<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                       Bijlage: Gebundelde Zienswijzen
                               Woonvisie Arnhem




1. Werkgroep AED-De Laar-Elden                                                     (pagina 1)

2. Individuele inwoner A                                                           (pagina 2)

3. Waterschap Rijn en IJssel                                                       (pagina 4)

4. Woningcorporaties Volkshuisvesting, Vivare, Portaal                             (pagina 5)

5. Wijkverenigingen Penseelstreek, Burgemeesterskwartier e.o., Dorpsraad Schaarsbergen (pagina 7)

6. Entrea Lindenhout                                                               (pagina 8)

7A. VanWonen/BPD                                                                   (pagina 10)

7B. KondorWessels Projecten                                                        (pagina 14)

8. Ecovrede                                                                        (pagina 18)

9. Individuele inwoner B                                                           (pagina 27)

10. Individuele inwoner C                                                          (pagina 31)

11. Bewonersoverleg Geitenkamp                                                     (pagina 35)

12. Studentenvakbond AKKU                                                          (pagina 37)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                 1



Zienswijze Mondeling:
Werkgroep AED-De Laar

“Vanuit de Werkgroep AED-De Laar is verzocht om een gesprek over de Ontwerp-Woonvisie.
Het gesprek/contact beschouwen we als een mondelinge zienswijze. De Werkgroep AED-De
Laar is een werkgroep die zich inzet voor een goede dekking van AED’s en hulpverleners in de
wijken De Laar en Elden.

In het gesprek dat is gevoerd, is door de voorzitter van de werkgroep het nut en de noodzaak
van hartveilig wonen naar voren gebracht. Hierbij is benadrukt dat Arnhem een dekkend
netwerk van AED’s en hulpverleners zou moeten hebben. Reden om een gesprek te voeren in
het kader van de Woonvisie, is dat de werkgroep het wenselijk zou vinden als bij (grotere)
woningbouwontwikkeling aan de voorkant rekening gehouden wordt met de plaatsing van een
AED (‘hartveilig wonen’). Dit voorkomt naderhand problemen als na oplevering alsnog AED’s
geplaatst moeten worden, bijvoorbeeld op initiatief van de werkgroep. Als voorbeeld: in de
gebiedsvisie van Station-Zuid is – op initiatief van de werkgroep – al als onderzoeksvraag bij
de verdere uitwerking opgenomen of rekening gehouden kan worden met de plaatsing van een
AED.

In het gesprek werd ook aangegeven dat AED’s nu vaak middels crowdfunding-initiatieven
worden geplaatst. De voorzitter van de werkgroep gaf aan dat van mensen met een kleine
portemonnee niet altijd verwacht kan worden dat zij een bijdrage leveren aan de plaatsing van
AED’s, maar dat daarbij mogelijk een rol voor de gemeente of woningcorporaties (de
verhuurders) is weggelegd.”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                       3

Als laatste opmerking: De nieuw te bouwen wijk Rijnpark zal qua aantal woningen de hoogste
woningdichtheid hebben van heel Arnhem. Met dit in gedachten, de sociale problematiek van omliggende
wijken en de geplande hoogbouw wil ik u vragen van Rijnpark geen sociaal experiment te maken en
weloverwogen om te gaan met de verhouding beschikbaar oppervlak en aantal woningen.

In afwachting van uw reactie verblijf ik,
Met vriendelijke groet,




                                                 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                              5




Arnhem, 11 november 2023

Geachte wethouder Smeulders, beste Paul,

Als woningcorporaties Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal dragen we al jaren
intensief bij aan betaalbaar en prettig wonen in Arnhem. Als geen ander weten we dat de
uitdagingen waar we de komende jaren voor staan groot zijn. Op 12 oktober presenteerde u
uw antwoord op deze uitdagingen in de Ontwerp – Woonvisie Arnhem 2024 -2029/2034.
Een Woonvisie met een perspectief voor de middellange termijn en praktische maatregelen
voor de korte termijn. Een Woonvisie met als doel een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer
goed kan wonen. Wij waarderen het lef en de stevige koers die het document kenmerken en
onderschrijven de ambities die u verwoordt.

In deze zienswijze geven we een beknopte reactie op de voorliggende ontwerp-Woonvisie
Arnhem.

Werken aan een ongedeelde stad
We zijn als corporaties blij met de expliciete aandacht die er is voor de gevolgen van de
stapeling van problematiek in wijken waar een groot deel van ons bezit staat. De komende
jaren gaan we met elkaar en partners in de stad aan de slag om via het Nationaal
Programma Arnhem Oost deze wijken verder te versterken. Meer differentiatie in
woningaanbod levert daar mogelijk een bijdrage aan. Om een woningaanbod te behouden
met voldoende betaalbare en sociale huurwoningen, betekent dit dat ook in andere delen
van de stad meer gedifferentieerd zou moeten worden gebouwd.

We onderschrijven daarom de ambitie van de gemeente Arnhem om in te zetten op het
toevoegen van sociale huurwoningen op plaatsen waar die nu nog niet, of beperkt, zijn. Voor
de praktische vertaling van deze ambities denken we als corporaties graag mee. Bestaande
belemmeringen die toevoeging op deze plekken in de weg hebben gestaan moeten immers
worden weggenomen.

Ontwikkelingen, zoals de extramuralisering van zorg en hoge uitstroom vanuit beschermd
wonen, verzwaren de opgave in wijken waar we veel bezit hebben. Een beter
uitgebalanceerde verdeling over de stad is gewenst. In hoeverre we kunnen bijdragen aan de
ambities voor deze doelgroep, bovenop de planvoorraad, is wat ons betreft onderwerp van
gesprek. Goede afspraken met zorgpartijen over begeleiding zien we daarin als
randvoorwaardelijk.

Financiële slagkracht
De Ontwerp-Woonvisie schetst de beleidscontext waarbinnen deze Woonvisie is te plaatsen.
We missen hierin de Nationale Prestatie Afspraken die in 2022 zijn gesloten. Deze
prestatieafspraken adresseren enkele grote opgaven waar ook de gemeente Arnhem voor
staat. De doelstellingen achter de Nationale Prestatie Afspraken vinden we terug in de
Woonvisie. De Nationale Prestatie Afspraken bepalen echter voor de komende jaren een
deel van de uitvoeringsagenda en zijn daarmee richtinggevend voor een deel van onze
investeringen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                 6



Onze financiële ruimte om te investeren kent grenzen. Het beeld zoals geschetst in de
raadsbrief van 4 juli 2023 is nog niet veranderd. Rondom beschikbaarheid is vanuit de
Groene Metropoolregio in de Woondeal aangegeven welke bijdrage de corporaties kunnen
leveren aan de nationale ambities. In de zogenaamde reality-check hebben de Arnhemse
corporaties aangegeven om te voorzien in de bouw van 2.200 sociale huurwoningen tot en
met 2030. Het opschroeven van deze ambities kan alleen als onze positie wordt versterkt
met financiële middelen, grondposities en de afstemming over wat haalbaar is in
bovenwettelijke eisen. Het is daarom van belang om in gesprek te blijven over prioritering
van de ambities om de inzet van middelen en capaciteit zo goed mogelijk vorm te geven.

Positionering corporaties
De Ontwerp-Woonvisie gaat uit van een sterke positie van de corporaties en daagt de
corporaties uit op veel verschillende vlakken. Daar zijn we blij mee.

We willen onze rol als premium partner nog verder ontwikkelen en intensiveren. De
verschillende opgaves zijn echter dusdanig groot dat we ook expliciet vragen om aandacht te
houden voor andere partners. Voor de rol van andere bouwende partijen in de stad. Maar
ook voor de rol van particuliere woningeigenaren; rondom de verduurzamingsopgave zien
we immers dat juist het particuliere woningbezit achterblijft.

Tot slot
De Ontwerp-Woonvisie kiest een stevige koers op het vlak van goed en betaalbaar wonen.
We ondersteunen de ambities uit het document en investeren in de stad, zolang onze
investeringscapaciteit dat toe laat. Zoals aangegeven in deze brief zien we ook uitdagingen in
de realisatie van deze ambities. We kijken er naar uit om in gezamenlijkheid deze
uitdagingen te tackelen en invulling te geven aan de ambities in meerjarige
prestatieafspraken die we in 2024 met elkaar en met de huurdersorganisaties willen sluiten.

Met vriendelijke groet,




                                                                         namens
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                         7



Geachte college van B&W,



Betreft: Zienswijze op de Arnhemse woonvisie



Met belangstelling hebben we kennisgenomen van de Arnhemse woonvisie, een lange termijn plan
dat de toekomst van Arnhem vormgeeft. Dat Arnhem flinke stappen zet om het aantal woningen te
vergroten met extra aandacht voor de betaalbaarheid en diversiteit, vinden wij heel fijn. Ook de extra
aandacht en inzet voor het bouwen van passende woningen voor ouderen is hard nodig, ook in
Arnhem Noord-West. We waren blij te lezen dat hier belangenverenigingen voor ouderen bij
betrokken worden en dat er gesprekken komen met inwoners.

In de visie wordt echter tevens aangegeven dat voor alle wijken in Arnhem een richtlijn wordt
vastgesteld voor het aantal sociale huurwoningen dat per (nieuw)bouwproject gerealiseerd moet
worden. Voor de wijken in Arnhem Noord-West is tussen 60% tot 100% gezet.

We begrijpen en waarderen dat de wens bestaat om een diverse stad te creëren, tegelijkertijd moet
er ruimte komen voor nieuwbouw voor ouderen in de wijken*. Het merendeel van de alleenstaande
ouderen in onze wijken komt niet in aanmerking voor een corporatiewoning.

Het gevolg daarvan zou zijn dat (alleenstaande) ouderen uit deze wijken genoodzaakt blijven om
ofwel in hun (vaak te grote) woning te blijven wonen tot het echt niet meer kan, dan wel de wijk te
verlaten. Als zij wel in staat zouden zijn om te verhuizen naar een nieuwbouwappartement in
dezelfde wijk, komt er een ruime eengezinswoning vrij. Hierdoor komt een verhuisketen op gang die
ook goed is voor starters. Een bijkomend voordeel is dat deze verhuisbeweging vaak leidt tot
verduurzaming van huizen die jarenlang geen groot onderhoud hebben gehad.

Wij constateren tegelijk dat de fysieke ruimte in onze vol-bebouwde wijken om te komen tot (nieuw-)
bouwprojecten slechts zeer beperkt aanwezig is. Dat maakt de opgave om te voldoen aan de
woonwensen van de genoemde groep op zichzelf al lastig.

In de woonvisie wordt nu aangegeven dat op pagina 66 staat “Ouderen blijven het liefst in hun eigen
wijk wonen, waar ze bekend zijn met de omgeving en de buren. Door een fijne levensloopgeschikte
woonplek te creëren met voldoende mogelijkheid voor sociale contacten en ontmoeten, zijn senioren
eerder bereid om te verhuizen.”

Daarom verzoeken wij de gemeente ook ouderen met een koophuis in Arnhem Noord-West aandacht
te geven in de visie. Wij kijken uit naar het initiatief/voornemen van de gemeente om wijkplannen te
maken. Daar werken we graag aan mee door bijvoorbeeld een bijeenkomst te organiseren met zoveel
mogelijk bewoners en betrokken ambtenaren, woningcorporaties en projectontwikkelaars.

Met vriendelijke groet names,

Wijkverreningen Penseelstreek

Wijkverreningen Burgemeesterskwartier e.o

Dorpsraad Schaarsbergen



* Zie ook NOS 27-10-2023 “Ouderen willen wel verhuizen, maar waarheen?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                               8




Gemeente Arnhem
T.a.v. Burgemeester en wethouders




Datum                               Ons kenmerk                 Behandeld door              Pagina
9 november 2023                     2023/802/KT/MBr                                         1 van 2

Onderwerp                           Uw kenmerk                  (Doorkies)nummer            Bijlagen
Zienswijze Entrea Lindenhout op                                 -
Ontwerp-Woonvisie Arnhem 2024 –
2029/2034


Geachte leden van het college van Burgemeester en Wethouders,

Graag maken we van de mogelijkheid gebruik om een zienswijze in te dienen betreffende het Ontwerp-
Woonvisie Arnhem 2024 – 2029/2034. In voorliggende document leest u meer over Entrea Lindenhout als
stakeholder, onze specifieke zorgen met betrekking tot de concept woonvisie en het verzoek dat we
hieromtrent doen.

Inleiding en achtergrond
Entrea lindenhout is één van de grote aanbieders van specialistische jeugdhulp in Gelderland en is daarnaast
actief in Overijssel, delen van Noordoost-Brabant en Noord-Limburg. Entrea Lindenhout is met haar
hoofdlocatie gevestigd aan de Heijenoordseweg 1 te Arnhem. De locatie is erg geliefd bij haar doelgroep en
medewerkers. Bovendien sluiten de werkzaamheden van Entrea Lindenhout naadloos aan op die van andere
(zorg)organisaties in de directe omgeving. De synergie die is ontstaan met deze partijen wordt als zeer
waardevol ervaren.

De zorgverlening van Entrea Lindenhout verschuift meer naar de wijk. Dit met uitzondering van therapie die
in praktijkruimtes op het terrein zijn belegd. Het terrein in Arnhem bevat nu ook 3 duurzame
woonvoorzieningen; 2 daarvan herbergen jongeren die "essentiële functie" (de term die BOEG eraan geeft)
nodig hebben. Het team jeugdzorgwerkers dat deze functie levert, is gebaat bij nabijheid van staf en
ondersteuning. Deze combinatie willen we behouden in de toekomstige situatie.

Daarnaast is het huidige kantoor aan vervanging toe. Door de verschuiving van een deel van de zorg naar de
wijk overweegt Entrea Lindenhout een deel van haar locatie te verkopen voor (woning)ontwikkeling, waarbij
de opbrengst de financiering van een nieuw kantoorgebouw op een ander deel van de huidige locatie
mogelijk maakt. Deze plannen zijn uitgewerkt in een studie stedenbouwkundige studie uitgevoerd door
landschaps- en stedenbouwkundige Harro de Jong van buro harro.

Voor de realisatie van dit project is Entrea Lindenhout afhankelijk van medewerking van de gemeente,
aangezien de huidige bestemming van de locatie 'maatschappelijk' is. Voorliggende document omvat een
zienswijze op het Ontwerp-Woonvisie Arnhem 2024 – 2029/2034 hierna: woonvisie).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                  9




Ontwerp-Woonvisie Arnhem 2024 – 2029/2034
Entrea Lindenhout is gelegen in een zogeheten ‘flink omhoog’ wijk. In deze wijken geldt voor
nieuwbouwprojecten dat tussen de 60% en 100% een sociale corporatiehuurwoning moet zijn. Dit geldt voor
6 van de 24 wijken. Deze wijken hebben nu weinig of vrijwel geen sociale huurwoningen. Hoe hoog het
percentage per project exact dient te zijn hangt onder andere af van de grootte van het project. Binnen
grotere projecten is een menging van meerdere categorieën woningen wenselijker dan bij kleinere, aldus de
gemeente Arnhem.

Specifieke zorgen
De eisen van de woonvisie, met name de vereiste van 60%-100% sociale corporatiewoningen, hebben een
aanzienlijke invloed op het potentiële opbrengstniveau van de locatie. Wij vrezen dat het opbrengstniveau
zelfs lager kan uitvallen dan bij de verkoop van de locatie 'as is', oftewel in de huidige staat met de huidige
maatschappelijke bestemming. Naar ons inzicht vermindert het vasthouden aan deze eisen de kans op de
noodzakelijke waardeontwikkeling om een transformatie naar woningbouw te kunnen bewerkstelligen.

Kortom we maken ons zorgen dat zonder financiële waardeontwikkeling voor grondeigenaren, geen enkel
transformatieproject van de grond zal komen op private grond als gevolg van deze woonvisie. Om de stevige
ambitie van de gemeente te bewerkstelligen is een realistische financiële onderbouwing nodig om
transformatie van locaties te bewerkstelligen.

Verzoek aan de gemeente Arnhem
Wij verzoeken de gemeente Arnhem met klem om een realistische financiële onderlegger aan de woonvisie
te koppelen, zodat het realiteitsgehalte van de gestelde ambities kunnen worden onderbouwd. Daar waar
deze ambities leiden tot een negatieve financiële prikkel, vragen wij de gemeente de ambities bij te stellen of
voor financiële compensatie te zorgen. Op deze manier denken wij dat er een breed gedragen en uitvoerbare
woonvisie kan worden opgesteld.

Naast het delen van onze zorgen, willen wij hierbij ook nogmaals benadrukken dat wij hierin graag intensief
samenwerken met de gemeente. Aanvullend op deze zienswijze sturen wij een schriftelijke uitnodiging naar
de wethouder en ontwikkelmanager om het terrein te komen bekijken en het gesprek aan te gaan.
Uiteraard zijn wij bereid om deze zienswijze mondeling toe te lichten.


Met vriendelijke groet,




Bestuurder Entrea Lindenhout
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                  10



Aan de gemeenteraad van de gemeente Arnhem
Postbus 9029
6800 EL Arnhem


Arnhem, 12 november 2023
Betreft: Zienswijze Ontwerp-Woonvisie 2024 – 2029 / 2034


Geachte leden van de raad,
Op dit moment ligt bij u de Woonvisie gemeente Arnhem 2024 – 2029/2034 ter vaststelling
voor. De Woonvisie geeft aan op welke wijze de gemeente voornemens is de toekomstige
woonopgave aan te pakken. Wij juichen het toe dat de gemeente haar visie op het wonen in
Arnhem deelt en hierbij niet schroomt om heldere keuzes te maken. De prangende situatie op
de woningmarkt vraagt hierom. Desalniettemin bevat de ontwerp-visie een aantal
ingrediënten, die niet bijdragen aan of zelfs contrair zijn aan de urgente woningbouwopgave
waar wij op dit moment voor staan. Graag maken wij – als partijen die ook zitting hebben in
uw Bouwberaad – daarom van de gelegenheid gebruik onze zienswijze kenbaar te maken ten
aanzien van de ontwerp-visie.
De Woonvisie is gebaseerd op vier strategieën: woonruimte voor iedereen, de ongedeelde
stad, woningen met kwaliteit en wonen als fundament. Hier kunnen en willen we natuurlijk
niets tegen inbrengen en wij onderschrijven deze hoofdlijn. Uit niets blijkt echter – en dat is
ons voornaamste bezwaar ten aanzien van de ontwerp-visie – op welke wijze deze
doelstellingen in de praktijk kunnen worden bereikt. De visie presenteert weliswaar beleid en
maatregelen om genoemde doelstellingen te behalen, maar ontbeert een
uitvoeringsparagraaf waaruit blijkt dat de gepresenteerde maatregelen haalbaar en
uitvoerbaar zijn. Sterker nog, op een aantal punten wordt geconstateerd dat op de wijze van
uitvoering nog moet worden gestudeerd. Daarmee leest de visie eerder als een politiek
verkiezingsprogramma dan als beleid dat in de praktijk daadwerkelijk bijdraagt aan de
Arnhemse woningbouwopgave. Dit is de hoofdlijn van ons bezwaar: wij hebben sterke twijfels
bij de uitvoerbaarheid van de visie. Sterker nog, wij vrezen dat een aantal aangekondigde
maatregelen de woningbouw eerder afremt dan leidt tot de op dit moment zo noodzakelijke
versnelling. Wij lichten ons standpunt in het navolgende nader toe.
De meest in het oog springende c.q. voor ons één van de meest relevante maatregel uit de
visie betreft de eis om in nieuwbouwprojecten in de westelijke wijken van Arnhem 60 – 100%
van het toe te voegen programma uit sociale huur te laten bestaan. Nog los van het feit dat
de nieuwbouwopgave – zeker gezien de woningaantallen die in Arnhem recentelijk zijn
gerealiseerd - een druppel op een gloeiende plaat betreft als het gaat om het oplossen van
ongelijkheid in de stad, achten wij dit programmatische beleid in ruimtelijk en sociaal opzicht
onwenselijk en daarnaast op voorhand onuitvoerbaar. Het kiezen voor een overwegend (of
zelfs volledig) sociaal programma heeft tot gevolg dat op de betreffende locaties een eenzijdig
ruimtelijk programma zal worden gerealiseerd, dat bestaat uit nagenoeg alleen
appartementen en kleine grondgebonden woningen. Dit is niet alleen ruimtelijk ongewenst /
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                  11



niet passend op veel locaties aan de westelijke stadsrand, maar leidt in de toekomst mogelijk
tot in sociaal opzicht eenzijdige (delen van) wijken met alle sociaal-maatschappelijke gevolgen
van dien. Dit streven vinden wij te meer bijzonder, daar in de voorliggende Woonvisie nu juist
gestreden wordt tegen deze problematiek (in Arnhem-Oost). Belangrijker nog wellicht is dat
deze nieuwe beleidslijn ervoor zorgt dat er in Arnhem-West geen nieuwe woningbouwlocaties
meer van de grond zullen komen. Niet alleen daalt de grondwaarde van de betreffende
locaties na vaststelling van de visie aanzienlijk, waardoor eigenaren verlies moeten nemen en
niet meer tot verkoop ten behoeve van woningbouw zullen overgaan. Bij al door marktpartijen
ingenomen grondposities in dit deel van de stad, waar nog geen programmatische afspraken
zijn gemaakt met de gemeente, zorgt dit beleid ervoor dat het idee van woningbouw wordt
verlaten of - in het beste geval - wordt vertraagd, omdat door dit woonbeleid het project
financieel niet langer uitvoerbaar is. Immers gold ten tijde van de verwerving ander beleid.
Dat projecten soms al enkele jaren stil liggen, zoals de Woonvisie meldt, lang niet altijd de
marktpartij aan te rekenen, is onze ervaring. Wij missen in de Woonvisie hoe de gemeente
ervoor zorgt dat de in onze ogen utopische gedachte van de oplossing van de
(woon)ongelijkheid in Arnhem via de beperkte nieuwbouwopgave in de praktijk tot uitvoering
komt. Immers heeft de gemeente in Arnhem-West zelf nagenoeg geen grondpositie. Wij
missen het besef dat deze maatregel de woningbouw in Arnhem remt, daar waar het aanjagen
ervan en het wegnemen van drempels op dit moment hoog op de politieke agenda zou
moeten staan.
In algemene zin vinden wij de focus op sociale / goedkope woningen in de visie overtrokken,
zeker waar het gaat om de sociale huur. Het is logisch dat uit een woningmarktonderzoek blijkt
dat er veel behoefte is aan sociale huurwoningen en goedkope woningen; dat is inherent aan
het feit dat het gesubsidieerde (woon)producten betreft. Wij bestrijden echter niet dat het
sociale huurprogramma moet worden geborgd in nieuwbouwopgaven en hebben ons eerder
al geconformeerd aan 30% sociale huur in elke nieuwbouwopgave. Een tendens die wij als
landelijk opererende partijen bij andere gemeenten zien. Uw maatregel op dit thema hebben
wij nog nergens in deze mate gezien, hetgeen als signaal voor Arnhem mag worden opgevat.
Wel vinden wij dat de Woonvisie eraan voorbij gaat dat de sterke focus op met name de
onderkant van de markt een gezonde doorstroming op de woningmarkt in de toekomst
tegenhoudt. Dat terwijl doorstroming op de woningmarkt nota bene één van de doelstellingen
in de visie is! Beter zou zijn in nieuwbouwopgaven ook in te zetten op doorstroming door
grotere woningen te realiseren, die tot wel vier verhuisbewegingen meer tot gevolg hebben
dan een goedkope starterswoning.
Wij vinden het uit maatschappelijk oogpunt logisch dat de gemeente in haar Woonvisie kiest
voor een preferred position voor de Arnhemse toegelaten instellingen, de drie Arnhemse
corporaties. Wij constateren echter dat – mede door het vaststellen van de
Doelgroepenverordening – sprake is van een situatie waarin geen goede afspraken zijn
gemaakt en in de praktijk lastig te maken zijn over de vergoedingen voor de sociale
woonproducten. Hierdoor kan het in de praktijk voorkomen dat ‘veroordeling’ van partijen tot
elkaar leidt tot vertraging van projecten. Daarnaast wordt in de Woonvisie beleid gemist waar
het gaat om het uitponden van bestaande sociale huurwoningen. Dat is vreemd gezien de
focus op het vergroten van het aantal sociale huurwoningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                    12



Daar waar het gaat om het beleid ten aanzien van middeldure huurwoningen is er bij ons
minder begrip voor de mogelijke voorkeurspositie die de corporaties in de Woonvisie krijgen.
Deze categorie woningen wordt op dit moment in Arnhem immers alleen door marktpartijen
gerealiseerd. Het zou er ons inziens om moeten gaan dat er voldoende en kwalitatief goede
middeldure huurwoningen worden gerealiseerd in Arnhem, die als zodanig (en met inbegrip
van de woonomgeving) duurzaam in stand worden gehouden. Met dit nieuwe woonbeleid
moeten de doelstellingen vastgelegd worden. Hoe of via welke partij (corporatie, marktpartij
of gezamenlijk) deze doelstelling gerealiseerd wordt, zou geen onderdeel van de Woonvisie
moeten zijn. Wellicht zijn juist marktpartijen met belang in middenhuur wel bereid
risicodragende investeringen te doen in brede woningbouwprogramma’s. De stelling in de
ontwerp-visie dat er in Arnhem geen behoefte zou bestaan aan middeldure huurwoningen is
volgens ons daarnaast een misvatting. Het is een feit dat de Nederlander – als hij de keuze
heeft – liever in een (gesubsidieerde) koop- dan een huurwoning woont. Punt is alleen dat
koopwoningen lang niet voor iedereen bereikbaar zijn. Daarom valt de daadwerkelijke vraag
naar middeldure huurwoningen in de praktijk veel hoger uit dan geraamd. Daarnaast geven
middeldure huurwoningen voor veel doelgroepen de gevraagde flexibiliteit en tijdelijkheid in
de woonsituatie. Dit segment dient dus geprogrammeerd te worden vanuit latente, langjarige
woningmarktontwikkelingen.
Daar waar de Arnhemse woningcorporaties in de Woonvisie flink in het zadel worden
geholpen, lijkt dat niet te gelden voor de in Arnhem werkzame projectontwikkelaars en
bouwers. Sterker nog, wij lezen dat de huidige woningmarktcrisis in Arnhem door de markt is
veroorzaakt. Die stelling vinden wij lastig te verteren, daar de huidige rolverdeling, waarbij de
gemeente nauwelijks eigen grond heeft, het gevolg is van gemeentelijke, politieke keuzes in
het verleden. De wens van de gemeente Arnhem om geen risico te lopen op
(woningbouw)ontwikkelingen – daar waar andere gemeenten wel deze keuze hebben
gemaakt met slagkracht als gevolg - is de reden dat marktpartijen met instemming van de
gemeente in dat gat zijn gesprongen en hun rol hebben gepakt. Een rol die weliswaar met
winstoogmerk wordt ingevuld, maar die ook gepaard gaat en is gegaan met jarenlange
risicodragende – en soms ook verlieslatende – investeringen in Arnhem.
In het Bouwberaad is ook meerdere malen aan de orde gekomen dat het politieke en
ambtelijke gebrek aan consistentie en kordaatheid vanuit de gemeente bij (grootschalige)
woningbouwontwikkelingen knelt met de nodige voortgang hiervan. Hierover vinden wij geen
woord of maatregel in de Ontwerp-Woonvisie. Dat de wethouder meldt de regie te willen
terugnemen vanwege teveel aan marktwerking, doet daarom in zijn algemeenheid geen recht
aan de ontstaansgeschiedenis van de situatie én aan de functies en inspanningen van
marktpartijen. Denk aan risicodragend investeren, inbrengen kennis en kunde
gebiedsontwikkeling of bedrijfsmatig aansturen van gebiedsexploitaties. Daarbij klopt de
stelling dat de gemeente de regie wil terugnemen, sowieso niet. De gemeente heeft op grond
van wetgeving als de Wet ruimtelijke ordening immers de plicht om regie te voeren op de
woningmarkt. Bedoeld te zeggen wordt vermoedelijk dat de gemeente meer regie wil pakken
door actief grond te gaan verwerven. Wij hebben hier niets op tegen, behalve dan dat
daarmee de woningbouwopgave voor de korte termijn niet is geholpen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                      13



De gemeente zet met deze Woonvisie ons inziens namelijk vooral in op lange termijnplannen
als de Spoorzone en investeert met name daar in. Wij missen in de Woonvisie een verklaring
voor het feit dat niet wordt geïnvesteerd in of financieel wordt bijgedragen aan de projecten
die op korte termijn moeten worden gerealiseerd (door marktpartijen), maar waarbij
realisatie nu lastig is geworden door marktontwikkelingen als gestegen bouwkosten en
hypotheekrente. Of onuitvoerbaar zijn geworden door de nieuwe Woonvisie, zoals de
projecten in Arnhem-West. De gemeente kiest voor een inzet op de grote ontwikkelingen van
de toekomst, maar deze liggen nog minimaal 10 jaar voor ons uit met alle extreme
onzekerheden en risico’s die daarmee gepaard gaan.
Kortom, ons voornaamste bezwaar bestaat derhalve uit het feit dat de Woonvisie volgens ons
niet voldoende uitvoerbaar is én niet bijdraagt aan de huidige woningmarktsituatie / de
huidige stagnerende woningbouw.
In de Woonvisie wordt op meerdere plekken het Woningbouw Platform Arnhem genoemd.
Voor de goede orde: dit platform is niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de visie
getuige ook de kritische reflectie in dit schrijven. De visie is in het voorjaar van 2023 weliswaar
aan ons aangekondigd en wij zijn toen in de gelegenheid gesteld input mee te geven, maar
pas tijdens een presentatie op 12 oktober jl. zijn wij in de gelegenheid gesteld onze
mondelinge reactie te geven op de toen al volledig uitgewerkte visie. Wij constateren een
idem procesverloop als destijds bij de Doelgroepenverordening. Hoewel wij begrijpen dat
zorgvuldig moet worden omgegaan met de inhoud van nieuw en nog niet openbaar beleid
(met een gelijk speelveld voor alle marktpartijen in Arnhem), had hiervoor middels een
eerdere, openbare aankondiging vast een oplossing voor kunnen worden gevonden. In ieder
geval past bij de gevolgde werkwijze wat ons betreft geenszins de opmerking dat het een vorm
van coproductie is. Wij vinden het een gemiste kans en niet passen bij de doelstellingen van
het Stadsakkoord én de inspanning en betrokkenheid van de deelnemers van het platform in
Arnhem, dat de leden van het platform niet in de gelegenheid zijn gesteld mee te denken over
de visie. Vandaar ook deze inspraakreactie in het belang van de (toekomstige) burgers van
Arnhem.
Wij vertrouwen erop dat u onze overwegingen meeweegt bij de uiteindelijke vaststelling van
de Woonvisie.
Vanzelfsprekend zijn wij bereid om een toelichting te geven op onze reactie.


Met vriendelijke groet,
                namens VanWonen                      @vanwonen.com)
                 namens BPD|Bouwfonds Gebiedsontwikkeling (                     @bpd.nl)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                  14




Aan de Gemeenteraad van Arnhem
Postbus 9029
6800 EL ARNHEM

Per email: wonen@arnhem.nl / raadsleden@arnhem.nl




Datum: 12-11-2023
Ons kenmerk: RH23112

Onderwerp: inspraakreactie op concept
Woonvisie Arnhem




Geachte leden van de Raad,

Op dit moment ligt bij u de Woonvisie gemeente Arnhem 2024 – 2029/2034 ter vaststelling
voor. De Woonvisie geeft aan op welke wijze de gemeente voornemens is de toekomstige
woonopgave aan te pakken. Wij juichen het toe dat de gemeente haar visie op het wonen in
Arnhem deelt en hierbij niet schroomt om heldere keuzes te maken. De prangende situatie
op de woningmarkt vraagt hierom. Desalniettemin bevat de ontwerp-visie een aantal
ingrediënten, die niet bijdragen aan of zelfs contrair zijn aan de urgente woningbouwopgave
waar wij op dit moment voor staan. Graag maken wij – als partijen die ook zitting hebben in
uw Bouwberaad – daarom van de gelegenheid gebruik onze zienswijze kenbaar te maken
ten aanzien van de ontwerp-visie.

De Woonvisie is gebaseerd op vier strategieën: woonruimte voor iedereen, de ongedeelde
stad, woningen met kwaliteit en wonen als fundament. Hier kunnen en willen we natuurlijk
niets tegen inbrengen en wij onderschrijven deze hoofdlijn. Uit niets blijkt echter – en dat is
ons voornaamste bezwaar ten aanzien van de ontwerp-visie – op welke wijze deze
doelstellingen in de praktijk kunnen worden bereikt. De visie presenteert weliswaar beleid en
maatregelen om genoemde doelstellingen te behalen, maar ontbeert een
uitvoeringsparagraaf waaruit blijkt dat de gepresenteerde maatregelen haalbaar en
uitvoerbaar zijn. Sterker nog, op een aantal punten wordt geconstateerd dat op de wijze van
uitvoering nog moet worden gestudeerd. Daarmee leest de visie eerder als een politiek
verkiezingsprogramma dan als beleid dat in de praktijk daadwerkelijk bijdraagt aan de
Arnhemse woningbouwopgave. Dit is de hoofdlijn van ons bezwaar: wij hebben sterke
twijfels bij de uitvoerbaarheid van de visie. Sterker nog, wij vrezen dat een aantal
aangekondigde maatregelen de woningbouw eerder afremt dan leidt tot de op dit moment zo
noodzakelijke versnelling. Wij lichten ons standpunt in het navolgende nader toe.

De meest in het oog springende c.q. voor ons één van de meest relevante maatregel uit de
visie betreft de eis om in nieuwbouwprojecten in de westelijke wijken van Arnhem 60 – 100%
van het toe te voegen programma uit sociale huur te laten bestaan. Nog los van het feit dat
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                  15



de nieuwbouwopgave – zeker gezien de woningaantallen die in Arnhem recentelijk zijn
gerealiseerd - een druppel op een gloeiende plaat betreft als het gaat om het oplossen van
ongelijkheid in de stad, achten wij dit programmatische beleid in ruimtelijk en sociaal opzicht
onwenselijk en daarnaast op voorhand onuitvoerbaar. Het kiezen voor een overwegend (of
zelfs volledig) sociaal programma heeft tot gevolg dat op de betreffende locaties een
eenzijdig ruimtelijk programma zal worden gerealiseerd, dat bestaat

uit nagenoeg alleen appartementen en kleine grondgebonden woningen. Dit is niet alleen
ruimtelijk ongewenst / niet passend op veel locaties aan de westelijke stadsrand, maar leidt
in de toekomst mogelijk tot in sociaal opzicht eenzijdige (delen van) wijken met alle sociaal-
maatschappelijke gevolgen van dien. Dit streven vinden wij te meer bijzonder, daar in de
voorliggende Woonvisie nu juist gestreden wordt tegen deze problematiek (in Arnhem-Oost).
Belangrijker nog wellicht is dat deze nieuwe beleidslijn ervoor zorgt dat er in Arnhem-West
geen nieuwe woningbouwlocaties meer van de grond zullen komen. Niet alleen daalt de
grondwaarde van de betreffende locaties na vaststelling van de visie aanzienlijk, waardoor
eigenaren verlies moeten nemen en niet meer tot verkoop ten behoeve van woningbouw
zullen overgaan. Bij al door marktpartijen ingenomen grondposities in dit deel van de stad,
waar nog geen programmatische afspraken zijn gemaakt met de gemeente, zorgt dit beleid
ervoor dat het idee van woningbouw wordt verlaten of - in het beste geval - wordt vertraagd,
omdat door dit woonbeleid het project financieel niet langer uitvoerbaar is. Immers gold ten
tijde van de verwerving ander beleid. Dat projecten soms al enkele jaren stil liggen, zoals de
Woonvisie meldt, lang niet altijd de marktpartij aan te rekenen, is onze ervaring. Wij missen
in de Woonvisie hoe de gemeente ervoor zorgt dat de in onze ogen utopische gedachte van
de oplossing van de (woon)ongelijkheid in Arnhem via de beperkte nieuwbouwopgave in de
praktijk tot uitvoering komt. Immers heeft de gemeente in Arnhem-West zelf nagenoeg geen
grondpositie. Wij missen het besef dat deze maatregel de woningbouw in Arnhem remt, daar
waar het aanjagen ervan en het wegnemen van drempels op dit moment hoog op de
politieke agenda zou moeten staan.

In algemene zin vinden wij de focus op sociale / goedkope woningen in de visie overtrokken,
zeker waar het gaat om de sociale huur. Het is logisch dat uit een woningmarktonderzoek
blijkt dat er veel behoefte is aan sociale huurwoningen en goedkope woningen; dat is
inherent aan het feit dat het gesubsidieerde (woon)producten betreft. Wij bestrijden echter
niet dat het sociale huurprogramma moet worden geborgd in nieuwbouwopgaven en hebben
ons eerder al geconformeerd aan 30% sociale huur in elke nieuwbouwopgave. Een tendens
die wij als landelijk opererende partijen bij andere gemeenten zien. Uw maatregel op dit
thema hebben wij nog nergens in deze mate gezien, hetgeen als signaal voor Arnhem mag
worden opgevat. Wel vinden wij dat de Woonvisie eraan voorbij gaat dat de sterke focus op
met name de onderkant van de markt een gezonde doorstroming op de woningmarkt in de
toekomst tegenhoudt. Dat terwijl doorstroming op de woningmarkt nota bene één van de
doelstellingen in de visie is! Beter zou zijn in nieuwbouwopgaven ook in te zetten op
doorstroming door grotere woningen te realiseren, die tot wel vier verhuisbewegingen meer
tot gevolg hebben dan een goedkope starterswoning.

Wij vinden het uit maatschappelijk oogpunt logisch dat de gemeente in haar Woonvisie kiest
voor een preferred position voor de Arnhemse toegelaten instellingen, de drie Arnhemse
corporaties. Wij constateren echter dat – mede door het vaststellen van de
Doelgroepenverordening – sprake is van een situatie waarin geen goede afspraken zijn
gemaakt en in de praktijk lastig te maken zijn over de vergoedingen voor de sociale
woonproducten. Hierdoor kan het in de praktijk voorkomen dat ‘veroordeling’ van partijen tot
elkaar leidt tot vertraging van projecten. Daarnaast wordt in de Woonvisie beleid gemist waar
het gaat om het uitponden van bestaande sociale huurwoningen. Dat is vreemd gezien de
focus op het vergroten van het aantal sociale huurwoningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                    16



Daar waar het gaat om het beleid ten aanzien van middeldure huurwoningen is er bij ons
minder begrip voor de mogelijke voorkeurspositie die de corporaties in de Woonvisie krijgen.
Deze categorie woningen wordt op dit moment in Arnhem immers alleen door marktpartijen
gerealiseerd. Het zou er ons inziens om moeten gaan dat er voldoende en kwalitatief goede
middeldure huurwoningen worden gerealiseerd in Arnhem, die als zodanig (en met inbegrip
van de woonomgeving) duurzaam in stand worden gehouden. Met dit nieuwe woonbeleid
moeten de doelstellingen vastgelegd worden. Hoe of via welke partij (corporatie, marktpartij
of gezamenlijk) deze doelstelling gerealiseerd wordt, zou geen onderdeel van de Woonvisie
moeten zijn. Wellicht zijn juist marktpartijen met belang in middenhuur wel bereid
risicodragende investeringen te doen in brede woningbouwprogramma’s. De stelling in de
ontwerp-visie dat er in Arnhem geen behoefte zou bestaan aan middeldure huurwoningen is
volgens ons daarnaast een misvatting. Het is een feit dat de Nederlander – als hij de keuze
heeft – liever in een (gesubsidieerde) koop- dan een huurwoning woont. Punt is alleen dat
koopwoningen lang niet voor iedereen bereikbaar zijn. Daarom valt de daadwerkelijke vraag
naar middeldure huurwoningen in de praktijk veel hoger uit dan geraamd. Daarnaast geven
middeldure huurwoningen voor veel doelgroepen de gevraagde flexibiliteit en tijdelijkheid in
de woonsituatie. Dit segment dient dus geprogrammeerd te worden vanuit latente, langjarige
woningmarktontwikkelingen.

Daar waar de Arnhemse woningcorporaties in de Woonvisie flink in het zadel worden
geholpen, lijkt dat niet te gelden voor de in Arnhem werkzame projectontwikkelaars en
bouwers. Sterker nog, wij lezen dat de huidige woningmarktcrisis in Arnhem door de markt is
veroorzaakt. Die stelling vinden wij lastig te verteren, daar de huidige rolverdeling, waarbij de
gemeente nauwelijks eigen grond heeft, het gevolg is van gemeentelijke, politieke keuzes in
het verleden. De wens van de gemeente Arnhem om geen risico te lopen op
(woningbouw)ontwikkelingen – daar waar andere gemeenten wel deze keuze hebben
gemaakt met slagkracht als gevolg - is de reden dat marktpartijen met instemming van de
gemeente in dat gat zijn gesprongen en hun rol hebben gepakt. Een rol die weliswaar met
winstoogmerk wordt ingevuld, maar die ook gepaard gaat en is gegaan met jarenlange
risicodragende – en soms ook verlieslatende – investeringen in Arnhem.

In het Bouwberaad is ook meerdere malen aan de orde gekomen dat het politieke en
ambtelijke gebrek aan consistentie en kordaatheid vanuit de gemeente bij (grootschalige)
woningbouwontwikkelingen knelt met de nodige voortgang hiervan. Hierover vinden wij geen
woord of maatregel in de Ontwerp-Woonvisie. Dat de wethouder meldt de regie te willen
terugnemen vanwege teveel aan marktwerking, doet daarom in zijn algemeenheid geen
recht aan de ontstaansgeschiedenis van de situatie én aan de functies en inspanningen van
marktpartijen. Denk aan risicodragend investeren, inbrengen kennis en kunde
gebiedsontwikkeling of bedrijfsmatig aansturen van gebiedsexploitaties. Daarbij klopt de
stelling dat de gemeente de regie wil terugnemen, sowieso niet. De gemeente heeft op grond
van wetgeving als de Wet ruimtelijke ordening immers de plicht om regie te voeren op de
woningmarkt. Bedoeld te zeggen wordt vermoedelijk dat de gemeente meer regie wil pakken
door actief grond te gaan verwerven. Wij hebben hier niets op tegen, behalve dan dat
daarmee de woningbouwopgave voor de korte termijn niet is geholpen.

De gemeente zet met deze Woonvisie ons inziens namelijk vooral in op lange termijnplannen
als de Spoorzone en investeert met name daar in. Wij missen in de Woonvisie een verklaring
voor het feit dat niet wordt geïnvesteerd in of financieel wordt bijgedragen aan de projecten
die op korte termijn moeten worden gerealiseerd (door marktpartijen), maar waarbij realisatie
nu lastig is geworden door marktontwikkelingen als gestegen bouwkosten en
hypotheekrente. Of onuitvoerbaar zijn geworden door de nieuwe Woonvisie, zoals de
projecten in Arnhem-West. De gemeente kiest voor een inzet op de grote ontwikkelingen van
de toekomst, maar deze liggen nog minimaal 10 jaar voor ons uit met alle extreme
onzekerheden en risico’s die daarmee gepaard gaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                17



Kortom, ons voornaamste bezwaar bestaat derhalve uit het feit dat de Woonvisie volgens
ons niet voldoende uitvoerbaar is én niet bijdraagt aan de huidige woningmarktsituatie / de
huidige stagnerende woningbouw.

In de Woonvisie wordt op meerdere plekken het Woningbouw Platform Arnhem genoemd.
Voor de goede orde: dit platform is niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de visie
getuige ook de kritische reflectie in dit schrijven. De visie is in het voorjaar van 2023
weliswaar aan ons aangekondigd en wij zijn toen in de gelegenheid gesteld input mee te
geven, maar pas tijdens een presentatie op 12 oktober jl. zijn wij in de gelegenheid gesteld
onze mondelinge reactie te geven op de toen al volledig uitgewerkte visie. Wij constateren
een idem procesverloop als destijds bij de Doelgroepenverordening. Hoewel wij begrijpen
dat zorgvuldig moet worden omgegaan met de inhoud van nieuw en nog niet openbaar
beleid (met een gelijk speelveld voor alle marktpartijen in Arnhem), had hiervoor middels een
eerdere, openbare aankondiging vast een oplossing voor kunnen worden gevonden. In ieder
geval past bij de gevolgde werkwijze wat ons betreft geenszins de opmerking dat het een
vorm van coproductie is. Wij vinden het een gemiste kans en niet passen bij de
doelstellingen van het Stadsakkoord én de inspanning en betrokkenheid van de deelnemers
van het platform in Arnhem, dat de leden van het platform niet in de gelegenheid zijn gesteld
mee te denken over de visie. Vandaar ook deze inspraakreactie in het belang van de
(toekomstige) burgers van Arnhem.

Wij vertrouwen erop dat u onze overwegingen meeweegt bij de uiteindelijke vaststelling van
de Woonvisie.

Vanzelfsprekend zijn wij bereid om een toelichting te geven op onze reactie. Voor de
volledigheid, bovenstaande tekst is een integrale weergave van de inspraaktekst zoals die
ook door VanWonen en BPD is verzonden.

Met vriendelijke groet,
KondorWessels Projecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                      18


Wonen, Leven en Werken in Relatie met de Natuur                        21e eeuw in transitie
Een voedselbos als een handvat voor een gezonde verandering

Ecovrede-locatie    Een vraag en een aanbod

Inleiding ;
Sedert ongeveer 2014 woont de helft van de Wereldbevolking in Steden en grotere dorpen en dat is
stijgende. Steeds meer Mensen bij elkaar in een stenen omgeving. Tijd voor een terugblik, en een
herziening op dit eeuwenoude concept met gezien de actualiteit, handvatten voor verandering. Een
integrale – Holistische visie op een praktische ontwikkeling voor individu en samenleving.

Natuur komt steeds meer op afstand en is weinig geïntegreerd in de woon - leefomgeving.
Belangrijk aandachtspunt is dat de Mens leeft bij de gratie van Natuur. Groente en Fruit,,, Granen,
Drinkwater, Grondstoffen. Ontspanning, Dieren, Frisse Lucht, Hout, Gras, Kruiden, Gezondheid.
Een woonomgeving te creëren waar natuur is geïntegreerd.

Enkele overwegingen voor verdergaande actie ;
- 85% van de Natuurgebieden verkeert in slechte staat volgens onderzoek van de Europese
Commissie (2023). De Natuurlijke verandering van het klimaat, de verschuiving van de Aardas,
uitbarstingen van de Zon en de invloed van de mens zorgen voor een doorgaande verandering.
Dat wil zeggen dat het leefgebied van bomen en planten verschuift op Aarde en soorten zelfs
verdwijnen evenals dieren en; nieuwe soorten zullen zich introduceren. Dat geeft grote
veranderingen in de ecosystemen.
Er is een uitbreiding nodig van Natuur om te vervangen en sterker te maken mede met de
introductie van nieuwe, eetbare, soorten. ( Kastanje, Walnoot, Bessen, Mispel en meer ).

De Natuur is aangetast in zijn fundamenten en veranderd; Eiken, Beuken, Berken en Dennen
hebben het moeilijker door de veranderende neerslagpatronen, vervuiling, langere droogtes,
verandering in temperaturen en tenderen om, definitief, te verdwijnen uit het landschap. Dat geeft
compleet nieuwe bossen en een verschuiving in soorten.

Een 80% van de vogelstand is in de laatste honderd jaar verdwenen door toedoen van de Mens

De Voedselvoorziening staat ernstig onder druk (document in de bijlage)
De prijzen stijgen, de beschikbaarheid is minder, duurzaam, biologisch en gezond eten vrijwel
onmogelijk vanwege Onbetaalbaar, slechte beschikbaarheid en onbekendheid

De bodem herstellen is eerste prioriteit. Op veel plaatsen uitgeput, dichtgeslibd en verzadigd met
mest is er herstel nodig. Daarbij zijn nieuwe taken als buffering van water en terugbrengen in
natuurlijke waarden en aanzien aan de orde

Richting 2030 voorspeld het RIVM (Rijksinstituut) een tekort aan drinkbaar water
Waterbuffering en waterbekkens, waterkelders en meer zijn belangrijke voorzieningen om aan te
leggen. Daarmee veranderen bouw en aanleg van akkers, akkerbouw, woningen, regenwateropvang
en riolering.

Er zijn vernieuwende methoden nodig om landbouw en akkerbouw samen te laten gaan met
natuurontwikkeling. Voedselbossen zijn daar een voorbeeld van en bieden een praktisch handvat.
Deze kunnen aangelegd worden met behoud van inheemse soorten en zullen daardoor een goede
aanvulling zijn en een vernieuwing ook voor nog kale locaties.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                     19


De woningbouw is vrijwel ingestort. Woningcorporaties hebben een grote uitdaging om met
krimpende inkomsten meer te realiseren Er zijn teveel oude woningen en er is een behoefte aan
andere woningen. Aangepast op de behoeften van deze tijd en de bijkomende energiebesparingen
Kleinere woningen, levensloopbestendige woningen, energieneutrale woningen, woningen gebouwd
van materialen die verbouwd worden in de directe omgeving, onderlandhuizen, verplaatsbare
woningen en snel te bouwen woningen van volledig recyclebare materialen en betaalbare huur.
Kleinere duurzame woningen bieden een goed alternatief voor de krappe beurs en zijn toekomst –
en levensloop bestendig - met een tijdelijke ontheffing
Vrijwel alle politieke partijen geven aan dat er een omslag nodig is richting meer duurzaam bouwen
De uitvoering van huisvesting en de realisatie van woningen en kunnen huren of kopen is een recht

Economische recessie grijpt om zich heen en armoede neemt toe. Nederland is een van de rijkste
landen ter Wereld. Het geld is onvoldoende in het hier genoemde geïnvesteerd.

Onderwijs vraagt om opleiding en om voorbeelden in deze richtingen. Aanschouwelijk onderwijs
en betrokken worden in de praktische uitvoering met perspectief voor leerlingen

Bestemmingsplannen en regelgeving vragen om souplesse en eenvoudige wijzigingen ten behoeve
van de hier geschetste ontwikkelingen

Zorgen dat Mensen kunnen blijven Wonen en blijven eten
Dat de band met de Natuur hersteld wordt en wordt verbeterd
Dat praktische handvatten voorhanden zijn om te leren en zelf toe te passen
Verbetering voor individu en Samenleving in alle opzichten – levensloop bestendig
Lokale voorzieningen die bereikbaar zijn
Betaalbaar en praktisch realiseren – voor iedereen toegankelijk
Dat vraagt om een andere economie, een nieuw werkmodel en samenwerking

De samenleving kent een paar uitdagingen;
Een tekort aan drinkbaar water – RIVM, waterschappen, VN
Voedselvoorziening onder druk + een te grote afhankelijkheid van transport
Energietekorten geen garanties meer op energie van - energiebedrijven
Achteruitgang Natuur en Biodiversiteit mede door verschuiving klimaatzones - diverse
Informatietijdperk met een tekort aan kennis en voorbeelden – beschikbare kennis gebruiken
Een toenemende recessie Grote groepen in armoede
Een vergrijzende bevolking Ouder als 65 kennis en inzet niet gebruikt
10 tot 25% van de jeugd is depressief en ziet weinig perspectief
Grondstoffentekorten – vrijwel alle soorten – stijgende prijzen
Gebrek aan perspectief en visie op een leefbare en inspirerende samenleving
Ernstige vervuiling Natuur schadelijk voor Volksgezondheid

Armoede omvormen tot Rijkdom en meerwaarde creëren
Educatief, Bodemherstel, Biodiversiteit, Voedselzekerheid, Grondstoffen beschikbaar,
Duurzaam leven voor Individu en Samenleving aanbieden en onderwijzen

Een schets met een uitnodiging en een dieper liggende locatievraag
Ecovrede bestaat veertien jaar. Vanaf dag een is eerste insteek te zorgen voor de praktische
handvatten voor een duurzame samenleving in deze 21e eeuw Een transitie eeuw

Educatie- en voorlichting en; laten zien, een opleidingsinstituut, , voorbeeldfunctie, aanjager en
initiator, Natuur centraal, de burger – het individu centraal, eenvoudige recyclebare bouw van
kleinere wooneenheden, samenleving minder afhankelijk van geld maken – meer gericht op
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                    20


voorzieningen en iets doen aan armoede, lokale voedselvoorziening, opleiding richting natuurlijk
handelen en realiseren, persoonlijke processen begeleiden, Voedselbossen, Spreekuur
Voedselbossen en Buurttuinen, Suikerspreekuur, voorzieningen zeker stellen, alternatieven
ontwikkelen en laten zien. Dit alles Ten behoeve van Individu en Samenleving in Samenwerking
met de Natuur in een gezonde verhouding. Mensen perspectief bieden.
Een integrale, een Holistische benadering van Mens en Natuur geeft een nieuwe werkwijze
Een model voor individu en samenleving is wat wij u bieden.

Wij werken met ;
* Een eerlijke leefwijze met uitgangspunt de Rechten van de Mens
* Wonen, eten, drinken; mogen en kunnen leven in alle aspecten als uitgangspunt
De bodem herstellen en werken met restmaterialen en lokale productie van materialen
Zelfvoorzienende woningen – 100% recyclebaar en zelf te bouwen met wat hulp

Biodiversiteit stimuleren en nieuwe bossen creëren
Ruimte voor de burger en maatschappelijk initiatief
Dat willen wij graag op een locatie
Natuurontwikkeling, lokaal voedsel, educatie en opleiding, wonen

Natuur en Mens als uitgangspunt in handelen, denken en vormgeven
Innovatie in geschetste concepten
Een inspirerende en zelfvoorzienende aanpak
De Burger en de Natuur centraal Ecovrede

Alle items zijn gerelateerd aan menselijk gedrag en de omgang met natuurwaarden in algemene zin
en specifiek de relatie Mens – Natuur die nu ernstig is verstoord.
Gevolgen zijn een uitputting van de natuur en een sterk achteruit lopende volksgezondheid.
De tijd vraagt om verandering en vernieuwing Een praktisch voorstel en een uitnodiging

Bij en met elkaar laten zien dat snelle actie van belang is met een juiste afweging van
mogelijkheden
In onze ervaring van ruim veertien jaar is duidelijk geworden dat een vorm van een landschapspark
(provinciale regelgeving) van 12 hectare, met, niet grondgebonden, bebouwing, en een
natuurontwikkelingsopdracht de beste mogelijkheden biedt om de verschillende geschetste doelen
optimaal tot ontwikkeling te laten komen. Kleinere initiatieven rondom dorpen en steden bieden
zodoende nieuwe huisvestingsmogelijkheden en duurzame oplossingen.
Een expertiseteam is nodig voor de verschillende afdelingen binnen de gemeente

Wij vragen om een locatie voor innovatie en de middelen om te starten
* Richting start; uiteindelijk twaalf hectare zodat een landschapspark ontstaat
Eventueel kan na enkele jaren een nieuwe locatie ontwikkeld worden

Natuurontwikkeling, Lokale voedselvoorziening, opleiding, Wonen, Energie gecombineerd
De ruimte in wet- en regelgeving - praktische samenwerking

Stichting EVS Ecovrede Postbus 60051 6800 JB Arnhem
Regionaal actief

Telefoon; 06 49 36 78 77        kvk 50879804
www.ecovrede.nl

                                Namens Team en Netwerk Ecovrede
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                        21


Recreatie en ondernemen in en bij de natuur
Een waarde die om aandacht en gedragsverandering vraagt                   November 2023

Graag vragen wij uw aandacht voor het volgende ;
Natuur is een groot goed dat een basis biedt voor vele activiteiten. Natuur is het decor, de gewenste
leefomgeving, de bron, voor vele zaken.
Water, hout, frisse lucht, speelruimte, Kampeer - en verblijfsruimte, woonruimte, ruiters,
veehouders, recreatieve ondernemers, uitbreiding van steden, en meer.
Kijk naar de kaart en u ziet hoe die ruimte intussen versnipperd is geraakt. Onder druk staat.
Er is nog iets meer aan de hand.

Dat raakt uw belang en het algemeen belang
Er zijn een, aantal, externe factoren die in grote mate, uw werkveld gaan veranderen.
Wij noemen u; water- en voedselvoorziening onder druk, lokaal en nationaal, natuur staat ernstig
onder druk en wordt mede door tekorten aan water en uitval van bomen drastisch aangetast.
Een toename van bewoning, een toename van gewenste wegen, een toename van allerlei andere
functies, maken dat er een verandering nodig is .. die afgedwongen gaat worden.
Belangrijk dat u voorbereid bent. Wat is uw initiatief zonder natuurwaarde ?

Oplossingen
Elk deel, ieder, in de Natuur, elke ondernemer, elke bewoner heeft een aantal praktische
mogelijkheden om een bijdrage te leveren aan verbetering van die natuur.
Als eerste komt er wetgeving aan over de opvang van water en hergebruik.
Teveel water stroomt nu weg en twee wetenswaardigheden;
Volgens een recente brief van het RIVM (Zomer 2023) staat de watervoorziening voor 2030 (!)
droog en is er geen garantie meer dat er drinkbaar en bruikbaar water beschikbaar is. 2030; Dat is
bijzonder snel. Gebieden als de Veluwe verdrogen mede door de intensieve onttrekking van water.

Geen water meer voor uw activiteit ?
En zodoende de dringende noodzaak wateropvang en recycling, te regelen binnen uw terrein.
Waterkelders voor de opvang van regenwater bij elk bouwsel, hergebruik van douche- en gootsteen
water bijvoorbeeld voor planten water, autowassen en schoonmaken. Dat wil zeggen geen gebruik
van chemische middelen onder de douche en afwasmiddel maar wel natuurlijke middelen– denk aan
groene zeep. Het streven (vrijwel) onafhankelijk te worden van het waternet - de
waterleidingbedrijven.

Dat vraagt een directe verandering van gedrag van uw bezoekers
Geen chemische zeep of andere stoffen gebruiken tenzij deze 100% natuurlijk afbreekbaar zijn. Dat
wil zeggen; die producten ook ter plekke aanbieden of zelfs maken, bewustzijn kweken, laten zien
en anders inrichten. Actief informeren en begeleiden horen daar ook bij.

Uw terrein uitbreiden en veranderen met echte natuurwaarden maar ook lokaal voedsel
Wateropvang in de vorm van, grote en kleine, poelen, waterkelders per eenheid, lokale voedsel
verbouwen en aanplanten zodat er een mate van voedselzekerheid ontstaat, kiezen voor andere
beplanting die de natuur draagt en verbeterd, Onderlandbouw van wooneenheden = is verzonken in
het landschap en groene daken maken. Denk aan sedum en andere soorten op het dak, die ook water
vasthouden of op een natuurlijke manier isoleren.

Bomen en struiken
Dennen, Eiken, Beuken staan ernstig onder druk en zullen snel aftakelen in een groot aantal
gebieden. Dat wil zeggen dat er ruimte ontstaat voor bijvoorbeeld Walnoot, Appel, Peer, Pruim,
Kers, Tamme Kastanje en andere soorten die een welkome aanvulling zijn op een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                      22


toename van voedselonafhankelijkheid. Denk ook aan rode-, zwarte-, kruis-bessen, en andere
soorten. Zie ook onze website voor meer informatie www.ffrmnetwork.org of maak een afspraak
voor een persoonlijk advies op maat voor jouw locatie.

Verkeersdruk afbouwen, wegenverharding met enkel nog natuurlijke materialen, bewustzijn
stimuleren op al deze onderwerpen. Eigen energieopwekking zodat er minder, of geen,
afhankelijkheid meer is van het stroomnet, isolatie en bouw gericht op Nul energie en Nul belasting
woningen. Dat is 100% herbruikbaar, natuurlijke bouwmaterialen. Daar hoort ook bij; binnen
kaders ruime vormen van zelfbouw mogelijk maken. Klanten hebben perspectief nodig. Wij helpen
u graag nadere kaders vorm te geven en in de praktijk te brengen, de weg te vinden. Onafhankelijk
en discreet.

Wen er ook aan (en werk aan alternatieven) dat er zo meteen geen gas meer beschikbaar is en
houtstook wordt verboden of zwaar ontmoedigd. Eenvoudige ‘stookgaten’ en warmtewanden.
Dat wil zeggen; zeer goed geïsoleerde woningen georiënteerd op maximale zoninval en
warmtebehoud, warmtewanden, deels in de grond verzonken bouw, vanwege isolatie aspecten, etc.

Advies en begeleiding
Bieden wij u graag in diverse vormen. Een rondwandeling in uw gebied met de praktische tips om
aan de slag te kunnen, voorbeelden, ander beplantingskeuzes gericht op natuur - biodiversiteit
stimuleren en lokaal voedsel,

Zwemwater
Zonder Chloor. Bacteriepreparaten die het water zuiver houden en maken dat het eenvoudig en
gezond gebruikt wordt. Dat mag voor kleinere, particuliere zwemwateren worden gedaan en is een
natuurlijk alternatief voor Chloor en veel gezonder dan dat.

Bewustzijn
Het gaat om een verandering van bewustzijn en gedrag. De mens in harmonie met de natuur
brengen in al onze gedragingen. De Natuur is voor de Mens de eerste levensvoorwaarde.

Geld – wordt steeds schaarser en ook dat vraagt uw aandacht. Andere waarden introduceren die uw
organisatie en werkwijzen minder afhankelijk maken van geld. Hoe gaat u kosten berekenen
wanneer de recessie toeneemt en de inkomens zakken of zelfs wegvallen ?

Uw Educatieve functie – om uw gebruikers en bezoekers tot een snelle en soepele
gedragsverandering te brengen die zij ook begrijpen en ondersteunen en uitdragen.

Wij helpen u daar graag bij !
Onze stichting, Sociaal Maatschappelijk Actief, is sedert veertien jaar actief in dit werkveld.
Wij komen graag bij u op bezoek en nodigen u uit voor een gesprek, online of fysiek.
Er is veel mogelijk en veel te ontdekken. Wij organiseren op verzoek een Netwerk - bijeenkomst.

De tijd van verandering is nu. Maak er gebruik van en laten wij met elkaar onze
verantwoordelijkheid nemen deze samenleving duurzaam en sociaal te maken.
Dat ook met oog op onze kinderen !

Dank voor uw aandacht
Team Ecovrede
Geüpdate versie november 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                       23


Een mens heeft recht op een woning en gezond leven
Huisvesting, voedsel, minimabeleid, opvang, hulp en perspectief gecombineerd

Graag vragen wij uw aandacht
De woningen nodig voor onze samenleving in de 21e eeuw hebben nieuwe kwaliteiten.
Compact, prettig, effectief, duurzaam, gezond zijn enkele sleutelwoorden. Er is een tekort aan
woningen. Schattingen gaan over ruim 300.000 woningen die er extra nodig zijn. Dit is een
eenvoudige wijze om daar praktisch iets aan te doen.
Er is een grote maatschappelijke vraag tav huisvesting, natuurontwikkeling, duurzaam leven en
gezond leven. Wij realiseren die op locatie in de vorm van innovatief maatschappelijk initiatief. Er
zijn meer voorbeelden in het land die hiermee bezig zijn.

Sedert 2011 zet EcoVrede dit op de agenda in diverse overleggen en concrete voorstellen
Van 'minimatuinen' tot anders omgaan met leegstand; zorg dat er, opnieuw, ruimte komt voor
burgerinitiatief in onze samenleving. Ruimte waar de echte innovatie mag plaatsvinden. Wij
hebben locaties nodig en een concrete afspraak met u. Wij hebben alle benodigde informatie
voorhanden en een breed netwerk en een maatschappelijk betrokken insteek.

Gezien de sterk gestegen kosten sinds de introductie van de euro begin deze eeuw is een
woning voor steeds meer mensen onbetaalbaar en zijn er grote groepen die zelfs op straat
leven of in nood een kamertje. Naar schatting enige honderdduizenden mensen in Nederland
en dat aantal is (sterk) stijgende. Met een groeiende recessie tijd voor een nieuwe aanpak.

Die nieuwe aanpak schetsen wij u met de uitnodiging hierin bij te dragen en mogelijk te maken.
Bron 1 Link de situatie qua woningen in Nederland
Bron 2 Link huizen voor de daklozen en andere behoeftigen
Bron 3 Link Nadere achtergronden projectplan
Bron 4 Link Woningen bouwen convenant Arnhem - Nijmegen
Bron 5 Link Investment in projects to leave money behind
Bron 6 Link Oproep aan Gemeenten en Provincie Gelderland
Wij bieden daarbij trajecten voor de betrokken mensen. Leer- werkervaring opdoen en het leven
op de rails krijgen zijn daar onderdeel van

Klimaatverandering en landschappelijk is er aanplant van nieuwe bossen belangrijk
Tegelijkertijd is er een grote behoefte aan het verstevigen van de lokale voedselvoorziening.
Voedselbossen zijn de oplossing www.ffrmnetwork.org en www.ecovredegaard.nl
Gecombineerd met Natuurontwikkeling zijn de realisatie van voedselbossen en buurttuinen
daarin een logische keuze. Sedert 2009 zijn deze werkvelden onze expertise. Verrijking
biodiversiteit, zelf verbouw van voedsel en natuurlijk leven stappen dichterbij brengen. Voor die
innovaties is ruimte nodig in de vorm van grond en gebouwen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                      24



Ons landschap en onze productie van voedsel hebben die innovaties nodig. Nieuwe
eisen of vragen van de samenleving, klimaatverandering, menselijke, veranderende,
behoeften, toekomstbestendig …. Bieden plekken voor mensen die zoekende zijn.


Menselijke behoefte leefomgeving en de gebouwde omgeving Link Nieuwe kantoren,
andere werkwijzen, nieuwe leefruimte, meer gemeenschappelijk met een energieverbruik van
nul. Een pilot in de bouw en innovatie in wonen.
Huurprijs specifiek voor de doelgroep gericht op laag in de maand. 350 euro All - in.
Uit diverse berekeningen is gebleken dat dit renderend is. Indien mogelijk omlaag. Zo ontstaat
er ruimte voor wie weinig te besteden heeft. Innovatie, begeleiding en toegankelijkheid.

Bouwwijze en vormgeving van nieuwe wooneenheden
Alles inclusief. Bed, toilet, douche, elektriciteit, keukentje, slaap - en woonplek.
Vloeroppervlakte 15 m2 voor een persoon, tot 25 voor twee personen.
Gebouwd, zelfbouw, met hulp of gebouwd voor, van gerecyclede materialen. Eventueel niet
verankerd - verplaatsbaar Creatief en innovatie in bouwwijzen, bouwprijzen, vormgeving en
aankleding. Richtprijs huur; 350 euro all in.

Betrokkenen
De deelnemers, nieuwe gebruikers, krijgen bijvoorbeeld een functie en een re-integratietraject in
de bouw van de woningen, in de realisatie van natuur. De woningen zijn verplaatsbaar, zijn
selfsupporting zodat nutsvoorzieningen niet of nauwelijks nodig zijn. Daarmee kosten worden
bespaart en regelgeving vereenvoudigt. Het gaat wettelijk gezien om een tijdelijke locaties (!) Een
ontheffing is dan voldoende en permanente vestiging een mogelijkheid.

Gemaakt in coöperatief particulier opdrachtgeverschap - CPO - en als collectief - social
profit en andere mogelijkheden Diverse partijen zijn/ worden onder die vlag uitgenodigd te
participeren in de realisatie.
Het Ecovrede keurmerk geeft hiervoor de kaders aan. Gezien dat er wordt gewerkt aan de opvang
van diverse mensen en natuurontwikkeling en er op die manier diverse locaties verbeterd en
ontwikkeld kunnen worden is het belangrijk dat die kosten, die de gemeente en andere partijen
besparen beschikbaar komen voor dit initiatief. Wij nodigen de gemeente hiertoe uit om dit te
bevestigen en praktisch te realiseren en grond, ruimte, beschikbaar te stellen.


Zo ontstaat er ruimte voor echte innovatie in de gebouwde omgeving, in samenleven, in
duurzaamheid en in Natuurontwikkeling. Er gaat, indien al beschikbaar, gewerkt worden met een
nieuwe rechtsvorm op dit moment in voorbereiding binnen de tweede kamer. Dit initiatief is goed
voor het imago van de gemeente, biedt burgers perspectief, is gezond en innovatief en biedt
toekomstperspectief ook voor de dakloze en tijdelijk ontheemde.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                                    25


Wij hebben een locatie nodig en adviseren een ‘regelluwe’ zone, voor start en ontwikkeling met de
start van bijvoorbeeld 60 eenheden in verhouding met de beschikbare oppervlakte(n). Meer
informatie, een afspraak voor een nader gesprek waarin wij graag concretiseren en meer vertellen
kan gemaakt via; ecovredeorg@ecovrede.nl of evsffrmnetwork@vivaldi.net


Kvk: 50879804        Postbus: 60051 6800 JB Arnhem
www.ecovrede.nl        www.ffrmnetwork.org       www.evsgebouwbeheer.nl

Postbus: 60051 6800 JB Arnhem

Social Profit ANBI Instelling


Telefoon: 06 19 67 93 89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                 26


Wij stellen u bij deze op de hoogte van ons bestaan en onze werkwijze
Ecovrede, wij helpen mensen in nood en ook hulpverleners en instanties

Sedert veertien jaar
Meubilair, kleding, huisraad, speelgoed, juridisch advies, tuinen,
voedselbossen en lokaal voedsel, dagbesteding, leer - werkplekken, stage
en re – integratie, eenvoudige taakstraffen en complexe persoonlijke zaken
die wij begeleiden en praktische hulp bij bieden.
Noodhulp, broodbank, onderzoek, inspreken, gastlessen, workshops en
rondleidingen, meegaan naar gesprekken, spullen halen en brengen …
Voedselbossen en Buurttuinen ontwikkelen is onze specialiteit waarvoor wij een
spreekuur hebben en waar gebruik van mag worden gemaakt.

Ons werk is gratis beschikbaar voor wie dat nodig heeft
Een mailtje van u als organisatie is voldoende om uw cliënt te helpen
Wij zijn gespecialiseerd in complexe situaties en helpen in beeld te
brengen, te verwijzen, aan te vragen, te verwoorden en in gang te zetten.

Wij bieden directe hulp Meestal Binnen 24 uur – in noodsituaties
U kunt mensen verwijzen
een afspraak met uw cliënt ; die aan ons laten weten die wij u bevestigen
Een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek om te kijken wat de
mogelijkheden zijn voor u als Behandelaar of Begeleider, Uw Organisatie
en voor uw Cliënt.
In alle Processen en levensfasen van Mensen en Organisaties Om je eigen
weg te vinden

Email: evsffrmnetwork@vivaldi.net ecovredeorg@ecovrede.nl
Telefoon: 06 49 36 78 77 06 83 18 2 8 87

Post; Postbus 60051 6800 JB Arnhem
Websites; www.ecovrede.nl www.ecovredegaard.nl
www.evsgebouwbeheer.nl    www.broodbank.nl

Bezoekadres; Singravenlaan – de dubbele blauwe deur - hoek
Middachtensingel Presikhaaf – Arnhem
Kvk: 50879804                        ANBI Instelling

Ecovrede; Voor individu en Samenleving in de 21e eeuw
Een breed Netwerk in Individuen en Organisaties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                     31




Gemeente Arnhem                                                                            Datum
                                                                                       12-11-2023
T.a.v. de heer Marcouch
                                                                                         Betreft
                                                                              Visie op woonvisie

                                                                                     Mijn kenmerk
                                                                                   ongedeelde stad




Geachte heer Marcouch,

Een eerlijke stad waar iedere Arnhemmer goed kan wonen; Een missie waar
iedereen achter zou moeten kunnen staan, echter in de Woonvisie worden geen
echte keuzes gemaakt. Door het niet maken van keuzes is de Woonvisie op
meerdere manieren te interpreteren.

Negen abstracte doelen worden gesteld en daaraan worden 20 SMART-
geformuleerde doelen gekoppeld. Naast dat dit een enorm aantal doelen is om te
managen, zijn een aantal van deze doelen in de praktijk conflicterend met elkaar.

Dit conflict zien we bijvoorbeeld ook in de voorgenomen ontwikkeling “Rijnpark”.
Waar in de Woonvisie en in de landelijke Arnhem-Oost aanpak erkend wordt dat ’t
Broek en Presikhaaf op alle fronten qua leefbaarheid, gezondheid en veerkracht
onderpresteren, besluit de gemeente haar eigen Woonvisie en de Arnhem-Oost
aanpak totaal te negeren, of op een zodanige manier te interpreteren, dat er toch
weer voor de voor de hand liggende scenario’s worden gekozen en dit in het
grootste woningbouwproject van Arnhem sinds Schuytgraaf.

Het resultaat is een ontwikkeling waar een voor Nederland bijna ongeëvenaarde
verdichting is aan woningen. Qua sociale huisvesting wordt weer volledig voorbij
gegaan aan de omringende wijken en zal weer voor een verhoging gekozen
worden van het aantal sociale huurwoningen, niet 30%, maar zelfs 40% sociale
woningbouw is verwerkt in het plan.

Ik heb niets tegen sociale woningbouw, maar uw eigen Woonvisie, de Arnhem-
Oost aanpak en het rapport “Veerkracht in corporatiebezit” legt het verband tussen
de intensiteit van sociale woningbouw en een lage veerkracht in de betreffende
wijk. De bewoner van een sociale woning verandert; steeds vaker bewonen
huurders zonder inkomen uit werk deze huurwoningen, daarnaast zorgen
veranderingen in het zorgstelsel dat mensen langer in hun eigen woning moeten
blijven wonen. Mede door deze twee factoren raken wijken uit balans, wat is terug
te zien in de veerkrachtkaarten. Het is overigens een gemiste kans van de
gemeente om deze veerkrachtkaarten niet prominent te laten zien in de Woonvisie,
aangezien er continu over veerkracht gesproken wordt en deze kaarten goed
weergeven wat het probleem nu eigenlijk is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                   32
                                                                                           Blad
                                                                                         2 van 4




Ik besef me terdege dat locaties niet voor het oprapen liggen in Arnhem, en dat
verdichting van wijken, zeker verdichting met sociale woningbouw, op meerdere
plekken in de stad tot weerstand zal leiden. In wijken met een lage veerkracht, zal
daarentegen veel minder weerstand zijn, aangezien bewoners al vaak hun eigen
problemen hebben en vaak niet over de kennis en middelen beschikken, zoals in
de veerkrachtigere wijken in Arnhem.
Het is voor de hand liggend om de weg van de minste weerstand te kiezen en de
sociale woningbouw in Arnhem- Oost te plaatsen. Een voorbeeld hiervan zijn ook
de Flex woningen in Presikhaaf/ ’t Broek.
Mijn inziens zou de gemeente daarom haar burgers in Arnhem- Oost in
bescherming moeten nemen en gaan voor een route van veel weerstand zodat
Arnhem daadwerkelijk een onverdeelde stad wordt.

Zoals u kunt lezen in deze brief haal ik de Arnhem- Oost aanpak meerdere keren
aan, Ik snap dat deze naamgeving voort komt uit een landelijke aanpak, maar door
de wijken t’ Broek, Presikhaaf, Klarendal en Malburgen stelselmatig Arnhem- Oost
te noemen, wordt alleen maar bijgedragen aan het concept van een verdeelde stad.
Waar we vroeger een natuurlijke geografische scheiding hadden van Noord en
Zuid, komt er nu op sociale gronden een stadsdeel, Arnhem Oost, bij. Arnhem- Oost
roept nu al een negatief gevoel op bij veel bewoners van Arnhem.

Daarnaast merk in mijn directe omgeving dat er onduidelijkheden zitten over de
“landelijke regeling Arnhem Oost” en de nieuwbouwplannen “Spoorzone Arnhem
Oost”. Deze twee termen lijken vaak met elkaar te worden verward. Zoals ik het
begrijp vanuit diverse communicatiemiddelen is het doel van de landelijke Arnhem
Oost aanpak:
“Het Nationaal Programma Arnhem-Oost heeft als doel om de achterstanden op het
gebied van onderwijs, werk, inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en
veiligheid in de 5 wijken (Klarendal, Geitenkamp, Presikhaaf-West, Malburgen en
het Arnhemse Broek) aan te pakken.(Gemeente Arnhem, 2023).”

Het idee hierachter zou zijn dat deze wijken de eventuele verstedelijking niet aan
zouden kunnen, alvorens er niet langdurig is geïnvesteerd in de kwaliteit van leven
van de bewoners van deze wijken. Zoals ik het dus zie zijn de nieuwbouwplannen
afhankelijk van het slagen van de ‘landelijke regeling Arnhem Oost”. Er worden
echter, terwijl de inkt nog niet droog is van de “landelijke regeling Arnhem Oost”, al
rigide besluiten gemaakt over woningbouwplannen die een ongekende dichtheid
van bewoners op zal leveren. Keuzes die verregaande gevolgen kunnen hebben
voor de bewoners uit de wijken met weinig veerkracht, gevolgen die deze bewoners
mogelijk nog niet kunnen overzien, want zoals de gemeente zelf zegt; “Achter de
voordeuren daar reikt de stip op de horizon vaak niet verder dan het einde
van de week (Gemeente Arnhem, 2023).”
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                33
                                                                                        Blad
                                                                                      3 van 4




Of de landelijke regeling Arnhem Oost slaagt, daar kan niemand nu nog wat over
zeggen, evenals over wat er gebeurt als de gelden opdrogen. Misschien moet ik u
herinneren aan de “Vogelaar” of “Pracht”- wijken aanpak. Schijnbaar heeft deze
aanpak destijds geen dusdanig effect gehad om te voorkomen dat er weer een
nieuwe landelijke regeling getroffen moet worden.

Wonen is een grondrecht en ik begrijp zeer goed in welke spagaat wij ons
bevinden, maar of verdichten van de steden met al haar problematiek de oplossing
is, dat vraag ik me hardop af. Wat mij betreft zouden we meer naar de
buitengebieden moeten kijken. Het inwonersaantal van Nederland groeit nog
steeds, maar in verschillende gebieden treedt door vergrijzing zelfs krimp op. Deze
krimp zorgt er voor dat er faciliteiten verdwijnen, waardoor mensen nog sneller
wegtrekken. Waarom kan er landelijk gezien niet integraal naar het probleem van
krimp aan de ene kant en een blijvend tekort aan passende woningen aan de
andere kant gekeken worden? Daarnaast ben ik ook van mening dat
landbouwgrond opgeofferd moet worden voor woningbouw. Compenseer de boeren
hiervoor goed, of nog beter laat ze zelf mee doen met het ontwikkelen van
projecten, zodat ze echt het voordeel krijgen en zelf gaan nadenken over het
nieuwbouwprogramma en de effecten die dit zal hebben op hun eigen
leefomgeving. Ik ben van mening dat de grote steden, die een allen enorme
verstedelijkingsopgaven hebben, hier harder voor zouden moeten pleiten.

Moeten we dan toch verder verstedelijken, dan zijn er in Arnhem wellicht nog
alternatieve locaties te vinden die kunnen helpen bij het concept van een
ongedeeld Arnhem. In aankomende jaren staat het ondergronds brengen van het
hoogspanningsnet Amsterdamseweg op het programma. De huidige bovengrondse
kabels zorgen er voor dat er binnen een bepaalde grens niet gebouwd kan worden.
Door het ondergronds brengen van de kabels is het wellicht mogelijk om een hele
nieuwe wijk te creëren in een gebied welke het volgens de veerkrachtkaarten ook
daadwerkelijk kan dragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                               34
                                                                                       Blad
                                                                                     4 van 4




Al met al, ik ben erg blij met een integrale kijk op het wonen. Echter ik ben van
mening dat de visie veel ruimte over laat voor conflicten. Het maken van een
strategie, is het maken van keuzes. Dit mis ik in de woonvisie. Ook vraag ik me af
hoe u zorgt voor allignment van de visie met de besluitmakers, ambtenaren en
stakeholders. Zonder duidelijke keuzes en allignment zal het gevolg zijn dat
teruggevallen wordt op oude patronen. Dit zal resulteren in de bekende voor de
hand liggende makkelijke keuzes, zoals deze nu ook gemaakt worden met
betrekking tot Rijnpark. Ik ben zeker niet tegen woningbouw op Rijnpark, maar dan
wel woningbouw vanuit het perspectief van een ongedeelde stad.

De keuzes die we nu maken tekenen de stad Arnhem voor vele generaties na ons.
Laten we er voor zorgen dat dit dan een fraaie tekening van een ongedeeld Arnhem
wordt.




Met vriendelijke groet,




Nog steeds een trots bewoner van ‘t Broek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                          35



Hallo Bram,

Het bewonersoverleg Geitenkamp wil graag haar zienswijze indienen om door de gemeenteraad in
behandeling genomen te kunnen worden:

Situatie Geitenkamp
Uit verschillende overleggen met de woningcorporaties blijkt dat er een ongezonde verhouding is in
de wijk Geitenkamp tussen sociale huurwoningen en overige woningen. Volgens de
woningcorporaties zou maximaal 60% gezond zijn voor een wijk; Op de Geitenkamp is dit percentage
maar liefst 83%. Hiermee is de Geitenkamp de enige Arnhemse wijk die boven de 80% sociale
huurwoningen zit.

Als bewonersoverleg zijn we blij met de voornemens uit de Woonvisie om de sociale huurwoningen
beter te gaan verdelen over de Arnhemse wijken, en dat er op de Geitenkamp niet meer sociale
huurwoningen ontwikkeld worden. Echter ontbreekt er in onze ogen een actieve actie om versneld
naar een eerlijke verhouding in het woningaanbod te kunnen groeien.

Nationaal Programma Arnhem Oost

“Het Nationaal Programma Arnhem-Oost heeft als doel om de achterstanden op het gebied van onderwijs,
werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in de 5 wijken (Klarendal, Geitenkamp,
Presikhaaf-West, Malburgen en het Arnhemse Broek) aan te pakken. We willen de huidige en nieuwe
generaties een eerlijke en gelijke keuze én kans bieden om hun talenten te ontwikkelen.

De ervaringskennis uit de leefwereld van bewoners is essentieel om tot een breed gedragen wijkaanpak te
komen. We gaan samen met bewoners aan het werk om tot een voor de wijk passende aanpak te komen
bij de uitvoering van het programma. Het beeld van mensen die in de wijk wonen komt vaak niet overeen
met negatieve stereotypen. Er zijn altijd talenten, dromen, passies, netwerken, hulpbronnen, te
beschermen erfgoedobjecten of publieke voorzieningen in een wijk aanwezig die de basis vormen om
verder te werken.” (website gemeente Arnhem)

In onze ogen is het Nationaal Programma Arnhem Oost uiterst geschikt om de betere verdeling van
het woningaanbod op de Geitenkamp op korte termijn te kunnen realiseren en structureel deze
mooie wijk te versterken.

Advies vanuit de wijk
Er zijn veel partijen in de wijk bezig om de Geitenkamp sterker en veerkrachtiger te maken. De
Geitenkamp verdient het om een speciale aanpak te krijgen om de achterstand op het gebied van
o.a. wonen op korte termijn te kunnen verbeteren. Alleen met uw hulp en een maatwerk aanpak zal
dit kunnen slagen.

Daarom vragen we de gemeente Arnhem om voor de Geitenkamp af te wijken van het beleid dat er
geen sociale huurwoningen verkocht mogen worden aan de huidige huurders. In het kader van een
maatwerk aanpak, kan er op korte termijn een grote impact gerealiseerd worden. Dit zal een
aantoonbaar positief effect hebben op onze wijk; de ‘sterkere schouders’ zouden dan meer voor de
wijk Geitenkamp behouden kunnen worden. Wat er nu gebeurt is dat mensen, die het zich kunnen
veroorloven, de wijk verlaten om elders een woning te kopen. Tegelijkertijd is er veel instroom met
multi-problematiek. Hierdoor blijft de scheve verhouding in stand.

Door in de rest van de Arnhemse woonwijken meer sociale huur te creëren, zouden er op de
Geitenkamp sociale huurwoningen verkocht kunnen worden aan de huidige Geitenkampers die graag
willen kopen, zodat het stedelijke sociale woningaanbod niet verminderd. Op die manier veranderd
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                                     36



het woningaanbod in het voordeel van de wijk, en kan er gewerkt worden aan een veerkrachtige
wijk. Ons advies is om 25-50 woningen te selecteren en onder strenge voorwaarden te verkopen aan
de huidige huurders. En niet aan huisjesmelkers of grote investeringsmaatschappijen. Zo worden ook
op langere termijn de doorgroeimogelijkheden in de wijk gerealiseerd.

Met vriendelijke groet,

Namens het bewonersoverleg Geitenkamp
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>