<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>              1 IN LEID IN G




                                      ARNHEM




WOONVISIE ARNHEM • 2024 – 2029/2034
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    1 I N LE ID IN G




                       WOONVISIE ARNHEM
                        2024 – 2029/2034




2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                       INHOUD


                                               INTRODUCTIE | Het ideaal van de goede volkshuisvesting                                  6

                                               1    INLEIDING                                                                          9
                                                    1.1 Waarom maken we een woonvisie?                                                 9
                                                    1.2 Beleidscontext van de Woonvisie                                               10
                                                    1.3 We doen het samen                                                              11
                                                    1.4 Totstandkoming                                                                12
                                                    1.5 Leeswijzer                                                                    12

                                               2    DE URGENTIE        | De uitdagingen, feiten en cijfers in vogelvlucht             14

                                               3    DE    MISSIE                                                                      18
                                                    3.1    Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen                     18
                                                    3.2    Waaraan meten we succes af ?                                               18
                                                    3.3    Onze inzet                                                                 18
                                                    3.4    Schematische weergave Woonvisie                                            20

                                               Onze inzet en onze woonagenda                                                          21

                                               4    WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN (Strategie I)                                            22
                                                    4.1 Door nieuwbouw voor de woningbehoefte                                         24
                                                    4.2 Door beter gebruik van bestaande gebouwen                                     35

                                               5    DE ONGEDEELDE STAD (Strategie II)                                                 40
                                                    5.1 Door gebiedsgericht te werken aan kansrijke wijken                            42
                                                    5.2 Door te sturen op maatschappelijke meerwaarde                                 45

                                               6    KWALITATIEF GOEDE WONINGEN (Strategie III)                                        48
Colofon                                             6.1 In een stad waar goed verhuurderschap de norm is                              50
Woonvisie Gemeente Arnhem                           6.2 Door het versnellen van de verduurzaming                                      55

Fotografie                                     7    WONEN ALS FUNDAMENT (Strategie IV)                                                60
Pagina 8, 13, 29, 38, 44, 48, 53, 56, 60, 73        7.1 Door betaalbaarheid voor de laagste inkomens                                  62
Sjoerd van den Berg                                 7.2 Door aandacht voor mensen met een hulpvraag                                   64

Pagina 22, 35, 40, 68, 69
Suzanne Valkenburg
                                               8    HET VERVOLG        | Wat mag het kosten en hoe houden we grip op de Woonvisie ?   70
                                                    8.1 Monitoring                                                                    70		
Grafisch ontwerp                                    8.2 Kosten                                                                         71
Karina Dimitriu




oktober 2023




                                                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                        INTRODUCTIE
                Het ideaal van de goede volkshuisvesting


    De afgelopen maanden heb ik vele gesprekken over wonen in Arnhem kunnen en mogen                   Om een begin te maken om deze band te herstellen is een radicale omwenteling nodig. Tege-
    voeren. Ik merkte dat Arnhemmers best wel trots zijn op onze stad. Mensen vertelden vaak           lijkertijd moeten we eerlijk zijn over wat er als gemeente binnen onze mogelijkheden ligt. We
    dat ze fijn wonen, een prettig huis hebben en dat ze het groen in hun omgeving waarderen.          kunnen helaas niet alles tegelijkertijd. Het is dus van belang dat we én scherpe keuzes maken
    Kenmerkend voor Arnhem blijft ook dat mensen in de eerste plaats verbinding voelen met             voor de komende jaren, maar tegelijkertijd weer vol inzetten op volkshuisvesting als gemeente-
    de eigen wijk. Mensen zijn blij met de eigenzinnigheid en het unieke karakter van hun buurt        lijke kerntaak.
    en voelen zich vooral daar écht thuis. Het is niet voor niets dat steeds meer mensen
    – ­begrijpelijkerwijs – naar Arnhem verhuizen. Ik weet daar zelf alles van. Ook ik ben als         Als het gaat om die scherpe keuzes, kiezen we in deze Woonvisie expliciet de kant van de
    nieuwkomer vrij recentelijk in deze mooie stad komen wonen.                                        inwoners - zowel de huidige als de toekomstige – die de afgelopen jaren het meest te lijden
                                                                                                       hebben gehad onder de wooncrisis. Dat zijn die inwoners voor wie huizen onbetaalbaar of
    Veel mensen in Arnhem hebben gelukkig het voorrecht om een prettig huis te hebben op               onbereikbaar zijn geworden en die groepen die genoegen moesten nemen met slecht onder-
    een fijne plek. Toch is er ook een andere, verontrustendere, kant van de staat van het wonen       houden of te dure huizen. We staan dan ook zij-aan-zij met mensen in kwetsbare posities, met
    in Arnhem. Uit de verhalen van Arnhemmers bleek ook dat veel mensen het water echt tot             woningzoekenden met lagere en middeninkomens en met huurders en eigenaar-bewoners.
    aan de lippen staat. Voor veel van deze Arnhemmers zijn de woonlasten zo hoog of is de
    ­woning zo slecht onderhouden, dat ze er wakker van liggen. Veel mensen maakten kenbaar            Met de blik op de toekomst, gaan we vol voor échte volkshuisvesting. Het goede nieuws is
     dat het hun niet lukt om een fatsoenlijk, betaalbaar huis te vinden. Zij keken de afgelopen       dat we in het verleden hebben laten zien dat we daar goed in zijn. We zijn het alleen verleerd.
     jaren met verbazing naar de hoge huizenprijzen van de woningen die er in Arnhem bijkwamen         Voordat de nadruk steeds meer kwam te liggen op marktwerking, waren we in staat om d     ­ ankzij
     en hebben moeten vaststellen dat deze huizen blijkbaar niet voor hen waren bedoeld. Alsof         gedegen volkshuisvestingsbeleid, zorgvuldige planning en goede relaties met woningcorpora-
     de stad er niet voor hen is.                                                                      ties, kwalitatieve en betaalbare huizen voor iedereen te bouwen in een ongedeelde stad. Door
                                                                                                       deze gestructureerde aanpak konden we de kwaliteit van volledige wijken verbeteren en het
    Vanuit de data over onze stad en vanuit verhalen van onze bewoners, weten we dat de                algehele niveau van de leefomgeving opkrikken. Ik geloof erin dat we dat dit onszelf weer
    ­twee­deling in onze stad de afgelopen decennia is toegenomen. ‘Wonen’ blijkt h  ­ ierbij steeds   kunnen aanleren.
     vaker de grote ongelijkmaker. In Arnhem zien we sterk dat deze tweedeling niet alleen
     bestaat tussen mensen onderling, maar dat de tweedeling ook sterk terugkomt tussen de             Een trend die gedurende decennia is ingezet, is niet in enkele jaren te keren. Het is
     wijken. Sommige wijken aan de Oost- en Zuidkant van onze stad zijn kwetsbaarder dan andere.       ­vergelijkbaar met het besturen van een mammoettanker: het vraagt veel stuurmanskunst
     ­Stapelingen van complexe problemen rondom armoede, werkloosheid, (geestelijke) gezond-            en geduld om de in het verleden ingezette koers bij te sturen. Deze Woonvisie en de route
      heid en criminaliteit, concentreren in een specifiek aantal gebieden. In deze gebieden, waar      die we erin uitstippelen vormen belangrijke stappen om de toegankelijkheid van de stad te
      veel mensen soms wat minder zelfredzaam zijn, staat de samenredzaamheid onder druk. Het           vergroten en te zorgen dat iedereen een fijn huis heeft in een mooie, groene leefomgeving.
      risico bestaat dat deze wijken verder wegzakken en de verschillen in de stad toenemen, terwijl
      we een stad nastreven waar het overal goed wonen is en waar bewoners elkaar – ongeacht
      achtergrond of inkomen – blijven ontmoeten. Waar mensen verschillen, maar niet vervreem-                                     PAUL SMEULDERS
      den. Een eerlijke stad, waar mensen goed kunnen wonen.                                                                       Wethouder Wonen

    Wat altijd steekt als we de problematiek op de woningmarkt beschouwen, is dat deze crisis
    niet zomaar vanzelf is ontstaan. Hoewel verklaarbare beleidskeuzes soms werden ingegeven
    tegen complexe achtergronden, zoals economische crises en andere maatschappelijke
    ontwikkelingen, hebben we met elkaar de afgelopen decennia een situatie laten groeien
    waarbij de regels van de vrije markt steeds meer de grond- en huizenmarkt zijn gaan bepalen.
    Hierdoor is op de woningmarkt steeds meer het recht van de sterkste gaan gelden, terwijl
    tegelijkertijd wetten werden ingevoerd die de positie van huurders verslechterden. Huizen
    werden steeds meer een middel om geld mee te verdienen, in plaats van plekken om in te
    wonen. De woonzekerheid van Arnhemmers is steeds meer onder druk komen te staan.

    Het doet mij pijn om te horen en merken dat veel mensen de hoop zijn verloren dat deze
    problemen opgelost kunnen worden en om te horen dat mensen niet het gevoel hebben dat
    de gemeente er voor hen is. De wooncrisis is een illustratie voor de vertrouwensbreuk tussen
    veel van onze inwoners en de overheid. Ik wil er heel graag aan bijdragen om dit te herstellen.




6                                                                                                                                                                                                          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                         1 INLEIDING
    1 I N LE ID IN G




                         1.1 Waarom maken we                                  Al met al zijn de opgaven groot: we moeten dan
                             een woonvisie?                                   ook snel aan de slag.

                       Arnhem staat voor flinke opgaven op het gebied         Vanzelfsprekend vragen de woonopgaven
                       van wonen. We hebben in onze stad te maken met         waar­voor we staan om een duidelijk plan en een
                       een groot woningtekort. Als iemand al niet zelf        actuele visie van de gemeente. In deze Woonvisie
                       een woning zoekt, is er altijd wel iemand anders       maken we duidelijk hoe we tegen het wonen in
                       in de directe omgeving die druk bezig is met de        Arnhem aankijken, wat onze ambities zijn en wat
                       zoektocht naar een huis. Dat is zorgelijk. Wonen       we de komende jaren allemaal gaan doen om de
                       is immers niet voor niets een belangrijk grond-        opgaven voor de stad op te pakken. We zetten
                       recht. Iedereen zou een goede, betaalbare woning       uit­een welke keuzes we op de kortere termijn
                       moeten hebben. Om dit tij te keren, moeten er de       maken (tot 2029) en hoe we op de langere termijn
                       komende jaren veel huizen bijkomen.                    (2034) werken aan een eerlijke stad waar mensen
                                                                              goed kunnen wonen. Dat doen we omdat we het
                       De woonopgaven voor Arnhem liggen echter               nodig vinden, maar ook omdat het moet. In de
                       niet enkel in de aantallen, maar ook, en boven-        wet is opgenomen dat gemeenten een actuele
                       al, in de kwaliteit en de leefbaarheid van onze        Woonvisie moeten hebben.
                       woningen en wijken. De afgelopen jaren zijn in
                       Arnhem de verschillen binnen de stad te groot           In het plan dat voor u ligt beschrijven we hoe
                       geworden. Hoewel de verschillen tussen en de           we richting geven aan de grote volkshuisveste-
                       eigenheid van de wijken onze stad maken, is de         lijke opgaven van deze tijd. We stellen hierbij het
                       plek waar iemand woont helaas van grote invloed        recht op wonen centraal. Het recht op wonen is
                       geworden op de kwaliteit van leven en de kansen        voor ons een krachtige belofte die we met vast-
                       die iemand heeft. Dat is voor ons niet te accep-       beradenheid omarmen en waar we verantwoor-
                       teren. Waar je woont, mag niet bepalend zijn voor      delijkheid voor nemen. Dat is voor ons allesbehal-
                       de kansen die je hebt om fijn te leven en om mee       ve vrijblijvend. Het recht op wonen staat voor het
                       te kunnen doen.                                        recht van mensen om een plek te hebben waar
                                                                              jij, je gezinsleden en je spullen veilig zijn. Een plek
                       Wij zien een enorme uitdaging in het vinden            waar je een thuis kunt maken en die zich in een
                       van de juiste balans tussen het bijbouwen van          veilige, gezonde omgeving bevindt. Hoewel het
                       voldoende woningen én het behouden en (waar            recht op wonen niet inhoudt dat iedereen een
                       mogelijk) verbeteren van de kwaliteit van huizen       huissleutel kan ophalen bij de overheid, vraagt
                       en de leefomgeving. Hoewel deze uitdaging groot        het wel om een overheid die zich tot het uiterste
                       is, kan hij ons ook kansen bieden. Voor steeds         moet inspannen om te zorgen dat er geschikte
                       meer mensen is Arnhem namelijk een aantrekke-          woningen voor iedereen zijn.
                       lijke woonstad. Dat zit hem in het groen van onze
                       parken, de bedrijvigheid en creativiteit in de stad,   Met deze Woonvisie willen we de regie op het
                       in de reflectie en het vermaak dat onze dans- en       wonen terugnemen. Het is wat ons betreft tijd
                       toneelgezelschappen bieden, in de kwaliteit van        voor wat meer volkshuisvesting en wat minder
                       ons onderwijs en natuurlijk in de gunstige ligging     marktwerking. Hoewel dat niet betekent dat we in
                       in het land. Door het bijbouwen van woningen           de illusie leven dat we de woonopgave zelf, zon-
                       en door op andere manieren te investeren in de         der hulp van bijvoorbeeld inwoners, corporaties,
                       stad, hebben we de kans om de kwaliteit van onze       beleggers, bouwers en ontwikkelaars, op kunnen
                       wijken te vergroten, passende woningen voor            pakken, betekent het wel dat we duidelijker ma-
                       ouderen te bouwen, slecht verhuurderschap te           ken binnen welke kaders we willen samenwerken
                       weren, en goed geïsoleerde, betaalbare w  ­ oningen    en dat we pal staan voor het publieke belang, voor
                       aan de stad toe te voegen.                             het recht op wonen.


8                                                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                    W O O N V I S I E A R N H E M 2024 – 2029/2034                                                                                    1 INLEIDING




     1.2 Beleidscontext van de                                   een actueel woonplan te hebben, is de Woonvisie       Woonvisie is rekening gehouden met dit wets-
         Woonvisie                                               ook een wettelijk verplicht document. Op grond        voorstel. Deze Woonvisie vormt samen met de
                                                                 van de Woningwet zijn gemeenten verplicht een         Nota Wonen-en-Zorg en de Woondeal 2.0 ons
Een stad die groeit                                              actuele Woonvisie te hebben en deze om de vijf        Volkshuisvestingsprogramma.
‘Het wonen’ staat uiteraard niet op zichzelf.                    jaar te actualiseren. Onze vorige Woonvisie is
Om onze stad leefbaar, gezond en bereikbaar te                   vastgesteld in 2015. Die Woonvisie is daarmee in-     Binnen dit Volkshuisvestingsprogramma gaat de
houden en de huishoudensgroei te faciliteren,                    middels zowel inhoudelijk als formeel verouderd.      Nota-Wonen-en-Zorg in de volle breedte over de
dienen we ook voor voldoende werkplekken                                                                               beschikbaarheid van woonruimte voor ouderen
in Arnhem te zorgen, het voorzieningenniveau                     Wettelijk gezien heeft de Woonvisie een belang-       en aandachtsgroepen. Deze Nota is in april 2023
op peil te houden, en zullen we ons moeten we                    rijke relatie met de corporatiesector. Een actuele    door de gemeenteraad van Arnhem vastgesteld.
verhouden tot de extra vervoersbewegingen die                    Woonvisie is in dat licht noodzakelijk, omdat         Omdat die nota dit onderwerp uitputtend behan-
een groeiende stad met zich meebrengt.                           woningcorporaties naar redelijkheid een bijdrage
                                                                 moeten leveren aan de uitvoering ervan. De
                                                                                                                       delt, komt deze opgave in deze Woonvisie minder
                                                                                                                       uitgebreid aan de orde. Wel zijn de belangrijkste
                                                                                                                                                                                    We gaan volop samen-
Hoewel de Woonvisie daarmee zal raken aan veel
verschillende vraagstukken, zoals duurzaamheid,
                                                                 voorliggende Woonvisie zal de basis vormen voor
                                                                 de prestatieafspraken die we met woningcorpo-
                                                                                                                       uitgangspunten in deze Woonvisie opgenomen en
                                                                                                                       is verduidelijkt als acties uit de Nota Wonen-en-
                                                                                                                                                                                    werken en verbindingen
ruimtelijke ordening, mobiliteit en de economie,
beperkt de woonvisie zich ook tot volkshuisves­
                                                                 raties maken. Periodiek worden door de minister
                                                                 ‘volkshuisvestelijke prioriteiten’ aangewezen die
                                                                                                                       Zorg al verder geconcretiseerd zijn.                         leggen om de Woonvisie
telijke thema’s, zoals de beschikbaar- en betaal-                een plek moeten hebben in de prestatieafspraken.                                                                   uit te voeren. Immers, de
baarheid van woningen en de leefbaarheid van                     Deze prioriteiten (die als bijlage zijn toegevoegd)     1.3 We doen het samen
de omgeving.                                                     zijn in deze Woonvisie verwerkt. Voor woningcor-                                                                   stad maken we samen.
                                                                 poraties, maar ook voor gemeenten en het Rijk,        Inwoners
De Woonvisie is dan ook onderdeel van een                        vormen ook de Nationale Prestatieafspraken            Vanzelfsprekend zijn de woonbehoeften, woon-
breder geheel beleidsstukken. Van belang hierbij                 een belangrijk richtinggevend document dat            wensen en signalen van onze inwoners (en
is dat de complexe keuzes over de indeling van                   gevolgen heeft voor de keuzes die corporaties         nieuwkomers van buiten de stad die in Arnhem
de stad en de vraag naar ruimte worden gemaakt                   de komende jaren kunnen maken en de investe-          een woning zoeken) leidend bij wat we doen. We         ben de Stadsakkoord-partijen zich verenigd in het
in de Omgevingsvisie en in het kader van de                      ringsruimte die zij hebben.                           blijven huurders, woningzoekenden en eigenaar-         Woningbouw Platform Arnhem. Via dit Platform
verstedelijkingsstrategie. De Woonvisie borduurt                                                                       bewoners de komende jaren opzoeken om een              zullen we met elkaar het goede gesprek blijven
daarop voort en geeft verder inkleuring aan het                  Voor ons is het echter vanzelfsprekend dat een        rechtvaardig woonbeleid te voeren. Dat doen            voeren over bouwen en wonen. De Arnhemse
Omgevingsvisie-onderdeel ‘Een stad waarin het                    nieuwe Arnhemse woonvisie een bredere reik­           we uiteraard door hun belangenverenigingen te          Verhuurders Vereniging (AVV) en het Huurders-
goed wonen is’. Hoe we onze stad bereikbaar                      wijdte kent dan de opgaven die spelen binnen de       betrekken bij de uitwerking van beleid, maar ook       huis betrekken we nadrukkelijk bij zaken die de
houden, werken we uit in het separate Duurzame                   woningcorporatiesector. Deze Woonvisie is het         door in gesprek te blijven met inwoners. Inwoners      (particuliere) huursector aangaan.
Mobi­­li­­teitsplan. In onze Kantorrennota en de Visie           overkoepelende document voor het volledige            hebben ook vooral een belangrijke signaalfunctie       De komende jaren zullen we onze banden met
Werklocaties is al vastgesteld hoe we de werkgele-               woonbeleid en is van belang voor alle partijen die    bij zaken waar het knelt of waar misstanden op de      zorg- en welzijnspartijen versterken. Dat is van
genheid willen vasthouden in een groeiende stad.                 zich inzetten voor het wonen in Arnhem.               loer liggen. Door deze meldingen zijn we in staat      belang, omdat wonen net zoveel over mensen
                                                                                                                       passende acties te nemen en beleid te ontwikke-        gaat als over stenen. De partijen die dagelijks
De Woonvisie sluit verder ook nadrukkelijk aan bij               Volkshuisvestingsprogramma (en samenhang              len als een signaal een trend blijkt te zijn.          zijn betrokken bij de zorg of het welbevinden van
de doelen en inspanningen die worden genomen                     met de Nota Wonen-en-Zorg)                                                                                   anderen, weten als geen ander hoe we handen en
vanuit het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Bij                  Naar verwachting treedt in 2024 de Wet ver-           Partners in de stad                                    voeten kunnen geven aan ons woonbeleid. Deze
één van de drie lijnen uit dit programma (‘wonen                 sterking regie op de volkshuisvesting in werking,     De opgaven waarvoor we staan kunnen we niet            partijen worden ook steeds belangrijker voor het
en leven’) is nadrukkelijk de samenhang gezocht                  waardoor ‘Volkshuisvesting’ wordt toegevoegd          alleen aan. We gaan verbindingen in de stad aan        wonen, omdat mensen steeds langer thuis en
met de voorliggende Woonvisie.                                   aan de hoofddoelen van de Omgevingswet.               om onze ambities te realiseren. Dit blijven we         steeds vaker zelfstandig wonen. Ook de wet ver-
                                                                 Gemeenten dienen daarna in de Omgevingsvisie          doen met de vakmensen in de stad. Met bou-             wacht dat we met deze partijen meer gaan samen-
Woningwet en woningcorporaties                                   het woonbeleid op hoofdlijnen uit te zetten en        wende, verhurende, beleggende, verkopende en           werken en dat we ze betrekken bij het maken van
Deze Woonvisie is het koersbepalende document                    een verplicht ‘volkshuisvestingsprogramma’ op         ontwikkelende partijen sloten we in 2022 een           de jaarlijkse prestatieafspraken die we maken met
waarin we bepalen hoe we de Arnhemse woonop-                     te stellen, waarvan de realisatie van voldoende       Stadsakkoord. In dit akkoord hebben we een basis       woningcorporaties en hun huurdersorganisaties.
gaven aanpakken. Behalve dat we in Arnhem gro-                   aantallen betaalbare koopwoningen en sociale          vastgelegd voor de afstemming en samenwerking
te opgaven hebben én grote urgentie voelen om                    huurwoningen een verplicht onderdeel is. In deze      met veel professionals in de stad. Inmiddels heb-      Woningcorporaties zijn en blijven onze premium


10                                                                                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                     1 INLEIDING
                                   W O O N V I S I E A R N H E M 2024 – 2029/2034




partners. Concreet betekent dit dat we in Arnhem                   1.4 Totstandkoming
een woning pas écht als sociaal beschouwen als
deze niet alleen een lage huur heeft, maar ook                  Bij het maken van deze Woonvisie vonden we
wordt verhuurd door een woningcorporatie.                       het belangrijk om volop de kans te bieden aan
                                                                Arnhem­mers en vakmensen om mee te den-
Regio, Provincie, Rijk                                          ken en mee te doen. We hebben daarbij zoveel
Hoewel Arnhem unieke uitdagingen kent, zijn                     ­mogelijk ‘van buiten naar binnen’ gewerkt.
veel opgaven gemeente-overstijgend en kennen
veel overheden soortgelijke uitdagingen. De                     Het startpunt voor deze Woonvisie vormde de
afgelopen jaren is de samenwerking met de                       door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie.
gemeenten in de regio, de provincie Gelderland                  Om iedereen mee te laten denken en mee te
en het Rijk flink geïntensiveerd. Bij veel van                  laten werken aan deze Woonvisie, organiseerden
onze gemeenschappelijke opgaven vindt vanuit                    we een uitgebreid meedenktraject. Via diepte-­
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen                        interviews, kortere straatinterviews en zowel
(GMR) regie of ondersteuning plaats.                            grote als kleine bijeenkomsten hebben we ons
                                                                best gedaan om met zoveel mogelijk Arnhemmers
De afstemming tussen medeoverheden is niet                      en vakmensen te spreken. Om mensen ook te
­alleen nuttig en noodzakelijk voor ons, maar voor-             inspireren over ‘het wonen’ organiseerden we in
 al ook voor onze inwoners en woningzoekenden.                  samenwerking met CASA een meet-up. Om on-
 Onze groene regio kent een mooie verscheiden­                  orthodoxe, nieuwe ideeën op te halen, schreven
 heid aan woonmilieus, waardoor we aan veel                     we ook de prijsvraag ‘Het Beste Woonidee van
 woningzoekenden een woning in een passende                     Arnhem’ uit. Hieruit kwamen 138 ideeën voort die
 omgeving kunnen bieden. Met de gemeenten                       ons inspireerden in onze planvorming.
 in de regio, en met behulp van de provincie en                                                                        1.5 Leeswijzer                                        In hoofdstuk 8 beschrijven we hoe we bekostigen
 GMR, lukt het ook steeds beter om regionaal                    In deze Woonvisie treft u in de verschillende                                                                wat we zullen doen en hoe we in de gaten gaan
 afspraken te maken over een betere verdeling                   hoofdstukken aan wat we de afgelopen periode         De Woonvisie begint in hoofdstuk 2 met een              houden of we op koers liggen.
 van sociale en betaalbare huurwoningen en over                 van Arnhemmers en vakmensen hebben gehoord           korte beschrijving van de uitdagingen waar we
 de huisvesting van aandachtsgroepen.                           en wat de opbrengst van verschillende bijeen­        in Arnhem voor staan. Om te komen tot een
                                                                komsten of gesprekken waren. In Bijlage 1 ‘Tot-      visie, is het namelijk van belang om de klokken
Op het gebied van Wonen is de Woondeal 2.0                      standkoming Woonvisie: Opzet en Participatie         gelijk te zetten. Dit hoofdstuk bevat een korte
het belangrijkste document waarin onze samen-                   treft u een uitgebreide weergave aan van het         probleem­analyse met de feiten en cijfers die de
werking is geconcretiseerd. Deze Woondeal 2.0                   participatietraject en de totstandkoming van         basis vormen voor dit beleidsdocument. Na de
betreft een ambitieuze samenwerkingsagenda,                     deze visie. (Inclusief alle inzendingen voor het     probleeman­alyse, volgt vanaf hoofdstuk 3 de
waarin we met de gemeenten in de regio, de                      Beste Woonidee van Arnhem).                          daadwerkelijke visie. In hoofdstuk 3 beschrij­ven
provincie Gelderland en de rijksoverheid afspra­ken                                                                  we het hogere kwalitatieve doel dat we nastre-
hebben gemaakt over een aantal grote onderwer-                  Tijdens de bijeenkomsten en de vele gesprekken       ven en de meet­bare effecten waaraan we succes
pen. De afspraken gaan bijvoorbeeld over conti-                 die we voerden, hebben we gemerkt dat veel           afmeten.
nuïteit en versnelling van de bouwproductie, ver-               Arnhemmers en vakmensen grote plannen, grote
stedelijking en gebiedsontwikkeling, huisvesting                zorgen en een grote liefde voor deze stad hebben.    In hoofdstuk 4 tot en met 7 beschrijven we langs
van aandachtsgroepen, leefbaarheid, en klimaat-                 Vooral viel op dat veel mensen bereid zijn met ons   welke hoofdlijnen we de komende jaren aan het
adaptieve en circulaire woningbouw. Vanuit de                   de komende jaren de opgaven op te willen pak-        hogere doel gaat werken. In deze hoofdstukken
rijksoverheid zijn de afgelopen jaren steeds meer               ken. Die energie en die bereidwilligheid houden      beschrijven we telkens wat we op dit moment
programma’s, wetten en regels g     ­ eïntroduceerd             we graag vast als we deze visie uit gaan voeren.     constateren in onze stad en hoe we het liefste
waaruit blijkt dat ook de lande­lijke overheid steeds                                                                zien dat onze stad eruit zou zien. Daarbij hoort
meer publieke regie terugneemt op de volkshuis-                                                                      uiteraard ook een heldere uiteenzetting van wat
vesting. Dat juichen we van harte toe.                                                                               we de komende jaren allemaal concreet gaan doen.




12                                                                                                                                                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                             2 DE URGENTIE
                                                                                                                                                 2 DE URG ENTIE




                   De uitdagingen, feiten en cijfers in vogelvlucht




In Arnhem staan we voor grote opgaven. We              Kwantitatieve woonbehoefte                   2 Het is relatief duur om te wonen                    Woonquote: % inkomen aan huur of hypotheek
moeten de groei van onze stad in goede banen                                                        Uit de landelijke Monitor Brede Welvaart blijkt
leiden en tegelijkertijd de nijpende woningnood                                                     dat de totale woonquote (huur of hypotheek­
en woonongelijkheid oplossen. De urgentie is                 3430                                   lasten) in Nederland relatief hoog is. Nederland      Woonquote algemeen
hoog. Dit blijkt ook telkens weer uit data en                                                       stond in 2021 23e van de 25 EU-landen: gemid-                                          24%
                                                                                   2690
­onderzoek over lokale en landelijke woning-                                                        deld bedroegen de woonkosten 23,9 % van het
                                                                                                                                                          Woonquote mensen
 bouwontwikkelingen.                                                                                besteedbaar inkomen. Voor mensen met lagere           < 60% mediane inkomen                          48%
                                                                                                    inkomens (personen die 60% of minder van het
De belangrijkste onderlegger voor deze Woon­                                                        mediane inkomen verdienen) geldt dat 48%
visie is het Woonbehoefteonderzoek 2022 van                                                         van het inkomen uitgegeven wordt aan kosten
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.                                   8460                    voor het huis. De woonquote is in Nederland,
Dit onderzoek is als bijlage bij deze Woonvisie                                                     en in Arnhem, het laagst voor inwoners met een        3 Er is sprake van een tweedeling in de stad
toegevoegd. Elke drie jaar voeren we een onder­                                                     koopwoning.                                             en een onevenredige verdeling van sociale
zoek uit naar de actuele woonbehoefte. Op die                                                                                                               huurwoningen
manier kunnen we een goede inschatting maken              In te lopen woningtekort anno 2022        De afgelopen jaren merken we dat naast de woon­-      Stapelingen van complexe problemen rondom
van de aantallen woningen die nodig zijn en de            Huishoudensgroei 2022-2030                kosten ook de energielasten steeds zwaarder           armoede, werkloosheid, (geestelijke) gezondheid
typen woningen die we moeten bouwen.                                                                drukken op het inkomen. Het aandeel personen          en criminaliteit, concentreren zich in een speci-
                                                          Huishoudensgroei 2031-2039
                                                                                                    dat te maken heeft met energie­armoede is             fiek aantal gebieden in Arnhem. Eén van de zaken
In de bijgevoegde onderzoeken en in de rest                                                         relatief hoog in Arnhem, blijkt ook uit de TNO-       die daaraan bijdraagt, is dat in deze wijken hoge
van deze Woonvisie beschrijven we uitgebreid                                                        armoedekaart (zie onder). 11,7% van de inwoners       concentraties van de allergoedkoopste sociale
voor welke opgaven we staan en wat we over de                                                       heeft te maken met energiearmoede, gemeten            huurwoningen staan. Over de afgelopen decennia
verschillende thema’s constateren in de stad. In       Kwalitatieve woonbehoefte                    als het % huishoudens met enerzijds een laag          heen hebben beleidskeuzes en maatschappelijke
dit hoofdstuk staan we – kort – stil bij zes belang­                                                inkomen en anderzijds óf hoge energie­kosten óf       ontwikkelingen eraan bijgedragen dat in deze
rijke constateringen die mede de basis vormen                                                       een woning met een relatief lage energetische         woningen vaak mensen zijn gaan wonen met een
voor deze Woonvisie. Hoe we de woonopgave                                                           kwaliteit.                                            vorm van kwetsbaarheid, bijvoorbeeld omdat ze
vormgeven houdt uiteraard ook verband met                                                                                                                 een geestelijke of lichamelijke beperking hebben
hoe we met mobiliteit, de werkgelegenheid, het                       28%               27%                                                                of omdat ze laaggeletterd of statushouder zijn.
groen en andere functies in de stad omgaan. In                                                                                                            Hierdoor is de veerkracht van buurten onder
dit hoofdstuk lichten we kort de uitdagingen toe                                                                                                          druk komen te staan. Oorzaken daarvan zijn dat
die specifiek het wonen raken.                                                                                                                            woningcorporaties er steeds minder mochten
                                                                                               5%
                                                                                                                                                          zijn voor mensen met midden­inkomens en dat zij
                                                                     18%
1 Er is geen goede match tussen de vraag naar en                                                                                                          ‘passend’ moesten gaan toewijzen.
  het aanbod van woningen.
Op basis van onderzoek is er behoefte aan 11.150                                                                                                          In wijken in Arnhem is de samenredzaamheid
extra woningen die in de periode 2022-2030                                             22%                                                                steeds meer onder druk komen te staan. Waar
toegevoegd moeten worden en 14.580 tussen de              Sociale huur
                                                                                                                                                          in 1997 nog iets meer dan 40% van de corpora-
periode 2022-2040. In Arnhem is veel behoefte                                                                                                             tiewoningen werd bewoond door mensen met
                                                          Middenhuur
aan sociale en betaalbare woningen. Van de                                                                                                                een midden- of hoger inkomen, is dat nu nog
totale woningbehoefte betreft 72% een sociale             Goedkope koop < 250.000                                                                         maar iets meer dan 25%. Personen met lage-
huur-, middeldure huur- of betaalbare koopwo­             Betaalbare koop 250.000 - 355.000                                                               re inkomens zijn juist steeds meer afhankelijk
ning. Op dit moment zijn er in Arnhem helaas              Dure koop > 355.000                                                                             geworden van sociale huurwoningen, omdat zij
nog niet voldoende woningen – met de goede                                                                                                                geen koopwoning meer kunnen bemachtigen.
huur- of koopprijzen – in de planning opgenomen                                                                                                           We zien dat de leefbaarheid in de ‘beste’ buurten
om deze opgave goed op te vangen.                                                                                                                         steeds beter wordt, en de leefbaarheid in minder
                                                                                                                                                          veerkrachtige wijken niet echt verbetert.




14                                                                                                                                                                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                   W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                                                                2 DE URG ENTIE




4 We staan voor uitdagingen op het gebied                   5 De particuliere huursector is in Arnhem door
  van klimaat en energie.                                     gebrek aan regelgeving hard gegroeid
Het klimaat verandert ontegenzeggelijk. Snelle              In Arnhem is de particuliere huursector de
en effectieve maatregelen zijn nodig om de                  ­afgelopen jaren hard gegroeid. De toevoegin-
­klimaatcrisis te bestrijden. De gemeente werkt              gen van woningen in dit segment hebben grote
 met veel partijen samen om de gebouwde omge-                voordelen. Voor veel mensen met midden- en
 ving in Arnhem CO2-neutraal te maken richting               hogere inkomens zijn de huisvestingskansen
 2050. Nu is circa 80% van de Arnhemse woningen              groter ­geworden. Op dit moment constateren
 en gebouwen aangesloten op aardgas. Afgespro-               we echter ook dat er niet veel meer behoefte is
 ken is dat in 2050 het aardgas helemaal vervangen           aan meer woningen in dit segment.
 moet zijn door duurzame energie voor warmte.
 Dit kan met warmtenetten voor een hele buurt, of           De afgelopen jaren hebben we gezien dat in
 met een duurzame oplossing per huis of gebouw.             ­Arnhem relatief veel woningen zijn opgekocht
                                                             door beleggers die er niet zelf zijn gaan wonen.
Op basis van een eerste analyse van de totale                Deze woningen zijn daardoor niet meer beschik-
woningvoorraad in de gemeente Arnhem blijkt                  baar als koopwoning voor potentiële eigenaar-
dat er van de 81.000 woningen in Arnhem (situ-               bewoners. Omdat de particuliere huursector
atie februari 2023) meer dan 30.000 woningen                 grotendeels ongereguleerd is, hebben we als
een slechter label hebben dan C , deze woningen              gemeente beperkt grip op er wat er met deze
moeten in ieder geval worden geïsoleerd.                     woningen gebeurt en hoe de verhuursituatie is.


                                                                                                                1) Bron: ABF Research, Primos bevolkingsprognose. Cijfers representeren het woningmarktgebied Arnhem. 2) Bron: PBL, Regionale ontwikkelingen in het aantal potentiële
                                                                                                                helpers van ouderen tussen 1975-2040 (2018). Cijfers representeren de COROP-regio Arnhem-Nijmegen. 3) Bron: ANBO/ActiZ, Investeringsopgave Langer Thuis Wonen
Investeerders                                                                                                   (2019). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 4) Bron: UWV Spanningsindicator, 2e kwartaal 2020. Cijfers representeren de arbeidsmarktregio Midden-­Gelderland.
                                                                                                                5) Bron: Alzheimer Nederland, prognose mensen met dementie per gemeente 2020-2050 (2020). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 6) Bron: ANBO/ActiZ,
                                                                                                                Investeringsopgave Langer Thuis Wonen (2019). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem. 7) Bron: TNO, Prognose capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg (2019) en
                                                                                                                Prognose capaciteitsontwikkeling verpleeghuiszorg fase II (2020). Cijfers representeren de zorgkantoorregio Arnhem.Vraag op basis van het (geprognosticeerde) aantal verzilverde
                                                                                                                Wlz-indicaties. Aanbod op basis van de VV4-VV10-capaciteit in 2018.




                                                                                                                Hoewel het grootste deel van de verhuurders                                                   6 Ouderen wonen nog niet vaak genoeg in een
                                                                                                                woningen verhuurt met oog voor de huurder                                                       geschikte woning
                                                                                                                en met een goede kwaliteit van de woning, ligt                                                Van de woonvraag van specifieke doelgroepen
                                                                                                                malafide verhuurderschap ook vaak op de loer.                                                 en van personen behorende tot aandachtsgroe-
                                                                                                                Bij het Huurdershuis kwamen de afgelopen jaren                                                pen, zal de vraag van ouderen naar verschillende
                                                                                                                jaarlijks honderden meldingen binnen over on-                                                 vormen van wonen met zorg de komende jaren
                                                                                                                wenselijke situaties.                                                                         het grootst zijn. Steeds meer ouderen wonen tot
Koopstarters                                                                                                                                                                                                  latere leeftijd in het huis dat voor hen vertrouwd
                                                                                                                Onderzoek van de Provincie Gelderland over                                                    is. Dat stelt echter wel eisen aan de woning en de
                                                                                                                één-woningaankopen binnen de provincie, toont                                                 mogelijkheden om zorg te ontvangen.
                                                                                                                aan dat over de afgelopen 10 jaar het aandeel
                                                                                                                woningen gekocht door investeerders binnen                                                    In de afbeelding op deze pagina is de woonzorg­
                                                                                                                de provincie het hardst is toegenomen in de ge-                                               opgave voor ouderen in beeld gebracht. De
                                                                                                                meente Arnhem (+7 procentpunten). Gelijktijdig                                                ­gemeentelijke Nota Wonen-en-Zorg gaat uitge­
                                                                                                                is het aandeel woningen gekocht door koopstar-                                                 breider in op de wonen-en-zorg-opgave in de volle
                                                                                                                ters in onze gemeente het hardste afgenomen.                                                   breedte. Hierin is, bijvoorbeeld, ook aandacht voor
                                                                                                                                                                                                               de huisvestingsvragen van dak- en thuislozen en
                                                                                                                                                                                                               uitstromers uit zorginstellingen.


16                                                                                                                                                                                                                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                  3 DE MISSIE
                                                                                                                                                                          3 DE M ISSIE




Het is evident dat we in Arnhem voor grote             De gemeente Arnhem weet dat een eerlijke stad       Doelen Woonvisie
opgaven staan als het gaat om het wonen. Maar          veel meer vraagt dan wonen alleen, maar dat het
vanuit welke houding geven we de komende               wonen wel een enorme bijdrage kan leveren. Met      EERLIJKE    Gelijke       • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van de participatiegraad
jaren richting aan alles wat gaan doen en laten,       deze woonvisie zetten we uiteen welke stappen       STAD        Kansen          (in werk en onderwijs) verminderd (bron: CBS).
vanuit waar gaan we beweging stimuleren, en            we als stad gaan nemen om dat ideaal dichterbij                               • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van het aandeel mensen dat zich gezond
wat gaan we uitdragen en faciliteren?                  te brengen, liever vandaag dan morgen, maar                                     tot zeer gezond voelt verminderd. (bron: CBS/veerkracht/Arnhemse Leefbare Wijken Monitor).
                                                       zeker met het oog op de toekomstige stad.
In deze Woonvisie kiezen we als oogmerk, ofwel                                                                         Ongedeeld     • In 2034 is de ruimtelijke concentratie van mensen in een kwetsbare situatie verminderd.
als ons hogere kwalitatieve doel, voor ‘Een eerlijke                                                                                   (bron: CBS/veerkracht)
stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen’.              3.2 Waaraan meten we                                                        • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van het aandeel mensen dat zich gezond
Dit oogmerk geeft richting, maar laat ook ruimte.            succes af ?                                                               tot zeer gezond voelt verminderd. (bron: CBS/veerkracht)


                                                       ‘Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed                   Betrokken     • In 2034 is de sociale samenhang verbetert in wijken waarin dit nu ondergemiddeld is.
     3.1 Een eerlijke stad waar                        kan wonen’ is een oogmerk waarin de gemeente                                    (bron: Leefbaarometer, onderdeel sociale samenhang/ Arnhemse Leefbare Wijken Monitor)

         iedere Arnhemmer goed                         Arnhem een belangrijke rol gaat nemen, maar
         kan wonen                                     dat we alleen samen kunnen waarmaken. Samen         IEDERE      Betaalbaar    • In 2034 komt het aandeel sociale huur en betaalbare koop in de bestaande voorraad en planvoor­­-
                                                       met bewoners en met onze partners in de bouw,       ARNHEMMER                   r­aad overeen met het aandeel van de vraag volgens het woonbehoefteonderzoek. Het aandeel
                                                                                                                                       corporatiehuurwoningen (sociaal en midden) is nog steeds 35% (of hoger) (Jaarlijkse Voortgangs­
In een eerlijke stad kan iedereen - arm en rijk,       de zorg, het welzijn, de politie en de scholen.                                 rapportages ‘Arnhem Biedt Woonruimte’).
jong en oud, ongeacht achtergrond - goed wonen.                                                                                      • In 2034 is het aandeel corporatiehuurwoningen in Arnhem 35% of hoger.
Wonen is een grondrecht. Inwoners willen een           Een goede samenwerking begint met duidelijk­
overheid die dit recht serieus neemt en een ge-        heid over waaraan wij succes afmeten. Wat zijn                  Beschikbaar   • In 2034 is de woningvoorraad (conform het regionale Woonbehoefteonderzoek) gegroeid
meente die hiervoor verantwoordelijkheid neemt.        de beoogde effecten op de lange termijn? Een                                    van 80.000 tot 92.000 woningen. Dit pakken we integraal op: De milieu-impact en CO2
Een eerlijke stad betekent ook dat de plek waar je     kwantitatieve vertaling, van ons kwalitatief                                    uitstoot per woning als gevolg van nieuwbouw is verlaagd met 50%.
woont niet bepalend is voor de kansen die je hebt      omschreven oogmerk. Hierbij moet duidelijk zijn                               • In 2030 is dakloosheid beëindigd.

om fijn te leven, mee te doen en ertoe te doen.        dat het de beoogde “outcome” betreft. Sommige
                                                       zaken hebben we volledig zelf in de hand, maar                  Passend       • In 2034 is de slaagkans voor een sociale huurwoning voor personen behorende tot
Goed wonen is de basis voor een gezond, geluk-         veel is afhankelijk van de context – denk aan de                                aandachtsgroepen verbeterd.
kig en kansrijk leven. Dat vraagt een woning waar      economie, de demografie en de landelijke politiek                             • In 2034 zijn in de sociale huur de aantallen van de jaarlijkse toewijzingen van grote gezinnen
                                                                                                                                       naar kleine woningen plus de aantallen toewijzingen van kleine huishoudens naar grote woningen
men zich thuis voelt. Een woning die de gezond-        - waarin we de woonvisie samen gaan waarmaken.
                                                                                                                                       verminderd. (bron: Enserve)
heid niet schaadt, waar de rust wordt ervaren          Er direct op sturen kan dan niet, maar met alle
dat men er kan blijven. Waar de bewoners na het        kracht beïnvloeden kan wel.
                                                                                                           GOED        Gezond        • In 2034 is vocht en schimmelproblematiek verminderd. (bron: Arnhemse Leefbare Wijken Monitor).
betalen van de woonlasten voldoende geld over-                                                             WONEN                     • In 2034 hebben bewoners minder last van de gevolgen van langdurige hitte; speciaal zij die behoren
houden voor andere primaire levensbehoeften.           Een radicale omwenteling met een versterkte                                     tot onze meest kwetsbare doelgroepen.
Betaalbaar wonen dus.                                  nadruk op het recht op wonen, vraagt ook om                                   • In 2030 zijn woningen klimaatbestendiger geworden door overtollige verharding te verminderen
                                                       scherpe doelen waar we naartoe willen werken.                                   en groen toe te voegen
Het vraagt om een woning die staat in een buurt        Deze doelen zijn opgenomen in de tabel op de
waar het schoon, heel en veilig is op straat, waar     volgende pagina.                                                              • In 2030 is de CO2 uitstoot van de woningvoorraad afgenomen met 15%.
                                                                                                                       Duurzaam
                                                                                                                                       (bron en monitoring via Nemia en Transitivisie warmte)
mensen prettig met elkaar omgaan en waar voor-
                                                                                                                                     • In 2030 zijn 35.000 extra woningen goed geïsoleerd
zieningen nabij zijn. Een stad waar mensen samen-
                                                                                                                                       (bron en monitoring via Arnhemse aanpak woningisolatie)
leven en elkaar – ongeacht inkomen en achter-            3.3 Onze inzet                                                              • In 2030 zijn 6500 woningen aardagsvrij (bron via Nemia en Transitivisie warmte)
grond – ontmoeten. Een ongedeelde stad, waar                                                                                         • In 2034 is de risicogroep voor energiearmoede (slecht geïsoleerde woning & laag inkomen)
bewoners verschillen zonder te vervreemden.            In de hiernavolgende vier hoofdstukken beschrij-                                verminderd.
                                                       ven we waar de gemeente de komende jaren
Een eerlijke stad houdt ook in, dat we nu niet         op inzet om ons hogere kwalitatieve doel ‘Een                   Leefbaar      • In 2034 is de leefbaarheid in wijken waar deze nu benedengemiddeld is verbeterd.
                                                                                                                                       (bron: leefbaarometer)
zoveel van de wereld opmaken dat toekomstige           eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan
                                                                                                                                     • In 2034 is de ongelijkheid tussen wijken op het gebied van veiligheid en overlast verminderd.
stadgenoten veel minder hebben dan wij nu.             wonen’ te bereiken.                                                             (bron: CBS/veerkracht)
Een stad waar het wonen duurzaam is.                                                                                                 • In 2034 is de tevredenheid van bewoners met hun leefomgeving gestegen in wijken waar
                                                                                                                                       deze nu benedengemiddeld is.


18                                                                                                                                                                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                     W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034




Elk hoofdstuk bevat een strategie waarmee we
– in nauwe samenwerking met onze partners op
                                                              heid, mobiliteit, het werken, verstedelijking en
                                                              leefbaarheid. In een strategie die bijvoorbeeld
                                                                                                                          Onze inzet en onze woonagenda
het gebied van wonen – een wezenlijke verande-                gaat over het verbeteren van de leefbaarheid
ring teweeg willen brengen. In deze hoofdstuk-                en van buurten, wordt veel gevraagd van het
ken is daarbij opgenomen welke maatregelen we                 wonen, maar raken we ook aan veiligheid en het
nemen en welke uitgangspunten we hanteren om                  bredere ruimtelijk en sociaal domein. Als concre-
handen en voeten te geven aan de strategieën.                 tisering van zo’n strategie kan de woningbouw-
De vier verschillende strategieën dragen allemaal             programmering, de woonruimteverdeling of de
bij aan de verschillende goals en het oogmerk.                verduurzaming worden ingevuld.                         Nu duidelijk is dat onze opgaven én onze ambities groot zijn, moeten we aan
                                                                                                                  de slag. Dit deel van de Woonvisie bevat de vier strategieën waarmee de gemeente
‘Wonen’ staat daarbij niet op zichzelf. Hoewel de             De strategieën die we zullen volgen worden
Woonvisie zich beperkt tot volkshuisvestelijke                in het volgende hoofdstuk uitgewerkt. De             Arnhem – in nauwe samenwerking met haar partners op het gebied van wonen –
thema’s, zal een geïsoleerde aanpak ons niet veel             strategieën zijn:                                                      een wezenlijke verandering teweeg wil brengen
verder brengen. De strategieën die we zullen
volgen om onze doelen te bereiken, zullen dan                 I		    WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN
ook vaak sec het wonen raken, maar soms ook                   II		   EEN ONGEDEELDE STAD
breder gaan. Wonen is immers nauw verbonden
met thema’s als veiligheid, vergroening, gezond-
                                                              III
                                                              IV
                                                                     WONINGEN MET KWALITEIT
                                                                     WONEN ALS FUNDAMENT
                                                                                                                             WOONRUIMTE VOOR IEDEREEN
                                                                                                                         Door nieuwbouw en beter gebruik bestaande gebouwen
  3.4 Schematische weergave
      Woonvisie
                                                                                                                                     DE ONGEDEELDE STAD
  Oogmerk (H3)            Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen                                             Door te sturen op maatschappelijk rendement en
                                                                                                                                         gebiedsgericht te werken
  Goals (H3)             EERLIJKE STAD                     IEDERE ARNHEMMER            GOED WONEN

                         Gelijke kansen                    Betaalbaar                  Gezond
                         Ongedeeld                         Beschikbaar                 Duurzaam
                                                                                                                                 WONINGEN MET KWALITEIT
                         Betrokken                         Passend                     Leefbaar
                                                                                                                          In een stad waar goed verhuurderschap de norm is en
  Strategies (H4-H7)      1 Woonruimte voor iedereen – door nieuwbouw en beter gebruik bestaande gebouwen
                          2 Een Ongedeelde Stad – door gebiedsgericht te werken en te sturen op maatschappelijk
                                                                                                                                doorhet versnellen van de verduurzaming
                            rendement
                          3 Woningen met Kwaliteit – door aanpakken van huisjesmelkers en versnellen
                            verduurzaming
                          4 Wonen als Fundament – door betaalbaar wonen en aandacht voor mensen met                                WONEN ALS FUNDAMENT
                            een hulpvraag
                                                                                                                            Door betaalbaar wonen en aandacht voor mensen
                                                                                                                                          met een hulpvraag
  Uitwerking H4-H7)       DRAAGVLAK                        REGELGEVING                 MIDDELEN




20                                                                                                                                                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                    4
                           4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




               WOONRUIMTE
               VOOR IEDEREEN
                          Strategie I


      Onze stad ontwikkelt zich snel. Steeds meer mensen
          ­willen in Arnhem een (t)huis vinden. Dit brengt
           spanning op de woningmarkt. Daardoor zijn de
     prijzen hoog, vinden starters moeilijk een woning, komt
      de doorstroming te weinig op gang en vinden nieuw­
                          komers geen plek.

        We staan voor een opgave om onze stad op een
       kwalitatieve, duurzame manier te laten groeien.
     De overgrote woonvraag en wooncrisis vragen daarbij
     om creativiteit. Geen idee of initiatief is ons te gek om
                extra woonruimte ter realiseren.




22                                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                  4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




Waar de vorige woonvisie werd geschreven in                  bestaande gebouwen (4.2.) en van ideeën en           omstandigheden (hoge bouwkosten, te weinig             In Arnhem zijn we er inmiddels goed van door-
een tijd dat we ons grondbedrijf afbouwden en                initiatieven waarbij samenwonen en samenleven        plannen in deze jaren in de harde planvoorraad,        drongen dat we in het verleden te weinig hebben
we in Arnhem dachten wellicht wel een beetje                 wordt gestimuleerd. Dat gaat niet vanzelf. Hierbij   hoge rente) een lagere woningbouwproductie.            gedaan om recht te doen aan de woonwagencul-
klaar te zijn met de grote woningbouwopgave,                 hebben we huizenbezitters, woningcorporaties en      De zachte planvoorraad bestaat anno septem-            tuur en om te voldoen aan de woonwensen van
groeit onze stad nu snel en hebben we een fiks               commerciële ontwikkelende partijen hard nodig.       ber 2023 uit zo’n 12.000 woningen, waarvan de          woonwagenbewoners. Hoewel we ons inzetten
woningtekort.                                                                                                     plannen voor 2.000 woningen al vergevorderd in         om het aantal standplaatsen uit te breiden, is
                                                                                                                  hun voorbereidingen zijn. Voor ongeveer 4.500          dit proces de afgelopen periode te langzaam
Hoewel er de afgelopen jaren al flink wat                       4.1 Door nieuwbouw voor de                        van deze 12.000 woningen geldt dat deze zich           gegaan. Het aantal standplaatsen zal de komende
woningen bijkwamen, zijn we er nog lang niet.                       woningbehoefte                                in een stadium bevinden waar al wel een visie is       periode dan ook moeten groeien.
Het ­recentste woonbehoefteonderzoek uit                                                                          opgesteld of kaders zijn meegeven, maar waar-
maart 2023 (bijlage 3) laat zien dat Arnhem een                                                                   voor de plannen nog niet geheel zijn uitgewerkt.
aanvullende woningbehoefte kent van ongeveer                    HUIDIGE SITUATIE                                  Ongeveer 5.500 woningen zijn vervat in plannen           VISIE
11.000 woningen tot 2030 en 14.000 woningen                                                                       die zich in een pril beginstadium bevinden.
tot 2040. Voor de planning betekent dit dat                     Dit is wat we constateren                                                                                  Zo zien we het voor ons
we de komende jaren meer moeten toevoegen                                                                         De harde planvoorraad weerspiegelt op dit
dan waar we eerder vanuit gingen. Naast deze                 De afgelopen jaren is gewerkt aan een goede basis    moment nog niet de Arnhemse woonvraag.                 Over 10 jaar zijn er in Arnhem genoeg woningen
kwantitatieve opgave, willen we vooral voor een              voor de verdere ontwikkeling van onze stad. In de    Hoewel het aandeel sociale huur richting de 30%        voor onze huidige inwoners en voor nieuwkomers
grote verscheidenheid aan doelgroepen een ge-                Omgevingsvisie is opgenomen hoe we om willen         beweegt, is de overige 70% van de woningen in          die nu nog niet in onze stad wonen. Het woning-
varieerd woningaanbod realiseren; aantrekkelijke             gaan met de ruimte in onze stad. Voor de woning-     deze plannen nog vaak (te) duur. Dit terwijl het       tekort is ingelopen en er zijn ruimvoldoende
levensloopbestendige woningen voor ouderen,                  bouwopgave geldt dat we ons voor een belangrijk      woonbehoefteonderzoek juist een overgrote              passende, betaalbare woningen. De woningen die
huur- en koopwoningen in alle prijsklassen, nieu-            deel focussen op de gebiedsontwikkeling Spoor-       behoefte aantoont in de betaalbare segmenten,          gebouwd worden, sluiten aan bij de woonbehoef-
we standplaatsen voor woonwagenbewoners en                   zone Arnhem-Oost en aansluitend op grotere           waarvan in het bijzonder in het sociale huur- en       te en maken doorstroming mogelijk. Arnhem is
hoogwaardige kamers en studio’s voor studen-                 locaties waar de meeste opgaven samenkomen.          betaalbare koopsegment. Omdat we als gemeente          een stad voor iedereen. Omdat er de afgelopen
ten. Hierbij zien we dat er in overgrote mate                                                                     over de jaren heen steeds meer aandacht hebben         jaren vooral werd gebouwd voor mensen met
behoefte bestaat aan woningen in de sociale en               Het bouwen van woningen kunnen we niet alleen.       gekregen voor de betaalbaarheid van woningen,          hogere inkomens, maken we nu vooral projecten
betaalbare segmenten.                                        Het samenspel met ontwikkelaars, corporaties,        en niet enkel voor de beschikbaarheid van wonin-       mogelijk waarbij sociale en betaalbare woningen
                                                             makelaars, beleggers en bouwende partijen is         gen, worden de komende jaren naar verwachting          worden gebouwd. Ook in de rest van de regio
Van alle demografische ontwikkelingen springen               hierbij van groot belang. Sinds 2022 komen deze      steeds meer plannen toegevoegd aan de ‘harde           Arnhem-Nijmegen dient er voldoende aanbod in
vooral de vergrijzing en de sterke toename van               partijen met de gemeente bijeen in het Woning-       voorraad’ die voor het merendeel bestaan uit           deze segmenten te zijn. In de regio blijven we ons
het aantal eenpersoonshuishoudens in het oog.                bouw Platform Arnhem. Binnen dit Platform            betaalbare woningen.                                   actief inzetten voor een evenredigere verdeling
De komende jaren vergrijst onze bevolking in                 hebben we ons tot doel gesteld om in Arnhem                                                                 van het aanbod sociale huurwoningen.
een behoorlijk rap tempo. Dit stelt ons niet                 de komende jaren gezamenlijk de woningbouw-          Arnhem heeft van oudsher -net als een aantal
alleen voor een grote uitdaging, maar geeft ons              opgave op te pakken. Naast de samenwerking           andere gemeenten in de regio- een regiofunctie         Hoewel het verleidelijk is om in tijden van woning-
ook kansen. Door het bijbouwen van passende,                 met ontwikkelende en bouwende partijen, is ook       als het gaat om de opvang van bepaalde groepen         tekorten vooral zoveel mogelijk woningen in korte
levensloopgeschikte woningen voor senioren                   de samenwerking tussen het Rijk, de provincie        in intramurale woonvoorzieningen. Daardoor             tijd te bouwen, hebben we maar één keer de kans
kan doorstroming op gang worden gebracht,                    en de regio herbevestigt door het sluiten van de     zien we op dit moment nog dat de uitstroom van         om het goed te doen. In het recente verleden was
waardoor huizen vrij kunnen komen voor starters              Woondeal 2.0.                                        deze mensen naar woningen in Arnhemse wijken           de woningbouwproductie soms hoog, maar lag
en gezinnen.                                                                                                      hoger is dan in de rest van de regio. Om dit te        het merendeel van de opgeleverde woningen in
                                                             Om de benodigde woningbouwaantallen te               veranderen dienen buurgemeenten meer sociale           het dure huursegment en werd er te weinig reke-
Op dit moment blijkt uit alle gegevens over                  kunnen halen moeten alle zeilen worden bijgezet.     huurwoningen te realiseren. Op dit moment              ning gehouden met levensloopgeschiktheid. Voor
woningprijzen, marktdruk en wachtlijsten dat we              De harde planvoorraad in Arnhem bestaat in           is het aandeel sociale huurwoningen nog niet           de nabije toekomst geldt dan ook dat we gaan
ons nog bevinden in het midden van een woon-                 september 2023 uit zo’n 4.000 woningen. Voor         goed over de regio verspreid. Met regiogemeen-         bouwen, maar dat we kwaliteit, het groen en de
crisis. Als we deze crisis écht serieus nemen be-            deze plannen is een bestemmingsplan vastge-          ten, de provincie en de GMR hebben we via de           samenlevingsopbouw voorop stellen. Die keuze
tekent dit dat geen idee of initiatief te gek moet           steld en/of anterieure overeenkomst gesloten.        Woondeal al wel belangrijke stappen gezet om           is urgent en noodzakelijk. Bovendien is hij funda-
zijn om extra kwalitatieve woonruimte te realise-            We hopen en verwachten dat deze woningen             dit te verbeteren.                                     menteel voor een goede stedelijke ontwikkeling.
ren. Naast de nieuwbouw (4.1.) betekent dit dat              snel worden gebouwd. Voor de jaren 2024-2025
we maximaal gebruik moeten maken van onze                    verwachten we door een mix van ongunstige


24                                                                                                                                                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                       4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




In een stad die snel groeit en waarin steeds meer               UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                            de sociale huurwoningen) betaalbaar moet zijn,              toevoegen van sociale corporatiehuurwoningen
mensen wonen, is het juist belangrijk om voorna­                                                                    ­conform de eerste Woondeal uit 2020.                       op plekken waar het aandeel lager is dan het
melijk aandacht te hebben voor een diversiteit                  Hoe gaan we dit doel bereiken?                                                                                  huidige stedelijk gemiddelde van 35%. In wijken
aan woonmilieus en voor de kwaliteit van de                                                                         In onze regionale woningmarkt ligt de verantwoor-           waar de beweegrichting voor de sociale huur
woning en de leefomgeving. Belangrijk is dat we                 1 WE ZETTEN IN OP BETAALBARE                        delijkheid niet alleen bij Arnhem om te zorgen              ‘flink omhoog’ is, geldt voor nieuwbouwpro-
huizen bouwen die passen bij de vraag en de con-                  EN SOCIALE WONINGBOUW                             voor een aantrekkelijk en betaalbaar woningaan-             jecten dat tussen de 60% en 100% een sociale
text van stad, de wijk en de buurt. Het gaat om                                                                     bod. Er is ook vooral een rol weggelegd voor klei-          corporatiehuurwoning moet zijn. Dit geldt voor
de kwantiteit, maar vooral om de kwaliteit, het                                                                     nere gemeenten in de regio om in de nieuwbouw               6 van de 24 wijken. (In deze 6 wijken geldt daar-
type woning en het woonmilieu. We moeten een                 We stellen bij nieuwbouwprojecten eisen aan het        het aandeel sociale huur naar 30% te brengen.               mee niet altijd het beleidsuitgangspunt van 20%
goed evenwicht vinden tussen de woonwensen                   aandeel sociale huur- en betaalbare koop­woningen.     Hier blijven we in de regio op aansturen. Afspraken         betaalbare koop). Deze wijken hebben nu weinig
van wijkbewoners en nieuwe Arnhemmers, zowel                 De afgelopen jaren is er onvoldoende naar behoef-      hierover zijn opgenomen in de Woondeal 2.0.                 of vrijwel geen sociale huurwoningen. Hoe hoog
bij grote nieuwbouwprojecten als bij kleinere                te gebouwd. Hierdoor hebben we een inhaalslag                                                                      het percentage per project exact dient te zijn
projecten in de wijken.                                      te maken. Voor nieuwe, grotere, woningbouw-            Een divers woningaanbod, met per wijk een                   hangt onder andere af van de grootte van het
                                                             projecten (zowel transformatie- als nieuwbouw-         beweeg­rich­ting sociale huur, en gedifferen­tieerde        project. Binnen grotere projecten vinden we
We zetten ons in om de woningbouwproductie                   projecten vanaf 30 woningen) geldt dat minimaal        nieuw­­­­bouw­eisen voor sociale huurwoningen en            een menging van meerdere categorieën wonin-
op gang te houden. Om de toenemende woning-                  66% van de woningen in het betaalbare segment          koopwoningen.                                               gen wenselijker dan bij kleinere. In wijken waar
behoefte te kunnen bijbenen, streven we ernaar               moet vallen (sociale huur, middenhuur, of betaal­      Als we een eerlijke en ongedeelde stad willen zijn,         de beweegrichting ‘omhoog’ is, geldt een mini-
jaarlijks tussen de 800 en 1000 woningen toe te              bare koop). Minimaal 30% daarvan moet een              verdienen de verschillende wijken in onze stad              mum van 35% (het huidige stedelijk gemiddelde
voegen, conform de afspraken uit de Woondeal                 sociale corporatiehuurwoning zijn en minimaal          een woningaanbod dat voor mensen met verschil-              aan corporatiehuur in de bestaande voorraad).
2.0. De woningen komen er hoofdzakelijk bij                  20% een betaalbare koopwoning (conform de              lende inkomens en achtergronden toegankelijk is.
binnen de bestaande bebouwde omgeving. Een                   definitie van het Rijk, prijspeil 2023 € 355.000).     Door slimmer te sturen op woningbouwprogram-              • In de wijken waar de beweegrichting voor
groot deel van de nieuw te bouwen woningen                                                                          ma’s kunnen we in wijken een grotere variëteit              sociale huur niet ‘flink omhoog’ is, zetten we bij
ligt in het gebied Spoorzone Arnhem-Oost. Als                Het uitgangspunt is dat we bij gebiedsontwikke-        aan woningen realiseren, de samenredzaamheid                nieuwe woningbouwontwikkelingen in op toe-
gemeente voeren we zelf de regie over deze                   lingen in goed overleg met ontwikkelende partijen      van buurten vergroten en ontmoetingen bevor-                voegingen van woningen in het koopsegment.
planontwikkeling. In dit gebied is veel ruimte voor          tot een woningbouwprogramma komen. Als we als          deren. (Zie Strategie II – De ongedeelde stad voor          Er bestaat immers nauwelijks behoefte aan
nieuwbouw, verbeterde mobiliteit en meer groen.              gemeente zelf een grondpositie hebben, lukt het        een uitleg waarom dat nodig is).                            woningen in de vrije sector huur. In de grond-
Naast de Spoorzone focussen we ons met name                  makkelijker om sociale en betaalbare woningen                                                                      uitgifte of in de afspraken met ontwikkelaars,
op grotere gebiedsontwikkelingen waar meer-                  toe te voegen. We voeren dan namelijk zelf na-         In figuur 1 leggen we per wijk een beweegrichting           leggen we bij deze projecten vast dat minimaal
dere opgaven samenkomen, zoals de Nijmeeg-                   drukkelijker de regie. Bij projecten waarbij we zelf   vast over de richting waar het aandeel sociale              50% van de te bouwen woningen een koopwo-
seweg, Malburgen-Oost, Kronenburg, Presikhaaf                geen grondpositie hebben, leggen we afspraken          huur de komende jaren naartoe moet bewegen.                 ning dient te zijn.
3, Station Arnhem-Zuid en het Zijdekwartier.                 over het woningbouwprogramma vast in overeen-          De gekozen richting per wijk is leidend voor hoe
                                                             komsten die we met ontwikkelende partijen sluiten      we in nieuwbouwprojecten sturen op de bouw                • Op dit moment ligt het voor de hand om regels
In de bestaande wijken gaan we vooral aan de                 of in het omgevingsplan dat we opstellen.              van sociale huurwoningen én koopwoningen.                   te stellen op wijkniveau. Uiteraard kunnen ook
slag met de leefbaarheid en de leefomgeving. In                                                                     Dat is nuttig, omdat we niet alles tegelijkertijd           bínnen wijken de verschillen tussen straten en
deze wijken kunnen goede woningbouwprojecten                 Voor lopende woningbouwprojecten gelden                kunnen en we dus ook in de woningbouwpro-                   buurten groot zijn. Als een nieuwbouwontwik-
bijdragen aan de doorstroming binnen de eigen                de bestaande afspraken en de afspraken die in          grammering prioriteiten moeten stellen. Daarbij             keling zich bevindt in een buurt die sterk afwijkt
wijk, meer sociale verbindingen en een verbete-              navolging van de Woondeal 2.0. zijn gemaakt.           gelden de volgende regels:                                  van de rest van het wijkbeeld, zijn vanzelfspre-
ring van de kwaliteit van de leefomgeving.                   (Zie ook ‘ afspraak is afspraak’ in dit hoofdstuk).                                                                kend afwijkingen van bovenstaande regels
                                                             De woningbouwprogramma’s van deze projecten            • Het (minimum)uitgangspunt van 30% sociale                 denkbaar. Dat is bijvoorbeeld het geval voor
                                                             sluiten niet altijd aan bij de bovengenoemde nieu-       corporatiehuur bij nieuwbouw- of transforma­              de gebiedsontwikkelingen Spoorzone Arnhem-
                                                             we ambitie, die sinds 2023 ook vanuit het Rijk, de       tieprojecten (zoals genoemd als eerste                    Oost en Station Arnhem-Zuid.
                                                             Provincie en de regio wordt gehanteerd. Bij deze         uitgangs­punt) betreft een ondergrens voor
                                                             plannen is vaak enkel opgenomen dat 30% van de           alle wijken. Dit percentage kan in de toekomst          Om voldoende woningen te bouwen voor een
                                                             woningen een sociale huurwoning dient te zijn. In        alleen als minimum gelden in de wijken die al           verouderende bevolking en om doorstroming op
                                                             een aantal gevallen zijn extra afspraken gemaakt         een hoog woningcorporatiebezit kennen en/               gang te brengen, houden we bij de realisatie van
                                                             over dat de helft van de woningen (inclusief             of waar de leefbaarheid onder druk staat. De            nieuwe woningen rekening met de levensloopge-
                                                                                                                      komende jaren zetten we nadrukkelijk in op het          schiktheid van de woning en haar omgeving.


26                                                                                                                                                                                                                             27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                       W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                               4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




Figuur 1 • Beweegrichting sociale huur per wijk.
Met per wijk: wijknaam en het huidige percentage sociale huur. De pijl geeft de beweegrichting aan.
De beweegrichting dicteert hoe we binnen nieuwe woningbouwprojecten omgaan met de programmatische
insteek voor sociale huur- en koopwoningen.




Woningcorporaties zijn onze ‘premium partner’                   sociale huurwoningen van commerciële partijen
in de sociale huur                                              na verloop van tijd worden uitgepond.
In Nederland worden steeds meer (zelfstandige)
woningen met een sociale huurprijs verhuurd                     Als gemeente hebben we in de sociale huur
door commerciële marktpartijen. Onze ervaring                   ­nadrukkelijk de voorkeur voor partijen met een
leert dat deze woningen vaak niet aan de stad                    sociale doelstelling, die verbonden zijn en blij-
toevoegen wat we in volkshuisvestelijk opzicht                   ven aan de wijken en de stad als geheel. Daarom
nodig hebben. De woningen zijn in veel gevallen                  wijzen we in Arnhem de woningcorporaties (de
kleiner in omvang en worden niet altijd aan de                   toegelaten instellingen volgens de Woningwet)
doelgroep verhuurd met de laagste inkomens. In                   aan als ‘premium partner’ in onze nieuwbouwop-
de meeste gevallen lukt het ook niet om nade-                    gave. Dit betekent dat bij nieuwbouwprojecten de
re afspraken te maken over de huisvesting van
bijzondere doelgroepen of over een gematigd
huurprijsbeleid. Commerciële verhuurders van
                                                                 sociale huurwoningen verhuurd moeten worden
                                                                 door een woningcorporatie. Bij eigen grondpo-
                                                                 sities betekent dit dat we in samenwerking met
                                                                                                                     We hebben een inhaalslag te maken.
woningen onder de liberalisatiegrens verhuren
hun woningen vaak voor de maximale toegestane
huurprijs. Woningcorporaties voeren vaak een
                                                                 corporaties de planontwikkeling vormgeven.
                                                                 Bij woningbouwontwikkelingen op gronden in
                                                                 bezit van derden leggen we dit uitgangspunt in
                                                                                                                     De komende jaren zetten we vol in op
ander huurprijsbeleid, waarbij het inkomen van
de huurder meetelt. Ook is de kans groot dat de
                                                                 overeenkomsten vast. Bij deze projecten moeten
                                                                 projectontwikkelaars in een vroeg stadium een       sociale en betaalbare woningbouw.
28                                                                                                                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                      W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                       4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




intentieovereenkomst sluiten met een toegelaten                woningen betekent niet dat we in de nieuwbouw          verkleind. Door in deze Woonvisie duidelijk te zijn         2 WE BOUWEN DOOR
instelling over de verhuur van sociale huurwonin-              geen ambities kennen voor de betaalbare koop.          over de eisen die voor nieuwe woningbouwprojec-
gen. Alleen als een woningcorporatie de woningen               In de eerste plaats is het daarbij van belang dat      ten zullen gelden, temperen we de verwachtingen
bij een woningbouwproject echt niet kan exploite-              we als gemeente nadrukkelijk en expliciet sturen       over potentiële grondopbrengsten in dit gebied.           Afspraak is afspraak
ren, staan we een uitzondering toe. We maken dan               op dit segment bij nieuwbouwontwikkelingen. In         Dit kan helpen om projecten mogelijk te maken,            Lopende woningbouwprojecten die al jaren in
wel afspraken over een minimale kwaliteit van de               deze Woonvisie leggen we dan ook vast dat mini-        omdat grondeigenaren de gronden niet ‘te duur’            voorbereiding zijn en waarvoor al kaders zijn
woning en de te huisvesten doelgroep.                          maal 20% van de nieuw te bouwen woningen een           zullen doorverkopen. Omdat ook vanuit de rijks-           meegegeven, moeten snel tot ontwikkeling
                                                               betaalbare koopwoning moet zijn. Bij een aantal        overheid regels omtrent betaalbaarheid en de              komen. Bij deze projecten streven we naar ver-
In Arnhem neemt het aandeel corporatiehuur­                    startnotities en/of plannen voor grote projecten       menging van wijken zijn aangescherpt, verwach-            snelling van de bouw. Bij deze plannen leggen we
woningen in de stad niet af                                    die de gemeenteraad vaststelde namen we al             ten we aanspraak te kunnen maken op middelen              dan ook geen nieuwe beleidseisen op. Voor deze
In Arnhem is op dit moment ongeveer 35% van                    minimumeisen op over de te realiseren aantallen        vanuit het Rijk om betaalbare woningbouwprojec-           projecten gelden de afspraken die na onderteke-
de bestaande woningen een corporatiehuurwo-                    betaalbare koopwoningen. Dat gold voor bijvoor-        ten mogelijk te maken. Ook slimme parkeeroplos-           ning van de Woondeal 2.0. zijn gemaakt.
ning. De afgelopen jaren is dit aandeel steeds                 beeld Kronenburg, Schaapsdrift, Nijmeegseweg           singen, met een norm passend bij de doelgroep,
kleiner geworden. We willen dit een halt toe-                  en de Rietgrachtstraat.                                kunnen business cases haalbaarder maken.                  Als de realisatie van de woningen lang op zich
roepen. Over 10 jaar is dus minimaal 35% van de                                                                                                                                 laat wachten, of de voortgang beperkt is, vinden
woningen in Arnhem een corporatiehuurwoning.                   In het omgevingsplan en via privaatrechtelijke         Óf deze projecten van de grond kunnen komen               we het gepast om na verloop van tijd de nieuwe
                                                               afspraken met ontwikkelaars maken we de komen­-        hangt in belangrijke mate af van de bereid-               uitgangspunten uit deze Woonvisie toe te passen.
Dit percentage kan gelijk blijven of toenemen,                 de jaren afspraken om meer betaalbare koopwonin-       heid van de gemeente (en een medeoverheid)                Dat doen we in elk geval bij de projecten die geen
omdat corporaties niet alleen gaan bijbouwen,                  gen toe te voegen. Via de doelgroepen­verordening      om een bijdrage te leveren om de zogeheten                voortgang maken en waar langer dan 5 jaar gele-
maar we de doelgroep voor woningcorporaties                    of via het omgevingsplan kunnen we er hierbij voor     onrendabele toppen af te dekken die bestaan               den uitgangspunten zijn meegegeven.
willen vergroten. Aan woningcorporaties vragen we              zorgen dat de woningen niet alleen in dit segment      als sociale huurwoningen worden ontwikkeld
om naast de primaire doelgroep ook aan de secun-               worden gebouwd, maar dat de woning ook de              (ofwel het verschil tussen de investering en de           Niet alles kan tegelijk, de Omgevingsvisie
daire doelgroep te gaan verhuren en bij nieuwbouw              eerste jaren als betaalbare koopwoning beschik-        markt- of beleidswaarde die kan worden gecre-             is leidend
meer gebruik te maken van de vrije toewijzings-                baar blijft. Indien we zelf een grondpositie hebben,   ëerd). Bij één van onze lopende woningbouw-               In de Omgevingsvisie is in hoofdlijnen vastgelegd
ruimte om te verhuren in het middensegment. We                 zetten we erfpachtconstructies in als we daarmee       projecten leverden we zelf al een bijdrage vanuit         welke gebiedsontwikkelingen de komende jaren
willen dat woningcorporaties er weer zijn voor een             beter kunnen garanderen dat de woning in dat           het Stadsontwikkelfonds voor de realisatie van            prioriteit krijgen. Hierbij ligt de focus op de ont-
brede doelgroep, voor zowel mensen met lagere als              segment behouden blijft. Bij gronduitgiftes zal het    sociale huurwoningen. Om dit soort projecten              wikkeling van het gebied Spoorzone Arnhem-
middeninkomens. We zijn daarbij uiteraard wel af-              afwegingskader zoals genoemd in de Nota Grond-         in de toekomst vaker mogelijk te maken, gaan              Oost en een aantal andere grotere ontwik­kelin­
hankelijk van wet- en regelgeving en van rijksbeleid.          beleid worden gevolgd. Via dat kader zal dan ook       we in navolging van deze Woonvisie verkennen              gen waar veel opgaven samenkomen. In al deze
                                                               blijken welke vorm van uitgifte (bijvoorbeeld ver-     of het mogelijk is een regeling in te stellen om          projecten gaat de beschikbaarheid van woningen
Extra inzet op het toevoegen (en/of vrijspelen) van            koop, erfpacht, opstal etc.) het meest geschikt is.    projecten met een hoog aandeel sociale huur of            hand-in-hand met betaalbaarheid en aandacht
betaalbare koopwoningen                                                                                               betaalbare koop mogelijk te maken. We stellen             voor de leefomgeving.
Uit het woonbehoefteonderzoek blijkt dat er in                 We zetten ons in om de realisatie van sociale          voor om hier bij aanvang van de Woonvisie al
Arnhem een grote vraag is naar betaalbare koop-                huur- en betaalbare koopwoningen financieel            € 160.000 als startbudget beschikbaar voor te             Kleinere projecten blijven we vanuit onze publiek­
woningen met een prijs van maximaal                            mogelijk te maken                                      stellen. Indien een project bijdraagt aan onze            rechtelijke rol faciliteren. We blijven aan deze
€ 355.000, en eigenlijk zelfs met een prijs van                Vaak is het financieel lastig om sociale huurwo-       opgave om aandachtsgroepen te huisvesten, is              projecten ook richting geven. Zeker vanuit volks­
maximaal € 250.000. De grootste kansen om in                   ningen of goedkope koopwoningen te ontwikke-           er tussen 2024 en 2028 ook jaarlijks 1,5 miljoen          huisvestelijk perspectief maken deze kleinere
Arnhem deze woonvraag te bedienen liggen hem                   len. Het rendement dat behaald kan worden met          euro beschikbaar om dit type ontwikkeling van             projecten van woningcorporaties of commerciële
niet in de nieuwbouw, maar vooral in het stimu-                de woningen is vanzelfsprekend minder hoog dan         de grond te krijgen.                                      ontwikkelaars juist het verschil in wijken. Ze dragen
leren van doorstroming. Arnhem kent namelijk                   bij duurdere woningen. Er bestaat dan ook een                                                                    vaak bij aan de leefbaarheid en de sociale cohesie.
een bestaande woningvoorraad met relatief                      risico dat nieuwe woningbouwprojecten in de zes        De in te zetten instrumenten en middelen zullen
lage (ver)koopprijzen in vergelijking met andere               wijken waarvoor we in deze Woonvisie hogere            we nader uitwerken. Lokaal is het mogelijk voor           Met het Woningbouw Platform Arnhem werken
steden. Door het realiseren van aantrekkelijke,                eisen voor sociale huur stellen, moeilijker van de     ontwikkelaars (of voor de gemeente) om een                we aan het voorkomen van planuitval
levensloopgeschikte woningen voor ouderen, ligt                grond zullen komen.                                    voorstel te doen voor verevening tussen projec-           Met het Arnhems Woningbouw Platform bespre-
er een kans veel goedkopere koopwoningen vrij                                                                         ten, als dat leidt tot significant meer sociale huur-     ken we over de projecten heen hoe we in Arnhem
te spelen en doorstroombewegingen te creëren.                  Het risico over de haalbaarheid van deze projec­       of betaalbare koopwoningen in de wijken waarin            – in deze kantelende markt – planuitval kunnen
De focus op doorstroming en bestaande koop-                    ten kan op verschillende manieren worden               die nu nog het beperkt aanwezig zijn.                     voorkomen en welke interventies daarvoor nodig


30                                                                                                                                                                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                     W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                      4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




zijn. Over de activiteiten van het platform rappor-           belangrijk om afspraken te maken over betaalbaar-                                                               Met de SSH& hebben we in het kader van deze
teren we jaarlijks richting de gemeenteraad.                  heid. In de wijken waarbij we hebben vastgelegd          “Het is bijna onmogelijk                               Woonvisie afgesproken dat zij in elk geval 100
Lobby bij het Rijk voor het belasten van bouw-                dat het aandeel sociale huur dient toe te nemen,                                                                studenteneenheden toe zullen voegen. Omdat
grond, een bouwplicht, en het afschaffen van                  zullen we in de eerste plaats aan initiatiefnemers       om een plek te vinden                                  we mooie ambities kennen voor Arnhem als
nadelige belastingregels voor woningcorporaties.              vragen om toch met een woningcorporatie tot                                                                     studiestad, is deze afspraak voor ons het begin,
                                                              een overeenkomst te komen over de realisatie             om te wonen als                                        ook omdat het toevoegen van meer studenten-

                                                                                                                       jongere, zeker als je
Helaas komt het in Nederland voor dat op ge-                  en de verhuur van sociale huurwoningen. Als een                                                                 eenheden meer jongeren in de gelegenheid stelt
schikte bouwgronden niet wordt gebouwd. Het                   woningcorporatie de woningen op een dergelijke                                                                  hier te blijven wonen en ergens anders te stude-
risico dat dit gebeurt neemt toe als de woning-
prijzen dalen. Als gemeente hebben we helaas
                                                              locatie niet kan ontwikkelen of exploiteren, zetten
                                                              we in op de realisatie van betaalbare koopwo-            geen student bent.”                                    ren, of om eerder uit het ouderlijk huis te gaan.

weinig tot geen mogelijkheden om te zorgen                    ningen. Ook bij initiatieven in andere delen van                                                                Naast het bijbouwen van studenteneenheden
dat op deze locaties huizen worden bijgebouwd.                de stad zullen we met name over dit segment                                                                     ondersteunen we actief initiatieven zoals Hospi-
Bij Tweede Kamerleden en de verantwoorde-                     afspraken maken met de initiatiefnemer.                                                                         housing, waarbij particuliere woningeigenaren
lijke minister zullen we actief gaan lobbyen om                                                                        Gehoord van een jongere inwoner,                       worden gekoppeld aan studenten voor de verhuur
ervoor te zorgen dat braakliggende grond met                  Bij de allerkleinste woningbouwprojecten (<10            tijdens de Pizza-avond                                 van een kamer. De kwaliteit van verhuurderschap
een woonbestemming wordt belast. Dit kan de                   woningen) is er vaak sprake van woningsplitsin-                                                                 van studentenkamers in de particuliere huursector
waarde van gronden drukken of ervoor zorgen                   gen, kleine transformaties of een initiatief op                                                                 verbeteren we door onze acties uit hoofdstuk 6.
dat woningen worden gebouwd.                                  een kleinere kavel. Bij deze projecten heeft de
                                                              gemeente vaak enkel een faciliterende rol. Omdat        4 WE ZORGEN VOOR MEER WOON-                             We faciliteren huisvestingsfaciliteiten voor
De afgelopen jaren zijn extra belastingen toege­              het bij deze projecten lastiger is programmatische        PLEKKEN VOOR STUDENTEN,                               internationale werknemers
past op woningcorporaties. Dit terwijl het in tijden          afspraken te maken, leggen we de focus vooral op          INTERNATIONALE WERKNEMERS                             Goede en kwalitatieve huisvesting is essentieel
van een afnemende woningvraag, oplopende                      de kwaliteit van de woningen en de leefomgeving.          EN WOONWAGENBEWONERS                                  voor de bewoners van onze stad. In onze Arnhem-
rente en stijgende bouwkosten van groot belang                Voor deze projecten gelden de kwaliteitseisen                                                                   se wijken verblijft een steeds groter wordende
is dat corporaties voldoende middelen kunnen                  die zijn opgenomen in het facetbestemmingsplan                                                                  groep arbeidsmigranten. Deze groep inwoners
inzetten voor investeringen in woningen en                    verkamering en woningsplitsing.                       Meer woonruimte voor studenten                            vormt een belangrijke doelgroep werkenden voor
­duurzaamheid. Vooral ook omdat corporaties                                                                         Als gemeente werken we al een aantal jaar goed            onze economie. Helaas komt het voor dat de
 ­anticyclische bouwers kunnen zijn. We zullen daar-          De binnenstad van Arnhem verandert de komen-          samen met onze kennisinstellingen om Arnhem op            woonomstandigheden voor deze groep te wen-
  om ook blijven aandringen op maatregelen om de              de jaren steeds meer in een gemengd leefgebied        de kaart te zetten als studiestad. Bij een studiestad     sen over laat. In Arnhem verblijven de meeste
  belastingdruk voor corporaties te verminderen.              waar ook gewoond wordt. Dat betekent dat              hoort uiteraard ook een passend woningaanbod              arbeidsmigranten in kamers in huizen en blijven
                                                              steeds meer winkels in aanloopstraten en ruimten      voor studenten. Om de woonvraag onder stu-                ze veelal tijdelijk in onze stad. In Arnhem en
                                                              boven commerciële functies worden getransfor-         denten in kaart te brengen, hebben we voor deze           de regio zijn er nu nog te weinig goede logies-
     3 BIJ KLEINERE PARTICULIERE                              meerd naar woningen. Ook in dit gebied hebben         Woonvisie een aanvullend onderzoek laten uitvoe-          voorzieningen voor de tijdelijke huisvesting van
       WONINGBOUWINITIATIEVEN                                 we veelal te maken met kleinere particuliere          ren (Bijlage 4). Hierbij hebben we gebruik gemaakt        arbeidsmigranten. Daardoor ontstaan er plaat-
       EN IN DE BINNENSTAD GELDT                              initiatieven en gelden bovenstaande uitgangs-         van nationale rapportages, maar zijn ook gesprek-         selijk ongewenste situaties in wijken en buurten
       MAATWERK                                               punten. In de binnenstad zetten we de komende         ken gevoerd met studenten en onze kennisinstel-           voor zowel de arbeidsmigranten als omwonen-
                                                              jaren vooral in op woonkwaliteit. We streven naar     lingen. Arnhem kent op dit moment een even-               den. Vanuit de wijken krijgen we meldingen over
                                                              een gemengder woonmilieu dan nu het geval is.         wichtig, maar volatiel, studen­tenkameraanbod. We         overlast en hoge bewonerswisselingen. Voor de
In onze stad komen veel woningen van de grond                 Op dit moment kent de binnenstad veel kleine, of      vinden het belangrijk om studenteneenheden toe            arbeidsmigranten is er door krapte op de markt
door middel van projecten waar de gemeente                    verkamerde, woningen met een eenzijdige doel-         te voegen van hoge kwaliteit met een partner die          vaak sprake van hoge huurprijzen en lopen zij het
enkel een faciliterende en toetsende rol speelt. Bij          groep. We faciliteren met name initiateven en         bereid is langjarig te verhuren aan de doelgroep.         risico op uitbuiting.
deze kleinere woningbouwontwikkelingen (10-30                 ontwikkelingen die zorgen voor een gevarieerde-       We zetten ons er voor in dat er met name onzelf-
woningen) van particuliere initiatiefnemers is het            re bewonerssamenstelling en die de leefbaarheid       standige wooneenheden bijkomen.                           We willen initiatiefnemers uitnodigen om kwa-
vaak niet haalbaar om een woningcorporatie de                 en sociale veiligheid in het gebied ten goede                                                                   litatief hoogwaardige verblijfsvoorzieningen
sociale huurwoningen te laten verhuren. Hierdoor              komen. Bij beoogde grotere ontwikkelingen in de       Omdat studentenwoningen en studentenkamers                voor arbeidsmigranten te realiseren. Om deze
kan geen uitvoering gegeven worden aan deze                   binnenstad, bijvoorbeeld rondom het Bestuurs-         veelal worden aangeboden voor een lage sociale            initiatieven mogelijk te maken, hebben we in
beleidseis. Voor deze projecten geldt dat we maat-            kwartier, gelden vanzelfsprekend de reguliere         huurprijs, is voor extra toevoegingen van studen-         beleidsregels verduidelijkt welke locaties daar-
werk leveren. Daarbij vinden we het evengoed                  beleidsuitgangspunten uit deze Woonvisie.             tenwoningen de SSH& onze premium partner.                 voor geschikt zijn en welke (kwaliteits)eisen voor


32                                                                                                                                                                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                     W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                         4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




de woning en het beheer gelden. Deze beleidsre-               2017. Er is nog geen beleid voor de doelgroep d
gels vormen de komende jaren het uitgangspunt                 ie tussen 7 nachten en 6 maanden in Arnhem
voor het faciliteren van logiesgebouwen voor                  verblijft, de zogenaamde shortstay. In navolging
arbeidsmigranten. Om de kans op uitbuiting zo                 van deze Woonvisie dienen we beter zicht te
klein mogelijk te maken, dient het werkcontract               krijgen op de woonvraag van expats en welke
gescheiden te zijn van het wooncontract.                      behoefte er is aan shortstay. In deze visie streven
                                                              we zoveel mogelijk naar woonzekerheid en
Op basis van de beschikbare gegevens streven                  huurdersbescherming. Tijdelijke huisvesting kan
wij in eerste instantie naar de realisatie van maxi-          hier soms juist haaks op staan. Dat vormt een
maal 300 slaapplekken in logiesgebouwen voor                  dilemma. Vooral omdat we bovenal een opgave
de huisvesting van arbeidsmigranten tot het jaar              hebben om ‘reguliere’ woningen te realiseren.
2033. Wij verwachten dat dit (voorlopig) vol-                 Tegelijkertijd constateren we dat expats belang-
doende is om in de vraag naar tijdelijke huisves-             rijk zijn voor het Arnhemse bedrijfsleven en voor
ting te voorzien. Hiermee kunnen we zien hoe de               de doorontwikkeling van de hotspot Energy.
markt de vraag oppakt en hoe de eerste ervarin-               Voor de behoefte aan tijdelijke plekken voor ex-        We kunnen woonruimte aan de stad toevoegen door woningen bij te bouwen, maar ook door slimmer om
gen met logiesgebouwen zijn. In nauw contact                  pats geldt dan ook (net als bij arbeidsmigranten)       te gaan met bestaande woningen en andere gebouwen. We zetten de komende jaren in op woningdelen,
met het Arnhemse bedrijfsleven monitoren we                   dat we initiatieven willen faciliteren en dat we        woningsplitsen en optoppen. Alle onorthodoxe ideeën zijn welkom om meer woonruimte te creëren.
of er extra slaapplekken voor de huisvesting van              ons met de sectoren gaan inzetten voor vol-
arbeidsmigranten nodig zijn. Het streefgetal kan              doende woongelegenheid. We willen echter niet
op basis van die ervaringen worden aangepast.                 dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid en de
Arbeidsmigranten die hier langer dan een jaar                 verdere druk op de woningmarkt. Uitgangspunt            gencultuur en het belang dat wordt gehecht aan               Een belangrijke oorzaak daarvan is dat Arnhem
verblijven, kunnen gebruik maken van reguliere                voor het faciliteren van tijdelijk verblijf voor deze   familieverbanden, laten we voor woonwagens                   tot enkele jaren terug een succesvol transfor-
huisvesting. In de toekomst zullen er daarmee                 groepen is dat we het in beginsel alleen toestaan       andere toewijzingsregels gelden dan bij andere               matiebeleid heeft gevoerd. In die periode zijn
verschillende huisvestingsmogelijkheden zijn in               op plekken waar geen woonbestemming geldt               sociale huurwoningen. De huurdersvereniging van              grote slagen gemaakt om veel verouderde kan-
Arnhem: logiesgebouwen voor arbeidsmigranten                  en/of waarbij duidelijk kan worden gemotiveerd          woonwagenbewoners steunen we financieel. Op                  toorruimten te transformeren naar woningen.
die hier korter verblijven, reguliere huisvesting             waarom tijdelijk verblijf de voorkeur verdient bo-      die manier stellen we woonwagenbewoners, net                 Hierbij zijn een aantal beeldbepalende projecten
voor hen die langer verblijven.                               ven een mogelijke reguliere woonbestemming.             als andere huurders, in de gelegenheid hun speci-            gerealiseerd die hebben geleid tot vele nieuwe
                                                                                                                      fieke woonwensen- en belangen te behartigen.                 woningen. Hoewel deze transformatieslag heeft
Het organiseren van goede en veilige huisves-                 We realiseren extra plaatsen voor woonwagen­                                                                         geleid tot verminderde leegstand, een verbeter-
ting voor arbeidsmigranten is een taak van veel               bewoners en ondersteunen de woonwagenbewoners                                                                        de leefbaarheid en flinke woningaantallen, delfde
partijen zoals gemeenten, provincies, werkgevers              en hun cultuur                                            4.2 Door beter gebruik van                                 de betaalbaarheid en woonkwaliteit in sommige
en huisvesters. Omdat arbeidsmigranten veelal                 Voor woonwagenbewoners staat het leven in een                 bestaande gebouwen                                     gevallen helaas het onderspit.
niet gebonden zijn aan een specifieke plek, maar              woonwagen voor veel meer dan een woonplek
wonen en werken over gemeentegrenzen heen,                    alleen. Het gaat om cultuur, traditie en een lange                                                                   In 2023 zijn de Visie Werklocaties Arnhem 2040
wordt dit thema ook vanuit de GMR opgepakt.                   geschiedenis. Ook gaat het over toekomst: voor            HUIDIGE SITUATIE                                           en Kantorennota 2022-2030 vastgesteld. Als
                                                              woonwagenbewoners is het van groot belang dat                                                                        het gaat om functiemenging en transformatie is
In Arnhem zijn ook veel bedrijven gevestigd die               het leven in een woonwagen kan worden voort-              Dit is wat we constateren                                  hierin vooral opgenomen welke locaties toekomst­­-
gebruik maken van de diensten van hoger opge-                 gezet door de kinderen en kleinkinderen, zodat de                                                                    bestendig zijn en die we wensen te behouden om
leide internationale werknemers, vaak expats ge-              woonwagencultuur behouden kan blijven.                  Nieuwbouw is slechts één van de vele manieren                te werken. De incourante kantoorgebouwen op
noemd. Het inkomen van deze werknemers stelt                                                                          om er de komende jaren voor te zorgen dat ie-                niet toekomstbestendige locaties kunnen worden
hen gemakkelijker in staat een woning te vinden               Die voortzetting van de woonwagencultuur is niet        dereen woonruimte heeft. Gelukkig zijn we er in              getransformeerd, zodat het overaanbod aan kan-
dan lager opgeleide werknemers. In een aantal                 altijd vanzelfsprekend geweest. Niet in Europa,         Arnhem goed in om op creatieve manieren met                  toormeters wordt teruggedrongen. De meeste
gevallen heeft deze groep ook behoefte aan                    in Nederland, maar ook niet in Arnhem. Daar-            de ruimte in onze stad om te gaan en op die ma-              van deze kantoorgebouwen maken al deel uit van
tijdelijke huisvesting. Een verblijf tot 7 nachten            door is er juist nu een extra inspanning nodig om       nier meer woonruimte te creëren. Het afgelopen               projecten en gebiedsontwikkelingen. In het licht
wordt gelijkgesteld aan toeristisch verblijf; dan             dit te herstellen. De komende jaren blijven we          decennium bestond bijna de helft van de woning-              van de wooncrisis en de woonongelijkheid dienen
volstaat het bestaande hotelaanbod zoals gefa-                ons inzetten voor de uitbreiding van het aantal         toevoegingen uit de categorie ‘overige toevoe-               we ook op een andere manier naar het vastgoed
ciliteerd wordt via de Arnhemse Horecavisie uit               standplaatsen in Arnhem. Gelet op de woonwa-            gingen’ en dus niet uit nieuwbouwwoningen.                   in de stad te kijken en te onderzoeken welke


34                                                                                                                                                                                                                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                      W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                 4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




transformatiekansen er nog zijn om meer wonin-                 Met woningcorporaties (maar ook met particu-          2 SOCIALE HUURWONINGEN VERDE-                        werking met een particuliere investeerder en of
gen en gemengde woon- werkmilieus te realise-                  liere investeerders) maken we plannen over het          LEN WE SLIMMER. VRIENDSCHAP                        een gemeentelijke bijdrage, posities gaan verwer-
ren. Daarbij is het in het kader van een groeiende             aankopen van woningen en leegstaand vastgoed            EN LIEFDE WORDEN BELOOND                           ven in het Noorden en Westen van Arnhem. Dat
stad in balans wel van belang dat er voldoende                 in de veerkrachtige wijken van Arnhem. Hier-                                                               kan bijvoorbeeld gaan om (zeer) grote woningen
ruimte blijft voor werken en werkgelegenheid.                  door maken we beter gebruik van bestaande ge-                                                              of leegstaand vastgoed. Deze gebouwen kunnen
Aandachtspunt daarbij blijft dat in het stedelijk              bouwen en vergroten we het aantal én aandeel        Via ons woonruimteverdelingsbeleid gaan we             vervolgens worden getransformeerd of gesplitst.
gebied functiemenging (met wonen) van bedrijfs-                sociale huur in deze wijken.                        beter sturen op een passende match tussen-             Hiervoor werken gemeente en corporaties
ruimten waar veel praktisch geschoolden werk-                                                                      woning en woningzoekende. Dat betekent dat             intensief samen. We scannen actief kansen op de
zaam zijn minder makkelijk is dan van bijvoorbeeld                                                                 keuzevrijheid niet altijd meer een hoofdprincipe       markt en werken de financiële en planologische
kantoorruimtes.                                                   UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                         zal zijn bij de verhuur van sociale huurwoningen.      randvoorwaarden om snel te kunnen anticiperen
                                                                                                                   Grote woningen met veel kamers gaan in het             op kansen verder uit.
Woningen kunnen ook worden toegevoegd                             Hoe gaan we dit doel bereiken?                   vervolg met voorrang naar grote huishoudens.
door slimmer gebruik te maken van al bestaande                                                                     Kleine woningen met weinig kamers worden met           We gaan woningsplitsingen beter begeleiden
woonruimte. Het aantal woningtoevoegingen                         1 WE PAKKEN LEEGSTAND AAN                        voorrang aangeboden aan kleinere huishoudens.          Arnhem kent op dit moment relatief strenge
door woningdelen, woningsplitsingen en optop-                                                                      Ook woningen die passen bij oudere woningzoe-          eisen voor woningsplitsingen. In veel vergelijk-
pen is in Arnhem relatief laag. De afgelopen jaren                                                                 kenden, gaan met voorrang naar bepaalde leef-          bare steden of grotere steden gelden vaak geen
zijn ook met name regels geïntroduceerd die dit                Leegstand vinden we onwenselijk in tijden van       tijdscategorieën. Bij aangepaste woningen zijn         (aanvullende) voorwaarden en zijn Bouwbesluit­
bemoeilijken. Hoewel deze regels beogen bij te                 een woningnood. Gebouwen mogen enkel met            we waakzaam dat deze opnieuw aan de geschikte          eisen de ondergrens. Omdat in Arnhem in een
dragen aan de leefbaarheid, woonkwaliteit en                   zeer goede redenen leegstaan. ­Woningeigenaren      doelgroep worden verhuurd, zodat woningaan-            aantal wijken de wildgroei aan verkameringen en
veiligheid, kunnen de regels ook goede initiatie-              en kantooreigenaren spreken we aan op leeg-         passingen niet voor niets zijn geweest.                splitsingen leidde tot verrommeling, woonover-
ven in de weg zitten. Vanuit het Rijk geldt helaas             stand, waarbij we oog hebben voor het feit dat de                                                          last en een matige woonkwaliteit voor de bewo-
ook onwenselijke wet- en regelgeving (zoals de                 woningmarkt anders werkt dan de kantorenmarkt.      Bij sociale huurwoningen worden liefde en              ners van de huizen, vonden we het enkele jaren
kostendelersnorm) die leegstand bevordert en                   Indien nodig dragen we een huurder of gebrui-       vriendschap beloond. Dit betekent dat de meet-         terug noodzakelijk om regels te stellen. Over de
samenwonen en/of woningdelen in de weg staat.                  ker aan voor het leegstaande pand. Langdurige       tijd van mensen die in twee corporatiewoningen         splitsingsregels bestaat in de stad tevredenheid.
                                                               leegstand beboeten we. Hiervoor stellen we een      wonen en die willen gaan samenwonen, bij elkaar        Hieraan willen we niet teveel tornen.
                                                               leegstandsverordening in.                           opgeteld kan worden. Op die manier kunnen deze
  VISIE                                                                                                            twee personen gemakkelijker naar één nieuwe            We maken voor woningcorporaties wel een uit­-
                                                               Naast het actief aanpakken van leegstand, maken     woning verhuizen.                                      zondering op de huidige regels. Het woningaanbod
  Zo zien we het voor ons                                      we ook weer werk van transformatie­kansen.                                                                 van corporaties (nog vaak eengezinswoningen)
                                                               Hierbij maken we gebruik van bestaande onder­                                                              sluit vaak niet aan bij de groeiende woonbehoefte
Arnhem kan en wil de komende jaren alle moge­                  zoeken. Er is op dit moment sprake van een            3 WONINGSPLITSEN, HET OPTOPPEN                       van een-en-twee-persoonshuishoudens. Een aan-
lijke manieren ten volle benutten om extra                     overaanbod van kantoren op niet-toekomst-               VAN GEBOUWEN, FLEXWONEN                            tal splitsingsregels knelt, waardoor de bestaande
woonruimte toe te voegen. Bij dat toevoegen van                bestendige locaties. Bij transformatiekansen            EN WONINGDELEN GAAN WE                             corporatievoorraad moeilijk aan te passen is. In de
woonruimte denken we nog te vaak vooral aan                    zorgen we ervoor dat we aantrekkelijke werk-            STIMULEREN                                         prestatieafspraken maken we afspraken over de
nieuwbouw. Daarmee komen we er de komende                      plekken in de stad behouden. Een (centrum)                                                                 kwaliteit van de te splitsen woningen.
jaren niet. Onze visie is dat we de bestaande wo-              stad is immers alleen aantrekkelijk om in te
ningen en het overige vastgoed intensiever en dus              wonen als je er ook kunt werken en recreëren.       Met woningcorporaties maken we een ‘Aan-               Vaak is het traject naar een omgevingsvergunning
creatiever gaan benutten. We geven ruim baan aan               Er blijft een vraag naar kantorenlocaties op        koopplan’ over het verwerven en gebruiken van          bij woningsplitsingen een langdurig en kostbaar
initiatieven van bewoners en bedrijven die hieraan             plekken waar de OV-bereikbaarheid goed is en        bestaande gebouwen en/of andere posities               proces. Dit kan een drempel zijn voor initiatief­
positief bijdragen. Geen oplossing of initiatief is te         het voorzieningen­niveau hoog. We zullen een        We hebben een opgave om in de veerkrachtige            nemers. Door initiatiefnemers te begeleiden in
onorthodox om bestaande gebouwen beter in te                   locatieonderzoek uitvoeren om transformatie-        wijken van Arnhem het aantal én het aandeel            het proces richting een omgevingsvergunning
zetten om onze groeiende bevolking in te huis-                 kansen in kaart te brengen. Bij eigenaren van       sociale huurwoningen te laten toenemen. Behalve        kan de gemeente langdurige processen en wacht-
vesten. Daarbij blijven we aandacht hebben voor                deze locaties stimuleren we de beweging naar        de nieuwbouw kunnen we dit ook doen door               tijden inkorten. In het land zijn verschillende
de woonkwaliteit en het voorkomen van huur-                    wonen. Daarbij willen we ook slimmer omgaan         (bijvoorbeeld) creatiever gebruik te maken van         stichtingen en investeerders actief die ouderen
dersuitbuiting en woonoverlast. Inwoners, en met               met woon-werk-combi­naties, omdat er meer           bestaand vastgoed. Met de corporaties gaan we          ontzorgen en helpen met de (kadastrale) splitsing
name ouderen, die hun woningen willen splitsen,                werkfuncties mengbaar zijn met wonen in stede-      een ‘Aankoopplan’ maken. Uitgangspunt van dit          van hun woning. We zullen aan hen vragen hun
proberen we zoveel als mogelijk te ontzorgen.                  lijk gebied dan tot nu toe worden gedaan.           Plan is dat woningcorporaties, mogelijk in samen-      activiteiten ook naar Arnhem te brengen.


36                                                                                                                                                                                                                        37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                          W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                     4 WOONV ISIE VOOR IEDEREEN • STRATEG IE I




                                                                                                                         kwaliteit moeten zijn dan reguliere huizen, zeker
                                                                                                                         niet als mensen er jarenlang zullen wonen.
                                                                                                                         Flexwonen kan ons vooral kansen geven om op                 “Neem stevige beslissin-
                                                                                                                         braakliggende terreinen, of bij gebieden waar het
                                                                                                                         nog even duurt voordat plannen worden ontwik-
                                                                                                                                                                                     gen voor meer woningen.
                                                                                                                         keld, op redelijk korte termijn complete wonin-
                                                                                                                         gen te plaatsen. In 2024 zullen op het Merwede-
                                                                                                                                                                                     Want een woning is
                                                                                                                         terrein 150 flexwoningen worden geplaatst waar
                                                                                                                         mensen die nu vaak tussen wal en schip vallen
                                                                                                                                                                                     de eerste basis­behoefte
                                                                                                                         op de woningmarkt een huis kunnen krijgen. Dit              voor mensen.”
                                                                                                                         project en de snelle realisatie van opvangplekken
                                                                                                                         voor Oekraïners, gebruiken we als pilotprojec-
                                                                                                                         ten. De ervaringen die we bij deze projecten op
                                                                                                                         hebben gedaan en opdoen, zullen we benutten
Voor deze Woonvisie hebben we een prijsvraagactie gehouden onder de titel ‘Beste Woonidee van Arnhem’.                   als er in de toekomst locaties zijn waar tijdelijke
­Inwoners konden al hun creatieve ideeën kwijt in onze mailbox. Het winnende idee was de woningruilweek/­
                                                                                                                         woningen kunnen worden geplaatst.
 woningruilcampagne die u in dit hoofdstuk aantreft.                                                                                                                                 Gehoord tijdens het
                                                                                                                                                                                     stadsatelier met vakmensen.

                                                                                                                           4 WE MAKEN HET GEMAKKELIJKER
                                                                                                                             VOOR OUDEREN OM DOOR TE
We zetten in op woningdelen                                        kostendelersnorm en kortingen op uitkeringen              STROMEN
In vergelijking met andere EU-landen heeft de                      ervoor zorgen dat stellen meerdere woningen                                                                    hun verkochte huis meer te besteden hebben. In
gemiddelde Nederlander een groot woonopper-                        blijven aanhouden (en er daarvan één leegstaat).                                                               samenwerking met de corporaties gaan we bekij-
vlakte voor zichzelf ter beschikking. Door het                                                                           Arnhem maakt het met financiële prikkels en an-          ken hoe we deze drempel weg kunnen nemen.
stimuleren van woningdelen, kunnen bestaande                       We gaan aan de slag met optoppen                      dere maatregelen voor oudere bewoners aantrek-
woningen gebruikt worden voor het huisvesten                       De afgelopen jaren is al het nodige onderzoek         kelijker om door te stromen naar een geschikte
van meerdere mensen. Omdat de doelgroep van                        verricht naar wat het vergt om woningen op te         woning (en daarmee een woning voor een ander                5 WE ORGANISEREN EEN
woningcorporaties in toenemende mate bestaat                       toppen. Ook in de Woondeal en de regio heeft          huishouden vrij te spelen). We dwingen niet, maar             WONINGRUILWEEK EN
uit kleinere huishoudens, en hun woningbezit nog                   onderwerp de nodige aandacht. In Arnhem               maken mensen er wel van bewust als ze niet pas-               WONINGRUILCAMPAGNE
vaak uit grotere eengezinswoningen, willen we                      liggen er per gebied verschillende kansen en aan-     send wonen. Door gesprekken, maar ook door het
allereerst met woningcorporaties pilots uit-                       dachtspunten. Daarbij zijn er ook kaders nodig        wegnemen van de drempels die hen tegenhouden
voeren waarbij woningen worden verhuurd aan                        om potentiële ideeën te faciliteren en toetsen.       om te verhuizen, brengen we woonbewegingen               Woningruil, ook van corporatiehuurwoningen,
meerdere personen. Dit vraagt vaak om slechts                      Het college zal hierover beleidsregels vaststellen.   op gang. Dit geldt voor koop- en huurwoningen.           willen we mogelijk en aantrekkelijk maken. Op
minimale aanpassingen aan de woningen.                             Als die regels zijn vastgesteld, zullen we woning-    In de nota Wonen en Zorg is dit actiepunt nader          dit moment zit een deel van de woningmarkt op
                                                                   corporaties en VVE’s actief stimuleren een extra      uitgewerkt, ook onder punt 3 van dit hoofdstuk           slot. Mensen wonen te groot of juist te klein; ze
Naast het beter benutten van de corporatievoor-                    laag op een geschikt gebouw te plaatsen. Van          treft u een plan aan dat aan deze actie bijdraagt.       wonen op een bovenverdieping terwijl ze lager
raad, ondersteunen we sympathieke initiatieven                     het rendement dat behaald kan worden, kan de                                                                   willen wonen; of hebben een tuin en kunnen
waarbij mensen worden gestimuleerd anderen in                      verduurzaming van het pand worden bekostigd.          Soms zit landelijke regelgeving in de weg voor           deze niet onderhouden. Omdat het via de regu­
huis te nemen, zoals ‘Kamers met aandacht’ en                      Deze intensivering- en verdichtingsopgave wordt       ouderen om door te stromen. De beweging van              liere k­analen lang kan duren voordat iemand
‘Hospi-housing’.                                                   onderdeel van de nieuwe hoogbouw- en verdich-         koopwoning naar sociale huurappartement wordt            kans maakt op een andere woning, gaan we een
                                                                   tingsvisie Arnhem 2040.                               bijvoorbeeld bemoeilijkt, omdat corporaties enkel        woningruilweek organiseren, met bijbehorende
In de bijstand wordt op dit moment gekeken naar                                                                          het inkomen (vaak enkel een AOW) en niet het             campagne en website om ruil te faciliteren. Door
de huishoudensgrootte om de hoogte van de                          Flexwonen                                             vermogen mogen toetsen bij woningtoewijzing.             in te zetten op woningruil, maken we het aanbod
uitkering te bepalen. Met name bij sociale huur-                   Een flexibele schil om de ‘reguliere’ woningmarkt     Door wetgeving over passend toewijzen kun-               flexibel en maken we beter gebruik van de be-
woningen leidt dit er toe dat mensen een eigen                     is nodig om mensen die soms met spoed een wo-         nen ouderen daardoor vaak alleen terecht in de           staande voorraad. Ook vergroten we de kans dat
woning aanhouden, terwijl ze een relatie hebben                    ning hebben snel aan een huis te helpen. Voor ons     goedkoopste, en daardoor minder aantrekkelijke,          mensen langer in de eigen buurt kunnen blijven
en samenwonen. We gaan voorkomen dat de                            betekent dit niet dat deze woningen van mindere       woningen. Dit terwijl zij door het vermogen van          wonen.


38                                                                                                                                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                        5
     1 I N LE ID IN G                                  1 INLEIDING




                                 DE ONGEDEELDE
                                      STAD
                                              Strategie II


                          Arnhem wil een stad zijn waar iedereen dezelfde kansen
                         heeft. Onafhankelijk van de wijk waar je woont. Een stad
                        zijn waar iedereen in een kansrijke, fijne, buurt kan wonen
                         en de plek waar je woont niet je kansen bepaalt. Niet dat
                          de hele stad hetzelfde moet worden, want de verschillen
                             tussen mensen en gebieden brengen ook identiteit,
                                          inspiratie en dynamiek.

                           Daarom streven wij naar een stad die diversiteit en
                           nabijheid beter combineert. Een ongedeelde stad.




40                                                                                    41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                       5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II




Arnhem kent van oudsher ongelijkheid tussen wij-             het aandeel Arnhemse kinderen dat in armoede                                                                   De sociale en fysieke leefomgeving van mensen
ken. De afgelopen decennia is er sluimerend een
tweedeling ontstaan tussen wijken waar het goed
                                                             opgroeit. Weinig financiële middelen gaan vaak
                                                             samen met ongunstige leefomstandigheden en
                                                                                                                    “Eigenlijk bestaat Arn-                                 heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven
                                                                                                                                                                            en op hoe tevreden iemand met het leven is. We
gaat en wijken waar het minder goed gaat. Het
landelijke woonbeleid dat de afgelopen decen-
                                                             werken sociale uitsluiting in de hand.                 hem nu uit twee ste­den.                                willen een stad zijn waar iedereen in een kansrij-
                                                                                                                                                                            ke en fijne buurt kan wonen en de plek waar je
nia is gevoerd, heeft daaraan een grote bijdrage              In Arnhem hebben niet enkel veel mensen te            Je woont of prachtig,                                   woont niet je kansen bepaalt. Dat betekent ook
geleverd. Door dit woonbeleid werd sociale huur              kampen met een laag inkomen, maar zijn ar-                                                                     dat dat werkgelegenheid nabij moet zijn en dat
steeds meer alleen voor mensen met allerlaagste              moede en achterstand ook ongelijk over de stad         of met veel problemen                                   mensen de mogelijkheid hebben om op toegan-
inkomens en voor bepaalde wijken, terwijl andere
wijken juist steeds meer koopwoningen kregen die
                                                             verdeeld. In de stad is sprake van een duidelijke
                                                             tweedeling. Uit onderzoek blijkt dat in vergelij-      om je heen.”                                            kelijke wijze werk en voorzieningen te bereiken.

alleen nog te betalen werden voor mensen met de              king met andere steden de tweedeling in Arn-
hoogste inkomens. Hierdoor zijn grotere con-                 hem sterk is en dat Arnhem in de 10 ‘kansarmste’                                                                 UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
centraties ontstaan van mensen in een kwetsbare              gemeenten van Nederland staat. Dat betekent
positie die bij elkaar wonen. Naast een woonkloof,           dat Arnhem relatief grote gebieden kent waarin                                                                   Hoe gaan we dit doel bereiken?
zien we ook op andere vlakken – denk aan onder-              kinderen een geringe kans hebben om armoede
wijs en (jeugd)zorg – de ongelijkheid toenemen.              achter zich te laten.                                                                                             1 ELKE WIJK KRIJGT EEN PL AN
                                                                                                                                                                                 OP MAAT
De eigenheid van onze buurten en mensen te-                  We constateren een groot verschil tussen onze
kenen onze stad. Die verschillen zijn een kwali-             wijken, als het gaat om woningen en inwoners.
teit, maar alleen als dat door bewoners ook zo               Er is een onevenredige verdeling van sociale                                                                   Onze visie is dat de veiligheid en daarmee de kans-
wordt ervaren. Als we steeds meer verschillen                huurwoningen en zorgvoorzieningen over de               Gehoord tijdens een van de diepte-interviews           rijkheid kan verbeteren als iedere wijk een op maat
en steeds minder ontmoeten, dan ligt echter                  Arnhemse wijken. De wijken Malburgen, ‘t Broek,         met de belangrijkste stakeholders                      gesneden aanpak krijgt, gebaseerd op een voor
vervreemding op de loer.                                     Klarendal, Presikhaaf en Geitenkamp zijn onze                                                                  de wijk unieke probleemanalyse. Die aanpak kent
                                                             minst veerkrachtige wijken. Op deze plekken                                                                    vaak wel dezelfde ingrediënten, namelijk aandacht
Arnhem wil een ongedeelde stad zijn die diversi-             staan de grootste concentraties goedkope socia-                                                                voor de staat van de leefomgeving, aandacht voor
teit en nabijheid combineert, waar we samenle-               le huurwoningen, waarin, dankzij wet- en regel-                                                                de mensen, interventies gericht op een gediffe-
ven en waar mensen– ongeacht inkomen en ach-                 geving, over de jaren heen steeds meer mensen          VISIE                                                   rentieerd woonprogramma en woninggebruik. De
tergrond – elkaar weer gaan ontmoeten op het                 in een kwetsbare positie zijn komen wonen. In                                                                  gemeente neemt het initiatief om wijkplannen te
schoolplein en in het park, langs het sportveld en           deze buurten gaan individuele problemen van            Zo zien we het voor ons                                 maken. De wijkschetsen bevatten een analyse van
in de winkel. Waar je in iedere wijk kansrijk kan            bewoners, op het gebied van armoede, werkloos-                                                                 de wijk, waarna we met de belangrijkste (woon)
opgroeien en wonen. Dat doen we door gebieds-                heid en gezondheid samen met veel en dikwijls        In Arnhem kunnen inwoners in iedere wijk kans-            stakeholders in de acht verschillende gebieden van
gericht te werken aan kansrijke wijken (5.1.) en             toenemende overlast en onveiligheid. Het gaat        rijk opgroeien en leven. We vinden het belangrijk         Arnhem een plan voor de wijk maken.
niet financieel rendement, maar maatschappelijk              om gebieden die niet altijd de veerkracht hebben     dat onze inwoners voldoende samenredzaam
rendement voorop te stellen (5.2).                           om – zonder extra ondersteuning en zorg - een        zijn. Dit betekent niet dat we er vanuit gaan dat         Afhankelijk van de probleemanalyse ligt het accent
                                                             prettig woongebied te blijven voor de bewoners.      iedereen volledig de controle over het eigen              per wijk verschillend. In onze visie is een goed plan
                                                             Zowel deze inwoners als deze buurten verdienen       leven kan nemen, maar dat we eraan moeten                 voor de wijk integraal. Dat betekent dat het ver-
  5.1 Door gebiedsgericht te                                 het dat we extra investeren.                         bijdragen dat mensen naar elkaar omkijken en              schillende domeinen (fysiek, sociaal, economie),
      werken aan kansrijke wijken                                                                                 elkaar ontmoeten. De veerkracht van wijken aan            en partijen verbindt. De consequenties van het
                                                             Hoewel zeker de wijken die onderdeel uitmaken        de Oost- en Zuidkant van Arnhem is over 10 jaar           plan worden telkens ook voor de stad als geheel
                                                             van het Nationaal Programma Arnhem-Oost              beter dan nu.                                             in beeld gebracht en waar nodig – bijvoorbeeld bij
  HUIDIGE SITUATIE                                           deze extra ondersteuning en zorg nodig hebben,                                                                 een afname van de betaalbare woningvoorraad –
                                                             moeten we ook aandacht hebben voor een aantal        Omdat de samenredzaamheid vooral onder druk               gecompenseerd elders in de stad of regio.
  Dit is wat we constateren                                  wijken waar het nu relatief prima gaat, maar er      staat in complexen en buurten waar veel mensen
                                                             risico’s zijn op vermindering van de veerkracht op   wonen die het financieel moeilijk hebben of op            Voor de vijf wijken die vallen onder het program­
Het aandeel Arnhemse inwoners dat leeft van                  termijn, zoals Kronenburg, Vredenburg en De Laar.    een andere wijze kwetsbaar zijn, verdienen deze           ma Arnhem-Oost, worden de wijkgerichte uitwer-
een laag inkomen ligt al jaren hoger dan het                                                                      gebieden meer aandacht dan de andere.                     kingen die voor die wijk opgesteld worden, samen-
landelijke gemiddelde. Datzelfde geldt ook voor                                                                                                                             gebracht en gekoppeld aan deze wijkplannen.


42                                                                                                                                                                                                                            43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                               O N T WWEO
                                        RPON
                                           WVI
                                             OOS IN
                                                  E VAIR
                                                       SNI EHAEM
                                                               RN2024
                                                                 H EM 2024
                                                                      – 2029/2034
                                                                           – 2029/2034                                                              5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II




                                                                                                                    3 ONGELIJK INVESTEREN VOOR                           lastig om met het lagere rendement van een
                                                                                                                      GELIJKE KANSEN                                     sociale huurwoning de hoge grondprijs terug te
                                                                                                                                                                         verdienen. Hierdoor ontstaat een gedeelde stad
                                                                                                                                                                         met ‘rijke’ en ‘arme’ wijken waar mensen met
                                                                                                                  De veerkracht van wijken is de afgelopen jaren         verschillende inkomens niet meer samenwonen.
                                                                                                                  steeds meer onder druk komen te staan. Dit
                                                                                                                  heeft – onder andere – te maken met de afbraak         Het woonbeleid is de afgelopen jaren te veel
                                                                                                                  van de volkshuisvesting, extramuralisering en          aangevlogen vanuit de wetmatigheden van de
                                                                                                                  een verminderde inzet vanuit het Rijk op de leef-      markt. Dit gebrek aan overheidssturing heeft
                                                                                                                  baarheid in wijken. Om verdere tweedeling in de        geleid tot uitsluiting, onbetaalbare woningen en
                                                                                                                  stad te voorkomen, investeren we ongelijk voor         woonongelijkheid.
                                                                                                                  gelijke kansen en voor een ongedeelde stad.

                                                                                                                  Dit betekent onder andere een gebiedsgerichte            VISIE
                                                                                                                  intensivering van de inzet op zorg, welzijn en op
                                                                                                                  het tegengaan ondermijnende criminaliteit in             Zo zien we het voor ons
                                                                                                                  die wijken waar het voor de inwoners het hardst
                                                                                                                  nodig is. Het betekent ook het gebiedsgericht in-      In Arnhem keren we terug naar het ideaal van
                                                                                                                  vesteren en beheren van de gebouwde omgeving           de goede volkshuisvesting. Onze visie is dat de
                                                                                                                  (zowel openbare ruimte, groen als vastgoed),           maatschappelijke meerwaarde zwaarder moet
                                                                                                                  waar het voor de leefbaarheid het hardst nodig         wegen in het beleid en in de besluiten op het
                                                                                                                  is. Vanuit het Nationaal Programma Arnhem-             gebied van wonen. Het langetermijnbelang van
     2 DE VEERKRACHT VAN DE WIJK                             tige wijken en juist minder in de minder leefbare/   Oost zet een alliantie zich om via een langjarige      de samenleving in de stad moet voorop staan,
       BEPAALT HET WOONRUIMTEVER-                            veerkrachtige wijken. De sociale huursector is       aanpak de kansengelijkheid en kwaliteit van de         want onze inwoners moeten nog decennialang
       DELINGS- EN HUURPRIJSBELEID.                          immers breed, bij verschillende huurprijzen horen    vijf Arnhem-Oost wijken te vergroten.                  goed kunnen wonen in de gebouwen en wijken
                                                             verschillende woondoelgroepen, bijvoorbeeld met                                                             die nu gebouwd worden. De maatschappelijke
                                                             en zonder inkomen uit werk.                                                                                 meerwaarde, en dus niet de financiële, laten we
Een belangrijke oorzaak van de beperkte veer-                                                                       5.2 Door te sturen op maat-                          leidend zijn bij de grondprijzen, de woningbouw-
kracht van een aantal van onze buurten en wijken             In ons woonruimteverdelingsbeleid bekijken we              schappelijke meerwaarde                          programmering en de huurprijsafspraken voor
is dat woningcorporaties passend moeten toe-                 met woningcorporaties op basis van het ‘ab-                                                                 de nieuwe en bestaande woningvoorraad van
wijzen. Hierbij zijn mensen met de allerlaagste              sorptievermogen’ van de buurt waar mensen in                                                                woningcorporaties.
inkomens aangewezen op de allergoedkoopste                   een kwetsbare situatie gehuisvest worden, zodat        HUIDIGE SITUATIE
woningen, die vaak geconcentreerd in dezelfde                het voor hen en voor de buurt het beste is. Het                                                             Maatschappelijk betekent in deze, dat naast het
wijken van Arnhem staan. Omdat zich in deze in-              gaat hierbij voornamelijk om de doelgroepen die        Dit is wat we constateren                            financiële rendement, ook de effecten op het
komensgroep relatief veel personen bevinden die              worden bemiddeld naar een woning, bijvoorbeeld                                                              welzijn van mensen en de stad als geheel, zowel
kwetsbaar zijn en/of een vorm van zorg nodig heb-            statushouders en uitstromers uit opvang en in-       De marktprijzen op een locatie zijn bepalend           op de korte als langere termijn, worden mee-
ben, staat de samenredzaamheid en leefbaarheid               stellingen. In de minst veerkrachtige wooncom-       voor de grondprijs. Hoe populairder de loca-           gewogen. Sociale huurwoningen met een hoge
van een aantal wijken onder druk. Omdat deze                 plexen of straten huisvesten we zo min mogelijk      tie, hoe hoger de prijs van de grond. Daarmee          kwaliteit voor mensen met lage inkomens staan
personen het vaak al moeilijk zat hebben om zelf             nieuwe bewoners in een kwetsbare positie. We         worden ook de prijzen hoger van de woningen            ook op A-locaties.
rond te komen of een weg in het leven te vinden,             huisvesten in die buurten gericht bewoners die       die er worden gerealiseerd. Dit effect versterkt
hebben zij vaak ook niet de ruimte in het hoofd om           de veerkracht van wijken kunnen versterken.          zichzelf. Op de gewilde locaties moeten telkens
ook te letten op hun buren of de leefomgeving.               Samen met de woningcorporaties en huurders-          dure, hoogwaardige, woningen worden gebouwd
Om de veerkracht van buurten te versterken,                  vertegenwoordigers willen we verkennen of er         om de grondwaarde terug te verdienen. Door de
maken we met woningcorporaties afspraken over                ook in de reguliere woonruimteverdeling kansen       hogere marktwaarde is het daardoor in sommige
het aanbieden van meer sociale huurwoningen                  zijn om meer oog te hebben voor de menselijke        wijken lastiger om woningen in het betaalbare
onder de aftoppingsgrens in leefbare/veerkrach-              maat van de huurder en de buurt.                     of sociale segment te realiseren. Het is immers




44                                                                                                                                                                                                                      45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                       5 DE ONG EDEELDE STAD • STRATEG IE II




  UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                                   goede wijken van Arnhem meer sociale huur-                                                                        3 WE GEVEN RUIMTE AAN
                                                             woningen, maatschappelijke voorzieningen en               “Het gaat niet alleen                                     COLLECTIEVE WOONINITIATIEVEN
  Hoe gaan we dit doel bereiken?                             doelgroepwoningen worden toegevoegd.
                                                                                                                       om huizen. Het gaat
                                                                                                                       ook om hoe we goed
     1 WE GAAN SPIEGELEN: IN VEER-                           Omdat (potentiële) planontwikkelingen in het                                                                   Een deel van de huidige en toekomstige inwo-
       KRACHTIGE WIJKEN VOEGEN WE                            Westen van Arnhem de afgelopen jaren nog                                                                       ners wil graag zelf woningen ontwikkelen en
       VEEL SOCIALE HUURWONINGEN
       TOE EN IN MINDER VEERKRACH­
                                                             beperkt zelf van de grond kwamen, starten we als
                                                             gemeente in ieder geval zelf actief de planont-           samen wonen en leven                                 zeggenschap hebben over hun woonomgeving.
                                                                                                                                                                            Collectieve wooninitiatieven, bijvoorbeeld in de
       TIGE WIJKEN WAT MINDER                                wikkeling aan het Westen van de Heijenoordse-
                                                             weg. Op die manier houden we de regie. We spe-
                                                                                                                       in de stad.”                                         vorm van collectieve zelfbouw of een beheer- of
                                                                                                                                                                            wooncoöperatie, zijn woonvormen waarbij de
                                                             len hierbij een verbindende en verleidende rol en                                                              ­bewoner zelf aan zet is. Bij deze woonvormen is
In de nieuwbouw gaan verschillende eisen voor                staan open voor verwerving van gronden in het                                                                   vaak veel aandacht voor sociale cohesie, betaal-
verschillende wijken gelden. In wijken met weinig            gebied. We kiezen voor een proactief facilitaire                                                                baar en duurzaam wonen en samen ouder wor-
sociale huurwoningen is bij nieuwbouwprojecten               gemeentelijke rolneming (voortvloeiend uit het                                                                  den. De komende 5 jaar willen we ten minste 10
meer dan de helft van de woningen sociaal.                   afwegingskader uit de Nota Grondbeleid).                                                                        bouwkavels reserveren of uitgeven voor collec-
Bij nieuwbouwprojecten wordt per wijk gestuurd                                                                                                                               tieve wooninitiatieven. Door de verbondenheid
op het bereiken van een gemengde wijk. Daarbij               In wijken met weinig sociale huurwoningen geldt           Gehoord van een inwoner                               die de bewoners vaak voelen met elkaar en hun
voegen we zoveel mogelijk sociale huur (gedefini-            als uitgangspunt dat corporatiehuurwoningen               in een straatinterviews                               omgeving, draagt het stimuleren van collectieve
eerd in doelgroepenbeleid) toe in wijken waar nu             niet worden verkocht                                                                                            wooninitiatieven bij aan de veerkracht van onze
nog weinig sociale huurwoningen zijn en anders-              We vinden dat er in elke wijk ruimte moet zijn                                                                  wijken. Daarbij maken we met coöperaties ook
om. Voor alle wijken in Arnhem geven we een                  voor sociale corporatiehuurwoningen. Ook op de                                                                  afspraken over de bewonerssamenstelling in de
richting aan voor het aantal te realiseren sociale           A-locaties in onze stad. We gaan ons er dan ook          2 IN ONS EIGEN GRONDBELEID                             toekomst (gericht op diversiteit in de buurt en
huurwoningen per nieuwbouwproject, waarbij                   voor inzetten om op deze locaties meer sociale             IS DE VOLKSHUISVESTELIJKE                            sociale cohesie).
voor een aantal wijken geldt dat bij nieuwbouw-              huurwoningen toe te voegen. Omdat het bij-                 MEERWAARDE LEIDEND
projecten tussen de 60% en 100% aan sociale                  bouwen van deze woningen om een lange adem                                                                     We gaan ons meer dan voorgaande jaren inzet-
corporatiehuurwoningen gerealiseerd moet wor-                vraagt, willen we in de tussentijd de sociale corpo-                                                           ten om collectieve wooninitiatieven ruimte te
den. (Zie voor een verdere uitwerking Strategie              ratiehuurwoningen in deze wijken behouden. We          Sturen op maatschappelijke meerwaarde vraagt            geven. Daarvoor zijn in het recente verleden al
I). Door deze werkwijze op te nemen in beleid,               vinden het onwenselijk dat sociale huurwoningen        ook om een actief grondbeleid waarin niet de            de nodige eerste stappen gezet. De makkelijkste
drukken we de grondwaarde in deze gebieden.                  in deze wijken worden verkocht. Voor de verkoop        financiële uitkomsten, maar de volkshuisvestelijke      wijze om bouwkavels uit te geven voor collec-
                                                             van corporatiewoningen moeten goede redenen            opbrengsten kaderstellend zijn voor afspraken           tieve wooninitiatieven is bij woningbouwontwik-
Het sturen op maatschappelijk rendement                      zijn, waarbij we over de voorwaarden prestatieaf-      over de invulling van ontwikkellocaties. Bij eigen      kelingen met eigen grondposities. Bij woning-
betekent niet dat alle sociale huurwoningen op               spraken maken met de woningcorporaties.                projecten kan dit leiden tot lagere grondopbreng-       bouwplannen in Gaardenhage, Nijmeegseweg en
iedere plek in de stad hetzelfde zijn en voor ieder                                                                 sten. Voor de realisatie van sociale huurwoningen       Presikhaaf 3 namen we als uitgangspunt op dat
huishouden geschikt. De woninggrootte, het                   Met woningcorporaties werken we uit hoe we een         rekenen we uiteraard al met lagere grondprijzen.        we plekken reserveren voor collectieve woonini-
woningtype en de mate waarin voorzieningen in                gespiegeld huurprijsbeleid kunnen voeren                                                                       tiatieven. Ook in de startnotitie voor de gebieds-
een complex worden gedeeld kunnen worden,                    In navolging op de actie onder ‘5.1. gebiedsge-        Als gevolg van de Woondeal 2.0. is al direct            ontwikkeling bij Rijnpark is besloten dat we bij
kunnen variëren naargelang de populariteit van               richt werken aan kansrijke wijken’ maken we met        concrete invulling gegeven aan dit uitgangspunt.        de uitwerking van de gebiedsvisie onderzoeken
de locatie.                                                  woningcorporaties afspraken over een gespiegeld        Hoewel de planontwikkeling van Schuytgraaf              of het kansrijk is om in te zetten op zelfbouw,
                                                             huurprijsbeleid, waarbij in goede buurten met          zich al in een vergevorderd stadium bevond,             CPO, wooncoöperaties en andere collectieve
We gaan actief aan de slag om plantonwikkelin-               weinig corporatiebezit vaker lage huren dienen te      hebben we voor velden 1, 26 en 27 het aandeel           woonvormen. Naast dat we binnen bestaande,
gen aan de Westzijde van Arnhem te starten                   worden gevraagd en aandachtsgroepen te worden          betaalbare woningen significant verhoogd.               lopende woningbouwprojecten kijken of er
Aan de Westzijde van Arnhem zijn er zeer weinig              gehuisvest. Voor sociale huurwoningen in minder        Hoewel we daardoor minder geld krijgen voor de          mogelijkheden zijn, zullen we gerichter kleinere
sociale huurwoningen. Voor de buurt Heijenoord               veerkrachtige buurten, worden (bij de aanvangs-        gronden, zijn de woningen die worden gebouwd            kavels aankopen en/of specifiek uitgeven voor
is het aandeel corporatiehuur op dit moment                  huren na mutaties) hogere huurprijzen (sociaal,        bereikbaar voor mensen met lagere- en mid-              collectieve woonconcepten.
bijvoorbeeld 3% en voor de Hoogkamp/Sterren-                 maar boven aftoppingsgrens) gevraagd, om de            deninkomens.
berg 0%. Om de stad gelijker, veerkrachtiger en              samenredzaamheid in deze buurten te vergroten.
evenwichtiger te kunnen maken, moeten er in de


46                                                                                                                                                                                                                          47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>‘In Arnhem stellen we                               6
               1 I N LE ID IN G




woonzekerheid en het                           WONINGEN
recht op wonen centraal.’                     MET KWALITEIT
                                                        Strategie III


                                    In Arnhem streven we ernaar dat woningen van goede
                                     kwaliteit zijn en dat mensen woonzekerheid hebben.

                                  Je écht thuis voelen doe je namelijk niet in een woning die
                                     slecht onderhouden is, of waar je te maken hebt met
                                         dunne muren, schimmel of vochtproblemen.

                                  Je écht thuis voelen doe je al helemaal niet als je te maken
                                   hebt met intimidatie van je verhuurder of omdat je niet
                                  weet hoe je over enkele maanden aan een nieuwe woonplek
                                     moet komen omdat je tijdelijke huurcontract afloopt.




48                                                                                               49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                   W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III




Helaas hebben in Arnhem veel mensen te maken                   6.1 In een stad waar goed                        – bemiddelingskosten gevraagd en zijn woningen           permanent, en dus niet tijdelijk, worden verhuurd.
met slechte woningen of bedreigend gedrag van                      verhuurderschap de norm is                   vaak slecht onderhouden. Helaas zijn huurders            Huurders vinden aan hun zij een gemeente die er
hun verhuurder. Met name op de particuliere                                                                     in deze situaties vaak onvoldoende op de hoogte          voor hen is. Huurders zijn niet meer op zichzelf
huurmarkt hebben huurders te maken met on-                                                                      van hun rechten om situaties aan te vechten en           aangewezen om misstanden aan te pakken, maar
wenselijke situaties. De afgelopen jaren klopten               HUIDIGE SITUATIE                                 hun recht te behalen.                                    krijgen hulp van een gemeente die handhaaft
bij het Huurdershuis recordaantallen huurders                                                                                                                            bij excessen. De gemeente en het Huurdershuis
aan met een klacht over hun verhuurder of van-                 Dit is wat we constateren                        Jarenlang konden we als gemeente maar beperkt            voeren actief campagne om huurders beter op de
wege een oplopend conflict. Door het grote geld                                                                 optreden tegen deze misstanden. Vanuit de wet            hoogte te stellen van hun rechten. Geen instru-
dat met woningen verdiend kon én kan worden,                Door het woningtekort hebben veel Arnhem-           bezien waren deze situaties vooral een zaak tussen       ment laten we onbenut om huurders te helpen.
zijn steeds meer woningen in handen gekomen                 mers de afgelopen jaren genoegen moeten             huurders en verhuurders. Gelukkig zijn er voor
van huisjesmelkers. Zij hebben vaak weinig omkij-           nemen met een woning waarin het niet fijn ver-      gemeenten steeds meer instrumenten beschik-              Niet iedereen mag in de toekomst nog een
ken naar de huurder of de staat van de woning.              toeven is. Een groot deel van hen heeft een inko-   baar om deze excessen aan te pakken. Nadat we            woning in Arnhem verhuren. Vooral in gebieden
                                                            men waarmee zij niet in aanmerking komen voor       een lange periode hebben gekend waarin wetten            waar de leefbaarheid onder druk staat, gaan we
Als gemeente staan we pal voor woonzekerheid                een sociale huurwoning, maar waarmee ze er ook      werden aangenomen die juist leidden tot een              voorwaarden stellen aan de verhuur van wonin-
en de rechten van huurders. Als we toe willen               moeilijk tussenkomen op de koopwoningmarkt.         verslechterde positie van huurders, zijn huurders        gen. We introduceren een vergunningplicht. Ver-
werken naar een gezonde huurmarkt, moeten we                In veel van de gevallen is de woonsituatie van      door nieuwe regels weer steeds beter beschermd.          huurders die zich misdragen of regels over goed
paal en perk stellen aan slecht verhuurderschap             deze Arnhemmers onacceptabel. Deze inwoners                                                                  verhuurderschap niet naleven, bestraffen we in
en huisjesmelkers. Geen instrument moeten we                wonen vaak noodgedwongen in een huis waarin         Door een wijziging van belastingregels en een            de vorm van boetes, overname van het beheer
onbenut laten om slechte verhuurders uit de                 ze zich niet thuis voelen en waarin ze vaak niet    aantal andere wetten over huurregulering zien            van de woning of door onteigening.
stad te weren. Alleen dan kunnen huurders goed              zeker zijn of ze er wel kunnen blijven.             we steeds vaker berichten in de landelijke media
wonen. Van ‘goed verhuurderschap’ maken we in                                                                   dat het voor particuliere verhuurders onaantrek-         Over tien jaar is het aandeel particuliere huurwo-
Arnhem de norm (6.1.).                                      Het afgelopen decennium zijn in onze stad veel      kelijker wordt hun woningen te blijven verhuren.         ningen in Arnhem afgenomen. Uit het woonbe-
                                                            mensen woningen gaan verhuren om er vooral          Voor Arnhem vinden we dat, gelet op het zeer             hoefteonderzoek blijkt een beperkte behoefte
Kwalitatief goed wonen bevorderen daarnaast                 veel geld mee te verdienen. Hoewel het overgro-     hoge aandeel particuliere huurwoningen in de             naar dit soort woningen. We houden (bestaande)
vooral door het versnellen van de verduurzaming             te deel van de verhuurders van goede wil is en      stad, een gunstige ontwikkeling. Hoewel het me-          goedkope en middeldure koopwoningen dan ook
(6.2). Bij veel van onze inwoners zijn de afgelo-           staat voor woonkwaliteit, hebben teveel Arn-        rendeel van de verhuurders zich een goed ver-            beschikbaar voor starters die zelf in de woning
pen jaren de energiekosten flink toegenomen.                hemse huurders helaas te maken met vervelende       huurder toont, sluiten de aantallen particuliere         willen gaan wonen en voorkomen dat deze wor-
Dat leidt tot financiële stress en onzekerheid of           situaties en misstanden. De kans dat huurders       huurwoningen in Arnhem niet aan bij woonvraag.           den opgekocht door beleggers.
je wel in je woning kan blijven. We hebben een              in Arnhem met misstanden op de particuliere
belangrijke opgave om woningen snel te isoleren             verhuurmarkt te maken is ook groter dan in an-
en verduurzamen. Dat is niet alleen belangrijk              dere steden, Arnhem staat landelijk op de zesde       VISIE                                                    UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
voor de woonlasten van Arnhemmers, maar ook                 plek voor wat betreft het aandeel woningen dat
omdat we onze CO2-uitstoot naar beneden willen              in bezit is van een investeerder of particuliere      Zo zien we het voor ons                                  Hoe gaan we dit doel bereiken?
en moeten brengen. Die verantwoordelijkheid                 verhuurder. Ook in de gehele provincie was er de
hebben we voor onszelf, maar ook voor onze                  afgelopen jaren geen gemeente waar het aantal       In onze visie staan woonzekerheid en een goede              1 PARTICULIERE VERHUUR GAAN WE
toekomstige stadbewoners. Woningcorporaties                 aankopen van koopwoningen voor particuliere         kwaliteit van woningen voorop. Verhuurders heb-               VERREGAAND REGULEREN. GOED
kunnen bij deze opgave als startmotor dienen.               verhuur zo hoog was als in Arnhem.                  ben oog voor de woonkwaliteit en het welbevin-                VERHUURDERSCHAP DWINGEN WE
                                                                                                                den van huurders. We streven naar een gezonde                 DAARBIJ DESNOODS AF
                                                            Op de particuliere huurmarkt zien we vaak dat       en rechtvaardige huurmarkt. Dat doen we door
                                                            woningen van matige kwaliteit worden verhuurd       scherp te reageren op misstanden op de verhuur-
                                                            voor hoge huurprijzen. Ook zien we dat veel ver-    markt en door slecht verhuurderschap uit de stad         Regels, vergunningen en taskforce
                                                            huurders gebruik maken van tijdelijke contrac-      te weren. Goed verhuurderschap is de norm.               Lange tijd golden in Arnhem en Nederland
                                                            ten. Huurders weten daardoor niet of ze volgend                                                              vrijwel geen regels in de vrije huursector. Ver-
                                                            jaar nog wel een dak boven het hoofd hebben         Huurders moeten in een huis kunnen wonen                 huurders waren bijvoorbeeld vrij de huren te
                                                            en omwonenden kijken met argwaan naar hoge          waarin ze zich fijn en veilig voelen. Dat bete-          vragen die ze wilden, terwijl het met de rechts-
                                                            bewonerswisselingen. Hoewel het al een tijd bij     kent dat huurders gevrijwaard moeten zijn van            positie van huurders bergafwaarts ging. Om de
                                                            wet is verboden, worden vaak nog hoge – illegale    intimidatie en discriminatie en dat woningen             geschetste excessen op de huurmarkt tegen te


50                                                                                                                                                                                                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034




gaan, gaan we verhuur van woningen reguleren                 Eén van de misstanden die het vaakst voorkomt
en in sommige gevallen verbieden. In de eerste               op de particuliere verhuurmarkt is dat verhuur-
plaats betekent dit dat we onze woningsplitsing-             ders te hoge huren rekenen. Afhankelijk van
en verkameringsregels (grotendeels) doorzetten.              wetsbehandelingen in het parlement, kunnen we
Hierdoor is het enkel mogelijk om panden op te               hier in de toekomst als gemeente op handhaven.
kopen en op te delen als er wordt voldaan aan                Huurders zijn nu nog zelf verantwoordelijk om
regels die ervoor zorgen dat alleen woningen                 een zaak te beginnen bij de Huurcommissie.
met een goede woonkwaliteit worden verhuurd.
Ook blijft de opkoopbescherming in Arnhem                    Op de verschillende regels zullen we actief toe-
van kracht. Met deze regel voorkomen we dat                  zien en actief handhaven. We starten een ‘task-
goedkope en middeldure koopwoningen worden                   force goede verhuur’, die beschikt over expertise
opgekocht voor de verhuur en blijven deze wo-                over de verschillende wet- en regelgeving over
ningen beschikbaar voor mensen die een koop-                 verhuur, onderhoud en woonoverlast. Zij zullen
woning zoeken om er zelf te gaan wonen.                      woningen bezoeken, meldingen afhandelen en
                                                             verhuurders bestraffen die in strijd treden met
Een maatregel die verder reikt, is dat we aan de             de normen over goed verhuurderschap.
verhuur van woningen in Arnhem voorwaarden
gaan verbinden. Sinds juli 2023 is de Wet Goed               We zetten stevig in op de verbetering van slecht
Verhuurdershap van kracht. Hierdoor kunnen                   onderhouden woningen.
gemeenten een vergunningsplicht voor verhuur-                We benutten maximaal en maximaler hand-
                                                                                                                 Goed verhuurderschap is de norm, waarbij
ders introduceren. In Arnhem zullen we gebruik               havingsinstrumentarium om de kwaliteit van
                                                                                                                 ­verhuurders oog hebben voor hun huurders en
gaan maken van deze nieuwe mogelijkheid.                     woningen omhoog te brengen. Dit houdt onder          de kwaliteit van woningen.
                                                                                                                                                                        2 IN WIJKEN WAAR DE LEEF­­-
Hiervoor hebben we al de nodige middelen ge-                 andere in dat de ODRA, op basis van het Bouw-                                                                BAAR­H EID ONDER DRUK STAAT,
reserveerd. Door het invoeren van verhuurders-               besluit en de Woningwet, vaker woningeigenaren                                                               GAAN WE ACTIEF WONINGEN
vergunningen, worden verhuurders verplicht aan               aanschrijft bij slecht onderhouden woningen.                                                                 VAN SLECHTE VERHUURDERS
te tonen hoe zij invulling geven aan de wettelijke           Op basis van deze wetten verplichten we bij zeer                                                             OPKOPEN
normen over goed verhuurderschap en kunnen                   slecht onderhoud dat verhuurders de woning          meldingsbereidheid bij discriminatie vaak laag is,
we verplichten dat verhuurders een onderhouds-               verbeteren. Als de leefbaarheid echt in het ge-     hebben we in onze opdracht aan Vizier opgeno-
plan hebben en uitvoeren. Wettelijk gezien kan               ding komt, schuwen we onteigening niet.             men om inwoners ook voor te lichten over dit         In de Arnhem-Oost-wijken beboeten we niet
deze vergunningsplicht enkel gelden voor die                                                                     type discriminatie. Vanwege de preventieve wer-      alleen verhuurders bij slecht gedrag, maar zullen
gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat.              Hierbij is het ook van belang dat huurders op een   king die van mystery-call-onderzoeken uitgaat,       we ook actief actie ondernemen om woningen
                                                             gemakkelijke wijze gebrekkig onderhoud kunnen       onderzoeken we periodiek via deze onderzoeks-        op te kopen (in te ponden) en deze woningen
Door de Wet Goed Verhuurderschap worden alle                 melden bij de gemeente.                             methode of verhuurders en verhuurmakelaars           door een goede verhuurder te laten verhuren.
gemeenten al verplicht om een meldpunt in te                                                                     discrimineren.                                       Dat zullen we in ieder geval doen bij woningen
richten waar huurders terechtkunnen bij over-                We blijven waakzaam voor discriminatie op de                                                             waarbij de verhuursituatie negatieve gevolgen
tredingen van de algemene regels over goed ver-              woningmarkt. Discriminerend of intimiderend         Eén van de algemene regels die in de Wet Goed        heeft voor de leefbaarheid in de omgeving. Door
huurderschap die in de wet zijn opgenomen. Het               gedrag wordt bestraft                               Verhuurderschap is opgenomen is dat verhuur-         een bijdrage uit het landelijke Volkshuisvesting-
voordeel van een aanvullende vergunningplicht                Uit een onderzoek dat in 2022 door de gemeen-       ders een transparant verhuurproces moeten            fonds, zijn hiervoor al de benodigde financiële
is dat we de verantwoordelijkheid bij verhuurders            te Arnhem is uitgevoerd blijkt dat een groot deel   voeren en dat verhuurders een werkwijze moe-         middelen beschikbaar.
leggen om aan te tonen hoe zij aan de algemene               van verhuurmakelaars en verhuurders bereid is       ten hebben om woondiscriminatie te voorkomen.
regels voldoen, in plaats van dat huurders mis-              om te discrimineren bij het selectieproces van      Als verhuurders in Arnhem in de toekomst niet        In deze wijken gaan we met de woningcorporaties
standen moeten melden. De vergunningsplicht                  huurders. Sinds dit onderzoek is uitgevoerd,        over een dergelijke werkwijze beschikken, kun-       ook breder bezien of huizen ingepond moeten
stelt ons in de gelegenheid om bij misstanden                hebben we gesprekken gevoerd met de belan-          nen en zullen we deze verhuurders bestraffen.        worden. Het kan nuttig zijn hiertoe over te gaan,
forse boetes op te leggen en in het uiterste ge-             genvereniging van makelaars en verhuurders                                                               omdat er in deze wijken soms sprake is van gespik-
val het beheer van woningen over te nemen.                   om door te nemen hoe deze praktijken in de                                                               keld bezit. Door het (terug)kopen van huizen kun-
                                                             toekomst voorkomen kunnen worden. Omdat de                                                               nen deze verduurzaamd en/of verbeterd worden.




52                                                                                                                                                                                                                   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                   W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                             6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III




     3 HUURDERS KRIJGEN OP EEN                                 4 OM VOCHT- EN SCHIMMELPRO-                       5 ONZE VAKANTIEPARKEN ZIJN                           Op basis van een eerste analyse van de totale
       L AAGDREMPELIGE WIJZE ONDER-                              BLEMATIEK BIJ SOCIALE HUURWO-                     ­B EDOELD VOOR RECREATIE EN                        woningvoorraad in de gemeente Arnhem blijkt
       STEUNING EN ADVIES BIJ MELDIN-                            NINGEN AAN TE PAKKEN, ZETTEN                       NIET VOOR PERMANENTE BEWO-                        dat er van de 81.000 woningen in Arnhem (situ-
       GEN EN KL ACHTEN                                          WE EEN SCHIMMELEXPERT IN                           NING. KWALITATIEF GOED WONEN                      atie februari 2023) meer dan 30.000 woningen
                                                                                                                    BETEKENT DAT WE VAKANTIEPLEK-                     een slechter label hebben dan C,deze woningen
                                                                                                                    KEN NIET INZETTEN ALS WONING                      moeten in ieder geval worden geïsoleerd.
Huurders moeten de mogelijkheid hebben om                   Veel huurders van sociale huurwoningen ervaren                                                            Een derde van de Arnhemse woningvoorraad is
(juridisch) advies te krijgen en geholpen te wor-           last van vocht en schimmel. De afgelopen jaren      In Arnhem vinden we permanente bewoning               corporatiebezit, dus corporaties hebben een be-
den bij eventuele klachten of conflicten met hun            hebben we gezien dat dit vaak heeft geleid tot      op vakantieparken onwenselijk. Hoewel vanuit          langrijke rol in de energietransitie. De doelstel-
verhuurder. In Arnhem biedt het Huurdershuis                conflicten tussen huurders en verhuurders, waar-    de rijksoverheid de mogelijkheden steeds ver-         ling klimaatneutraal in 2050 is een gezamenlijke
op laagdrempelige wijze al jaren deze hulp aan              bij vaak onenigheid bestaat over de oorzaak van     der worden verruimd om bewoning te facilite-          doelstelling van de corporaties en de gemeente.
huurders. In 2022 klopten bijna meer dan twee               problematiek. Omdat vocht en schimmel risico’s      ren, willen we in Arnhem geen gebruik maken           We realiseren ons dat hiervoor nog veel ontwik-
keer zoveel mensen bij het Huurdershuis aan                 kunnen hebben voor de gezondheid, is het be-        van deze mogelijkheid. Hiervoor hebben we             kelingen nodig zijn, zowel technisch en financieel
dan de jaren daarvoor. Dit toont aan dat deze               langrijk dat deze problemen worden aangepakt.       verschillende redenen. Zo grenzen al onze             als in regelgeving. De huidige technieken, regels
ondersteuning voor huurders broodnodig is. We                                                                   vakantieparken aan Natura2000-gebieden                en financiële condities zijn ontoereikend. We zien
subsidiëren het Huurdershuis met het bedrag                 Om vocht- en schimmelproblemen te verhelpen         op de Veluwe. Ook zijn recreatiewoningen              het als een gezamenlijke opgave om op alle fron-
dat nodig is om alle klachten en meldingen goed             en conflicten tussen huurders en verhuurder te      -in bouwkundig opzicht- niet gebouwd voor             ten te werken aan de veranderingen die nodig
af te kunnen doen. Huurders kunnen bij het                  voorkomen, zetten we in complexere gevallen         permanente bewoning. Tot slot willen we een           zijn om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
Huurdershuis geholpen worden met kleine tips,               een onafhankelijke schimmelexpert in. Dat doen      aantrekkelijke stad blijven voor toeristen; de
een bemiddelingstraject met de verhuurder en/               we in samenwerking met woningcorporaties,           Veluwe is nog steeds één van de belangrijkste         Hoewel de corporaties de ambitie van de ge-
of de volledige gang naar de Huurcommissie of               hun huurdersorganisaties en het Huurdershuis.       toeristische bestemmingen van Nederland.              meente onderschrijven en zich met overtuiging
de rechter.                                                 Huurders kunnen bij deze expert melding maken       Daardoor is het van belang dat Arnhem be-             inzetten, waarschuwen zij dat het binnen de
                                                            van eventuele vocht- en schimmelproblemen.          schikt over voldoende aanbod om recreatief te         huidige financiële condities alleen mogelijk is om
Gemeenten zijn met ingang van de Wet Goed                   De schimmelexpert brengt een advies uit dat de      overnachten. We zetten daarbij in op het ver-         de doelstelling van een volledig CO2 neutrale
Verhuurderschap verplicht geworden om een                   woningcorporaties op moeten volgen of waarbij       beteren van de kwaliteit van de vakantieparken        woningvoorraad in 2050 te realiseren als we
meldpunt in te richten waar huurders terecht-               huurders door tips geholpen kunnen worden           voor zijn recreatiefunctie.                           intensief samenwerken en scherpe keuzes maken
kunnen als verhuurders de algemene wettelijke               schimmelvorming te voorkomen.                                                                             over de investeringen in duurzaamheid. In de
normen over goed verhuurderschap overtreden.                                                                                                                          nationale prestatieafspraken hebben de koepel
Het Huurdershuis zal in Arnhem dit meldpunt                                                                     6.2 Door het versnellen van                           van woningcorporaties, het Rijk en de VNG afge-
vormen. Het Huurdershuis zal klachten in behan-                                                                     de verduurzaming                                  sproken om al hun woningen met een E-, F-, of
deling nemen en de eerste gesprekken aangaan                                                                                                                          G-label tot en met 2028 versneld te verduurza-
met de verhuurder. Als dit niet leidt tot een                                                                                                                         men. Dit is een goede eerste stap, waarna er nog
goede afhandeling van de klacht, zal de gemeen-                 “Duurzaamheid is geen                           HUIDIGE SITUATIE                                      veel meer stappen nodig zijn om de doelstelling
te overgaan tot handhaving en het opleggen van
forse bestuurlijke boetes.                                      vraag meer, dat moeten                          Dit is wat we constateren
                                                                                                                                                                      klimaatneutraal te bereiken.   


Jaarlijks beoordelen we wat naast de ondersteu-
                                                                we gewoon gaan doen                            De gemeente werkt met veel partijen samen om
                                                                                                                                                                      De afgelopen jaren zijn voor iedereen de ener-
                                                                                                                                                                      giekosten, en daardoor de woonlasten, gestegen.
ning van het Huurdershuis nodig is om huurders
in Arnhem goed te ondersteunen. Het college
                                                                als de basis.”                                 de gebouwde omgeving in Arnhem CO2-neutraal
                                                                                                               te maken richting 2050. Nu is circa 80% van de
                                                                                                                                                                      Met de stijgende energielasten zijn mensen die
                                                                                                                                                                      in armoede leven een steeds groter deel van hun
actualiseert elk jaar het ‘Actieplan Arnhem Helpt                                                              Arnhemse woningen en gebouwen aangeslo-                inkomen kwijt aan energielasten. Vooral in Arn-
Huurders’. Dit actieplan maakten we voor het                                                                   ten op aardgas. Afgesproken is al dat in 2050          hem is hierdoor een versnelling van de verduur-
eerst kenbaar in januari 2023.                                                                                 het aardgas helemaal vervangen moet zijn door          zaming noodzakelijk. Arnhem kent namelijk naar
                                                                                                               duurzame energie voor warmte. Dit kan met              verhouding veel mensen die in (energie)armoede
                                                                                                               warmtenetten voor een hele buurt, of met een           leven; naar verhouding meer mensen in een
                                                                Gehoord tijdens een van de diepte-interviews
                                                                                                               duurzame oplossing per huis of gebouw.                 corporatiehuurwoning; en naar verhouding meer
                                                                met de belangrijkste stakeholders
                                                                                                                                                                      mensen in slechtere woningen.




54                                                                                                                                                                                                                   55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>          O N T WWEO
                   RPON
                      WVI
                        OOS IN
                             E VAIR
                                  SNI EHAEM
                                          RN2024
                                            H EM 2024
                                                 – 2029/2034
                                                      – 2029/2034                                  6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III




                                                                    Uiteraard is er in de energietransitie ook een             UITGANGSPUNTEN EN ACTIES
                                                                    belangrijke rol weggelegd voor eigenaren van
                                                                    koopwoningen en particuliere verhuurders. We               Hoe gaan we dit doel bereiken?
                                                                    constateren dat de grootste opgave op het
                                                                    gebied van E-F-G- labels in de particuliere huur            1 WE GEVEN UIT VOERING AAN DE
                                                                    en koopwoningen gesitueerd is. Juist bij deze wo-             TRANSITIEVISIE WARMTE
                                                                    ningen is het noodzakelijk dat energiebesparende
                                                                    en isolerende maatregelen plaatsvinden.
                                                                                                                             Arnhem heeft als doel dat in 2030 6.500 be-
                                                                                                                             staande woningen geen aardgas meer gebruiken.
                                                                      VISIE                                                  De totale inspanningen in de gebouwde omge-
                                                                                                                             ving moeten leiden tot een besparing van 77 kilo-
                                                                      Zo zien we het voor ons                                ton CO2 in 2030. Dit staat in het programmaplan
                                                                                                                             ‘New energy made in Arnhem 2020-2030’ (janu-
                                                                    De gemeente Arnhem wil in 2050 een klimaat-              ari 2020). In dit plan staan ook de inspanningen
                                                                    neutrale gemeente zijn. Dit betekent dat alle            die nodig zijn in de periode tot 2023 om de
                                                                    activiteiten binnen de grenzen van de gemeente           ambitie te realiseren. In deze transitievisie vormt
                                                                    geen negatief effect hebben op het klimaat. De           het uitgangspunt dat we juist nu flink aan de slag
                                                                    uitstoot van broeikasgassen is nul. Energie wordt        moeten voor de Arnhemmers die moeite hebben
                                                                    zoveel mogelijk zelf duurzaam opgewekt. Dat              om rond te komen. De energietransitie is niet
                                                                    bereiken we enerzijds door de energiebehoefte            enkel duurzaam, maar ook inclusief en betaalbaar.
                                                                    van woningen fors te verlagen door middel van
                                                                    (bijvoorbeeld) isolatie en doordat we fossiele           Belangrijke punten in het uitvoeringsprogramma
                                                                    energie vervangen door duurzame energie. Dat             bij de transitievisie warmte zijn:
                                                                    laatste doen we deels door duurzame warmte-
                                                                    netten en deels door duurzame oplossingen per            • Verder ontwikkelen en uitvoeren van de
                                                                    woning.                                                    plannen om tien kansrijke wijken aardgasvrij
                                                                                                                               te maken;
                                                                    In onze visie staan daarbij de betaalbaarheid,
                                                                    betrouwbaarheid en zekerheid voor de eindge-             • onderzoeken en zo mogelijk realiseren van
                                                                    bruiker voorop. Dat betekent dat onze verduur-             plannen om 5 onderzoeksgebieden aardgasvrij
                                                                    zamingsopgave vooral ook eerlijk en sociaal                te maken;
                                                                    moet zijn, waarbij we als eerste diegene helpen
                                                                    die het meeste last hebben van woningen met              • verder ontwikkelen van duurzame
                                                                    een slechte energieprestatie.                              warmtebronnen.


De verduurzaming pakken we eerlijk en                               Onze visie is verder vastgelegd in de Transitievi-
                                                                    sie Warmte, het programma New energy made
                                                                    in Arnhem, en uitgewerkt in o.a. de Arnhemse
                                                                                                                                2 CORPORATIES ZIJN DE
                                                                                                                                  START­M OTOR VOOR DE

sociaal aan. We helpen als eerste die-                              aanpak woningisolatie.

                                                                    We beschermen de gezondheid van onze inwo-
                                                                                                                                  VERDUURZ­A MINGSOPGAVE




genen die het meeste last hebben van                                ners door (o.a.) de luchtkwaliteit te verbeteren
                                                                    en hinder (door onder andere geluid, geur) te
                                                                    beperken. Hiervoor geven we uitvoering aan een
                                                                                                                             Corporaties lopen op dit moment al voorop in de
                                                                                                                             verduurzamingsopgave. Ook in Arnhem hebben
                                                                                                                             de corporaties een hoger gemiddeld energiela-

woningen met slechte energieprestaties.                             Plan Gezonde Leefomgeving.                               bel dan andere verhuurders. Bovendien kunnen
                                                                                                                             corporaties door hun omvang en schaalmoge-


56                                                                                                                                                                            57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                               6 KWALITATIEF G OEDE WONING EN • STRATEG IE III




lijkheden een belangrijke startmotor zijn voor de            Om woningeigenaren hierin wegwijs te maken           lichten over de hulp en financiële ondersteuning          6 WE MAKEN DE WOONOMGEVING
warmtetransitie in de wijken waar zij veel bezit             proberen we hen zoveel als mogelijk te ontzor-       die we vanuit de gemeente (of het Rijk) kunnen              GROENER EN MEER KLIMAAT­
hebben.                                                      gen. Niet iedere woningeigenaar kan zelf de          bieden. We sporen verhuurders via subsidierege-             BESTENDIG.
                                                             woning verduurzamen, ook niet met de hulp die        lingen en door het aanbieden van portefeuille-
In de nationale prestatieafspraken spraken de                er voor iedereen is. Daarom ondersteunen we          scans aan om hun woningbezit te verduurzamen.
koepel van woningcorporaties, het Rijk en de                 woningeigenaren met lagere inkomens en wo-                                                                  Om onze wijken minder gevoelig te maken voor
gemeenten af dat in 2030 ongeveer één op de                  ningen met lagere energielabels met financiële       In juli 2023 is de Wet Goed Verhuurderschap van        de gevolgen van klimaatverandering, de toename
drie woningen voldoet aan de isolatiestandaard.              en organisatorische steun van de gemeente. Zo        kracht geworden. Gemeenten kunnen hierdoor             van extreem weer, heeft het ontstenen en
De Arnhemse woningcorporaties houden zich aan                zorgen we ervoor dat iedereen mee kan in een         verhuurdersvergunningen introduceren. In Arn-          vergroenen we onze wijken hoge prioriteit. We
deze afspraak. Met deze mate van isolatie kan de             eerlijke en sociale verduurzaming.                   hem werken we eraan deze vergunningsplicht in          doen dit in de eigen openbare ruimte, maar
woning in theorie op middentemperatuur ver-                                                                       2024 van kracht te laten worden. In de voor-           helpen ook graag mee om inwoners en verhuur-
warmd worden. Deze afspraak houdt verder in dat              Woningeigenaren in de wijken met de laagste in-      waarden nemen we op de verhuurders periodiek           ders te ondersteunen bij het groener maken van
de corporaties al hun woningen met een E-FG-la-              komens (Arnhem Oost wijken) krijgen de meeste        hun onderhouds- en renovatieplannen aan de             hun direct woonomgeving. Zo kennen we al de
bel tot en met 2028 versneld verduurzamen.                   financiële (KWAS, SEWA) en organisatorische          gemeente overleggen, en dat zij hieraan uitvoe-        WijkGroenAgenda’s (WGA’s) waarmee we wijken
Voor huurwoningen waar op korte termijn geen                 steun van de gemeenten (wijkloket isolatie). Zelf-   ring geven. Als medewerking uitblijft, kunnen          vergroenen aan de hand van bewonersinitiatieven
aanpak wordt verwacht, spannen corporaties en                redzame woningeigenaren krijgen ondersteuning        verhuurders worden beboet of kan de verhuur-           en verlenen we subsidie voor groenblauwe
gemeente zich samen in om met kleine maat-                   met behulp van rijksmiddelen (ISDE) en een           vergunning worden ingetrokken.                         initiatieven om terreinen, tuinen, gevels of daken
regelen besparingen op het energiegebruik te                 ontzorgings-concept.                                                                                        groener te maken. Het meer hittebestendiger
realiseren. De inzet van energiecoaches is hierbij                                                                                                                       maken van woningen van vooral kwetsbare inwo-
waardevol gebleken. Gemeente en woningcor-                   VVE’s ondersteunen we bij verduurzaming door           5 WE BOUWEN CIRCUL AIR                               ners heeft daarbij speciale aandacht. Met onze
poraties spannen zich in om de warmtetransitie               inzet van een VvE coach. Financiële ondersteu-                                                              woningcorporaties maken we afspraken over
woonlastenneutraal uit te voeren voor sociale                ning wordt geboden door het Rijk, waarvan we                                                                bij wisseling van bewoners de tuinen zo groen
huurders, zodat zij er in hun portemonnee niet               zoveel mogelijk gebruik laten maken. Inactieve       In lijn met de Woondeal 2.0 en met onze Visie          mogelijk te houden en bij nieuwbouw de tuinen
op achteruit gaan.                                           VVE’s ondersteunen we om hun onderhoud- en           Circulaire Economie Arnhem is circulair en con-        zo groen mogelijk te maken.
                                                             beheerplannen weer op orde te krijgen.               ceptueel bouwen onderdeel van onze gemeente-
Met de corporaties zullen we verder onderzoe-                                                                     lijke en regionale beleidsdoelen.                      Omdat het klimaat nog steeds aan het verande­
ken hoe we de verduurzaming nog verder kunnen                Eigenaren van monumenten en panden in de                                                                    ren is, moeten we naast het voortzetten van de
versnellen en welke gemeentelijke steun daarbij              beschermde gezichten worden nog extra on-            Het doel van circulair bouwen is om de grote           bestaande activiteiten, de aankomende jaren
benodigd is. In Arnhem hebben relatief veel                  dersteund vanuit het Actieplan Verduurzaming         milieu-impact van bouwmaterialen (zo’n 11 % van        samen met de woningbouwcorporaties en andere
sociale huurwoningen een erfgoedstatus. We                   Erfgoed. Deze ondersteuning bestaat voorname-        de nationale CO2 uitstoot) te verminderen en om        woningeigenaren nieuwe activiteiten opzetten
helpen de corporaties om deze woningen op een                lijk uit informatie en advies.                       ‘Paris-proof’ te bouwen. Als monitoringsinstru-        om invulling te geven aan het klimaatbestendiger
verantwoorde manier te verduurzamen.                                                                              ment gebruiken we hiervoor de circulaire impact-       maken van woningen en de omgeving.
                                                                                                                  ladder en volgen we de nationale ontwikkelingen
                                                                4 PARTICULIERE VERHUURDERS                        van de nieuwe standaard voor circulair bouwen,
     3 WE HELPEN WONINGEIGENAREN                                  STIMULEREN WE OM HUIZEN TE                      ‘Het Nieuwe Normaal’. Ook in de renovatie en
       MET DE VERDUURZAMING VAN                                   VERDUURZAMEN                                    isolatie-opgave zetten we in op circulaire en
       WONINGEN, HIERBIJ ONDERSTEU-                                                                               duurzame materialen. We stimuleren hierbij ook
       NEN WE EIGENAREN MET L AGERE                                                                               het gebruik van bio-based materialen die een
       INKOMENS HET STEVIGST                                 Als gemeente hebben we maar beperkte mo-             kleinere milieu-impact hebben.
                                                             gelijkheden om met particuliere verhuurders
                                                             afspraken te maken over de verduurzaming van
Woningeigenaren zijn in principe zelf verantwoor-            hun woningbezit. Via verleiding en voorlichting
delijk voor het isoleren en het treffen van andere           proberen we particuliere verhuurders aan te
verduurzamingsmaatregelen aan hun woning. Zij                zetten tot verbeteringen en verduurzamingen
kunnen hiervoor aanspraak maken op subsidies en              van huizen. We organiseren daarvoor periodiek
renteloze leningen via de (rijks)overheid.                   voorlichtingsavonden, waarbij we verhuurders in-




58                                                                                                                                                                                                                       59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                       7
     W O O N VI S I E1 AI N
                          R LE
                            N HID
                                EMIN 2024
                                     G    – 2029/2034




                                                                    WONEN
                                                                ALS FUNDAMENT
                                                                            Strategie IV


                                                           Wonen is niet voor niets een grondrecht. Goede
                                                         woonomstandigheden zijn de basis voor een gezond,
                                                                    gelukkig en kansrijk leven.

                                                          Dat vraagt een woning waar men zich thuis voelt en
                                                        veilig is. Een woning die de gezondheid niet schaadt en
                                                         die de bewoner de rust biedt te kunnen blijven wonen.

                                                         Een woning ook die geen stress oplevert omdat er na
                                                        het betalen van de woonlasten nog voldoende geld over
                                                         is voor andere primaire levensbehoeften. Betaalbaar
                                                          wonen dus. En het vraagt om een woning die staat
                                                           in een buurt waar het prettig is op straat en waar
                                                         er sociale cohesie is. In wijken met voldoende voorzie-
                                                                        ningen, zorg en welzijn.




60                                                                                                                 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                 7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV




De meeste bewoners van Arnhem zijn gewone                    kosten, een steeds groter deel van het inkomen     De wachtlijsten voor sociale huurwoningen                 3 INWONERS WORDEN OP TIJD
bewoners met gewone problemen. Voor hen is ­                 van Arnhemmers opmaken, lukt het steeds meer       zijn lang en vaak moet er flink wat meettijd zijn           ­G EHOLPEN ALS ZIJ IN DE PRO-
de zorg voor betaalbaar wonen en een veilige                 mensen minder goed om elke maand rond te           opgebouwd voordat je in een sociale huurwoning               BLEMEN KOMEN DOOR HUN
leefbare woonomgeving genoeg. Maar voor een                  komen. Deze trend wordt versterkt als ook de       kunt wonen. Om dit tij te keren, beschreven we               HOGE WOONL ASTEN. IN ARNHEM
deel is dat niet het geval. Zij hebben door omstan-          energiekosten stijgen. Dan neemt het risico op     in hoofdstuk 4 wat we allemaal gaan doen om de               ­V INDEN GEEN HUISUITZETTINGEN
digheden moeite aan te haken bij de steeds com-              huurachterstanden en schuldenproblematiek toe.     komende jaren veel sociale huurwoningen bij te                PL AATS ALS WOONL ASTEN DAAR-
plexere wereld. Het begint bij wonen en wonen is                                                                bouwen. In de bouwopgave geven we de komen-                   VAN DE OORZAAK ZIJN.
een recht, daarom draagt Arnhem zorg voor be-                                                                   de jaren prioriteit aan betaalbaarheid en aan de
woners die geen woning hebben en ondersteunt                    VISIE                                           huisvesting van mensen de laagste inkomens.
ze bewoners die moeite hebben zelfstandig goed                                                                  De sociale huurvoorraad moet zeker ook voor de         Via de ‘vroeg eropaf aanpak’ zorgen we dat men-
in wonen te voorzien of te blijven voorzien.                    Zo zien we het voor ons                         laagste inkomens bereikbaar zijn. Het gemiddel-        sen passende hulp krijgen om schuldproblematiek
                                                                                                                de jaarlijkse aanbod van woningen voor huurders        en huurachterstanden te voorkomen. Woningcor-
                                                             Voor ons is het essentieel dat personen met lage   in de primaire doelgroep neemt daarom niet af.         poraties en de gemeente werken samen als huur-
  7.1 Door betaalbaarheid voor                               inkomens en lage middeninkomens betaalbaar         In meerjarige prestatieafspraken maken ge-             ders problemen hebben hun huren op te brengen.
      de laagste inkomens                                    kunnen wonen. Arnhem is nadrukkelijk ook een       meente en corporaties verder afspraken over
                                                             stad voor hen. Dat betekent dat we werken aan      de manier waarop het aanbod voor de primaire           Ook bij particuliere verhuurders dringen we
                                                             meer beschikbare betaalbare woningen (zie          doelgroep gewaarborgd blijft.                          erop aan om zich te melden als signaalpartner
  HUIDIGE SITUATIE                                           hoofdstuk 4 en 5) en dat we de huisvestingskan-                                                           in het kader van het Landelijk Convenant Vroeg-
                                                             sen van deze doelgroepen vergroten.                                                                       signalering.
  Dit is wat we constateren                                                                                       2 DE SOCIALE HUURSECTOR MAKEN
                                                             Arnhemmers met financiële problemen helpen             WE TOEGANKELIJKER VOOR EEN                         Iedereen in Nederland heeft een recht op
De wachtlijsten in Arnhem voor een betaalbare                we voordat problemen ontstaan, maar ook zeker          BREDERE GROEP INWONERS                             wonen. Dit houdt voor ons in dat mensen de
sociale huurwoning zijn lang. Door het gebrek                als mensen zich al in zwaar weer bevinden. We                                                             zekerheid moeten hebben dat ze in hun woning
aan voldoende beschikbare sociale huurwo-                    zijn hierbij in het bijzonder waakzaam of finan-                                                          kunnen blijven en niet hoeven te vrezen dat ze
ningen, en omdat er geen ander segment is                    ciële problemen worden veroorzaakt als gevolg      Ook veel mensen met lagere middeninkomens              op straat worden gezet. Stijgende huur- en ener-
waar bewoners met een kleine portemonnee                     van stijgende woonlasten. Huisuitzettingen die     hebben de laatste jaren steeds vaker te maken          gielasten mogen er dan ook niet aan bijdragen
naar kunnen uitwijken, zien we vooral bij per-               worden veroorzaakt door (stijgende) woonlasten     met te hoge woonlasten en betalingsproblemen.          dat verhuurders overgaan tot huisuitzettingen.
sonen in de laagste inkomensgroepen situaties                zijn in onze stad onacceptabel. Huurders bieden    Een belangrijke oorzaak daarvan is dat deze            Huisuitzettingen voorkomen we zoveel als mo-
waarbij dak- of thuisloosheid op de loer liggen.             we tot het laatste moment de nodige ondersteu-     mensen vaak in een dure middenhuurwoning               gelijk. Alleen bij ernstige woonoverlastsitussties
Daarnaast zien we dat ook mensen met lagere                  ning om het zicht op het verliezen van de woning   moeten wonen. Het inkomen van deze Arnhem-             of bij weigering van huurders om schuldhulpver-
middeninkomens steeds meer in de knel raken.                 te voorkomen.                                      mers is vaak niet laag genoeg voor een sociale         lening te aanvaarden, kunnen woningcorporaties
Zij komen nu niet in aanmerking voor sociale                                                                    huurwoning, maar ook niet hoog genoeg voor             hier als aller- allerlaatste redmiddel op overgaan.
huurwoningen. Voor hen zijn huizen in de koop of                                                                een koopwoning. In Arnhem willen we de sociale
de vrije sector huur echter ook vaak te duur.                   UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                        huursector toegankelijker maken voor een
                                                                                                                bredere groep inwoners. Net zoals vroeger de              4 DE GEMEENTE NEEMT DE
Daarnaast worstelen in Arnhem veel huurders                     Hoe gaan we dit doel bereiken?                  insteek was van de volkshuisvesting. Dit betekent           REGIE OM ENERIGEARMOEDE
met stijgende woonlasten. Dit knelt vooral in de                                                                dat we aan corporaties zullen vragen om in het              TE BESTRIJDEN
sociale huursector, omdat hier over het algemeen                1 WE BOUWEN MEER SOCIALE HUUR-                  middensegment een grotere rol in te nemen en
de mensen wonen met de kleinste portemonnee.                      WONINGEN BIJ EN ZORGEN ER MET                 meer gebruik te maken van de zogeheten ‘vrije
Veel van deze mensen kunnen maar met moeite                       WONINGCORPORATIES VOOR DAT                    toewijzingsruimte’. Dit is in het voordeel van         De gemeente neemt de regie in de uitvoering
de eindjes aan elkaar knopen. Een steeds groter                   ER GENOEG WONINGEN WORDEN                     deze doelgroep. Woningcorporaties hanteren             van de gezamenlijke aanpak bestrijding energiear-
deel van wat er binnenkomt bij mensen moet aan                    AANGEBODEN VOOR MENSEN MET                    namelijk vaak een andere onder- en bovengrens          moede en richt zich bij het uitvoering geven aan
de woning worden besteed. Uit landelijke data                     DE L AAGSTE EN L AGERE INKOMENS               voor de middenhuur dan commerciële partijen.           de eerste tranche mede op huurders woonachtig
weten we dat de huurprijzen van Nederlanders                                                                    Ook voeren woningcorporaties vaak een gema-            in een corporatiewoning met energielabel E, F, G.
sinds de jaren 90 maar liefst twee keer zo hard                                                                 tigder huurprijsbeleid.
zijn gestegen als de netto inkomens. Omdat de                In Arnhem zijn er op dit moment niet genoeg so-
woonlasten, met name de huur en de energie-                  ciale huurwoningen om te voldoen aan de vraag.


62                                                                                                                                                                                                                      63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                   W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                                                  7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV




  7.2 Door aandacht voor mensen                                                                                 stabiel en fijn thuis heeft. Dat iedereen woont in     • voldoet aan de taakstelling voor het huisvesten
      met een hulpvraag                                         “We hebben nu de kans                           een geschikte en voor hen betaalbare woning in           van statushouders.

                                                                om te zorgen dat
                                                                                                                een buurt met voldoende voorzieningen passend
                                                                                                                bij diens levensfase en zorgvraag. Iedereen heeft      Hierbij is een belangrijke randvoorwaarde dat we
  HUIDIGE SITUATIE
                                                                men­sen met een goede                           recht op een thuis en de begeleiding of zorg die
                                                                                                                nodig is om prettig te kunnen wonen. Vanuit regie
                                                                                                                                                                       in Arnhem gevarieerde wijken met voldoende
                                                                                                                                                                       veerkracht realiseren, waarin iedereen welkom is.
  Dit is wat we constateren
                                                                woning en woonomge­                             op het eigen leven of als je door een toenemende
                                                                                                                of afnemende zorgvraag een ander (t)huis wenst,        In navolging op de nota Wonen en Zorg is een
De uitdagingen op het gebied van wonen voor
mensen met een zorgvraag is anno 2023 complex
                                                                ving langer gezond thuis                        is dit binnen een acceptabele termijn te vinden.       onderzoek verricht naar vraag en aanbod van
                                                                                                                                                                       rolstoelgschikte woningen (als bijlage 5 toege-
én urgent. Uitstromen vanuit jeugdzorg, beschermd
wonen en maatschappelijke opvang naar een
                                                                kunnen wonen.”                                  Nieuwkomers en inwoners met zorgvragen en
                                                                                                                verschillende achtergronden zijn welkom in alle
                                                                                                                                                                       voegd). Bij dit onderzoek zijn de ervaringen van
                                                                                                                                                                       de APCG en ervaringsdeskundigen meegenomen.
geschikte woonplek in Arnhem is moeilijk door de                                                                Arnhemse wijken en regiogemeenten. De veer-            De aanbevelingen uit dit rapport zullen we zo
schaarste aan betaalbare passende woningen, ook                                                                 kracht van de Arnhemse wijken en van de regio          goed als mogelijk opvolgen, om vaag en aanbod
voor mensen met een zorgvraag. Zij zijn qua inko-                                                               is groot genoeg om de vraagstukken die bij een         beter bij elkaar te brengen.
men veelal aangewezen op een sociale huurwoning                                                                 samenleving horen samen op te vangen.
en het aandeel sociale huurwoningen is afgenomen.               Gehoord tijdens een van de diepte-interviews                                                           Woningbouwprojecten bieden plaats voor mensen
Voor wie wel een woning krijgt is de ondersteu-                 met de belangrijkste stakeholders                                                                      met een hulpvraag
ning aan huis en in de wijk van groot belang.                                                                     UITGANGSPUNTEN EN ACTIES                             Daar waar de gemeente invloed heeft op de
                                                                                                                                                                       programmering van projecten, verwachten we dat
Daarnaast heeft Arnhem ook te maken met een                                                                       Hoe gaan we dit doel bereiken?                       wordt opgenomen hoe bijzondere doelgroepen
sterke vergrijzing. Net zoals heel Nederland ver-           zelf de oplossing vinden. Voor al deze groepen                                                             een plek krijgen, of overtuigend wordt onder-
grijst, neemt de groep alleenstaande ouderen die            met een hulpvraag geldt dat de combinatie             1 VOLDOENDE BETAALBARE                               bouwd waarom dat niet onhaalbaar of onwenselijk
zelfstandig thuis woont snel toe. Voor hen is het           van een geschikte woning en woonomgeving,               PASSENDE WONINGEN VOOR                             is. Daarnaast maken we ruimte voor collectieve
van belang om een passende woning te hebben                 de samenredzaamheid in de wijk en passende              BIJZONDERE DOELGROEPEN                             en bijzondere woonvormen. We denken breder
waar zij ook met verminderde mobiliteit kunnen              ondersteuning kan maken of breken of zij kunnen                                                            dan alleen het toevoegen van reguliere woningen.
blijven wonen en eventueel zorg kunnen ontvan-              deelnemen aan de samenleving.                                                                              Ook andere woonvormen bieden kansen. Dat gaat
gen. Daarbij is een toegankelijke woonomgeving                                                                  We geven uitvoering aan de Nota Wonen en Zorg          niet altijd sneller, maar vergroot wel de diversiteit.
met voldoende voorzieningen eveneens belang-                                                                    Voor wat betreft het huisvesten van bijzondere
rijk om langer zelfstandig te kunnen wonen. Voor               VISIE                                            doelgroepen worden de doelen van de Arnhemse           We maken afspraken met de woningcorporaties
alleenstaande ouderen ligt ook vereenzaming                                                                     nota wonen en zorg gevolgd, te weten: (1) Meer         en andere vastgoedpartijen over het ontwikkelen
op de loer. Door het afbouwen van de verzor-                   Zo zien we het voor ons                          beschikbare, betaalbare, passende woningen, (2)        en beheren van extra woningen voor bijzondere
gingshuizen is het gemeenschappelijk wonen met                                                                  Bestaande woningvoorraad beter benutten, (3)           doelgroepen. We weten hierbij dat het vaak lastig
zorg niet meer vanzelfsprekend voorhanden voor              Arnhem streeft naar een inclusieve samenleving.     Schaarste van geschikte woningen beter verdelen.       kan zijn deze woningen te realiseren door de zo-
ouderen zonder zware zorgvraag. Deze ontwikke-              Een ongedeelde stad, waarin iedereen een plek                                                              geheten onrendabele financiële top, die het lastig
lingen vragen iets anders van woningen, woon-               kan vinden. Dit betekent dat mensen met een         Met als resultaat dat Arnhem:                          maakt business cases sluitend te maken. Behalve
vormen en de toegankelijkheid van de omgeving               zorgvraag zo passend mogelijk kunnen wonen          • glasheldere toewijzingsroutes voor betaalbare        de extra sturing op woningbouwprojecten onder-
en het voorzieningenniveau , dan voorheen.                  in alle buurten en wijken, met oog voor het           en passende woningen voor alle bijzondere            steunen we partijen dan ook financieel, zodat we
                                                            goed kunnen faciliteren van de begeleidings- of       doelgroepen heeft;                                   meer ruimte kunnen vrijmaken voor mensen met
Tot slot is er ook een groep inwoners die wel een           zorgvraag. De sociale cohesie en samenredzaam-      • de bestaande woningvoorraad optimaal benut;          een spoed- of hulpvraag. Per jaar hebben we van
woning heeft, maar voor wie de samenleving                  heid in buurten en wijken draagt daaraan bij. Het   • van 2024 tot en met 2027 per jaar bovenop de         2024 tot en met 2027 1,5 miljoen euro beschik-
steeds complexer wordt. De zelfredzaamheid en               grondrecht op wonen gaat voor ons niet alleen         bestaande planvoorraad 60-100 extra wonin-           baar om andere partijen financieel te helpen
digitale, analytische en communicatieve vaardig-            om een dak boven het hoofd, maar ook om het           gen voor bijzondere doelgroepen realiseert;          om dergelijke ontwikkelingen in de nieuwbouw,
heden die er tegenwoordig van iedereen verlangd             hebben van een thuis in een passende woning en      • een permanente flexibele schil van enige hon-        maar ook in de bestaande bouw, toch mogelijk
worden zijn niet altijd realistisch. Deze inwoners          woonomgeving die je in staat stelt om naar ver-       derden woningen voor spoedzoekers heeft              te maken. We willen hiermee minimaal 60 (extra)
verdwijnen gemakkelijk tussen de mazen van het              mogen mee te kunnen doen in de samenleving.         • beschikt over voldoende woningen waar notoire        passende en betaalbare woningen voor bijzonde-
net en kunnen ook bij woonproblemen niet altijd             We streven ernaar dat elke Arnhemmer een              woon-overlastgevers prikkelvrij kunnen wonen;        re doelgroepen per jaar realiseren. Wanneer vast-


64                                                                                                                                                                                                                        65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                O N T WWEO
                                         RPON
                                            WVI
                                              OOS IN
                                                   E VAIR
                                                        SNI EHAEM
                                                                RN2024
                                                                  H EM 2024
                                                                       – 2029/2034
                                                                            – 2029/2034                                                                 7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV




goedpartijen ondanks deze financiële stimulans                aantal dakloze mensen. De groep dakloze men-             De verhuizing naar een geclusterd wooncom-             zorg te kunnen blijven leveren zetten we in op
dit zelf niet blijken op te kunnen of willen pakken,          sen wordt steeds diverser en dat vraagt om meer          plex, of collectief wooninitiatief voor ouderen,       geclusterd en collectief wonen.
gaan we als gemeente met behulp van dit bedrag                maatwerk, juist ook ten aanzien van preventie.           maakt tevens weer andere (grotere) woningen
zelf aan de slag om actief vastgoed te verwerven                                                                       vrij. De gemeente Arnhem vindt gezien de krap-         Dat mensen elkaar kennen, (h)erkennen, elkaar
en eventueel te beheren. Corporaties stellen                  We sluiten aan bij de 6 actielijnen uit het in decem-    pe woningmarkt deze doorstroming belangrijk            opzoeken en bezoeken zorgt ook dat problemen
jaarlijks woningen beschikbaar voor mensen die                ber 2022 gepresenteerde ‘Nationaal Actieplan             zodat weer andere groepen op de woningmarkt            zoals eenzaamheid worden tegengegaan. Ge-
uitstromen uit opvang en instellingen.                        Dakloosheid: Eerst een Thuis’. We zetten ons actief      kunnen instromen.                                      meenschapsvorming gaat niet vanzelf en moet
                                                              in om dakloze jongeren niet op straat te laten sla-                                                             actief ondersteund en georganiseerd worden.
In Arnhem vindt er structureel overleg plaats                 pen maar een (t)huis te bieden. Ook voor volwas-                                                                Ontmoeting en omzien naar elkaar vinden we
met woningcorporaties en zorgpartijen over de                 senen is het uitgangspunt dat zij niet onvrijwillig op     4 EEN VITALE GEZONDE WOON­                           belangrijk. Buurthuizen en een openbare ruimte
huisvesting voor de uitstroom uit de maatschap-               straat leven. We hebben in de stad meerdere plek-            OMGEVING VOOR IEDEREEN                             die uitnodigt tot ontmoeting spelen hierin een
pelijke opvang, de jeugdzorg en WLZ-instellingen.             ken waar dakloze personen terecht kunnen voor                                                                   belangrijke rol. Ook voorzieningen in zorginstel-
De corporaties stellen voor deze opgave jaarlijks             een dak, eten of douche. We zetten in op toegroei-                                                              lingen en geclusterde woonlocaties toegankelijk
maximaal 120 sociale huurwoningen beschikbaar.                en naar zelfstandig wonen en ontwikkelen samen           Naast de woning is de woonomgeving evenzeer            maken voor overige inwoners in de wijk draagt
Bij de toewijzing van huurders worden zorgvuldige             met zorgpartijen projecten om (jonge) daklozen           van belang om goed en gezond te kunnen wonen.          bij. De Nota Wonen en Zorg en het toekomstige
afwegingen gemaakt, waarbij wordt gekeken naar                toe te leiden naar een thuis. Daarin zoeken we juist     Dat geldt voor iedereen en in het bijzonder voor       WMO-plan geven hier verder uitwerking aan.
de achtergrond van de mensen, maar ook hoe ie-                de mix met andere groepen en bewoners.                   inwoners met een hulpvraag. Zoals beschreven
mand zich wel of niet kan voegen in een wijk, wel-                                                                     in de Omgevingsvisie (2023) zet Arnhem in op
ke zorg en hulpverlening er in de buurt is en wat                                                                      voldoende voorzieningen, toegankelijkheid voor            6 ARNHEM WERKT REGIONAAL
goed is voor de betreffende persoon. Indien nodig,                3 IN ELKE WIJK REALISEREN WE EEN                     iedereen en een omgeving die gezondheid en                  SAMEN VOOR DE OPGAVE VAN
wordt het aantal van 120 woningen in samenspraak                    GECLUSTERD WOONCOMPLEX                             ontmoeting stimuleert door mogelijkheden te                 WONEN EN ZORG
aangepast. Dat kan nodig zijn als bijvoorbeeld wet-                 VOOR SENIOREN MET AANDACHT                         creëren voor spelen, ontmoeten en bewegen in
en regelgeving of de woonbehoefte verandert.                        VOOR ONTMOETEN                                     de openbare ruimte. Bij het realiseren van nieuwe
                                                                                                                       woningen en woonconcepten voor mensen met              Arnhem is deelnemer van een koploperregio die
                                                                                                                       een bijzondere woon- of hulpvraag kijken we            in 2023 als een van de eerste in Nederland start
     2 WONEN EERST!                                           Belangrijk uitgangspunt is dat gemeente, zorg-           daarbij ook naar de geschiktheid van de woonom-        met het ontwikkelen van een regionale woon-
                                                              partijen en vastgoedpartijen per wijk bekijken           geving, omdat juist ook de woonomgeving hun            zorgvisie. In de regionale woonzorgvisie worden
                                                              wat thuiswonende ouderen met een toenemende              kwetsbaarheid kan verminderen en kan zorgen dat        met de regionale partners afspraken gemaakt
In Arnhem gaan mensen zonder eigen (t)huis                    zorgvraag nodig hebben. Voldoende geschikte              zij makkelijker kunnen meedoen in de samenleving.      over de regionale verdeling over de 18 gemeen-
voor op anderen die een woning zoeken. Aan                    woningen om oud te worden zijn daarbij allereerst                                                               ten van het aantal benodigde woningen voor de
dakloosheid willen we een einde maken. Iedereen               van belang, waarbij een zekere vorm van cluste-                                                                 huisvesting van de verschillende doelgroepen.
heeft immers recht op een dak boven het hoofd.                ring wenselijk is om elkaar te kunnen ontmoeten            5 GOED WONEN, ZORG EN WELZIJN                        Arnhem volgt hierbij de principes uit de regio-
Dakloze mensen en jongeren vanuit instellingen                en om goede zorg te kunnen blijven leveren.                  GAAN HAND-IN-HAND                                  nale woonzorgvisie, onder andere over fair share
hebben hierbij onze prioriteit. We werken met                                                                                                                                 van de verdeling van doelgroepen over de regio
het principe dat daklozen eerst woonruimte                    Ouderen blijven het liefst in hun eigen wijk wo-                                                                en over het bieden van voldoende zorg en on-
aangeboden krijgen, zodat zij gemakkelijker                   nen, waar ze bekend zijn met de omgeving en de           Voor mensen die extra ondersteuning nodig heb-         dersteuning. We streven ernaar om te komen tot
weer grip op hun leven krijgen; het zogenaamde                buren. Door een fijne levensloopgeschikte woon-          ben gaat goed wonen hand in hand met passende          meer samenwerking tussen zorgaanbieders en
‘housing-first’. Om hieraan uitvoering te geven               plek te creëren met voldoende mogelijkheid               zorg en ondersteuning. Het krijgen van de juiste       vinden het belangrijk dat zorgaanbieders naast
trekken we samen op met zorgpartijen. Om te                   voor sociale contacten en ontmoeten, zijn seni-          hulp en ondersteuning is minstens zo belangrijk        het leveren van zorg, zich ook verantwoordelijk
voorkomen dat kinderen hun jeugd doorbrengen                  oren eerder bereid om te verhuizen. Wanneer de           als een geschikte woning. Voldoende zorgaan-           voelen voor maatschappelijke vraagstukken.
in de opvang, werken we versneld de achterstand               sociale cohesie in een wooncomplex groter is,            bod, een huisarts in de nabijheid en laagdrempe-       Hierbij willen we zoveel mogelijk gebiedsgericht
weg van dakloze gezinnen met kinderen.                        wonen mensen niet alleen prettiger, maar doen            lig aanbod van welzijn in de buurt zijn voorwaar-      werken. We denken dat dit de burgers ten goede
                                                              zij ook minder een beroep op zorg. Dit is van            den om de veerkracht in de wijk te behouden of         komt, maar ook dat een gebiedsgerichte samen-
Er is in Nederland een normatieve en juridische               belang vanwege het tekort aan zorgpersoneel.             bevorderen. Het toenemende personeelstekort            werking helpt in het vraagstuk van het groeiend
basis voor het recht op wonen. Dakloosheid is                 Met zorg- en welzijnspartijen werken we samen            in de zorg doet een extra beroep op de onderlin-       tekort aan zorgpersoneel. Denk bijvoorbeeld aan
daarmee een grondwettelijke taak en een men-                  om een prettige en zorgzame woonomgeving te              ge verbanden tussen mensen en het slim orga-           het verkorten van reistijd en het delen van een
senrechtenkwestie. Arnhem kent een wisselend                  bieden aan de ouderen.                                   niseren van zorg. Om ook in de toekomst goede          nachtwacht voor verschillende doelgroepen.


66                                                                                                                                                                                                                             67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>         O N T W E R P W O O N V I S I E A RN H EM 2024 – 2029/2034   7 WONEN ALS F UNDAM ENT • STRATEG IE IV




We gaan flinke aantallen woningen
bouwen, maar stellen de kwaliteit,
het groen en de samenlevingsopbouw
voorop. We kiezen voor een duurzame
groei, met aandacht voor de leefom­
geving en betaalbaarheid.
68                                                                                                              69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                             8 HET VERVOLG                                                                                                                8 HET V ERVOLG




        Wat mag het kosten en hoe houden we grip op de Woonvisie ?




  8.1 Monitoring                                         die wijze houden we de gemeenteraad perio-           we inzichten over de actuele woonbehoefte
                                                         diek op de hoogte over de voortgang van de           meegenomen kunnen worden in de evaluatie
Het opstellen van een Woonvisie is een belang-           acties uit deze visie. Deze Woonvisie gaat over      (en mogelijke bijstelling).
rijke stap voor een gemeente die streeft naar            een periode van vijf jaar, met een vooruitblik
duurzame groei en die zich inzet voor een aan-           naar een periode van tien jaar. In de begroting                                                                                            ARNHEM
trekkelijke woonstad. In de inleiding van deze           beschrijven we concreet op welke activiteiten        8.2 Kosten
Woonvisie schetsten we al dat we de komende              in elk afzonderlijk jaar inzetten.
jaren de vakmensen in de stad, onze inwoners,                                                               Algemeen
medeoverheden en de Groene Metropoolregio              • Jaarlijks publiceren we de voortgangsrapporta-     Voor de uitvoering van beleid is in de gemeente-
de komende jaren hard nodig hebben om deze               ge ‘Arnhem biedt woonruimte’. In deze publica-     lijke begroting voor de jaren 2023, 2024, 2025,
visie tot uitvoering te brengen. De realisatie van       tie geven we de gemeenteraad informatie over       2026 elk jaar € 500.000 beschikbaar gesteld ten
deze visie vereist echter niet alleen acties en ac-      de woningbouwplanning en woningbouwreali-          behoeve van de Volkshuisvestingsfondsreserve.
tiebereidheid, maar ook voortdurende evaluatie,
en indien nodig, aanpassing.
                                                         satie. Via deze rapportages monitoren we of we
                                                         bouwen naar behoefte en of het tempo hoog
                                                                                                            Structureel was al jaarlijks ca. € 40.000 voor
                                                                                                            advies- en onderzoek voor woononderwerpen
                                                                                                                                                                       Met deze Woonvisie
                                                         genoeg is. In een begeleidende brief duiden we     beschikbaar.                                               gaan we het wonen in
Met deze Woonvisie gaan we de komende jaren              de data uit de rapportages.
het wonen in Arnhem nóg beter te maken. We zijn                                                             Deze middelen worden ingezet voor de bekos-                Arnhem nóg beter
een stad die kiest voor een duurzame groei, met
allereerst aandacht voor kwaliteit, de leefbaarheid
                                                       Tot medio 2023 publiceerden we deze voort-
                                                       gangsrapportages halfjaarlijks. Via een jaarlijkse
                                                                                                            tiging van het Woningbouwplatform Arnhem
                                                                                                            (€150.000 jaarlijks) en voor advies- ondersteu-            maken. We houden de
en de leefomgeving. Die opgave is urgent en
noodzakelijk. Bovenal is de opgave fundamenteel
                                                       rapportage hebben we beter de kans om nauw-
                                                       keuriger in beeld te brengen (met bouwers en
                                                                                                            nings- en begeleidingskosten van (nieuw) beleid.
                                                                                                            Daarnaast zetten we de middelen in voor beleids-
                                                                                                                                                                       vinger aan de pols om te
voor een goede stedelijke ontwikkeling.                ontwikkelaars) hoe de planvoorraad exact in el-
                                                       kaar steekt en hoeveel woningen (en welke type
                                                                                                            onderzoek dat voortvloeit uit de ambities uit deze
                                                                                                            Woonvisie. In deze Woonvisie zijn voor de uitvoe-
                                                                                                                                                                       kijken of dat goed lukt.
Óf het lukt onze ambities te verwezenlijken            woningen) er in navolgende periodes bijkomen.        ring ook middelen benodigd ter ondersteuning
hangt uiteraard af van, bijvoorbeeld, de inzet         De rapportages zullen meer informatie bevatten       van bijvoorbeeld VVE’s en collectieve wooniniti-
van andere partijen, co-financiering vanuit            dan voorheen, met niet alleen gedetailleerdere       atieven, voor de inzet van een schimmelexpert,
mede-overheden, (nieuwe) wet- en regelgeving           informatie over onze woningbouwplannen, maar         maar ook ter ondersteuning van het organiseren           heid. Van lopende gemeentelijke grondexploi-
en maatschappelijke en economische ontwikke-           bijvoorbeeld ook over de transactieprijzen van       van bijeenkomsten die de samenwerking verster-           taties wordt de gemeenteraad op de hoogte
lingen. Het is daarom goed om de vinger aan de         woningverkopen in Arnhem en over verhuisbe-          ken tussen de gemeente en inwoners, bouwers,             gehouden via de najaarrapportages. In de Nota
pols te houden en transparant te zijn over wat         wegingen van én naar én binnen Arnhem (met           ontwikkelaars en/of zorg- en welzijnspartijen.           Grondprijzen is vastgelegd welke grondprijzen
goed verloopt en over wat minder goed of min-          daarbij eigenschappen over de huishoudsamen-                                                                  we binnen de gemeente hanteren. De gemeen-
der snel gaat dan we nu hopen en verwachten.           stelling van verhuizers).                            Sinds een aantal jaar sturen we nadrukkelijker           te Arnhem heeft in 2023 de keuze gemaakt
                                                                                                            via privaatrechtelijke afspraken op woningbouw-          voor een actiever grondbeleid. Dit beleid is
De komende jaren zullen we vanzelfsprekend de          • De Woonvisie vormt de basis voor de presta-        programma’s. Een klein deel van de beschikbare           uitgewerkt in de Nota Grondbeleid.
voortgang van onze strategieën en doelstellin-           tieafspraken die we met woningcorporaties en       middelen zetten we in voor juridische advisering
gen uit de Woonvisie meten en duiden. Monito-            de huurdersorganisaties maken. We informe-         (voornamelijk door de stadsadvocaat). Hierdoor           Binnen Strategie I is de intentie neergezet om
ring biedt ons inzicht in de effectiviteit van ons       ren de gemeenteraad actief over de prestatie-      borgen we dat we afspraken vastleggen over               projecten met sociale huur en betaalbare koop
beleid en stelt ons in staat om tijdig bij te sturen     afspraken en monitoren de afspraken separaat.      sociale en betaalbare woningbouw en dat dit op           mogelijk te maken door middel van financiële
om aan veranderende behoeften en omstandig-              Ook over de voortgang van die afspraken            een rechtmatige wijze gebeurt. We laten ons              ondersteuning. Hiervoor stellen we € 160.000
heden te voldoen.                                        informeren we de gemeenteraad.                     hierbij ook adviseren over (privaatrechtelijke)          als startbudget voor vanuit de volkshuisves-
                                                                                                            handhaving, indien nodig.                                tingsfondsreserve. . Dit bedrag betreft een
De monitoring krijgt als volgt vorm:                   • De Woonvisie evalueren we als geheel in 2026                                                                teruggevorderde subsidie die de gemeente
• De begroting, tussenrapportages en het                 via een tussenevaluatie. We kiezen voor dat        Specifiek                                                eerder uitkeerde voor de realisatie van sociale
  jaarverslag van de gemeente Arnhem passen              jaartal omdat de Woonvisie zich dan op de          • Voor de uitvoering van Strategie I Woonruimte          huurwoningen bij het project Witsenstraat. Het
  we voor het programmaonderdeel ‘wonen                  helft van haar vijfjaar-periode bevindt. Ook is      voor Iedereen en Strategie II De ongedeelde stad,      doel van die eerder uitgekeerde subsidie blijft
  en leefomgeving’ aan conform de gestelde               er in dat jaar een nieuw woonbehoefteonder-          is met name van belang dat er binnen projecten         daarmee hetzelfde.
  doelen en strategieën uit deze Woonvisie. Via          zoek gepubliceerd, waardoor potentiële nieu-         nadrukkelijker wordt gestuurd op betaalbaar-


70                                                                                                                                                                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                    W O O N VI S I E A R N H EM 2024 – 2029/2034                                   8 HET V ERVOLG • WAT M AG HET KOSTEN
                                                                                                                                                     8 HET
                                                                                                                                                        EN VHOE
                                                                                                                                                             ERVOLG
                                                                                                                                                                HOUDEN WE G RIP OP DE W OON VISIE?




   In Strategie I wordt gesproken over 1,5 miljoen              € 160.000 beschikbaar gesteld. Middelen voor
  euro die jaarlijks beschikbaar is in de jaren                 het inponden van woningen ontvangen we via
  2024, 2025, 2026, 2027 voor de huisvesting                    een bijdrage vanuit het landelijke volkshuisves-
  van bijzondere doelgroepen. In de gemeente­                   tingsfonds.
  begroting 2024 zijn hiervoor middelen
  ­gereserveerd.                                                Voor de duurzaamheidsopgaven gelden de
                                                                kaders van New Energy Made in Arnhem, de
  Om de kansrijkheid van projecten met hoge                     Transitievisie Warmte en de Arnhemse Aanpak
  percentages sociale huur in veerkrachtige wij-                Woningisolatie.
  ken van Arnhem verder te vergroten, willen we
  een onderzoek uitvoeren naar het instellen van             • Voor Strategie IV Wonen als Fundament is
  een (subsidie)regeling om onrendabele toppen                 1,5 miljoen euro per jaar beschikbaar. Voor de
  bij sociale huur deels mee te helpen afdekken.               inzet van een verhuiscoach is in 2023, 2024,
  De uitkomst hiervan is afhankelijk van de finan-             2025, 2026 vanuit de gemeente € 50.000
  ciële ruimte die we hiervoor in de begroting                 beschikbaar.
  kunnen vinden.

  De Woonvisie volgt de lijn van het Nationaal
  Programma Arnhem Oost. In het gebiedsplan
  behorende bij dit programma zijn de begrote
  middelen opgenomen voor het onderdeel
  ‘wonen en leven’. Om doelen uit dit Program-
  ma en deze Woonvisie te realiseren, zetten we
  de middelen vanuit het landelijke Volkshuisves-
  tingsfonds in.

• Voor de uitvoering van Strategie III Woningen
  met kwaliteit is structureel € 250.000 beschik-
  baar voor de vergunningverlening, het toezicht
  en de handhaving op verhuurdersvergunnin-
  gen. Voor 2024 is € 600.000 beschikbaar om
  het vergunningstelsel in te voeren, hiervoor
  zijn middelen gereserveerd in de begroting.

  Vanuit de Rijksoverheid ontvangen we jaar-
  lijks ca € 100.000 voor de uitvoering van
  het (­ verplichte) meldpunt voor huurders. De
  gemeenteraad stelde eerder structureel
  € 100.000 beschikbaar voor ondersteuning
  aan huurders. Van deze middelen geven we
  uitvoering aan het Actieplan ‘Arnhem helpt
  huurders’. Vanuit de wijkbudgetten is daar-
  naast structureel € 50.000 beschikbaar voor
  de subsidieverlening aan het Huurdershuis.
  Voor overige toezicht- en handhavingstaken
  (naast de nieuwe vergunning op basis van de
  wet goed verhuurderschap) is eerder jaarlijks


72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Woonvisie Arnhem 2024 – 2029/2034
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>     WOONVISIE ARNHEM
      2024 – 2029/2034



76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>