages                         S  AR  N
Wijken en wijkgericht werken             56   N  Leefbare wijken monitor                                     S  AR  J
Water, milieu en luchtkwaliteit            7  N  Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR  N
Werk en Inkomen                            5  N  Compensatie MGR                                              I AR  N
Baten                                   548   V
Sociale wijkteams (SWT)                    0
Teams Leefomgeving(TLO)                 548   V
Onderwijs                               438   V  Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR  N
Werk en Inkomen                         110   V  Actualisatie BUIG                                           S  AR  J
Toevoegingen aan reserves                  0
Sociale wijkteams (SWT)                    0
Teams Leefomgeving(TLO)                    0
Onttrekkingen aan reserves                 0
Sociale wijkteams (SWT)                    0
                                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> Teams Leefomgeving(TLO)                 0
Energieprijzen eigen gebruik
In het afgelopen jaar zijn de prijzen voor energie fors gestegen. Voor de gemeente Arnhem stond het tarief
grotendeels vast tot eind 2022. Voor 2023 zijn eind vorig jaar de nieuwe prijzen voor gas en elektriciteit
vastgesteld (voor 1 jaar). De vernieuwde tarieven zijn voortgekomen uit de participatie aan de Groene Metropool
Regio, welke een aanbesteding gehouden heeft voor de inkoop van energie. Specifiek voor gas geldt dat deze
afspraken per 01-01-2023 gewijzigd zijn: een nieuwe leverancier, en ook nieuwe tarieven. Voor elektriciteit
hebben we met behoud van leverancier de tarieven omhoog zien gaan. Dit leidt tot een forse stijging van de
energielasten en een knelpunt in de begroting. De grootste stijging van kosten voor elektriciteit zit bij openbare
ruimte (openbare verlichting, verkeerslichten, etc.); er wordt een tekort verwacht van € 4,0 miljoen, verspreid over
programma S02 en S12. Daarnaast is sprake van een verwachte overschrijding van de begrote budgetten bij
Vastgoed van € 2,3 miljoen (na doorbelasting), hier betreffen het de panden in eigen gebruik en de MFC's waar
zowel voor gas als elektra een tekort voorzien is. De hogere energieprijzen leiden volgens verwachting tot een
hogere energiekosten (+ € 877.000) bij de MFC’s. Een deel daarvan (naar schatting 50%) zal kunnen worden
doorbelast naar de huurders van de MFC’s.
Daarnaast wordt geprobeerd directer energie te besparen door de verwarming lager te zetten en op middellange
termijn te werken aan het verduurzamen van de gebouwen.
Het totale financiële effect is verspreid over de wijken, S00, S02, S03, S05 en S09. De kostenstijging wordt aan
alle gebruikers één op één doorberekend conform de afgelopen jaren ook het geval was, dit geldt dus zowel voor
huurders van gemeentelijk vastgoed als voor gebruikers van walstroom of de markten. Het in kaart brengen van
het exacte tekort is een ingewikkeld proces omdat op aansluitingsniveau bekeken moet worden wat de effecten
zijn. Dit traject wordt nu voor alle objecten doorlopen. Uiteraard wordt gemeentebreed gekeken naar
energiebesparingsmogelijkheden, waar deze al bekend zijn, zijn deze meegenomen in de berekeningen. De
eerste inschatting is dat het totale financiële knelpunt van stijging energielasten € 6,3 miljoen bedraagt.
Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023
De gemeente Arnhem heeft de modules Inkoop Zorg, Onderwijs, Contractmanagement Inburgering, WsW en
WSP en Beheer ondergebracht bij de Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR-SD) en
betaalt hiervoor tezamen met de andere gemeenten van de regio Centraal Gelderland een jaarlijkse bijdrage. De
MGR verwacht bovenop haar primaire begroting 2023, structureel een extra indexatie voor loon- en prijsstijgingen
(als huisvesting en ICT) door te voeren op deze modules.
De effecten voor de module WSP zijn meegenomen in het re-integratiebudget. Voor de module WsW staat het
effect onder de autonome ontwikkelingen. Voor de overige modules is op basis van de nu voorliggende begroting
bekend dat een tekort op jaarlijkse bijdrage van Arnhem ontstaat van € 428.000 in 2023.
Het nadeel is verdeeld over de wijken, S06, S07 en S08.
Actualisatie BUIG
In de raadsbrief ‘Gebundelde uitkering BUIG 2022 en 2023’ van 13 december 22 is vermeld dat de bijgestelde
raming voor 2023 en verder wordt meegenomen in de Turap 1 en de Perspectiefnota 2023. Voor 2023 is het
voorlopig budget vastgesteld op € 104,4 miljoen (2022: € 103,1 miljoen). De voorspelde lasten stijgen niet en
blijven € 106,2 miljoen. Het verwachte nadeel is hiermee kleiner geworden (was - € 3,3 miljoen) en komt uit op €
1,7 miljoen in 2023. Het voordeel (€ 1,6 miljoen in 2023), mede ontstaan doordat steeds meer mensen vanuit de
bijstand doorstromen naar betaald werk, gaat terug naar de algemene middelen, in overeenstemming met de
afgesproken begrotingssystematiek voor BUIG. Dit voordeel wordt zichtbaar op programma S06.
Indexatie contracten parkeergarages
Conform overeenkomsten zijn er prijsindexaties toegepast op bijvoorbeeld de dienstverleningsovereenkomst P1
en de verschillende onderhoudscontracten. Deze indexaties leveren een structureel knelpunt van € 282.000 op
dat al in 2023 wordt voorzien. Bij Turap-2 wordt bekeken of de BR Bereikbaarheid hiervoor mogelijk ingezet kan
worden.
Het nadeel valt zowel op de wijken als op S02.
                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Leefbare wijken monitor
Voor de monitor leefbare wijken is in 2024 € 125.000 in de begroting opgenomen. In de aanloop om tot de
monitor te komen, zijn in 2023 al middelen nodig. We stellen voor om het benodigde deel in 2023 budgetneutraal
vanuit 2024 te verschuiven naar 2023. Dit is conform collegenota 692933 (1-11-2022) Arnhemse Leefbare wijken
monitor.
                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>S00 Bestuur, dienstverlening en financiën
Financiële afwijkingen
                                                          Begroting            Prognose            Afwijking
                                                        Stand BW03               Turap 1             Turap 1
                                                                 2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                      101.211             104.358               3.147  N
 Baten                                                       559.443             577.492              18.049  V
 Saldo lasten en baten                                       458.232             473.134              14.902  V
 Toevoegingen aan reserves                                      3.931               3.931                  0
 Onttrekkingen aan reserves                                    59.004              59.004                  0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                           55.073              55.073                  0  N
 Prognose resultaat                                          513.305             528.207              14.902  V
 Onderwerp                  Totale           V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                            afwijking                                                                            BR
                            (x €1.000)
 Lasten                            3.147      N
 Financiën                         1.821      N   CAO ambtelijke organisatie                                  S  AR N
 Bedrijfsvoering en PenO           1.755      N   Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR N
 Bedrijfsvoering en PenO              465     N   Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed      S  AR N
 Bedrijfsvoering en PenO                8     N   OZB indexatie                                               S  AR N
 Financiën                           -902     V   Actualisatie MIP                                            S  AR N
 Baten                            18.049      V
 Financiën                        12.311      V   Gemeentefonds september- decembercirculaire                 S  AR J
 Financiën                         4.980      V   Gemeentefonds verwacht extra accres nacalculatie            S  AR N
                                                  (najaarsnota)
 Bedrijfsvoering en PenO              758     V   Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed      S  AR N
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
CAO ambtelijke organisatie
De loonontwikkeling van de ambtelijke organisatie volgt uit de cao-afspraken. Op 22 februari jl. is een
principeakkoord gesloten voor de cao van gemeenten. Deze cao loopt tot en met 31 december 2023. De effecten
hiervan voor 2023 worden in deze Turap verwerkt. Daarnaast ontstaan er wijzigingen in diverse premies op basis
van actualisaties per 1 januari, dit leidt tot een voordeel. Per saldo ontstaat een negatief effect van € 1,8 miljoen
in 2023 voor de algemene middelen.
Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed
De gemeente Arnhem hanteert de systematiek van kostprijsdekkende huur. Jaarlijks indexeren wij per 1 mei de
huurprijs met de CPI (Consumenten Prijs Index) zoals deze wordt gepubliceerd door het CBS. De indexering van
de huurbedragen op basis van de CPI-index levert een indexering op per 1 mei 2023 van ongeveer 8% (ten
opzichte van 2% voorgaande jaren en 4,5% afgelopen jaar).
Sinds de start van de CPI index is deze nog nooit zo hoog geweest. In de markt, ook de commerciële
verhuurmarkt, wordt opgeroepen tot coulance afspraken. Hoewel CPI de norm is en ook wij te maken hebben met
gestegen bouw- en beheerkosten van ons vastgoed zien we mogelijkheden om onze huurders enigszins
                                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>tegemoet te komen. Wij wijken eenmalig af van de CPI als index en hanteren een lager indexpercentage,
namelijk de “kerninflatie”, te hanteren voor de huurprijsindexering (vanaf 1 mei 2023). Dit alleen indien de
kerninflatie lager is dan de CPI indexatie. De kerninflatie, gepubliceerd als SA20 bij CBS, is nu 6,7%. Voorgaande
jaren hielden de indexeringen van de huuropbrengsten en de stijging van de kosten van het onderhoud van
vastgoed elkaar redelijk in evenwicht. Met de hogere indexatie van de huren (+ € 758.000) ontstaat echter een
verschil ten opzichte van de ontwikkeling van de lasten (+ € 465.000), een groot deel betreft namelijk
kapitaallasten die gelijk blijven. Het positieve resultaat dat hierdoor ontstaat kan ten gunste van de algemene
middelen vallen. Uitgaande van de kerninflatie is dit € 294.000 in 2023.
De afwijking met betrekking tot de hogere energielasten heeft betrekking op meerdere programma's. De verdeling
over de verschillende programma's wordt zichtbaar gemaakt bij Turap-2 2023.
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
OZB indexatie
In de begroting is besloten dat de opbrengst OZB jaarlijks met 5% wordt geïndexeerd. Dat heeft ook gevolgen
voor de panden die in het bezit zijn van de gemeente zelf. In de meeste gevallen wordt dit gecompenseerd door
een verhoging van de door de gemeente te ontvangen huur. Voor een beperkt aantal panden is er echter geen
sprake van een huurrelatie. Bij de onderwijspanden en de panden in gebruik voor de eigen ambtelijke organisatie
is er geen huurrelatie en leidt de verhoging van de OZB tot een verhoging van de exploitatielasten.
Dit is niet meegenomen bij het invoeren van de 5% indexatie. Dit effect wordt in meerdere programma's (S00 en
S04) zichtbaar als gevolg van de verdeling van de gemeentelijke panden over deze programma's.
Actualisatie MIP
Op basis van de realisatie over 2022 zijn de planningen van de investeringsprojecten in het MIP geactualiseerd.
Hierdoor verschuift de realisatie van een aantal projecten naar een later jaar. Dit kan diverse oorzaken hebben,
zoals personele wisselingen of knelpunten in de capaciteit. Het is gebruikelijk dat niet alle investeringen hun
oorspronkelijk geplande investeringsritme volgen. Daarom wordt over het geheel van de investeringen een deel
planningsrealisme geraamd om hier op het totaal rekening mee te houden. In de reeks actualisatie MIP zijn geen
nieuwe investeringen opgenomen. Voor een tweetal investeringen wordt de investeringssom aangepast:
Gymzaal Fluitekruid
De ontwikkeling van gymzaal Fluitekruid (Malburgen) gaat de aanbestedingsfase in. Dit zal onder regie van
Volkshuisvesting Arnhem door een Europese aanbesteding in de markt gezet worden. Het gemeentelijk deel
beperkt zich tot de gymzaal; het naastgelegen buurthuis en de appartementen zullen door Volkshuisvesting
Arnhem verder opgepakt worden. Samen vormt dit één complex. Volkshuisvesting Arnhem is bouwheer en zal de
bouw van gymzaal, appartementen en buurthuis integraal uitvoeren. Voor de bouw van de gymzaal heeft de
gemeente Arnhem een budget van €1,64 mln beschikbaar, maar mede door de forse bouwkostenstijgingen in de
afgelopen periode is dit budget niet toereikend. Een aanvullend investeringsbudget van €1 mln is nodig om de
gymzaal te realiseren. De verwachte oplevering is 2024, zodat de jaarlijkse kapitaallasten van circa €47.000
vanaf 2025 op de begroting zullen drukken.
Zwembad Valkenhuizen
De afronding van de sloop en aanleg buitenterrein alsmede realisatie van een regenopvang waterbuffer in het
oude zwembassin bij zwembad Valkenhuizen bevinden zich in de eindfase. De afronding van het buitenterrein
van zwembad Valkenhuizen is door de aanleg van het waterdepot uitgelopen. In deze periode zijn de
aanlegkosten en materiaalprijzen zeer fors gestegen. Deze prijsstijgingen zijn nog niet eerder doorgerekend. Bij
dit soort grote lopende projecten doen we dit namelijk niet generiek, maar via maatwerk. Door de langer dan
voorziene technische uitwerking van de waterbuffer is de aanleg hiervan ook uitgelopen, waardoor ook op dit
onderdeel een (beperktere) stijging van de investering benodigd is.
In totaal zal het investeringsbudget met naar verwachting € 500.000 overschreden worden. De bijbehorende
kapitaallasten van circa € 24.000 zullen vanaf 2024 drukken op de begroting. Daarnaast loopt er nog een
onderzoek naar het functioneren van de technische luchtinstallaties in het opgeleverde zwembad. Het is mogelijk
dat uit het onderzoek komt dat aanpassing van de luchtinstallaties noodzakelijk is. Met de kosten van mogelijke
aanpassingen aan de technische installaties van het zwembad is nu nog geen rekening gehouden, op dit moment
is hier nog geen inschatting van te maken. Dit risico is ook opgenomen in het risicoprofiel.
                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De actualisatie van alle bestaande investeringen levert, inclusief de beschreven effecten met betrekking tot
gymzaal Fluitekruid en zwembad Valkenhuizen, in 2023 een voordeel op van € 0,9 miljoen.
Gemeentefonds
De raming van het gemeentefonds is gebaseerd op de september- en decembercirculaire 2022. De stijging in
2023 is het gevolg van stijging van het accres als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen in de rijksbegroting,
actualisatie van maatstaven in de algemene uitkering en actualisatie van de uitkeringsfactor. Ook is rekening
gehouden met het verwachte Arnhemse aandeel in de door het Rijk aangekondigde extra compensatie voor
nominale effecten voor de doorwerking van de hogere loon- en prijsindexatie over 2022 (nabetaling). De
meicirculaire 2023 zal naar verwachting een nieuwe afwijking geven, in Turap-2 wordt dit verwerkt en toegelicht.
Aankondiging mogelijke afwijking Turap-2 2023 agv verminderingen door bezwaar OZB en rioolheffing
In de begroting is structureel € 1,7 miljoen opgenomen ter dekking van kosten voor verminderingen OZB en
rioolheffing, voornamelijk naar aanleiding van bezwaar tegen de WOZ-waarde. Door een inhaaleffect bij de
bezwaarafhandeling was dit budget voor 2021 en 2022 ontoereikend. Daarnaast zagen we in die jaren al een
toename in het aantal ontvangen bezwaren tegen de WOZ-waarde. Dit jaar zet de stijging in het aantal bezwaren
door. In 2023 is voor Arnhem het aantal ontvangen bezwaren meer dan verdubbeld (ruim 8700 ten opzichte van
ruim 3800 in eerdere jaren), het aandeel van de zogenaamde no cure no pay bureaus hierin is min of meer
verdubbeld (ruim 3800 in 2023 ten opzichte van ruim 1900 in eerdere jaren). Een eerste prognose laat zien dat de
aan de no cure no pay bureaus te betalen proceskostenvergoedingen dan ook circa € 6 ton hoger uitkomen.
Halverwege 2023 is er een meer betrouwbare prognose te maken van de kosten voor verminderingen over 2023
en het mogelijke effect op het structureel benodigde budget. In Turap-2 en in de Begroting 2024 zal dit effect zo
nodig gekwantificeerd worden. Daarbij worden ook de gevolgen van het toegenomen aantal bezwaren op de
uitvoeringskosten bij de Connectie en te betalen proceskostenvergoedingen meegenomen.
De staatssecretaris van Financiën heeft maatregelen aangekondigd om de rol van de no cure no pay bureaus in
te perken. Mogelijk dat deze maatregelen een dempend effect hebben op het aantal bezwaren dat wordt
ingediend.
                                                         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>S01 Veiligheid
Financiële afwijkingen
                                                     Begroting            Prognose             Afwijking
                                                  Stand BW03                 Turap 1            Turap 1
                                                           2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                                   23.145                24.006                861  N
Baten                                                     2.348                 2.348                  0
Saldo lasten en baten                                   -20.797               -21.658               -861  N
Toevoegingen aan reserves                                    73                    73                  0
Onttrekkingen aan reserves                                1.077                 1.077                  0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen                       1.004                 1.004                  0  N
Prognose resultaat                                      -19.793               -20.654               -861  N
Onderwerp                   Totale       V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                            afwijking                                                                        BR
                            (x €1.000)
Lasten                              861   N
Openbare orde en veiligheid         861   N   VGGM: Extra loon- en prijsstijgingen                        S  AR N
Baten                                  0
Toevoegingen aan reserves              0
Onttrekkingen aan reserves             0
VGGM: Extra loon- en prijsstijgingen
Ondanks de reeds opgenomen loon- en prijsindex in de Begroting 2023 ontstaat bij de VGGM een tekort als
gevolg van de fors hogere prijsontwikkeling ten opzichte van deze toegekende indexatie over 2023. De impact is
niet op te vangen met het weerstandsvermogen van VGGM. Dit leidt tot een structurele verhoging van de
gemeentelijke bijdragen aan de VGGM van in totaal € 1,2 miljoen vanaf 2023, voor de onderdelen
gezondheidszorg en brandweer gezamenlijk. Voor het onderdeel brandweer is dit € 861.000.
                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>S02 Bereikbaarheid
Financiële afwijkingen
                                                       Begroting            Prognose            Afwijking
                                                    Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                              2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                     30.468             34.147               3.679  N
 Baten                                                       9.529              9.529                   0
 Saldo lasten en baten                                     -20.939            -24.618              -3.679  N
 Toevoegingen aan reserves                                  14.386             14.386                   0
 Onttrekkingen aan reserves                                 16.084             16.084                   0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                         1.698              1.698                   0  N
 Prognose resultaat                                        -19.241            -22.920              -3.679  N
 Onderwerp                   Totale       V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                        BR
                             (x €1.000)
 Lasten                            3.679   N
 Mobiliteit                        3.150   N   Energieprijzen eigen gebruik (openbare ruimte)               I AR N
 Mobiliteit                          280   N   Hogere beheerkosten transferhal Arnhem Centraal             S  AR N
 Mobiliteit                          197   N   Indexatie contracten parkeergarages                         S  AR N
 Mobiliteit                           52   N   Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR N
 Baten                                  0
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
Hogere beheerkosten transferhal Arnhem Centraal
De gemeente onderhoudt samen met Prorail en de NS de transferhal van Arnhem Centraal. De
uitvoeringsorganisatie die het beheer uitvoert heeft aangegeven dat de kosten van het beheer van de transferhal
voor de gemeente met € 280.000 zullen stijgen. De stijging heeft voornamelijk betrekking op energie,
schoonmaakkosten en procesmatig onderhoud. Bij Turap-2 wordt bekeken of de BR Arnhem Centraal hiervoor
mogelijk ingezet kan worden.
Indexatie contracten parkeergarages
Zie toelichting op wijken algemeen.
                                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>S03 Economie
Financiële afwijkingen
                                                     Begroting             Prognose            Afwijking
                                                   Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                             2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                                      9.622               9.640                 18  N
Baten                                                       1.234               1.234                  0
Saldo lasten en baten                                      -8.388              -8.406                -18  N
Toevoegingen aan reserves                                      50                  50                  0
Onttrekkingen aan reserves                                      0                   0                  0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen                           -50                 -50                  0  N
Prognose resultaat                                         -8.438              -8.456                -18  N
Onderwerp                    Totale       V/N                                         Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                       BR
                             (x €1.000)
Lasten                                18   N
Toerisme en recreatie                 18   N  Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR N
Baten                                   0
Toevoegingen aan reserves               0
Onttrekkingen aan reserves              0
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>S04 Onderwijs
Financiële afwijkingen
                                                      Begroting        Prognose            Afwijking
                                                    Stand BW03           Turap 1            Turap 1
                                                            2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                   26.549          26.643                  94  N
 Baten                                                     3.470           3.470                   0
 Saldo lasten en baten                                   -23.079         -23.173                 -94  N
 Toevoegingen aan reserves                                 8.545           8.545                   0
 Onttrekkingen aan reserves                                8.113           8.113                   0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                         -432           -432                   0  N
 Prognose resultaat                                      -23.511         -23.605                 -94  N
 Onderwerp                   Totale       V/N                                     Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                   BR
                             (x €1.000)
 Lasten                               94   N
 Onderwijs                            94   N   OZB indexatie                                          S  AR N
 Baten                                  0
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
OZB indexatie
In de begroting is besloten dat de opbrengst OZB jaarlijks met 5% wordt geïndexeerd. Dat heeft ook gevolgen
voor de panden die in het bezit zijn van de gemeente zelf. In de meeste gevallen wordt dit gecompenseerd door
een verhoging van de door de gemeente te ontvangen huur. Voor een beperkt aantal panden is er echter geen
sprake van een huurrelatie. Bij de onderwijspanden en de panden in gebruik voor de eigen ambtelijke organisatie
is er geen huurrelatie en leidt de verhoging van de OZB tot een verhoging van de exploitatielasten.
Dit is niet meegenomen bij het invoeren van de 5% indexatie. Dit effect wordt in meerdere programma's (S00 en
S04) zichtbaar als gevolg van de verdeling van de gemeentelijke panden over deze programma's.
                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>S05 Cultuur
Financiële afwijkingen
                                                     Begroting             Prognose            Afwijking
                                                   Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                             2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                                     41.532             41.557                  25  N
Baten                                                       7.524              7.524                   0
Saldo lasten en baten                                     -34.008            -34.033                 -25  N
Toevoegingen aan reserves                                   3.204              3.204                   0
Onttrekkingen aan reserves                                  3.596              3.596                   0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen                           392                392                   0  N
Prognose resultaat                                        -33.616            -33.641                 -25  N
Onderwerp                    Totale       V/N                                         Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                       BR
                             (x €1.000)
Lasten                                25   N
Cultuur                               25   N  Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR N
Baten                                   0
Toevoegingen aan reserves               0
Onttrekkingen aan reserves              0
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>S06 Participatie en armoedebestrijding
Financiële afwijkingen
                                                      Begroting        Prognose           Afwijking
                                                   Stand BW03            Turap 1           Turap 1
                                                             2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                  168.280         159.003             9.277   V
 Baten                                                   114.489         107.656             6.833   N
 Saldo lasten en baten                                    -53.791        -51.347             2.444   V
 Toevoegingen aan reserves                                    554            554                  0
 Onttrekkingen aan reserves                                 3.037          3.037                  0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                        2.483          2.483                  0  N
 Prognose resultaat                                       -51.308        -48.864             2.444   V
 Onderwerp                   Totale       V/N                                    Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                  BR
                             (x €1.000)
 Lasten                           -9.277   V
 Werk en Inkomen                        5  N  Compensatie MGR                                         I AR N
 Werk en Inkomen                    -850   V  Buurtconciërges                                         I AR N
 Werk en Inkomen                  -8.432   V  Actualisatie BUIG                                      S  AR J
 Baten                            -6.833   N
 Werk en Inkomen                  -6.833   N  Actualisatie BUIG                                      S  AR J
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023
Zie toelichting op Wijken algemeen
Buurtconciërges
De verlengde pilot van de buurtconciërges loopt nog tot in 2024. Voor de dekking van deze pilot worden de
middelen van € 425.000 uit het Werkinvesteringsfonds ingezet die in 2023 in de begroting zijn opgenomen. Om
deze middelen in 2024 beschikbaar te maken worden deze in 2023 toegevoegd aan de algemene reserve. In de
Begroting 2024 zullen deze middelen in 2024 worden onttrokken aan de algemene reserve. De toevoeging aan
de algemene reserve is gepresenteerd als een voordeel van € 425.000
De pilot buurtconciërges is begroot in het programma S12 Wonen en leefomgeving. Ook de dekking in 2023 vindt
vanuit het werkinvesteringsfonds plaats. Hiervoor wordt deze dekking overgeheveld naar dit programma.
Daarvoor worden de lasten in het programma S06 Participatie en armoedebestrijding met € 425.000 verlaagd en
in het programma S12 met € 425.000 verhoogd. De totale lastendaling in S06 komt daarmee op € 850.000.
Actualisatie BUIG
Zie toelichting op Wijken algemeen.
                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>S07 Zorg
Financiële afwijkingen
                                                       Begroting            Prognose           Afwijking
                                                     Stand BW03               Turap 1           Turap 1
                                                              2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                    64.933              67.813              2.880  N
 Baten                                                       2.898              2.898                  0
 Saldo lasten en baten                                    -62.035             -64.915             -2.880  N
 Toevoegingen aan reserves                                   1.082              1.082                  0
 Onttrekkingen aan reserves                                    639              3.324              2.685  V
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                          -443              2.242              2.685  V
 Prognose resultaat                                       -62.478             -62.673               -195  N
 Onderwerp                  Totale       V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                            afwijking                                                                        BR
                            (x €1.000)
 Lasten                           2.880    N
 WMO en sociale wijkteams         1.000    N   Aanvullende indexering zorgtarieven                        S  BR N
 WMO en sociale wijkteams         1.000    N   Zorg: Kostprijsdekkende tarieven                           S  BR N
 Jeugdzorg                          385    N   Zorg: Pluryn                                               S  BR N
 Jeugdzorg                          300    N   Zorg: Verhoging vergoeding                                 S  BR N
 WMO en sociale wijkteams           195    N   Compensatie MGR                                             I AR N
 Baten                                 0
 Toevoegingen aan reserves             0
 Onttrekkingen aan reserves       2.685    V
 WMO en sociale wijkteams         1.000    V   Aanvullende indexering zorgtarieven                         I BR N
 WMO en sociale wijkteams         1.000    V   Zorg: kostprijsdekkende tarieven                            I BR N
 Jeugdzorg                          385    V   Zorg: Pluryn                                                I BR N
 Jeugdzorg                          300    V   Zorg: Verhoging vergoeding                                  I BR N
Aanvullende indexatie zorgtarieven
Jaarlijks worden de zorgtarieven jeugdzorg en Wmo door onze regionale inkooporganisatie geïndexeerd op basis
van voorjaarsramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Naar aanleiding van de sterk gestegen prijzen in de
afgelopen periode, heeft het CPB deze ramingen in het najaar van 2022 naar boven aangepast. De VNG heeft
recentelijk de gemeenten geadviseerd en opgeroepen deze najaarsramingen van het CPB te volgen bij de
indexering van de zorgtarieven voor 2023. Dit in navolging van de oproep van het ministerie aan de Nationale
Zorgautoriteit om de verhoogde indexering 2023 ook toe te passen voor de Zorgtarieven Wet Langdurige Zorg en
Zorgverzekeringswet. Dit betekent een aanvullende indexering van de zorgtarieven voor 2023. De indexatie komt
op basis van de nieuwe gegevens van het CPB uit op een totaal van 4,78%. Dit was 4,05%.
Het verschil van 0,73% betekent, berekend over de totale zorgbegroting voor onze gemeente, een extra
(structurele) kostenpost van circa € 1 miljoen vanaf 2023. Het college heeft hier eerder al over besloten en de
raad hierover met een raadsbrief geïnformeerd (31 januari 2023). Bij Turap 2 2023 wordt bezien of deze last
                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>incidenteel opgevangen kan worden binnen de exploitatie van Zorg. Zo niet, dan worden de meerkosten in 2023
gedekt uit de bestemmingsreserve Wmo & Jeugdzorg. Vooralsnog is de dekking vanuit de reserve aangehouden.
Zorg: kostprijsdekkende tarieven
Het tarief dat gemeente Arnhem betaalt aan aanbieders van Huishoudelijke Ondersteuning wordt vanaf 2023
verhoogd, omdat het wettelijk verplicht is om een kostendekkend tarief te betalen. Zo worden de aanbieders in
staat gesteld een gezonde bedrijfsvoering te hebben. Hiertoe heeft het college op 31 januari 2023 besloten.
In 2023 wordt bij Turap 2 bezien of deze kostenstijging à € 1.000.000 gedekt kan worden binnen de exploitatie
van Zorg of uit de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg gedekt zal worden. Vooralsnog is de dekking vanuit
de reserve aangehouden.
Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023
Zie toelichting op Wijken algemeen.
Zorg: Pluryn
Pluryn is een grote aanbieder van residentiële verblijfszorg, actief in meerdere jeugdhulpregio’s in het midden en
oosten van het land. Al sinds 2018 verkeert Pluryn in financiële problemen en wordt verlies geleden op de
jeugdzorg. Voor de korte termijn is een herstelplan opgesteld. Voorlopig schatten wij in dat dit € 385.000 aan
extra kosten voor Arnhem met zich mee brengt. Bij Turap 2 wordt bezien of deze kosten opgevangen kunnen
worden binnen het programma S07 Zorg of gedekt zullen worden uit de bestemmingsreserve WMO &
Jeugdzorg. Vooralsnog is de dekking vanuit de reserve aangehouden.
Voor de middellange en lange termijn werkt Pluryn aan een plan waarin aanbod en expertise beter aansluiten op
de behoefte van de jeugdzorgregio. Voor de gemeente is het van belang om het specialistische, kwalitatief goede
aanbod in het landschap van jeugdzorg en daarmee de continuïteit van essentiële zorg voor kwetsbare jeugdigen
te kunnen blijven waarborgen. Na uitwerking van het plan zal duidelijk worden of Pluryn voor ons een strategische
partner in de residentiële jeugdzorg blijft, en welke structurele meerkosten dit eventueel met zich meebrengt.
Zorg: verhoging vergoeding
De pleegzorgvergoeding is een tegemoetkoming in de kosten die voor de verzorging en opvoeding van het
pleegkind gemaakt moeten worden. Het Rijk heeft aangegeven dat deze vergoeding in verband met de hoge
inflatie met ingang van 1 januari 2023 met 14,3% verhoogd wordt. Het structureel financieel effect hiervan is €
300.000 per jaar. Dit wordt in 2023 gedekt uit de bestemmingsreserve WMO & Jeugdzorg.
                                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>S08 Welzijn en inclusie
Financiële afwijkingen
                                                       Begroting            Prognose            Afwijking
                                                    Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                            2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                   30.289                30.824                535  N
 Baten                                                     1.784                 1.784                  0
 Saldo lasten en baten                                   -28.505               -29.040               -535  N
 Toevoegingen aan reserves                                 1.100                 1.100                  0
 Onttrekkingen aan reserves                                2.782                 2.782                  0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                       1.682                 1.682                  0  N
 Prognose resultaat                                      -26.823               -27.358               -535  N
 Onderwerp                   Totale       V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                        BR
                             (x €1.000)
 Lasten                              535   N
 Asiel, Vluchtelingen en             411   N   Taakmutatie Asiel (inburgering)                              I AR J
 inburgering
 Welzijn                             124   N   DU Uitstapprogramma sekswerkers                             S  AR J
 Asiel, Vluchtelingen en                2  N   Compensatie MGR                                              I AR N
 inburgering
 Baten                                  0
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
Taakmutatie Asiel (inburgering)
In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het
kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van
inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 landelijk op te
hogen met respectievelijk € 20, 40 en 30 miljoen. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld alle inburgeraars
passende ondersteuning te bieden. Arnhem krijgt in 2023 € 411.000 ter dekking van de kosten. De baten zijn
verwerkt in het voordeel op het gemeentefonds op S00, de lasten worden in dit programma gerealiseerd.
DU Uitstapprogramma sekswerkers
Het kabinet stelt sinds 1 januari 2021 geld beschikbaar voor een landelijk dekkend netwerk van
uitstapprogramma’s om mensen die het sekswerk willen verlaten te ondersteunen. Met de uitkering ontvangen de
aangewezen gemeenten middelen voor het ontwikkelen en uitvoeren van regionale uitstapprogramma’s voor
sekswerkers. Een uitstapprogramma is een programma waarbinnen begeleiding van sekswerkers plaatsvindt bij
het vinden van werk of overige dagbesteding buiten het sekswerk. De programma’s hebben nadrukkelijk als doel
om de stap naar ander werk dan sekswerk te vergemakkelijken en daarin ondersteuning te bieden. Vanaf 2023 is
sprake is van een uitbreiding en verbreding van de uitstapprogramma´s. Hiervoor is vanaf 2023 structureel € 3
miljoen extra beschikbaar gesteld. Arnhem krijgt € 124.000 extra vanaf 2023 ter dekking van de kosten. De baten
zijn verwerkt in het voordeel op het gemeentefonds op S00, de lasten worden in dit programma gerealiseerd.
                                                         20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023
Zie toelichting op Wijken algemeen.
                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>S09 Gezondheid en sport
Financiële afwijkingen
                                                      Begroting            Prognose             Afwijking
                                                    Stand BW03                Turap 1            Turap 1
                                                              2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                     25.169             25.515                 346  N
 Baten                                                       3.398              3.398                   0
 Saldo lasten en baten                                     -21.771            -22.117                -346  N
 Toevoegingen aan reserves                                     418                418                   0
 Onttrekkingen aan reserves                                    903                903                   0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                           485                485                   0  N
 Prognose resultaat                                        -21.286            -21.632                -346  N
 Onderwerp                   Totale       V/N                                          Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                        BR
                             (x €1.000)
 Lasten                              346   N
 Publieke gezondheid en GGD          342   N   Compensatie VGGM                                            S  AR N
 Publieke gezondheid en GGD             4  N   Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)                      I AR N
 Baten                                  0
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
Compensatie VGGM: Extra loon- en prijsstijgingen
Ondanks de reeds opgenomen loon- / prijsindex voor de begroting 2023 ontstaat een tekort als gevolg van de
fors hogere prijsontwikkeling ten opzichte van de indexatie van gemeentelijke bijdrage. Cumulatief bedraagt het
verwachte tekort € 6,4 miljoen tot € 18,4 miljoen. De exacte berekening en dus de impact voor de begroting van
Arnhem is nog niet bekend. Deze impact is niet op te vangen met het weerstandsvermogen van VGGM van € 1,5
miljoen. Begin 2023 wordt de loon- en prijsindex voor 2023 bijgesteld en zal dit leiden tot een structurele
verhoging van de/onze gemeentelijke bijdragen van in totaal € 1.200.000. Voor het onderdeel gezondheidszorg
bedraagt dit € 342.000.
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
                                                           22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>S10 Klimaat en energie
Financiële afwijkingen
                                              Begroting  Prognose           Afwijking
                                            Stand BW03     Turap 1           Turap 1
                                                    2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                           12.091     12.091                  0
Baten                                              7.301     7.301                  0
Saldo lasten en baten                             -4.790    -4.790                  0  N
Toevoegingen aan reserves                        10.715     10.715                  0
Onttrekkingen aan reserves                           254       254                  0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen             -10.461    -10.461                  0  N
Prognose resultaat                              -15.251    -15.251                  0  N
Onderwerp                  Totale       V/N                        Toelichting        I/S AR/ B
                           afwijking                                                      BR
                           (x €1.000)
Lasten                                0
Baten                                 0
Toevoegingen aan reserves             0
Onttrekkingen aan reserves            0
                                                 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>S11 Ruimtelijke ontwikkeling
Financiële afwijkingen
                                              Begroting Prognose           Afwijking
                                            Stand BW03    Turap 1           Turap 1
                                                   2023
Bedragen x € 1.000
Middelen
Lasten                                           67.782    67.782                  0
Baten                                            55.920    55.920                  0
Saldo lasten en baten                           -11.862   -11.862                  0  N
Toevoegingen aan reserves                        11.642    11.642                  0
Onttrekkingen aan reserves                       12.649    12.649                  0
Saldo toevoegingen en onttrekkingen               1.007     1.007                  0  N
Prognose resultaat                              -10.855   -10.855                  0  N
Onderwerp                  Totale       V/N                       Toelichting        I/S AR/ B
                           afwijking                                                     BR
                           (x €1.000)
Lasten                                0
Baten                                 0
Toevoegingen aan reserves             0
Onttrekkingen aan reserves            0
                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>S12 Wonen en leefomgeving
Financiële afwijkingen
                                                     Begroting             Prognose           Afwijking
                                                   Stand BW03                Turap 1           Turap 1
                                                             2023
 Bedragen x € 1.000
 Middelen
 Lasten                                                    54.145             55.528              1.383  N
 Baten                                                     42.984             42.984                  0
 Saldo lasten en baten                                    -11.161            -12.544             -1.383  N
 Toevoegingen aan reserves                                 16.197             16.197                  0
 Onttrekkingen aan reserves                                 5.215              5.215                  0
 Saldo toevoegingen en onttrekkingen                      -10.982            -10.982                  0  N
 Prognose resultaat                                       -22.143            -23.526             -1.383  N
 Onderwerp                   Totale       V/N                                        Toelichting        I/S AR/ B
                             afwijking                                                                      BR
                             (x €1.000)
 Lasten                            1.383   N
 Openbare ruimte                     510   N  Energieprijzen eigen gebruik                               S  AR N
 Groen en klimaatadaptie in          425   N  Buurtcongiërges                                             I AR N
 de stad
 Mobiliteit                          275   N  Energieprijzen eigen gebruik                               S  AR N
 Wonen                               108   N  Taakmutatie wet goed verhuurderschap                       S  AR J
 Mobiliteit                           65   N  Energieprijzen eigen gebruik                               S  AR N
 Baten                                  0
 Toevoegingen aan reserves              0
 Onttrekkingen aan reserves             0
Energieprijzen eigen gebruik
Zie hiervoor de toelichting op wijken algemeen.
Buurtconciërges
De verlengde pilot van de buurtconciërges wordt in 2023 gedekt vanuit het werkinvesteringsfonds. Deze middelen
zijn begroot op programma S06 Participatie en armoedebestrijding. Om de benodigde middelen van € 425.000 in
programma S12 Wonen en leefomgeving beschikbaar te maken worden de lasten in programma S06 met dit
bedrag verlaagd en in programma S12 met dit bedrag verhoogd.
Taakmutatie wet goed verhuurderschap
In het regeringsakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap
en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het
wetsvoorstel goed Verhuurderschap. Het wetsvoorstel zal naar verwachting in juli 2023 in werking treden. Het
wetsvoorstel introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels,
waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om
gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. De structurele
middelen van € 12,4 miljoen zullen vanaf januari 2023 uitgekeerd worden via de algemene uitkering op basis van
de vaste verdeelsystematiek. Arnhem krijgt vanaf 2023 € 108.000. In de meicirculaire volgt nog een incidentele
                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>aanvulling voor 2023. De baten zijn verwerkt in het voordeel op het gemeentefonds op S00, de lasten woredn in
dit programma gerealiseerd.
                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Investeringen
Aanpassing investeringskredieten
De raad heeft investeringskredieten vastgesteld voor investeringen in gemeentelijk vastgoed. Voor een aantal
lopende investeringsprojecten zijn aanpassingen van het investeringskrediet onvermijdelijk. Onderstaand wordt
per project hierop een toelichting gegeven.
Confetti en MFC Salamander
De leerlingenprognose toont aan dat het aantal leerlingen in Schuytgraaf nog stijgt. Daardoor blijft de druk voor
de scholen in Schuytgraaf onverminderd groot. Het gevolg hiervan is dat het leerlingaantal van de scholen in de
omliggende wijken afneemt. Dit is een ongewenste ontwikkeling waarover schoolbesturen en gemeente in
gesprek zijn.
Confetti
In juli 2021 is de nieuwbouw van de Confetti opgeleverd. Door de hierboven geschetste ontwikkelingen is een
verdere groei van Confetti ook onvermijdelijk.
Om de toename van het aantal leerlingen op te vangen is een viertal noodlokalen tegenover de Confetti geplaatst
en is in 2021 ten behoeve van onderwijsuitbreiding grond aangekocht. Op deze grond is de bedoeling extra
(definitieve) uitbreiding van 420 m2 voor Confetti te realiseren. De inschatting is dat een extra investeringskrediet
van € 1,2 miljoen nodig is in 2025 om de uitbreiding van Confetti te realiseren. De kapitaallasten die hier bij horen
drukken vanaf 2026 op de begroting.
MFC De Salamander
Ook bij de beide basisscholen in MFC De Salamander is er sprake van een sterke groei van het aantal leerlingen.
Een uitbreiding met leslokalen is noodzakelijk. Deze groei was nog niet eerder voorzien. Vooralsnog wordt
uitgegaan van een uitbreiding van 700 m2 met een verwachte investering van circa € 2,1 miljoen. Er wordt
gekeken naar mogelijkheden om binnen het bouwvlak te blijven door bijvoorbeeld bovenop bestaande lokalen te
bouwen. Het is mogelijk dat met name door diverse prijsstijgingen het daadwerkelijk benodigde
investeringsbedrag flink hoger zal zijn dan de genoemde € 2,1 miljoen. Dit wordt komende periode nader
onderzocht.
Onderwijshuisvesting verbouwing Spiekmanlaan
Het schoolgebouw aan de Spiekmanlaan 16 wordt -deels- gerenoveerd om minimaal voor 15 jaar als
wissellocatie voor onderwijs geschikt te zijn. De eerste beoogde gebruiker is Vrijeschool Parcival-Noord, die nu
nog tijdelijk is gehuisvest in het gebouw Brugstraat 6. In de loop van de tijd zal worden bezien of dit gebouw nog
langer als wissellocatie voor het onderwijs zal worden gebruikt, als definitieve locatie voor een school zal worden
ingezet of een andere bestemming zal krijgen. Om dit gebouw voor minimaal 15 jaar geschikt te maken voor het
onderwijs, is een flink aantal onvermijdelijke investeringen noodzakelijk. Te denken valt hierbij onder anders aan
uitvoering achterstallig onderhoud (bijvoorbeeld vervangen van een groot aantal kozijnen), het gebouw geschikt
maken voor frisse scholen klasse B, etc.
Met het -deels- renoveren van dit gebouw was geen rekening gehouden, ook niet in de begroting. De verwachte
investeringslast is € 1,6 mln in 2023. De verwachting is dat de werkzaamheden dit jaar zijn afgerond, zodat de
kapitaallasten van jaarlijks circa € 76.000 vanaf 2024 op de begroting zullen drukken. De dekking is voorzien uit
de reeds beschikbaar gestelde budgetten voor onderwijshuisvesting.
Vervanging ondergrondse containers (OC's)
Het huidige afvalcontainer areaal wordt, met ingang van een nieuw contract voor onderhoud en levering per 1
januari 2023, gekeurd volgens TUV-normen. Deze veiligheidskeuring is nieuw. De verwachting is dat naar
aanleiding van de keuring een groot aantal containers in 2023 nog vervangen moet worden vanwege veiligheid.
Reparatie is in veel gevallen niet toegestaan. Ongeacht verdere besluitvorming over de gewenste
inzamelingssystematiek is deze aanvullende investering dus noodzakelijk.
Deze vervanging leidt tot noodzakelijke extra investeringen in 2023 en volgende jaren. De inschatting is dat
hiervoor in 2023 een investeringskrediet van € 1,7 miljoen nodig is. Hier tegenover staat dat de begrote
investering in het afvalbrengstation van € 1,7 miljoen niet in 2023 plaats zal vinden maar pas in 2024 of later.
Voor de jaren 2024-2027 is een jaarlijks investeringskrediet van €1,3 miljoen nodig ter vervanging van
ondergrondse containers. De keuring zal bepalen of vervanging ook daadwerkelijk nodig is, zodat de technische
levensduur maximaal benut wordt. De kapitaallasten bij deze investeringen bedragen € 194.000 vanaf 2024 en
oplopend tot € 626.000 in 2027. In de Perspectiefnota 2024-2027 wordt voorgesteld de jaarlijkse kapitaallasten
van deze investering op te nemen in de afvalstoffenheffing.
                                                          27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>