<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                   1 IN LEID IN G
                                            ARNHEM
ONTWERP-WOONVISIE ARNHEM • 2024 – 2029/2034
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  1 I N LE ID IN G
                   ONTWERP-WOONVISIE ARNHEM
                        2024 – 2029/2034
2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                    INHOUD
                                             INTRODUCTIE | Het ideaal van de goede volkshuisvesting                                   6
                                             1   INLEIDING                                                                            9
                                                 1.1   Waarom maken we een woonvisie?                                                 9
                                                 1.2 Beleidscontext van de Woonvisie                                                10
                                                 1.3 We doen het samen                                                                11
                                                 1.4 Totstandkoming                                                                  12
                                                 1.5 Leeswijzer                                                                      12
                                             2   DE URGENTIE         | De uitdagingen, feiten en cijfers in vogelvlucht            14
                                             3   DE   MISSIE                                                                       18
                                                 3.1   Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen                       18
                                                 3.2   Waaraan meten we succes af ?                                                 18
                                                 3.3   Onze inzet                                                                   18
                                                 3.4   Schematische weergave Woonvisie                                             20
                                             Onze inzet en onze woonagenda                                                          21
                                             4   WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN (Strategie I)                                            22
                                                 4.1 Door nieuwbouw voor de woningbehoefte                                          24
                                                 4.2 Door beter gebruik van bestaande gebouwen                                      35
                                             5   DE ONGEDEELDE STAD (Strategie II)                                                 40
                                                 5.1 Door gebiedsgericht te werken aan kansrijke wijken                            42
                                                 5.2 Door te sturen op maatschappelijke meerwaarde                                 45
                                             6   KWALITATIEF GOEDE WONINGEN (Strategie III)                                        48
Colofon                                          6.1 In een stad waar goed verhuurderschap de norm is                              50
Woonvisie Gemeente Arnhem                        6.2 Door het versnellen van de verduurzaming                                       55
Fotografie                                   7   WONEN ALS FUNDAMENT (Strategie IV)                                                60
Pagina 8, 13, 29, 38, 44, 48, 53, 56, 60, 73     7.1 Door betaalbaarheid voor de laagste inkomens                                   62
Sjoerd van den Berg                              7.2 Door aandacht voor mensen met een hulpvraag                                   64
Pagina 22, 35, 40, 68, 69
Suzanne Valkenburg
                                             8   HET VERVOLG          | Wat mag het kosten en hoe houden we grip op de Woonvisie ? 70
                                                 8.1 Monitoring                                                                     70		
Grafisch ontwerp                                 8.2 Kosten                                                                          71
Karina Dimitriu
oktober 2023
                                                                                                                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                           INTRODUCTIE
                  Het ideaal van de goede volkshuisvesting
  De afgelopen maanden heb ik vele gesprekken over wonen in Arnhem kunnen en mogen                   Om een begin te maken om deze band te herstellen is een radicale omwenteling nodig. Tege-
  voeren. Ik merkte dat Arnhemmers best wel trots zijn op onze stad. Mensen vertelden vaak           lijkertijd moeten we eerlijk zijn over wat er als gemeente binnen onze mogelijkheden ligt. We
  dat ze fijn wonen, een prettig huis hebben en dat ze het groen in hun omgeving waarderen.          kunnen helaas niet alles tegelijkertijd. Het is dus van belang dat we én scherpe keuzes maken
  Kenmerkend voor Arnhem blijft ook dat mensen in de eerste plaats verbinding voelen met             voor de komende jaren, maar tegelijkertijd weer vol inzetten op volkshuisvesting als gemeente-
  de eigen wijk. Mensen zijn blij met de eigenzinnigheid en het unieke karakter van hun buurt        lijke kerntaak.
  en voelen zich vooral daar écht thuis. Het is niet voor niets dat steeds meer mensen
  – ­begrijpelijkerwijs – naar Arnhem verhuizen. Ik weet daar zelf alles van. Ook ik ben als         Als het gaat om die scherpe keuzes, kiezen we in deze Woonvisie expliciet de kant van de
  nieuwkomer vrij recentelijk in deze mooie stad komen wonen.                                        inwoners - zowel de huidige als de toekomstige – die de afgelopen jaren het meest te lijden
                                                                                                     hebben gehad onder de wooncrisis. Dat zijn die inwoners voor wie huizen onbetaalbaar of
  Veel mensen in Arnhem hebben gelukkig het voorrecht om een prettig huis te hebben op               onbereikbaar zijn geworden en die groepen die genoegen moesten nemen met slecht onder-
  een fijne plek. Toch is er ook een andere, verontrustendere, kant van de staat van het wonen       houden of te dure huizen. We staan dan ook zij-aan-zij met mensen in kwetsbare posities, met
  in Arnhem. Uit de verhalen van Arnhemmers bleek ook dat veel mensen het water echt tot             woningzoekenden met lagere en middeninkomens en met huurders en eigenaar-bewoners.
  aan de lippen staat. Voor veel van deze Arnhemmers zijn de woonlasten zo hoog of is de
  ­woning zo slecht onderhouden, dat ze er wakker van liggen. Veel mensen maakten kenbaar            Met de blik op de toekomst, gaan we vol voor échte volkshuisvesting. Het goede nieuws is
   dat het hun niet lukt om een fatsoenlijk, betaalbaar huis te vinden. Zij keken de afgelopen       dat we in het verleden hebben laten zien dat we daar goed in zijn. We zijn het alleen verleerd.
   jaren met verbazing naar de hoge huizenprijzen van de woningen die er in Arnhem bijkwamen         Voordat de nadruk steeds meer kwam te liggen op marktwerking, waren we in staat om d     ­ ankzij
   en hebben moeten vaststellen dat deze huizen blijkbaar niet voor hen waren bedoeld. Alsof         gedegen volkshuisvestingsbeleid, zorgvuldige planning en goede relaties met woningcorpora-
   de stad er niet voor hen is.                                                                      ties, kwalitatieve en betaalbare huizen voor iedereen te bouwen in een ongedeelde stad. Door
                                                                                                     deze gestructureerde aanpak konden we de kwaliteit van volledige wijken verbeteren en het
   Vanuit de data over onze stad en vanuit verhalen van onze bewoners, weten we dat de               algehele niveau van de leefomgeving opkrikken. Ik geloof erin dat we dat dit onszelf weer
   ­twee­deling in onze stad de afgelopen decennia is toegenomen. ‘Wonen’ blijkt h  ­ ierbij steeds  kunnen aanleren.
    vaker de grote ongelijkmaker. In Arnhem zien we sterk dat deze tweedeling niet alleen
    bestaat tussen mensen onderling, maar dat de tweedeling ook sterk terugkomt tussen de            Een trend die gedurende decennia is ingezet, is niet in enkele jaren te keren. Het is
    wijken. Sommige wijken aan de Oost- en Zuidkant van onze stad zijn kwetsbaarder dan andere.      ­vergelijkbaar met het besturen van een mammoettanker: het vraagt veel stuurmanskunst
    ­Stapelingen van complexe problemen rondom armoede, werkloosheid, (geestelijke) gezond-           en geduld om de in het verleden ingezette koers bij te sturen. Deze Woonvisie en de route
     heid en criminaliteit, concentreren in een specifiek aantal gebieden. In deze gebieden, waar     die we erin uitstippelen vormen belangrijke stappen om de toegankelijkheid van de stad te
     veel mensen soms wat minder zelfredzaam zijn, staat de samenredzaamheid onder druk. Het          vergroten en te zorgen dat iedereen een fijn huis heeft in een mooie, groene leefomgeving.
     risico bestaat dat deze wijken verder wegzakken en de verschillen in de stad toenemen, terwijl
     we een stad nastreven waar het overal goed wonen is en waar bewoners elkaar – ongeacht
     achtergrond of inkomen – blijven ontmoeten. Waar mensen verschillen, maar niet vervreem-                                     PAUL SMEULDERS
     den. Een eerlijke stad, waar mensen goed kunnen wonen.                                                                       Wethouder Wonen
     Wat altijd steekt als we de problematiek op de woningmarkt beschouwen, is dat deze crisis
     niet zomaar vanzelf is ontstaan. Hoewel verklaarbare beleidskeuzes soms werden ingegeven
     tegen complexe achtergronden, zoals economische crises en andere maatschappelijke
     ontwikkelingen, hebben we met elkaar de afgelopen decennia een situatie laten groeien
     waarbij de regels van de vrije markt steeds meer de grond- en huizenmarkt zijn gaan bepalen.
     Hierdoor is op de woningmarkt steeds meer het recht van de sterkste gaan gelden, terwijl
     tegelijkertijd wetten werden ingevoerd die de positie van huurders verslechterden. Huizen
     werden steeds meer een middel om geld mee te verdienen, in plaats van plekken om in te
     wonen. De woonzekerheid van Arnhemmers is steeds meer onder druk komen te staan.
     Het doet mij pijn om te horen en merken dat veel mensen de hoop zijn verloren dat deze
     problemen opgelost kunnen worden en om te horen dat mensen niet het gevoel hebben dat
     de gemeente er voor hen is. De wooncrisis is een illustratie voor de vertrouwensbreuk tussen
     veel van onze inwoners en de overheid. Ik wil er heel graag aan bijdragen om dit te herstellen.
6                                                                                                                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                      1 INLEIDING
  1 I N LE ID IN G
                      1.1 Waarom maken we                                Al met al zijn de opgaven groot: we moeten dan
                           een woonvisie?                               ook snel aan de slag.
                   Arnhem staat voor flinke opgaven op het gebied       Vanzelfsprekend vragen de woonopgaven
                   van wonen. We hebben in onze stad te maken met       waar­voor we staan om een duidelijk plan en een
                   een groot woningtekort. Als iemand al niet zelf      actuele visie van de gemeente. In deze Woonvisie
                   een woning zoekt, is er altijd wel iemand anders     maken we duidelijk hoe we tegen het wonen in
                   in de directe omgeving die druk bezig is met de      Arnhem aankijken, wat onze ambities zijn en wat
                   zoektocht naar een huis. Dat is zorgelijk. Wonen     we de komende jaren allemaal gaan doen om de
                   is immers niet voor niets een belangrijk grond-      opgaven voor de stad op te pakken. We zetten
                   recht. Iedereen zou een goede, betaalbare woning     uit­een welke keuzes we op de kortere termijn
                   moeten hebben. Om dit tij te keren, moeten er de     maken (tot 2029) en hoe we op de langere termijn
                   komende jaren veel huizen bijkomen.                  (2034) werken aan een eerlijke stad waar mensen
                                                                        goed kunnen wonen. Dat doen we omdat we het
                   De woonopgaven voor Arnhem liggen echter             nodig vinden, maar ook omdat het moet. In de
                   niet enkel in de aantallen, maar ook, en boven-      wet is opgenomen dat gemeenten een actuele
                   al, in de kwaliteit en de leefbaarheid van onze      Woonvisie moeten hebben.
                   woningen en wijken. De afgelopen jaren zijn in
                   Arnhem de verschillen binnen de stad te groot         In het plan dat voor u ligt beschrijven we hoe
                   geworden. Hoewel de verschillen tussen en de         we richting geven aan de grote volkshuisveste-
                   eigenheid van de wijken onze stad maken, is de       lijke opgaven van deze tijd. We stellen hierbij het
                   plek waar iemand woont helaas van grote invloed      recht op wonen centraal. Het recht op wonen is
                   geworden op de kwaliteit van leven en de kansen      voor ons een krachtige belofte die we met vast-
                   die iemand heeft. Dat is voor ons niet te accep-     beradenheid omarmen en waar we verantwoor-
                   teren. Waar je woont, mag niet bepalend zijn voor    delijkheid voor nemen. Dat is voor ons allesbehal-
                   de kansen die je hebt om fijn te leven en om mee     ve vrijblijvend. Het recht op wonen staat voor het
                   te kunnen doen.                                      recht van mensen om een plek te hebben waar
                                                                        jij, je gezinsleden en je spullen veilig zijn. Een plek
                   Wij zien een enorme uitdaging in het vinden          waar je een thuis kunt maken en die zich in een
                   van de juiste balans tussen het bijbouwen van        veilige, gezonde omgeving bevindt. Hoewel het
                   voldoende woningen én het behouden en (waar          recht op wonen niet inhoudt dat iedereen een
                   mogelijk) verbeteren van de kwaliteit van huizen     huissleutel kan ophalen bij de overheid, vraagt
                   en de leefomgeving. Hoewel deze uitdaging groot      het wel om een overheid die zich tot het uiterste
                   is, kan hij ons ook kansen bieden. Voor steeds       moet inspannen om te zorgen dat er geschikte
                   meer mensen is Arnhem namelijk een aantrekke-        woningen voor iedereen zijn.
                   lijke woonstad. Dat zit hem in het groen van onze
                   parken, de bedrijvigheid en creativiteit in de stad, Met deze Woonvisie willen we de regie op het
                   in de reflectie en het vermaak dat onze dans- en     wonen terugnemen. Het is wat ons betreft tijd
                   toneelgezelschappen bieden, in de kwaliteit van      voor wat meer volkshuisvesting en wat minder
                   ons onderwijs en natuurlijk in de gunstige ligging   marktwerking. Hoewel dat niet betekent dat we in
                   in het land. Door het bijbouwen van woningen         de illusie leven dat we de woonopgave zelf, zon-
                   en door op andere manieren te investeren in de       der hulp van bijvoorbeeld inwoners, corporaties,
                   stad, hebben we de kans om de kwaliteit van onze     beleggers, bouwers en ontwikkelaars, op kunnen
                   wijken te vergroten, passende woningen voor          pakken, betekent het wel dat we duidelijker ma-
                   ouderen te bouwen, slecht verhuurderschap te         ken binnen welke kaders we willen samenwerken
                   weren, en goed geïsoleerde, betaalbare w  ­ oningen  en dat we pal staan voor het publieke belang, voor
                   aan de stad toe te voegen.                           het recht op wonen.
8                                                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N VI S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                                   1 INLEIDING
   1.2 Beleidscontext van de                                             een actueel woonplan te hebben, is de Woonvisie     Binnen dit Volkshuisvestingsprogramma gaat de
            Woonvisie                                                    ook een wettelijk verplicht document. Op grond      Nota-Wonen-en-Zorg in de volle breedte over de
                                                                         van de Woningwet zijn gemeenten verplicht een       beschikbaarheid van woonruimte voor ouderen
Een stad die groeit                                                      actuele Woonvisie te hebben en deze om de vijf      en aandachtsgroepen. Deze Nota is in april 2023
‘Het wonen’ staat uiteraard niet op zichzelf.                            jaar te actualiseren. Onze vorige Woonvisie is      door de gemeenteraad van Arnhem vastgesteld.
Om onze stad leefbaar, gezond en bereikbaar te                           vastgesteld in 2015. Die Woonvisie is daarmee in-   Omdat die nota dit onderwerp uitputtend behan-
houden en de huishoudensgroei te faciliteren,                            middels zowel inhoudelijk als formeel verouderd.    delt, komt deze opgave in deze Woonvisie minder
dienen we ook voor voldoende werkplekken                                                                                     uitgebreid aan de orde. Wel zijn de belangrijkste
in Arnhem te zorgen, het voorzieningenniveau                             Wettelijk gezien heeft de Woonvisie een belang-     uitgangspunten in deze Woonvisie opgenomen en
op peil te houden, en zullen we ons moeten we                            rijke relatie met de corporatiesector. Een actuele  is verduidelijkt als acties uit de Nota Wonen-en-
verhouden tot de extra vervoersbewegingen die                            Woonvisie is in dat licht noodzakelijk, omdat       Zorg al verder geconcretiseerd zijn.
een groeiende stad met zich meebrengt.                                   woningcorporaties naar redelijkheid een bijdrage
                                                                         moeten leveren aan de uitvoering ervan. De
                                                                                                                                                                                           We gaan volop samen-
Hoewel de Woonvisie daarmee zal raken aan veel
verschillende vraagstukken, zoals duurzaamheid,
                                                                         voorliggende Woonvisie zal de basis vormen voor
                                                                         de prestatieafspraken die we met woningcorpo-
                                                                                                                                1.3 We doen het samen                                      werken en verbindingen
ruimtelijke ordening, mobiliteit en de economie,
beperkt de woonvisie zich ook tot volkshuisves­
                                                                         raties maken. Periodiek worden door de minister
                                                                         ‘volkshuisvestelijke prioriteiten’ aangewezen die
                                                                                                                             Inwoners
                                                                                                                             Vanzelfsprekend zijn de woonbehoeften, woon-
                                                                                                                                                                                           leggen om de Woonvisie
telijke thema’s, zoals de beschikbaar- en betaal-                        een plek moeten hebben in de prestatieafspraken.    wensen en signalen van onze inwoners (en                      uit te voeren. Immers, de
baarheid van woningen en de leefbaarheid van                             Deze prioriteiten (die als bijlage zijn toegevoegd) nieuwkomers van buiten de stad die in Arnhem
de omgeving.                                                             zijn in deze Woonvisie verwerkt.                    een woning zoeken) leidend bij wat we doen. We                stad maken we samen.
                                                                                                                             blijven huurders, woningzoekenden en eigenaar-
De Woonvisie is dan ook onderdeel van een                                Voor ons is het echter vanzelfsprekend dat een      bewoners de komende jaren opzoeken om een
breder geheel beleidsstukken. Van belang hierbij                         nieuwe Arnhemse woonvisie een bredere reik­         rechtvaardig woonbeleid te voeren. Dat doen
is dat de complexe keuzes over de indeling van                           wijdte kent dan de opgaven die spelen binnen de     we uiteraard door hun belangenverenigingen te
de stad en de vraag naar ruimte worden gemaakt                           woningcorporatiesector. Deze Woonvisie is het       betrekken bij de uitwerking van beleid, maar ook          huis betrekken we nadrukkelijk bij zaken die de
in de Omgevingsvisie en in het kader van de                              overkoepelende document voor het volledige          door in gesprek te blijven met inwoners. Inwoners         (particuliere) huursector aangaan.
verstedelijkingsstrategie. De Woonvisie borduurt                         woonbeleid en is van belang voor alle partijen die  hebben ook vooral een belangrijke signaalfunctie          De komende jaren zullen we onze banden met
daarop voort en geeft verder inkleuring aan het                          zich inzetten voor het wonen in Arnhem.             bij zaken waar het knelt of waar misstanden op de         zorg- en welzijnspartijen versterken. Dat is van
Omgevingsvisie-onderdeel ‘Een stad waarin het                                                                                loer liggen. Door deze meldingen zijn we in staat         belang, omdat wonen net zoveel over mensen
goed wonen is’. Hoe we onze stad bereikbaar                              Volkshuisvestingsprogramma (en samenhang            passende acties te nemen en beleid te ontwikke-           gaat als over stenen. De partijen die dagelijks
houden, werken we uit in het separate Duurzame                           met de Nota Wonen-en-Zorg)                          len als een signaal een trend blijkt te zijn.             zijn betrokken bij de zorg of het welbevinden van
Mobi­­li­­teitsplan. In onze Kantorrennota en de Visie                   Naar verwachting treedt in 2024 de Wet ver-                                                                   anderen, weten als geen ander hoe we handen en
Werklocaties is al vastgesteld hoe we de werkgele-                       sterking regie op de volkshuisvesting in werking,   Partners in de stad                                       voeten kunnen geven aan ons woonbeleid. Deze
genheid willen vasthouden in een groeiende stad.                         waardoor ‘Volkshuisvesting’ wordt toegevoegd        De opgaven waarvoor we staan kunnen we niet               partijen worden ook steeds belangrijker voor het
                                                                         aan de hoofddoelen van de Omgevingswet.             alleen aan. We gaan verbindingen in de stad aan           wonen, omdat mensen steeds langer thuis en
De Woonvisie sluit verder ook nadrukkelijk aan bij                       Gemeenten dienen daarna in de Omgevingsvisie        om onze ambities te realiseren. Dit blijven we            steeds vaker zelfstandig wonen. Ook de wet ver-
de doelen en inspanningen die worden genomen                             het woonbeleid op hoofdlijnen uit te zetten en      doen met de vakmensen in de stad. Met bou-                wacht dat we met deze partijen meer gaan samen-
vanuit het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Bij                          een verplicht ‘volkshuisvestingsprogramma’ op       wende, verhurende, beleggende, verkopende en              werken en dat we ze betrekken bij het maken van
één van de drie lijnen uit dit programma (‘wonen                         te stellen, waarvan de realisatie van voldoende     ontwikkelende partijen sloten we in 2022 een              de jaarlijkse prestatieafspraken die we maken met
en leven’) is nadrukkelijk de samenhang gezocht                          aantallen betaalbare koopwoningen en sociale        Stadsakkoord. In dit akkoord hebben we een basis          woningcorporaties en hun huurdersorganisaties.
met de voorliggende Woonvisie.                                           huurwoningen een verplicht onderdeel is. In deze    vastgelegd voor de afstemming en samenwerking
                                                                         Woonvisie is rekening gehouden met dit wets-        met veel professionals in de stad. Inmiddels heb-         Woningcorporaties zijn en blijven onze premium
Woningwet en woningcorporaties                                           voorstel. Deze Woonvisie vormt samen met de         ben de Stadsakkoord-partijen zich verenigd in het         partners. Concreet betekent dit dat we in Arnhem
Deze Woonvisie is het koersbepalende document                            Nota Wonen-en-Zorg en de Woondeal 2.0 ons           Woningbouw Platform Arnhem. Via dit Platform              een woning pas écht als sociaal beschouwen als
waarin we bepalen hoe we de Arnhemse woonop-                             Volkshuisvestingsprogramma.                         zullen we met elkaar het goede gesprek blijven            deze niet alleen een lage huur heeft, maar ook
gaven aanpakken. Behalve dat we in Arnhem gro-                                                                               voeren over bouwen en wonen. De Arnhemse                  wordt verhuurd door een woningcorporatie.
te opgaven hebben én grote urgentie voelen om                                                                                Verhuurders Vereniging (AVV) en het Huurders-
10                                                                                                                                                                                                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                            1 INLEIDING
                                O N T W E R P-W O O N VI S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034
Regio, Provincie, Rijk                                                 Arnhem­mers en vakmensen om mee te den-
Hoewel Arnhem unieke uitdagingen kent, zijn                            ken en mee te doen. We hebben daarbij zoveel
veel opgaven gemeente-overstijgend en kennen                           ­mogelijk ‘van buiten naar binnen’ gewerkt.
veel overheden soortgelijke uitdagingen. De
afgelopen jaren is de samenwerking met de                               Het startpunt voor deze Woonvisie vormde de
gemeenten in de regio, de provincie Gelderland                          door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie.
en het Rijk flink geïntensiveerd. Bij veel van                          Om iedereen mee te laten denken en mee te
onze gemeenschappelijke opgaven vindt vanuit                            laten werken aan deze Woonvisie, organiseerden
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen                                we een uitgebreid meedenktraject. Via diepte-­
(GMR) regie of ondersteuning plaats.                                    interviews, kortere straatinterviews en zowel
                                                                        grote als kleine bijeenkomsten hebben we ons
De afstemming tussen medeoverheden is niet                              best gedaan om met zoveel mogelijk Arnhemmers
­alleen nuttig en noodzakelijk voor ons, maar voor-                     en vakmensen te spreken. Om mensen ook te
 al ook voor onze inwoners en woningzoekenden.                          inspireren over ‘het wonen’ organiseerden we in
 Onze groene regio kent een mooie verscheiden­                          samenwerking met CASA een meet-up. Om on-
 heid aan woonmilieus, waardoor we aan veel                             orthodoxe, nieuwe ideeën op te halen, schreven
 woningzoekenden een woning in een passende                             we ook de prijsvraag ‘Het Beste Woonidee van
 omgeving kunnen bieden. Met de gemeenten                               Arnhem’ uit. Hieruit kwamen 138 ideeën voort die
 in de regio, en met behulp van de provincie en                         ons inspireerden in onze planvorming.
 GMR, lukt het ook steeds beter om regionaal
 afspraken te maken over een betere verdeling                           In deze Woonvisie treft u in de verschillende
 van sociale en betaalbare huurwoningen en over                         hoofdstukken aan wat we de afgelopen periode
 de huisvesting van aandachtsgroepen.                                   van Arnhemmers en vakmensen hebben gehoord
                                                                        en wat de opbrengst van verschillende bijeen­      zetten. Dit hoofdstuk bevat een korte probleema-
 Op het gebied van Wonen is de Woondeal 2.0                             komsten of gesprekken waren. In Bijlage 1 ‘Tot-    nalyse met de feiten en cijfers die de basis vormen
 het belangrijkste document waarin onze samen-                          standkoming Woonvisie: Opzet en Participatie       voor dit beleidsdocument. Na de probleeman­
 werking is geconcretiseerd. Deze Woondeal 2.0                          treft u een uitgebreide weergave aan van het       alyse, volgt vanaf hoofdstuk 3 de daadwerkelijke
 betreft een ambitieuze samenwerkingsagenda,                            participatietraject en de totstandkoming van       visie. In hoofdstuk 3 beschrij­ven we het hogere
 waarin we met de gemeenten in de regio, de                             deze visie. (Inclusief alle inzendingen voor het   kwalitatieve doel dat we nastreven en de meet­
 provincie Gelderland en de rijksoverheid afspra­ken                    Beste Woonidee van Arnhem).                        bare effecten waaraan we succes afmeten.
 hebben gemaakt over een aantal grote onderwer-
 pen. De afspraken gaan bijvoorbeeld over conti-                        Tijdens de bijeenkomsten en de vele gesprekken     In hoofdstuk 4 tot en met 7 beschrijven we langs
 nuïteit en versnelling van de bouwproductie, ver-                      die we voerden, hebben we gemerkt dat veel         welke hoofdlijnen we de komende jaren aan het
 stedelijking en gebiedsontwikkeling, huisvesting                       Arnhemmers en vakmensen grote plannen, grote       hogere doel gaat werken. In deze hoofdstukken
 van aandachtsgroepen, leefbaarheid, en klimaat-                        zorgen en een grote liefde voor deze stad hebben.  beschrijven we telkens wat we op dit moment
 adaptieve en circulaire woningbouw. Vanuit de                          Vooral viel op dat veel mensen bereid zijn met ons constateren in onze stad en hoe we het liefste
 rijksoverheid zijn de afgelopen jaren steeds meer                      de komende jaren de opgaven op te willen pak-      zien dat onze stad eruit zou zien. Daarbij hoort
 programma’s, wetten en regels g     ­ eïntroduceerd                    ken. Die energie en die bereidwilligheid houden    uiteraard ook een heldere uiteenzetting van wat
 waaruit blijkt dat ook de lande­lijke overheid steeds                  we graag vast als we deze visie uit gaan voeren.   we de komende jaren allemaal concreet gaan doen.
 meer publieke regie terugneemt op de volkshuis-
 vesting. Dat juichen we van harte toe.                                                                                    In hoofdstuk 8 beschrijven we hoe we bekostigen
                                                                            1.5 Leeswijzer                                 wat we zullen doen en hoe we in de gaten gaan
                                                                                                                           houden of we op koers liggen.
    1.4 Totstandkoming                                                  De Woonvisie begint in hoofdstuk 2 met een
                                                                        korte beschrijving van de uitdagingen waar we in
 Bij het maken van deze Woonvisie vonden we                             Arnhem voor staan. Om te komen tot een visie,
 het belangrijk om volop de kans te bieden aan                          is het namelijk van belang om de klokken gelijk te
 12                                                                                                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                               2 DE URGENTIE
                                                                                                                                              2 DE URG ENTIE
                    De uitdagingen, feiten en cijfers in vogelvlucht
In Arnhem staan we voor grote opgaven. We             Kwantitatieve woonbehoefte               2 Het is relatief duur om te wonen                       Woonquote: % inkomen aan huur of hypotheek
moeten de groei van onze stad in goede banen                                                   Uit de landelijke Monitor Brede Welvaart blijkt
leiden en tegelijkertijd de nijpende woningnood                                                dat de totale woonquote (huur of hypotheek­
en woonongelijkheid oplossen. De urgentie is                 3430                              lasten) in Nederland relatief hoog is. Nederland         Woonquote algemeen
hoog. Dit blijkt ook telkens weer uit data en                                                  stond in 2021 23e van de 25 EU-landen: gemid-                                               24%
                                                                                   2690
­onderzoek over lokale en landelijke woning-                                                   deld bedroegen de woonkosten 23,9 % van het
                                                                                                                                                        Woonquote mensen
 bouwontwikkelingen.                                                                           besteedbaar inkomen. Voor mensen met lagere              < 60% mediane inkomen                         48%
                                                                                               inkomens (personen die 60% of minder van het
 De belangrijkste onderlegger voor deze Woon­                                                  mediane inkomen verdienen) geldt dat 48%
 visie is het Woonbehoefteonderzoek 2022 van                                                   van het inkomen uitgegeven wordt aan kosten
 de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.                                   8460              voor het huis. De woonquote is in Nederland,
 Dit onderzoek is als bijlage bij deze Woonvisie                                               en in Arnhem, het laagst voor inwoners met een           3 Er is sprake van een tweedeling in de stad
 toegevoegd. Elke drie jaar voeren we een onder­                                               koopwoning.                                                  en een onevenredige verdeling van sociale
 zoek uit naar de actuele woonbehoefte. Op die                                                                                                              huurwoningen
 manier kunnen we een goede inschatting maken            In te lopen woningtekort anno 2022    De afgelopen jaren merken we dat naast de woon­-         Stapelingen van complexe problemen rondom
 van de aantallen woningen die nodig zijn en de          Huishoudensgroei 2022-2030            kosten ook de energielasten steeds zwaarder              armoede, werkloosheid, (geestelijke) gezondheid
 typen woningen die we moeten bouwen.                                                          drukken op het inkomen. Het aandeel personen             en criminaliteit, concentreren zich in een speci-
                                                         Huishoudensgroei 2031-2039
                                                                                               dat te maken heeft met energie­armoede is                fiek aantal gebieden in Arnhem. Eén van de zaken
 In de bijgevoegde onderzoeken en in de rest                                                   relatief hoog in Arnhem, blijkt ook uit de TNO-          die daaraan bijdraagt, is dat in deze wijken hoge
 van deze Woonvisie beschrijven we uitgebreid                                                  armoedekaart (zie onder). 11,7% van de inwoners          concentraties van de allergoedkoopste sociale
 voor welke opgaven we staan en wat we over de                                                 heeft te maken met energiearmoede, gemeten               huurwoningen staan. Over de afgelopen decennia
 verschillende thema’s constateren in de stad. In     Kwalitatieve woonbehoefte                als het % huishoudens met enerzijds een laag             heen hebben beleidskeuzes en maatschappelijke
 dit hoofdstuk staan we – kort – stil bij zes belang­                                          inkomen en anderzijds óf hoge energie­kosten óf          ontwikkelingen eraan bijgedragen dat in deze
 rijke constateringen die mede de basis vormen                                                 een woning met een relatief lage energetische            woningen vaak mensen zijn gaan wonen met een
 voor deze Woonvisie. Hoe we de woonopgave                                                     kwaliteit.                                               vorm van kwetsbaarheid, bijvoorbeeld omdat ze
 vormgeven houdt uiteraard ook verband met                                                                                                              een geestelijke of lichamelijke beperking hebben
 hoe we met mobiliteit, de werkgelegenheid, het                      28%              27%                                                               of omdat ze laaggeletterd of statushouder zijn.
 groen en andere functies in de stad omgaan. In                                                                                                         Hierdoor is de veerkracht van buurten onder
 dit hoofdstuk lichten we kort de uitdagingen toe                                                                                                       druk komen te staan. Oorzaken daarvan zijn dat
 die specifiek het wonen raken.                                                                                                                         woningcorporaties er steeds minder mochten
                                                                                            5%
                                                                                                                                                        zijn voor mensen met midden­inkomens en dat zij
                                                                     18%
 1 Er is geen goede match tussen de vraag naar en                                                                                                       ‘passend’ moesten gaan toewijzen.
     het aanbod van woningen.
 Op basis van onderzoek is er behoefte aan 11.150                                                                                                       In wijken in Arnhem is de samenredzaamheid
 extra woningen die in de periode 2022-2030                                           22%                                                               steeds meer onder druk komen te staan. Waar
 toegevoegd moeten worden en 14.580 tussen de            Sociale huur
                                                                                                                                                        in 1997 nog iets meer dan 40% van de corpora-
 periode 2022-2040. In Arnhem is veel behoefte                                                                                                          tiewoningen werd bewoond door mensen met
                                                         Middenhuur
 aan sociale en betaalbare woningen. Van de                                                                                                             een midden- of hoger inkomen, is dat nu nog
 totale woningbehoefte betreft 72% een sociale           Goedkope koop < 250.000                                                                        maar iets meer dan 25%. Personen met lage-
 huur-, middeldure huur- of betaalbare koopwo­           Betaalbare koop 250.000 - 355.000                                                              re inkomens zijn juist steeds meer afhankelijk
 ning. Op dit moment zijn er in Arnhem helaas            Dure koop > 355.000                                                                            geworden van sociale huurwoningen, omdat zij
 nog niet voldoende woningen – met de goede                                                                                                             geen koopwoning meer kunnen bemachtigen.
 huur- of koopprijzen – in de planning opgenomen                                                                                                        We zien dat de leefbaarheid in de ‘beste’ buurten
 om deze opgave goed op te vangen.                                                                                                                      steeds beter wordt, en de leefbaarheid in minder
                                                                                                                                                        veerkrachtige wijken niet echt verbetert.
 14                                                                                                                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                                                               2 DE URG ENTIE
4 We staan voor uitdagingen op het gebied                              5 De particuliere huursector is in Arnhem door
     van klimaat en energie.                                                gebrek aan regelgeving hard gegroeid
Het klimaat verandert ontegenzeggelijk. Snelle                         In Arnhem is de particuliere huursector de
en effectieve maatregelen zijn nodig om de                             ­afgelopen jaren hard gegroeid. De toevoegin-
­klimaatcrisis te bestrijden. De gemeente werkt                         gen van woningen in dit segment hebben grote
 met veel partijen samen om de gebouwde omge-                           voordelen. Voor veel mensen met midden- en
 ving in Arnhem CO2-neutraal te maken richting                          hogere inkomens zijn de huisvestingskansen
 2050. Nu is circa 80% van de Arnhemse woningen                         groter ­geworden. Op dit moment constateren
 en gebouwen aangesloten op aardgas. Afgespro-                          we echter ook dat er niet veel meer behoefte is
 ken is dat in 2050 het aardgas helemaal vervangen                      aan meer woningen in dit segment.
 moet zijn door duurzame energie voor warmte.
 Dit kan met warmtenetten voor een hele buurt, of                       De afgelopen jaren hebben we gezien dat in
 met een duurzame oplossing per huis of gebouw.                         ­Arnhem relatief veel woningen zijn opgekocht
                                                                         door beleggers die er niet zelf zijn gaan wonen.
 Op basis van een eerste analyse van de totale                           Deze woningen zijn daardoor niet meer beschik-
 woningvoorraad in de gemeente Arnhem blijkt                             baar als koopwoning voor potentiële eigenaar-
 dat er van de 81.000 woningen in Arnhem (situ-                          bewoners. Omdat de particuliere huursector
 atie februari 2023) meer dan 30.000 woningen                            grotendeels ongereguleerd is, hebben we als
 een slechter label hebben dan C , deze woningen                         gemeente beperkt grip op er wat er met deze
 moeten in ieder geval worden geïsoleerd.                                woningen gebeurt en hoe de verhuursituatie is.
                                                                                                                          1) Bron: ABF Research, Primos bevolkingsprognose. Cijfers representeren het woningmarktgebied Arnhem. 2) Bron: PBL, Regionale ontwikkelingen in het aantal potentiële
                                                                                                                          helpers van ouderen tussen 1975-2040 (2018). Cijfers representeren de COROP-regio Arnhem-Nijmegen. 3) Bron: ANBO/ActiZ, Investeringsopgave Langer Thuis Wonen
 Investeerders                                                                                                            (2019). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 4) Bron: UWV Spanningsindicator, 2e kwartaal 2020. Cijfers representeren de arbeidsmarktregio Midden-­Gelderland.
                                                                                                                          5) Bron: Alzheimer Nederland, prognose mensen met dementie per gemeente 2020-2050 (2020). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 6) Bron: ANBO/ActiZ,
                                                                                                                          Investeringsopgave Langer Thuis Wonen (2019). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 7) Bron: TNO, Prognose capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg (2019) en
                                                                                                                          Prognose capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg fase II (2020). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem.Vraag op basis van het (geprognosticeerde) aantal verzilverde
                                                                                                                          Wlz-indicaties. Aanbod op basis van de VV4-VV10-capaciteit in 2018.
                                                                                                                          Hoewel het grootste deel van de verhuurders                                                     6 Ouderen wonen nog niet vaak genoeg in een
                                                                                                                          woningen verhuurt met oog voor de huurder                                                             geschikte woning
                                                                                                                          en met een goede kwaliteit van de woning, ligt                                                  Van de woonvraag van specifieke doelgroepen
                                                                                                                          malafide verhuurderschap ook vaak op de loer.                                                   en van personen behorende tot aandachtsgroe-
                                                                                                                          Bij het Huurdershuis kwamen de afgelopen jaren                                                  pen, zal de vraag van ouderen naar verschillende
                                                                                                                          jaarlijks honderden meldingen binnen over on-                                                   vormen van wonen met zorg de komende jaren
                                                                                                                          wenselijke situaties.                                                                           het grootst zijn. Steeds meer ouderen wonen tot
 Koopstarters                                                                                                                                                                                                             latere leeftijd in het huis dat voor hen vertrouwd
                                                                                                                          Onderzoek van de Provincie Gelderland over                                                      is. Dat stelt echter wel eisen aan de woning en de
                                                                                                                          één-woningaankopen binnen de provincie, toont                                                   mogelijkheden om zorg te ontvangen.
                                                                                                                          aan dat over de afgelopen 10 jaar het aandeel
                                                                                                                          woningen gekocht door investeerders binnen                                                      In de afbeelding op deze pagina is de woonzorg­
                                                                                                                          de provincie het hardst is toegenomen in de ge-                                                 opgave voor ouderen in beeld gebracht. De
                                                                                                                          meente Arnhem (+7 procentpunten). Gelijktijdig                                                  ­gemeentelijke Nota Wonen-en-Zorg gaat uitge­
                                                                                                                          is het aandeel woningen gekocht door koopstar-                                                   breider in op de wonen-en-zorg-opgave in de volle
                                                                                                                          ters in onze gemeente het hardste afgenomen.                                                     breedte. Hierin is, bijvoorbeeld, ook aandacht voor
                                                                                                                                                                                                                           de huisvestingsvragen van dak- en thuislozen en
                                                                                                                                                                                                                           uitstromers uit zorginstellingen.
 16                                                                                                                                                                                                                                                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                   3 DE MISSIE
                                                                                                                                                                         3 DE M ISSIE
Het is evident dat we in Arnhem voor grote           De gemeente Arnhem weet dat een eerlijke stad     Doelen Woonvisie
opgaven staan als het gaat om het wonen. Maar        veel meer vraagt dan wonen alleen, maar dat het
vanuit welke houding geven we de komende             wonen wel een enorme bijdrage kan leveren. Met    EERLIJKE   Gelijke     • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van de participatiegraad
jaren richting aan alles wat gaan doen en laten,     deze woonvisie zetten we uiteen welke stappen     STAD       Kansen        (in werk en onderwijs) verminderd (bron: CBS).
vanuit waar gaan we beweging stimuleren, en          we als stad gaan nemen om dat ideaal dichterbij                          • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van het aandeel mensen dat zich gezond
wat gaan we uitdragen en faciliteren?                te brengen, liever vandaag dan morgen, maar                                tot zeer gezond voelt verminderd. (bron: CBS/veerkracht/Arnhemse Leefbare Wijken Monitor).
                                                     zeker met het oog op de toekomstige stad.
In deze Woonvisie kiezen we als oogmerk, ofwel                                                                    Ongedeeld   • In 2034 is de ruimtelijke concentratie van mensen in een kwetsbare situatie verminderd.
als ons hogere kwalitatieve doel, voor ‘Een eerlijke                                                                            (bron: CBS/veerkracht)
stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen’.            3.2 Waaraan meten we                                                   • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van het aandeel mensen dat zich gezond
Dit oogmerk geeft richting, maar laat ook ruimte.              succes af ?                                                      tot zeer gezond voelt verminderd. (bron: CBS/veerkracht)
                                                     ‘Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed                Betrokken   • In 2034 is de sociale samenhang verbetert in wijken waarin dit nu ondergemiddeld is.
   3.1 Een eerlijke stad waar                        kan wonen’ is een oogmerk waarin de gemeente                               (bron: Leefbaarometer, onderdeel sociale samenhang/ Arnhemse Leefbare Wijken Monitor)
         iedere Arnhemmer goed                       Arnhem een belangrijke rol gaat nemen, maar
         kan wonen                                   dat we alleen samen kunnen waarmaken. Samen       IEDERE     Betaalbaar  • In 2034 komt het aandeel sociale huur en betaalbare koop in de bestaande voorraad en planvoor­­-
                                                     met bewoners en met onze partners in de bouw,     ARNHEMMER                r­aad overeen met het aandeel van de vraag volgens het woonbehoefteonderzoek. Het aandeel
                                                                                                                                corporatiehuurwoningen (sociaal en midden) is nog steeds 35% (of hoger) (Jaarlijkse Voortgangs­
In een eerlijke stad kan iedereen - arm en rijk,     de zorg, het welzijn, de politie en de scholen.
                                                                                                                                rapportages ‘Arnhem Biedt Woonruimte’).
jong en oud, ongeacht achtergrond - goed wonen.                                                                               • In 2034 is het aandeel corporatiehuurwoningen in Arnhem 35% of hoger.
Wonen is een grondrecht. Inwoners willen een         Een goede samenwerking begint met duidelijk­
overheid die dit recht serieus neemt en een ge-      heid over waaraan wij succes afmeten. Wat zijn               Beschikbaar • In 2034 is de woningvoorraad (conform het regionale Woonbehoefteonderzoek) gegroeid
meente die hiervoor verantwoordelijkheid neemt.      de beoogde effecten op de lange termijn? Een                               van 80.000 tot 92.000 woningen. Dit pakken we integraal op: De milieu-impact en CO2
Een eerlijke stad betekent ook dat de plek waar je   kwantitatieve vertaling, van ons kwalitatief                               uitstoot per woning als gevolg van nieuwbouw is verlaagd met 50%.
woont niet bepalend is voor de kansen die je hebt    omschreven oogmerk. Hierbij moet duidelijk zijn                          • In 2030 is dakloosheid beëindigd.
om fijn te leven, mee te doen en ertoe te doen.      dat het de beoogde “outcome” betreft. Sommige
                                                     zaken hebben we volledig zelf in de hand, maar               Passend     • In 2034 is de slaagkans voor een sociale huurwoning voor personen behorende tot
Goed wonen is de basis voor een gezond, geluk-       veel is afhankelijk van de context – denk aan de                           aandachtsgroepen verbeterd.
kig en kansrijk leven. Dat vraagt een woning waar    economie, de demografie en de landelijke politiek                        • In 2034 zijn in de sociale huur de aantallen van de jaarlijkse toewijzingen van grote gezinnen
men zich thuis voelt. Een woning die de gezond-      - waarin we de woonvisie samen gaan waarmaken.                             naar kleine woningen plus de aantallen toewijzingen van kleine huishoudens naar grote woningen
                                                                                                                                verminderd. (bron: Enserve)
heid niet schaadt, waar de rust wordt ervaren        Er direct op sturen kan dan niet, maar met alle
dat men er kan blijven. Waar de bewoners na het      kracht beïnvloeden kan wel.
betalen van de woonlasten voldoende geld over-                                                         GOED       Gezond      • In 2034 is vocht en schimmelproblematiek verminderd. (bron: Arnhemse Leefbare Wijken Monitor).
                                                                                                       WONEN                  • In 2034 is het aantal plekken met hittestress verminderd.
houden voor andere primaire levensbehoeften.         Een radicale omwenteling met een versterkte
Betaalbaar wonen dus.                                nadruk op het recht op wonen, vraagt ook om
                                                                                                                  Duurzaam    • In 2030 is de CO2 uitstoot van de woningvoorraad afgenomen met 15%.
                                                     scherpe doelen waar we naartoe willen werken.
                                                                                                                                (bron en monitoring via Nemia en Transitivisie warmte)
Het vraagt om een woning die staat in een buurt      Deze doelen zijn opgenomen in de tabel op de                             • In 2030 zijn 35.000 extra woningen goed geïsoleerd
waar het schoon, heel en veilig is op straat, waar   volgende pagina.                                                           (bron en monitoring via Arnhemse aanpak woningisolatie)
mensen prettig met elkaar omgaan en waar voor-                                                                                • In 2030 zijn 6500 woningen aardagsvrij (bron via Nemia en Transitivisie warmte)
zieningen nabij zijn. Een stad waar mensen samen-                                                                             • In 2034 is de risicogroep voor energiearmoede (slecht geïsoleerde woning & laag inkomen)
leven en elkaar – ongeacht inkomen en achter-          3.3 Onze inzet                                                           verminderd.
grond – ontmoeten. Een ongedeelde stad, waar
bewoners verschillen zonder te vervreemden.          In de hiernavolgende vier hoofdstukken beschrij-             Leefbaar    • In 2034 is de leefbaarheid in wijken waar deze nu benedengemiddeld is verbeterd.
                                                     ven we waar de gemeente de komende jaren                                   (bron: leefbaarometer)
                                                                                                                              • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van veiligheid en overlast verminderd.
Een eerlijke stad houdt ook in, dat we nu niet       op inzet om ons hogere kwalitatieve doel ‘Een
                                                                                                                                (bron: CBS/veerkracht)
zoveel van de wereld opmaken dat toekomstige         eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan                             • In 2034 is de tevredenheid van bewoners met hun leefomgeving gestegen in wijken waar
stadgenoten veel minder hebben dan wij nu.           wonen’ te bereiken.                                                        deze nu benedengemiddeld is.
Een stad waar het wonen duurzaam is.
18                                                                                                                                                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034
Elk hoofdstuk bevat een strategie waarmee we
– in nauwe samenwerking met onze partners op
                                                                      heid, mobiliteit, het werken, verstedelijking en
                                                                      leefbaarheid. In een strategie die bijvoorbeeld
                                                                                                                                 Onze inzet en onze woonagenda
het gebied van wonen – een wezenlijke verande-                        gaat over het verbeteren van de leefbaarheid
ring teweeg willen brengen. In deze hoofdstuk-                        en van buurten, wordt veel gevraagd van het
ken is daarbij opgenomen welke maatregelen we                         wonen, maar raken we ook aan veiligheid en het
nemen en welke uitgangspunten we hanteren om                          bredere ruimtelijk en sociaal domein. Als concre-
handen en voeten te geven aan de strategieën.                         tisering van zo’n strategie kan de woningbouw-
De vier verschillende strategieën dragen allemaal                     programmering, de woonruimteverdeling of de
bij aan de verschillende goals en het oogmerk.                        verduurzaming worden ingevuld.                       Nu duidelijk is dat onze opgaven én onze ambities groot zijn, moeten we aan
                                                                                                                        de slag. Dit deel van de Woonvisie bevat de vier strategieën waarmee de gemeente
‘Wonen’ staat daarbij niet op zichzelf. Hoewel de                     De strategieën die we zullen volgen worden
Woonvisie zich beperkt tot volkshuisvestelijke                        in het volgende hoofdstuk uitgewerkt. De           Arnhem – in nauwe samenwerking met haar partners op het gebied van wonen –
thema’s, zal een geïsoleerde aanpak ons niet veel                     strategieën zijn:                                                    een wezenlijke verandering teweeg wil brengen
verder brengen. De strategieën die we zullen
volgen om onze doelen te bereiken, zullen dan                         I		  WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN
ook vaak sec het wonen raken, maar soms ook                           II		 EEN ONGEDEELDE STAD
breder gaan. Wonen is immers nauw verbonden
met thema’s als veiligheid, vergroening, gezond-
                                                                      III
                                                                      IV
                                                                           WONINGEN MET KWALITEIT
                                                                           WONEN ALS FUNDAMENT
                                                                                                                                       WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN
                                                                                                                                Door nieuwbouw en beter gebruik bestaande gebouwen
  3.4 Schematische weergave
         Woonvisie
                                                                                                                                               DE ONGEDEELDE STAD
  Oogmerk (H3)              Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen                                                  Door te sturen op maatschappelijk rendement en
                                                                                                                                                   gebiedsgericht te werken
  Goals (H3)               EERLIJKE STAD                            IEDERE ARNHEMMER            GOED WONEN
                           Gelijke kansen                           Gelijke kansen              Gelijke kansen
                           Ongedeeld                                Ongedeeld                   Ongedeeld
                                                                                                                                           WONINGEN MET KWALITEIT
                           Betrokken                                Betrokken                   Betrokken
                                                                                                                                 In een stad waar goed verhuurderschap de norm is en
  Strategies (H4-H7)        1 Woonruimte voor iedereen – door nieuwbouw en beter gebruik bestaande gebouwen
                            2 Een Ongedeelde Stad – door gebiedsgericht te werken en te sturen op maatschappelijk
                                                                                                                                         doorhet versnellen van de verduurzaming
                              rendement
                            3 Woningen met Kwaliteit – door aanpakken van huisjesmelkers en versnellen
                              verduurzaming
                            4 Wonen als Fundament – door betaalbaar wonen en aandacht voor mensen met                                         WONEN ALS FUNDAMENT
                              een hulpvraag
                                                                                                                                    Door betaalbaar wonen en aandacht voor mensen
                                                                                                                                                       met een hulpvraag
  Uitwerking H4-H7)        DRAAGVLAK                                REGELGEVING                 MIDDELEN
20                                                                                                                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                 4
                          4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
                 WOONRUIMTE
                 VOOR IEDEREEN
                          Strategie I
    Onze stad ontwikkelt zich snel. Steeds meer mensen
        ­willen in Arnhem een (t)huis vinden. Dit brengt
         spanning op de woningmarkt. Daardoor zijn de
   prijzen hoog, vinden starters moeilijk een woning, komt
    de doorstroming te weinig op gang en vinden nieuw­
                        komers geen plek.
         We staan voor een opgave om onze stad op een
       kwalitatieve, duurzame manier te laten groeien.
    De overgrote woonvraag en wooncrisis vragen daarbij
   om creativiteit. Geen idee of initiatief is ons te gek om
                 extra woonruimte ter realiseren.
22                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
Waar de vorige woonvisie werd geschreven in                            bestaande gebouwen (4.2.) en van ideeën en         omstandigheden (hoge bouwkosten, te weinig              In Arnhem zijn we er inmiddels goed van door-
een tijd dat we ons grondbedrijf afbouwden en                          initiatieven waarbij samenwonen en samenleven      plannen in deze jaren in de harde planvoorraad,         drongen dat we in het verleden te weinig hebben
we in Arnhem dachten wellicht wel een beetje                           wordt gestimuleerd. Dat gaat niet vanzelf. Hierbij hoge rente) een lagere woningbouwproductie.             gedaan om recht te doen aan de woonwagencul-
klaar te zijn met de grote woningbouwopgave,                           hebben we huizenbezitters, woningcorporaties en    De zachte planvoorraad bestaat anno septem-             tuur en om te voldoen aan de woonwensen van
groeit onze stad nu snel en hebben we een fiks                         commerciële ontwikkelende partijen hard nodig.     ber 2023 uit zo’n 12.000 woningen, waarvan de           woonwagenbewoners. Hoewel we ons inzetten
woningtekort.                                                                                                             plannen voor 2.000 woningen al vergevorderd in          om het aantal standplaatsen uit te breiden, is
                                                                                                                          hun voorbereidingen zijn. Voor ongeveer 4.500           dit proces de afgelopen periode te langzaam
Hoewel er de afgelopen jaren al flink wat                                 4.1 Door nieuwbouw voor de                      van deze 12.000 woningen geldt dat deze zich            gegaan. Het aantal standplaatsen zal de komende
woningen bijkwamen, zijn we er nog lang niet.                                    woningbehoefte                           in een stadium bevinden waar al wel een visie is        periode dan ook moeten groeien.
Het ­recentste woonbehoefteonderzoek uit                                                                                  opgesteld of kaders zijn meegeven, maar waar-
maart 2023 (bijlage 3) laat zien dat Arnhem een                                                                           voor de plannen nog niet geheel zijn uitgewerkt.
aanvullende woningbehoefte kent van ongeveer                              HUIDIGE SITUATIE                                Ongeveer 5.500 woningen zijn vervat in plannen             VISIE
11.000 woningen tot 2030 en 14.000 woningen                                                                               die zich in een pril beginstadium bevinden.
tot 2040. Voor de planning betekent dit dat                               Dit is wat we constateren                                                                                  Zo zien we het voor ons
we de komende jaren meer moeten toevoegen                                                                                 De harde planvoorraad weerspiegelt op dit
dan waar we eerder vanuit gingen. Naast deze                           De afgelopen jaren is gewerkt aan een goede basis  moment nog niet de Arnhemse woonvraag.                  Over 10 jaar zijn er in Arnhem genoeg woningen
kwantitatieve opgave, willen we vooral voor een                        voor de verdere ontwikkeling van onze stad. In de  Hoewel het aandeel sociale huur richting de 30%         voor onze huidige inwoners en voor nieuwkomers
grote verscheidenheid aan doelgroepen een ge-                          Omgevingsvisie is opgenomen hoe we om willen       beweegt, is de overige 70% van de woningen in           die nu nog niet in onze stad wonen. Het woning-
varieerd woningaanbod realiseren; aantrekkelijke                       gaan met de ruimte in onze stad. Voor de woning-   deze plannen nog vaak (te) duur. Dit terwijl het        tekort is ingelopen en er zijn ruimvoldoende
levensloopbestendige woningen voor ouderen,                            bouwopgave geldt dat we ons voor een belangrijk    woonbehoefteonderzoek juist een overgrote               passende, betaalbare woningen. De woningen die
huur- en koopwoningen in alle prijsklassen, nieu-                      deel focussen op de gebiedsontwikkeling Spoor-     behoefte aantoont in de betaalbare segmenten,           gebouwd worden, sluiten aan bij de woonbehoef-
we standplaatsen voor woonwagenbewoners en                             zone Arnhem-Oost en aansluitend op grotere         waarvan in het bijzonder in het sociale huur- en        te en maken doorstroming mogelijk. Arnhem is
hoogwaardige kamers en studio’s voor studen-                           locaties waar de meeste opgaven samenkomen.        betaalbare koopsegment. Omdat we als gemeente           een stad voor iedereen. Omdat er de afgelopen
ten. Hierbij zien we dat er in overgrote mate                                                                             over de jaren heen steeds meer aandacht hebben          jaren vooral werd gebouwd voor mensen met
behoefte bestaat aan woningen in de sociale en                         Het bouwen van woningen kunnen we niet alleen.     gekregen voor de betaalbaarheid van woningen,           hogere inkomens, maken we nu vooral projecten
betaalbare segmenten.                                                  Het samenspel met ontwikkelaars, corporaties,      en niet enkel voor de beschikbaarheid van wonin-        mogelijk waarbij sociale en betaalbare woningen
                                                                       makelaars, beleggers en bouwende partijen is       gen, worden de komende jaren naar verwachting           worden gebouwd. Ook in de rest van de regio
Van alle demografische ontwikkelingen springen                         hierbij van groot belang. Sinds 2022 komen deze    steeds meer plannen toegevoegd aan de ‘harde            Arnhem-Nijmegen dient er voldoende aanbod in
vooral de vergrijzing en de sterke toename van                         partijen met de gemeente bijeen in het Woning-     voorraad’ die voor het merendeel bestaan uit            deze segmenten te zijn. In de regio blijven we ons
het aantal eenpersoonshuishoudens in het oog.                          bouw Platform Arnhem. Binnen dit Platform          betaalbare woningen.                                    actief inzetten voor een evenredigere verdeling
De komende jaren vergrijst onze bevolking in                           hebben we ons tot doel gesteld om in Arnhem                                                                van het aanbod sociale huurwoningen.
een behoorlijk rap tempo. Dit stelt ons niet                           de komende jaren gezamenlijk de woningbouw-        Arnhem heeft van oudsher -net als een aantal
alleen voor een grote uitdaging, maar geeft ons                        opgave op te pakken. Naast de samenwerking         andere gemeenten in de regio- een regiofunctie          Hoewel het verleidelijk is om in tijden van woning-
ook kansen. Door het bijbouwen van passende,                           met ontwikkelende en bouwende partijen, is ook     als het gaat om de opvang van bepaalde groepen          tekorten vooral zoveel mogelijk woningen in korte
levensloopgeschikte woningen voor senioren                             de samenwerking tussen het Rijk, de provincie      in intramurale woonvoorzieningen. Daardoor              tijd te bouwen, hebben we maar één keer de kans
kan doorstroming op gang worden gebracht,                              en de regio herbevestigt door het sluiten van de   zien we op dit moment nog dat de uitstroom van          om het goed te doen. In het recente verleden was
waardoor huizen vrij kunnen komen voor starters                        Woondeal 2.0.                                      deze mensen naar woningen in Arnhemse wijken            de woningbouwproductie soms hoog, maar lag
en gezinnen.                                                                                                              hoger is dan in de rest van de regio. Om dit te         het merendeel van de opgeleverde woningen in
                                                                       Om de benodigde woningbouwaantallen te             veranderen dienen buurgemeenten meer sociale            het dure huursegment en werd er te weinig reke-
Op dit moment blijkt uit alle gegevens over                            kunnen halen moeten alle zeilen worden bijgezet.   huurwoningen te realiseren. Op dit moment               ning gehouden met levensloopgeschiktheid. Voor
woningprijzen, marktdruk en wachtlijsten dat we                        De harde planvoorraad in Arnhem bestaat in         is het aandeel sociale huurwoningen nog niet            de nabije toekomst geldt dan ook dat we gaan
ons nog bevinden in het midden van een woon-                           september 2023 uit zo’n 4.000 woningen. Voor       goed over de regio verspreid. Met regiogemeen-          bouwen, maar dat we kwaliteit, het groen en de
crisis. Als we deze crisis écht serieus nemen be-                      deze plannen is een bestemmingsplan vastge-        ten, de provincie en de GMR hebben we via de            samenlevingsopbouw voorop stellen. Die keuze
tekent dit dat geen idee of initiatief te gek moet                     steld en/of anterieure overeenkomst gesloten.      Woondeal al wel belangrijke stappen gezet om            is urgent en noodzakelijk. Bovendien is hij funda-
zijn om extra kwalitatieve woonruimte te realise-                      We hopen en verwachten dat deze woningen           dit te verbeteren.                                      menteel voor een goede stedelijke ontwikkeling.
ren. Naast de nieuwbouw (4.1.) betekent dit dat                        snel worden gebouwd. Voor de jaren 2024-2025
we maximaal gebruik moeten maken van onze                              verwachten we door een mix van ongunstige
24                                                                                                                                                                                                                                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                      4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
In een stad die snel groeit en waarin steeds meer                       UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                          de sociale huurwoningen) betaalbaar moet zijn,                toevoegen van sociale corporatiehuurwoningen
mensen wonen, is het juist belangrijk om voorna­                                                                          ­conform de eerste Woondeal uit 2020.                         op plekken waar het aandeel lager is dan het
melijk aandacht te hebben voor een diversiteit                          Hoe gaan we dit doel bereiken?                                                                                  huidige stedelijk gemiddelde van 35%. In wijken
aan woonmilieus en voor de kwaliteit van de                                                                                In onze regionale woningmarkt ligt de verantwoor-            waar de beweegrichting voor de sociale huur
woning en de leefomgeving. Belangrijk is dat we                         1 WE ZETTEN IN OP BETAALBARE                       delijkheid niet alleen bij Arnhem om te zorgen               ‘flink omhoog’ is, geldt voor nieuwbouwpro-
huizen bouwen die passen bij de vraag en de con-                           EN SOCIALE WONINGBOUW                           voor een aantrekkelijk en betaalbaar woningaan-              jecten dat tussen de 60% en 100% een sociale
text van stad, de wijk en de buurt. Het gaat om                                                                            bod. Er is ook vooral een rol weggelegd voor klei-           corporatiehuurwoning moet zijn. Dit geldt voor
de kwantiteit, maar vooral om de kwaliteit, het                                                                            nere gemeenten in de regio om in de nieuwbouw                6 van de 24 wijken. (In deze 6 wijken geldt daar-
type woning en het woonmilieu. We moeten een                         We stellen bij nieuwbouwprojecten eisen aan het       het aandeel sociale huur naar 30% te brengen.                mee niet altijd het beleidsuitgangspunt van 20%
goed evenwicht vinden tussen de woonwensen                           aandeel sociale huur- en betaalbare koop­woningen.    Hier blijven we in de regio op aansturen. Afspraken          betaalbare koop). Deze wijken hebben nu weinig
van wijkbewoners en nieuwe Arnhemmers, zowel                         De afgelopen jaren is er onvoldoende naar behoef-     hierover zijn opgenomen in de Woondeal 2.0.                  of vrijwel geen sociale huurwoningen. Hoe hoog
bij grote nieuwbouwprojecten als bij kleinere                        te gebouwd. Hierdoor hebben we een inhaalslag                                                                      het percentage per project exact dient te zijn
projecten in de wijken.                                              te maken. Voor nieuwe, grotere, woningbouw-           Een divers woningaanbod, met per wijk een                    hangt onder andere af van de grootte van het
                                                                     projecten (zowel transformatie- als nieuwbouw-        beweeg­rich­ting sociale huur, en gedifferen­tieerde         project. Binnen grotere projecten vinden we
We zetten ons in om de woningbouwproductie                           projecten vanaf 30 woningen) geldt dat minimaal       nieuw­­­­bouw­eisen voor sociale huurwoningen en             een menging van meerdere categorieën wonin-
op gang te houden. Om de toenemende woning-                          66% van de woningen in het betaalbare segment         koopwoningen.                                                gen wenselijker dan bij kleinere. In wijken waar
behoefte te kunnen bijbenen, streven we ernaar                       moet vallen (sociale huur, middenhuur, of betaal­     Als we een eerlijke en ongedeelde stad willen zijn,          de beweegrichting ‘omhoog’ is, geldt een mini-
jaarlijks tussen de 800 en 1000 woningen toe te                      bare koop). Minimaal 30% daarvan moet een             verdienen de verschillende wijken in onze stad               mum van 35% (het huidige stedelijk gemiddelde
voegen, conform de afspraken uit de Woondeal                         sociale corporatiehuurwoning zijn en minimaal         een woningaanbod dat voor mensen met verschil-               aan corporatiehuur in de bestaande voorraad).
2.0. De woningen komen er hoofdzakelijk bij                          20% een betaalbare koopwoning (conform de             lende inkomens en achtergronden toegankelijk is.
binnen de bestaande bebouwde omgeving. Een                           definitie van het Rijk, prijspeil 2023 € 355.000).    Door slimmer te sturen op woningbouwprogram-               • In de wijken waar de beweegrichting voor
groot deel van de nieuw te bouwen woningen                                                                                 ma’s kunnen we in wijken een grotere variëteit               sociale huur niet ‘flink omhoog’ is, zetten we bij
ligt in het gebied Spoorzone Arnhem-Oost. Als                        Het uitgangspunt is dat we bij gebiedsontwikke-       aan woningen realiseren, de samenredzaamheid                 nieuwe woningbouwontwikkelingen in op toe-
gemeente voeren we zelf de regie over deze                           lingen in goed overleg met ontwikkelende partijen     van buurten vergroten en ontmoetingen bevor-                 voegingen van woningen in het koopsegment.
planontwikkeling. In dit gebied is veel ruimte voor                  tot een woningbouwprogramma komen. Als we als         deren. (Zie Strategie II – De ongedeelde stad voor           Er bestaat immers nauwelijks behoefte aan
nieuwbouw, verbeterde mobiliteit en meer groen.                      gemeente zelf een grondpositie hebben, lukt het       een uitleg waarom dat nodig is).                             woningen in de vrije sector huur. In de grond-
Naast de Spoorzone focussen we ons met name                          makkelijker om sociale en betaalbare woningen                                                                      uitgifte of in de afspraken met ontwikkelaars,
op grotere gebiedsontwikkelingen waar meer-                          toe te voegen. We voeren dan namelijk zelf na-        In figuur 1 leggen we per wijk een beweegrichting            leggen we bij deze projecten vast dat minimaal
dere opgaven samenkomen, zoals de Nijmeeg-                           drukkelijker de regie. Bij projecten waarbij we zelf  vast over de richting waar het aandeel sociale               50% van de te bouwen woningen een koopwo-
seweg, Malburgen-Oost, Kronenburg, Presikhaaf                        geen grondpositie hebben, leggen we afspraken         huur de komende jaren naartoe moet bewegen.                  ning dient te zijn.
3, Station Arnhem-Zuid en het Zijdekwartier.                         over het woningbouwprogramma vast in overeen-         De gekozen richting per wijk is leidend voor hoe
                                                                     komsten die we met ontwikkelende partijen sluiten     we in nieuwbouwprojecten sturen op de bouw                 • Op dit moment ligt het voor de hand om regels
In de bestaande wijken gaan we vooral aan de                         of in het omgevingsplan dat we opstellen.             van sociale huurwoningen én koopwoningen.                    te stellen op wijkniveau. Uiteraard kunnen ook
slag met de leefbaarheid en de leefomgeving. In                                                                            Dat is nuttig, omdat we niet alles tegelijkertijd            bínnen wijken de verschillen tussen straten en
deze wijken kunnen goede woningbouwprojecten                         Voor lopende woningbouwprojecten gelden               kunnen en we dus ook in de woningbouwpro-                    buurten groot zijn. Als een nieuwbouwontwik-
bijdragen aan de doorstroming binnen de eigen                        de bestaande afspraken en de afspraken die in         grammering prioriteiten moeten stellen. Daarbij              keling zich bevindt in een buurt die sterk afwijkt
wijk, meer sociale verbindingen en een verbete-                      navolging van de Woondeal 2.0. zijn gemaakt.          gelden de volgende regels:                                   van de rest van het wijkbeeld, zijn vanzelfspre-
ring van de kwaliteit van de leefomgeving.                           (Zie ook ‘ afspraak is afspraak’ in dit hoofdstuk).                                                                kend afwijkingen van bovenstaande regels
                                                                     De woningbouwprogramma’s van deze projecten           • Het (minimum)uitgangspunt van 30% sociale                  denkbaar. Dat is bijvoorbeeld het geval voor
                                                                     sluiten niet altijd aan bij de bovengenoemde nieu-      corporatiehuur bij nieuwbouw- of transforma­               de gebiedsontwikkelingen Spoorzone Arnhem-
                                                                     we ambitie, die sinds 2023 ook vanuit het Rijk, de      tieprojecten (zoals genoemd als eerste                     Oost en Station Arnhem-Zuid.
                                                                     Provincie en de regio wordt gehanteerd. Bij deze        uitgangs­punt) betreft een ondergrens voor
                                                                     plannen is vaak enkel opgenomen dat 30% van de          alle wijken. Dit percentage kan in de toekomst           Om voldoende woningen te bouwen voor een
                                                                     woningen een sociale huurwoning dient te zijn. In       alleen als minimum gelden in de wijken die al            verouderende bevolking en om doorstroming op
                                                                     een aantal gevallen zijn extra afspraken gemaakt        een hoog woningcorporatiebezit kennen en/                gang te brengen, houden we bij de realisatie van
                                                                     over dat de helft van de woningen (inclusief            of waar de leefbaarheid onder druk staat. De             nieuwe woningen rekening met de levensloopge-
                                                                                                                             komende jaren zetten we nadrukkelijk in op het           schiktheid van de woning en haar omgeving.
26                                                                                                                                                                                                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                      O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                             4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
Figuur 1 • Beweegrichting sociale huur per wijk.
Met per wijk: wijknaam en het huidige percentage sociale huur. De pijl geeft de beweegrichting aan.
De beweegrichting dicteert hoe we binnen nieuwe woningbouwprojecten omgaan met de programmatische
insteek voor sociale huur- en koopwoningen.
Woningcorporaties zijn onze ‘premium partner’                              sociale huurwoningen van commerciële partijen
in de sociale huur                                                         na verloop van tijd worden uitgepond.
In Nederland worden steeds meer (zelfstandige)
woningen met een sociale huurprijs verhuurd                                Als gemeente hebben we in de sociale huur
door commerciële marktpartijen. Onze ervaring                              ­nadrukkelijk de voorkeur voor partijen met een
leert dat deze woningen vaak niet aan de stad                               sociale doelstelling, die verbonden zijn en blij-
toevoegen wat we in volkshuisvestelijk opzicht                              ven aan de wijken en de stad als geheel. Daarom
nodig hebben. De woningen zijn in veel gevallen                             wijzen we in Arnhem de woningcorporaties (de
kleiner in omvang en worden niet altijd aan de                              toegelaten instellingen volgens de Woningwet)
doelgroep verhuurd met de laagste inkomens. In                              aan als ‘premium partner’ in onze nieuwbouwop-
de meeste gevallen lukt het ook niet om nade-                               gave. Dit betekent dat bij nieuwbouwprojecten de
re afspraken te maken over de huisvesting van
bijzondere doelgroepen of over een gematigd
huurprijsbeleid. Commerciële verhuurders van
                                                                            sociale huurwoningen verhuurd moeten worden
                                                                            door een woningcorporatie. Bij eigen grondpo-
                                                                            sities betekent dit dat we in samenwerking met
                                                                                                                              We hebben een inhaalslag te maken.
woningen onder de liberalisatiegrens verhuren
hun woningen vaak voor de maximale toegestane
huurprijs. Woningcorporaties voeren vaak een
                                                                            corporaties de planontwikkeling vormgeven.
                                                                            Bij woningbouwontwikkelingen op gronden in
                                                                            bezit van derden leggen we dit uitgangspunt in
                                                                                                                              De komende jaren zetten we vol in op
ander huurprijsbeleid, waarbij het inkomen van
de huurder meetelt. Ook is de kans groot dat de
                                                                            overeenkomsten vast. Bij deze projecten moeten
                                                                            projectontwikkelaars in een vroeg stadium een     sociale en betaalbare woningbouw.
28                                                                                                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                    4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
intentieovereenkomst sluiten met een toegelaten                      woningen betekent niet dat we in de nieuwbouw        verkleind. Door in deze Woonvisie duidelijk te zijn          2 WE BOUWEN DOOR
instelling over de verhuur van sociale huurwonin-                    geen ambities kennen voor de betaalbare koop.        over de eisen die voor nieuwe woningbouwprojec-
gen. Alleen als een woningcorporatie de woningen                     In de eerste plaats is het daarbij van belang dat    ten zullen gelden, temperen we de verwachtingen
bij een woningbouwproject echt niet kan exploite-                    we als gemeente nadrukkelijk en expliciet sturen     over potentiële grondopbrengsten in dit gebied.           Afspraak is afspraak
ren, staan we een uitzondering toe. We maken dan                     op dit segment bij nieuwbouwontwikkelingen. In       Dit kan helpen om projecten mogelijk te maken,            Lopende woningbouwprojecten die al jaren in
wel afspraken over een minimale kwaliteit van de                     deze Woonvisie leggen we dan ook vast dat mini-      omdat grondeigenaren de gronden niet ‘te duur’            voorbereiding zijn en waarvoor al kaders zijn
woning en de te huisvesten doelgroep.                                maal 20% van de nieuw te bouwen woningen een         zullen doorverkopen. Omdat ook vanuit de rijks-           meegegeven, moeten snel tot ontwikkeling
                                                                     betaalbare koopwoning moet zijn. Bij een aantal      overheid regels omtrent betaalbaarheid en de              komen. Bij deze projecten streven we naar ver-
In Arnhem neemt het aandeel corporatiehuur­                          startnotities en/of plannen voor grote projecten     menging van wijken zijn aangescherpt, verwach-            snelling van de bouw. Bij deze plannen leggen we
woningen in de stad niet af                                          die de gemeenteraad vaststelde namen we al           ten we aanspraak te kunnen maken op middelen              dan ook geen nieuwe beleidseisen op. Voor deze
In Arnhem is op dit moment ongeveer 35% van                          minimumeisen op over de te realiseren aantallen      vanuit het Rijk om betaalbare woningbouwprojec-           projecten gelden de afspraken die na onderteke-
de bestaande woningen een corporatiehuurwo-                          betaalbare koopwoningen. Dat gold voor bijvoor-      ten mogelijk te maken. Ook slimme parkeeroplos-           ning van de Woondeal 2.0. zijn gemaakt.
ning. De afgelopen jaren is dit aandeel steeds                       beeld Kronenburg, Schaapsdrift, Nijmeegseweg         singen, met een norm passend bij de doelgroep,
kleiner geworden. We willen dit een halt toe-                        en de Rietgrachtstraat.                              kunnen business cases haalbaarder maken.                  Als de realisatie van de woningen lang op zich
roepen. Over 10 jaar is dus minimaal 35% van de                                                                                                                                     laat wachten, of de voortgang beperkt is, vinden
woningen in Arnhem een corporatiehuurwoning.                         In het omgevingsplan en via privaatrechtelijke       Óf deze projecten van de grond kunnen komen               we het gepast om na verloop van tijd de nieuwe
                                                                     afspraken met ontwikkelaars maken we de komen­-      hangt in belangrijke mate af van de bereid-               uitgangspunten uit deze Woonvisie toe te passen.
Dit percentage kan gelijk blijven of toenemen,                       de jaren afspraken om meer betaalbare koopwonin-     heid van de gemeente (en een medeoverheid)                Dat doen we in elk geval bij de projecten die geen
omdat corporaties niet alleen gaan bijbouwen,                        gen toe te voegen. Via de doelgroepen­verordening    om een bijdrage te leveren om de zogeheten                voortgang maken en waar langer dan 5 jaar gele-
maar we de doelgroep voor woningcorporaties                          of via het omgevingsplan kunnen we er hierbij voor   onrendabele toppen af te dekken die bestaan               den uitgangspunten zijn meegegeven.
willen vergroten. Aan woningcorporaties vragen we                    zorgen dat de woningen niet alleen in dit segment    als sociale huurwoningen worden ontwikkeld
om naast de primaire doelgroep ook aan de secun-                     worden gebouwd, maar dat de woning ook de            (ofwel het verschil tussen de investering en de           Niet alles kan tegelijk, de Omgevingsvisie
daire doelgroep te gaan verhuren en bij nieuwbouw                    eerste jaren als betaalbare koopwoning beschik-      markt- of beleidswaarde die kan worden gecre-             is leidend
meer gebruik te maken van de vrije toewijzings-                      baar blijft. Indien we zelf een grondpositie hebben, ëerd). Bij één van onze lopende woningbouw-               In de Omgevingsvisie is in hoofdlijnen vastgelegd
ruimte om te verhuren in het middensegment. We                       zetten we erfpachtconstructies in als we daarmee     projecten leverden we zelf al een bijdrage vanuit         welke gebiedsontwikkelingen de komende jaren
willen dat woningcorporaties er weer zijn voor een                   beter kunnen garanderen dat de woning in dat         het Stadsontwikkelfonds voor de realisatie van            prioriteit krijgen. Hierbij ligt de focus op de ont-
brede doelgroep, voor zowel mensen met lagere als                    segment behouden blijft. Bij gronduitgiftes zal het  sociale huurwoningen. Om dit soort projecten              wikkeling van het gebied Spoorzone Arnhem-
middeninkomens. We zijn daarbij uiteraard wel af-                    afwegingskader zoals genoemd in de Nota Grond-       in de toekomst vaker mogelijk te maken, gaan              Oost en een aantal andere grotere ontwik­kelin­
hankelijk van wet- en regelgeving en van rijksbeleid.                beleid worden gevolgd. Via dat kader zal dan ook     we in navolging van deze Woonvisie verkennen              gen waar veel opgaven samenkomen. In al deze
                                                                     blijken welke vorm van uitgifte (bijvoorbeeld ver-   of het mogelijk is een regeling in te stellen om          projecten gaat de beschikbaarheid van woningen
Extra inzet op het toevoegen (en/of vrijspelen) van                  koop, erfpacht, opstal etc.) het meest geschikt is.  projecten met een hoog aandeel sociale huur of            hand-in-hand met betaalbaarheid en aandacht
betaalbare koopwoningen                                                                                                   betaalbare koop mogelijk te maken. We stellen             voor de leefomgeving.
Uit het woonbehoefteonderzoek blijkt dat er in                       We zetten ons in om de realisatie van sociale        voor om hier bij aanvang van de Woonvisie al
Arnhem een grote vraag is naar betaalbare koop-                      huur- en betaalbare koopwoningen financieel          € 160.000 als startbudget beschikbaar voor te             Kleinere projecten blijven we vanuit onze publiek­
woningen met een prijs van maximaal                                  mogelijk te maken                                    stellen. Indien een project bijdraagt aan onze            rechtelijke rol faciliteren. We blijven aan deze
€ 355.000, en eigenlijk zelfs met een prijs van                      Vaak is het financieel lastig om sociale huurwo-     opgave om aandachtsgroepen te huisvesten, is              projecten ook richting geven. Zeker vanuit volks­
maximaal € 250.000. De grootste kansen om in                         ningen of goedkope koopwoningen te ontwikke-         er tussen 2024 en 2028 ook jaarlijks 1,5 miljoen          huisvestelijk perspectief maken deze kleinere
Arnhem deze woonvraag te bedienen liggen hem                         len. Het rendement dat behaald kan worden met        euro beschikbaar om dit type ontwikkeling van             projecten van woningcorporaties of commerciële
niet in de nieuwbouw, maar vooral in het stimu-                      de woningen is vanzelfsprekend minder hoog dan       de grond te krijgen.                                      ontwikkelaars juist het verschil in wijken. Ze dragen
leren van doorstroming. Arnhem kent namelijk                         bij duurdere woningen. Er bestaat dan ook een                                                                  vaak bij aan de leefbaarheid en de sociale cohesie.
een bestaande woningvoorraad met relatief                            risico dat nieuwe woningbouwprojecten in de zes      De in te zetten instrumenten en middelen zullen
lage (ver)koopprijzen in vergelijking met andere                     wijken waarvoor we in deze Woonvisie hogere          we nader uitwerken. Lokaal is het mogelijk voor           Met het Woningbouw Platform Arnhem werken
steden. Door het realiseren van aantrekkelijke,                      eisen voor sociale huur stellen, moeilijker van de   ontwikkelaars (of voor de gemeente) om een                we aan het voorkomen van planuitval
levensloopgeschikte woningen voor ouderen, ligt                      grond zullen komen.                                  voorstel te doen voor verevening tussen projec-           Met het Arnhems Woningbouw Platform bespre-
er een kans veel goedkopere koopwoningen vrij                                                                             ten, als dat leidt tot significant meer sociale huur-     ken we over de projecten heen hoe we in Arnhem
te spelen en doorstroombewegingen te creëren.                        Het risico over de haalbaarheid van deze projec­     of betaalbare koopwoningen in de wijken waarin            – in deze kantelende markt – planuitval kunnen
De focus op doorstroming en bestaande koop-                          ten kan op verschillende manieren worden             die nu nog het beperkt aanwezig zijn.                     voorkomen en welke interventies daarvoor nodig
30                                                                                                                                                                                                                                      31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                   O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                   4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
zijn. Over de activiteiten van het platform rappor-                     belangrijk om afspraken te maken over betaalbaar-                                                             studenteneenheden toe zullen voegen. Omdat
teren we jaarlijks richting de gemeenteraad.                            heid. In de wijken waarbij we hebben vastgelegd         “Het is bijna onmogelijk                              we mooie ambities kennen voor Arnhem als
Lobby bij het Rijk voor het belasten van bouw-                          dat het aandeel sociale huur dient toe te nemen,                                                              studiestad, is deze afspraak voor ons het begin,
grond, een bouwplicht, en het afschaffen van                            zullen we in de eerste plaats aan initiatiefnemers      om een plek te vinden                                 ook omdat het toevoegen van meer studenten-
nadelige belastingregels voor woningcorporaties.                        vragen om toch met een woningcorporatie tot                                                                   eenheden meer jongeren in de gelegenheid stelt
                                                                        een overeenkomst te komen over de realisatie            om te wonen als                                       hier te blijven wonen en ergens anders te stude-
                                                                                                                                jongere, zeker als je
Helaas komt het in Nederland voor dat op ge-                            en de verhuur van sociale huurwoningen. Als een                                                               ren, of om eerder uit het ouderlijk huis te gaan.
schikte bouwgronden niet wordt gebouwd. Het                             woningcorporatie de woningen op een dergelijke
risico dat dit gebeurt neemt toe als de woning-
prijzen dalen. Als gemeente hebben we helaas
                                                                        locatie niet kan ontwikkelen of exploiteren, zetten
                                                                        we in op de realisatie van betaalbare koopwo-           geen student bent.”                                   Naast het bijbouwen van studenteneenheden
                                                                                                                                                                                      ondersteunen we actief initiatieven zoals Hospi-
weinig tot geen mogelijkheden om te zorgen                              ningen. Ook bij initiatieven in andere delen van                                                              housing, waarbij particuliere woningeigenaren
dat op deze locaties huizen worden bijgebouwd.                          de stad zullen we met name over dit segment                                                                   worden gekoppeld aan studenten voor de verhuur
Bij Tweede Kamerleden en de verantwoorde-                               afspraken maken met de initiatiefnemer.                                                                       van een kamer. De kwaliteit van verhuurderschap
lijke minister zullen we actief gaan lobbyen om                                                                                 Gehoord van een jongere inwoner,                      van studentenkamers in de particuliere huursector
ervoor te zorgen dat braakliggende grond met                            Bij de allerkleinste woningbouwprojecten (<10           tijdens de Pizza-avond                                verbeteren we door onze acties uit hoofdstuk 6.
een woonbestemming wordt belast. Dit kan de                             woningen) is er vaak sprake van woningsplitsin-
waarde van gronden drukken of ervoor zorgen                             gen, kleine transformaties of een initiatief op                                                               We faciliteren huisvestingsfaciliteiten voor
dat woningen worden gebouwd.                                            een kleinere kavel. Bij deze projecten heeft de                                                               internationale werknemers
                                                                        gemeente vaak enkel een faciliterende rol. Omdat       4 WE ZORGEN VOOR MEER WOON-                            Goede en kwalitatieve huisvesting is essentieel
De afgelopen jaren zijn extra belastingen toege­                        het bij deze projecten lastiger is programmatische         PLEKKEN VOOR STUDENTEN,                            voor de bewoners van onze stad. In onze Arnhem-
past op woningcorporaties. Dit terwijl het in tijden                    afspraken te maken, leggen we de focus vooral op           INTERNATIONALE WERKNEMERS                          se wijken verblijft een steeds groter wordende
van een afnemende woningvraag, oplopende                                de kwaliteit van de woningen en de leefomgeving.           EN WOONWAGENBEWONERS                               groep arbeidsmigranten. Deze groep inwoners
rente en stijgende bouwkosten van groot belang                          Voor deze projecten gelden de kwaliteitseisen                                                                 vormt een belangrijke doelgroep werkenden voor
is dat corporaties voldoende middelen kunnen                            die zijn opgenomen in het facetbestemmingsplan                                                                onze economie. Helaas komt het voor dat de
inzetten voor investeringen in woningen en                              verkamering en woningsplitsing.                     Meer woonruimte voor studenten                            woonomstandigheden voor deze groep te wen-
­duurzaamheid. Vooral ook omdat corporaties                                                                                 Als gemeente werken we al een aantal jaar goed            sen over laat. In Arnhem verblijven de meeste
 ­anticyclische bouwers kunnen zijn. We zullen daar-                    De binnenstad van Arnhem verandert de komen-        samen met onze kennisinstellingen om Arnhem op            arbeidsmigranten in kamers in huizen en blijven
  om ook blijven aandringen op maatregelen om de                        de jaren steeds meer in een gemengd leefgebied      de kaart te zetten als studiestad. Bij een studiestad     ze veelal tijdelijk in onze stad. In Arnhem en
  belastingdruk voor corporaties te verminderen.                        waar ook gewoond wordt. Dat betekent dat            hoort uiteraard ook een passend woningaanbod              de regio zijn er nu nog te weinig goede logies-
                                                                        steeds meer winkels in aanloopstraten en ruimten    voor studenten. Om de woonvraag onder stu-                voorzieningen voor de tijdelijke huisvesting van
                                                                        boven commerciële functies worden getransfor-       denten in kaart te brengen, hebben we voor deze           arbeidsmigranten. Daardoor ontstaan er plaat-
     3 BIJ KLEINERE PARTICULIERE                                        meerd naar woningen. Ook in dit gebied hebben       Woonvisie een aanvullend onderzoek laten uitvoe-          selijk ongewenste situaties in wijken en buurten
        WONINGBOUWINITIATIEVEN                                          we veelal te maken met kleinere particuliere        ren (Bijlage 4). Hierbij hebben we gebruik gemaakt        voor zowel de arbeidsmigranten als omwonen-
        EN IN DE BINNENSTAD GELDT                                       initiatieven en gelden bovenstaande uitgangs-       van nationale rapportages, maar zijn ook gesprek-         den. Vanuit de wijken krijgen we meldingen over
        MAATWERK                                                        punten. In de binnenstad zetten we de komende       ken gevoerd met studenten en onze kennisinstel-           overlast en hoge bewonerswisselingen. Voor de
                                                                        jaren vooral in op woonkwaliteit. We streven naar   lingen. Arnhem kent op dit moment een even-               arbeidsmigranten is er door krapte op de markt
                                                                        een gemengder woonmilieu dan nu het geval is.       wichtig, maar volatiel, studen­tenkameraanbod. We         vaak sprake van hoge huurprijzen en lopen zij het
  In onze stad komen veel woningen van de grond                         Op dit moment kent de binnenstad veel kleine, of    vinden het belangrijk om studenteneenheden toe            risico op uitbuiting.
  door middel van projecten waar de gemeente                            verkamerde, woningen met een eenzijdige doel-       te voegen van hoge kwaliteit met een partner die
  enkel een faciliterende en toetsende rol speelt. Bij                  groep. We faciliteren met name initiateven en       bereid is langjarig te verhuren aan de doelgroep.         We willen initiatiefnemers uitnodigen om kwa-
  deze kleinere woningbouwontwikkelingen (10-30                         ontwikkelingen die zorgen voor een gevarieerde-                                                               litatief hoogwaardige verblijfsvoorzieningen
  woningen) van particuliere initiatiefnemers is het                    re bewonerssamenstelling en die de leefbaarheid     Omdat studentenwoningen en studentenkamers                voor arbeidsmigranten te realiseren. Om deze
  vaak niet haalbaar om een woningcorporatie de                         en sociale veiligheid in het gebied ten goede       veelal worden aangeboden voor een lage sociale            initiatieven mogelijk te maken, hebben we in
  sociale huurwoningen te laten verhuren. Hierdoor                      komen. Bij beoogde grotere ontwikkelingen in de     huurprijs, is voor extra toevoegingen van studen-         beleidsregels verduidelijkt welke locaties daar-
  kan geen uitvoering gegeven worden aan deze                           binnenstad, bijvoorbeeld rondom het Bestuurs-       tenwoningen de SSH& onze premium partner.                 voor geschikt zijn en welke (kwaliteits)eisen voor
  beleidseis. Voor deze projecten geldt dat we maat-                    kwartier, gelden vanzelfsprekend de reguliere       Met de SSH& hebben we in het kader van deze               de woning en het beheer gelden. Deze beleidsre-
  werk leveren. Daarbij vinden we het evengoed                          beleidsuitgangspunten uit deze Woonvisie.           Woonvisie afgesproken dat zij in elk geval 100            gels vormen de komende jaren het uitgangspunt
  32                                                                                                                                                                                                                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                        4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
voor het faciliteren van logiesgebouwen voor                          verblijft, de zogenaamde shortstay. In navolging
arbeidsmigranten. Om de kans op uitbuiting zo                         van deze Woonvisie dienen we beter zicht te
klein mogelijk te maken, dient het werkcontract                       krijgen op de woonvraag van expats en welke
gescheiden te zijn van het wooncontract.                              behoefte er is aan shortstay. In deze visie streven
                                                                      we zoveel mogelijk naar woonzekerheid en
Op basis van de beschikbare gegevens streven                          huurdersbescherming. Tijdelijke huisvesting kan
wij in eerste instantie naar de realisatie van maxi-                  hier soms juist haaks op staan. Dat vormt een
maal 300 slaapplekken in logiesgebouwen voor                          dilemma. Vooral omdat we bovenal een opgave
de huisvesting van arbeidsmigranten tot het jaar                      hebben om ‘reguliere’ woningen te realiseren.
2033. Wij verwachten dat dit (voorlopig) vol-                         Tegelijkertijd constateren we dat expats belang-
doende is om in de vraag naar tijdelijke huisves-                     rijk zijn voor het Arnhemse bedrijfsleven en voor
ting te voorzien. Hiermee kunnen we zien hoe de                       de doorontwikkeling van de hotspot Energy.
markt de vraag oppakt en hoe de eerste ervarin-                       Voor de behoefte aan tijdelijke plekken voor ex-
gen met logiesgebouwen zijn. In nauw contact                          pats geldt dan ook (net als bij arbeidsmigranten)
met het Arnhemse bedrijfsleven monitoren we                           dat we initiatieven willen faciliteren en dat we
of er extra slaapplekken voor de huisvesting van                      ons met de sectoren gaan inzetten voor vol-           We kunnen woonruimte aan de stad toevoegen door woningen bij te bouwen, maar ook door slimmer om
arbeidsmigranten nodig zijn. Het streefgetal kan                      doende woongelegenheid. We willen echter niet         te gaan met bestaande woningen en andere gebouwen. We zetten de komende jaren in op woningdelen,
op basis van die ervaringen worden aangepast.                         dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid en de      woningsplitsen en optoppen. Alle onorthodoxe ideeën zijn welkom om meer woonruimte te creëren.
Arbeidsmigranten die hier langer dan een jaar                         verdere druk op de woningmarkt. Uitgangspunt
verblijven, kunnen gebruik maken van reguliere                        voor het faciliteren van tijdelijk verblijf voor deze
huisvesting. In de toekomst zullen er daarmee                         groepen is dat we het in beginsel alleen toestaan
verschillende huisvestingsmogelijkheden zijn in                       op plekken waar geen woonbestemming geldt             andere toewijzingsregels gelden dan bij andere                  tot enkele jaren terug een succesvol transfor-
Arnhem: logiesgebouwen voor arbeidsmigranten                          en/of waarbij duidelijk kan worden gemotiveerd        sociale huurwoningen. De huurdersvereniging van                 matiebeleid heeft gevoerd. In die periode zijn
die hier korter verblijven, reguliere huisvesting                     waarom tijdelijk verblijf de voorkeur verdient bo-    woonwagenbewoners steunen we financieel. Op                     grote slagen gemaakt om veel verouderde kan-
voor hen die langer verblijven.                                       ven een mogelijke reguliere woonbestemming.           die manier stellen we woonwagenbewoners, net                    toorruimten te transformeren naar woningen.
                                                                                                                            als andere huurders, in de gelegenheid hun speci-               Hierbij zijn een aantal beeldbepalende projecten
Het organiseren van goede en veilige huisves-                         We realiseren extra plaatsen voor woonwagen­          fieke woonwensen- en belangen te behartigen.                    gerealiseerd die hebben geleid tot vele nieuwe
ting voor arbeidsmigranten is een taak van veel                       bewoners en ondersteunen de woonwagenbewoners                                                                         woningen. Hoewel deze transformatieslag heeft
partijen zoals gemeenten, provincies, werkgevers                      en hun cultuur                                                                                                        geleid tot verminderde leegstand, een verbeter-
en huisvesters. Omdat arbeidsmigranten veelal                         Voor woonwagenbewoners staat het leven in een            4.2 Door beter gebruik van                                   de leefbaarheid en flinke woningaantallen, delfde
niet gebonden zijn aan een specifieke plek, maar                      woonwagen voor veel meer dan een woonplek                       bestaande gebouwen                                    de betaalbaarheid en woonkwaliteit in sommige
wonen en werken over gemeentegrenzen heen,                            alleen. Het gaat om cultuur, traditie en een lange                                                                    gevallen helaas het onderspit.
wordt dit thema ook vanuit de GMR opgepakt.                           geschiedenis. Ook gaat het over toekomst: voor
                                                                      woonwagenbewoners is het van groot belang dat            HUIDIGE SITUATIE                                             In 2023 zijn de Visie Werklocaties Arnhem 2040
In Arnhem zijn ook veel bedrijven gevestigd die                       het leven in een woonwagen kan worden voort-                                                                          en Kantorennota 2022-2030 vastgesteld. Als
gebruik maken van de diensten van hoger opge-                         gezet door de kinderen en kleinkinderen, zodat de        Dit is wat we constateren                                    het gaat om functiemenging en transformatie is
leide internationale werknemers, vaak expats ge-                      woonwagencultuur behouden kan blijven.                                                                                hierin vooral opgenomen welke locaties toe-
noemd. Het inkomen van deze werknemers stelt                                                                                Nieuwbouw is slechts één van de vele manieren                   komstbestendig zijn en die we wensen te behou-
hen gemakkelijker in staat een woning te vinden                       Die voortzetting van de woonwagencultuur is niet      om er de komende jaren voor te zorgen dat ie-                   den om te werken. De incourante kantoorgebou-
dan lager opgeleide werknemers. In een aantal                         altijd vanzelfsprekend geweest. Niet in Europa,       dereen woonruimte heeft. Gelukkig zijn we er in                 wen op niet toekomstbestendige locaties kunnen
gevallen heeft deze groep ook behoefte aan                            in Nederland, maar ook niet in Arnhem. Daar-          Arnhem goed in om op creatieve manieren met                     worden getransformeerd, zodat het overaanbod
tijdelijke huisvesting. Een verblijf tot 7 nachten                    door is er juist nu een extra inspanning nodig om     de ruimte in onze stad om te gaan en op die ma-                 aan kantoormeters wordt teruggedrongen. De
wordt gelijkgesteld aan toeristisch verblijf; dan                     dit te herstellen. De komende jaren blijven we        nier meer woonruimte te creëren. Het afgelopen                  meeste van deze kantoorgebouwen maken al
volstaat het bestaande hotelaanbod zoals gefa-                        ons inzetten voor de uitbreiding van het aantal       decennium bestond bijna de helft van de woning-                 deel uit van projecten en gebiedsontwikkelingen.
ciliteerd wordt via de Arnhemse Horecavisie uit                       standplaatsen in Arnhem. Gelet op de woonwa-          toevoegingen uit de categorie ‘overige toevoe-                  In het licht van de wooncrisis en de woonon-
2017. Er is nog geen beleid voor de doelgroep d                       gencultuur en het belang dat wordt gehecht aan        gingen’ en dus niet uit nieuwbouwwoningen.                      gelijkheid dienen we ook op een andere manier
ie tussen 7 nachten en 6 maanden in Arnhem                            familieverbanden, laten we voor woonwagens            Een belangrijke oorzaak daarvan is dat Arnhem                   naar het vastgoed in de stad te kijken en te on-
34                                                                                                                                                                                                                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                 4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
derzoeken welke transformatiekansen er nog zijn                        Met woningcorporaties (maar ook met particu-          2 SOCIALE HUURWONINGEN VERDE-                         werking met een particuliere investeerder en of
om meer woningen en gemengde woon- werk-                               liere investeerders) maken we plannen over het           LEN WE SLIMMER. VRIENDSCHAP                        een gemeentelijke bijdrage, posities gaan verwer-
milieus te realiseren. Daarbij is het in het kader                     aankopen van woningen en leegstaand vastgoed             EN LIEFDE WORDEN BELOOND                           ven in het Noorden en Westen van Arnhem. Dat
van een groeiende stad in balans wel van belang                        in de veerkrachtige wijken van Arnhem. Hier-                                                                kan bijvoorbeeld gaan om (zeer) grote woningen
dat er voldoende ruimte blijft voor werken en                          door maken we beter gebruik van bestaande ge-                                                               of leegstaand vastgoed. Deze gebouwen kunnen
werkgelegenheid. Aandachtspunt daarbij blijft                          bouwen en vergroten we het aantal én aandeel      Via ons woonruimteverdelingsbeleid gaan we                vervolgens worden getransformeerd of gesplitst.
dat in het stedelijk gebied functiemenging (met                        sociale huur in deze wijken.                      beter sturen op een passende match tussen-                Hiervoor werken gemeente en corporaties
wonen) van bedrijfsruimten waar veel praktisch                                                                           woning en woningzoekende. Dat betekent dat                intensief samen. We scannen actief kansen op de
geschoolden werkzaam zijn minder makkelijk is                                                                            keuzevrijheid niet altijd meer een hoofdprincipe          markt en werken de financiële en planologische
dan van bijvoorbeeld kantoorruimtes.                                      UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                       zal zijn bij de verhuur van sociale huurwoningen.         randvoorwaarden om snel te kunnen anticiperen
                                                                                                                         Grote woningen met veel kamers gaan in het                op kansen verder uit.
Woningen kunnen ook worden toegevoegd                                     Hoe gaan we dit doel bereiken?                 vervolg met voorrang naar grote huishoudens.
door slimmer gebruik te maken van al bestaande                                                                           Kleine woningen met weinig kamers worden met              We gaan woningsplitsingen beter begeleiden
woonruimte. Het aantal woningtoevoegingen                                  1 WE PAKKEN LEEGSTAND AAN                     voorrang aangeboden aan kleinere huishoudens.             Arnhem kent op dit moment relatief strenge
door woningdelen, woningsplitsingen en optop-                                                                            Ook woningen die passen bij oudere woningzoe-             eisen voor woningsplitsingen. In veel vergelijk-
pen is in Arnhem relatief laag. De afgelopen jaren                                                                       kenden, gaan met voorrang naar bepaalde leef-             bare steden of grotere steden gelden vaak geen
zijn ook met name regels geïntroduceerd die dit                        Leegstand vinden we onwenselijk in tijden van     tijdscategorieën. Bij aangepaste woningen zijn            (aanvullende) voorwaarden en zijn Bouwbesluit­
bemoeilijken. Hoewel deze regels beogen bij te                         een woningnood. Gebouwen mogen enkel met          we waakzaam dat deze opnieuw aan de geschikte             eisen de ondergrens. Omdat in Arnhem in een
dragen aan de leefbaarheid, woonkwaliteit en                           zeer goede redenen leegstaan. ­Woningeigenaren    doelgroep worden verhuurd, zodat woningaan-               aantal wijken de wildgroei aan verkameringen en
veiligheid, kunnen de regels ook goede initiatie-                      en kantooreigenaren spreken we aan op leeg-       passingen niet voor niets zijn geweest.                   splitsingen leidde tot verrommeling, woonover-
ven in de weg zitten. Vanuit het Rijk geldt helaas                     stand, waarbij we oog hebben voor het feit dat de                                                           last en een matige woonkwaliteit voor de bewo-
ook onwenselijke wet- en regelgeving (zoals de                         woningmarkt anders werkt dan de kantorenmarkt.    Bij sociale huurwoningen worden liefde en                 ners van de huizen, vonden we het enkele jaren
kostendelersnorm) die leegstand bevordert en                           Indien nodig dragen we een huurder of gebrui-     vriendschap beloond. Dit betekent dat de meet-            terug noodzakelijk om regels te stellen. Over de
samenwonen en/of woningdelen in de weg staat.                          ker aan voor het leegstaande pand. Langdurige     tijd van mensen die in twee corporatiewoningen            splitsingsregels bestaat in de stad tevredenheid.
                                                                       leegstand beboeten we. Hiervoor stellen we een    wonen en die willen gaan samenwonen, bij elkaar           Hieraan willen we niet teveel tornen.
                                                                       leegstandsverordening in.                         opgeteld kan worden. Op die manier kunnen deze
   VISIE                                                                                                                 twee personen gemakkelijker naar één nieuwe               We maken voor woningcorporaties wel een uit­-
                                                                       Naast het actief aanpakken van leegstand, maken   woning verhuizen.                                         zondering op de huidige regels. Het woningaanbod
   Zo zien we het voor ons                                             we ook weer werk van transformatie­kansen.                                                                  van corporaties (nog vaak eengezinswoningen)
                                                                       Hierbij maken we gebruik van bestaande onder­                                                               sluit vaak niet aan bij de groeiende woonbehoefte
Arnhem kan en wil de komende jaren alle moge­                          zoeken. Er is op dit moment sprake van een            3 WONINGSPLITSEN, HET OPTOPPEN                        van een-en-twee-persoonshuishoudens. Een aan-
lijke manieren ten volle benutten om extra                             overaanbod van kantoren op niet-toekomst-                VAN GEBOUWEN, FLEXWONEN                            tal splitsingsregels knelt, waardoor de bestaande
woonruimte toe te voegen. Bij dat toevoegen van                        bestendige locaties. Bij transformatiekansen             EN WONINGDELEN GAAN WE                             corporatievoorraad moeilijk aan te passen is. In de
woonruimte denken we nog te vaak vooral aan                            zorgen we ervoor dat we aantrekkelijke werk-             STIMULEREN                                         prestatieafspraken maken we afspraken over de
nieuwbouw. Daarmee komen we er de komende                              plekken in de stad behouden. Een (centrum)                                                                  kwaliteit van de te splitsen woningen.
jaren niet. Onze visie is dat we de bestaande wo-                      stad is immers alleen aantrekkelijk om in te
ningen en het overige vastgoed intensiever en dus                      wonen als je er ook kunt werken en recreëren.     Met woningcorporaties maken we een ‘Aan-                  Vaak is het traject naar een omgevingsvergunning
creatiever gaan benutten. We geven ruim baan aan                       Er blijft een vraag naar kantorenlocaties op      koopplan’ over het verwerven en gebruiken van             bij woningsplitsingen een langdurig en kostbaar
initiatieven van bewoners en bedrijven die hieraan                     plekken waar de OV-bereikbaarheid goed is en      bestaande gebouwen en/of andere posities                  proces. Dit kan een drempel zijn voor initiatief­
positief bijdragen. Geen oplossing of initiatief is te                 het voorzieningen­niveau hoog. We zullen een      We hebben een opgave om in de veerkrachtige               nemers. Door initiatiefnemers te begeleiden in
onorthodox om bestaande gebouwen beter in te                           locatieonderzoek uitvoeren om transformatie-      wijken van Arnhem het aantal én het aandeel               het proces richting een omgevingsvergunning
zetten om onze groeiende bevolking in te huis-                         kansen in kaart te brengen. Bij eigenaren van     sociale huurwoningen te laten toenemen. Behalve           kan de gemeente langdurige processen en wacht-
vesten. Daarbij blijven we aandacht hebben voor                        deze locaties stimuleren we de beweging naar      de nieuwbouw kunnen we dit ook doen door                  tijden inkorten. In het land zijn verschillende
de woonkwaliteit en het voorkomen van huur-                            wonen. Daarbij willen we ook slimmer omgaan       (bijvoorbeeld) creatiever gebruik te maken van            stichtingen en investeerders actief die ouderen
dersuitbuiting en woonoverlast. Inwoners, en met                       met woon-werk-combi­naties, omdat er meer         bestaand vastgoed. Met de corporaties gaan we             ontzorgen en helpen met de (kadastrale) splitsing
name ouderen, die hun woningen willen splitsen,                        werkfuncties mengbaar zijn met wonen in stede-    een ‘Aankoopplan’ maken. Uitgangspunt van dit             van hun woning. We zullen aan hen vragen hun
proberen we zoveel als mogelijk te ontzorgen.                          lijk gebied dan tot nu toe worden gedaan.         Plan is dat woningcorporaties, mogelijk in samen-         activiteiten ook naar Arnhem te brengen.
36                                                                                                                                                                                                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                      O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                  4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I
                                                                                                                               kwaliteit moeten zijn dan reguliere huizen, zeker
                                                                                                                               niet als mensen er jarenlang zullen wonen.
                                                                                                                               Flexwonen kan ons vooral kansen geven om op                 “Neem stevige beslissin-
                                                                                                                               braakliggende terreinen, of bij gebieden waar het
                                                                                                                               nog even duurt voordat plannen worden ontwik-
                                                                                                                                                                                           gen voor meer woningen.
                                                                                                                               keld, op redelijk korte termijn complete wonin-
                                                                                                                               gen te plaatsen. In 2024 zullen op het Merwede-
                                                                                                                                                                                           Want een woning is
                                                                                                                               terrein 150 flexwoningen worden geplaatst waar
                                                                                                                               mensen die nu vaak tussen wal en schip vallen
                                                                                                                                                                                           de eerste basis­behoefte
                                                                                                                               op de woningmarkt een huis kunnen krijgen. Dit              voor mensen.”
                                                                                                                               project en de snelle realisatie van opvangplekken
                                                                                                                               voor Oekraïners, gebruiken we als pilotprojec-
                                                                                                                               ten. De ervaringen die we bij deze projecten op
                                                                                                                               hebben gedaan en opdoen, zullen we benutten
Voor deze Woonvisie hebben we een prijsvraagactie gehouden onder de titel ‘Beste Woonidee van Arnhem’.                         als er in de toekomst locaties zijn waar tijdelijke
­Inwoners konden al hun creatieve ideeën kwijt in onze mailbox. Het winnende idee was de woningruilweek/­
                                                                                                                               woningen kunnen worden geplaatst.
 woningruilcampagne die u in dit hoofdstuk aantreft.                                                                                                                                       Gehoord tijdens het
                                                                                                                                                                                           stadsatelier met vakmensen.
                                                                                                                                  4 WE MAKEN HET GEMAKKELIJKER
                                                                                                                                     VOOR OUDEREN OM DOOR TE
 We zetten in op woningdelen                                               kostendelersnorm en kortingen op uitkeringen              STROMEN
 In vergelijking met andere EU-landen heeft de                             ervoor zorgen dat stellen meerdere woningen                                                                  hun verkochte huis meer te besteden hebben. In
 gemiddelde Nederlander een groot woonopper-                               blijven aanhouden (en er daarvan één leegstaat).                                                             samenwerking met de corporaties gaan we bekij-
 vlakte voor zichzelf ter beschikking. Door het                                                                                Arnhem maakt het met financiële prikkels en an-          ken hoe we deze drempel weg kunnen nemen.
 stimuleren van woningdelen, kunnen bestaande                              We gaan aan de slag met optoppen                    dere maatregelen voor oudere bewoners aantrek-
 woningen gebruikt worden voor het huisvesten                              De afgelopen jaren is al het nodige onderzoek       kelijker om door te stromen naar een geschikte
 van meerdere mensen. Omdat de doelgroep van                               verricht naar wat het vergt om woningen op te       woning (en daarmee een woning voor een ander                5 WE ORGANISEREN EEN
 woningcorporaties in toenemende mate bestaat                              toppen. Ook in de Woondeal en de regio heeft        huishouden vrij te spelen). We dwingen niet, maar               WONINGRUILWEEK EN
 uit kleinere huishoudens, en hun woningbezit nog                          onderwerp de nodige aandacht. In Arnhem             maken mensen er wel van bewust als ze niet pas-                 WONINGRUILCAMPAGNE
 vaak uit grotere eengezinswoningen, willen we                             liggen er per gebied verschillende kansen en aan-   send wonen. Door gesprekken, maar ook door het
 allereerst met woningcorporaties pilots uit-                              dachtspunten. Daarbij zijn er ook kaders nodig      wegnemen van de drempels die hen tegenhouden
 voeren waarbij woningen worden verhuurd aan                               om potentiële ideeën te faciliteren en toetsen.     om te verhuizen, brengen we woonbewegingen               Woningruil, ook van corporatiehuurwoningen,
 meerdere personen. Dit vraagt vaak om slechts                             Het college zal hierover beleidsregels vaststellen. op gang. Dit geldt voor koop- en huurwoningen.           willen we mogelijk en aantrekkelijk maken. Op
 minimale aanpassingen aan de woningen.                                    Als die regels zijn vastgesteld, zullen we woning-  In de nota Wonen en Zorg is dit actiepunt nader          dit moment zit een deel van de woningmarkt op
                                                                           corporaties en VVE’s actief stimuleren een extra    uitgewerkt, ook onder punt 3 van dit hoofdstuk           slot. Mensen wonen te groot of juist te klein; ze
 Naast het beter benutten van de corporatievoor-                           laag op een geschikt gebouw te plaatsen. Van        treft u een plan aan dat aan deze actie bijdraagt.       wonen op een bovenverdieping terwijl ze lager
 raad, ondersteunen we sympathieke initiatieven                            het rendement dat behaald kan worden, kan de                                                                 willen wonen; of hebben een tuin en kunnen
 waarbij mensen worden gestimuleerd anderen in                             verduurzaming van het pand worden bekostigd.        Soms zit landelijke regelgeving in de weg voor           deze niet onderhouden. Omdat het via de regu­
 huis te nemen, zoals ‘Kamers met aandacht’ en                             Deze intensivering- en verdichtingsopgave wordt     ouderen om door te stromen. De beweging van              liere k­analen lang kan duren voordat iemand
 ‘Hospi-housing’.                                                          onderdeel van de nieuwe hoogbouw- en verdich-       koopwoning naar sociale huurappartement wordt            kans maakt op een andere woning, gaan we een
                                                                           tingsvisie Arnhem 2040.                             bijvoorbeeld bemoeilijkt, omdat corporaties enkel        woningruilweek organiseren, met bijbehorende
 In de bijstand wordt op dit moment gekeken naar                                                                               het inkomen (vaak enkel een AOW) en niet het             campagne en website om ruil te faciliteren. Door
 de huishoudensgrootte om de hoogte van de                                 Flexwonen                                           vermogen mogen toetsen bij woningtoewijzing.             in te zetten op woningruil, maken we het aanbod
 uitkering te bepalen. Met name bij sociale huur-                          Een flexibele schil om de ‘reguliere’ woningmarkt   Door wetgeving over passend toewijzen kun-               flexibel en maken we beter gebruik van de be-
 woningen leidt dit er toe dat mensen een eigen                            is nodig om mensen die soms met spoed een wo-       nen ouderen daardoor vaak alleen terecht in de           staande voorraad. Ook vergroten we de kans dat
 woning aanhouden, terwijl ze een relatie hebben                           ning hebben snel aan een huis te helpen. Voor ons   goedkoopste, en daardoor minder aantrekkelijke,          mensen langer in de eigen buurt kunnen blijven
 en samenwonen. We gaan voorkomen dat de                                   betekent dit niet dat deze woningen van mindere     woningen. Dit terwijl zij door het vermogen van          wonen.
 38                                                                                                                                                                                                                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                  5
   1 I N LE ID IN G                                  1 INLEIDING
                               DE ONGEDEELDE
                                             STAD
                                            Strategie II
                      Arnhem wil een stad zijn waar iedereen dezelfde kansen
                     heeft. Onafhankelijk van de wijk waar je woont. Een stad
                    zijn waar iedereen in een kansrijke, fijne, buurt kan wonen
                     en de plek waar je woont niet je kansen bepaalt. Niet dat
                      de hele stad hetzelfde moet worden, want de verschillen
                         tussen mensen en gebieden brengen ook identiteit,
                                       inspiratie en dynamiek.
                        Daarom streven wij naar een stad die diversiteit en
                          nabijheid beter combineert. Een ongedeelde stad.
40                                                                              41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                    5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II
Arnhem kent van oudsher ongelijkheid tussen wij-                     het aandeel Arnhemse kinderen dat in armoede                                                                 De sociale en fysieke leefomgeving van mensen
ken. De afgelopen decennia is er sluimerend een
tweedeling ontstaan tussen wijken waar het goed
                                                                     opgroeit. Weinig financiële middelen gaan vaak
                                                                     samen met ongunstige leefomstandigheden en
                                                                                                                            “Eigenlijk bestaat Arn-                               heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven
                                                                                                                                                                                  en op hoe tevreden iemand met het leven is. We
gaat en wijken waar het minder goed gaat. Het
landelijke woonbeleid dat de afgelopen decen-
                                                                     werken sociale uitsluiting in de hand.                 hem nu uit twee ste­den.                              willen een stad zijn waar iedereen in een kansrij-
                                                                                                                                                                                  ke en fijne buurt kan wonen en de plek waar je
nia is gevoerd, heeft daaraan een grote bijdrage                      In Arnhem hebben niet enkel veel mensen te            Je woont of prachtig,                                 woont niet je kansen bepaalt. Dat betekent ook
geleverd. Door dit woonbeleid werd sociale huur                      kampen met een laag inkomen, maar zijn ar-                                                                   dat dat werkgelegenheid nabij moet zijn en dat
steeds meer alleen voor mensen met allerlaagste                      moede en achterstand ook ongelijk over de stad         of met veel problemen                                 mensen de mogelijkheid hebben om op toegan-
inkomens en voor bepaalde wijken, terwijl andere
wijken juist steeds meer koopwoningen kregen die
                                                                     verdeeld. In de stad is sprake van een duidelijke
                                                                     tweedeling. Uit onderzoek blijkt dat in vergelij-      om je heen.”                                          kelijke wijze werk en voorzieningen te bereiken.
alleen nog te betalen werden voor mensen met de                      king met andere steden de tweedeling in Arn-
hoogste inkomens. Hierdoor zijn grotere con-                         hem sterk is en dat Arnhem in de 10 ‘kansarmste’                                                                UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
centraties ontstaan van mensen in een kwetsbare                      gemeenten van Nederland staat. Dat betekent
positie die bij elkaar wonen. Naast een woonkloof,                   dat Arnhem relatief grote gebieden kent waarin                                                                  Hoe gaan we dit doel bereiken?
zien we ook op andere vlakken – denk aan onder-                      kinderen een geringe kans hebben om armoede
wijs en (jeugd)zorg – de ongelijkheid toenemen.                      achter zich te laten.                                                                                            1 ELKE WIJK KRIJGT EEN PL AN
                                                                                                                                                                                        OP MAAT
De eigenheid van onze buurten en mensen te-                          We constateren een groot verschil tussen onze
kenen onze stad. Die verschillen zijn een kwali-                     wijken, als het gaat om woningen en inwoners.
teit, maar alleen als dat door bewoners ook zo                       Er is een onevenredige verdeling van sociale                                                                 Onze visie is dat de veiligheid en daarmee de kans-
wordt ervaren. Als we steeds meer verschillen                        huurwoningen en zorgvoorzieningen over de              Gehoord tijdens een van de diepte-interviews          rijkheid kan verbeteren als iedere wijk een op maat
en steeds minder ontmoeten, dan ligt echter                          Arnhemse wijken. De wijken Malburgen, ‘t Broek,        met de belangrijkste stakeholders                     gesneden aanpak krijgt, gebaseerd op een voor
vervreemding op de loer.                                             Klarendal, Presikhaaf en Geitenkamp zijn onze                                                                de wijk unieke probleemanalyse. Die aanpak kent
                                                                     minst veerkrachtige wijken. Op deze plekken                                                                  vaak wel dezelfde ingrediënten, namelijk aandacht
Arnhem wil een ongedeelde stad zijn die diversi-                     staan de grootste concentraties goedkope socia-                                                              voor de staat van de leefomgeving, aandacht voor
teit en nabijheid combineert, waar we samenle-                       le huurwoningen, waarin, dankzij wet- en regel-                                                              de mensen, interventies gericht op een gediffe-
ven en waar mensen– ongeacht inkomen en ach-                         geving, over de jaren heen steeds meer mensen         VISIE                                                  rentieerd woonprogramma en woninggebruik. De
tergrond – elkaar weer gaan ontmoeten op het                         in een kwetsbare positie zijn komen wonen. In                                                                gemeente neemt het initiatief om wijkplannen te
schoolplein en in het park, langs het sportveld en                   deze buurten gaan individuele problemen van           Zo zien we het voor ons                                maken. De wijkschetsen bevatten een analyse van
in de winkel. Waar je in iedere wijk kansrijk kan                    bewoners, op het gebied van armoede, werkloos-                                                               de wijk, waarna we met de belangrijkste (woon)
opgroeien en wonen. Dat doen we door gebieds-                        heid en gezondheid samen met veel en dikwijls      In Arnhem kunnen inwoners in iedere wijk kans-            stakeholders in de acht verschillende gebieden van
gericht te werken aan kansrijke wijken (5.1.) en                     toenemende overlast en onveiligheid. Het gaat      rijk opgroeien en leven. We vinden het belangrijk         Arnhem een plan voor de wijk maken.
niet financieel rendement, maar maatschappelijk                      om gebieden die niet altijd de veerkracht hebben   dat onze inwoners voldoende samenredzaam
rendement voorop te stellen (5.2).                                   om – zonder extra ondersteuning en zorg - een      zijn. Dit betekent niet dat we er vanuit gaan dat         Afhankelijk van de probleemanalyse ligt het accent
                                                                     prettig woongebied te blijven voor de bewoners.    iedereen volledig de controle over het eigen              per wijk verschillend. In onze visie is een goed plan
                                                                     Zowel deze inwoners als deze buurten verdienen     leven kan nemen, maar dat we eraan moeten                 voor de wijk integraal. Dat betekent dat het ver-
   5.1 Door gebiedsgericht te                                        het dat we extra investeren.                       bijdragen dat mensen naar elkaar omkijken en              schillende domeinen (fysiek, sociaal, economie),
         werken aan kansrijke wijken                                                                                    elkaar ontmoeten. De veerkracht van wijken aan            en partijen verbindt. De consequenties van het
                                                                     Hoewel zeker de wijken die onderdeel uitmaken      de Oost- en Zuidkant van Arnhem is over 10 jaar           plan worden telkens ook voor de stad als geheel
                                                                     van het Nationaal Programma Arnhem-Oost            beter dan nu.                                             in beeld gebracht en waar nodig – bijvoorbeeld bij
   HUIDIGE SITUATIE                                                  deze extra ondersteuning en zorg nodig hebben,                                                               een afname van de betaalbare woningvoorraad –
                                                                     moeten we ook aandacht hebben voor een aantal      Omdat de samenredzaamheid vooral onder druk               gecompenseerd elders in de stad of regio.
   Dit is wat we constateren                                         wijken waar het nu relatief prima gaat, maar er    staat in complexen en buurten waar veel mensen
                                                                     risico’s zijn op vermindering van de veerkracht op wonen die het financieel moeilijk hebben of op            Voor de vijf wijken die vallen onder het program­
Het aandeel Arnhemse inwoners dat leeft van                          termijn, zoals Kronenburg, Vredenburg en De Laar.  een andere wijze kwetsbaar zijn, verdienen deze           ma Arnhem-Oost, worden de wijkgerichte uitwer-
een laag inkomen ligt al jaren hoger dan het                                                                            gebieden meer aandacht dan de andere.                     kingen die voor die wijk opgesteld worden, samen-
landelijke gemiddelde. Datzelfde geldt ook voor                                                                                                                                   gebracht en gekoppeld aan deze wijkplannen.
42                                                                                                                                                                                                                                   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W
                                            P W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                   5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II
                                                                                                                             3 ONGELIJK INVESTEREN VOOR                          lastig om met het lagere rendement van een
                                                                                                                               GELIJKE KANSEN                                    sociale huurwoning de hoge grondprijs terug te
                                                                                                                                                                                 verdienen. Hierdoor ontstaat een gedeelde stad
                                                                                                                                                                                 met ‘rijke’ en ‘arme’ wijken waar mensen met
                                                                                                                         De veerkracht van wijken is de afgelopen jaren          verschillende inkomens niet meer samenwonen.
                                                                                                                         steeds meer onder druk komen te staan. Dit
                                                                                                                         heeft – onder andere – te maken met de afbraak          Het woonbeleid is de afgelopen jaren te veel
                                                                                                                         van de volkshuisvesting, extramuralisering en           aangevlogen vanuit de wetmatigheden van de
                                                                                                                         een verminderde inzet vanuit het Rijk op de leef-       markt. Dit gebrek aan overheidssturing heeft
                                                                                                                         baarheid in wijken. Om verdere tweedeling in de         geleid tot uitsluiting, onbetaalbare woningen en
                                                                                                                         stad te voorkomen, investeren we ongelijk voor          woonongelijkheid.
                                                                                                                         gelijke kansen en voor een ongedeelde stad.
                                                                                                                         Dit betekent onder andere een gebiedsgerichte              VISIE
                                                                                                                         intensivering van de inzet op zorg, welzijn en op
                                                                                                                         het tegengaan ondermijnende criminaliteit in               Zo zien we het voor ons
                                                                                                                         die wijken waar het voor de inwoners het hardst
                                                                                                                         nodig is. Het betekent ook het gebiedsgericht in-       In Arnhem keren we terug naar het ideaal van
                                                                                                                         vesteren en beheren van de gebouwde omgeving            de goede volkshuisvesting. Onze visie is dat de
                                                                                                                         (zowel openbare ruimte, groen als vastgoed),            maatschappelijke meerwaarde zwaarder moet
                                                                                                                         waar het voor de leefbaarheid het hardst nodig          wegen in het beleid en in de besluiten op het
                                                                                                                         is. Vanuit het Nationaal Programma Arnhem-              gebied van wonen. Het langetermijnbelang van
    2 DE VEERKRACHT VAN DE WIJK                                       tige wijken en juist minder in de minder leefbare/ Oost zet een alliantie zich om via een langjarige       de samenleving in de stad moet voorop staan,
      BEPAALT HET WOONRUIMTEVER-                                      veerkrachtige wijken. De sociale huursector is     aanpak de kansengelijkheid en kwaliteit van de          want onze inwoners moeten nog decennialang
      DELINGS- EN HUURPRIJSBELEID.                                    immers breed, bij verschillende huurprijzen horen  vijf Arnhem-Oost wijken te vergroten.                   goed kunnen wonen in de gebouwen en wijken
                                                                      verschillende woondoelgroepen, bijvoorbeeld met                                                            die nu gebouwd worden. De maatschappelijke
                                                                      en zonder inkomen uit werk.                                                                                meerwaarde, en dus niet de financiële, laten we
Een belangrijke oorzaak van de beperkte veer-                                                                               5.2 Door te sturen op maat-                          leidend zijn bij de grondprijzen, de woningbouw-
kracht van een aantal van onze buurten en wijken                      In ons woonruimteverdelingsbeleid bekijken we                schappelijke meerwaarde                       programmering en de huurprijsafspraken voor
is dat woningcorporaties passend moeten toe-                          met woningcorporaties op basis van het ‘ab-                                                                de nieuwe en bestaande woningvoorraad van
wijzen. Hierbij zijn mensen met de allerlaagste                       sorptievermogen’ van de buurt waar mensen in                                                               woningcorporaties.
inkomens aangewezen op de allergoedkoopste                            een kwetsbare situatie gehuisvest worden, zodat       HUIDIGE SITUATIE
woningen, die vaak geconcentreerd in dezelfde                         het voor hen en voor de buurt het beste is. Het                                                            Maatschappelijk betekent in deze, dat naast het
wijken van Arnhem staan. Omdat zich in deze in-                       gaat hierbij voornamelijk om de doelgroepen die       Dit is wat we constateren                            financiële rendement, ook de effecten op het
komensgroep relatief veel personen bevinden die                       worden bemiddeld naar een woning, bijvoorbeeld                                                             welzijn van mensen en de stad als geheel, zowel
kwetsbaar zijn en/of een vorm van zorg nodig heb-                     statushouders en uitstromers uit opvang en in-     De marktprijzen op een locatie zijn bepalend            op de korte als langere termijn, worden mee-
ben, staat de samenredzaamheid en leefbaarheid                        stellingen. In de minst veerkrachtige wooncom-     voor de grondprijs. Hoe populairder de loca-            gewogen. Sociale huurwoningen met een hoge
van een aantal wijken onder druk. Omdat deze                          plexen of straten huisvesten we zo min mogelijk    tie, hoe hoger de prijs van de grond. Daarmee           kwaliteit voor mensen met lage inkomens staan
personen het vaak al moeilijk zat hebben om zelf                      nieuwe bewoners in een kwetsbare positie. We       worden ook de prijzen hoger van de woningen             ook op A-locaties.
rond te komen of een weg in het leven te vinden,                      huisvesten in die buurten gericht bewoners die     die er worden gerealiseerd. Dit effect versterkt
hebben zij vaak ook niet de ruimte in het hoofd om                    de veerkracht van wijken kunnen versterken.        zichzelf. Op de gewilde locaties moeten telkens
ook te letten op hun buren of de leefomgeving.                        Samen met de woningcorporaties en huurders-        dure, hoogwaardige, woningen worden gebouwd
Om de veerkracht van buurten te versterken,                           vertegenwoordigers willen we verkennen of er       om de grondwaarde terug te verdienen. Door de
maken we met woningcorporaties afspraken over                         ook in de reguliere woonruimteverdeling kansen     hogere marktwaarde is het daardoor in sommige
het aanbieden van meer sociale huurwoningen                           zijn om meer oog te hebben voor de menselijke      wijken lastiger om woningen in het betaalbare
onder de aftoppingsgrens in leefbare/veerkrach-                       maat van de huurder en de buurt.                   of sociale segment te realiseren. Het is immers
44                                                                                                                                                                                                                               45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                     5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II
   UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                                          goede wijken van Arnhem meer sociale huur-                                                                        3 WE GEVEN RUIMTE AAN
                                                                     woningen, maatschappelijke voorzieningen en              “Het gaat niet alleen                                       COLLECTIEVE WOONINITIATIEVEN
   Hoe gaan we dit doel bereiken?                                    doelgroepwoningen worden toegevoegd.
                                                                                                                              om huizen. Het gaat
                                                                                                                              ook om hoe we goed
    1 WE GAAN SPIEGELEN: IN VEER-                                    Omdat (potentiële) planontwikkelingen in het                                                                  Een deel van de huidige en toekomstige inwo-
      KRACHTIGE WIJKEN VOEGEN WE                                     Westen van Arnhem de afgelopen jaren nog                                                                      ners wil graag zelf woningen ontwikkelen en
      VEEL SOCIALE HUURWONINGEN
      TOE EN IN MINDER VEERKRACH­
                                                                     beperkt zelf van de grond kwamen, starten we als
                                                                     gemeente in ieder geval zelf actief de planont-          samen wonen en leven                                 zeggenschap hebben over hun woonomgeving.
                                                                                                                                                                                   Collectieve wooninitiatieven, bijvoorbeeld in de
      TIGE WIJKEN WAT MINDER                                         wikkeling aan het Westen van de Heijenoordse-
                                                                     weg. Op die manier houden we de regie. We spe-
                                                                                                                              in de stad.”                                         vorm van collectieve zelfbouw of een beheer- of
                                                                                                                                                                                   wooncoöperatie, zijn woonvormen waarbij de
                                                                     len hierbij een verbindende en verleidende rol en                                                             ­bewoner zelf aan zet is. Bij deze woonvormen is
In de nieuwbouw gaan verschillende eisen voor                        staan open voor verwerving van gronden in het                                                                  vaak veel aandacht voor sociale cohesie, betaal-
verschillende wijken gelden. In wijken met weinig                    gebied. We kiezen voor een proactief facilitaire                                                               baar en duurzaam wonen en samen ouder wor-
sociale huurwoningen is bij nieuwbouwprojecten                       gemeentelijke rolneming (voortvloeiend uit het                                                                 den. De komende 5 jaar willen we ten minste 10
meer dan de helft van de woningen sociaal.                           afwegingskader uit de Nota Grondbeleid).                                                                       bouwkavels reserveren of uitgeven voor collec-
Bij nieuwbouwprojecten wordt per wijk gestuurd                                                                                                                                      tieve wooninitiatieven. Door de verbondenheid
op het bereiken van een gemengde wijk. Daarbij                       In wijken met weinig sociale huurwoningen geldt          Gehoord van een inwoner                               die de bewoners vaak voelen met elkaar en hun
voegen we zoveel mogelijk sociale huur (gedefini-                    als uitgangspunt dat corporatiehuurwoningen              in een straatinterviews                               omgeving, draagt het stimuleren van collectieve
eerd in doelgroepenbeleid) toe in wijken waar nu                     niet worden verkocht                                                                                           wooninitiatieven bij aan de veerkracht van onze
nog weinig sociale huurwoningen zijn en anders-                      We vinden dat er in elke wijk ruimte moet zijn                                                                 wijken. Daarbij maken we met coöperaties ook
om. Voor alle wijken in Arnhem geven we een                          voor sociale corporatiehuurwoningen. Ook op de                                                                 afspraken over de bewonerssamenstelling in de
richting aan voor het aantal te realiseren sociale                   A-locaties in onze stad. We gaan ons er dan ook         2 IN ONS EIGEN GRONDBELEID                             toekomst (gericht op diversiteit in de buurt en
huurwoningen per nieuwbouwproject, waarbij                           voor inzetten om op deze locaties meer sociale              IS DE VOLKSHUISVESTELIJKE                          sociale cohesie).
voor een aantal wijken geldt dat bij nieuwbouw-                      huurwoningen toe te voegen. Omdat het bij-                  MEERWAARDE LEIDEND
projecten tussen de 60% en 100% aan sociale                          bouwen van deze woningen om een lange adem                                                                     We gaan ons meer dan voorgaande jaren inzet-
corporatiehuurwoningen gerealiseerd moet wor-                        vraagt, willen we in de tussentijd de sociale corpo-                                                           ten om collectieve wooninitiatieven ruimte te
den. (Zie voor een verdere uitwerking Strategie                      ratiehuurwoningen in deze wijken behouden. We        Sturen op maatschappelijke meerwaarde vraagt              geven. Daarvoor zijn in het recente verleden al
I). Door deze werkwijze op te nemen in beleid,                       vinden het onwenselijk dat sociale huurwoningen      ook om een actief grondbeleid waarin niet de              de nodige eerste stappen gezet. De makkelijkste
drukken we de grondwaarde in deze gebieden.                          in deze wijken worden verkocht. Voor de verkoop      financiële uitkomsten, maar de volkshuisvestelijke        wijze om bouwkavels uit te geven voor collec-
                                                                     van corporatiewoningen moeten goede redenen          opbrengsten kaderstellend zijn voor afspraken             tieve wooninitiatieven is bij woningbouwontwik-
Het sturen op maatschappelijk rendement                              zijn, waarbij we over de voorwaarden prestatieaf-    over de invulling van ontwikkellocaties. Bij eigen        kelingen met eigen grondposities. Bij woning-
betekent niet dat alle sociale huurwoningen op                       spraken maken met de woningcorporaties.              projecten kan dit leiden tot lagere grondopbreng-         bouwplannen in Gaardenhage, Nijmeegseweg en
iedere plek in de stad hetzelfde zijn en voor ieder                                                                       sten. Voor de realisatie van sociale huurwoningen         Presikhaaf 3 namen we als uitgangspunt op dat
huishouden geschikt. De woninggrootte, het                           Met woningcorporaties werken we uit hoe we een       rekenen we uiteraard al met lagere grondprijzen.          we plekken reserveren voor collectieve woonini-
woningtype en de mate waarin voorzieningen in                        gespiegeld huurprijsbeleid kunnen voeren                                                                       tiatieven. Ook in de startnotitie voor de gebieds-
een complex worden gedeeld kunnen worden,                            In navolging op de actie onder ‘5.1. gebiedsge-      Als gevolg van de Woondeal 2.0. is al direct              ontwikkeling bij Rijnpark is besloten dat we bij
kunnen variëren naargelang de populariteit van                       richt werken aan kansrijke wijken’ maken we met      concrete invulling gegeven aan dit uitgangspunt.          de uitwerking van de gebiedsvisie onderzoeken
de locatie.                                                          woningcorporaties afspraken over een gespiegeld      Hoewel de planontwikkeling van Schuytgraaf                of het kansrijk is om in te zetten op zelfbouw,
                                                                     huurprijsbeleid, waarbij in goede buurten met        zich al in een vergevorderd stadium bevond,               CPO, wooncoöperaties en andere collectieve
We gaan actief aan de slag om plantonwikkelin-                       weinig corporatiebezit vaker lage huren dienen te    hebben we voor velden 1, 26 en 27 het aandeel             woonvormen. Naast dat we binnen bestaande,
gen aan de Westzijde van Arnhem te starten                           worden gevraagd en aandachtsgroepen te worden        betaalbare woningen significant verhoogd.                 lopende woningbouwprojecten kijken of er
Aan de Westzijde van Arnhem zijn er zeer weinig                      gehuisvest. Voor sociale huurwoningen in minder      Hoewel we daardoor minder geld krijgen voor de            mogelijkheden zijn, zullen we gerichter kleinere
sociale huurwoningen. Voor de buurt Heijenoord                       veerkrachtige buurten, worden (bij de aanvangs-      gronden, zijn de woningen die worden gebouwd              kavels aankopen en/of specifiek uitgeven voor
is het aandeel corporatiehuur op dit moment                          huren na mutaties) hogere huurprijzen (sociaal,      bereikbaar voor mensen met lagere- en mid-                collectieve woonconcepten.
bijvoorbeeld 3% en voor de Hoogkamp/Sterren-                         maar boven aftoppingsgrens) gevraagd, om de          deninkomens.
berg 0%. Om de stad gelijker, veerkrachtiger en                      samenredzaamheid in deze buurten te vergroten.
evenwichtiger te kunnen maken, moeten er in de
46                                                                                                                                                                                                                                   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>‘In Arnhem stellen we                                        6
               1 I N LE ID IN G
woonzekerheid en het                              WONINGEN
recht op wonen centraal.’                    MET KWALITEIT
                                                        Strategie III
                                   In Arnhem streven we ernaar dat woningen van goede
                                    kwaliteit zijn en dat mensen woonzekerheid hebben.
                                Je écht thuis voelen doe je namelijk niet in een woning die
                                   slecht onderhouden is, of waar je te maken hebt met
                                       dunne muren, schimmel of vochtproblemen.
                                Je écht thuis voelen doe je al helemaal niet als je te maken
                                 hebt met intimidatie van je verhuurder of omdat je niet
                                weet hoe je over enkele maanden aan een nieuwe woonplek
                                   moet komen omdat je tijdelijke huurcontract afloopt.
48                                                                                           49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                              6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III
Helaas hebben in Arnhem veel mensen te maken                             6.1 In een stad waar goed                      – bemiddelingskosten gevraagd en zijn woningen            permanent, en dus niet tijdelijk, worden verhuurd.
met slechte woningen of bedreigend gedrag van                                   verhuurderschap de norm is              vaak slecht onderhouden. Helaas zijn huurders             Huurders vinden aan hun zij een gemeente die er
hun verhuurder. Met name op de particuliere                                                                             in deze situaties vaak onvoldoende op de hoogte           voor hen is. Huurders zijn niet meer op zichzelf
huurmarkt hebben huurders te maken met on-                                                                              van hun rechten om situaties aan te vechten en            aangewezen om misstanden aan te pakken, maar
wenselijke situaties. De afgelopen jaren klopten                         HUIDIGE SITUATIE                               hun recht te behalen.                                     krijgen hulp van een gemeente die handhaaft
bij het Huurdershuis recordaantallen huurders                                                                                                                                     bij excessen. De gemeente en het Huurdershuis
aan met een klacht over hun verhuurder of van-                           Dit is wat we constateren                      Jarenlang konden we als gemeente maar beperkt             voeren actief campagne om huurders beter op de
wege een oplopend conflict. Door het grote geld                                                                         optreden tegen deze misstanden. Vanuit de wet             hoogte te stellen van hun rechten. Geen instru-
dat met woningen verdiend kon én kan worden,                          Door het woningtekort hebben veel Arnhem-         bezien waren deze situaties vooral een zaak tussen        ment laten we onbenut om huurders te helpen.
zijn steeds meer woningen in handen gekomen                           mers de afgelopen jaren genoegen moeten           huurders en verhuurders. Gelukkig zijn er voor
van huisjesmelkers. Zij hebben vaak weinig omkij-                     nemen met een woning waarin het niet fijn ver-    gemeenten steeds meer instrumenten beschik-               Niet iedereen mag in de toekomst nog een
ken naar de huurder of de staat van de woning.                        toeven is. Een groot deel van hen heeft een inko- baar om deze excessen aan te pakken. Nadat we             woning in Arnhem verhuren. Vooral in gebieden
                                                                      men waarmee zij niet in aanmerking komen voor     een lange periode hebben gekend waarin wetten             waar de leefbaarheid onder druk staat, gaan we
Als gemeente staan we pal voor woonzekerheid                          een sociale huurwoning, maar waarmee ze er ook    werden aangenomen die juist leidden tot een               voorwaarden stellen aan de verhuur van wonin-
en de rechten van huurders. Als we toe willen                         moeilijk tussenkomen op de koopwoningmarkt.       verslechterde positie van huurders, zijn huurders         gen. We introduceren een vergunningplicht. Ver-
werken naar een gezonde huurmarkt, moeten we                          In veel van de gevallen is de woonsituatie van    door nieuwe regels weer steeds beter beschermd.           huurders die zich misdragen of regels over goed
paal en perk stellen aan slecht verhuurderschap                       deze Arnhemmers onacceptabel. Deze inwoners                                                                 verhuurderschap niet naleven, bestraffen we in
en huisjesmelkers. Geen instrument moeten we                          wonen vaak noodgedwongen in een huis waarin       Door een wijziging van belastingregels en een             de vorm van boetes, overname van het beheer
onbenut laten om slechte verhuurders uit de                           ze zich niet thuis voelen en waarin ze vaak niet  aantal andere wetten over huurregulering zien             van de woning of door onteigening.
stad te weren. Alleen dan kunnen huurders goed                        zeker zijn of ze er wel kunnen blijven.           we steeds vaker berichten in de landelijke media
wonen. Van ‘goed verhuurderschap’ maken we in                                                                           dat het voor particuliere verhuurders onaantrek-          Over tien jaar is het aandeel particuliere huurwo-
Arnhem de norm (6.1.).                                                Het afgelopen decennium zijn in onze stad veel    kelijker wordt hun woningen te blijven verhuren.          ningen in Arnhem afgenomen. Uit het woonbe-
                                                                      mensen woningen gaan verhuren om er vooral        Voor Arnhem vinden we dat, gelet op het zeer              hoefteonderzoek blijkt een beperkte behoefte
Kwalitatief goed wonen bevorderen daarnaast                           veel geld mee te verdienen. Hoewel het overgro-   hoge aandeel particuliere huurwoningen in de              naar dit soort woningen. We houden (bestaande)
vooral door het versnellen van de verduurzaming                       te deel van de verhuurders van goede wil is en    stad, een gunstige ontwikkeling. Hoewel het me-           goedkope en middeldure koopwoningen dan ook
(6.2). Bij veel van onze inwoners zijn de afgelo-                     staat voor woonkwaliteit, hebben teveel Arn-      rendeel van de verhuurders zich een goed ver-             beschikbaar voor starters die zelf in de woning
pen jaren de energiekosten flink toegenomen.                          hemse huurders helaas te maken met vervelende     huurder toont, sluiten de aantallen particuliere          willen gaan wonen en voorkomen dat deze wor-
Dat leidt tot financiële stress en onzekerheid of                     situaties en misstanden. De kans dat huurders     huurwoningen in Arnhem niet aan bij woonvraag.            den opgekocht door beleggers.
je wel in je woning kan blijven. We hebben een                        in Arnhem met misstanden op de particuliere
belangrijke opgave om woningen snel te isoleren                       verhuurmarkt te maken is ook groter dan in an-
en verduurzamen. Dat is niet alleen belangrijk                        dere steden, Arnhem staat landelijk op de zesde     VISIE                                                     UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
voor de woonlasten van Arnhemmers, maar ook                           plek voor wat betreft het aandeel woningen dat
omdat we onze CO2-uitstoot naar beneden willen                        in bezit is van een investeerder of particuliere    Zo zien we het voor ons                                   Hoe gaan we dit doel bereiken?
en moeten brengen. Die verantwoordelijkheid                           verhuurder. Ook in de gehele provincie was er de
hebben we voor onszelf, maar ook voor onze                            afgelopen jaren geen gemeente waar het aantal     In onze visie staan woonzekerheid en een goede                1 PARTICULIERE VERHUUR GAAN WE
toekomstige stadbewoners. Woningcorporaties                           aankopen van koopwoningen voor particuliere       kwaliteit van woningen voorop. Verhuurders heb-                 VERREGAAND REGULEREN. GOED
kunnen bij deze opgave als startmotor dienen.                         verhuur zo hoog was als in Arnhem.                ben oog voor de woonkwaliteit en het welbevin-                  VERHUURDERSCHAP DWINGEN WE
                                                                                                                        den van huurders. We streven naar een gezonde                   DAARBIJ DESNOODS AF
                                                                      Op de particuliere huurmarkt zien we vaak dat     en rechtvaardige huurmarkt. Dat doen we door
                                                                      woningen van matige kwaliteit worden verhuurd     scherp te reageren op misstanden op de verhuur-
                                                                      voor hoge huurprijzen. Ook zien we dat veel ver-  markt en door slecht verhuurderschap uit de stad          Regels, vergunningen en taskforce
                                                                      huurders gebruik maken van tijdelijke contrac-    te weren. Goed verhuurderschap is de norm.                Lange tijd golden in Arnhem en Nederland
                                                                      ten. Huurders weten daardoor niet of ze volgend                                                             vrijwel geen regels in de vrije huursector. Ver-
                                                                      jaar nog wel een dak boven het hoofd hebben       Huurders moeten in een huis kunnen wonen                  huurders waren bijvoorbeeld vrij de huren te
                                                                      en omwonenden kijken met argwaan naar hoge        waarin ze zich fijn en veilig voelen. Dat bete-           vragen die ze wilden, terwijl het met de rechts-
                                                                      bewonerswisselingen. Hoewel het al een tijd bij   kent dat huurders gevrijwaard moeten zijn van             positie van huurders bergafwaarts ging. Om de
                                                                      wet is verboden, worden vaak nog hoge – illegale  intimidatie en discriminatie en dat woningen              geschetste excessen op de huurmarkt tegen te
50                                                                                                                                                                                                                                 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034
gaan, gaan we verhuur van woningen reguleren                         Eén van de misstanden die het vaakst voorkomt
en in sommige gevallen verbieden. In de eerste                       op de particuliere verhuurmarkt is dat verhuur-
plaats betekent dit dat we onze woningsplitsing-                     ders te hoge huren rekenen. Afhankelijk van
en verkameringsregels (grotendeels) doorzetten.                      wetsbehandelingen in het parlement, kunnen we
Hierdoor is het enkel mogelijk om panden op te                       hier in de toekomst als gemeente op handhaven.
kopen en op te delen als er wordt voldaan aan                        Huurders zijn nu nog zelf verantwoordelijk om
regels die ervoor zorgen dat alleen woningen                         een zaak te beginnen bij de Huurcommissie.
met een goede woonkwaliteit worden verhuurd.
Ook blijft de opkoopbescherming in Arnhem                            Op de verschillende regels zullen we actief toe-
van kracht. Met deze regel voorkomen we dat                          zien en actief handhaven. We starten een ‘task-
goedkope en middeldure koopwoningen worden                           force goede verhuur’, die beschikt over expertise
opgekocht voor de verhuur en blijven deze wo-                        over de verschillende wet- en regelgeving over
ningen beschikbaar voor mensen die een koop-                         verhuur, onderhoud en woonoverlast. Zij zullen
woning zoeken om er zelf te gaan wonen.                              woningen bezoeken, meldingen afhandelen en
                                                                     verhuurders bestraffen die in strijd treden met
Een maatregel die verder reikt, is dat we aan de                     de normen over goed verhuurderschap.
verhuur van woningen in Arnhem voorwaarden
gaan verbinden. Sinds juli 2023 is de Wet Goed                       We zetten stevig in op de verbetering van slecht
Verhuurdershap van kracht. Hierdoor kunnen                           onderhouden woningen.
gemeenten een vergunningsplicht voor verhuur-                        We benutten maximaal en maximaler hand-
                                                                                                                       Goed verhuurderschap is de norm, waarbij
ders introduceren. In Arnhem zullen we gebruik                       havingsinstrumentarium om de kwaliteit van
                                                                                                                       ­verhuurders oog hebben voor hun huurders en
gaan maken van deze nieuwe mogelijkheid.                             woningen omhoog te brengen. Dit houdt onder        de kwaliteit van woningen.
                                                                                                                                                                              2 IN WIJKEN WAAR DE LEEF­­-
Hiervoor hebben we al de nodige middelen ge-                         andere in dat de ODRA, op basis van het Bouw-                                                               BAAR­H EID ONDER DRUK STAAT,
reserveerd. Door het invoeren van verhuurders-                       besluit en de Woningwet, vaker woningeigenaren                                                              GAAN WE ACTIEF WONINGEN
vergunningen, worden verhuurders verplicht aan                       aanschrijft bij slecht onderhouden woningen.                                                                VAN SLECHTE VERHUURDERS
te tonen hoe zij invulling geven aan de wettelijke                   Op basis van deze wetten verplichten we bij zeer                                                            OPKOPEN
normen over goed verhuurderschap en kunnen                           slecht onderhoud dat verhuurders de woning         meldingsbereidheid bij discriminatie vaak laag is,
we verplichten dat verhuurders een onderhouds-                       verbeteren. Als de leefbaarheid echt in het ge-    hebben we in onze opdracht aan Vizier opgeno-
plan hebben en uitvoeren. Wettelijk gezien kan                       ding komt, schuwen we onteigening niet.            men om inwoners ook voor te lichten over dit       In de Arnhem-Oost-wijken beboeten we niet
deze vergunningsplicht enkel gelden voor die                                                                            type discriminatie. Vanwege de preventieve wer-    alleen verhuurders bij slecht gedrag, maar zullen
gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat.                      Hierbij is het ook van belang dat huurders op een  king die van mystery-call-onderzoeken uitgaat,     we ook actief actie ondernemen om woningen
                                                                     gemakkelijke wijze gebrekkig onderhoud kunnen      onderzoeken we periodiek via deze onderzoeks-      op te kopen (in te ponden) en deze woningen
Door de Wet Goed Verhuurderschap worden alle                         melden bij de gemeente.                            methode of verhuurders en verhuurmakelaars         door een goede verhuurder te laten verhuren.
gemeenten al verplicht om een meldpunt in te                                                                            discrimineren.                                     Dat zullen we in ieder geval doen bij woningen
richten waar huurders terechtkunnen bij over-                        We blijven waakzaam voor discriminatie op de                                                          waarbij de verhuursituatie negatieve gevolgen
tredingen van de algemene regels over goed ver-                      woningmarkt. Discriminerend of intimiderend        Eén van de algemene regels die in de Wet Goed      heeft voor de leefbaarheid in de omgeving. Door
huurderschap die in de wet zijn opgenomen. Het                       gedrag wordt bestraft                              Verhuurderschap is opgenomen is dat verhuur-       een bijdrage uit het landelijke Volkshuisvesting-
voordeel van een aanvullende vergunningplicht                        Uit een onderzoek dat in 2022 door de gemeen-      ders een transparant verhuurproces moeten          fonds, zijn hiervoor al de benodigde financiële
is dat we de verantwoordelijkheid bij verhuurders                    te Arnhem is uitgevoerd blijkt dat een groot deel  voeren en dat verhuurders een werkwijze moe-       middelen beschikbaar.
leggen om aan te tonen hoe zij aan de algemene                       van verhuurmakelaars en verhuurders bereid is      ten hebben om woondiscriminatie te voorkomen.
regels voldoen, in plaats van dat huurders mis-                      om te discrimineren bij het selectieproces van     Als verhuurders in Arnhem in de toekomst niet      In deze wijken gaan we met de woningcorporaties
standen moeten melden. De vergunningsplicht                          huurders. Sinds dit onderzoek is uitgevoerd,       over een dergelijke werkwijze beschikken, kun-     ook breder bezien of huizen ingepond moeten
stelt ons in de gelegenheid om bij misstanden                        hebben we gesprekken gevoerd met de belan-         nen en zullen we deze verhuurders bestraffen.      worden. Het kan nuttig zijn hiertoe over te gaan,
forse boetes op te leggen en in het uiterste ge-                     genvereniging van makelaars en verhuurders                                                            omdat er in deze wijken soms sprake is van gespik-
val het beheer van woningen over te nemen.                           om door te nemen hoe deze praktijken in de                                                            keld bezit. Door het (terug)kopen van huizen kun-
                                                                     toekomst voorkomen kunnen worden. Omdat de                                                            nen deze verduurzaamd en/of verbeterd worden.
52                                                                                                                                                                                                                          53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                             6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III
   3 HUURDERS KRIJGEN OP EEN                                              4 OM VOCHT- EN SCHIMMELPRO-                      5 ONZE VAKANTIEPARKEN ZIJN                            Op basis van een eerste analyse van de totale
      L AAGDREMPELIGE WIJZE ONDER-                                           BLEMATIEK BIJ SOCIALE HUURWO-                    ­B EDOELD VOOR RECREATIE EN                        woningvoorraad in de gemeente Arnhem blijkt
      STEUNING EN ADVIES BIJ MELDIN-                                         NINGEN AAN TE PAKKEN, ZETTEN                      NIET VOOR PERMANENTE BEWO-                        dat er van de 81.000 woningen in Arnhem (situ-
      GEN EN KL ACHTEN                                                       WE EEN SCHIMMELEXPERT IN                          NING. KWALITATIEF GOED WONEN                      atie februari 2023) meer dan 30.000 woningen
                                                                                                                               BETEKENT DAT WE VAKANTIEPLEK-                     een slechter label hebben dan C,deze woningen
                                                                                                                               KEN NIET INZETTEN ALS WONING                      moeten in ieder geval worden geïsoleerd.
Huurders moeten de mogelijkheid hebben om                             Veel huurders van sociale huurwoningen ervaren                                                             Een derde van de Arnhemse woningvoorraad is
(juridisch) advies te krijgen en geholpen te wor-                     last van vocht en schimmel. De afgelopen jaren      In Arnhem vinden we permanente bewoning                corporatiebezit, dus corporaties hebben een be-
den bij eventuele klachten of conflicten met hun                      hebben we gezien dat dit vaak heeft geleid tot      op vakantieparken onwenselijk. Hoewel vanuit           langrijke rol in de energietransitie. De doelstel-
verhuurder. In Arnhem biedt het Huurdershuis                          conflicten tussen huurders en verhuurders, waar-    de rijksoverheid de mogelijkheden steeds ver-          ling klimaatneutraal in 2050 is een gezamenlijke
op laagdrempelige wijze al jaren deze hulp aan                        bij vaak onenigheid bestaat over de oorzaak van     der worden verruimd om bewoning te facilite-           doelstelling van de corporaties en de gemeente.
huurders. In 2022 klopten bijna meer dan twee                         problematiek. Omdat vocht en schimmel risico’s      ren, willen we in Arnhem geen gebruik maken            We realiseren ons dat hiervoor nog veel ontwik-
keer zoveel mensen bij het Huurdershuis aan                           kunnen hebben voor de gezondheid, is het be-        van deze mogelijkheid. Hiervoor hebben we              kelingen nodig zijn, zowel technisch en financieel
dan de jaren daarvoor. Dit toont aan dat deze                         langrijk dat deze problemen worden aangepakt.       verschillende redenen. Zo grenzen al onze              als in regelgeving. De huidige technieken, regels
ondersteuning voor huurders broodnodig is. We                                                                             vakantieparken aan Natura2000-gebieden                 en financiële condities zijn ontoereikend. We zien
subsidiëren het Huurdershuis met het bedrag                           Om vocht- en schimmelproblemen te verhelpen         op de Veluwe. Ook zijn recreatiewoningen               het als een gezamenlijke opgave om op alle fron-
dat nodig is om alle klachten en meldingen goed                       en conflicten tussen huurders en verhuurder te      -in bouwkundig opzicht- niet gebouwd voor              ten te werken aan de veranderingen die nodig
af te kunnen doen. Huurders kunnen bij het                            voorkomen, zetten we in complexere gevallen         permanente bewoning. Tot slot willen we een            zijn om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
Huurdershuis geholpen worden met kleine tips,                         een onafhankelijke schimmelexpert in. Dat doen      aantrekkelijke stad blijven voor toeristen; de
een bemiddelingstraject met de verhuurder en/                         we in samenwerking met woningcorporaties,           Veluwe is nog steeds één van de belangrijkste          Hoewel de corporaties de ambitie van de ge-
of de volledige gang naar de Huurcommissie of                         hun huurdersorganisaties en het Huurdershuis.       toeristische bestemmingen van Nederland.               meente onderschrijven en zich met overtuiging
de rechter.                                                           Huurders kunnen bij deze expert melding maken       Daardoor is het van belang dat Arnhem be-              inzetten, waarschuwen zij dat het binnen de
                                                                      van eventuele vocht- en schimmelproblemen.          schikt over voldoende aanbod om recreatief te          huidige financiële condities alleen mogelijk is om
Gemeenten zijn met ingang van de Wet Goed                             De schimmelexpert brengt een advies uit dat de      overnachten. We zetten daarbij in op het ver-          de doelstelling van een volledig CO2 neutrale
Verhuurderschap verplicht geworden om een                             woningcorporaties op moeten volgen of waarbij       beteren van de kwaliteit van de vakantieparken         woningvoorraad in 2050 te realiseren als we
meldpunt in te richten waar huurders terecht-                         huurders door tips geholpen kunnen worden           voor zijn recreatiefunctie.                            intensief samenwerken en scherpe keuzes maken
kunnen als verhuurders de algemene wettelijke                         schimmelvorming te voorkomen.                                                                              over de investeringen in duurzaamheid. In de
normen over goed verhuurderschap overtreden.                                                                                                                                     nationale prestatieafspraken hebben de koepel
Het Huurdershuis zal in Arnhem dit meldpunt                                                                               6.2 Door het versnellen van                            van woningcorporaties, het Rijk en de VNG afge-
vormen. Het Huurdershuis zal klachten in behan-                                                                                   de verduurzaming                               sproken om al hun woningen met een E-, F-, of
deling nemen en de eerste gesprekken aangaan                                                                                                                                     G-label tot en met 2028 versneld te verduurza-
met de verhuurder. Als dit niet leidt tot een                                                                                                                                    men. Dit is een goede eerste stap, waarna er nog
goede afhandeling van de klacht, zal de gemeen-                            “Duurzaamheid is geen                          HUIDIGE SITUATIE                                       veel meer stappen nodig zijn om de doelstelling
te overgaan tot handhaving en het opleggen van
forse bestuurlijke boetes.                                                 vraag meer, dat moeten                         Dit is wat we constateren
                                                                                                                                                                                 klimaatneutraal te bereiken.   
Jaarlijks beoordelen we wat naast de ondersteu-
                                                                           we gewoon gaan doen                          De gemeente werkt met veel partijen samen om
                                                                                                                                                                                 De afgelopen jaren zijn voor iedereen de ener-
                                                                                                                                                                                 giekosten, en daardoor de woonlasten, gestegen.
ning van het Huurdershuis nodig is om huurders
in Arnhem goed te ondersteunen. Het college
                                                                           als de basis.”                               de gebouwde omgeving in Arnhem CO2-neutraal
                                                                                                                        te maken richting 2050. Nu is circa 80% van de
                                                                                                                                                                                 Met de stijgende energielasten zijn mensen die
                                                                                                                                                                                 in armoede leven een steeds groter deel van hun
actualiseert elk jaar het ‘Actieplan Arnhem Helpt                                                                       Arnhemse woningen en gebouwen aangeslo-                  inkomen kwijt aan energielasten. Vooral in Arn-
Huurders’. Dit actieplan maakten we voor het                                                                            ten op aardgas. Afgesproken is al dat in 2050            hem is hierdoor een versnelling van de verduur-
eerst kenbaar in januari 2023.                                                                                          het aardgas helemaal vervangen moet zijn door            zaming noodzakelijk. Arnhem kent namelijk naar
                                                                                                                        duurzame energie voor warmte. Dit kan met                verhouding veel mensen die in (energie)armoede
                                                                                                                        warmtenetten voor een hele buurt, of met een             leven; naar verhouding meer mensen in een
                                                                           Gehoord tijdens een van de diepte-interviews
                                                                                                                        duurzame oplossing per huis of gebouw.                   corporatiehuurwoning; en naar verhouding meer
                                                                           met de belangrijkste stakeholders
                                                                                                                                                                                 mensen in slechtere woningen.
54                                                                                                                                                                                                                                  55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>          O N T W E R P-W
                      P W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                 6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III
                                                                     Uiteraard is er in de energietransitie ook een             UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
                                                                     belangrijke rol weggelegd voor eigenaren van
                                                                     koopwoningen en particuliere verhuurders. We               Hoe gaan we dit doel bereiken?
                                                                     constateren dat de grootste opgave op het
                                                                     gebied van E-F-G- labels in de particuliere huur             1 WE GEVEN UIT VOERING AAN DE
                                                                     en koopwoningen gesitueerd is. Juist bij deze wo-              TRANSITIEVISIE WARMTE
                                                                     ningen is het noodzakelijk dat energiebesparende
                                                                     en isolerende maatregelen plaatsvinden.
                                                                                                                              Arnhem heeft als doel dat in 2030 6.500 be-
                                                                                                                              staande woningen geen aardgas meer gebruiken.
                                                                       VISIE                                                  De totale inspanningen in de gebouwde omge-
                                                                                                                              ving moeten leiden tot een besparing van 77 kilo-
                                                                       Zo zien we het voor ons                                ton CO2 in 2030. Dit staat in het programmaplan
                                                                                                                              ‘New energy made in Arnhem 2020-2030’ (janu-
                                                                     De gemeente Arnhem wil in 2050 een klimaat-              ari 2020). In dit plan staan ook de inspanningen
                                                                     neutrale gemeente zijn. Dit betekent dat alle            die nodig zijn in de periode tot 2023 om de
                                                                     activiteiten binnen de grenzen van de gemeente           ambitie te realiseren. In deze transitievisie vormt
                                                                     geen negatief effect hebben op het klimaat. De           het uitgangspunt dat we juist nu flink aan de slag
                                                                     uitstoot van broeikasgassen is nul. Energie wordt        moeten voor de Arnhemmers die moeite hebben
                                                                     zoveel mogelijk zelf duurzaam opgewekt. Dat              om rond te komen. De energietransitie is niet
                                                                     bereiken we enerzijds door de energiebehoefte            enkel duurzaam, maar ook inclusief en betaalbaar.
                                                                     van woningen fors te verlagen door middel van
                                                                     (bijvoorbeeld) isolatie en doordat we fossiele           Belangrijke punten in het uitvoeringsprogramma
                                                                     energie vervangen door duurzame energie. Dat             bij de transitievisie warmte zijn:
                                                                     laatste doen we deels door duurzame warmte-
                                                                     netten en deels door duurzame oplossingen per            • Verder ontwikkelen en uitvoeren van de
                                                                     woning.                                                    plannen om tien kansrijke wijken aardgasvrij
                                                                                                                                te maken;
                                                                     In onze visie staan daarbij de betaalbaarheid,
                                                                     betrouwbaarheid en zekerheid voor de eindge-             • onderzoeken en zo mogelijk realiseren van
                                                                     bruiker voorop. Dat betekent dat onze verduur-             plannen om 5 onderzoeksgebieden aardgasvrij
                                                                     zamingsopgave vooral ook eerlijk en sociaal                te maken;
                                                                     moet zijn, waarbij we als eerste diegene helpen
                                                                     die het meeste last hebben van woningen met              • verder ontwikkelen van duurzame
                                                                     een slechte energieprestatie.                              warmtebronnen.
De verduurzaming pakken we eerlijk en                                Onze visie is verder vastgelegd in de Transitievi-
                                                                     sie Warmte, het programma New energy made
                                                                     in Arnhem, en uitgewerkt in o.a. de Arnhemse
                                                                                                                                  2 CORPORATIES ZIJN DE
                                                                                                                                    START­M OTOR VOOR DE
sociaal aan. We helpen als eerste die-                               aanpak woningisolatie.                                         VERDUURZ­A MINGSOPGAVE
genen die het meeste last hebben van                                                                                          Corporaties lopen op dit moment al voorop in de
                                                                                                                              verduurzamingsopgave. Ook in Arnhem hebben
                                                                                                                              de corporaties een hoger gemiddeld energiela-
woningen met slechte energieprestaties.                                                                                       bel dan andere verhuurders. Bovendien kunnen
                                                                                                                              corporaties door hun omvang en schaalmoge-
56                                                                                                                                                                              57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                             6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III
lijkheden een belangrijke startmotor zijn voor de                     Om woningeigenaren hierin wegwijs te maken         lichten over de hulp en financiële ondersteuning           6 WE HELPEN INWONERS BIJ HET
warmtetransitie in de wijken waar zij veel bezit                      proberen we hen zoveel als mogelijk te ontzor-     die we vanuit de gemeente (of het Rijk) kunnen                VERGROENEN VAN HUN TUINEN
hebben.                                                               gen. Niet iedere woningeigenaar kan zelf de        bieden. We sporen verhuurders via subsidierege-
                                                                      woning verduurzamen, ook niet met de hulp die      lingen en door het aanbieden van portefeuille-
In de nationale prestatieafspraken spraken de                         er voor iedereen is. Daarom ondersteunen we        scans aan om hun woningbezit te verduurzamen.           Om hittestress te mitigeren en onze wijken te
koepel van woningcorporaties, het Rijk en de                          woningeigenaren met lagere inkomens en wo-                                                                 vergroenen, helpen we graag mee om inwoners
gemeenten af dat in 2030 ongeveer één op de                           ningen met lagere energielabels met financiële     In juli 2023 is de Wet Goed Verhuurderschap van         en verhuurders te ondersteunen bij het groe-
drie woningen voldoet aan de isolatiestandaard.                       en organisatorische steun van de gemeente. Zo      kracht geworden. Gemeenten kunnen hierdoor              ner maken van hun directe woonomgeving. Zo
De Arnhemse woningcorporaties houden zich aan                         zorgen we ervoor dat iedereen mee kan in een       verhuurdersvergunningen introduceren. In Arn-           kennen we al de WijkGroenAgenda’s (WGA)
deze afspraak. Met deze mate van isolatie kan de                      eerlijke en sociale verduurzaming.                 hem werken we eraan deze vergunningsplicht in           waarmee we wijken vergroenen aan de hand van
woning in theorie op middentemperatuur ver-                                                                              2024 van kracht te laten worden. In de voor-            bewonersinitiatieven. Die initiatieven gaan over
warmd worden. Deze afspraak houdt verder in dat                       Woningeigenaren in de wijken met de laagste in-    waarden nemen we op de verhuurders periodiek            zowel de openbare ruimte als privéterreinen.
de corporaties al hun woningen met een E-FG-la-                       komens (Arnhem Oost wijken) krijgen de meeste      hun onderhouds- en renovatieplannen aan de              Daarnaast verlenen we een subsidie voor zoge-
bel tot en met 2028 versneld verduurzamen.                            financiële (KWAS, SEWA) en organisatorische        gemeente overleggen, en dat zij hieraan uitvoe-         heten groenblauwe initiatieven om versteende
Voor huurwoningen waar op korte termijn geen                          steun van de gemeenten (wijkloket isolatie). Zelf- ring geven. Als medewerking uitblijft, kunnen           terreinen, gevels of daken groener te maken.
aanpak wordt verwacht, spannen corporaties en                         redzame woningeigenaren krijgen ondersteuning      verhuurders worden beboet of kan de verhuur-            Met woningcorporaties maken we afspraken
gemeente zich samen in om met kleine maat-                            met behulp van rijksmiddelen (ISDE) en een         vergunning worden ingetrokken.                          over hoe om te gaan met tuinen bij wisseling van
regelen besparingen op het energiegebruik te                          ontzorgings-concept.                                                                                       bewoners. Aan particulieren geven we voorlich-
realiseren. De inzet van energiecoaches is hierbij                                                                                                                               ting en ondersteuning voor het klimaatbestendig
waardevol gebleken. Gemeente en woningcor-                            VVE’s ondersteunen we bij verduurzaming door           5 WE BOUWEN CIRCUL AIR                              maken van de omgeving.
poraties spannen zich in om de warmtetransitie                        inzet van een VvE coach. Financiële ondersteu-
woonlastenneutraal uit te voeren voor sociale                         ning wordt geboden door het Rijk, waarvan we                                                               Bovenstaande activiteiten willen we de komende
huurders, zodat zij er in hun portemonnee niet                        zoveel mogelijk gebruik laten maken. Inactieve     In lijn met de Woondeal 2.0 en met onze Visie           jaren voortzetten en uitbouwen.
op achteruit gaan.                                                    VVE’s ondersteunen we om hun onderhoud- en         Circulaire Economie Arnhem is circulair en con-
                                                                      beheerplannen weer op orde te krijgen.             ceptueel bouwen onderdeel van onze gemeente-
Met de corporaties zullen we verder onderzoe-                                                                            lijke en regionale beleidsdoelen.
ken hoe we de verduurzaming nog verder kunnen                         Eigenaren van monumenten en panden in de
versnellen en welke gemeentelijke steun daarbij                       beschermde gezichten worden nog extra on-          Het doel van circulair bouwen is om de grote
benodigd is. In Arnhem hebben relatief veel                           dersteund vanuit het Actieplan Verduurzaming       milieu-impact van bouwmaterialen (zo’n 11 % van
sociale huurwoningen een erfgoedstatus. We                            Erfgoed. Deze ondersteuning bestaat voorname-      de nationale CO2 uitstoot) te verminderen en om
helpen de corporaties om deze woningen op een                         lijk uit informatie en advies.                     ‘Paris-proof’ te bouwen. Als monitoringsinstru-
verantwoorde manier te verduurzamen.                                                                                     ment gebruiken we hiervoor de circulaire impact-
                                                                                                                         ladder en volgen we de nationale ontwikkelingen
                                                                          4 PARTICULIERE VERHUURDERS                     van de nieuwe standaard voor circulair bouwen,
    3 WE HELPEN WONINGEIGENAREN                                              STIMULEREN WE OM HUIZEN TE                  ‘Het Nieuwe Normaal’. Ook in de renovatie en
      MET DE VERDUURZAMING VAN                                               VERDUURZAMEN                                isolatie-opgave zetten we in op circulaire en
      WONINGEN, HIERBIJ ONDERSTEU-                                                                                       duurzame materialen. We stimuleren hierbij ook
      NEN WE EIGENAREN MET L AGERE                                                                                       het gebruik van bio-based materialen die een
      INKOMENS HET STEVIGST                                           Als gemeente hebben we maar beperkte mo-           kleinere milieu-impact hebben.
                                                                      gelijkheden om met particuliere verhuurders
                                                                      afspraken te maken over de verduurzaming van
Woningeigenaren zijn in principe zelf verantwoor-                     hun woningbezit. Via verleiding en voorlichting
delijk voor het isoleren en het treffen van andere                    proberen we particuliere verhuurders aan te
verduurzamingsmaatregelen aan hun woning. Zij                         zetten tot verbeteringen en verduurzamingen
kunnen hiervoor aanspraak maken op subsidies en                       van huizen. We organiseren daarvoor periodiek
renteloze leningen via de (rijks)overheid.                            voorlichtingsavonden, waarbij we verhuurders in-
58                                                                                                                                                                                                                               59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                             7
   O N T W E R P-W O O N1 VI INSLE
                                I E ID
                                     A RN
                                       IN G
                                          H EM 2024 – 2029/2034
                                                                                    WONEN
                                                                          ALS FUNDAMENT
                                                                                      Strategie IV
                                                                     Wonen is niet voor niets een grondrecht. Goede
                                                                  woonomstandigheden zijn de basis voor een gezond,
                                                                                gelukkig en kansrijk leven.
                                                                  Dat vraagt een woning waar men zich thuis voelt en
                                                                veilig is. Een woning die de gezondheid niet schaadt en
                                                                 die de bewoner de rust biedt te kunnen blijven wonen.
                                                                 Een woning ook die geen stress oplevert omdat er na
                                                                het betalen van de woonlasten nog voldoende geld over
                                                                 is voor andere primaire levensbehoeften. Betaalbaar
                                                                  wonen dus. En het vraagt om een woning die staat
                                                                   in een buurt waar het prettig is op straat en waar
                                                                 er sociale cohesie is. In wijken met voldoende voorzie-
                                                                                 ningen, zorg en welzijn.
60                                                                                                                       61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV
De meeste bewoners van Arnhem zijn gewone                              kosten, een steeds groter deel van het inkomen   De wachtlijsten voor sociale huurwoningen                   3 INWONERS WORDEN OP TIJD
bewoners met gewone problemen. Voor hen is ­                           van Arnhemmers opmaken, lukt het steeds meer     zijn lang en vaak moet er flink wat meettijd zijn               ­G EHOLPEN ALS ZIJ IN DE PRO-
de zorg voor betaalbaar wonen en een veilige                           mensen minder goed om elke maand rond te         opgebouwd voordat je in een sociale huurwoning                   BLEMEN KOMEN DOOR HUN
leefbare woonomgeving genoeg. Maar voor een                            komen. Deze trend wordt versterkt als ook de     kunt wonen. Om dit tij te keren, beschreven we                   HOGE WOONL ASTEN. IN ARNHEM
deel is dat niet het geval. Zij hebben door omstan-                    energiekosten stijgen. Dan neemt het risico op   in hoofdstuk 4 wat we allemaal gaan doen om de                   ­V INDEN GEEN HUISUITZETTINGEN
digheden moeite aan te haken bij de steeds com-                        huurachterstanden en schuldenproblematiek toe.   komende jaren veel sociale huurwoningen bij te                    PL AATS ALS WOONL ASTEN DAAR-
plexere wereld. Het begint bij wonen en wonen is                                                                        bouwen. In de bouwopgave geven we de komen-                       VAN DE OORZAAK ZIJN.
een recht, daarom draagt Arnhem zorg voor be-                                                                           de jaren prioriteit aan betaalbaarheid en aan de
woners die geen woning hebben en ondersteunt                              VISIE                                         huisvesting van mensen de laagste inkomens.
ze bewoners die moeite hebben zelfstandig goed                                                                          De sociale huurvoorraad moet zeker ook voor de           Via de ‘vroeg eropaf aanpak’ zorgen we dat men-
in wonen te voorzien of te blijven voorzien.                              Zo zien we het voor ons                       laagste inkomens bereikbaar zijn. Het gemiddel-          sen passende hulp krijgen om schuldproblematiek
                                                                                                                        de jaarlijkse aanbod van woningen voor huurders          en huurachterstanden te voorkomen. Woningcor-
                                                                       Voor ons is het essentieel dat personen met lage in de primaire doelgroep neemt daarom niet af.           poraties en de gemeente werken samen als huur-
   7.1 Door betaalbaarheid voor                                        inkomens en lage middeninkomens betaalbaar       In meerjarige prestatieafspraken maken ge-               ders problemen hebben hun huren op te brengen.
         de laagste inkomens                                           kunnen wonen. Arnhem is nadrukkelijk ook een     meente en corporaties verder afspraken over
                                                                       stad voor hen. Dat betekent dat we werken aan    de manier waarop het aanbod voor de primaire             Ook bij particuliere verhuurders dringen we
                                                                       meer beschikbare betaalbare woningen (zie        doelgroep gewaarborgd blijft.                            erop aan om zich te melden als signaalpartner
   HUIDIGE SITUATIE                                                    hoofdstuk 4 en 5) en dat we de huisvestingskan-                                                           in het kader van het Landelijk Convenant Vroeg-
                                                                       sen van deze doelgroepen vergroten.                                                                       signalering.
   Dit is wat we constateren                                                                                                2 DE SOCIALE HUURSECTOR MAKEN
                                                                       Arnhemmers met financiële problemen helpen              WE TOEGANKELIJKER VOOR EEN                        Iedereen in Nederland heeft een recht op
De wachtlijsten in Arnhem voor een betaalbare                          we voordat problemen ontstaan, maar ook zeker           BREDERE GROEP INWONERS                            wonen. Dit houdt voor ons in dat mensen de
sociale huurwoning zijn lang. Door het gebrek                          als mensen zich al in zwaar weer bevinden. We                                                             zekerheid moeten hebben dat ze in hun woning
aan voldoende beschikbare sociale huurwo-                              zijn hierbij in het bijzonder waakzaam of finan-                                                          kunnen blijven en niet hoeven te vrezen dat ze
ningen, en omdat er geen ander segment is                              ciële problemen worden veroorzaakt als gevolg    Ook veel mensen met lagere middeninkomens                op straat worden gezet. Stijgende huur- en ener-
waar bewoners met een kleine portemonnee                               van stijgende woonlasten. Huisuitzettingen die   hebben de laatste jaren steeds vaker te maken            gielasten mogen er dan ook niet aan bijdragen
naar kunnen uitwijken, zien we vooral bij per-                         worden veroorzaakt door (stijgende) woonlasten   met te hoge woonlasten en betalingsproblemen.            dat verhuurders overgaan tot huisuitzettingen.
sonen in de laagste inkomensgroepen situaties                          zijn in onze stad onacceptabel. Huurders bieden  Een belangrijke oorzaak daarvan is dat deze              Huisuitzettingen voorkomen we zoveel als mo-
waarbij dak- of thuisloosheid op de loer liggen.                       we tot het laatste moment de nodige ondersteu-   mensen vaak in een dure middenhuurwoning                 gelijk. Alleen bij ernstige woonoverlastsitussties
Daarnaast zien we dat ook mensen met lagere                            ning om het zicht op het verliezen van de woning moeten wonen. Het inkomen van deze Arnhem-               of bij weigering van huurders om schuldhulpver-
middeninkomens steeds meer in de knel raken.                           te voorkomen.                                    mers is vaak niet laag genoeg voor een sociale           lening te aanvaarden, kunnen woningcorporaties
Zij komen nu niet in aanmerking voor sociale                                                                            huurwoning, maar ook niet hoog genoeg voor               hier als aller- allerlaatste redmiddel op overgaan.
huurwoningen. Voor hen zijn huizen in de koop of                                                                        een koopwoning. In Arnhem willen we de sociale
de vrije sector huur echter ook vaak te duur.                             UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                      huursector toegankelijker maken voor een
                                                                                                                        bredere groep inwoners. Net zoals vroeger de                4 DE GEMEENTE NEEMT DE
Daarnaast worstelen in Arnhem veel huurders                               Hoe gaan we dit doel bereiken?                insteek was van de volkshuisvesting. Dit betekent                 REGIE OM ENERIGEARMOEDE
met stijgende woonlasten. Dit knelt vooral in de                                                                        dat we aan corporaties zullen vragen om in het                    TE BESTRIJDEN
sociale huursector, omdat hier over het algemeen                           1 WE BOUWEN MEER SOCIALE HUUR-               middensegment een grotere rol in te nemen en
de mensen wonen met de kleinste portemonnee.                                  WONINGEN BIJ EN ZORGEN ER MET             meer gebruik te maken van de zogeheten ‘vrije
Veel van deze mensen kunnen maar met moeite                                   WONINGCORPORATIES VOOR DAT                toewijzingsruimte’. Dit is in het voordeel van           De gemeente neemt de regie in de uitvoering
de eindjes aan elkaar knopen. Een steeds groter                               ER GENOEG WONINGEN WORDEN                 deze doelgroep. Woningcorporaties hanteren               van de gezamenlijke aanpak bestrijding energiear-
deel van wat er binnenkomt bij mensen moet aan                                AANGEBODEN VOOR MENSEN MET                namelijk vaak een andere onder- en bovengrens            moede en richt zich bij het uitvoering geven aan
de woning worden besteed. Uit landelijke data                                 DE L AAGSTE EN L AGERE INKOMENS           voor de middenhuur dan commerciële partijen.             de eerste tranche mede op huurders woonachtig
weten we dat de huurprijzen van Nederlanders                                                                            Ook voeren woningcorporaties vaak een gema-              in een corporatiewoning met energielabel E, F, G.
sinds de jaren 90 maar liefst twee keer zo hard                                                                         tigder huurprijsbeleid.
zijn gestegen als de netto inkomens. Omdat de                          In Arnhem zijn er op dit moment niet genoeg so-
woonlasten, met name de huur en de energie-                            ciale huurwoningen om te voldoen aan de vraag.
62                                                                                                                                                                                                                                63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                  O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                  7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV
   7.2 Door aandacht voor mensen                                                                                         stabiel en fijn thuis heeft. Dat iedereen woont in        • voldoet aan de taakstelling voor het huisvesten
          met een hulpvraag                                                “We hebben nu de kans                         een geschikte en voor hen betaalbare woning in               van statushouders.
                                                                           om te zorgen dat
                                                                                                                         een buurt met voldoende voorzieningen passend
                                                                                                                         bij diens levensfase en zorgvraag. Iedereen heeft         Hierbij is een belangrijke randvoorwaarde dat we
   HUIDIGE SITUATIE
                                                                           men­sen met een goede                         recht op een thuis en de begeleiding of zorg die
                                                                                                                         nodig is om prettig te kunnen wonen. Vanuit regie
                                                                                                                                                                                   in Arnhem gevarieerde wijken met voldoende
                                                                                                                                                                                   veerkracht realiseren, waarin iedereen welkom is.
   Dit is wat we constateren
                                                                           woning en woonomge­                           op het eigen leven of als je door een toenemende
                                                                                                                         of afnemende zorgvraag een ander (t)huis wenst,           In navolging op de nota Wonen en Zorg is een
De uitdagingen op het gebied van wonen voor
mensen met een zorgvraag is anno 2023 complex
                                                                           ving langer gezond thuis                      is dit binnen een acceptabele termijn te vinden.          onderzoek verricht naar vraag en aanbod van
                                                                                                                                                                                   rolstoelgschikte woningen (als bijlage 5 toege-
én urgent. Uitstromen vanuit jeugdzorg, beschermd
wonen en maatschappelijke opvang naar een
                                                                           kunnen wonen.”                                Nieuwkomers en inwoners met zorgvragen en
                                                                                                                         verschillende achtergronden zijn welkom in alle
                                                                                                                                                                                   voegd). Bij dit onderzoek zijn de ervaringen van
                                                                                                                                                                                   de APCG en ervaringsdeskundigen meegenomen.
geschikte woonplek in Arnhem is moeilijk door de                                                                         Arnhemse wijken en regiogemeenten. De veer-               De aanbevelingen uit dit rapport zullen we zo
schaarste aan betaalbare passende woningen, ook                                                                          kracht van de Arnhemse wijken en van de regio             goed als mogelijk opvolgen, om vaag en aanbod
voor mensen met een zorgvraag. Zij zijn qua inko-                                                                        is groot genoeg om de vraagstukken die bij een            beter bij elkaar te brengen.
men veelal aangewezen op een sociale huurwoning                                                                          samenleving horen samen op te vangen.
en het aandeel sociale huurwoningen is afgenomen.                          Gehoord tijdens een van de diepte-interviews                                                            Woningbouwprojecten bieden plaats voor mensen
Voor wie wel een woning krijgt is de ondersteu-                            met de belangrijkste stakeholders                                                                       met een hulpvraag
ning aan huis en in de wijk van groot belang.                                                                               UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                               Daar waar de gemeente invloed heeft op de
                                                                                                                                                                                   programmering van projecten, verwachten we dat
Daarnaast heeft Arnhem ook te maken met een                                                                                 Hoe gaan we dit doel bereiken?                         wordt opgenomen hoe bijzondere doelgroepen
sterke vergrijzing. Net zoals heel Nederland ver-                      zelf de oplossing vinden. Voor al deze groepen                                                              een plek krijgen, of overtuigend wordt onder-
grijst, neemt de groep alleenstaande ouderen die                       met een hulpvraag geldt dat de combinatie             1 VOLDOENDE BETAALBARE                                bouwd waarom dat niet onhaalbaar of onwenselijk
zelfstandig thuis woont snel toe. Voor hen is het                      van een geschikte woning en woonomgeving,                PASSENDE WONINGEN VOOR                             is. Daarnaast maken we ruimte voor collectieve
van belang om een passende woning te hebben                            de samenredzaamheid in de wijk en passende               BIJZONDERE DOELGROEPEN                             en bijzondere woonvormen. We denken breder
waar zij ook met verminderde mobiliteit kunnen                         ondersteuning kan maken of breken of zij kunnen                                                             dan alleen het toevoegen van reguliere woningen.
blijven wonen en eventueel zorg kunnen ontvan-                         deelnemen aan de samenleving.                                                                               Ook andere woonvormen bieden kansen. Dat gaat
gen. Daarbij is een toegankelijke woonomgeving                                                                           We geven uitvoering aan de Nota Wonen en Zorg             niet altijd sneller, maar vergroot wel de diversiteit.
met voldoende voorzieningen eveneens belang-                                                                             Voor wat betreft het huisvesten van bijzondere
rijk om langer zelfstandig te kunnen wonen. Voor                          VISIE                                          doelgroepen worden de doelen van de Arnhemse              We maken afspraken met de woningcorporaties
alleenstaande ouderen ligt ook vereenzaming                                                                              nota wonen en zorg gevolgd, te weten: (1) Meer            en andere vastgoedpartijen over het ontwikkelen
op de loer. Door het afbouwen van de verzor-                              Zo zien we het voor ons                        beschikbare, betaalbare, passende woningen, (2)           en beheren van extra woningen voor bijzondere
gingshuizen is het gemeenschappelijk wonen met                                                                           Bestaande woningvoorraad beter benutten, (3)              doelgroepen. We weten hierbij dat het vaak lastig
zorg niet meer vanzelfsprekend voorhanden voor                         Arnhem streeft naar een inclusieve samenleving.   Schaarste van geschikte woningen beter verdelen.          kan zijn deze woningen te realiseren door de zo-
ouderen zonder zware zorgvraag. Deze ontwikke-                         Een ongedeelde stad, waarin iedereen een plek                                                               geheten onrendabele financiële top, die het lastig
lingen vragen iets anders van woningen, woon-                          kan vinden. Dit betekent dat mensen met een       Met als resultaat dat Arnhem:                             maakt business cases sluitend te maken. Behalve
vormen en de toegankelijkheid van de omgeving                          zorgvraag zo passend mogelijk kunnen wonen        • glasheldere toewijzingsroutes voor betaalbare           de extra sturing op woningbouwprojecten onder-
en het voorzieningenniveau , dan voorheen.                             in alle buurten en wijken, met oog voor het          en passende woningen voor alle bijzondere              steunen we partijen dan ook financieel, zodat we
                                                                       goed kunnen faciliteren van de begeleidings- of      doelgroepen heeft;                                     meer ruimte kunnen vrijmaken voor mensen met
Tot slot is er ook een groep inwoners die wel een                      zorgvraag. De sociale cohesie en samenredzaam-    • de bestaande woningvoorraad optimaal benut;             een spoed- of hulpvraag. Per jaar hebben we van
woning heeft, maar voor wie de samenleving                             heid in buurten en wijken draagt daaraan bij. Het • van 2024 tot en met 2027 per jaar bovenop de            2024 tot en met 2027 1,5 miljoen euro beschik-
steeds complexer wordt. De zelfredzaamheid en                          grondrecht op wonen gaat voor ons niet alleen        bestaande planvoorraad 60-100 extra wonin-             baar om andere partijen financieel te helpen
digitale, analytische en communicatieve vaardig-                       om een dak boven het hoofd, maar ook om het          gen voor bijzondere doelgroepen realiseert;            om dergelijke ontwikkelingen in de nieuwbouw,
heden die er tegenwoordig van iedereen verlangd                        hebben van een thuis in een passende woning en    • een permanente flexibele schil van enige hon-           maar ook in de bestaande bouw, toch mogelijk
worden zijn niet altijd realistisch. Deze inwoners                     woonomgeving die je in staat stelt om naar ver-      derden woningen voor spoedzoekers heeft                te maken. We willen hiermee minimaal 60 (extra)
verdwijnen gemakkelijk tussen de mazen van het                         mogen mee te kunnen doen in de samenleving.       • beschikt over voldoende woningen waar notoire           passende en betaalbare woningen voor bijzonde-
net en kunnen ook bij woonproblemen niet altijd                        We streven ernaar dat elke Arnhemmer een             woon-overlastgevers prikkelvrij kunnen wonen;          re doelgroepen per jaar realiseren. Wanneer vast-
64                                                                                                                                                                                                                                    65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W
                                             P W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                                                                      7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV
goedpartijen ondanks deze financiële stimulans                        aantal dakloze mensen. De groep dakloze men-           De verhuizing naar een geclusterd wooncom-               zorg te kunnen blijven leveren zetten we in op
dit zelf niet blijken op te kunnen of willen pakken,                  sen wordt steeds diverser en dat vraagt om meer        plex, of collectief wooninitiatief voor ouderen,         geclusterd en collectief wonen.
gaan we als gemeente met behulp van dit bedrag                        maatwerk, juist ook ten aanzien van preventie.         maakt tevens weer andere (grotere) woningen
zelf aan de slag om actief vastgoed te verwerven                                                                             vrij. De gemeente Arnhem vindt gezien de krap-           Dat mensen elkaar kennen, (h)erkennen, elkaar
en eventueel te beheren. Corporaties stellen                          We sluiten aan bij de 6 actielijnen uit het in decem-  pe woningmarkt deze doorstroming belangrijk              opzoeken en bezoeken zorgt ook dat problemen
jaarlijks woningen beschikbaar voor mensen die                        ber 2022 gepresenteerde ‘Nationaal Actieplan           zodat weer andere groepen op de woningmarkt              zoals eenzaamheid worden tegengegaan. Ge-
uitstromen uit opvang en instellingen.                                Dakloosheid: Eerst een Thuis’. We zetten ons actief    kunnen instromen.                                        meenschapsvorming gaat niet vanzelf en moet
                                                                      in om dakloze jongeren niet op straat te laten sla-                                                             actief ondersteund en georganiseerd worden.
In Arnhem vindt er structureel overleg plaats                         pen maar een (t)huis te bieden. Ook voor volwas-                                                                Ontmoeting en omzien naar elkaar vinden we
met woningcorporaties en zorgpartijen over de                         senen is het uitgangspunt dat zij niet onvrijwillig op     4 EEN VITALE GEZONDE WOON­                           belangrijk. Buurthuizen en een openbare ruimte
huisvesting voor de uitstroom uit de maatschap-                       straat leven. We hebben in de stad meerdere plek-             OMGEVING VOOR IEDEREEN                            die uitnodigt tot ontmoeting spelen hierin een
pelijke opvang, de jeugdzorg en WLZ-instellingen.                     ken waar dakloze personen terecht kunnen voor                                                                   belangrijke rol. Ook voorzieningen in zorginstel-
De corporaties stellen voor deze opgave jaarlijks                     een dak, eten of douche. We zetten in op toegroei-                                                              lingen en geclusterde woonlocaties toegankelijk
maximaal 120 sociale huurwoningen beschikbaar.                        en naar zelfstandig wonen en ontwikkelen samen         Naast de woning is de woonomgeving evenzeer              maken voor overige inwoners in de wijk draagt
Bij de toewijzing van huurders worden zorgvuldige                     met zorgpartijen projecten om (jonge) daklozen         van belang om goed en gezond te kunnen wonen.            bij. De Nota Wonen en Zorg en het toekomstige
afwegingen gemaakt, waarbij wordt gekeken naar                        toe te leiden naar een thuis. Daarin zoeken we juist   Dat geldt voor iedereen en in het bijzonder voor         WMO-plan geven hier verder uitwerking aan.
de achtergrond van de mensen, maar ook hoe ie-                        de mix met andere groepen en bewoners.                 inwoners met een hulpvraag. Zoals beschreven
mand zich wel of niet kan voegen in een wijk, wel-                                                                           in de Omgevingsvisie (2023) zet Arnhem in op
ke zorg en hulpverlening er in de buurt is en wat                                                                            voldoende voorzieningen, toegankelijkheid voor               6 ARNHEM WERKT REGIONAAL
goed is voor de betreffende persoon. Indien nodig,                        3 IN ELKE WIJK REALISEREN WE EEN                   iedereen en een omgeving die gezondheid en                     SAMEN VOOR DE OPGAVE VAN
wordt het aantal van 120 woningen in samenspraak                             GECLUSTERD WOONCOMPLEX                          ontmoeting stimuleert door mogelijkheden te                    WONEN EN ZORG
aangepast. Dat kan nodig zijn als bijvoorbeeld wet-                          VOOR SENIOREN MET AANDACHT                      creëren voor spelen, ontmoeten en bewegen in
en regelgeving of de woonbehoefte verandert.                                 VOOR ONTMOETEN                                  de openbare ruimte. Bij het realiseren van nieuwe
                                                                                                                             woningen en woonconcepten voor mensen met                Arnhem is deelnemer van een koploperregio die
                                                                                                                             een bijzondere woon- of hulpvraag kijken we              in 2023 als een van de eerste in Nederland start
    2 WONEN EERST!                                                    Belangrijk uitgangspunt is dat gemeente, zorg-         daarbij ook naar de geschiktheid van de woonom-          met het ontwikkelen van een regionale woon-
                                                                      partijen en vastgoedpartijen per wijk bekijken         geving, omdat juist ook de woonomgeving hun              zorgvisie. In de regionale woonzorgvisie worden
                                                                      wat thuiswonende ouderen met een toenemende            kwetsbaarheid kan verminderen en kan zorgen dat          met de regionale partners afspraken gemaakt
In Arnhem gaan mensen zonder eigen (t)huis                            zorgvraag nodig hebben. Voldoende geschikte            zij makkelijker kunnen meedoen in de samenleving.        over de regionale verdeling over de 18 gemeen-
voor op anderen die een woning zoeken. Aan                            woningen om oud te worden zijn daarbij allereerst                                                               ten van het aantal benodigde woningen voor de
dakloosheid willen we een einde maken. Iedereen                       van belang, waarbij een zekere vorm van cluste-                                                                 huisvesting van de verschillende doelgroepen.
heeft immers recht op een dak boven het hoofd.                        ring wenselijk is om elkaar te kunnen ontmoeten            5 GOED WONEN, ZORG EN WELZIJN                        Arnhem volgt hierbij de principes uit de regio-
Dakloze mensen en jongeren vanuit instellingen                        en om goede zorg te kunnen blijven leveren.                   GAAN HAND-IN-HAND                                 nale woonzorgvisie, onder andere over fair share
hebben hierbij onze prioriteit. We werken met                                                                                                                                         van de verdeling van doelgroepen over de regio
het principe dat daklozen eerst woonruimte                            Ouderen blijven het liefst in hun eigen wijk wo-                                                                en over het bieden van voldoende zorg en on-
aangeboden krijgen, zodat zij gemakkelijker                           nen, waar ze bekend zijn met de omgeving en de         Voor mensen die extra ondersteuning nodig heb-           dersteuning. We streven ernaar om te komen tot
weer grip op hun leven krijgen; het zogenaamde                        buren. Door een fijne levensloopgeschikte woon-        ben gaat goed wonen hand in hand met passende            meer samenwerking tussen zorgaanbieders en
‘housing-first’. Om hieraan uitvoering te geven                       plek te creëren met voldoende mogelijkheid             zorg en ondersteuning. Het krijgen van de juiste         vinden het belangrijk dat zorgaanbieders naast
trekken we samen op met zorgpartijen. Om te                           voor sociale contacten en ontmoeten, zijn seni-        hulp en ondersteuning is minstens zo belangrijk          het leveren van zorg, zich ook verantwoordelijk
voorkomen dat kinderen hun jeugd doorbrengen                          oren eerder bereid om te verhuizen. Wanneer de         als een geschikte woning. Voldoende zorgaan-             voelen voor maatschappelijke vraagstukken.
in de opvang, werken we versneld de achterstand                       sociale cohesie in een wooncomplex groter is,          bod, een huisarts in de nabijheid en laagdrempe-         Hierbij willen we zoveel mogelijk gebiedsgericht
weg van dakloze gezinnen met kinderen.                                wonen mensen niet alleen prettiger, maar doen          lig aanbod van welzijn in de buurt zijn voorwaar-        werken. We denken dat dit de burgers ten goede
                                                                      zij ook minder een beroep op zorg. Dit is van          den om de veerkracht in de wijk te behouden of           komt, maar ook dat een gebiedsgerichte samen-
Er is in Nederland een normatieve en juridische                       belang vanwege het tekort aan zorgpersoneel.           bevorderen. Het toenemende personeelstekort              werking helpt in het vraagstuk van het groeiend
basis voor het recht op wonen. Dakloosheid is                         Met zorg- en welzijnspartijen werken we samen          in de zorg doet een extra beroep op de onderlin-         tekort aan zorgpersoneel. Denk bijvoorbeeld aan
daarmee een grondwettelijke taak en een men-                          om een prettige en zorgzame woonomgeving te            ge verbanden tussen mensen en het slim orga-             het verkorten van reistijd en het delen van een
senrechtenkwestie. Arnhem kent een wisselend                          bieden aan de ouderen.                                 niseren van zorg. Om ook in de toekomst goede            nachtwacht voor verschillende doelgroepen.
66                                                                                                                                                                                                                                    67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>           O N T W E R P W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034 7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV
We gaan flinke aantallen woningen
bouwen, maar stellen de kwaliteit,
het groen en de samenlevingsopbouw
voorop. We kiezen voor een duurzame
groei, met aandacht voor de leefom­
geving en betaalbaarheid.
68                                                                                                            69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                             8 HET VERVOLG                                                                                                              8 HET V ERVOLG
         Wat mag het kosten en hoe houden we grip op de Woonvisie ?
   8.1 Monitoring                                      die wijze houden we de gemeenteraad perio-          we inzichten over de actuele woonbehoefte
                                                       diek op de hoogte over de voortgang van de          meegenomen kunnen worden in de evaluatie
Het opstellen van een Woonvisie is een belang-         acties uit deze visie. Deze Woonvisie gaat over     (en mogelijke bijstelling).
rijke stap voor een gemeente die streeft naar          een periode van vijf jaar, met een vooruitblik
duurzame groei en die zich inzet voor een aan-         naar een periode van tien jaar. In de begroting                                                                                                ARNHEM
trekkelijke woonstad. In de inleiding van deze         beschrijven we concreet op welke activiteiten       8.2 Kosten
Woonvisie schetsten we al dat we de komende            in elk afzonderlijk jaar inzetten.
jaren de vakmensen in de stad, onze inwoners,                                                           Algemeen
medeoverheden en de Groene Metropoolregio            • Jaarlijks publiceren we de voortgangsrapporta-   Voor de uitvoering van beleid is in de gemeente-
de komende jaren hard nodig hebben om deze             ge ‘Arnhem biedt woonruimte’. In deze publica-   lijke begroting voor de jaren 2023, 2024, 2025,
visie tot uitvoering te brengen. De realisatie van     tie geven we de gemeenteraad informatie over     2026 elk jaar € 500.000 beschikbaar gesteld ten
deze visie vereist echter niet alleen acties en ac-    de woningbouwplanning en woningbouwreali-        behoeve van de Volkshuisvestingsfondsreserve.
tiebereidheid, maar ook voortdurende evaluatie,
en indien nodig, aanpassing.
                                                       satie. Via deze rapportages monitoren we of we
                                                       bouwen naar behoefte en of het tempo hoog
                                                                                                        Structureel was al jaarlijks ca. € 40.000 voor
                                                                                                        advies- en onderzoek voor woononderwerpen
                                                                                                                                                                      Met deze Woonvisie
                                                       genoeg is. In een begeleidende brief duiden we   beschikbaar.                                                  gaan we het wonen in
Met deze Woonvisie gaan we de komende jaren            de data uit de rapportages.
het wonen in Arnhem nóg beter te maken. We zijn                                                         Deze middelen worden ingezet voor de bekos-                   Arnhem nóg beter
een stad die kiest voor een duurzame groei, met
allereerst aandacht voor kwaliteit, de leefbaarheid
                                                     Tot medio 2023 publiceerden we deze voort-
                                                     gangsrapportages halfjaarlijks. Via een jaarlijkse
                                                                                                        tiging van het Woningbouwplatform Arnhem
                                                                                                        (€150.000 jaarlijks) en voor advies- ondersteu-               maken. We houden de
en de leefomgeving. Die opgave is urgent en
noodzakelijk. Bovenal is de opgave fundamenteel
                                                     rapportage hebben we beter de kans om nauw-
                                                     keuriger in beeld te brengen (met bouwers en
                                                                                                        nings- en begeleidingskosten van (nieuw) beleid.
                                                                                                        Daarnaast zetten we de middelen in voor beleids-
                                                                                                                                                                      vinger aan de pols om te
voor een goede stedelijke ontwikkeling.              ontwikkelaars) hoe de planvoorraad exact in el-
                                                     kaar steekt en hoeveel woningen (en welke type
                                                                                                        onderzoek dat voortvloeit uit de ambities uit deze
                                                                                                        Woonvisie. In deze Woonvisie zijn voor de uitvoe-
                                                                                                                                                                      kijken of dat goed lukt.
Óf het lukt onze ambities te verwezenlijken          woningen) er in navolgende periodes bijkomen.      ring ook middelen benodigd ter ondersteuning
hangt uiteraard af van, bijvoorbeeld, de inzet       De rapportages zullen meer informatie bevatten     van bijvoorbeeld VVE’s en collectieve wooniniti-
van andere partijen, co-financiering vanuit          dan voorheen, met niet alleen gedetailleerdere     atieven, voor de inzet van een schimmelexpert,
mede-overheden, (nieuwe) wet- en regelgeving         informatie over onze woningbouwplannen, maar       maar ook ter ondersteuning van het organiseren              heid. Van lopende gemeentelijke grondexploi-
en maatschappelijke en economische ontwikke-         bijvoorbeeld ook over de transactieprijzen van     van bijeenkomsten die de samenwerking verster-              taties wordt de gemeenteraad op de hoogte
lingen. Het is daarom goed om de vinger aan de       woningverkopen in Arnhem en over verhuisbe-        ken tussen de gemeente en inwoners, bouwers,                gehouden via de najaarrapportages. In de Nota
pols te houden en transparant te zijn over wat       wegingen van én naar én binnen Arnhem (met         ontwikkelaars en/of zorg- en welzijnspartijen.              Grondprijzen is vastgelegd welke grondprijzen
goed verloopt en over wat minder goed of min-        daarbij eigenschappen over de huishoudsamen-                                                                   we binnen de gemeente hanteren. De gemeen-
der snel gaat dan we nu hopen en verwachten.         stelling van verhuizers).                          Sinds een aantal jaar sturen we nadrukkelijker              te Arnhem heeft in 2023 de keuze gemaakt
                                                                                                        via privaatrechtelijke afspraken op woningbouw-             voor een actiever grondbeleid. Dit beleid is
De komende jaren zullen we vanzelfsprekend de        • De Woonvisie vormt de basis voor de presta-      programma’s. Een klein deel van de beschikbare              uitgewerkt in de Nota Grondbeleid.
voortgang van onze strategieën en doelstellin-         tieafspraken die we met woningcorporaties en     middelen zetten we in voor juridische advisering
gen uit de Woonvisie meten en duiden. Monito-          de huurdersorganisaties maken. We informe-       (voornamelijk door de stadsadvocaat). Hierdoor              Binnen Strategie I is de intentie neergezet om
ring biedt ons inzicht in de effectiviteit van ons     ren de gemeenteraad actief over de prestatie-    borgen we dat we afspraken vastleggen over                  projecten met sociale huur en betaalbare koop
beleid en stelt ons in staat om tijdig bij te sturen   afspraken en monitoren de afspraken separaat.    sociale en betaalbare woningbouw en dat dit op              mogelijk te maken door middel van financiële
om aan veranderende behoeften en omstandig-            Ook over de voortgang van die afspraken          een rechtmatige wijze gebeurt. We laten ons                 ondersteuning. Hiervoor stellen we € 160.000
heden te voldoen.                                      informeren we de gemeenteraad.                   hierbij ook adviseren over (privaatrechtelijke)             als startbudget voor vanuit de volkshuisves-
                                                                                                        handhaving, indien nodig.                                   tingsfondsreserve. . Dit bedrag betreft een
De monitoring krijgt als volgt vorm:                 • De Woonvisie evalueren we als geheel in 2026                                                                 teruggevorderde subsidie die de gemeente
• De begroting, tussenrapportages en het               via een tussenevaluatie. We kiezen voor dat      Specifiek                                                   eerder uitkeerde voor de realisatie van sociale
   jaarverslag van de gemeente Arnhem passen           jaartal omdat de Woonvisie zich dan op de        • Voor de uitvoering van Strategie I Woonruimte             huurwoningen bij het project Witsenstraat. Het
   we voor het programmaonderdeel ‘wonen               helft van haar vijfjaar-periode bevindt. Ook is     voor Iedereen en Strategie II De ongedeelde stad,        doel van die eerder uitgekeerde subsidie blijft
   en leefomgeving’ aan conform de gestelde            er in dat jaar een nieuw woonbehoefteonder-         is met name van belang dat er binnen projecten           daarmee hetzelfde.
   doelen en strategieën uit deze Woonvisie. Via       zoek gepubliceerd, waardoor potentiële nieu-        nadrukkelijker wordt gestuurd op betaalbaar-
70                                                                                                                                                                                                                 71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                 O N T W E R P-W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034                               8 HET V ERVOLG • WAT M AG HET KOSTEN
                                                                                                                                                            8 HET
                                                                                                                                                               EN VHOE
                                                                                                                                                                    ERVOLG
                                                                                                                                                                       HOUDEN WE G RIP OP DE W OON VISIE?
  In Strategie I wordt gesproken over 1,5 miljoen                        Voor overige toezicht- en handhavingstaken
  euro die jaarlijks beschikbaar is in de jaren                          (naast de nieuwe vergunning op basis van de
  2024, 2025, 2026, 2027 voor de huisvesting                             wet goed verhuurderschap) is eerder jaarlijks
  van bijzondere doelgroepen. Een voorstel                               € 160.000 beschikbaar gesteld. Middelen voor
  hiervoor is in de ontwerpbegroting 2024 op-                            het inponden van woningen ontvangen we via
  genomen voor de opgave ‘wonen en zorg’, om                             een bijdrage vanuit het landelijke volkshuisves-
  extra woningen voor bijzondere doelgroepen te                          tingsfonds.
  realiseren of vrij te maken.
                                                                         Voor de duurzaamheidsopgaven gelden de
  Om de kansrijkheid van projecten met hoge                              kaders van New Energy Made in Arnhem, de
  percentages sociale huur in veerkrachtige wij-                         Transitievisie Warmte en de Arnhemse Aanpak
  ken van Arnhem verder te vergroten, willen we                          Woningisolatie.
  een onderzoek uitvoeren naar het instellen van
  een (subsidie)regeling om onrendabele toppen                        • Voor Strategie IV Wonen als Fundament is
  bij sociale huur deels mee te helpen afdekken.                         1,5 miljoen euro per jaar beschikbaar, indien de
  De uitkomst hiervan is afhankelijk van de finan-                       gemeenteraad de ontwerpbegroting 2024 vast-
  ciële ruimte die we hiervoor in de begroting                           stelt. (Zie de eerste bullet). Voor de inzet van
  kunnen vinden.                                                         een verhuiscoach is in 2023, 2024, 2025, 2026
                                                                         vanuit de gemeente € 50.000 beschikbaar.
  De Woonvisie volgt de lijn van het Nationaal
  Programma Arnhem Oost. In het gebiedsplan
  behorende bij dit programma zijn de begrote
  middelen opgenomen voor het onderdeel
  ‘wonen en leven’. Om doelen uit dit Program-
  ma en deze Woonvisie te realiseren, zetten we
  de middelen vanuit het landelijke Volkshuisves-
  tingsfonds in.
• Voor de uitvoering van Strategie III Woningen
  met kwaliteit is structureel € 250.000 beschik-
  baar voor de vergunningverlening, het toezicht
  en de handhaving op verhuurdersvergunnin-
  gen. Voor 2024 is € 600.000 beschikbaar om
  het vergunningstelsel in te voeren, hiervoor is
  een voorstel opgenomen in de ontwerpbegro-
  ting 2024.
  Vanuit de Rijksoverheid ontvangen we jaar-
  lijks ca € 100.000 voor de uitvoering van
  het (­ verplichte) meldpunt voor huurders. De
  gemeenteraad stelde eerder structureel
  € 100.000 beschikbaar voor ondersteuning
  aan huurders. Van deze middelen geven we
  uitvoering aan het Actieplan ‘Arnhem helpt
  huurders’. Vanuit de wijkbudgetten is daar-
  naast structureel € 50.000 beschikbaar voor
  de subsidieverlening aan het Huurdershuis.
72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Ontwerp-Woonvisie Arnhem 2024 – 2029/2034</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>   ONTWERP-WOONVISIE ARNHEM
        2024 – 2029/2034
76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>