<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>gebiedsvisie
  Rijnpark
     februari 2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                        inhoudsopgave
                        opgave en ambitie                      5
                        1.1 Aanleiding                          7
                        1.2 Opgave Rijnpark                     8
                        inventarisatie                       11
                        2.1 Korte historie                    12
                        2.2 Inventarisatie                     17
                        VISIE op hoofdlijnen                 21
                        3.1 Ruimtelijke visie                 22
                        3.2 Indicatieve uitwerking           28
                        3.3 Fase 1                           30
                        toelichting kernwaarden              33
                        4.1 Nieuwe Arnhemse mix              34
                        4.2 Water en bodem als basis         44
                        4.3 De Veluwe aan de Rijn            56
                        4.4 Goed verbonden                    74
                        4.5 Eigentijdse, gelaagde stadswijk  84
                        4.6 Gezond, energiek en circulair    98
                        samen stad maken                    109
                        5.1 Proces                           110
                        Colofon                              112
gebiedsvisie rijnpark 2 3                                         BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                          1
                      opgave en
                       ambitie
title of document 4 5           BURA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                   1.1 Aanleiding
                                   Arnhem groeit. De verwachting is dat de stad over enkele
                                   jaren 180.000 tot 190.000 inwoners telt. Daarnaast
                                   verandert de samenstelling van de huishoudens waardoor
                                   er behoefte is aan andere typen woningen. De bouw van
                                   deze woningen is urgent in het kader van de wooncrisis die
                                   ook Arnhem raakt. De gemeente wil tot 2040 zo’n 16.000
                                   veelal betaalbare woningen bouwen binnen de bebouwde
                                   omgeving. Ruim de helft, waarvan 7.000 woningen in
                                   Rijnpark, hiervan is voorzien in Spoorzone Arnhem-Oost:
                                   dit gebied heeft in potentie veel ruimte voor nieuwbouw
                                   van woningen, bedrijvigheid, verbeterde mobiliteit en
                                   meer groen (Ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem-
                                   Oost, en Ontwerp Omgevingsvisie Arnhem 2040). Tevens
                                   is dit een kans om direct bij te dragen aan de ambities
                                   van het nationaal programma Arnhem Oost, dat gericht
                                   is het verbeteren van de leefbaarheid en de sociaal
                                   maatschappelijke structuren in Arnhem Oost.
                                   Door de aanpak in de Spoorzone Arnhem-Oost verbetert
                                   de leefomgeving aanzienlijk. Met fysieke verbindingen,
                                                                                                Rijnpark als vliegwiel
                                   met bijvoorbeeld grootschalig groen, worden bestaande
                                   en nieuwe wijken in Arnhem Oost met elkaar verbonden.
                                   De realisatie van de gewenste fietsbrug met Malburgen        van Rijnpark biedt kansen om een aantal fysieke verbinding,
                                   brengt deze twee stadsdelen dichter bij elkaar en maakt      zoals grootschalig groen en langzaam verkeersroutes
                                   voorzieningen beter bereikbaar (zoals sportvoorzieningen en  (voetgangers en fietsers) tussen bestaande en nieuwe
                                   maatschappelijke voorzieningen). Het vertrekpunt voor de     wijken in Arnhem Oost te realiseren en met de bouw van
                                   ontwikkeling van Spoorzone Arnhem-Oost is dat het bouwen     7.000, met een aanzienlijke deel sociale huur, woningen
                                   van meer woningen altijd samengaat met het realiseren        wordt bijgedragen aan het aanzienlijk verkleinen van de
                                   van een duurzame leefomgeving: we investeren in groen,       wooncrisis in Arnhem. Daarnaast wordt met de ontwikkeling
                                   werk, mobiliteit en voorzieningen. Zo bouwen we aan een      van Rijnpark ingezet op een groei van het aantal banen in
                                   leefbare en bereikbare stad met gevarieerde wijken waar het  het gebied. Het grote aandeel sociale huurwoningen vraagt
                                   goed wonen, werken en leven is. Hierbij kijken we ook naar   tegelijkertijd om passend werk en wijkvoorzieningen in de
                                   slim ruimtegebruik en het combineren van functies (zoals     directe leefomgeving van deze doelgroep.
                                   onderwijs, sport, maatschappelijk en groen). Het gebied
                                   Rijnpark is onderdeel van Spoorzone Arnhem-Oost. Het         De meerwaarde van een ontwikkeling van Rijnpark voor
                                   heeft de potentie uit te groeien tot dé woon-werklocatie van de omliggende wijken bestaat onder andere uit het
                                   Arnhem waar diverse vormen van ondernemerschap een           toevoegen van passende werkgelegenheid en voorzieningen
                                   plek vinden. Het bedrijventerrein zoals het nu is wordt her- (supermarkt, detailhandel, onderwijs, sport, …) in de directe
                                   ontwikkeld tot een leefbare bruisende woon-en werklocatie,   omgeving, het verhogen van het draagvlak voor investering
                                   met ruimte voor sport, onderwijs, groen, ondernemerschap,    in OV en deelmobiliteit en de mogelijkheid om in Arnhem
                                   sociaalmaatschappelijke- en commerciële voorzieningen.       Oost wooncarrière te kunnen maken. Daarnaast worden bij
                                   Rijnpark levert daarbij meerwaarde voor de bestaande stad    de ontwikkeling van Rijnpark een aantal fysieke barrières
                                   en draagt bij aan het realiseren van de doelen die voor      geslecht waardoor het gebied beter verbonden wordt
                                   Nationaal Project Arnhem-Oost zijn vastgelegd.               met en toegankelijk wordt vanuit de omliggende wijken.
                                                                                                Tot slot wordt met de ontwikkeling van Rijnpark een nieuw
                                                                                                stadspark aan Arnhem Oost toegevoegd, dat een directe
                                   RIJNPARK ALS VLIEGWIEL                                       verbinding maakt met de Veluwe en de Rijn.
                                   De ontwikkeling van Rijnpark wordt ingezet als vliegwiel
                                   voor de ontwikkeling van Arnhem Oost en de stad. De
                                   ontwikkeling van Rijnpark heeft een meerwaarde voor de
Ontwikkelperspectief Arnhem Oost   stad als geheel en de omliggende wijken. Een ontwikkeling
gebiedsvisie rijnpark            6 7                                                                                            BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2 Opgave rijnpark
Voor de ontwikkeling van Rijnpark heeft de gemeenteraad in                                                                         ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem Oost zijn integraal      bedrijventerrein naar een gemengd levendig stedelijk gebied.
mei 2023 de startnotitie vastgesteld. Met deze startnotitie                                                                        opgenomen in de Omgevingsvisie Arnhem 2040.                    Deze transformatie beslaat niet alleen de bouw van nieuwe
zijn de kaders en ambities vastgesteld waaraan de                                                                                                                                                 woningen, voorzieningen en bedrijvigheid, maar verandert dit
herontwikkeling van Rijnpark moet voldoen. Ook de kaders                                                                           Bestemmingsplan Rijnpark                                       deel van de stad ook in sociaal opzicht. Naast de planvorming
voor de participatie zijn vastgesteld. De startnotitie Rijnpark is                                                                 Voor Rijnpark gelden momenteel twee bestemmingsplannen.        en bouw van het nieuwe Rijnpark wordt ook nadrukkelijk
de start van een langjarig ontwikkelproces. Op basis van deze                                                                      Voor het westelijk deel dient het geldende bestemmingsplan     gebouwd aan een netwerk van partijen en betrokkenen die
startnotitie is deze Gebiedsvisie Rijnpark opgesteld. Tevens                                                                       ‘Fluvium Midden Westervoortsedijk West’ van 2018               zich willen binden aan het gebied. (of dat nu al doen) Samen
dient de startnotitie als kader om tot afspraken met het Rijk                                                                      (vastgesteld). Voor het gedeelte Rijnpark is de belangrijkste  met de gemeente bouwen zij aan de nieuwe community. Om
te komen (zie paragraaf 2.1).                                                                                                      bestemming bedrijfsruimte en kantoorachtige bedrijven          meer richting te geven aan de placemaking die nodig is om
                                                                                                                                   (lichtere vorm van bedrijvigheid), waarmee ruimte wordt        Rijnpark een ‘smoel’ te geven is eind 2023 een traject gestart
Uitgangspunten uit de startnotitie:                                                                                                geboden aan voor een ontwikkeling naar een meer gemengd        om de gebiedsbranding te ontwikkelen. De branding geeft
• Toevoegen ca 7.000 woningen                                                                                                      milieu. Voor het oostelijk deel van Rijnpark (bestemming       richting aan het gebied, waar Rijnpark naartoe gaat groeien.
• Toevoegen substantieel werkprogramma, 5.000 banen                                                                                bedrijfsdoeleinden categorie 2 t/m 4) is in 2014 een eerste    Welke kernkwaliteiten en waarden horen bij het toekomstige
    (betaalbare ruimte voor bedrijvigheid)                                                                                         aanzet gemaakt voor een nieuw bestemmingsplan met als          Rijnpark?
• Toevoegen van commerciële en maatschappelijke                                                                                    werktitel ‘Westervoortsedijk Oost’, exclusief het deelgebied
    voorzieningen (o.a. onderwijs en sportvoorzieningen)                                                                           Dr. C. Lelyweg. Dit deelgebied is in de huidige situatie       Hiervoor zijn is de gemeente Arnhem afhankelijk van
• Realiseren (spoor)park                                                                                                           nog onderdeel van het bestemmingsplan Het Broek. De            andere partijen, en moeten we dus relaties opbouwen met
• Introductie Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)                   Rijnpark; plangebied en fasering                                gemeente is voornemens om voor Rijnpark Oost een nieuw         vastgoedeigenaren en initiatiefnemers. In dit brandingstraject
• Verbeteren verbindingen en oriëntatie (nieuwe                                                                                    bestemmingsplan in procedure te brengen, waarbij deze          wordt al gebruik gemaakt van de kennis van partners uit het
    oeververbinding)                                               omgevingsvisie Arnhem 2040 en het nationaal programma           gebiedsvisie als uitgangspunt dient.                           gebied. Deze partners, initiatiefnemers en eigenaren van
• Versterken leefbaarheid en veiligheid                            leefbaarheid en veiligheid Arnhem-Oost. Het rechtsgeldende                                                                     panden willen met de eerste initiatieven en placemaking aan
• Inclusieve openbare ruimte                                       ruimtelijk en planologisch kader voor Rijnpark is het huidige   Flankerende projecten                                          de slag om het nieuwe beeld en de nieuwe toekomst voor
• Duurzaam, klimaat adaptief, circulair en energieneutraal         bestemmingsplan.                                                Voor het bedrijventerrein Het Broek en de Nieuwe Haven         Rijnpark neer te zetten. Bestaande netwerken in en rondom
• Economisch functioneren in de tussentijd                                                                                         worden momenteel gebiedsvisies gemaakt. De ontwikkeling        Rijnpark zijn daarbij het vertrekpunt. Deze community kan
                                                                   Ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem-Oost                      van Rijnpark kan niet los gezien worden van de toekomstige     bestaan uit:
                                                                   Het Ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem-Oost, fase            ontwikkelingen in deze twee gebieden. Gedurende het proces
GEBIEDSVISIE                                                       1 beschrijft de ambitie van de gemeente Arnhem voor het         van het formuleren van de gebiedsvisie voor Rijnpark zijn de   •   Huidige eigenaren en ondernemers in het gebied
                                                                   gebied tussen AKZO-terrein, Kenniscampus regio Arnhem en        verschillende visietrajecten op elkaar afgestemd.              •   Geïnteresseerde (toekomstige) eigenaren en ondernemers
Deze gebiedsvisie voor Rijnpark wordt gemaakt om                   Industriepark Kleefse Waard (Spoorzone Arnhem-Oost). In de                                                                     •   Toekomstige bewoners van het gebied
maatschappelijk en politiek draagvlak te creëren voor de           spoorzone komen veel vraagstukken bij elkaar zowel sociaal                                                                     •   Bewoners en ondernemers van naastgelegen gebieden
ontwikkeling van het gebied. De gebiedsvisie geeft een             als fysiek. Het ontwikkelperspectief brengt deze opgaven        STADSDIALOOG                                                   •   Instanties en instellingen die hun wortels in Arnhem
globaal kader waarlangs het gebied zich in de toekomst kan         met elkaar in verband en vertaalt dit naar een wenkend                                                                             hebben en kansen zien in Rijnpark
ontwikkelen. In een gebiedsvisie worden de uitgangspunten          perspectief voor de spoorzone Arnhem-Oost in 2040 en was        Met het schrijven van de gebiedsvisie wordt een volgende
geformuleerd en wordt de basis gelegd voor een later op te         het vertrekpunt van de visievorming rondom Rijnpark.            stap gemaakt in de planvorming voor Rijnpark. Met de start     In het proces van de opmaak van de gebiedsvisie is een start
stellen bestemmingsplan of omgevingsplan.                                                                                          van het visietraject is ook het participatieproces Rijnpark    gemaakt met de opbouw van deze community.
                                                                   Samenhang met nationaal programma leefbaarheid en               gestart. De gemeente zoekt nadrukkelijk de dialoog, met
                                                                   veiligheid Arnhem-Oost                                          de omwonenden, de ondernemers in het gebied, mogelijke
In deze gebiedsvisie staat welke keuzes er gemaakt zijn over       De geplande ontwikkelingen voor de Spoorzone Arnhem-            toekomstige bewoners en overige geïnteresseerde of
woningbouw, bedrijvigheid, voorzieningen, natuur, recreatie        Oost sluiten goed aan op de Arnhem-Oost-aanpak. Een             betrokken bewoners en partijen. Deze stadsdialoog startte
duurzame energieopwekking en mobiliteit. In afstemming met         langjarige aanpak waarbij de focus ligt op het creëren          met een InfoFest in juni 2023 waarop de eerste ideeën
bewoners, bedrijven en instellingen is deze koers ontwikkeld.      van gelijke kansen voor alle Arnhemmers. In de wijken           voor Rijnpark werden gepresenteerd. Daaropvolgend zijn er
                                                                   Geitenkamp, Presikhaaf, Klarendal, Arnhemse Broek en            verschillende gesprekken en bijeenkomsten georganiseerd
                                                                   Malburgen wordt extra geïnvesteerd om de leefomgeving,          met omwonenden, stakeholders, eigenaren en ondernemers
HUIDIG RUIMTELIJK EN PLANOLOGISCH                                  zowel sociaal als fysiek, te verbeteren.                        in het gebied, en andere betrokken partijen zoals bijvoorbeeld
KADER                                                                                                                              de woningcorporaties. Deze gesprekken hebben geleid tot
                                                                   Omgevingsvisie Arnhem 2040                                      de aanscherping van de ambities en hebben een kwalitatieve
De ontwikkeling van de gebiedsvisie voor Rijnpark is een           De omgevingsvisie Arnhem 2040 geeft het beeld van de            impuls gegeven aan deze gebiedsvisie.
volgende stap in de transformatie van het gebied tot               gewenste ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving
een levendige gemengde en duurzame stadswijk. De                   in Arnhem: een integraal streefbeeld waar de gemeente           Bouwen aan een community en placemaking
(programmatische) ambities voor de transformatie van het           zich naartoe wil ontwikkelen. Het is een strategische           De ontwikkeling van Rijnpark is een langlopend project,
bedrijventerrein werden eerder al geformuleerd en vastgelegd       langetermijnvisie, waar opgaven en ambities voor de gehele      waarbij het gebied stapsgewijs transformeert van een           Infofest Rijnpark
in het Ontwikkelperspectief spoorzone Arnhem-Oost, de              fysieke leefomgeving samenkomen. De Ambities uit het
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                            8 9                                                                                                  BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                             2
                      inventarisatie
title of document 10 11            BURA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.1 korte historie
Rijnpark kent een lange en rijke geschiedenis die                                                                                        en de Westervoortse Dijk. Twee spoorlijnen zijn nog             bedrijventerrein en worden in 2023 en 2024 verder
teruggaat tot ver vóór de 19e eeuw. Het oorspronkelijke                                                                                  herkenbaar en (deels) aanwezig. Het spoor richting de           onderzocht op (cultuurhistorische) waarden.
broek- en uiterwaardenlandschap heeft zich in de                                                                                         Kleefsche Waard is tot Westervoortse Dijk aanwezig
loop van de tijd ontwikkeld als industrielandschap. De                                                                                   als vrij liggend enkelspoors tracé. In de aftakking bij de      Programma
eerste bedrijvigheid ontstond langs de dijk en de kade,                                                                                  Leeghwaterstraat is de voormalige spoorlijn nog aanwezig        Het bedrijventerrein heeft zich de afgelopen jaren
met onder andere een gasfabriek, een smelterij en een                                                                                    in het straatprofiel, inclusief resten van de oorspronkelijke   ontwikkeld tot een gemengd bedrijventerrein. De
waterpompstation. In de jaren ’10 en ’20 van de 20e eeuw                                                                                 verharding. Toch is het met name de gebogen                     zwaardere industrie is verdwenen en heeft plaats
is het Broek volledig opgehoogd. Hierbij is een volledig                                                                                 bedrijfsbebouwing die het voormalige tracé herkenbaar           gemaakt voor veelal lokaal en regionaal georiënteerde
kunstmatig gebied ontstaan dat sterk is opgehoogd                                                                                        maakt. In de rechte verkaveling van Rijnpark vormt deze         bedrijven in een diversiteit aan branches. Daardoor zijn
(met hoogteverschillen tot 4 meter). Gezamenlijk met                                                                                     bebouwing langs het tracé een opvallende afwisseling in         er op bedrijventerrein Rijnpark allerlei soorten bedrijven
de aanleg van het spooremplacement en de huidige                                                                                         het rechte stratenpatroon.                                      gehuisvest, van kantoor tot leisure en van maakindustrie
Nieuwe Haven, door een bochtafsnijding van de Neder-                                                                                                                                                     en innovatie tot aan detailhandel en dienstverlening. Het
Rijn, is Rijnpark in het interbellum van een polder naar                                                                                 Gebouwen en gebruik                                             bedrijventerrein kent weinig leegstand, maar een deel van
industriegebied omgevormd.                                                                                                               De Arnhemse Broek is van polder naar industriegebied            de panden is in tijdelijk gebruik.
                                                                                                                                         ontwikkeld en bevat vanaf het begin van de 20ste eeuw
Cultuurhistorie                                                                                                                          bedrijfsbebouwing. Dit waren tot de oorlog enkele panden        Veel van deze bedrijven zijn qua functie mengbaar
Het industriële gebruik van de afgelopen 100 jaar                                                                                        aan de Van Oldenbarneveldtstraat en gebouwen op het             met wonen. Hierin is de afgelopen jaren ook al
kenmerkt de huidige cultuurhistorische waarden van                                                                                       spooremplacement. De verdere ontwikkeling van het               een verschuiving ontstaan met de bouw(plannen)
Rijnpark. Belangrijke elementen die de cultuurhistorie van                                                                               huidige Rijnpark kwam echter pas in de jaren 50 op gang.        van de woningen in de direct omliggende
Rijnpark vertegenwoordigen zijn ruimtelijke structuren,                                                                                  De oorspronkelijke bebouwing aan de Westervoortse               omgeving (Gasthouderskwartier, Coberco en
gebouwen, objecten, maar ook het sobere bedrijfsmatige     Legenda                                                                       Dijk is in de loop van de ontwikkeling verdwenen, net als       Havenmeesterkwartier). Opvallend is dat in deze
                                                           waardevolle gebouwen                            de Westervoortsedijk
karakter dat het oorspronkelijke gebruik van het gebied           beschermd (Rijksmonument)                Broekstraat
                                                                                                                                         aan de Van Oldenbarneveldtstraat, waardoor vrijwel alle         woningbouwplannen relatief weinig ruimte is opgenomen
weerspiegeld.                                                     hooge waarde in quickscan                orthogonaal stratenpatroon    gebouwen van na de oorlog dateren. Ten zuiden van de            voor commerciële - of maatschappelijke functies
                                                                  positieve waarde                         Arnhemse Broek gebied         Leeghwaterstraat, nabij het oude bedrijfsspoor vormen           en/of wijkvoorzieningen. Dit is terug te zien in de
                                                           bebouwingsensembles                             Kleefse Waard gebied
Ruimtelijke structuren                                            vroeg naoorlogse ensemble                spoorwegemplacement           enkele vroeg naoorlogse bedrijfsgebouwen een ensemble.          bezoekersaantallen van oa. op het Rijnpark gelegen
Door de ophoging verdween de oorspronkelijke               structuren en gebieden                          bedrijfsspoorlijntje          Ook aan de Doctor C. Lelyweg, in het oostelijk deel van         winkelcentrum De Lely.
                                                                  de Rijn (historische grens)      (historische) groenstructuren
polderstructuur, die op gelijk niveau met de                                                                                             Rijnpark staat een vroeg naoorlogs bedrijfspand. Rondom
                                                                  de Rijn (huidige grens)                  polderstructure
(Westervoortse) Dijk kwam te liggen. De historische                                                                                      het spooremplacement zijn nog enkele waardevolle                Historie als inspiratie bron
rivierdijk werd gedeeltelijk een kade na de aanleg van de  Cultuurhistorisch erfgoed                                                     gebouwen aanwezig uit verschillende periodes,. Het              Voor de ontwikkeling van Rijnpark vormt deze
Nieuwe Haven, maar bleef – als brede ontsluitingsweg                                                                                     jongste gebouw is het postsorteercentrum. Dit zijn              geschiedenis een belangrijke inspiratiebron. Rijnpark
– bestaan. De kunstmatige hoogteverschillen die in         orthogonale stratenpatroon in Rijnpark is grofweg noord-                      gebouwen die bij het door de eeuw heen veranderende             wordt gekenmerkt door een divers gebruik van het gebied
het eerste helft van de twintigste eeuw ontstonden         zuid georiënteerd op het grote spooremplacement en de                         emplacement horen.                                              en een stratenpatroon dat geënt is op de oorspronkelijke
kenmerken het huidige Rijnpark.                            Westervoortse Dijk, overeenkomstig de oorspronkelijke                                                                                         polderstructuur. Ook de herkenbare ‘sporen’ zoals
                                                           polderstructuur.                                                              Deze gebouwen staan op de afbeelding op pagina 14               cultuurhistorische gebouwen, structuren en objecten
Dominant in de totale ontwikkeling van de                                                                                                aangeduid als waardevolle gebouwen en komen naar                dragen bij aan het unieke verhaal van het gebied.
bedrijventerreinen in het Arnhemse Broek en de             Onderbrekingen in het rechte stratenpatroon vormen de                         voren uit een QuickScan naar waardevolle objecten en
Kleefsche Waard is het bestaande, omvangrijke              bedrijfsspoorlijnen die van het emplacement aftakken.                         complexen in het industriegebied Arnhemse Broek uit
spooremplacement binnen Rijnpark, dat in de jaren          Verschillende spoorlijnen dooraderden Rijnpark, in                            2019 en aanvullend cultuurhistorisch onderzoek. De
‘20 speciaal voor de bedrijvigheid was aangelegd. Het      westelijke en zuidelijke richting, naar de Kleefsche Waard                    panden weerspiegelen de identiteit van het dynamische
Entree Billitonterrein                      De Federatie                                     Entree Billitonterrein                      Hoek Van Oldenbarneveldtstraat en Westervoortsedijk Corushallen                      Zicht vanaf de velden (Rijnpark) naar de stad
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                 12 13                                                                                                 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>gebiedsvisie rijnpark 14 15 BURA | gemeente arnhem</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                      1.                       Milieuzonering bedrijven
                                                                      Binnen het plangebied en daaromheen zijn bedrijven gevestigd. De aanwezigheid van deze bedrijven
                                                                                                                                                                                                      2.2 inventarisatie
                                                                      heeft invloed op de (on)mogelijkheden om milieugevoelige functies, zoals woningen, te
                                                                      ontwikkelingen. De impact van de geplande ontwikkeling op de bestaande en/of planologisch
                             De Kennis-as                             mogelijke bedrijvigheid is op basis van de Systematiek Bedrijven en Milieuzonering in beeld gebracht,
                                                                      met behulp van de VNG uitgave Bedrijven en Milieuzonering (2009). Dit is vervolgens aangevuld met
                             Rijnpark:                                advies over hoe om te gaan met milieuzonering onder de aanstaande Omgevingswet1. Hiervoor heeft
                                                                      de VNG een nieuwe uitgave gepubliceerd: Activiteiten en milieuzonering 2023. Doel van Activiteiten
                             • Hoogwaardig bedrijvenpark met
                                hospitality, kantoren, leisure,       en milieuzonering 2023 is te komen tot een optimaal en doelmatig grondgebruik in het belang van
                                                                                                                                                                                                      RUIMTELIJK-PROGRAMMATISCHE ANALYSE                            uitdagingen die een belemmering geven voor de
                                voorzieningen en wonen                een goede ruimtelijke ordening en een gezonde en veilige fysieke leefomgeving2.                                                                                                               ontwikkeling van Rijnpark. Er is voor de opmaak van
                                                                                                                                                      Kenniscampus
                                                                      Via milieuzonering kunnen aanvaardbare afstanden vanuit het oogpunt van een veilig en gezond                                    Rijnpark maakt deel uit van Spoorzone Arnhem-Oost,            deze gebiedsvisie een eerste analyse uitgevoerd ten
                             IPKW                                     leefklimaat tussen verschillende gebruiksfuncties zoals bedrijvigheid en wonen worden bepaald.                                  een gebied
                                                                                                                                                                                                            In de waar de komende jaren veel ontwikkelingen         aanzien van verschillende milieuthema’s, waaronder de
                             • De ‘ontwikkelcampus’ waar innovaties   publicatie
                                                                         Arnhem-Centraal               Bedrijven en Milieuzonering (2009) van de VNG worden vier thema’s behandeld: plaatsvinden.      geur, stof,    Rijnpark maakt deel uit van Spoorzone         milieuzonering, geluid (industrielawaai, wegverkeerslawaai
                                worden bedacht                        geluid en gevaar en de daarbij horende richtafstand zijn aan de mogelijke vormen van bedrijvigheid                              Arnhem-Oost, een gebied waar de komende jaren veel            en spoorverkeerslawaai), bodem, externe veiligheid, en de
                                                                      gekoppeld. De grootste richtafstand                                wordt gehanteerd
                                                                                                                                    Spoorpark                      voor de gewenste zonering ten opzichte van
                                                                                                                                                            Winkelcentrum
                                                                                                                                                                                                      ontwikkelingen plaatsvinden. Vanwege de schaalsprong          luchtkwaliteit binnen het plangebied en vanuit omliggende
                             Het Broek                                kwetsbareBinnenstad                functies, zoals woningen. Op deze manier kan een eerste indicatie verkregen worden van
                                                                      de inpasbaarheid van de voorgenomen ontwikkeling.                                                                               van de ontwikkelingen ligt Rijnpark straks in het hart van de
                                                                                                                                                                 Vervolgens zijn de thema’s geluid, bodem,                                                          (werk)locaties. Daaruit zijn enkele randvoorwaarden voor
                             • Voor de scale up fase en maakindustrie                                                                                 Pleij?
                                                                      externe veiligheid en luchtkwaliteit nader onderzocht.                                                                          stad. Landschappelijk ligt het gebied op de overgang van      de ontwikkeling van Rijnpark aan het licht gekomen die van
                             • Milieu categorie 4 (voor waterstof
                                en batterij-opslag etc.), ruimte goed                                                     Wonen                                                                       de Veluwe en de rivier/uiterwaarden. Naast het realiseren     invloed op de gezondheid, leefbaarheid en veiligheid van
                                                                                                                                                             Scale-up
                                benutten                              1.1 Aanwezige Voorzieningen                       bedrijvigheid  Hospitality
                                                                                                                                                   en milieucontouren
                                                                                                                                                             Maakindustrie                            van een nieuwe stadswijk voor Rijnpark kan het gebied in de   het gebied. Algehele conclusie dat er bij een ontwikkeling
                                                                                                                                                                                                      toekomst een belangrijke verbindende schakel vormen in        van Rijnpark milieubelemmeringen zij, maar dat deze
                                                                      Voor het plangebied en de directe                              omgeving (een deel van het aangrenzende bedrijventerrein Broek
                                                                                                                           Bedrijvenpark
                             HAL/Larenstein                                                                                                                                                           het realiseren van ecologische en recreatieve verbindingen    oplosbaar zijn. Zo is Rijnpark nu onderdeel van het
                                                                      en Industriepark Kleefse Waard) heeft de Omgevingsdienst Regio Arnhem een Quickscan
                             • Onderwijs en voorzieningen             milieubelemmeringen Spoorzone Arnhem opgesteld (28-10-2022).                                                                    op regionaal schaalniveau.                                    geluidgezoneerd terrein in Arnhem. Dat betekent dat het
                                                                                                                                           Ontwikkelcampus                                                                                                          geluidgezoneerd terrein en de bijbehorende geluidzone
                                                                                                                                                                                                      De huidige verschijningsvorm van het gebied Rijnpark met      moet worden verkleind om wonen in Rijnpark mogelijk te
Landschappelijke onderlegger                                           De Kennis As Arnhem Oost
                                                                                                                                                                                                      overwegend industriebebouwing is sterk onderscheidend         maken. Daarnaast is er sprake van bodemverontreiniging
                                                                                                                                                                                                      van stadswijken als Presikhaaf en Het Broek/Statenkwartier.   in het gebied en behoeft de invloed van bedrijven in de
                                                                                                                                                                                                      De bebouwing in Rijnpark kent overwegend een grove korrel     directe omgeving, waaronder op bedrijventerreinen Het
                                                                                                                                                                                                      met een bouwhoogte tot maximaal 7 lagen. Het gebied           Broek, Nieuwe Haven en IPKW op de ontwikkeling van
                                                                                                                                                                                                      wordt doorsneden door het spoorwegemplacement,                Rijnpark nader onderzoek. Hierbij wordt als vertrekpunt,
                                                                                                                                                 2                                                    variërend in breedte tot zo’n 200 meter breed. De
                                                                                                                                                                                                      groenstructuur van het gebied bevindt zich met name aan
                                                                                                                                                                                                                                                                    aangehouden dat de huidige bedrijven en bedrijfsactiviteit
                                                                                                                                                                                                                                                                    kan worden voortgezet.
                                                                                                                                                                                                      de oostzijde (Spoordriehoek en Dr. Lelyweg) en noordzijde
                                                 geluid
                                                                                                                            1                                                                         van het gebied (begrenzing NS-ProRail en Broekstraat).
                                                                                                                                                                                                      Deze groenstructuur is ecologisch en recreatief interessant,  SOCIAAL MAATSCHAPPELIJKE ANALYSE
                                                                                                                                                                                                      maar vanwege de geïsoleerde ligging is het op dit moment
                                                                                                                                                                                                      van beperkte meerwaarde.                                      In vijf wijken in Arnhem-Oost is de sociale kwaliteit en de
                                                                                                                                                                                                                                                                    fysieke, sociale en financiële gezondheid relatief laag ten
                                                                                            3                             4
                                                                                                                                                                                                      In Rijnpark zijn grofweg zo’n 200 bedrijven gehuisvest,
                                                                                                                                                                                                      bestaande uit (innovatieve) kleinschalige industrie,
                                                                                                                                                                                                                                                                    opzichte van het gemiddelde in Arnhem. Het Arnhemse
                                                                                                                                                                                                                                                                    Broek is één van die wijken. In de Woondeal regio Arnhem-
                                                                                                                                                                                                      opslag, mkb, detailhandel en zakelijke dienstverlening.       Nijmegen zijn met de Provincie en het Rijk afspraken
                                                                                                                                                                                                      In totaal gaat het om ca 250.000 m2 bedrijfsoppervlak.        gemaakt over een brede wijkvernieuwingsaanpak voor
Geluid en externe veiligheid                                           Bedrijvigheid en milieucontouren                                                                                               Het bedrijventerrein is in transitie. De industrie            Arnhem-Oost. De afspraken werden vastgelegd in het
                                                                                                                                                                                                      verdwijnt langzaam en maakt plaats voor kantoren,             Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid Arnhem-
                                                                                                                                                                                                      bedrijfsverzamelgebouwen, grootschalige detailhandel,         Oost. in het Hierbij kan worden gedacht aan de toevoeging
                                                                                                                                                                                                      recreatieve functies (bv Jumpsquare) en technische            van maatschappelijke functies, zoals onderwijs, werk,
                                                                      1 Naar verwachting treedt de Omgevingswet per 1 januari 2024 in werking.
                                                                      2
                                                                         Tevens is het van belang om MNS mee te nemen in de strategie voor de herontwikkeling van Rijnpark, omdat debedrijven.         VNG heeft Rijnpark is een gebied met een grote diversiteit   sport en bewegen, wonen en openbare ruimte. Ook het
                                                                         besloten om de huidige VNG-uitgave Bedrijven en milieuzonering niet meer te actualiseren. Naar de mening vanaan                   functies
                                                                                                                                                                                                       de VNG is     en activiteiten. De identiteit van het gebied  creëren van een veilige en gezonde leefomgeving speelt
                                                                         deze uitgave niet geschikt voor toepassing onder het nieuwe stelsel van de Omgevingswet.                                     wordt mede bepaald door het “erfgoed” zoals PostNL,           een belangrijke rol. Meer activiteiten en reuring zijn een
                                                                                                                                                                                                      het vroeg naoorlogse bebouwingsensemble aan de L.J.           kans voor Rijnpark en de omliggende wijken. In Arnhem is
                                                                      Sweco | Z Ontwikkelingsgerichte milieustrategie Rijnpark bij transitie Rijnpark Arnhem                                          Costerstraat, de Corushallen, voormalige zuivelfabriek        een groot tekort aan betaalbare woningen. Met bewegen
                                                                      Projectnummer 51011189
                                                                                                                                                                                                      De Federatie (Delftse School), Péja aan de Van                en daarmee gezondheid zetten we in op het realiseren
                                                                      Datum 03-02-2023                                    Versie 2
                                                                      Document
                                                                        Type
                                                                           Type
                                                                              werken   referentie
                                                                                  werken
                                                                                                                                                                                                      Oldenbarneveltstraat8/48 en het kantoorgebouw van voormalige  van natuurlijke beweegaanleidingen voor jong en oud. Van
                                                                        gebouw
                                                                           gebouw
                                                                                / achterland
                                                                                    / achterland
                                                                                                                                                                                                      Motorenfabriek Kaptein aan de Dr. Lelyweg.                    beweegroutes tot wandelpaden, bootcampplekjes en
                                                                               Bouw-materiaal
                                                                                   Bouw-materiaal                                                                                                                                                                   fietsmogelijkheden. De ontwikkeling van Rijnpark kan als
                                                                               Product
                                                                                   Product / inrichting
                                                                                                 / inrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                    vliegwiel dienen bij de vernieuwingsaanpak.
                                                                                                                                                                                                      MILIEU ANALYSE
                                                                               Voertuig
                                                                                   Voertuig
                                                                               TechTech
                                                                               Afval
                                                                                   Afval
                                                                                                                                                                                                                                                                    Een van de kansen die Rijnpark haar omgeving kan bieden
                                                                               Business
                                                                                   Business
                                                                               Anderen
                                                                                   Anderen
                                                                                                                                                                                                      De leefomgeving staat centraal bij de ontwikkeling van        is het maken van goede routes en verbindingen. Deze
                                                                                                                                                                                                      Rijnpark. In Rijnpark spelen er enkele milieutechnische       zijn cruciaal om het gebied meer onderdeel van de stad
Bestaand morphologie                                                   Bestaande dynamiek van werken
                                                                        Dynamische
                                                                           Dynamische       industrie
                                                                                                  industrie
                                                                              Produceren
                                                                                  Produceren  / maken
                                                                                                   / maken
                                                                              Detailhandel
                                                                                  Detailhandel / verkoop
                                                                                                     / verkoop
                                                                              Service
                                                                                  Service
                                                                                       / consultatie
                                                                                             / consultatie
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                                                      16                         17                                                                                              BURA | gemeente arnhem
                                                                              Opslagruimte
                                                                                  Opslagruimte
                                                                              Creatief
                                                                                  Creatief
                                                                                       / ontwerp
                                                                                             / ontwerp
                                                                              Onderwijs
                                                                                  Onderwijs
                                                                                          / sport
                                                                                                / sport
                                                                                                    / cultuur
                                                                                                         / cultuur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>te maken, en om de kansen die Rijnpark heeft ook meer          de omliggende wijken hebben daarbij meerwaarde
voor de omgeving open te stellen. Nieuwe routes en             voor Rijnpark, maar andersom geldt ook dat Rijnpark
verbindingen dragen bij aan ontmoeting, maar ook het           meerwaarde kan hebben voor de buurten. Voorzieningen
toevoegen van placemaking en functiemenging. Ook het           dienen complementair aan elkaar te zijn voor de diverse
verbeteren van de oriëntatie op de Rijn en het versterken      wijken in de omgeving van Rijnpark.
van de relatie met het landschap door nieuwe zichtlijnen     • De schaal en maat van het gebied, de aanwezige
(tussen uiterwaarden en Veluwe) zijn van belang voor de        bebouwing en grote open ruimtes (oa emplacement),
gezondheid, leefbaarheid en veiligheid van het gebied.         maakt een schaalsprong in verdichting en (mogelijk)
Daar kan een nieuwe oeververbinding voor fietsers en           hoogbouw mogelijk, passend bij de Arnhemse stad.
voetgangers een belangrijke aan leveren. Arnhem-Oost,        • De ligging van Rijnpark nabij grote ecologische structuren
Rijnpark en woonwijk Het Broek worden op die manier            en op de overgang van de uiterwaarden/Rijn naar de
verbonden met Arnhem-Zuid/Malburgen. Voorzieningen             Veluwe.
als bijvoorbeeld het sportcomplex De Bakenhof worden         • De Westervoortsedijk heeft de potentie om een nieuw
hiermee beter bereikbaar voor inwoners van het Broek en        waterfront van Arnhem te worden, waarbij wel rekening
de nieuwe voorzieningen in Rijnpark worden bereikbaar voor     gehouden dient te worden met de ontwikkeling van de
inwoners van Malburgen. Daarnaast stimuleert deze nieuwe       Nieuwe Haven welke sinds 2021 in gang is gezet.
verbinding het gebruik van de fiets. Om daarnaast de         • Kans om met een nieuwe brugverbinding Arnhem-Zuid
sociale cohesie te bevorderen, zijn aanvullende maatregelen    en Noord nog beter met elkaar te verbinden, zowel fysiek
nodig in het fysieke domein.                                   als sociaal-maatschappelijk.
                                                             Knelpunten
CONCLUSIE: KWALITEITEN EN KNELPUNTEN                         • De huidige geïsoleerde ligging ten opzichte van
                                                               omliggende woonwijken is het gevolg van het ontbreken
Op basis van een quick scan van het gebied zijn de kansen      van logische verbindingen en doorzichten in zowel
en knelpunten in beeld gebracht. Hierbij is gekeken naar het   noord-zuid als oost-westrichting. Doordat routes op
studiegebied als ook een ruimer onderzoeksgebied.              sommige plekken letterlijk doodlopen en de bebouwing
                                                               veel achterkanten kent, is de sociale veiligheid op
Kwaliteiten                                                    plekken ook onvoldoende.
• Rijnpark kent een rijke geschiedenis, er liggen dus kansen • Het spoorwegemplacement is een grote barrière zowel
   om voort te bouwen op de zichtbare en onzichtbare           in ruimtegebruik en functie, dat versterkt wordt door het
   geschiedenis van het gebied, wat bij kan dragen aan de      hoogteverschil, aan de kant van Het Broek.
   karakteristiek en identiteit van het gebied. Het gaat dan • Rijnpark kent beperkt groen (vooral aan de rand/               Legenda
   om bestaande karakteristieke bebouwing, maar ook om         overgang naar woonwijk Het Broek) en het gebied is             Kwaliteiten                                                                                auto dominantie
   landschappelijke en infrastructurele elementen.             voornamelijk stenig ingericht. De wateropgave is een                  dynamische bestaande werkfuncties            De Rijn (rivier landschap)             maaiveld hoogteverschil
• Het gebied kent nu een grote diversiteit in functies         belangrijk aandachtspunt.                                             biodiversiteit                               binnenstad Arnhem                      gebrek aan groen
                                                                                                                                     zichtlijnen                                  verbinding Veluwe tot Rijn             doodlopende straten
   en gebruik (behoudens wonen), van bedrijvigheid,          • Veel bedrijven en functies op Rijnpark zijn afhankelijk
                                                                                                                                     bestaande programma te behouden                                                     achterkant
   detailhandel, kantoren tot industrie. Als werkgebied        van en gericht op een goede autobereikbaarheid,                       cultuurhistorisch waardevolle gebouwen Knelpunten                                   barrière (spoorwegemplacement)
   is het belangrijk de bestaande werkgelegenheid en           wat maakt dat het gebied nu ook ingericht is op die                   kansen voor kenniswerken                     grondvervuiling
   werkfuncties te behouden en uit te breiden. Daarnaast is    vervoersstromen. De transitie naar meer duurzame                      bestaande groen                              bedrijven met een hoge milieucategorie
   de ambitie om de werkgelegenheid toe te laten nemen         mobiliteit in dit gebied, zal een uitdaging worden. Ook               bestaande bomen                              industrieel lawaai
   in het gebied en te streven naar 5.000 banen in Rijnpark    voor nieuw te vestigen bedrijvigheid is dit een belangrijk
   in 2040.                                                    thema.                                                      Overzicht kansen en knelpunten Rijnpark
• De positionering van Rijnpark ten opzichte van de twee     • De Westervoortsedijk heeft nog een belangrijke functie
   campussen IPKW en Kenniscampus geeft aanleiding voor        als invalsweg en ontsluitingsweg, en is daarmee een
   het ontwikkelen van een hoogwaardig werk-woongebied         barrière naar de Rijn.
   gericht op woningen voor onder andere kenniswerkers/      • Milieutechnische maatregelen zijn nodig om het gebied
   expats. Daarnaast kan bekeken wordt in hoeverre             te kunnen ontwikkelen, vooral op het vlak van de bodem,
   technische en innovatieve bedrijvigheid, kantoorachtige     geluid (NS Reizigers emplacement) en milieucontouren,
   functies, commerciële functies (hospitality), wonen en      geluid en hinder van omliggende bedrijven.
   diverse (wijk)voorzieningen passen in de omschreven       • Een aantal reeds gevestigde bedrijven op Rijnpark zullen
   ruimte naar bedrijvigheid (marktbehoefte).                  niet mengbaar zijn met wonen.
• Bij een wijk van omvang zoals Rijnpark is het van belang
   voldoende (wijk)voorzieningen in het gebied in te passen.
• Rijnpark heeft een centrale binnenstedelijke ligging,
   tussen binnenstad en IPKW, en tussen Malburgen Oost
   en Presikhaaf. De voorzieningen en kwaliteiten van
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                   18 19                                                                                                   BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                             3
                         VISIE op
                        hoofdlijnen
title of document 20 21             BURA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3.1 Ruimtelijke visie
In Rijnpark komen de ambities van de stad op een
integrale wijze samen. De visie voor Rijnpark is opgebouwd
uit verschillende “lagen” die ervoor zorgen dat er een
toekomstbestendige stadswijk ontstaat, met een
toegevoegde waarde voor de buurt én de stad. De wijk
hecht zich op een natuurlijke wijze aan zijn directe omgeving
en hierdoor ontstaat er een positieve wisselwerking met
de bestaande buurten. Rijnpark is inclusief in meerdere
opzichten, zowel qua wonen, werken als de voorzieningen
die er komen. Een groot nieuw Spoorpark biedt een plek
waar alle Arnhemmers welkom zijn en elkaar ontmoeten.
Rondom het Spoorpark ontstaan er fijnmazige woon- en
werkbuurten door het doortrekken en toevoegen van
verbindingen in zowel oost-west als noord-zuid richting.
Deze verbindingen komen voort uit de bestaande
wegenstructuur in Rijnpark, de historische polderstructuur
en de structuur van de omliggende wijken. Hiermee ontstaat
een stevig en helder raamwerk voor de nieuwe wijk, die
voortbouwt op de zichtbare en onzichtbare structuren
van het gebied. Een belangrijke aanvulling op het netwerk
van de stad is de nieuwe Oeververbinding voor fietsers en
voetgangers.
Adaptief plan
Rijnpark is een langjarige ontwikkeling en wordt uitgevoerd in
twee hoofdfasen, waarbij de structuur zo is ingericht, dat er
op adaptieve wijze gereageerd kan worden op toekomstige
ontwikkelingen. Fase 1 bestaat uit het noordelijk deel van
Rijnpark dat aansluit op de Broekstraat en een zuidwestelijk
deel ten zuiden van het spoorwegemplacement dat aansluit
op de Van Oldenbarneveldtstraat en de Westervoortsedijk.
De spoordriehoek, het emplacement en de overige delen
van Rijnpark vallen in fase 2. De nieuwe oeververbinding
is onderdeel van fase 1. Elke fase resulteert in een ‘goed
stuk stad’. Dat betekent dat fase 1 ook grotendeels
goed functioneert zonder dat fase 2 ontwikkeld wordt.
Hiervoor moet in fase 1 rekening worden gehouden met
eventuele geluidsoverlast (spoor, Westervoortsedijk en de
bedrijvigheid in fase 2). Tijdelijke ingrepen in de openbare
ruimte en gebouwen zijn integraal onderdeel van de visie
(oa placemaking). Fase 1 wordt ontwikkeld in de periode
2025-2030 en fase 2 wordt ontwikkeld in de periode 2030
en verder.
ZES KERNWAARDEN VOOR RIJNPARK
De Gebiedsvisie voor Rijnpark is opgebouwd rondom zes
kernwaarden. Hieronder is voor elk van de kernwaarde
de centrale ambitie en de voornaamste uitgangspunten
beknopt beschreven. In deel 3 worden de kernwaarden elk
uitgebreid besproken.                                          Visiekaart Rijnpark
gebiedsvisie rijnpark                                                              22 23 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>1. NIEUWE ARNHEMSE MIX                                      2. WATER EN BODEM ALS BASIS                                   3. VELUWE AAN DE RIJN                                         4. GOED VERBONDEN
Rijnpark wordt een gemengde, diverse en inclusieve          De kwaliteit van de bodem is de basis voor een gezonde        Rijnpark wordt een groene en aantrekkelijke stadswijk voor    In Rijnpark wordt ingezet op een mobiliteitstransitie naar een
stadswijk met een gezonde mix aan functies. Naast 7.000     en groene stadswijk. In Rijnpark komt de juiste grond op de   mens en dier. De wijk is via de Veluweloper direct verbonden  meer duurzame mobiliteit. De mobiliteitsstrategie laat zich
woningen bevat de wijk een breed scala aan voorzieningen    juiste plek. Dit geldt zowel voor de bodemkwaliteit (mate     met de Rijn en de Veluwe en krijgt een groot centraal         leiden door het STOMP-principe. (Stappen-Trappen-OV-
en bedrijvigheid. De voorzieningen en bedrijvigheid in      van bodemvervuiling) als voor de bodemsamenstelling           Spoorpark op het voormalige emplacement. Tesamen met          MaaS-Privéauto) Hierbij ligt de focus op het voorkomen van
Rijnpark zorgen voor tenminste 5.000 banen in het gebied.   (mate van doorlaatbaarheid en voedzaamheid). De               de openbare ruimte, de gebouwen (daken, gevels) en de         verplaatsingen met de (privé)auto, met meer ruimte voor
In Rijnpark wordt gestreefd naar zoveel mogelijk efficiënt  gekozen strategie brengt de bodem tot leven, maakt het        binnentuinen wordt Rijnpark maximaal groen ingericht,         fietsers en voetgangers. Voorzieningen zijn in Rijnpark nabij en
ruimtegebruik, met compacte en gemengde gebouwen,           gebied leefbaar, legt de basis voor een sterke, biodiverse    waardoor de “Rijnparkbiotoop” ontstaat, een leefomgeving      de wijk is goed verbonden met haar omgeving. Onder andere
met een levendige dynamiek en voldoende ruimte voor         en natuurinclusieve groenstructuur en zorgt voor een          voor mens, plant en dier.                                     door middel van de nieuwe oeververbinding. De bedrijvigheid
ontmoeting.                                                 veerkrachtig watersysteem dat wateroverlast voorkomt en                                                                     met noodzakelijke logistiek en bijbehorende wegen, is zoveel
                                                            verkoeling biedt in warme periodes.                                                                                         mogelijk ontvlecht van de langzaam verkeerroutes.
• Rijnpark bestaat uit 2/3 betaalbaar wonen (40% is sociaal • In Rijnpark wordt gewerkt met een (zo veel mogelijk)        • Met het Spoorpark wordt een nieuw type stadspark aan        • Lage parkeernorm voor auto’s in Rijnpark
   en circa 25% is middelduur; waarvan 20% betaalbare          gesloten grondbalans                                          Arnhem toegevoegd                                          • Parkeren van auto’s op afstand in publieke garages en
   koop) gelijkmatig verdeeld over Rijnpark                 • De bodem in Rijnpark legt de basis voor een gezond          • De Veluweloper voorziet in een ecologische en recreatieve      Hub’s
• Circa 80.000 m2 BVO aan maatschappelijke en                  stedelijk leven voor mens, dier en plant                      verbinding tussen de Veluwe en de Rijn.                    • Goede, veilige en ruime parkeervoorzieningen voor de fiets
   commerciële voorzieningen                                • In Rijnpark wordt de kleine watercyclus hersteld.           • Rijnpark wordt zo groen mogelijk ingericht, met robuuste en    en auto
• Het werken is complementair aan omliggende                   Wateroverlast en hittestress wordt hiermee voorkomen.         gelaagde beplanting                                        • (H)OV-haltes op loopafstand
   werkgebieden als Het Broek en IPKW, en versterkt het     • In Rijnpark wordt hemelwater zo veel mogelijk               • In Rijnpark geldt de 3-30-300 spelregel                     • Fijnmazig netwerk voor fietsers en voetgangers
   ecosysteem van Arnhem, inclusief betaalbare ruimte,         lokaal verwerkt en gebruikt (bewatering tuinen, grijs      • De buitenruimte in Rijnpark nodigt uit tot beweging en spel • De realisatie van een nieuwe oeververbinding voor fietsers
   totaal ca 180.000m2                                         watersysteem)                                              • De Westervoortsedijk wordt getransformeerd tot een             en voetgangers in fase 1
• In Rijnpark is er ruimte voor de huisvesting van          • Ondergrond en bovengrond worden in Rijnpark op elkaar          groene “Rijnboulevard”, waardoor de kwaliteiten van de     • Bedrijven die meer afhankelijk zijn van logistiek zijn
   verschillende aandachtsgroepen (opvang, statushouders,      afgestemd om zo veel mogelijk ruimte te vrijwaren voor        Rijn-kade worden doorgezet en Arnhem Oost zich aan de         geconcentreerd in specifieke zones
   kwetsbare jongeren) en in fase 1 komen, ca 450 plekken      groen                                                         Rijn presenteert
   voor de opvang van vluchtelingen.
• In Rijnpark komt tenminste een basisschool in fase 1, en
   mogelijk een 9-maanden-tot-18-jaar school (onderzoek)
   en een grote multifunctionele sporthal in fase 2
   (onderzoek)
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                  24 25                                                                                               BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. EIGENTIJDSE, GELAAGDE STADSWIJK                           6. GEZOND, ENERGIEK EN CIRCULAIR
In Rijnpark worden werken en wonen zoveel mogelijk           Bij de ontwikkeling van Rijnpark staat het streven naar een
gecombineerd, met passende voorzieningen in de nabijheid.    veilige, gezonde, aangename en groene leefomgeving voorop.
De historische structuren (zichtbaar en onzichtbaar),        Negatieve milieu-invloeden van binnen en buiten het gebied
historische gebouwen en andere historische elementen         worden zo veel mogelijk ingeperkt. Daarbij wordt rekening
worden gebruikt om de wijk eigenheid en karakter mee te      gehouden met de bestaande bedrijvigheid in en rondom
geven. In Rijnpark wordt compact en stedelijk gebouwd.       Rijnpark. Qua materiaal en circulariteit wordt ingezet op
                                                             hergebruik van de materialen van bestaande gebouwen en
                                                             fundamenten.
• De industriële historie van Rijnpark vormt het erfgoed van • Rijnpark kent een goed microklimaat
   het gebied. De zichtbare en onzichtbare historie en het   • In Rijnpark wordt zo veel mogelijk energie lokaal opgewekt
   industriële karakter leggen de basis voor de ontwikkeling • In Rijnpark wordt gebruik gemaakt van collectieve
   van het gebied                                                energiesystemen gekoppeld aan de mobiliteitsHub’s
• De bebouwing sluit goed aan op de omliggende wijken        • De ontwikkeling van Rijnpark is afgestemd op omliggende
• In Rijnpark wordt gebouwd in een hoge dichtheid met            bedrijvigheid. Negatieve milieueffecten worden daarbij
   aandacht voor de menselijke maat en schaal                    voorkomen en er blijft ruimte voor de bedrijvigheid op de
• In Rijnpark komt hoogbouw, met stedelijke accenten van         omliggende terreinen
   100 en 120 meter                                          • In Rijnpark wordt ingezet op duurzaam materiaalgebruik;
• Functies worden zowel horizontaal als verticaal gemengd        25% hergebruik van bestaande materialen tot 2030 en
                                                                 50% na 2030.
                                                             • Bestaande bebouwing wordt op een circulaire wijze
                                                                 gesloopt, en in de nieuwbouw worden circulair en biobased
                                                                 materialen gestimuleerd.
                                                             • Afvalstromen worden beperkt, gescheiden verzameld en
                                                                 waar mogelijk hergebruikt
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                      26 27 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3.2 indicatieve uitwerking
Op basis van de ambities en uitgangspunten in deze
gebiedsvisie is er een indicatieve voorbeeldverkaveling
gemaakt die toont hoe Rijnpark er in een verre toekomst
uit zou kunnen zien. De planvorming voor de ruimtelijke
ontwikkeling van Rijnpark is met de opmaak van de
gebiedsvisie pas net gestart en in de vervolgstappen
moeten nog diverse zaken, als de concrete programmering,
parkeeropgave, inrichting van de buitenruimte, logistiek,
verder onderzocht worden en er moeten in dat proces nog
talloze keuzes gemaakt worden. Deze voorbeelduitwerking
geeft daarom om een indruk hoe een ontwikkeling op basis
van gebiedsvisie en het voorgestelde raamwerk eruit kan
zien, maar aan deze voorbeelduitwerking kunnen geen
rechten ontleend worden.
Schets toekomstperspectief Rijnpark
gebiedsvisie rijnpark                                     28 29 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>3.3 fase 1
Rijnpark wordt ontwikkeld in twee fasen. Fase 1 bestaat
uit het noordelijk deel van Rijnpark dat aansluit op de
Broekstraat en een zuidwestelijk deel ten zuiden van
het spoorwegemplacement dat aansluit op de Van
Oldenbarneveldtstraat en de Westervoortsedijk. De
spoordriehoek, het emplacement en de overige delen
van Rijnpark vallen in fase 2. De nieuwe oeververbinding is
onderdeel van fase 1. Elke fase resulteert in een ‘goed stuk
stad’. Dat betekent dat fase 1 ook goed functioneert zonder
dat fase 2 ontwikkeld is of wordt. Hiervoor moet in fase 1
rekening worden gehouden met eventuele geluidsoverlast
(spoor, Westervoortsedijk en de bedrijvigheid in fase 2.
Fase 1 wordt ontwikkeld in de periode 2025-2030 en fase 2
wordt ontwikkeld in de periode 2030-2040.
RUIMTELIJK RAAMWERK FASE 1
De Gebiedsvisie Rijnpark is een vertaling van de ambities
uit de startnotitie naar een visie. Voor Fase 1 van
Rijnpark is ook een ruimtelijk raamwerk opgesteld. Dit
ruimtelijk raamwerk is een vertaling van de visie naar een
stedenbouwkundig opzet. Het raadsvoorstel “Gebiedsvisie
Rijnpark” omvat de vaststelling van de Gebiedsvisie (Fase 1
én Fase 2) én de vaststelling van het Ruimtelijk Raamwerk
Fase 1.
Om tot een ruimtelijk raamwerk voor Fase 1 te kunnen
komen is voor zowel Fase 1 als 2, een ruimtelijke verkenning
(volumestudie) uitgevoerd. Dit om vast te kunnen stellen
dat alle programmatische keuzes en stedenbouwkundige
principes in Rijnpark een plek kunnen krijgen. Keuzes
die daarbij voor Fase 1 worden gemaakt (o.a. mobiliteit,
stadspark, woningen en bedrijvigheid) werken namelijk
door in Fase 2, en andersom. Fase 1 heeft als doel dat dit
deel van Rijnpark zelfstandig realiseerbaar moet zijn als een
leefbaar en goed stadsdeel.
De conclusie van de ruimtelijke verkenning is dat
de ambities zoals vastgelegd in de startnotitie in de
Gebiedsvisie Rijnpark een plek kunnen krijgen, en dat
voor Fase 1 tot een kwalitatief goed en robuust Ruimtelijk
Raamwerk is gekomen. De uitwerking van Fase 2, waarvan
de realisatie is voorzien in de periode 2030-2040, volgt op
een later moment. Belangrijk is wel om in het gebied van
fase 2 de aankomende jaren geen ontwikkelingen toe te
staan, die strijdig zijn met de ontwikkeling van fase 2 op een
later tijdstip (dus alleen no-regret ingrepen).
                                                               Visiekaart Rijnpark Fase I
gebiedsvisie rijnpark                                                                     30 31 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                             4
                        toelichting
                        kernwaarden
title of document 32 33             BURA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>4.1 Nieuwe arnhemse mix
Rijnpark is anno 2023 een extensief en enigszins gedateerd                                                                                                        horizontaal , maar dit is afhankelijk type functie, schaal van          te zien, te doen en te beleven is, waar veel mensen graag en
bedrijventerrein. De ruimte op het terrein wordt niet intensief                                                                                                   de functie, de mate van mengbaarheid en de toegevoegde                  gemakkelijk komen en waar men plezier heeft. De plint vormt
gebruikt, aan de andere kant functioneert het terrein en                                                                                                          waarde van de functies onderling. In Rijnpark is binnen het             de begane-grond laag van het bouwblok en sommige gevallen
voorziet het in de behoefte aan werkruimte voor veel MKB-                                                                                                         ruimtelijk raamwerk een zonering opgezet van een mix van                beslaat deze twee bouwlagen. De stad op ooghoogte zal
bedrijven uit Arnhem en hun medewerkers. Tegelijkertijd ligt                                                                                                      functies waarbij deze mix van kleur verschiet afhankelijk van           bekeken moet worden op drie schaalniveaus:
Rijnpark zeer centraal in Arnhem en heeft het de potentie om                                                                                                      de positie binnen het raamwerk. Aspecten als bereikbaarheid,
een prachtig nieuw levendig en duurzaam stuk stad te worden.                                                                                                      mengbaarheid en aansluiting op de omliggende wijken spelen              • Totale gebied
                                                                                       1
                                                                                                                                                                  daarbij een rol.                                                        • Openbare ruimte en
Rijnpark wordt ontwikkeld passend bij de ambities rond het                                                                                                                                                                                • Plint als onderdeel van het gebouw.
energiecluster, de campussen en werkgebieden in Arnhem-                                                                                                           In Rijnpark is binnen het ruimtelijk raamwerk een zonering
Oost en de nabijheid van het stadscentrum. Er wordt                                                           4
                                                                                                                                                                  opgezet van een mix van functies waarbij deze mix van kleur             Om een levendige wijk te creëren wordt ingezet op actieve en
                                                                                                3
gestreefd naar efficiënt ruimtegebruik, compact en gemengd,                                                                                                       verschiet afhankelijk van de positie binnen het raamwerk.               levendige plinten in Rijnpark. Hiermee ontstaat er reuring en
                                                                                 2
met voldoende ruimte voor ontmoeting en recreatie voor én                                                                                                         Aspecten als bereikbaarheid, mengbaarheid en aansluiting op             ontmoeting tussen bewoners, consumenten en medewerkers
tussen bewoners en werknemers. Rijnpark wordt een levendig                                                                                                        de omliggende wijken spelen daarbij een rol.                            in het gebied. Wel kan de uitstraling van actieve en levendige
en energieke stadswijk, waar mensen zich thuis voelen en                                                                                                                                                                                  plinten verschillen. Zo kunnen plinten verschillen in hoogte,
fijn kunnen leven en werken met dagelijkse voorzieningen                                                                                                          Zo zal in de zone direct aansluitend op het bedrijventerrein het        naar behoefte van gebruiker. Maar ook kunnen plinten op
op loopafstand. In Rijnpark is bewust gekozen voor een                                                                                                            Broek/IPKW/Nieuwe Haven het zwaartepunt liggen op werken                meerdere verdiepingen met een diversiteit aan werkfuncties
combinatie van wonen en werken en voorzieningen. Hierin                                                                                                           met voorzieningen. In deze zone is wonen niet toegelaten.               zijn. Daarbij zorgen de diverse functies ook voor diverse
een goede balans vinden is een uitdaging daarom wordt in          Nieuwe Arnhemse mix                                                                             Meer naar het westen, aan de westzijde van de oude                      vormen van levendigheid gedurende de dag.
Rijnpark gestuurd op de juiste combinatie van een bepaald          1 Wonen met werken       3  Werken en wonen                                                    bedrijfsspoorlijn naar de Kleefsche Waard, wordt vervolgens
type woningen en doelgroepen, bedrijven, voorzieningen             2 Wonen en werken        4  Werken                                                             werken met wonen en voorzieningen gecombineerd waarbij                  Gemeenschapszin
en mobiliteitsaanbod. De wijk krijgt daarmee een dynamiek                                                                                                         in de zone direct grenzend aan de woonwijk ’t Broek de                  Met de uitbouw van Rijnpark ontstaat een nieuwe compacte
zoals we die in Arnhem nog niet kennen. De mix van bedrijven,     inwoners behoefte aan hebben én dat minder meters per                                           woonfunctie prevaleert. Door het gezoneerd mengen                       stadswijk aan de Rijn. Bij de ontwikkeling van Rijnpark wordt
woningen en voorzieningen trekt diverse gebruikers en             baan vraagt. In Rijnpark wordt cultureel ondernemerschap                                        van functies ontstaat een levendig en dynamisch woon/                   tegelijkertijd gebouwd aan een nieuwe gemeenschap van
bezoekers aan. Ze kunnen verspreid over de dag gebruik            zoveel mogelijk gestimuleerd, bijvoorbeeld door ruimte te                                       werkgebied met een levendige plint waarbij de diverse                   bewoners, gebruikers en ondernemers in het gebied. Dit
maken van het gebied en elkaar hier ook ontmoeten. In de          bieden voor circulariteit (lichte activiteiten als repair-cafe of                               functies op loop- en fietsafstand bereikbaar zijn voor de               gebeurt in Rijnpark door placemaking, het inrichten van
programmering van Rijnpark wordt gestreefd naar een 16            kringloopwinkel), mode, maak- en creatieve industrie. Rijnpark                                  toekomstige bewoners, maar ook voor de aangrenzende                     ontmoetingsplekken in de gebouwen en de openbare
uurs dynamiek, zodat er ook na sluitingstijd van bedrijven nog    biedt daarnaast vooral ruimte voor werkgelegenheid aan de                                       stedelijke gebieden.                                                    ruimte en het bevorderen van eigenaarschap bij de
plekken zijn waar het levendig is. In zo’n omgeving past een      lokale MKB’er. De krachtige groei van het aantal inwoners                                                                                                               ontwikkeling van het gebied. Naast het stimuleren van
stadse woonvorm, waar zowel werkplekken als voorzieningen         biedt draagvlak voor winkels, scholen, sport, zorg en horeca in                                 Door het ontwerpen en beschouwen op drie schaalniveaus                  de nieuwe gemeenschappen worden ook de bestaande
(café, sportschool, cultuur, etc.) dichtbij zijn.                 Rijnpark. In de plannen wordt rekening gehouden met 80.000                                      ontstaat er een gebied waar men zich prettig en veilig voelt,           gemeenschappen van de omliggende wijken bij Rijnpark
                                                                  m2 aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen                                            waar wat te beleven is, waar ontmoeting kan plaats vinden en            betrokken.
De ambitie is om in Rijnpark zo’n 7.000 woningen te realiseren    passend bij de omvang van de wijk en haar bewoners.                                             waar men zich op een vanzelfsprekende wijze te voet of op
en ruimte te bieden voor 5.000 banen. Hiermee wordt                                                                                                               de fiets door heen kan bewegen. Dit zorgt mede voor sociale             Daarnaast liggen er kansen om binnen het gebied
uitgegaan van een plus op de bestaande bedrijvigheid.             Gezoneerde menging                                                                              binding met de plek en de gebruikers/bewoners van de plek.              voorzieningen te delen. Zo kunnen bijvoorbeeld de
Uitgangspunt is ook dat bestaande bedrijvigheid (weliswaar        De menging van functies, wonen, werken en sociaal-                                              Hierdoor ontstaat sociale duurzaamheid wat ook weer een                 werkfuncties voor hun ondersteunende voorzieningen,
in andere vorm) opnieuw een plek in Rijnpark kan vinden,          maatschappelijk, zal op verschillende schaalniveaus, gebied,                                    positief effect heeft op de verblijfskwaliteit in het gebied.           zoals vergader- en lunchfaciliteiten gebruik maken van
mits mengbaar met wonen. Daarnaast zal, gezien de ambitie         bouwblokniveau en gebouw, plaats vinden en wel op zo’n                                                                                                                  voorzieningen in de plinten in de omgeving. Daarmee ontstaat
om de werkgelegenheid te laten stijgen, ook ander werk            wijze dat er over het gehele gebied een gezonde mix is                                          Stad op ooghoogte                                                       een milieu in Rijnpark waarin kruisbestuiving ontstaat tussen
toegevoegd moeten worden in het nieuwe woon-werkmilieu            verschillende functies zodat in iedere fase een goed stuk                                       De stad op ooghoogte, de plint, vormt een cruciale rol in het           de werkprogramma’s en de bewoners en bezoekers van
Rijnpark. Dit vraagt om werkgelegenheid waar de stad en haar      gemixte stad ontstaat. De menging kan zowel verticaal als                                       creëren van een prettig, leefbaar gebied, een plek waar veel            Rijnpark.
                                                                                                                                                                                                                                                             stapelen van werken
                                                                                                                                                                      VOORZIENINGEN
                                                                                                                                   WONEN                                                                         WONEN
                                                                                                                                                                                                                 BOVEN
                             VOORZIENINGEN
                                                                                                                                                                                                               SUPERPLINT
                                                                                                                                 VOORZIENINGEN                           WONEN
    Fietsparkeren voor                                      WONEN                        WONEN                                                 Voorzieningen in                                                             Dubbelgebruik
    bewoners in de         WONEN                                      Levendige                                                                                                             WONEN
                                                                                                                                               de openbare ruimte                                                           voorzieningen
    plinten                                                           plinten
                                                                                                                                                                    PLINT
                                                                                                                                      PLINT
                                                                                                                                                                   WONEN
                         VOORZIENINGEN                                                VOORZIENINGEN                                 WONEN                                                                     VOORZIENINGEN
                                                  P
                                                                                                        Bedrijfsverzamelgebouwen
                                                                                                                                                                                           Werken in superplinten
Principesnede Arnhemse mix
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                   34                        35                                                                                                            BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>WONEN                                                                                                                             een mix van het opdrachtgeverschap. Door verschillende         In de plannen voor Rijnpark is circa 80.000 m2 BVO
                                                                                                                                  woonmilieus aan te bieden- en zo ruimte te bieden om           opgenomen voor maatschappelijke (49.000 m2) en
In de nieuwe wijk Rijnpark is plek voor zo’n 7.000 woningen.                                                                      binnen de bestaande wijken wooncarrière te maken of            commerciële voorzieningen als detailhandel, supermarkten,
Daarmee geeft Rijnpark invulling aan een substantieel deel                                                                        meerdere generaties een plek te geven kan nieuwbouw van        horeca, sport, publieke fietsenstallingen en voor een
van vraag naar de binnenstedelijke woningbouwopgave tot                                                                           Rijnpark bijdragen aan de leefbaarheid en vitaliteit van de    deel gezondheidszorg (huisartsen, fysio, tandartsen
2040 van de gemeente Arnhem. Gelet op de Arnhemse                                                                                 woningmarkttoegankelijkheid in Arnhem-Oost.                    ed.). Bij het opstellen van de Detailhandelsvisie Arnhem
woningbouwbehoefte is het van belang dat een groot                                                                                                                                               2024 – 2034 wordt onderzocht wat de meest optimale
                                                                                    1
deel van de woningen in de betaalbare segmenten wordt                                                                             Nieuwe manieren van wonen                                      detailhandelsstructuur is voor het nieuwe woonwerkgebied
gerealiseerd. We zetten in het kader van de Woondeal in                                                                           In Rijnpark wordt ruimte geboden voor initiatieven die         Rijnpark en omgeving, rekening houdend met de bestaande
op 2/3 betaalbaar wonen; 40% is sociaal en circa 25% is                                                                           zich richten op nieuwe vormen van gemeenschappelijk            detailhandelsfuncties in het gebied en de uitbreiding
middelduur (waarvan 20% betaalbare koop). Er is sprake van                                                                        bouwen en wonen (sociaal, middenhuur en koop).                 van de detailhandelsmeters. Voor maatschappelijke
                                                                                           3
een gelijkmatige verdeling van de verschillende segmenten                                                                         Collectieve woonvormen verruimen het aanbod en de              voorzieningen wordt daarbij gedacht aan sport en onderwijs,
                                                                              2
over Rijnpark. Met deze invulling van woningbouw in Rijnpark                                                                      kwaliteit van het wonen en dragen zodoende bij aan een         wijk-ondersteunende functies (als een buurthuis, een
dragen we voor een belangrijk deel bij aan de ambities uit                                                                        gezond woningklimaat. Gezien bovenstaande is het kansrijk      zorgcentrum, jongerenhuiskamers, een activiteitencentrum
in ontwikkeling zijnde Woonvisie Arnhem 2040. Met een                                                                             om in te zetten op verschillende vormen van collectieve        een COA of een buurthuis), of een wijkcultuurhuis (muziek,
programma met 40% sociaal in Rijnpark levert Rijnpark een                                                                         wooninitiatieven, zoals bijv. CPO, beheercoöperaties ism       expressie, taal, toneel, dans, lezing, ontmoeting). In de
bijdrage aan de beschikbaarheid én bereikbaarheid van                                                                             woningcorporaties, autonome wooncoöperaties, concepten         volgende fase op weg naar het stedenbouwkundig plan,
voldoende en kwalitatief goede betaalbare woningen.                                                                               inclusief wonen. De ambitie is om in Rijnpark tenminste 5%     zal een nadere onderbouwing worden gemaakt over de
                                                               Nieuwe Arnhemse mix                                                van de woningen in dit segment te realiseren.                  onderverdeling tussen de verschillende voorzieningen binnen
Door verschillende woonmilieus op een groot schaal aan te       1 Wonen met werken     3 Werken en wonen                                                                                         de gereserveerde ruimte. De maatschappelijk voorzieningen
bieden- en zo ruimte te bieden om binnen de bestaande           2 Wonen en werken                                                                                                                in Rijnpark dragen bij aan de creatie van een sterke, sociale
wijken wooncarrière te maken of meerdere generaties                                                                               VOORZIENINGEN                                                  en gezonde gemeenschap, de zelfredzaamheid van de
een plek te geven kan nieuwbouw van Rijnpark bijdragen         en een rijk sociaal leven. Hierbij kan stedelijke kindvriendelijke                                                                bewoners, faciliteren bewonersinitiatieven, zijn zo veel
aan de leefbaarheid en vitaliteit van de woningmarkt en        woon- en leefomgeving veel ontplooiingskansen voor                 De ambities voor Rijnpark zijn hoog. Het gebied                mogelijk meervoudig te gebruiken en sluiten aan bij de vraag
toegankelijkheid in Arnhem-Oost. De keuze voor 40%             kinderen bieden. Opgroeien in stimulerende omgeving                transformeert de komende jaren stapsgewijs van een             van de bewoners en werknemers in het gebied.
sociaal in Rijnpark vraagt naar verwachting meer van wijk      kan bovendien bijdragen aan meer kansengelijkheid                  bedrijventerrein naar een gemengde hoog stedelijke
ondersteunende functies en maakt het belangrijker om te        voor kinderen. Dit betekent dat er o.a. een kwalitatief            stadswijk. Om deze nieuwe stadswijk tot een succes te          Kunst en cultuur
zorgen voor werk voor praktisch geschoolden in Rijnpark en     hoogwaardige openbare ruimte gecreëerd moet worden met             maken, is een gezonde mix van programma’s cruciaal. Naast      Culturele voorzieningen zoals podia (als een theater,
de omliggende wijken.                                          ruimte voor ontmoeting, sociaal veilige speelomgeving in het       wonen en werken zijn goede voorzieningen cruciaal voor een     poppodium, bioscoop) , bibliotheken, musea, en
                                                               gebouw en/of buitenruimte.                                         goede, gezonde stedelijke leefomgeving. De krachtige groei     expositieruimtes en wijkcultuur dragen bij aan de
De grote hoeveelheid nieuwe woningen in Rijnpark maakt                                                                            van het aantal inwoners en werknemers biedt draagvlak voor     levendigheid en leefbaarheid van de stad en de wijken, en
het mogelijk nieuwe doelgroepen aan te trekken voor de         In Rijnpark is daarnaast ook aandacht en ruimte voor               winkels, scholen, maatschappelijke voorzieningen, de sport     zorgen voor zogenaamde ‘quality of life’. Het brengt inwoners
stad en doorstroming in de bestaande wijken mogelijk te        de huisvesting van verschillende aandachtsgroepen als              en beweegsector, zorg en horeca in Rijnpark en de directe      bij elkaar en versterkt de onderlinge verbondenheid.
maken. De vraag naar een centrumstedelijk woonmilieu in        maatschappelijke opvang, statushouders, kwetsbare                  omgeving. In Rijnpark komen voorzieningen die bewoners en      De directe nabijheid van cultuur is belangrijk en zelfs
Arnhem is groot. Rijnpark is een woonplek voor verschillende   jongeren en gemengd wonen met een goede verdeling                  werknemers in Rijnpark voorzien in hun dagelijkse behoeften.   bepalend voor de deelname aan cultuur. Door in Rijnpark
beurzen, die bijdraagt aan de doorstroming in de stad,         tussen vragers en dragers. In Rijnpark komen circa 450             Daarnaast biedt de ontwikkeling van Rijnpark kansen om         bovendien werkruimte te creëren voor culturele en creatieve
maar ook en vooral in Rijnpark en de omliggende wijken.        opvangplekken voor vluchtelingen in het noordelijke deel           voorzieningen te bouwen met een meerwaarde voor de hele        ondernemers in bijvoorbeeld makersplaatsen, ateliers en
Dit centrumstedelijk woonmilieu biedt ook ruimte voor de       in fase 1. Het exacte aantal te realiseren plekken wordt           stad. De voorzieningen in Rijnpark zijn een aanvulling op (dus broedplaatsen wordt het culturele en creatieve klimaat
ontwikkeling van de nieuwe type woonvoorraad. Rijnpark is      later vastgesteld op basis van draagkracht van de wijk en          niet concurrerend met) de bestaande voorzieningen in de        van de stad versterkt. Dat klimaat geldt dan weer als een
plek voor een mix van mensen die houden van het stedelijk      uitvoerbaarheid voor samenwerkingspartners. In fase 2 wordt        omgeving en de stad. De voorzieningen dragen daarnaast         belangrijke vestigingsvoorwaarde voor nieuwkomers en
woonmilieu. Een brede doelgroep van jonge stedelingen,         aanvullend een flexibele schil voorzien voor nog eens 350          substantieel bij aan de ambitie voor het creëren van 5.000     kenniswerkers en is de basis voor de positie die Arnhem als
vitale ouderen en senioren, alleenstaanden, stellen, gezinnen, plekken. Bij de huisvesting van aandachtsgroepen wordt             banen in Rijnpark.                                             cultuurstad inneemt.
starters, doorgroeiers en zorgbehoevenden, zal hier graag      gestreefd naar een flexibele invulling van de gebouwen, zodat
willen wonen. Ze delen de wens om midden in de stad te         de woonruimte voor verschillende doelgroepen en functies
wonen met alle voorzieningen en groen om de hoek. Ze           gebruikt kan worden.
vinden in Rijnpark een comfortabele woning, werk en de
ruimte voor ontmoeting en verbondenheid met anderen.           Naast woningbouw levert de aanpak van leefbaarheid
Ze willen betrokken zijn bij en onderdeel zijn van een         en veiligheid in het Nationaal Programma Arnhem-Oost
gemeenschap. Gezinnen met kinderen zijn daarbij erg            een belangrijke bijdrage aan de aantrekkelijke woon-
belangrijk voor het sociale weefsel van het gebied.            en leefomgeving voor bestaande en nieuwe inwoners
                                                               van Arnhem. Dit betekent dat we specifieke aandacht
Wonen met een gezin in de stad vraagt om een nieuwe type       besteden aan het ontwerp van de gebouwen en woningen
woning en kindvriendelijke woon- en leefomgeving: gestapeld    (duurzaam, levensloopbestendig, collectief), de kwaliteit
wonen en ruimte maken voor opgroeien. In Rijnpark bouwen       van buitenruimte en voorzieningen. Hierdoor wordt
we aan gezonde stedelijke leefomgeving. In deze omgeving       het gebied aantrekkelijk voor diverse doelgroepen,
kunnen gezinnen een baan combineren met kinderen, cultuur      inkomenscategorieën, levensfasen en leefstijlen, inclusief         Kromhouthal, Amsterdam                      LocHal, Tilburg                            Basisschool, HafenCity, Hamburg
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                          36 37                                                                                                   BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Moderne makers
                                                       Vaak kleinere bedrijven met werknemers die uit de
        Moderne makers                                 buurt komen. Het betreft werknemers in loondienst.               Naast gebouwen, is er ook ruimte voor kunstobjecten (en
                                                       Kunnen enige mate van hinder veroorzaken (denk                   cultuur) in de openbare ruimte van Rijnpark (%-regeling
                                                       aan geluid en verkeersbewegingen). Er kan ook een
                                                       klein deel kantoor zijn bij moderne makers. Vaak
                                                                                                                        voor kunst). Er liggen bovendien kansen om de historie van
                                                       belang bij een relatief goedkoop en functioneel                  het gebied Rijnpark terug te laten komen. Bijvoorbeeld door
                                                       bedrijfspand dat er wel netjes uitziet. Moderne                  sloopmateriaal in te zetten om nieuwe inrichtingselementen
                                                       makers werken in veel verschillende sectoren maar
                                                       denk aan de bouw, kleinschalige productie, zakelijke             te realiseren. Ook het inzetten van de gebiedskenmerken,                                                  3
                                                       diensten (schoonmaak/verhuur) en groothandel.                    zoals een aarde wal of een oude spoorlijn worden ingezet                                   4
                                                                                                                                                                                                                                        6
                                                       Moderne makers kennen soms een (beperkte)
                                                       logistieke component en kunnen dus zorgen voor                   om activering van de buitenruimte te stimuleren.
                                                                                                                                                                                                         4
                                                       verkeersbewegingen.                                                                                                                                                               5
                                                                                                                                                                                                             2
                                                                                                                        Onderwijs
Makersplaatsen                                                                                                          Binnen het maatschappelijk programma is ruimte                                                 1
                                                       Verzamelpanden waarin veel verschillende (creatieve)
       Makersplaatsen                                  zzp’ers zijn gevestigd. In makersplaatsen zit vaak               gereserveerd voor tenminste twee en mogelijk zelfs drie
                                                       een redelijke dynamiek waardoor er veel wisselingen              scholen in Rijnpark voor primair onderwijs. Tenminste één
                                                       van huurders zijn. Belang bij goedkope ruimte (in
                                                                                                                        ervan is een basisschool in de eerste ontwikkelfase van
  Bedrijfsruimte
                                                       absolute zin zou de vierkante meter prijs hoger
                                                       kunnen liggen) met een creatieve/rauwe uitstraling.              Rijnpark. We onderzoeken een school voor 9-maanden-
                                                       In makersplaatsen werken diverse zzp’ers. Denk                   tot-18-jaar (een combinatie van primair en voortgezet
                                                       aan: ambachtelijke en kleinschalige bouw/productie
                                                       bedrijfjes, ateliers van kunstenaars/creatievelingen,            onderwijs) in de tweede ontwikkelfase. Beide scholen
                                                       reparatie/verhuur van specialistische producten                  voorzien in het onderwijs voor Rijnpark en de omliggende        Voorzieningen
                                                       (audio/videoapparatuur bijvoorbeeld), ICT- bedrijven
                                                       met een fysieke toepassing (drones bijvoorbeeld).                wijken. Daarmee is voor de bewoners van Rijnpark onderwijs      1   Hartlijn                   4   Zoekgebied scholen
                                                                                                                        altijd op loopafstand bereikbaar. Gekoppeld aan de school       2   Voorzieningencluster       5   Cluster voorzieningen bredrijvigheid
                                                                                                                                                                                        3   PostNL gebouw              6   Bijzondere programma’s
                                                                                                                        in de tweede fase wordt ook een grote sporthal ontwikkeld.
  Stadsdistributie                                                                                                      Deze opereert zelfstandig en heeft een eigen entree, maar
                                                       Specifiek in Rijnpark is een neutrale stadsdistributiehub
                   Stadsdistributie                    kansrijk. Een neutrale stadsdistributiehub is een                voorziet in ruimte voor het bewegingsonderwijs van beide        Rijnpark, maar zij vertrekt in de toekomst uit dit gebied.
                                                       kleinschalige locatie nabij het centrum. De term                 scholen.                                                        Het bedrijventerrein is in transitie. De industrie verdwijnt
                                                       neutraal houdt in deze context in dat de hub niet door
                                                                                                                                                                                        langzaam uit Rijnpark en maakt plaats voor kantoren,
                                                       één vervoerder/leverancier gebruikt wordt. Deze hubs
                                                       bevoorraden voornamelijk het centrumgebied met                   Voor de twee scholen en de sporthal is indicatief een plek/     bedrijfsverzamelgebouwen, grootschalige detailhandel,
                                                       kleine voertuigen zoals bakfietsen of LEVs. Hierdoor             zoekgebied in Rijnpark bepaald. Deze functies bevinden zich     recreatieve functies (zoals Jumpsquare) en technische
                                                       is een kleine afstand tot het afzetgebied gewenst.
                                                       De ‘kleinste vorm’ van een stadsdistributiehub is een            bij voorkeur aan het park (zowel in de eerste, als de tweede    bedrijven. Tevens zijn er rondom Rijnpark ook ontwikkelingen
                                                       fietskoerier. Dit type hub heeft een ruimtebehoefte van          fase), omdat een deel van het onderwijs in de buitenlucht       gaande op andere bestaande werklocaties. Zo werken
                                                       maximaal 500 m2 en is goed inpasbaar in gemengde
                                                       woon-werkmilieus. Aandachtspunt is de aanlevering van            zal plaatsvinden en het park als groen schoolplein gebruikt     zowel Nieuwe Haven als IPKW als Het Broek aan een
                                                       goederen.                                                        kan worden. Daarnaast zijn de scholen gelegen aan               economisch profiel voor de toekomst. Uitgangspunt daarbij
                                                                                                                        doorgaande sociaal veilige hoofdfiets- en voetroutes, zodat     is de positionering van de werklocaties in de toekomst en
                                                                                                                        de kinderen op een gegeven moment zelfstandig naar              daarmee ook in relatie tot het woon-werkmilieu Rijnpark.
     Kleinschalige kantoren                                                                                             school kunnen gaan.
                                                       Zelfstandige kleinschalige werk- en kantoorruimten
           Kleinschalige kantoren                      met een maximale omvang van 500 m2 ter                                                                                           Uit analyse blijkt dat een groot deel van de huidige
                                                       versterking van de levendigheid en de wijkeconomie.              Concentraties van voorzieningen                                 werkgelegenheid op Rijnpark in principe mengbaar is met
                                                       Laat zich goed mengen met woonfuncties.
                                                                                                                        De voorzieningen liggen verspreid over Rijnpark, maar er zijn   wonen, maar een lage arbeidsdichtheid heeft. Daarmee
                                                                                                                        een paar plekken in Rijnpark met een hoge(re) concentratie      zou deze bedrijvigheid in potentie terug kunnen keren
                                                                                                                        van voorzieningen: de hartlijn, het historisch ensemble         in het toekomstige Rijnpark, maar het is de vraag of dit
                                                                                                                        rond De Federatie en het PostNL-gebouw. Waarbij de              wenselijk en realistisch is. Hier speelt bijvoorbeeld het
                                                                                                                        commerciële voorzieningen als winkels en supermarkten,          begrip betaalbare ruimte voor werk een rol. Rijnpark wordt
                                                                                                                        zich voornamelijk bevinden aan of in de buurt van de            ontwikkeld aansluitend op het energiecluster, de campussen
  Kantoorruimte
                                                                                                                        Hartlijn. Het PostNL-gebouw en het historisch ensemble          en werkgebieden in Arnhem-Oost en de nabijheid van
                                                                                                                        lijken zich dan weer goed te lenen voor maatschappelijke        het stadscentrum. Er wordt gestreefd naar efficiënt
                                                                                                                        voorzieningen, als een buurt- of activiteitencentrum of een     ruimtegebruik, compact en gemengd, met voldoende
 Verzamelgebouw start-ups/scale-ups                    In een kantorenverzamelgebouw zijn kleinschalige
        Verzamelgebouw                                 werk- en kantoorruimten met een omvang van zo’n                  cultuurhuis en horecavoorzieningen.                             ruimte voor ontmoeting voor bewoners en werknemers.
        (start-ups/scale ups)                          50 tot 500 m2 per unit kansrijk. Denk bijvoorbeeld                                                                               In Rijnpark wordt cultureel ondernemerschap zoveel
                                                       aan een verzamelgebouw voor start-ups en scale-
                                                                                                                                                                                        mogelijk gestimuleerd, bijvoorbeeld door ruimte te bieden
                                                       ups. Korte en flexibele contracten zijn passend bij
                                                       deze doelgroep.                                                  BESTAANDE EN NIEUWE BEDRIJVIGHEID                               voor circulariteit, mode, maak- en creatieve industrie.
                                                                                                                                                                                        Uitgangspunten voor bedrijvigheid in Rijnpark zijn:
                                                                                                                        In Rijnpark zijn op dit moment grofweg zo’n 200 bedrijven
                                                                                                                        gehuisvest, bestaande uit (innovatieve) kleinschalige           • De werkgelegenheid in Rijnpark sluit zo veel mogelijk aan
                                                                                                                        industrie, opslag, mkb, detailhandel en zakelijke                 bij de werkbehoefte in Rijnpark, de omliggende wijken en
                                                                                                                        dienstverlening. In totaal gaat het om circa 250.000              de stad. Daarbij wordt het principe - het juiste bedrijf op
                                                                                                                        m2. Momenteel is PostNL de grootste werkgever in                  de juiste plaats - gehanteerd
 Vijf doelgroepen bedrijvigheid (uit onderzoek STEC)
 gebiedsvisie rijnpark                                                                                             38   39                                                                                                            BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>• In Rijnpark is ruimte voor “betaalbaar werken” (in m2                                                                      Betaalbare ruimte voor werk
    en in huurniveau) om over een langere periode kansen                                                                     De betaalbaarheid van bedrijfsruimte is een belangrijke
    te bieden aan nieuw ondernemerschap, creativiteit,                                                                       succesvoorwaarde. Betaalbaarheid is namelijk een
    ontplooiing en startups                                                                                                  steeds belangrijker vestigingscriterium. Transformatie
• De bedrijvigheid in Rijnpark sluit goed aan op, is                                                                         van een gebied, zeker wanneer dit gepaard gaat met
                                                                                                                                                                                                                            4
    complementair aan of is aanvullend aan de bedrijvigheid                                                                  sloop-nieuwbouw, kan ook wat doen met de toekomstige
                                                                                                5                                                                                                                                                 3
                                                                                                                                                                                                                                      1
    in de omgeving (Het Broek en de Nieuwe haven)                                                                            huurprijzen. Deze liggen normaliter hoger van voorheen.
                                                                                                                                                                                                  3
• Er wordt gestreefd naar efficiënt ruimtegebruik (stapeling                                                                 Voor het behoud van het MKB in Arnhem én het behoud                                                        2
    en compact vormgeven van werken)                                                                                         van banen op onder andere praktisch en middelbaar                             2
• Er worden oplossingen gezocht voor bedrijven die niet                                   2
                                                                                                                             geschoold niveau, is het van belang dat de ‘nieuwe’ meters
                                                                      4
    aansluiten bij/passen in de nieuwe toekomst van Rijnpark                                                                 voor werkgelegenheid betaalbaar blijven. Kortom een                                                            1
                                                                                                                                                                                                                                                  4
                                                                                                       1
                                                                                                                             marktconforme huur- of koopprijs kennen in de toekomst.           4
                                                                                                                                                                                                       3
Het juiste bedrijf op de juiste plaats                                                                                       Binnen een ontwikkeling als Rijnpark wordt dat een uitdaging                        1
                                                                                         3                                                                                                                                                     1
De invulling van het programma werken in Rijnpark kan niet                                                                   en zal vanuit de overheid actief gestuurd moeten worden op
los gezien worden van de Arnhemse economie als geheel                                                                        de realisatie van betaalbare bedrijfsruimte en kan daarnaast
en als onderdeel van de ambitie om van Rijnpark een                                                                          gedacht worden aan de oprichting van een of meerdere
gemengd stedelijk gebied te maken. Keuzes die gemaakt                                                                        werkcorporaties.
worden rondom de invulling van het programma vragen
om een afweging rondom economie en werklocaties in           Concentraties bedrijvigheid                                                                                                   Tussentijd (suggesties)
Arnhem en de ambities voor Rijnpark. Denk bij dat laatste     1 Makerskwartier                 4  Werken in de plinten       TUSSENTIJD                                                     1 Tijdelijk gebruik bestaande gebouwen
bijvoorbeeld aan de mengbaarheid van bedrijvigheid met        2 Makerslus                      5  Werkblok                                                                                  2 Tijdelijke verbindingen over emplacement
                                                              3 Werken in de plinten                                                                                                       3  Opbouw bouw/ontwikkelgroepen
wonen en voorzieningen en de logistieke component van                                                                        Met het opstellen van het ontwikkelperspectief Arnhem-        4  Lokale tijdelijke intitiatieven vanuit de omgeving
de bedrijfsvoering. Dit noopt tot keuzes maken. Belangrijk                                                                   Oost is een start gemaakt met de transformatie van Rijnpark
daarbij is dat er stadsbreed wordt ingezet op het principe   kantoorlocatie opgenomen, maar is wel genoemd als               naar een gemengd stedelijk gebied. Met het opstellen          en plekken, worden programma’s en events ontwikkeld en
‘het juiste bedrijf op de juiste plaats’ en daaraan acties   bedrijventerrein waar een aantal grotere kantoorgebouwen        van de startnotitie en deze gebiedsvisie voor Rijnpark        wordt samengewerkt met aanwezige bedrijven als opmaat
worden gekoppeld. Dit betekent dat de gemeente actief        staan. Ter versterking van de levendigheid van de               komt de intensivering en verkleuring (wonen, werken en        naar een nieuwe economie en de volgende levensfase van
stuurt op de vestiging en verdeling van bedrijvigheid over   wijkeconomie in het gebied zijn kleinschalige werk- en          voorzieningen) van Rijnpark in een stroomversnelling.         Rijnpark.
de voor haar beschikbare terreinen. Wanneer dit vraagstuk    kantoorruimten wel wenselijk.                                   De start van het project ligt al in het verleden en de
enkel benaderd wordt vanuit Rijnpark, zal een oplossing                                                                      gebiedsvisie omschrijft een ‘verre’ toekomst. De visie geeft  Placemaking in de tussentijd creëert waarde en legt
lastig te vinden zijn. Mogelijk kan bijvoorbeeld Het Broek   Concentratie bedrijven                                          een perspectief voor het gebied dat rijkt tot tenminste       de basis voor het toekomstig karakter en de identiteit
voor een deel bepaalde functies opvangen die in de           Er is ruimte voor bedrijvigheid in heel Rijnpark. In alle       2040, maar mogelijk nog veel verder. Dat betekent niet dat    van Rijnpark. Daarom wordt er ingezet op programma’s
toekomst niet meer in Rijnpark passen. De uitgangspunten     werkbieden is er een sprake van een mix van wonen, werken       er in de ‘tussentijd’ niets kan gebeuren.                     en activiteiten die enerzijds waarde toevoegen voor de
en basis voor deze schuifpuzzel zijn de werkmilieus die voor en voorzieningen, maar onder andere voorwaarden. Zo is                                                                        opgaven van het gebied en de stad en anderzijds passen
de verschillende werklocaties werden vastgelegd in de Visie  de noordkant van Rijnpark meer gericht op wonen met             Allereerst functioneert het gebied nu al, er is vrijwel geen  binnen de toekomst van Rijnpark. Ook voor tijdelijke functies
werklocaties Arnhem 2040.                                    minder ruimte voor de auto en is wonen in de Zuidoost           leegstand in het gebied en de bedrijven in Rijnpark fungeren  geldt, het juiste initiatief en programma op de juiste plek.
                                                             hoek van Rijnpark (nabij bedrijventerrein Het Broek), niet      goed. Dit zal ook de komende jaren zo blijven. Tegelijkertijd Dat betekent dat er afstemming plaatsvindt op het niveau
Bedrijvigheid in Rijnpark                                    mogelijk vanwege de bedrijvigheid op de aangrenzende            komt het gebied verder tot leven – denk aan het activeren     van de spoorzone Arnhem-Oost en de stad alvorens
In Rijnpark is in elk deelgebied ruimte voor bedrijvigheid,  bedrijventerreinen. Daarnaast kunnen historische panden         van plekken, het (tijdelijk) opstarten van activiteiten en    programma’s een plek kunnen krijgen in Rijnpark. Daarnaast
maar telkens onder andere condities. De gemene deler         zoals de Federatie en de Corushallen ruimte bieden aan          nieuwe programma’s in het gebied en Rijnpark meer             wordt een afwegingskader opgesteld voor toekomstig
is dat de bedrijvigheid in Rijnpark een hoge ruimtelijke     makersplaatsen of een bedrijfsverzamelgebouw. Er zijn in        doorwaadbaar maken (bijvoorbeeld door middel van een          gebruik en placemaking in Rijnpark, om te borgen dat
arbeidsdichtheid (aantal m2 per baan) heeft en zijn core     het gebied een aantal zones waar de bedrijvigheid zich          tijdelijke voetgangersbrug over het spoorwegemplacement).     de juiste programma’s en initiatieven een plek vinden in
business naast of nabij woningen en publieksgerichte         concentreert.                                                   Daarvoor wordt gebruikgemaakt van (bestaande) gebouwen        Rijnpark.
voorzieningen kan blijven uitvoeren, en dus ‘mengbaar’
is. Uit onderzoek naar de toekomstige bedrijvigheid in de    In het Makerskwartier is ruimte voor bedrijvigheid die
Spoorzone Arnhem-oost zijn vijf verschillende kansrijke      zich minder goed laat mengen met wonen en ook een
verschijningsvormen van werkfuncties in Rijnpark aan         grotere logistieke vraag hebben. In dit gebied is wonen niet
het licht gekomen: Moderne makers, makersplaatsen,           mogelijk. De “Makerslus” (Snelliusweg, Hondiusstraat en
stadsdistributie (kleinschalig), kleinschalige kantoren en   Mercatorweg) zorgt er voor dat Rijnpark zuid-midden goed
verzamelgebouwen.                                            ontsloten is. De plinten aan de Makerslus bieden ruimte
                                                             voor een breed scala aan bedrijvigheid, welke zich goed laat
Elk van deze vijf verschijningsvormen kent zijn of haar      mengen met wonen. Aan de Westervoortsedijk en de Van
eigen kansen, beperkingen (hinder, logistieke vraag) en      Oldenbarneveldtstraat is ruimte voor bedrijvigheid in de
randvoorwaarden (huurprijs, oppervlakte). Daarnaast          plinten en enkele grotere kantoorprogramma’s. En tot slot is
blijkt uit het onderzoek dat Rijnpark niet geschikt is voor  er een Werkblok (het PostNL-gebouw) in het noordoosten
nieuwe grootschalige kantoorontwikkelingen. Rijnpark is      van Rijnpark, die zeer geschikt lijkt voor de ontwikkeling van
in de Kanorennota Arnhem 2022-2030 niet als formele          een makersplaats of bedrijfsverzamelgebouw.                     Luchtsingel, Rotterdam                        LocHal, Tilburg                                 NDSM, Amsterdam
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                     40 41                                                                                                          BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>De Hartlijn, kijkend vanaf de Doctor C. Lelyweg
gebiedsvisie rijnpark                           42 43 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>4.2 Water en bodem als basis
Gelegen in de voormalige uiterwaarden op de splitsing
van Rijn en IJssel was het gebied van Rijnpark van origine
nat en de bodem niet geschikt om op te bouwen. Om het
plangebied toch geschikt te maken als industriegebied
en aan te sluiten op de spoorlijn in het noordoosten
werd het plangebied van Rijnpark met zo’n 4 tot 5 meter
opgehoogd. Dit gebeurde met zand vanuit het noorden
van het stadgebied. Als gevolg daarvan kwam het gebied
duidelijk hoger te liggen dan de omliggende buurten. Door                                                                          Oorspronkelijke bodem, oever aan de Rijn
het intensief gebruik als industrieterrein ontstonden er
op verschillende plekken bodemverontreinigingen van
verschillende intensiteit. In de huidige situatie hebben                                                                                                                                Ophoging bodem                   Bodemvervuiling
                                                                                                                                                                                        met zand                         door industrie
wij het dus te maken met een gebied met een vrij unieke
bodemopbouw.
Uitgangspunt van deze visie is de erkenning dat
de kwaliteit van de stadsbodem, de natuur en het                    Water en bodem als basis
stedelijk groen onmisbaar is voor het welzijn van
Rijnpark. De bodem fungeert niet alleen als opvangbak               water, en menselijke ingrepen, waarbij Rijnpark niet alleen
voor hemelwater, maar biedt ook een vruchtbare                      zijn verleden weerspiegelt, maar ook de belofte draagt van
voedingsbodem voor groen, wat essentieel is voor het                een duurzame en veerkrachtige toekomst.
creëren van een aangenaam stedelijk klimaat. Echter,                                                                               Opgehoogd met zand voor het industriegebied met bodemvervuiling door industrie
de huidige situatie vertelt een verhaal van complexiteit
en verstoring. Ophogingen en aansluitingen hebben                   BODEMVERONTREINIGING ALS UITDAGING
geleid tot een hoogteverscheidenheid die resulteert in                                                                                                                                                    Leeflaag                 Sanering
een ingewikkeld watersysteem. De bodem is droog en                  Bijna het gehele gebied is verontreinigd, variërend van                                                                               Bilitonterrein           emplacement
voedingsarm, terwijl verontreiniging door industriële               matig tot sterk. In veel gevallen overlappen gevallen van
activiteiten delen ervan ongeschikt maakt voor beoogd               ernstige bodemverontreiniging elkaar; in feite is het
gebruik.                                                            hele plangebied een lappendeken van verschillende
                                                                    verontreinigingen. De verontreiniging varieert van
Desalniettemin omarmt deze visie de unieke situatie van             bodemvervuiling door industrieel gebruik tot afgedekte
Rijnpark en neemt haar als vertrekpunt voor een strategie           stortplaatsen (Dr. C. Lelyweg en Oude Zevenaars). De
om de bodem geschikt te maken voor het toekomstig                   meeste verontreinigingen in Rijnpark zijn immobiel. Het
gebruik en de uitbouw van de Rijnparkbiotoop. Dat is niet           betreffen voornamelijk vervuilingen met zware metalen en
alleen duurzaam, maar ook minder ingrijpend en kostbaar.            PAK. Een klein deel betreft ook mobiele verontreinigingen      Huidige situatie met gesandeerde delen
De strategie voor Rijnpark omvat het versterken van de              (minerale olie, vluchtige aromaten en/of cyanide). Deze
waterbergingscapaciteit van de bodem, het aanpassen                 mobiele verontreinigingen verdienen bijzondere aandacht,
van het watersysteem aan de nieuwe realiteit, en het                want zij kunnen zich via het grondwater verspreiden
koesteren van een ecologisch evenwicht. Het is een                  of uitdampen. In de afgelopen jaren zijn er meerder                                              Afsluiten                                                De juiste grond
oproep tot een harmonieuze samenkomst van natuur,                   locaties op verschillende wijze gesaneerd (Billitonterrein,                                      van de bodem            Bodemverbetering                 op de juiste plek
   BILLITONTERREIN
   Het Billiton-terrein is een grote locatie, waar een sanering is uitgevoerd. Op het terrein is de verontreinigde grond tot 1,5
   meter diep afgegraven. In de ontgravingsput is een betonnen bakconstructie aangebracht, die vervolgens is opgevuld
   met geschikte grond. Onderdeel van de uitgevoerde sanering is een grondwaterbeheersing (drainagesysteem met
   pomphuisje) met eeuwigdurende nazorg. Hier zal bij een herontwikkeling rekening mee moeten worden gehouden.
   Buiten de aangebrachte bak is een restverontreiniging achtergebleven. De beheersmaatregelen hebben tot doel te
   voorkomen dat er uitstroom van grondwater naar de omgeving plaatsvindt. Het grondwaterniveau op het Billitonterrein             Toewerken naar een nieuwe bodemconditie en samenstelinng voor de nieuwe stadswijk
   wordt kunstmatig laag gehouden.
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                           44 45                                                                                                  BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                             Op het aangeleverde kaartmateriaal is te zien dat binnen het overgrote deel van het plangebied
                                              3.1         Bodem              verontreinigingen in de bodem aanwezig zijn. In de gebieden waar geen contour aanwezig is, wordt
                                              Op het aangeleverde            ook     verwacht dat
                                                                                kaartmateriaal                 dezien
                                                                                                           is te     bodem         grotendeels
                                                                                                                            dat binnen                    is verontreinigd.
                                                                                                                                              het overgrote          deel van het Opplangebied
                                                                                                                                                                                       de locaties die zijn onderzocht
                                              verontreinigingen in (aangegevende bodem aanwezig       met bolletjes)
                                                                                                                   zijn. In dezijn       verontreinigingen
                                                                                                                                    gebieden         waar geen contour   aangetoond,
                                                                                                                                                                                 aanwezig maar   (nog) geen contouren bekend.
                                                                                                                                                                                             is, wordt
                                              ook verwacht dat de bodem grotendeels is verontreinigd. Op de locaties die zijn onderzocht
                                              (aangegeven met bolletjes) zijn verontreinigingen aangetoond, maar (nog) geen contouren bekend.
spoorwegemplacement, grond onder Jumpsquare), maar
telkens met het behoud van de functie bedrijventerrein.
Dat betekend dat de gesaneerde plekken ook niet geschikt
zijn voor alle gebruiken. Daarnaast is er ter plaatse van de
parkeerplaats bij het winkelcentrum een IBC sanering. Dit
betekent dat hier afdekking en monitoring nodig is.
Bij het bepalen van de ontwikkelingsstrategie van het                                                                                                                                                                                                                         Bouwblokken met
                                                                                                                                                                                                                                   Spoorpark                                  daktuinen                           Verharde straat                Binnentuin
plangebied is van belang op welke wijze hoe er met de
aanwezige verontreinigingen kan worden omgegaan.
De milieu hygiënische kwaliteit van de bodem dient                                                                                                                                                                                          Speelplek in park                                                            Groene plekken
namelijk aan te sluiten op het gebruik ervan. Om het
gebied geschikt te maken voor toekomstig gebruik, zijn de
volgende saneringsopties relevant:
• Aanbrengen van duurzame verharding (gesloten bij
    mobile verontreiniging en half verharding bij immobiele
    verontreiniging
• Aanbrengen van een ‘leeflaag’ van 1 meter met de juiste
    bodemkwaliteit
• Sanering van de locatie
                                                                              Kaart met de huidige (bekende) bodemverontreiniging
                                                                                                                                                                                                                                                 1                                                      3                    1                                       3
Daarbij kan gekozen worden voor een van de opties,                                                                                                                                                                                            Wonen                                           Niet toepasbaar              Wonen                             Niet toepasbaar
bijvoorbeeld het gehele gebied ophogen met    Een 1 meter,                    niet deel
                                                      deel van de verontreinigingen
                                                                             Een      geschikt van is  is voor
                                                                                                      de             speelplekken
                                                                                                            gesaneerd,
                                                                                                              verontreinigingen  maar ditof    istuinen,
                                                                                                                                              is   vaak een
                                                                                                                                                   gesaneerd,  maarfunctiegerichte    sanering
                                                                                                                                                                        maar dit is vaak     een functiegerichte sanering                                                                         (afgesloten)
                                              geweest
maar lijkt het in Rijnpark duurzamer en ruimtelijk         met aanvulgrond
                                                        beter                 toepasbaar
                                                                             geweest     klasse
                                                                                              metis Industrie.
                                                                                                        in het spoorpark
                                                                                                      aanvulgrond               klasse of Industrie.
                                                                                                                                           in de straten en andere                                                                      2                                          3                                   3                               1
                                              In  het
om verschillende maatregelen slim te combineren. Het    gebied     kunnen    In ook     nog
                                                                                  het gebied
                                                                              openbare         verontreinigingen
                                                                                                      kunnen
                                                                                                 ruimtes.        Klasseook nietaanwezig
                                                                                                                               nog toepasbaar    zijn
                                                                                                                                      verontreinigingendie   niet   in  bestaande
                                                                                                                                                            betreftaanwezig
                                                                                                                                                                        sterk       figuren   zijn
                                                                                                                                                                                   zijn die niet in bestaande figuren zijn          Industrie                             Niet  toepasbaar                     Niet toepasbaar                     Wonen
                                              opgenomen en mogelijk nog niet bekend zijn. Indien dit nieuwe verontreinigingen (>1987) zijn op basis
gehele gebied opschonen, ophogen of afsluiten met                            opgenomen
                                                                              verontreinigde        en grond.
                                                                                                           mogelijk     Deze nogvervuilde
                                                                                                                                    niet bekend   grond    zijn.
                                                                                                                                                              kanIndien
                                                                                                                                                                     onderdit nieuwe verontreinigingen (>1987) zijn op basis
                                              van milieuregelgeving, moet deze worden gesaneerd conform eisen in vergunning of
verharding is voor de achtergrond van een duurzame                           van milieuregelgeving, moet deze worden gesaneerd conform eisen in vergunning of
                                              Activiteitenbesluit. voorwaarden blijven zitten/worden herschikt binnen een
aanpak, financiële haalbaarheid, ruimtelijk perspectief
                                              Eindonderzoek is pas           Activiteitenbesluit.
                                                                              verontreinigingslocatie.
                                                                                 afdwingbaar als bedrijven                 Deze     grondzijn
                                                                                                                                gestopt         is niet
                                                                                                                                                    of optoepasbaar
                                                                                                                                                             hele korte termijn gaan stoppen met
en noodzaak niet realistisch of wenselijk. Juist
                                              hunop  bodembedreigende        Eindonderzoek
                                                                              in parken,        tuinen
                                                                                     activiteiten.         isof
                                                                                                          Dus  pas      afdwingbaar
                                                                                                                   speelplekken,
                                                                                                                   ook     al voeren ze    maarals   bedrijven
                                                                                                                                                nu hetkanbodemonderzoekgestopt zijn
                                                                                                                                                              wel gebruikt         uit,ofals
                                                                                                                                                                                          ophet
                                                                                                                                                                                              hele  korte termijn gaan stoppen met
                                                                                                                                                                                                 bedrijf
                                              de
het gebied van duurzaamheid (het verstoren van de  komende        jaren   noghun   inbodembedreigende
                                                                                       bedrijf    blijft,    dient          activiteiten.
                                                                                                                       alsnog     een
                                                                              worden als de bodem is afgesloten. Bijvoorbeeld onder               Dus
                                                                                                                                         eindonderzoek     ook   al  voeren
                                                                                                                                                                    plaats  te ze  nu
                                                                                                                                                                               vinden.  het
                                                                                                                                                                                         In  bodemonderzoek
                                                                                                                                                                                            de                   uit,  als het bedrijf
                                                                                                                                                                                                                  Principesnede:  de juiste grond op de juiste plek
                                              tussenliggende
gegroeide bodemsamenstelling, het vermijden van                       jaren  de    komende
                                                                               bestaat       de      jaren
                                                                                                   mogelijkheid  nog      in  bedrijf
                                                                                                                            dat  de
                                                                              een straat of plein, of onder bebouwing. Afhankelijk van   blijft,
                                                                                                                                      bodem         dient     alsnog
                                                                                                                                                   verontreinigd         een
                                                                                                                                                                         wordt eindonderzoek
                                                                                                                                                                                door  de           plaats te vinden.   In de
                                              bodembedreigende               tussenliggende
                                                                             activiteiten.        Hiervoor  jarenis bestaat
                                                                                                                        het         deaan
                                                                                                                              bedrijf     mogelijkheid
                                                                                                                                                zet is afdekken,  dat de bodem verontreinigd wordt door de
verkeersbewegingen, het aan en afvoeren van        grond,                     de mate van            mobiliteit           van    de vervuiling                              met
                                                                             bodembedreigende activiteiten. Hiervoor is het bedrijf aan zet
etc.) moet er een juiste afweging gemaakt worden op                           of zonder waterdoorlatend eigenschappen, een optie. Op
                                              In het plangebied bevinden zich ook twee stortplaatsen (Dr. C. Lelyweg en Oude Zevenaarseweg ).
basis van natuurlijk moment en kosteneffectiviteit.       Zo
                                              Deze stortplaatsen              plekken
                                                                            zijn    op de    met
                                                                                              kaartmobielere
                                                                                                        aangegeven         verontreinigingen
                                                                                                                                met   oranje              vraagt Een
                                                                                                                                                  contouren.          dit om
                                                                                                                                                                           stortplaats
                                                                             In   het    plangebied            bevinden           zich   ook twee           stortplaatsen       (Dr. C.wordt
                                                                                                                                                                                          Lelyweg en Oude Zevenaarseweg ).
kan bijvoorbeeld gekozen worden voor het saneren
                                              beschouwd als een Deze          maatwerk.
                                                                             zogeheten           black box:zijn
                                                                                         stortplaatsen               de samenstelling
                                                                                                                           op de kaart aangegeven en milieuhygiënische met oranjekwaliteit  kunnenEen stortplaats wordt
                                                                                                                                                                                     contouren.
(verwijderen) van pitten met vervuiling, het sterk
                                               op een  variëren. Het aanwezige
                                                                             beschouwd         stortmateriaal
                                                                                                   als een zogeheten      kan onder       andere
                                                                                                                                        black      box: ook deleiden     tot ongelijkmatige
                                                                                                                                                                 samenstelling                 zettingen.
                                                                                                                                                                                    en milieuhygiënische       kwaliteit kunnen
aantal plekken toevoegen van een leeflaag van bodem                           Uitgangspunten
                                                                             sterk      variëren. Het        zijnaanwezige
                                                                                                                     en blijven dat         er geen risico’s
                                                                                                                                      stortmateriaal             kan onder andere ook leiden tot ongelijkmatige zettingen.
met voor de functie geschikte kwaliteit en dikte en op                        voor beoogd gebruik mogen ontstaan en dat er moet
andere plekken voor het afdekken door bebouwing en/of                         worden gestreefd naar een ontwikkelstap om stilstand te
verharding.                                                                   voorkomen. Daarnaast is van belang dat er middels een
                                              Sweco | Z Ontwikkelingsgerichte milieustrategie Rijnpark bij transitie Rijnpark Arnhem
                                              Projectnummer 51011189          omgevingsplan en grondbeheernota wordt vastgesteld
                                              Datum 03-02-2023                en dat
                                                                             Sweco        de 2algemene kwaliteit
                                                                                      | ZVersie
                                                                                          Ontwikkelingsgerichte      milieustrategievan    ditbijplangebied
                                                                                                                                     Rijnpark                         als
                                                                                                                                                  transitie Rijnpark Arnhem
DE JUISTE GROND OP DE JUISTE PLEK             Document referentie
                                                                              klasse Industrie wordt vastgesteld. Dit maakt buiten de
                                                                             Projectnummer     51011189                                                                                                             24/48
                                                                             Datum 03-02-2023                                   Versie 2
                                                                              woonfunctie hergebruik van grond met de klasse Industrie
                                                                             Document referentie                                                                                                                                                        24/48
Veel winst voor het milieu en financieel, is te halen door                    binnen het plangebied mogelijk.                                                                                                      1 Wonen                                    2 Industrie                               3 Niet toepasbaar                4 Billitonterrein
een goede strategie om de juiste grond op de juiste                                                                                                                                                               Schone   grond, geschikt voor:            Licht vervuilde grond, geschikt voor:      Vervuilde grond, moet afgedekt   Vervuilde grond afgedekt met folie
                                                                                                                                                                                                                  • Tuinen                                  • Park en ecologische zones                worden. Dit kan met bebouwing en en 1m50 toplaag in een betonnen
plek te gebruiken door het slim combineren van boven                          De strategie voor de bodem in Rijnpark koppelt                                                                                                                                                                           halfverharding.                  bakconstructie met kwaliteit wonen.
                                                                                                                                                                                                                  • Verblijfs- en speelplekken              Niet geschikt voor:
genoemde maatregelen. Daarmee wordt bedoeld dat                               nadrukkelijk het gebruik van de grond aan de bodemklasse                                                                            • Stadslandbouw                                                                      Waar er sprake is van mobile     Geschikt voor:
                                                                                                                                                                                                                                                            • Tuinen
de grond past bij het gebruik van de plek. In Rijnpark                        en maakt daarmee de omgang van de bodem zeer                                                                                        Niet geschikt voor:                       • Verblijfs- en speelplekken
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       verontreiniging moet de bomen    •   Tuinen
worden drie bodemklassen gehanteerd: klasse wonen,                            locatie specifiek. Bij elke ontwikkeling in Rijnpark wordt                                                                          • -                                                                                  gesloten worden. Hier kan geen   •   Verblijfs- en speelplekken
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       halverharding gebruikt worden.
klasse industrie en klasse niet toepasbaar. Klasse wonen                      een specifieke oplossing gemaakt voor de omgang                                                                                                                                                                                                           Aandachtspunt:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Niet geschikt voor:
is schone grond die alle gebruiken waaronder, tuinen,                         met bodemvervuiling. Niet toepasbare grond ligt onder                                                                                                                                                                                                     •   Diepwortelende planten en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       • Tuinen                             bomen niet mogelijk
speelplekken, stadslandbouw en langdurig verblijf                             bebouwing of verharding, klasse industriegrond in het park                                                                                                                                                               • Verblijfs- en speelplekken
toelaat. Klasse industrie kent een lichte vervuiling met                      of tussen de bebouwing en schone grond onder de tuinen,
specifieke lokale maximale waarden die als ondergrond                         speel- en verblijfsplekken. Dat betekent dat verschillende                                                                          Vier bodemcategorieen
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                                                           46                                47                                                                                                                     BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>bodemklassen als een lappendeken naast elkaar                                                                                    billitonterrein. Voor de zones in de eerste fase wordt gezocht
kunnen voortkomen in het gebied en dat om de juiste                                                                              naar schone grond in deze zones. Is deze er niet dan zal deze
bodemklasse op de juiste plek te krijgen wordt geschoven                                                            5            mogelijk van buiten moeten worden aangevoerd.
met de gronden in het gebied. Daarnaast heeft deze                                                                               2. Zuidwest
strategie ook zijn weerslag op het ruimtelijk raamwerk van                                                                       In Zuidwest is waarschijnlijk sprake van een aanzienlijke
de wijk. Zo worden de meer vervuilde zones intensiever                                                                           bodemvervuiling. Onderzoek is in deze zone noodzakelijk
bebouwd en daarmee afgedekt en andere plekken zoals                                                                              om de aard en mate van de vervuiling verder in beeld te
het deels gesaneerde spoorwegemplacement ingezet                                             1                                   brengen. Omdat in deze zone een aantal historische panden
als park. Het Billiton terrein is binnen deze strategie een                                                                      blijven behouden is een ophoging van dit gebied met grond
uitzondering. Dit terrein beschikt over een leeflaag met                                                                         met klasse industrie of wonen hier niet haalbaar. In deze       1 Noord en Spoorpark
klasse wonen. Toch is er vanuit de integrale afweging en                                       3          4                      zone wordt de bodem zo veel mogelijk afgesloten, waar
                                                                                      2
ruimtelijke opzet van de nieuwe stadswijk in deze zone                                                                           mogelijk met halfverharding. Op plekken waar groen en/of
gekozen voor een intensieve bebouwing met een veelal,                                                                            bomen komen wordt plaatselijk door bodemsanering of met
door de aanleg van straten en pleinen, gesloten bodem.                                                                           grondruil grond met klasse industrie of wonen toegepast.
Hier past de bodemklasse niet bij het gebruik. Daarom                                                                            Voor de binnenterreinen zijn er verschillende maatregelen
wordt de schone grond van het Billiton geruild met                                                                               denkbaar. Zij worden dan wel verhard of verhoogd aangelegd
grond met bodemklasse industrie voor de plekken waar                                                                             of de eerste meter vervuilde grond wordt vervangen met
bijvoorbeeld een speel- of verblijfsplek komt in het park        Deelgebieden                                                    klasse industrie of wonen naar gelang de functie en het
                                                                 1 Noord en Spoorpark    4 Makerskwartier
of woningen een tuin krijgen. Het Billitonterrein fungeert                                                                       gebruik van het binnenterrein.
                                                                 2 Zuidwest              5 Spoordriehoek
daarbij als een grondbank voor schone grond in Rijnpark.         3 Billiton terrein
                                                                                                                                 3. Zuid midden (billiton terrein)                              2  Zuidwest
Gesloten grondbalans                                                                                                             Dit gebied is grotendeels al gesaneerd naar bodemklasse
Deze bodemstrategie kan binnen Rijnpark grotendeels             principe. Hieronder wordt voor deze deelgebieden een             Wonen. Daarmee is het Billitonterrein een grondbank voor
bereikt worden door het schuiven met de huidige grond           indicatieve aanpak beschreven.                                   schone grond voor Rijnpark fase 2. Grond die vrijkomt bij
in het gebied. Er wordt in Rijnpark daarom zo veel mogelijk                                                                      projecten in dit deelgebied kan worden toegepast in het
gewerkt vanuit een gesloten grondbalans, waarbij de             1. Noord en Spoorpark                                            spoorpark of deelgebied 4 (fase 2). Vervuilde grond uit de
aan- en afvoer van grond zo beperkt mogelijk is, wat zowel      De bodemvervuiling in het noordelijk deel van Rijnpark is nog    omliggende gebieden (klasse industrie) wordt onder de
vanuit kosten als duurzaamheid wenselijk is. Grond wordt        niet volledig in beeld gebracht. Daarnaast is de beschikbare     gebouwen en de verharding toegepast. Op plekken waar
in het gebied verplaatst en waar nodig tijdelijk opgeslagen     informatie oud en incompleet. Vervuiling lijkt hier in eerste    dit gewenst is vanuit de functie van de plek wordt schone
in een gronddepot in het gebied. De locatie van het depot       instantie beperkt en oppervlakkig en een deel van deze zone      grond behouden. Vanuit de programmatische ambities
wordt zo gekozen dat het geen ontwikkelingen in de weg          is reeds gesaneerd. Door het niveauverschil met het Broek        (werkplinten) worden de binnenterreinen in deze zone
staat (fasering) en vervoersbewegingen zoveel mogelijk          is het volledig ophogen van deze zone niet wenselijk. Er zal     voornamelijk verhoogd aangelegd.                               3  Billitonterrein
worden beperkt. Grond die niet binnen het project               in deze zone locatie specifiek met grond geschoven moeten
herbruikbaar is (qua verontreiniging of qua textuur) wordt      worden en op een aantal plekken zal de bodem afgedekt            4. Zuidoost
afgevoerd naar een andere hergebruikslocatie, een reiniger      moeten worden. Daarnaast moeten er mogelijk enkele pitten        In de zuidoostzijde van Rijnpark (huidige dr. C. Lelyweg) is
of een stort.                                                   met vervuiling worden gesaneerd.                                 de bodem sterk vervuild en bevind zich aan de oostzijde
                                                                                                                                 van de dr. C. Lelyweg een oude stortplaats onder de
                                                                De buitenruimte kan in deze zone met uitzondering                bebouwing, Daarnaast is er op de hoek Doctor C. Lelyweg –
INDICATIEVE BODEMSTRATEGIE PER                                  van tuinen in de bouwblokken en enkele verblijfs- en             Westervoortsedijk sprake van een mobiele verontreiniging.
DEELGEBIED                                                      speelplekken klasse industrie hebben. Lokaal kunnen plekken      Het betreft een combinatie van twee verontreinigingen die
                                                                opgehoogd worden om grond met industriekwaliteit in              in elkaar overlopen. Een verontreiniging van een tankstation
De bodemstrategie voor Rijnpark kent een locatie                het gebied te houden. Voor zones in het spoorpark waar           en een verontreiniging als gevolg van een lekkage van een
specifieke aanpak, maar het karakter en de invulling van        woonkwaliteit nodig is kan grond met industriekwaliteit          olieleiding. In het raamwerk is deze zone aangemerkt als       4  Makerskwartier
een aantal deelgebieden in Rijnpark kent een leidend            worden vervangen door schone grond van uit het                   bedrijventerrein. Het afdekken van de vervuilde grond is
                                                                                                                                 daarom en voor de hand liggende optie met een voorkeur
                                                                                                                                 voor halfverharding. Ter hoogte van de mobile verontreiniging
                                                                                                                                 zijn specifieke maatregelen noodzakelijk en wordt de bodem
  SLIM RUIMTEGEBRUIK                                                                                                             volledig afgedekt. Op plekken waar bomen of groen wordt
  In Rijnpark wordt efficiënt omgegaan met ruimte. Er wordt gebouwd in een hoge dichtheid, functies worden gestapeld             toegevoegd aan de zone wordt punctueel vervuilde grond
  en gemengd en er is veel groene openbare ruimte. Deze efficiënte wordt ook doorgevoerd in de ondergrond. Kabels                afgegraven en vervangen voor grond met klasse industrie.
  en leidingen worden zo compact mogelijk in ondergrond geplaats. Hierbij kan gewerkt worden met leidingentunnels en
  leidingbedden voor de ondergrondse infrastructuur. De ambities is om de ondergrond voor een groot deel te vrijwaren            5. Spoordriehoek
  van kabels en leidingen waardoor er meer ruimte overblijft voor de wortels van het de bomen en struiken in de openbare         Onder de spoordriehoek ligt een oude stortplaats. Een
  ruimte. Een bijkomend voordeel is dat op de plekken met bodemvervuiling het graafwerk voor de aanleg, vervanging en            ontwikkeling van deze zone vraagt dan ook om een sanering      2  Spoordriehoek
  onderhoud van de kabels en leidingen beperkt blijft.                                                                           van de bodem, maar vanuit de visie is ervoor gekozen
                                                                                                                                 om in dit gebied niets te doen. Door haar geïsoleerde          Vijf deelgebieden
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                         48 49                                                                                   BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>ligging tussen de sporen is in dit gebied een bijzonder en
ecologisch waardevol stuk stadsnatuur ontstaan dat ook
bij de toekomstige ontwikkeling van Rijnpark behouden
blijft. Een sanering van deze zone zou dit bijzondere stuk
                                                                                                         5
stadsnatuur tenietdoen. Dit betekent tegelijkertijd dat de
                                                                                                                             5
                                                                                4
spoordriehoek niet toegankelijk kan zijn voor de mens.
Een ontwikkeling aan de buitenzijde van de spoordriehoek
is wel mogelijk. Daarbij is maatwerk nodig om tot een                                                                                                                                                 Bouwblokken met
                                                                                                                                                                   Spoorpark                          daktuinen                         Verharde straat                     Binnentuin
geschikte invulling te komen.                                                 2
                                                                                                      1
                                                                                                                     4
                                                                                                                                                         Wadi in het park                                                                       Groene plekken
EEN DUURZAAM EN VEERKRACHTIG
BODEM-WATERSYSTEEM                                                                       3
Om extreem droge en natte omstandigheden op te
kunnen vangen en om een levende voedzame bodem te
garanderen, is in Rijnpark een veerkrachtig watersysteem
noodzakelijk dat door de hele wijk verweven is, in                   Bestaand principe afwatering
                                                                      1 Billiton-terrein                     4 ondergrondse afvoer hemelwater
zowel gebouw als openbare ruimte. Niet alleen is het                  2 Fluvium-terrein                      5 sloot
watersysteem veerkrachtig, het is ook een gezond                      3 mogelijke overstortplekken naar de Rijn
systeem dat voldoende water en schoon water heeft. Het
veerkrachtige watersysteem is belangrijk om voor een                 zijn: gebouwen en binnentuinen, straten en pleinen en
aangenaam klimaat te zorgen in de wijk. Uitgangspunt                 het Spoorpark. De gebouwen en binnentuinen worden
is dat hemelwater, ook bij extreme buien niet wordt                  ingezet om regenwater te bufferen. Het gebufferde water
afgewenteld naar de omgeving of de rivier, maar lokaal               wordt zoveel mogelijk lokaal gebruikt, voor bewatering van
wordt vastgehouden en verwerkt en dat water wordt                    de tuinen, doorspoelen wc’s etc. Overtollig water wordt
                                                                                                                                                            Wadi                   Grijs watersysteem               Water wordt via         Infiltratieplekken                           Wateropvang
vastgehouden in de toplaag van de bodem, zodat er, ook               vertraagd afgevoerd naar de openbare ruimte.                                                                                                                              in de straten                             op de daken
                                                                                                                                                                                                                   waterstraten naar
in droge tijden voldoende water beschikbaar is voor het                                                                                                                                                            het park gebracht
groen in de wijk en door middel van verdamping verkoeling            Het Spoorpark speelt in dit systeem een belangrijke                                         Waterberging in het               Wateropvang in de               Halfverharding in de                Beperking verharding
te bieden in tijden van extreme hitte . Het plangebied               rol. Het is spoorpark is het voornaamste infiltratie- en                                         Spoorpark                      bouwblokken                       buitenruimte                         in de tuinen
wordt zo ingericht dat in normale situaties niet alleen het          waterbuffergebieden in Rijnpark. Daarnaast wordt waar
hemelwater van het plangebied wordt verwerkt, maar ook               mogelijk water lokaal gebufferd en verwerkt in de straten
een groot deel van het hemelwater van het naastgelegen               en pleinen in het bebouwde gedeelte van Rijnpark. De
Fluvium. Door al het hemelwater in het plangebied vast te            omgang met bodemvervuiling, zoals hierboven besproken,                    Principesnede: watersysteem Rijnpark
houden, voorkomen we wateroverlast op het naastgelegen               is daarbij bepalend of de bodem toegankelijk is voor
bedrijventerrein Het Broek.                                          infiltratie. Niet essentiële straten kunnen daarbij gebruikt
                                                                     worden als tijdelijke waterbuffer tijdens noodweer.
Het watersysteem voor Rijnpark past binnen het grotere               Hemelwater dat niet in het gebouwde deel verwerkt kan
systeem van Arnhem Oost en houdt rekening met de                     worden wordt in de straten zichtbaar bijvoorbeeld door
bijzondere condities in het projectgebied (watersysteem              het toepassen van waterstraten of molgoten, afgevoerd
Bilitonterrein en bodemverontreiniging). Het watersysteem            naar het Spoorpark. Op deze manier wordt water en de
voor Rijnpark heeft drie lagen, de met elkaar verbonden              verwerking daarvan zichtbaar en beleefbaar.
Waterstraten in Gro Norrebro, Copenhagen   Groen dak op Atos, Zurich                            Wadi’s als speelaanleiding in het park         Watersysteem bij 70mm                                                          Watersysteem bij 130mm (overloop in het park)
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                       50 51                                                                                                                   BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>LEVENDE EN VOEDZAME BODEM                                    huidige bodemconditie juist in te zetten voor een maximale
                                                             infiltratie van hemelwater. Daarnaast kunnen er plekken
De samenstelling van de bodem is een belangrijke             voorkomen waar de bodem grotendeels of volledig gesloten
component in het bodem-watersysteem en                       wordt om water langdurig aan de oppervlakte te houden
randvoorwaardelijk voor de uitbouw van de robuuste,          om een bepaalde ecologische biotoop of koelteplek te
gelaagde en gezonde groenstructuur. De huidige               creëren. In het bebouwde deel van Rijnpark zal de bodem
bodemsamenstelling, met een forse laag zandgrond op de       onder de straten, met uitzondering van de groene plekken,
oorspronkelijke kleiachtige bodem werkt als een vergiet. De  waarschijnlijk vooral gebruikt worden voor infiltratie van                                                               Bouwblokken met
                                                                                                                                                   Spoorpark                          daktuinen                     Verharde straat                     Binnentuin
goed waterdoorlatende zandgrond is uitermate geschikt        hemelwater. Daarbij wordt maximaal gebruik gemaakt van
voor de infiltratie van hemelwater, maar er blijft weinig    waterdoorlatende verharding.
tot geen water over in de bovenste laag en de bodem                                                                                     Wadi in het park                                                                    Groene plekken
bevat daardoor bijna geen nutriënten in de bovenste laag.    Technische maatregelen
Om het watersysteem te verduurzamen en de bodem              Met de uitbouw van het bodem-watersysteem wordt
geschikt te maken voor een robuuste groenstructuur zal       zo veel mogelijk water in Rijnpark lokaal verwerkt en
water langer vastgehouden moeten worden in de toplaag.       vastgehouden, maar dit systeem is mogelijk niet toereikend
In Rijnpark wordt daarom gewerkt aan de creatie van een      om al het hemelwater (bij extreme buien) te verwerken
levende bodem. Een levende bodem betreft het ecologisch      of voldoende water vast te houden om langdurige droge
systeem van de bodem en is naast de voedingsbodem            perioden door te komen. Daarom kan het noodzakelijk
voor de groenstructuur en het vasthouden van water in        zijn om aanvullend op de uitbouw van het natuurlijke
de toplaag van belang om onze leefomgeving gezond te         bodem-watersysteem ook technische maatregelen, zoals
houden onder meer via afbraak van organisch materiaal en     het toepassen van infiltratiekratten onder de grond of
verontreinigingen, haar water filterende kwaliteit en CO2-   wateropslag in kelders, toe te passen in Rijnpark.
                                                                                                                                               1                                                                                 2                                           1
vastlegging.                                                                                                                               Wadi                                                                               Directe                               Schrale zandgrond
                                                                                                                                                                                                                      Bodemverbetiering
Er zijn twee methodes waarmee de bodem in Rijnpark           STRATEGIE VOOR DE BODEM IN                                                                  3                                  1                             1                                    2
wordt verbeterd: directe bodemverbetering met klei           RIJNPARK                                                                            Bodemverbetering
                                                                                                                                                  door successie
                                                                                                                                                                                  Schrale zandgrond            Schrale zandgrond                           Directe
                                                                                                                                                                                                                                                    Bodemverbetiering
of leem of een stapsgewijze bodemverbetering door
successie. Bodemverbetering op basis van successie is een    De bodemstrategie en de strategie voor de omgang met
proces van de lange adem waarbij met pioniersvegetatie       bodemvervuiling in Rijnpark gaan beide uit van het creëren
stapsgewijs een laag met biologisch materiaal wordt          van de juiste bodemcondities op de juiste plek. Beide
opgebouwd die water en nutriënten vasthoudt en legt          strategieën hebben een zekere relatie met elkaar en de         Principesnede: het juiste bodemtype op de juiste plek
de basis voor een levende en voedzame bodem. Een             keuze voor de functie (straat, bebouwd of groen) van de
toevoeging van klei of leem in de toplaag zorgt voor een     plek is veelal bepalend voor de bodemstrategie en de mate
kickstart van de opbouw van de levende bodem. De bodem       waarin bodemvervuiling geoorloofd is. Daarnaast zijn er
houdt direct water en nutriënten vast en is daardoor direct  koppelkansen voor de werkzaamheden die verricht moeten
geschikt voor de Rijnparkbiotoop, door successie zal ook     worden. Zo kan het schuiven met gronden om de juiste
deze methode lijden tot een levende bodem.                   grond op de juiste plek te krijgen, tegelijkertijd gebruikt
                                                             worden om leem of klei aan de bodem toe te voegen of kan
De juiste bodem op de juiste plek                            een keuze voor het afsluiten van de bodem ertoe lijden dat
De strategie om tot een duurzaam en veerkrachtig             juist die plek wordt benut als bufferzone voor hemelwater.
bodem-watersysteem te komen in Rijnpark vraagt net
als voor de omgang met de bodemverontreiniging voor          Nadere uitwerking
het organiseren van de juiste bodemcondities op de           Een verdere uitwerking van het bodem-watersysteem
juiste plek. Op bepaalde plekken kan het hoge infiltrerend   en de strategie voor bodemverontreiniging volgt bij de
vermogen van de zandgrond een bijdrage leveren aan het       verdere uitwerking van de deelplannen voor Rijnpark. Dit
lokaal snel en efficiënt verwerken van hemelwater terwijl op gebeurt telkens op basis van de hierboven genoemde              1 Schrale zandgrond                    2 Bodemverbetering door successie     3 Directe bodemverbetering              4 Wadi
andere plekken de prioriteit juist ligt op het vasthouden en visie op bodemverontreiniging, het bodem-watersystem           Huidige situatie van het terrein. De   Met pioniersbeplaning wordt           Het toevoegen van een natuurlijk        Door het aanbrengen van een
                                                                                                                            bodem bestaat uit een zandlaag         middels successie een sponslaag       materiaal (klei) in de toplaag van      gesloten kleilaag op de bodem
vertraagd afvoeren van hemelwater en de uitbouw van een      en de levende voedzame bodem en als onderdeel van een          bovenop het oorspronkelijke            opgebouwd bestaande uit               de bodem waardoor een sponslaag         kunnen plekken gemaakt worden
levende bodem.                                               strategie voor heel Rijnpark.                                  landschap.                             plantenresten.                        ontstaat die water en nutrienten        waar water langer kan blijven staan.
                                                                                                                            Karakteristieken:                      Karakteristieken:                     vasthoudt.                              Karakteristieken:
                                                                                                                            • Schrale grond; beperkte                                                    Karakteristieken:
Op basis van de positie en functie van een plek in                                                                                                                 •   Goede voedingsbodem voor                                                  •  Drassige zones; verhoging
                                                                                                                                biodivirsiteit                         groen; hogere biodiversiteitI     •  Goede voedingsbodem voor                biodiversiteit
Rijnpark kan gekozen worden welk bodemtype hier                                                                             • Bodem werkt als vergiet; water       •   Water wordt beter                                                         •  Vertraagde infiltratie water;
                                                                                                                                                                                                            groen; hogere biodiversiteit
gewenst en mogelijk is. Dit betekent bijvoorbeeld dat                                                                           verdwijnt naar de diepten              vastgehouden in bovenste laag;    •  Vertraagde infiltratie water; blijft    vasthouden water aan het
in het Spoorpark plekken kunnen voorkomen waar de                                                                                                                      Infiltratiecapaciteit blijft hoog    deels in bovenste laag                  oppervlakte
bodem verbeterd wordt door het toevoegen van klei of
leem terwijl er op andere plekken gekozen wordt om de                                                                       Vier bodemtypen
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                    52 53                                                                                                                    BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                              Reservering
                                              beeld Stamlijn
Zicht op de Eusebiuskerk vanuit het Spoorpark
gebiedsvisie rijnpark                             54  55     BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>4.3 De Veluwe aan de Rijn
Rijnpark wordt een aantrekkelijke, levendige en groene
wijk waarin de voetganger en de fietser centraal staan.
De auto is welkom, maar krijgt beperkt de ruimte in
Rijnpark. Rijnpark is een plek waar mensen elkaar kunnen
ontmoeten, waar gewerkt wordt en kinderen veilig op straat
kunnen spelen in een ontspannen en groene openbare                                                1
ruimte. De hoge dichtheid maakt dat elk stuk openbare
ruimte waardevol is en voor meerdere functies (recreatie,                                       2
klimaatadaptatie, groen) wordt gebruikt. Daarnaast is een
kwalitatief hoogwaardige, groene omgeving een belangrijke
                                                                          5
randvoorwaarde voor het hoogstedelijke gemengde
woonmilieu dat in Rijnpark gaat ontwikkeld worden en                                 3
draagt bij aan de leefbaarheid en een sterke economie.
                                                                                         4
RIJNPARK WORDT GROEN
Rijnpark zet in op een maximaal groene uitstraling en
beleving van de hele wijk, welke is doorgevoerd in alle     Robuust raamwerk
aspec-ten van het plan, van de openbare ruimte, straten      1 Broekplantsoen     4 Rijnboulevard
en pleinen, tot de binnenterreinen, daken en gevels van      2 Spoorpark          5 Dwarsloper
gebou-wen. Hierbij geldt dat zij zo groen mogelijk worden    3 Hartlijn
ingericht met inheemse bomen, struiken en kruiden van
zand-gronden. Het groen in de buitenruimte is cruciaal
voor een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Een        zo optimaal mogelijk is, kan een eenvoudige stelregel
groene openbare ruimte met gelaagd groen draagt bij         gebruikt worden met het principe van 3-30-300: elke
aan de mitigatie van hittestress en biedt ruimte voor       bewoner heeft vanuit zijn huis uitzicht op tenminste 3
hemelwaterin-filtratie en opvang. Door het verhogen van     bomen; de openbare ruimte is voor minstens 30 procent
de biodiversiteit en het natuurinclusief inrichten van de   bedekt met boomkronen; en elke woning heeft een park          De Veluweloper verbindt de Veluwe met de Rijn
buitenruimte wordt het groen robuuster en ontstaat er       of openbare groenstructuur op maximaal 300 meter
meer ruimte voor dieren.                                    loopafstand.                                                  van de Rijn. In Rijnpark komen de Veluwe, stads- en ri-    gebieden te beschouwen als afgescheiden van de natuur,
                                                                                                                          vierlandschappen samen, wat de potentie heeft om           wordt de symbiose tussen mens en milieu benadrukt. Als
Om de wijk zo groen mogelijk in te kunnen richten zijn      Binnen Rijnpark is de groenblauwe structuur een               bestaande kwaliteiten te verbeteren en te verbinden,       onderdeel van de Veluweloper zijn de groenstructuren
integrale oplossingen nodig om de basis te leggen voor      belangrijke kwalitatieve drager en de basis van een           en op basis daarvan een eigen sfeer te ontwikkelen. De     van Rijnpark verbindingsroutes voor flora en fauna. Deze
klimaatadaptatie, circulariteit en (ecologisch) groen. De   gezonde en duurzame stadswijk. Door de omzetting van          Veluweloper is minimaal 40m breed en loopt op en langs     ecologische corridors stellen planten en dieren in staat om
voornaamste ingrepen zijn de uitbouw van een goed           het gebruik van spoorlijnen naar groen krijgt de wijk een     de be-staande spoorlijnen de stad in. De Veluweloper geeft veilig te migreren tussen verschillende delen van de stad,
bodem-watersysteem (de juiste ingrepen op de juiste         sterke identiteit en een duidelijk groene dooradering. Een    ruimte voor gezond gedrag (fiets- wandel en sportroutes),  waardoor de biodiversiteit wordt vergroot en populaties
plek) en de inperking van de oppervlakte van een gesloten   nieuw stedelijk stadspark fungeert als het hart van Rijnpark. plekken voor ontmoeting, gaat hittestress tegen en draagt  gezonder blijven.
bodem (verharde ruimte). In Rijnpark wordt de openbare      Het park vormt de basis van een fijnmazig netwerk van         bij aan betere luchtkwaliteit.
ruimte zo veel mogelijk gevrijwaard van zaken die ook in de groene en openbare ruimtes waardoor voor ecologische                                                                     Door het natuurinclusief en biodivers inrichten van de
bouwvelden/de bebouwing kunnen worden opgenomen.            verbindingen is gezorgd en Rijnpark goed aansluit op                                                                     buitenruimte (privé en openbaar) en de bebouwing wordt
Zo wordt een groot deel van het fietsparkeren en vrijwel    haar omgeving. Door gevarieerde inrichting biedt de           RIJNPARK BIOTOOP                                           een leefomgeving gecreëerd die plaats biedt aan een
al het autoparkeren inpandig opgenomen, net zoals           groenblauwe structuur ruimte voor landschap, natuur en                                                                   gevarieerde flora en fauna. Er wordt niet gestreefd naar het
trafo’s, hellingbanen en opstelruimte van parkeerentrees    recreatie.                                                    Groen en gebouwen in het gebied vormen samen een           vestigen van enkele soorten, maar voor een vitale biotoop
zo veel mogelijk inpandig opgenomen. Daarnaast wordt                                                                      stedelijk biotoop, het Rijnparkbiotoop. Deze is onderdeel  waarin zich een breed spectrum aan planten en dieren kan
het ondergrondse netwerk van infrastructuur zodanig                                                                       van de Veluweloper en daarmee van het ecologisch           vestigen en ontwikkelen. Rijnpark wordt niet een monotoon
gestructureerd dat er zo veel mogelijk ruimte overblijft    RIJNPARK ALS ONDERDEEL VAN DE                                 raamwerk van de stad. Het strekt zich uit over de          landschap, maar een samenspel van afwisselende habitats
voor groen en bomen in de straten, aan de gevels, het park  VELUWELOPER                                                   openbare ruimte, binnenterreinen, daken en gevels van de   dat vooral soorten als gierzwaluw, huismus, vleermuizen,
en op de pleinen. Om gevelgroen en geveltuinen op zo                                                                      gebouwen. Met de implementatie van het Rijnparkbiotoop     scholekster en zwarte roodstaart, vlinders en wilde bijen
veel mogelijk plekken mogelijk te maken worden kabels en    De Veluweloper is de grotere structuur van Arnhem-Oost        wordt gezocht naar een benadering die streeft naar het     kan voorzien van een plek. Groene daken en gevels zijn
leidingen tenminste een halve meter van de gevel gelegd.    welke een ecologische en recreatieve verbinding legt          creëren van evenwicht tussen menselijke activiteiten en    essentiële componenten van natuurinclusief bouwen.
Om ervoor te zorgen dat de beleving van groen en natuur     tussen het landschap van de Veluwe en de uiterwaarden         de natuurlijke wereld in de stad. In plaats van stedelijke Ze vormen niet alleen esthetische toevoegingen aan
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                 56  57                                                                                          BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>de stad, maar dienen tevens als habitat voor diverse               bodem. In deze zone kunnen in plaats van het planten van                                           nieuwe buurt met het stadscentrum, de Rijnoever en die               het open gebied ruimte biedt voor een spelaanleiding.
planten en insecten. Daarvoor is belangrijk dat de daken           bomen groen begroeide installaties en hangend groen                                                aangrenzende stadswijken.                                            Daarnaast worden er twee buurtpleinen ingericht langs
en gevels technisch voldoende uitgerust zijn om de                 (klimmers groeiend over bijvoorbeeld kabels of netten)                                                                                                                  het Broekplantsoen met speelvoorzieningen. Het park zelf
beplanting duurzaam te laten groeien. Daarnaast moeten             worden ingezet om de buitenruimte te vergroenen. Waar                                              De buitenruimte in Rijnpark heeft algemeen een hoge                  stimuleert spel en beweging met natuurlijke elementen
architectonische elementen aan de gebouwen en in de                groen toegepast wordt op daken in de binnenterreinen is                                            kwaliteit die uitnodigt tot beweging en spel. Een                    zoals klimrotsen, bomen en uitnodigende terreininrichting.
openbare ruimte dienen als nest- en schuilplekken voor             er voldoende gronddekking om een robuuste en gelaagde                                              gevarieerde inrichting biedt ruimte voor diverse activiteiten        Ook kunnen oude elementen van het treinterrein worden
dieren. Ook bij de inzet van licht wordt rekening gehouden         groenstructuur mogelijk te maken. Al het groen in de                                               en creëert aantrekkelijke plekken om te verblijven. Informele        geïntegreerd als spelelementen, waardoor de rijke
met donkere gebieden. Op die manier fungeren gebouwen              verschillende planonderdelen zijn onlosmakelijk met elkaar                                         ruimtes nodigen mensen uit om elkaar te ontmoeten, terwijl           geschiedenis van het gebied een interactief element krijgt
en openbare ruimtes als een naadloos verlengstuk van de            verbonden en zijn onderdeel van de biotoop. Voor de                                                de topografie en gevarieerde beplanting de omgeving een              in de spelbeleving. In het Rijnpark wordt een uitnodigende
omringende ecologische structuur.                                  Rijnparkbiotoop wordt de huidige bodemconditie als basis                                           karakteristieke uitstraling geven.                                   en vitale leefomgeving gecreëerd, waar beweging, spel en
                                                                   genomen. Het project omarmt de kunstmatige situatie                                                                                                                     ontmoeting centraal staan. Met aandacht voor een gezond
Natuurinclusief bouwen legt de nadruk op het gebruik van           met een toplaag met zand en zet bodemverbetering in                                                Sport en spel spelen een cruciale rol in Rijnpark.                   klimaat en een aantrekkelijke buitenruimte, wordt Rijnpark
inheemse beplanting. Dit versterkt niet alleen de lokale           om water en nutriënten vast de houden in de toplaag.                                               Diverse routes door het gebied gecombineerd met                      een plek waar mensen samenkomen, bewegen en plezier
biodiversiteit, maar helpt ook bij het behouden van de             Dit helpt de ecologische ontwikkeling van de bodem te                                              sportgelegenheden zoals fitness-elementen en parcours                beleven.
unieke ecologische identiteit van een regio. Inheemse              stimuleren, de groei van de bestaande flora te faciliteren en                                      bieden mogelijkheden voor hardlopen en individueel
planten zijn aangepast aan de specifieke omstandigheden            pioniersbeplanting te introduceren.                                                                sporten. Het park zelf nodigt uit tot beweging, met
van een gebied en vormen daardoor een duurzame keuze.                                                                                                                 natuurlijke elementen als klimrotsen, trappen en                     EEN ROBUUST RAAMWERK
Groene daken verminderen hitte-eilandeffecten en dragen                                                                                                               uitnodigende omgevingen om te verkennen. Voor de buurt
bij aan een gezonder stedelijk klimaat. Ze absorberen              STIMULEREN VAN BEWEGEN, SPORTEN EN                                                                 Het Broek wordt een speciale beweegroute ingericht.                  Als centraal onderdeel van Rijnpark wordt het Spoorpark
regenwater, verminderen geluidsoverlast en dragen bij aan          SPELEN                                                                                             Deze kan naadloos aansluiten op de routes in Rijnpark. Zo            ontwikkeld tot het kloppende hart van de nieuwe wijk.
de algehele luchtkwaliteit. De groenbeleving wordt versterkt                                                                                                          ontstaat een uitgebreid netwerk van beweegmogelijkheden.             Het park is een cruciale openbare ruimte met een
door op slimme plekken te kiezen voor groen tegen de               Rijnpark staat garant voor een gezonde leefomgeving, waar                                                                                                               gevarieerd scala aan functies en dient als het slotstuk
gevels, dit kan door verticale constructies zoals klimplanten      een aantrekkelijke buitenruimte uitnodigt tot activiteit.                                          In twee grote speeltuinen kunnen jong en oud zich uitleven.          van de Veluweloper, waar de ecologische corridor en de
tegen de gevel, maar ook door in het ontwerp meegenomen            Door inrichting van een autoluw gebied woorden bewoners                                            Bij de ingang van het spoorpark vanuit het Broekplantsoen            rivierzone samenkomen. Het Spoorpark vormt de stevige,
plantenbakken op de etages. Met name in de zone van het            aangemoedigd om naar buiten te gaan en de inrichting van                                           worden het talud en de bestaande bomen gebruikt                      groene ruggengraat van het gebied en het ruimtelijk
Billitonterrein zijn groene gevels gewenst, omdat het planten      de openbare ruimte stimuleert verblijf, recreëren en sociaal                                       om een avontuurlijke spelplek te creëren en vlakbij het              raamwerk. Binnen dit raamwerk worden de overkoepelende
van bomen hier lastig is vanwege de complexiteit van de            contact. Uitnodigende fiets- en wandelroutes verbinden de                                          stadsdeelcentrum in het westelijke deel van het park, waar           typologieën van de openbare ruimte samengebracht. Het
                  Broekplantsoen                                                                                               Spoorpark                                                                                                                         Hartlijn
                                                                                                                                                                              Groene route                             Groene daktuinen                                                  Groene daktuinen
                    Waterloop met                                                                                                                                           op oude spoorlijn
                                              Groene binnentuinen                         Groene binnentuinen  Bloemrijk grasland                                                                 Groene (kruidenrijke)                 Gevelgroen
                natuurinclusieve oevers                                                                                                                                                                 daken
                                                                  Meerlagig groen                                                                                                                                                                                     Hangend groen
                                                                                                                                                          Meerlagig groen
                                                                   in de straten
       Voortuinen                                                                                                                                     met ecologische waarde                                                                         Pleinen met
                                                                                                                                                                                                                                                   verhoogd groen
                                     Bossage                                                                                             Wadi in het park
                                                                                                                                                                                                                                              Billitonterrein - afgesloten betonbak
Principesnede Rijnpark biotoop
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                            58                                   59                                                                                                            BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                    geeft structuur aan Rijnpark, een heldere hiërarchie en                                            2
                                    biedt oriëntatie aan bewoners en bezoekers. Elk onderdeel
                                    van dit raamwerk heeft zijn eigen unieke karakter, specifieke
                                    inrichting en biedt richting voor de programmering van de
                                    gebouwen, met name de plinten in de ontwikkelvelden.
                                    De voornaamste structuren in het raamwerk zijn het
                                                                                                                                 3
                                    Spoorpark, de Hartlijn, de Rijnboulevard, het Broekplantsoen                                   1
                                    en de Dwarsloper. Op de volgende pagina’s worden de
                                    verschillende onderdelen van het raamwerk beknopt
                                    toegelicht.
                                                                                                                  2
                                                                                                                                 4
                                    Overige buitenruimte
                                    Bij de inrichting van de overige buitenruimte wordt ingezet
                                    op een maximaal groene buitenruimte. Dit geldt zowel
                                    voor de straten en openbare ruimte tussen de gebouwen,
                                    als voor de binnentuinen. Hierbij gaan we uit van een
                                    combinatie van bomen en gelaagde onder beplanting. Voor
                                    de straten van Bilitonterrein moet onderzocht worden of er      Bewegen, sporten en spelen
                                    plekken zijn, waar er op een robuuste wijze bomen geplant        1 Ruimte voor sport en spel     3  Spelpleinen
                                    kunnen worden, door te werken met boombakken en of              2  Loop- en wandelroutes         4  Spelaanleidingen
                                    verhoogde plantvakken (vb Wibautstraat).
                                    De binnentuinen van de bouwblokken liggen deels op
                                    maaiveld, waarbij bomen in de volle grond kunnen staan,
                                    en deels op hoogte, waarbij er daktuinen ontstaan. De
                                    vormgeving van de buitenruimte is vooral gericht op
                                    het mogelijk maken van sociaal contact en een groene,
                                    toekomstbestendige inrichting. De routes door het gebied
                                    moeten veilig zijn en beweging stimuleren. Daarnaast
                                    moeten kleine openbare pleinen van verschillende schaal
                                    en functie ontmoeting, verblijf en informeel spel mogelijk
                                    maken. Bomen moeten zorgen voor schaduw en de omgang
                                    met water moet prominent vormgegeven worden. Ook
                                    moeten verschillende snelheden van beweging worden
                                    overwogen.
                                                                                                   Billitonterrein
                                      BILLITONTERREIN
                                      Door de ondergrondse betonconstructie in het gebied van het Bilitonterrein hebben we daar te maken met een
                                      zeer specifieke situatie. De geringe bodemdiepte en het kunstmatig lage grondwaterpeil beperken het gebruik van
                                      beplanting. Het beplantingsconcept houdt hier rekening mee. In het betreffende deelgebied worden geen straatbomen
                                      gebruikt. Op de pleinsituaties kan door verhoogde elemente voor voldoende bodemdiepte worden gezorgd om kleine
                                      boombeplantingen mogelijk te maken. Verder moeten klimplanten en hangend groen voor voldoende schaduw zorgen.
                                      Geschikte structuren kunnen worden geïntegreerd in de openbare ruimte of de gevels van gebouwen kunnen hiervoor
                                      worden gebruikt. Daarnaast moet er bij de detaillering van de inrichting voor worden gezorgd dat er voldoende water
                                      beschikbaar is voor de beplanting.
Foto waterloop in de Broekstraat
gebiedsvisie rijnpark            60 61                                                                                               BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>SPOORPARK
In Rijnpark worden de twee emplacementen en de stamlijn
getransformeerd tot een groot groen park: het spoor-
park. Met de toevoeging van het Spoorpark krijgt Arnhem
een nieuw type stadspark, onderscheidend in sfeer,
functieaanbod en landschap. Het park, dat grotendeels op
een voormalig spooremplacement ligt, biedt een unieke
recreatieve en natuurlijke ervaring. Hier komen bewoners
en bezoekers bij elkaar, is er ruimte voor evenementen,
wordt bewegen en sporten in de openbare ruimte
gestimuleerd, maar is er ook juist ruimte voor rust en
natuurbele-ving.
Met de transformatie van het oude spooremplacementen
naar een modern stadspark ontstaat een aantrekkelijke                 Stadsparken in Arnhem met het nieuwe Spoorpark
buitenruimte in het hart van het nieuwe stadsdeel
met aantrekkingskracht voor de omliggende wijken                      parkfuncties, waarbij door behoud van bestaande
en de stad. Het Spoorpark vormt het einde van de                      elementen een authentieke sfeer wordt uitgestraald.
Veluweloper en vervult daardoor een cruciale rol als
ecologische verbinding van het Veluwelandschap met                    Drie deelgebieden
het rivierenlandschap. Een groot deel van het park,                   Het Spoorpark bestaat uit drie onderscheidende
rond 2 hectare, wordt ingericht als “refugium”, een                   deelgebieden die elk een eigen karakter en functie
leefgebied voor diverse kenmerkende soorten zoals                     hebben. Het Emplacement is het hart van de wijk, waar
gierzwaluw, huismus, vleermuizen, schol-ekster en zwarte              moderne stadsparkfuncties samensmelten tot een divers
roodstaart, vlinders en wilde bijen. Het Spoorpark draagt             aanbod aan ruimtes, sferen en activiteiten. De Stamlijn is
bovendien bij aan een gezond stadskli-maat en dient als               in de eerste plaats een ecologische zone en belangrijke
toegangspoort tot de rivier, waarmee het een essentieel               noord-zuidverbinding die als een groene ader door het
sluitstuk is in de kring van parken rond het stadcentrum.             park loopt. De Spoordriehoek is een bijzonder biotoop. De
Het Spoorpark loopt door tot aan de randen van de                     driehoek is grotendeels ontoegankelijk voor de mens, maar
omliggende wijken en geeft daarmee een di-recte groene                is wel beleefbaar vanaf twee kanten.
toegang voor omwonenden tot het park. De bouwblokken
en straten die rondom het Spoorpark liggen, maken weer                Het Spoorpark Arnhem belichaamt de harmonie tussen                      Het Spoorpark, het hart van de nieuwe wijk, als onderdeel van de Veluweloper
groene verbindingen met het Spoorpark, waardoor een                   natuur en stedelijke dynamiek. Met respect voor het
samenhangend groen systeem ontstaat.                                  verleden en een oog op de toekomst, is dit park een
                                                                      levendige plek waar bewoners en bezoekers kunnen
De bestaande kwaliteiten van het oude spoorterrein                    genieten van een unieke samensmelting van rust en
vormen de inspiratie voor het ontwerp van het                         levendigheid, te midden van Arnhem.                                                                                                                                                              1
                                                                                                                                                                                                             1
Spoorpark. Met haar lange zichtlijnen en industriële
sfeer, inclusief enkele markante gebouwen, behoudt het
park haar karakteris-tieke ambiance. Het doel is om een
natuurvriendelijke inrichting te combineren met moderne
                                                                                                                                                                                 3                                                                   3
                                                                                                                                                                                              2                                                              2
                                                                                                                                                                                                                                              4
                                                                                                                                              Spoorpark (23 hectare                                                        Ecologie
                                                                                                                                               1 Spoordriehoek (5 hectare)         3 Emplacement (10 hectare)               1 Rustgebied             3 Landschapspark
Paden door afwisselende parkbeplanting      Pioniersbeplanting tussen oude spoorlijnen        Historische elementen als toegevoegde waarde
                                                                                                                                              2  Stamlijn (8 hectare)                                                      2  Ecologische verbinding 4 Park
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                      62 63                                                                                                         BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>EMPLACEMENT                                                                                                                                       STAMLIJN
Het Emplacement is het deel van het park dat op de huidige                                                                                        De Stamlijn maakt de verbinding tussen de Veluwe met
spoorwegemplacementen is geprojecteerd. In het westelijke                                                                                         de Rijn. De ruige stadsnatuur van de Stamlijn bezit een
deel heerst een levendige stedelijke sfeer met actieve                                                                                            hoge ecologische waarde en verbindt de Veluwe met de
functies, terwijl het oostelijke deel een ruwere inrichting                                                                                       Rijn. Wandelen door deze natuurlijke omgeving is een
krijgt als basis voor een ecologische ontwikkeling. Als een                                                                                       bijzondere ervaring. Bestaande kenmerken worden met zorg
eerbetoon aan de oude functie weerspiegelt de inrichting                                                                                          geaccentueerd, terwijl er voldoende ruimte wordt gegeven
van het gebied de industriële sfeer van Rijnpark en het                                                                                           aan de natuurlijke ontwikkeling langs de overwoekerde oude
spooremplacement, waarbij bestaande zichtlijnen, zoals het                                                                                        spoorlijn. De centrale focus ligt op de flora en fauna. De
zicht op de Eusebiuskerk, geïntegreerd worden.                                                                                                    Stamlijn fungeert als een groene buffer tussen verschillende
                                                                                                                                                  deelgebieden en draagt bij aan de voortzetting van
Het westelijke deel van het Emplacement wordt gekenmerkt                                                                                          ecologische verbindingen richting de rivier. Met een
door een centrale groene ruimte met een minimale breedte                 Expositie in het Emplacement, smalle gedeelte (circa. 70 meter breed)    breedte van minimaal 40 meter biedt zij voldoende ruimte              Stamlijn ter hoogte van de voormalige Doctor. C. Lelyweeg
van 70 meter. Aan de noordzijde van deze ruimte strekt                                                                                            voor diverse levensvormen. Verlichting wordt bewust
zich een promenade uit, als een doorlopende verbinding                                                                                            beperkt gehouden, zodat er voldoende duisternis is voor
van west naar oost. Langs de promenade bevinden zich                                                                                              nacht actieve dieren.
voorzieningen, kantoren en bedrijfsruimten in de plinten
van de gebouwen. Erboven wordt gewoond aan en met                                                                                                 De toegankelijkheid van het gebied is doordacht
uitzicht op het park. De promenade krijgt structuur door                                                                                          vormgegeven. Paden bevinden zich bij voorkeur aan de
een begeleidend boomthema. Plantvakken geïntegreerd in                                                                                            randen en het aantal doorkruisingen is geminimaliseerd
de promenade en beplanting in het aangrenzende gazon                                                                                              om verstoringen te voorkomen. Een voetpad en fietsroute
verhogen de verblijfskwaliteit en de ecologische waarde.                                                                                          op de oude spoorlijn vormen de hoofdroute, waarbij
Daarnaast is er ruimte voor ontmoetingsplekken en speel-                                                                                          kruispunten met andere routes als bijzondere plekken
en bewegingsruimtes die in hun vormgeving refereren aan                                                                                           worden vormgegeven. De zichtlijnen naar het water zijn
de oorspronkelijke functie van het gebied. Ten zuiden van de                                                                                      een essentieel onderdeel van het ontwerp. De Stamlijn
promenade bestaat het middengebied uit een open grasland                                                                                          sluit harmonieus aan op de Rijn, waardoor een naadloze
met solitaire bomen en boomgroepen. Hier is het goed                                                                                              overgang ontstaat naar de groene structuren van de
toeven en is er ruimte voor sport en spel. De zuidelijke rand                                                                                     Rijnboulevard. Vanaf hier genieten bezoekers van een
van het Emplacement ligt iets verdiept en is vormgegeven                                                                                          prachtig uitzicht over het water. Op bepaalde locaties
als een nat grasland met gevarieerde, dichte beplanting                  Festival in het Emplacement, met op de achtergrond het PostNL gebouw     wordt er bewust ingezet op een natte biotoop. Hemelwater              Stamlijn tussen Makerskwartier en Rijnpark zuid midden (min. 40 meter)
en bomen. Dit gebied is geschikt voor wateropvang. De                                                                                             kan hier opgevangen worden, waarmee de kans op
natuurlijke vormgeving biedt ruimte voor rustplekken van                                                                                          wateroverlast in dat gebied aanzienlijk wordt verminderd.
dieren, maar is tevens geschikt voor natuurvriendelijke                  Kleinschalige ingrepen zoals spel of bewegingsaanleidingen               Dit toont aan hoe het ontwerp van de Stamlijn niet alleen
spelaanleidingen.                                                        of rustplekken worden voorzichtig tussen de bestaande                    een esthetisch, maar ook een functioneel en ecologisch
                                                                         beplanting gezet. Pioniersbeplanting wordt gekoesterd en                 verantwoord project is.
De inrichting van het oostelijke deel is minder formeel en               gestimuleerd. Bovendien wordt het hele gebied voorzien
de parkgebruiker kan meer op zijn eigen manier het gebied                van de benodigde sport- en beweegvoorzieningen voor alle
ontdekken. Belangrijke routes door het gebied komen hier                 doelgroepen, van jong tot oud. Zo wordt het Emplacement
samen en er ontstaat ruimte voor verschillende functies                  niet alleen een plek van groene schoonheid, maar ook van
zoals grootschalig spel en tijdelijke evenementen, vooral                actief en gezond leven voor de hele gemeenschap.
nabij het Post NL gebouw. De randen van het park zijn
intensief gebruikte zones, terwijl het middengebied vrij blijft.
Promenade met uitkijk over het park           Bloemrijk grasland en waterberging                   Spelgelegenheeden                              Park Gleisdreieck, Beerlin                   Vlonderpaden door het groen                         L28-park, Brussel
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                          64 65                                                                                                             BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>SPOORDRIEHOEK                                                                                                                                       HARTLIJN
De Spoordriehoek is een bijzonder stukje natuur omgeven                                                                                             De Hartlijn is een belangrijke centrale drager in Rijnpark,
door spoordijken. Het maaiveld zelf blijft niet toegankelijk                                                                                        welke van oost naar west loopt. Het is het kloppend hart
voor bezoekers. In de Spoordriehoek is door de geïsoleerde                                                                                          van Rijnpark waar interactie en ontmoeting plaatsvindt
ligging een bijzondere waardevolle biotoop ontstaan met                                                                                             en zij verbindt de drie zuidelijke deelgebieden met elkaar.
een hoge ecologische waarde. Het betreft een nat gebied                                                                                             Langs de Hartlijn zijn de verschillende identiteiten van de
met een gevarieerd landschap dat bestaat uit gras, kruiden,                                                                                         deelgebieden ervaarbaar zonder de eenheid van de Hartlijn
struiken en bomen. Dit maakt het tot een belangrijk                                                                                                 te verliezen. De as is belangrijk voor de ruimtelijke ervaring
rustgebied voor amfibieën en vogels. De ambitie is om dit                                                                                           van de lengte van het gebied, maar zorgt ook voor overzicht
reservaat te beschermen en het daarom niet toegankelijk                                                                                             en daarmee oriëntatie.
te maken voor activiteiten. In plaats daarvan worden de
voormalige spoordijken omgevormd tot recreatieve voet-                                                                                              Deze lange lijn speelt in op de identiteit van het deelgebied
en fietspaden, vanwaar de Spoordriehoek beleefbaar is.                Spoordriehoek als stiltegebied voor de natuur                                 in combinatie met aanwezige centrum-, culturele- en                       Principeprofiel Hartlijn (20 meter breed).
                                                                                                                                                    maatschappelijke voorzieningen in de plint. De kruisende
Mogelijk kan met een verhoogd voetpad tussen de bomen                                                                                               noord-zuid verbindingen vormen aanleidingen om juist de
een wandeling op hoogte gemaakt worden met een                                                                                                      lijn te versmallen of te verbreden en daar pleinsituaties
unieke natuurbeleving. Een dergelijk pad biedt naast een                                                                                            aan te koppelen in combinatie met publieke en levendige
fantastisch uitzicht ook de kans om het landschap vanuit                                                                                            programma in de plint, te denken valt aan een bestaand
een ander perspectief te bewonderen: een spectaculair                                                                                               gebouw met publieke functie binnen en buiten. Deze
uitzicht op de natuur.                                                                                                                              kruisingen vormen de oriëntatiepunten in de wijk doordat
                                                                                                                                                    men zicht heeft op het Spoorpark en de Rijnboulevard. De
                                                                                                                                                    Hartlijn is, met uitzondering van de bus, autovrij en is het
                                                                                                                                                    domein van de fietser en voetganger.
                                                                                                                                                    De Hartlijn heeft een hoge, groene verblijfskwaliteit en
                                                                                                                                                    in de plinten van de bebouwing langs de Hartlijn zijn
                                                                                                                                                    de belangrijkste voorzieningen, als een supermarkt of
                                                                                                                                                    buurtwinkel, terug te vinden. De lijn kenmerkt zich door een
                                                                                                                                                    inrichting die van gevel tot gevel op één niveau is gelegen.
                                                                      Een gebouw aan de buitenkant als schakel tussen laag en hoog niveau           De inrichting zal zodanig zijn dat de hartlijn een koele route            Hartlijn met pleinruimte (Referentie een speelplein met Aardvark).
                                                                                                                                                    is door de positionering van bomen, lage beplanting, water
                                                                                                                                                    en verticaal groen. Maar in de koudere dagen zijn er juist
                                                                                                                                                    ook plekken om van de zon te kunnen genieten. Naast het
                                                                                                                                                    groen en water en de materialisatie van de straat worden
                                                                                                                                                    andere inrichtingselementen ingezet om de verschillende
                                                                                                                                                    verkeersdeelnemers, voet-fiets en bus op een natuurlijke
                                                                                                                                                    manier hun weg te laten vinden.
The Metro-Forest-Project, Bangkok            Cala Calafato, Tarragona                            Grand Voyeux Regional Nature Reserve, Frankrijk    xxx, Sevilla                                  La Samaritaine Place, Paris                              Jaktgatan, Stockholm
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                            66 67                                                                                                                    BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>              RIJNBOULEVARD
              De Westervoortsedijk is een belangrijke historische route
              van buiten de stad richting het centrum. Deze route is in
              de loop van de jaren uitgegroeid tot een drukke straat met
              weinig verblijfskwaliteit, maar met een prachtig uitzicht
              over de Rijn. De ontwikkeling van Rijnpark biedt de kans
              om de historische functie van de Westervoortsedijk
              als verbindingsweg te behouden, maar haar tegelijk te
              transformeren van een verkeersader naar een boulevard
              met een stedelijke allure langs en aan het water. De
              Westervoortsedijk is echter ook nog een belangrijke
              waterkering, waar rekening mee moet worden gehouden
              bij toekomstige veranderingen. Op de schaal van de stad                                                                                                       Westervoortsedijk                                  Westervoortsedijk met indicatieve fietsbrug
              vormt de boulevard een continue aantrekkelijke (fiets)route
              langs het water. Met zijn bebouwing en inrichting zorgt de
              boulevard voor een indrukwekkend silhouet van Arnhem
              aan de Rijn. Rijnpark wordt hier onderdeel van. De nieuwe
              bebouwing samen met de nieuwe oeververbinding vormen                              De Rijnboulevard, het openbaar toegenkelijke oever met stedelijke allure
              een imposante aanvulling op het bestaande stadssilhouet.
              De Rijnboulevard geeft verblijfskwaliteit en zicht op het
              water op drie niveaus.                                                            gaan worden dat er een eenvoudige oversteekbaarheid
                                                                                                ontstaat en daarmee een vanzelfsprekende koppeling
              Op het waterniveau maakt een houten vlonderpad het                                ontstaat tussen de nieuwe bebouwing en de aanwezige
              water toegankelijk. De oever wordt daarbij zo veel mogelijk                       waterkering. De Westervoortsedijk krijgt daarmee een
              publiek toegankelijk, het toevoegen van woonboten aan                             hoge verblijfskwaliteit die versterkt wordt door de
              de Rijnboulevard is daarom uitgesloten, en de steiger                             programmering in de plint van de bebouwing en openbare
              van de jachthaven wordt onderdeel van het pad langs                               ruimte.
              het water. De routes op dit niveau moeten mee kunnen
              bewegen met het water, en/of overstroombaar zijn. De                              Er liggen kansen om bij de nieuwe bebouwing aan de
              oever krijgt een nieuwe programmering, een landschappelijk                        Rijnboulevard nieuwe publieke plekken op hoogte te
              en biodiverse inrichting die het aantrekkelijk maakt om                           maken, als een nieuw balkon aan het water, bv rondom de
              vanaf de Rijnboulevard af te dalen naar het niveau van                            Corushallen.
              het water. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de inpassing van
              de watersportvereniging, een drijvend restaurant of een
              expositie of een drijvend zwembad.
              Op het straatniveau ontstaat door een herprofilering
              en inrichting van de Westervoortsedijk een stedelijke
              promenade met een groene inrichting en een breed
              voetpad met uitzicht over het water. Op de schaal van de                                                                                                      Visiekaart - Rijnboulevard
              locatie zal de boulevard zo ingericht en gedimensioneerd
© 2023 Google
              Sfeer en toegankelijkheid van het Rijnoever aan de noordkant van de rivier: Onderlangs en Rijnkade (hoogte centrum en John Frostbrug)
                                                               © 2023 Google
                                                               © 2023 Google
                                                                                                                      © 2023 Google                                         Kempenstraat, Antwerpen    BUGA-terrein, Heilbronn                           Westerkade, Rotterdam
                                                                                                                      © 2023 Google
© 2023 Google
              gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                                      68 69                                                                                          BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>BROEKPLANTSOEN                                                                                                                                DWARSLOPER
De woonwijk ’t Broek sluit in de toekomst naadloos aan op                                                                                     Met het Spoorpark als centrale openbare ruimte wordt
Rijnpark. Wandel- en fietsroutes verbinden de straten en                                                                                      het gebied Rijnpark gedomineerd door een oost-west
pleinen in ’t Broek met de nieuwe wijk en het Spoorpark.                                                                                      oriëntatie. De Dwarsloper is een belangrijke overkoepelende
De overgang tussen de wijken wordt gevormd door het                                                                                           verbinding die deze dominantie doorbreekt en het
Broekplantsoen dat bestaat uit de huidige bossage                                                                                             gebied in noord-zuid richting verbindt. Intern ontsluit de
(bomen en struiken), de waterloop en de groenstroken                                                                                          Dwarsloper de buurt Het Broek en het nieuwe woongebied
en speelplekken aan de Broekstraat. Deze groene                                                                                               in het noorden, kruist het park en verbindt de noordkant
rand is ecologisch zeer waardevol, blijft grotendeels                                                                                         met de zuidelijke woon-werk-gebieden. Tegelijkertijd
behouden en wordt versterkt. Tegelijkertijd wordt deze                                                                                        wordt een overkoepelende fietsroute in de Dwarsloper
zone doorwaadbaar gemaakt door het aanleggen van                                                                                              geïntegreerd. Hierdoor wordt de Dwarsloper een belangrijke
twee nieuwe noord-zuid hoofdfietsroutes en een aantal                                                                                         openbare ruimte en een efficiënte verkeersverbinding.
andere paden. Deze verbindingen worden zo ingericht
dat het hoogteverschil tussen Rijnpark en de Broekstraat                                                                                      De Dwarsloper krijgt een eigen ruimtelijk thema, waardoor
eenvoudig te overwinnen is voor voetgangers, fietsers en                                                                                      hij herkenbaar wordt en de oriëntatie in het gebied
minder validen. Daarnaast worden de kansen benut die                 Broekplantsoen in de zone waarin de groenbuffer behouden blijft.         gemakkelijker wordt. Grotendeels loopt de Dwarsloper                  Fietsverbinding en voetpad tussen bebouwing
een talud te bieden heeft qua beleving, spel en gebruik. De                                                                                   tussen bebouwing aan beide zijden. Op bepaalde plaatsen
Broekstraat zelf is toekomstbestendig ingericht maar de                                                                                       kruist hij overkoepelende open ruimtes en opent de ruimte
focus verschuift naar de voetganger en fietser.                                                                                               zich. Op deze kruispunten moet het thema reageren op de
                                                                                                                                              ruimtelijke verandering en het uitzicht naar het oosten en
Ter hoogte van het Le Mairehof en de speelplek nabij de                                                                                       westen benadrukken. Naast zijn overkoepelende rol speelt
Tasmanstraat wordt nieuwe bebouwing grenzend aan                                                                                              de Dwarsloper een belangrijke rol bij het creëren van een
’t Broek gerealiseerd. Hiermee wordt een aansluiting                                                                                          gezonde woonomgeving.
van de wijken tot stand gebracht en wordt er in de
toekomst gewoond aan de groene zone en speelplek in
het Le Mairehof. Buurtpleinen tussen nieuwe bebouwing
en Broekstraat bieden ruimte voor spel, verblijf en
ontmoeting. De Broekstraat wordt met het Broekplantsoen
een verbindend element tussen Het Broek en Rijnpark.
De inrichting hiervan wordt in nauwe samenwerking
met bewoners van Het Broek vorm gegeven, in een later
stadium.
                                                                     Een van de plekken waar nieuwe bebouwing aan aan de Broekstraat wordt
                                                                     gerealiseerd.
                                                                                                                                                                                                                Route wordt gecombineerd met publieke plekken rond de bestaande gebouwen
Park Gleisdreieck, Berlin                   Urban Park Jesse Owens, Grand-Couronne             Broparken, Lingkoping                          Trapèze, Parijs                            Hard Turm Park, Zurich                               Innerer Garten Leutschenbach, Zurich
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                      70 71                                                                                                             BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Entree van het Spoorpark vanaf de Broekstraat
gebiedsvisie rijnpark                         72 73 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4.4 Goed verbonden
Een binnenstedelijke verdichting als Rijnpark is een                                                                             fIJNMAZIG NETWERK VOOR fIETSER EN
grote kans om de mobiliteitstransitie naar meer                                                                                  VOETGANGER
duurzame mobiliteit in dit deel van de stad concreet
vorm te geven. De ontwikkeling van Rijnpark benut de                                                                             De wijk Rijnpark wordt voornamelijk het domein van de
bestaande infrastructuur en zorgt voor meer draagvlak                                                                            voetganger en fietser. Het autogebruik in de wijk is beperkt
van de bestaande stedelijke voorzieningen en vergroot                                                                            en lopen en fietsen worden gestimuleerd door de inrichting
                                                                                                                                                                                                                                                    3
het draagvlak voor en de uitbouw van het hoogwaardig                                                                             van de openbare ruimte en parkeren op afstand. Daarbij
openbaar vervoer (HOV) in Arnhem.                                                                                                wordt met nieuwe fiets- en wandelroutes ook nadrukkelijk de
                                                                                                                                 aansluiting gezocht met de omliggende wijken.                                             3
In Rijnpark wordt ingezet op gezonde en duurzame
mobiliteit. Dit impliceert een hoofdrol voor lopen en                                                                            Geef de voetganger prioriteit
                                                                                                                                                                                                                             2
fietsen, de gezondste en meest duurzame vormen van                                                                               In Rijnpark zijn alle basisvoorzieningen in de wijk en haar                                              3
mobiliteit. Ze dragen bovendien bij aan levendigheid en                                                                          directe omgeving aanwezig en op loopafstand. De wijk
                                                                                                                                                                                                                                4
sociale veiligheid op straat. Er is extra aandacht voor                                                                          is erop ingericht dat voorzieningen als winkels, werk,                             1
vormen van elektrisch autoverkeer en OV, waardoor het                                                                            onderwijs, kinderdagopvang, zorgvoorzieningen, OV op een
gebruiken van de auto een bewuste keuze wordt en er                                                                              vanzelfsprekende, aangename en aantrekkelijke manier
minder kilometers gereden worden.                               Mobiliteitsstrategie in Rijnpark                                 te voet bereikbaar zijn. Loopafstanden worden beperkt
                                                                                                                                 door een fijnmazig netwerk (maaswijdte 50-100 meter),        Voetgangers
De mobiliteitsstrategie laat zich leiden door het STOMP-                                                                         waarbij in de openbare ruimte de voetganger prioriteit        1 Zoekgebied nieuwe oeververbinding
                                                                                                                                                                                               2 Hartlijn
principe (Stappen-Trappen-OV-MaaS-Privéauto). Het idee                                                                           heeft. Het patroon van straten en paden in Rijnpark sluit     3 Veluweloper
achter deze hiërarchie is dat als loop- en fietsafstanden                                                                        naadloos aan op de routes van en naar de binnenstad,          4 Rijnboulevard
in orde zijn en het OV en MaaS- diensten (MaaS: mobility                                                                         het Broek en de Veluweloper om ook wandelen richting
as a service) goed geregeld zijn, een eigen auto minder of                                                                       deze locaties te stimuleren. Centraal in het plan ligt de
zelfs niet noodzakelijk is. Bij de ontwikkeling van Rijnpark is                                                                  Hartlijn; een autovrije boulevard waarlangs de voornaamste
autobezit niet nodig en is er een geringe autoafhankelijkheid                                                                    winkels en voorzieningen in het gebied worden gesitueerd.
                                                                                                                                                                                                                                                          3
van bewoners, gebruikers en bezoekers. Rijnpark is                                                                               De Westervoortsedijk verandert in de toekomst naar een
                                                                          S               T               O             M   P
voor iedereen. Het is duidelijk gestructureerd en goed                                                                           stadsboulevard met veel ruimte voor zowel de fietser als de
aangesloten op omliggende wijken. De mobiliteitsstrategie                                                                        voetganger. Daarbij wordt aangesloten op de plannen om de                                 5
gaat op hoofdlijnen uit van het beperken van de                 In Rijnpark ligt de prioriteit bij de voetganger en fietser      Nieuwe Rijnkade door te trekken en wordt verblijfskwaliteit
autoafhankelijkheid:                                                                                                             aan het water gerealiseerd.
                                                                                                                                                                                                                              6
• Rijnpark is een stadswijk. Alle basisvoorzieningen zijn           gebied en de wijkhub in IPKW/Kleefsewaard. De auto           Rijnpark als puzzelstuk in het stedelijk fietsnetwerk                             1
                                                                                                                                                                                                                                          2
   aanwezig zodat de auto niet hoeft te worden gebruikt             verdwijnt daardoor grotendeels uit het straatbeeld. Er is    Uit de modellenstudies voor de Mobiliteitsvisie is gebleken
   voor deze basisvoorzieningen.                                    geen straatparkeren en de parken zijn autovrij.              dat de fiets het alternatief is voor de auto in Arnhem. Er
• De loop- en fietsroutes in en rond Rijnpark vormen een        • De buurthubs en wijkhub voorzien in Mobility as a Service      worden namelijk veel korte ritten gereden met de auto.                                              7
   fijnmazig netwerk voor fiets en voetganger. Dit netwerk          (MaaS), waarbij bewoners, bezoekers, werknemers en           De uitbouw van een goed fietsnetwerk op schaal van de                             4
   ontsluit de wijk en verbindt haar met de omgeving.               gebruikers van de wijk gebruik kunnen maken van allerlei     stad kan de mobiliteitstransitie een enorme boost geven.
   Onderdeel van dit netwerk is het realiseren van een              vormen van deelmobiliteit (zoals deelauto’s, busjes en       De ontwikkeling van Rijnpark, onder andere vanwege haar
   nieuwe oeververbinding over de Rijn (tweede fase). Deze          bakfietsen) in plaats van deze zelf te bezitten.             centrale ligging in Arnhem, kan daar een grote bijdrage
   is uitsluitend te gebruiken door voetgangers en fietsers.    • Arnhem Oost als bestemming (voorzieningen,                     aan leveren. Voor veel korte ritten wordt de fiets een       Fietsers
• Rijnpark is aangetakt op een sterk regionaal en                   bedrijvigheid en stadspark zijn aantrekkelijk voor de        vanzelfsprekend vervoersmiddel in Arnhem-Oost. Veel           1 Arnhem-Zuid - Velperpoort      5 Hoogwaardige fietsverbinding
                                                                                                                                                                                               2 Route Pleybrug		               6 Route Spoorpark
   lokaal openbaar vervoersnetwerk. Haltes voor HOV                 omliggende wijken en de hele stad)                           stedelijke en regionale bestemmingen bevinden zich op         3 Spoorroute (Veluweloper)       7 Rijnboulevard
   op loopafstand op de Hartlijn en aan de Johan de                                                                              fietsafstand en in tegenstelling tot een aantal andere        4 Zoekgebied nieuwe oeververbinding
   Wittlaan. Het openbaar vervoer verbindt de wijk met het      De ontwikkeling van een duurzame mobiliteitsstrategie            stadsdelen is Arnhem-Oost relatief vlak.
   stadscentrum, het centraal station, Station Presikhaaf, de   voor Rijnpark is complex en strekt zich uit over een langere                                                                  1. Een route die Arnhem Zuid (Malburgen) met een nieuwe
   HAN, de wijkhub IPKW en een plaats als Westervoort.)         termijn. Het is van vele factoren afhankelijk en heeft invloed   De ontwikkeling van het gebied, biedt de kans het                fietsbrug verbindt aan Rijnpark en station Velperpoort.
• De nieuwe wijk wordt autoluw en grote delen autovrij.         op en wordt beïnvloed door de mobiliteitsstructuur van           stedelijke fietsnetwerk meer compleet te maken. Rijnpark         (aansluiten op ambitie Arnhem-Oost).
   Parkeervoorzieningen en bedrijvigheid liggen aan de          de stad als geheel. Deze wordt momenteel uitgewerkt in           is daarmee als het ware een puzzelstukje in de stedelijke    2. Een route die de Nieuwe Havenweg benut in relatie met
   rand of aan inprikkers in het gebied. Rijnpark wordt (via    een Duurzaam mobiliteitsplan voor de stad. Bij de verdere        structuur van de stad, die de stad meer afrondt. Vooral in       de Pleybrug en de verbinding maakt met de Hugo de
   inprikkers) ontsloten vanaf de Westervoortsedijk en deels    uitwerking van de plannen wordt telkens het evenwicht            de noord-zuidrelaties in de oostkant van de stad maakt de        Grootstraat en de Vosdijk
   via de Van Oldenbarneveldtstraat en Johan de Wittlaan.       gezocht tussen de mobiliteitsambities voor Rijnpark en de        gebiedsontwikkeling het fietsnetwerk meer compleet. Er zijn  3. Een route parallel aan het spoorwegemplacement welk via
• Parkeren vindt plaats op afstand in Buurthubs in het          opgaven op stedelijk niveau.                                     drie duidelijke noordzuidroutes door het gebied:                 de Veluweloper Arnhem-oost verbindt
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                         74 75                                                                                                    BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                                                                             Deze nieuwe routes zorgen tegelijkertijd voor de aansluiting
                                                                                                                             op de hoofdfietsroutes die een oost-west orientatie hebben:
                                                                                                                             4. De hoogwaardige fietsverbinding door Het Broek/                                             1
                                                                                                                                 Stadhoudersstraat
                                                                                                                             5. De route dwars door Rijnpark (secundaire route)
                                                                                                                             6. De Rijnboulevard/Westervoortsedijk.
                                                                                                                             Samen vormen deze routes een sterk netwerk dat de wijk
                                                                                                                             Rijnpark stevig verankert in haar omgeving, in Arnhem-Oost
                                                                                                                             en in de stad en regio.                                                                        2
                                                                                                                                                                                                                              3
                                                                                                                             HOOGWAARDIG OPENBAAR VERVOER
                                                                                                                             De wijk Rijnpark wordt goed aangesloten op het openbaar
                                                                                                                             vervoer. De wijk maakt gebruik van en zorgt voor draagvlak     (H)OV
                                                                                                                             voor twee (H)OV-assen. De (H)OV-verbinding over de Johan        1 Johan de Wittlaan
                                                                                                                             de Wittlaan (lijn 5 en 6) en de (H)OV-verbinding over de        2 Hartlijn
                                                                                                                                                                                             3 Alternatieve route over de Westervoortsedijk
                                                                                                                             Westervoortsedijk. In de eerste fase wordt de (H)OV-lijn op
                                                                                                                             de Westervoortsedijk versnelt. De haltes aan de Johan de
                                                                                                                             Wittlaan liggen op afstand van Rijnpark, maar nog net binnen
                                                                                                                             het invloedsgebied van de haltes. Directe en aantrekkelijke    indirect gekoppeld aan de woningen, voorzieningen en
                                                                                                                             looproutes naar de haltes van Rijnpark zijn een must.          bedrijven. Parkeren gebeurt op iets langere loopafstand.
                                                                                                                                                                                            De locaties binnen het plangebied waar de auto
                                                                                                                             Om de potentie voor het openbaar vervoer in Rijnpark te        aanwezig zal zijn (buiten de doorgaande structuur van de
                                                                                                                             vergroten wordt de (H)OV-as van de Westervoortsedijk           Westervoortsedijk) zullen allen bestaan uit zogenaamde
                                                                                                                             het gebied in getrokken. Bussen nemen een route over de        erftoegangsweg met een snelheidsregime van 30 of
                                                                                                                             Hartlijn en daardoor ontstaat een centraal gelegen (H)OV-as    15 km/uur. Auto’s worden in Rijnpark zo veel mogelijk
                                                                                                                             in het gebied. Hierdoor komen de haltes meer in het midden     opgevangen aan de randen in centrale collectieve
 Zoekgebied aanlanding brug noordzijde Rijn                                                                                  van Rijnpark te liggen. Dit biedt een hogere potentie voor het parkeervoorzieningen. Hierdoor blijft het grootste deel
                                                                                                                             OV-gebruik en geeft aanleiding tot knooppuntontwikkeling       van de openbare ruimte in Rijnpark gevrijwaard van
                                                                                                                             in Rijnpark.                                                   autoverkeer.
 NIEUWE OEVERVERBINDING
 Een belangrijk hoofdprincipe voor de ontwikkeling van Rijnpark is de ontwikkeling van een nieuwe voetgangers/                                                                              Westervoortsedijk
 fietsburg tussen Arnhem Oost en Arnhem Zuid. Hierdoor ontstaat een stedelijke hoogwaardige fietsroute die de stad           BEREIKBAAR                                                     De Westervoortsedijk is dé ontsluiting voor Rijnpark
 aan beide zijden van de Rijn zowel fyiek als sociaal met elkaar verbindt. De nieuwe oversteek over de Rijn ligt op circa                                                                   en tevens een belangrijke verkeersader voor Arnhem
 900 hemelsbrede afstand van de John Frostbrug. Een vergelijkbare afstand als tussen de John Frostbrug en de Nelson          In de mobiliteitsstrategie voor Rijnpark wordt uitgegaan       aan deze kant van de stad. In samenhang met de
 Mandelabrug. De nieuwe oeververbinding wordt in de tweede fase gerealiseerd.                                                van een sterke afname van de autoafhankelijkheid en            gebiedsontwikkeling wordt de Westervoortsedijk aangepakt
                                                                                                                             daarmee het gebruik in de toekomst. Rijnpark blijft            en transformeert zij naar een stadsboulevard. Dit geeft een
 De nieuwe fietsbrug ligt ter hoogte van de Van Oldenbarneveldtstraat en sluit daarmee aan op diverse stedelijke             bereikbaar met de auto. Parkeervoorzieningen zijn              andere uitstraling dan de huidige situatie met ruimtelijke
 fietsroutes en station Arnhem Velperpoort. Zowel naar de binnenstad, het Statenkwartier/ Spijkerkwartier als richting
 Presikhaaf. In Arnhem Zuid biedt deze nieuwe fietsbrug een stedelijke drager van Malburgen en een verbinding naar
 Kronenburg. Regionaal is het de verbinding tussen Velp, Arnhem en Huissen.
 De nieuwe brug ligt tussen de bestaande John Frostbrug en de Pleybrug in en opent daarmee een nieuw perspectief
 voor dit deel van Arnhem. Om de toegevoegde waarde van de fietsbrug te bepalen is een eerste verkenning naar het
 effect gedaan met het regionale verkeersmodel. Daarbij trad een toename in het aantal fietsers van 40 a 45% op over
 de Rijn. Met de nieuwe fietsbrug ontstaan ook andere verdelingen van het fietsverkeer over de stad en de bruggen. Met
 de fietsbrug ontstaat een nieuwe stedelijke noord-zuidroute.
 Zoekgebied voor aansluiting brug
 De exacte positie en de aansluiting van de brug op de fietsroute langs de Rijn en de routes door Rijnpark is nog in
 onderzoek. In deze gebiedsvisie is een zoekzone aangegeven voor de aanlanding van de brug aan de Noordzijde van de
 Rijn.                                                                                                                       fietsbrug en natuurverbinding Nigtevecht (© Lucas van der Wee)                             Sharde space met tram, Sevilla
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                     76 77                                                                                                      BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>functies aan de straat en laat meer ruimte voor voetgangers                                                                             label’ pakketwanden ingezet om de consumentenlogistiek
en fietsers. De weg krijgt ter hoogte van Rijnpark een                                                                                  te beperken.
hogere verblijfskwaliteit en daar past een lagere snelheid bij  maken van stadsHub’s aan de rand van de stad. Daarnaast
(voorkeur is teruggaan naar 30km/uur). Het profiel van de       worden in Rijnpark ‘white label’ pakketwanden ingezet om                Het stedenbouwkundig raamwerk kent een zonering
Westervoortsedijk kent bij voorkeur 2x1 rijstroken, met een     de consumentenlogistiek te beperken.                                    met autoluwe omgevingen, inprikkers en werkstraten. De
middenberm om de oversteekbaarheid te verbeteren en er                                                                                  zonering zorgt voor een overgang tussen enerzijds de
                                                                                                                         2
worden een aantal kruispunten toegevoegd.                       Het stedenbouwkundig raamwerk kent een zonering                         logistieke voorwaarden in de zones met een accent op
                                                                met autoluwe omgevingen, inprikkers en werkstraten. De                  bedrijvigheid, en anderzijds condities voor een prettige
Deelmobiliteit                                                  zonering zorgt  1   voor een overgang tussen enerzijds de               woonomgeving. Volgens deze methode kan het zwaardere
In Rijnpark streven we naar een mobiliteitstransitie waarbij    logistieke voorwaarden in de zones met een accent op                    (vracht)verkeer worden gescheiden van verkeersluwe
het autogebruik, aantal gereden kilometers, en de noodzaak      bedrijvigheid, en anderzijds condities voor     2       een prettige    plekken van verblijf en langzaam verkeer. Dit levert
voor eigen autobezit afneemt. Om dat laatste voor elkaar te     woonomgeving. Volgens deze methode kan het zwaardere                    zowel een verkeersveilig model op als potentie voor een
krijgen wordt actief ingezet op deelmobiliteit. Daarbij wordt   (vracht)verkeer worden gescheiden van verkeersluwe                      functionele en duurzame inrichting van de openbare ruimte.
                                                                                                                                                                                                                                               1
ingezet op een breed en ruim aanbod. Er moeten voldoende
auto’s beschikbaar zijn, aansluitend bij de wensen                                                                                      Door de ligging aan de Rijn met een havenhoofd direct aan
en eisen van de bewoners en gebruikers van de wijk.                                                                                     de Westervoortsedijk, lijken er kansen om een deel van
Deelmobiliteit is vooral ook beschikbaar voor bewoners van                                                                              de (bouw)logistiek over water te laten plaatsvinden. Bij de
de aangrenzende wijken. Gezien de omvang van de wijk,           Auto                                                                    verdere uitwerking van de plannen zal dit verder onderzocht       Logistiek
de compactheid en de kleinere autoafhankelijkheid zijn de        1 Knip van Oldenbarneveldtstraat                                       worden.                                                            1 Havenhoofd
kansen voor deelmobiliteit veel groter dan in andere wijken.     2 Verlegging en knip Lelyweg
Hulp- en nooddiensten
Rijnpark blijft voor hulp- en nooddiensten maximaal
toegankelijk. Ook alle voorname routes (fietspaden,
wandelroutes) door het gebied worden geschikt gemaakt
voor hulp- en nooddiensten.
LOGISTIEK
Rijnpark is een gemengd gebied waar gewoond, gewerkt
en gerecreëerd wordt. In Rijnpark zijn meerdere soorten
logistiek van belang: de bouwlogistiek en de bevoorrading
van bedrijven, afvalophaal en pakketbezorging. Van
belang is om te streven naar zo weinig mogelijk logistieke
bewegingen in combinatie met passend vervoersmiddelen                                                                                     VAN AUTOBEZIT NAAR GEBRUIK
(bijvoorbeeld kleine lichtere zero-emissie voertuigen).                                                                                   Rijnpark anticipeert op een toekomst waarin MaaS steeds meer voet aan de grond zal krijgen en nieuwe generaties
Dit kan door goederenvervoerders hun voertuigen zo vol                                                                                    minder hechten aan het bezit van een eigen auto. Autodelen draagt bij aan een lager autobezit en -gebruik; in plaats
mogelijk (gebundeld) laden, dit op een zo klein mogelijk                                                                                  daarvan wordt meer te voet, met de fiets en het openbaar vervoer gereisd. In Rijnpark kun je prima zonder eigen
postcodegebied op te lossen en tegelijkertijd goederen op       Hulp- en nooddiensten                                                     auto, omdat deelmobiliteit altijd dichtbij is. Dat helpt het waarborgen van de bereikbaarheid van het gebied. Rijnpark
te halen. Dit kan door gebruik te maken van stadsHubs aan                                                                                 ontwikkelt zich dus van eigen autobezit in de richting van gebruik van deelmobiliteit.
de rand van de stad. Daarnaast worden in Rijnpark ‘white
Goede fietsverbindingen                      Autovrije gebieden                            Nieuwe vormen van mobiliteit                 White label pakketwand                      Deelmobiliteit                             Politieauto in het Vondelpark, Amsterdam
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                78 79                                                                                                     BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>EEN AMBITIEUZE PARKEERSTRATEGIE                                                                                                                            of voor het opwekken en opslaan van energie.                         Naast het bieden van voldoende ruimte is ook de locatie
                                                                                                                                                           Door grotendeels gebruik te maken van gebouwde                       en kwaliteit van de stallingen van belang.
                                                                                                                                                           bovengrondse parkeergarages wordt er flexibiliteit in                Bewonersstallingen zijn bij voorkeur op maaiveld en
                                                                                                                                                           de planvorming ingebouwd. Als het autoluwe concept                   dichtbij. Het parkeren van de fiets gebeurt bij de ingang
                                                                                                                                                           voor Rijnpark succesvol blijkt, kunnen overtollige                   van de woningen. Dit moet dermate gemakkelijk zijn
                                                                            MobiliteitsHUB’s                                                               parkeervoorzieningen eenvoudig worden verwijderd                     dat bewoners hun fiets niet op straat gaan stallen.
                                                                                                                                                           of omgebouwd naar andere functies. Als andersom                      De fietsvoorziening moet gaan fungeren als een soort
                                                                                                                                                           parkeeroplossingen, deelmobiliteit of programmatische                huiskamer voor de fiets. De fietsenstalling zijn licht en ruim
                                                                                                                                                           veranderingen alsnog dreigen te leiden tot meer                      en bieden voldoende ruimte voor het parkeren van fietsen
                                                                    P                                                                                      autogebruik dan inpasbaar is, kan het nodig zijn om in de            op het maaiveld en gestapeld. De gebouwde stallingen
              PLINT P
                                     P     PLINT                  P                  MOBILITEITSWINKEL
                                                                                                        PLINT                   P PLINT                    tweede fase meer parkeren toe te voegen. Dit leidt dan               liggen zo veel mogelijk op maaiveld. Waar dit niet mogelijk
                                                 (H)OV over de                                                       Collectieve stalling voor bewoners    tot een reductie of verandering in het programma voor de             is wordt gewerkt met flauwe hellingbanen of fietsliften.
                                                 hartlijn                                                                                                  tweede fase.                                                         Voor bewoners is de eerste fiets direct van het maaiveld
                                                                                                                                                                                                                                bereikbaar. Van de fietsparkeerplaatsen is ongeveer 20%
Principesnede parkeerstrategie in Rijnpark                                                                                                                 Een fietsparkeerstrategie gericht op kwaliteit en gemak              geschikt voor speciale fietsen (cargobikes, fietsen met
                                                                                                                                                           Vanwege de ambitieuze mobiliteitsstrategie waarin vol                mandjes, bakfietsen, e-scooters,…).
De gebiedsvisie laat zich zoals eerder vermeld leiden door                         goed bereikbaar, ruimtelijk herkenbaar en bieden ruimte                 wordt ingezet op een verminderd autogebruik wordt in
het STOMP-principe. Parkeernormen voor auto’s kunnen                               voor het stallen van de privéauto en deelmobiliteit. In de              een forse toename van het fietsgebruik voorzien voor de
bij een goede uitvoering van deze mobiliteitsstrategie                             mobiliteitshub worden de parkeerplaatsen verhuurd in                    bewoners, gebruikers en bezoekers van Rijnpark. Naast
drastisch verlaagd worden. Een belangrijk uitgangspunt                             plaats van verkocht. Hierdoor kan in het gebied maximaal                goede routes vraagt dit om hoogwaardige, voldoende
voor de ontwikkeling van Rijnpark is dat de nieuwbouw                              worden ingezet op een lage parkeernorm en dubbelgebruik                 en veilige fietsparkeerplaatsen. In Rijnpark wordt een
niet leidt tot parkeeroverlast in de omliggende buurten.                           van parkeerplekken en blijft het parkeeraanbod flexibel en              fietsparkeerstrategie gehanteerd welke gericht is op
Wanneer er enkel voor Rijnpark een vergunningenstelsel                             transformeerbaar over tijd.                                             kwaliteit en gemak. Voor bewoners in Rijnpark worden
met betaald parkeren wordt ingevoerd, bestaat de                                                                                                           collectieve bewonersstallingen gerealiseerd welke direct
mogelijkheid dat parkeerders van Rijnpark de auto                                  De mobiliteithub’s in Rijnpark zijn fysieke locaties waar               gekoppeld zijn aan de appartementen en woningen.
parkeren in de omliggende wijken. Om de mogelijke                                  een overstap tussen modaliteiten kan plaatsvinden. Het                  Voor gebruikers en bezoekers van het gebied worden
overlast in het Broek tegen te gaan, is het nodig om                               zijn de plekken waar mobiliteitsdiensten en -stromen                    publieke fietsenstallingen voorzien. Omdat in de openbare
parkeerbeschermingsbeleid in te voeren. Dit is een systeem                         (fiets, auto en deelmobiliteit) samenkomen. Wat betreft                 ruimte slechts beperkt ruimte is om het fiets parkeren
van parkeerregulering waarbij de bestaande bewoners                                beeldkwaliteit, zullen het herkenbare gebouwen zijn met                 in te passen, vindt het stallen van fietsen deels plaats
een parkeervergunning krijgen, zodat zij in de eigen buurt                         duidelijke entrees. Om het stallen van de auto in de Hubs               in gebouwde stallingen en in de mobiliteitsHubs. Voor
kunnen parkeren. De tariefstelling van de vergunning en de                         en garages aantrekkelijk te maken worden de garages                     kortdurend stallen kunnen mensen hun fiets kwijt in
hoeveelheid vergunningen hebben invloed op het aantal                              ruim opgezet,worden ze goed verlicht en sociaal veilig.                 fietsparkeervakken, verspreidt over de wijk.
geparkeerde auto’s in de wijk. Dit zijn onderwerpen die                            Hubs in het Rijnpark voorzien ruimte voor het parkeren van
van belang zijn voor de omgeving, maar die onderdeel uit                           auto’s fietsen en deelmobiliteit gekoppeld aan aanvullend               In Rijnpark hanteren we de fietsparkeernormen uit de
moeten maken van een parkeerbeleidsplan voor de gehele                             programma.                                                              ‘Amsterdamse bouwbrief’ waarbij de woninggrootte de
gemeente. Met een systeem van bezoekersvergunningen                                                                                                        exacte norm bepaald en er gerekend wordt met een
kunnen ook bezoekers van de bewoners tegen gereduceerd                             Aanvullend programma verhoogt de aantrekkelijkheid voor                 parkeernorm van 0,5 fietsparkeerplaats per woning voor
tarief parkeren voor een x-aantal parkeeruren.                                     de gebruiker en kan zorgen voor nieuwe werkgelegenheid.                 bezoek. Daarnaast zijn er fietsparkeerplaatsen voor
                                                                                   Voorbeelden van aanvullend programma zijn een                           bezoekers, werknemers en gebruikers van de bedrijven en
Mobiliteitshub’s                                                                   buurtkamer, een flexwerkplek, een fietsherstelplaats of een             voorzieningen in het gebied. Ook voor het fietsparkeren
In Rijnpark wordt geparkeerd in mobiliteitshub’s. Deze                             publiek groen dakterras. Andere koppelkansen liggen in                  wordt maximaal ingezet op het dubbelgebruik van
mobiliteitshub’s zijn publiek toegankelijk, ruim opgezet,                          infrastructuur voor het opladen van elektrische voertuigen              parkeerplaatsen.
Parkeergebouw met sportveld, Copenhagen               Lichte en ruimte fietsenstalling                      MobiliteitsHub Wisselspoor, Utrecht            Parkeergarage Barones, Breda                Rijwielstalling, Haarlem                       Houten P&R, Zutphen
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                                   80 81                                                                                                      BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Impressie van de Rijnboulevard
gebiedsvisie rijnpark          82 83 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>4.5 Eigentijdse, gelaagde stadswijk
Rijnpark is een stuk stad dat intensief en divers wordt                                                                            Corushallen en het ensemble van hallen aan de Van
gebruikt, waar oud en nieuw hand in hand gaan en waar                                                                              Oldenbarneveldtstraat .
zowel bestaande als nieuwe gebruikers en bewoners zich
thuis voelen.                                                                                                                      In de toekomstplannen voor Rijnpark zijn deze panden
                                                                                                                                   aangemerkt als (deels) te behouden. Dit zijn de panden met
                                                                                                                                   een zekere monumentale, historische en ensemble waarde.
VOORTBOUWEN OP DE ZICHTBARE EN                                                                                                     Deze gebouwen fungeren als identiteitsdragers voor Rijnpark                        1
ONZICHTBARE HISTORIE VAN RIJNPARK                                                                                                  en verbinden het verleden met de toekomst en refereren elk
                                                                                                                                   op hun eigen wijze aan het industriële verleden van Rijnpark.                                          3
Met de transformatie van Rijnpark tot een gemengd woon-                                                                            Bij voorkeur komen er specifieke publieke en commerciële
en werkgebied wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd                                                                                 programma’s in deze gebouwen. Bij elk gebouw zal specifiek               1
aan de rijke historie van de plek. Bij de ontwikkeling van                                                                         moeten worden gekeken, hoe deze getransformeerd kunnen
Rijnpark wordt daarom voortgebouwd op de zichtbare en                                                                              worden naar een nieuwe bestemming, en of alles van een
                                                                                                                                                                                                                            2
onzichtbare historie van de plek waarbij het industriële                                                                           gebouw behouden moet blijven. Hierbij is het doel om vanuit
verleden en de karakteristieken van Rijnpark de basis leggen                                                                       de kracht van het gebouw of het ensemble te denken, en
voor de nieuwe ontwikkeling. Het raamwerk voor de wijk is                                                                          niet om een gebouw zoveel mogelijk te behouden of in oude
gebaseerd op twee bestaande ruimtelijke structuren: het            Kernwaarde, Eigentijdse, gelaagde stadswijk                     staat te restaureren.
spoorweglandschap en het historische stratenpatroon dat
voortkomt uit de historische polderstructuur.                      voor de wijk. Bestaande straten worden doorgetrokken en         Dit betekent niet dat de overige gebouwen geen waarde         Bouwvelden en bouwhoogte
                                                                   nieuwe ontbrekende verbindingen worden toegevoegd.              hebben, zoals het Gelders Archief, en enkele van de kleine     1 Overgangszone omliggende wijken
Het spoorwegemplacement met het bedrijfsspoorlijntje naar          Barrières, als het emplacement, worden doorbroken en            gebouwtjes die verspreid op Rijnpark voortkomen. Op basis      2 Geen hoogteaccenten in de eerste lijn
                                                                                                                                                                                                  3 Stedelijke accenten
het bedrijventerrein Kleefsche Waard transformeert in de           met de nieuwe verbindingen wordt nadrukkelijk aansluiting       van verder cultuurhistorisch onderzoek kunnen panden
toekomst stapsgewijs van een barrière en breuklijn in het          gezocht met de omliggende wijken.                               worden toegevoegd aan de lijst van te behouden panden.        van Rijnpark zijn strakker gedefinieerd en beslaan over het
gebied naar een centraal gelegen en verbindend ‘Spoorpark’.                                                                        Daarnaast wordt gestimuleerd (vanuit circulariteit) dat       algemeen een bouwblok. Om de doorwaadbaarheid van
Rondom het spoorpark wordt het bestaande stratenpatroon            Karakteristieke gebouwen en elementen                           overige panden behouden blijven, als zij goed ingepast        Rijnpark, en het fijnmazig netwerk voor de voetganger, te
ingezet als basis voor de uitbouw van het nieuwe raamwerk          De verschillen in gebouwvorm, bouwmethode en tijdgeest          kunnen worden, of qua materiaal worden hergebruikt.           garanderen lopen er door een aantal bouwvelden routes.
voor de wijk. Bestaande straten worden doorgetrokken en            hebben geresulteerd in een diverse verzameling van              Rijnpark is zodanig opgezet dat bestaande bebouwing zoveel
nieuwe ontbrekende verbindingen worden toegevoegd.                 gebouwen in het bestaande Rijnpark; van hele kleine en          ingepast kan worden binnen de nieuwe structuur.               Bouwhoogtes en aansluiting met de buurt
Barrières, als het emplacement, worden doorbroken en               hele grote gebouwen, bedrijfsloodsen, historische panden                                                                      Om overal een “menselijke maat” te borgen, bestaat de
met de nieuwe verbindingen wordt nadrukkelijk aansluiting          en enkele lange hallen. Historische foto’s tonen dat dit van                                                                  bebouwing uit een basislaag van 3 tot 7 lagen. Daarboven
gezocht met de omliggende wijken.                                  oudsher ook het geval was. Een aantal van deze gebouwen         STEDELIJKHEID MET MENSELIJKE MAAT                             steken hogere gebouwen uit, met op een aantal plekken
                                                                   is in een inventariserend onderzoek, uitgevoerd naar de                                                                       hoge stedelijke accenten. Ten zuiden van het Spoorpark is
Het spoorwegemplacement met het bedrijfsspoorlijntje naar          (waardevolle) historische bebouwing in het industriegebied      Rijnpark is door haar hoge dichtheid, bereikbaarheid,         de dichtheid hoger en is er meer ruimte voor voorzieningen
het bedrijventerrein Kleefsche Waard transformeert in de           Het Arnhemse Broek te Arnhem Rijnpark, aangemerkt met           menging van wonen, werken, voorzieningen en uitstraling een   en bedrijvigheid in de plinten. De dichtheid ten noorden van
toekomst stapsgewijs van een barrière en breuklijn in het          een positieve of hoge waarde, zoals het kantoorgebouw voor      bijzonder milieu in Arnhem. Wonen en werken in het Rijnpark   het spoorpark is lager en de bouwhoogte sluit beter aan bij
gebied naar een centraal gelegen en verbindend ‘Spoorpark’.        de motorenfabriek Kaptein NV aan de Doctor C. Lelyweg,          betekent bewust kiezen voor een stedelijke omgeving met       woonwijk. Het Broek. In Rijnpark wordt rekenschap gegeven
Rondom het spoorpark wordt het bestaande stratenpatroon            het gebouw van de Federatie en omliggend ensemble               een hoge dichtheid. Om de gewenste stedelijkheid met          van de menselijke maat. De straatbreedtes, de afmetingen
ingezet als basis voor de uitbouw van het nieuwe raamwerk          aan de L.J. Costerstraat, Peja, Post, Post NL, de voormalige    hoge kwaliteit en levendigheid te bieden is er gekozen voor   van de binnentuin, de hoogte en de uitstraling van de
                                                                                                                                   een compacte, eigentijdse stedenbouw die voortbouwt op        gebouwen zijn daarbij allesbepalend. In Rijnpark bereiken we
                                                                                                                                   het karakter en de historie van de plek en de aansluiting     dat onder andere door hoger gelegen gevels terug te laten
                                                                                                                                   zoekt met de omliggende wijken. Daarbij staan in Rijnpark     springen.
                                                                                                                                   de menselijke maat en beleving van de wijk op ooghoogte
                                                                                                                                   centraal. In Rijnpark wordt ontworpen met aandacht voor       Stad op ooghoogte
                                                                                                                                   het verleden, heden en toekomst, met toegevoegde waarde       Rijnpark krijgt een levendig stedelijk milieu waarin de
                                                                                                                                   voor de buurt en aandacht voor het publieke domein (mens      menging van wonen, werken en voorzieningen leidt tot
                                                                                                                                   en ruimte). De bebouwing en buitenruimte wordt ontworpen      (geplande en ongeplande) menselijke ontmoetingen en
                                                                                                                                   met heen hoge kwaliteit en zorgvuldigheid.                    activiteiten. De beleving op ooghoogte – hoe we de stad
                                                                                                                                                                                                 ervaren als we erdoorheen lopen – speelt daarbij een
                                                                                                                                   In het raamwerk van Rijnpark zijn bouwvelden gedefinieerd     sleutelrol. In Rijnpark wordt ingezet op de realisatie van
                                                                                                                                   waarbinnen bebouwing mogelijk is. De bouwvelden in            goede levendige plinten en goede overgangen tussen
                                                                                                                                   de noordzijde van Rijnpark zijn ruime zones die verder        gebouw en openbare ruimte. Met de levendige plint wordt
Voormalige Rijnstaalhallen in Rijnpark        Stamlijn in Rijnpark                            PostNL-gebouw in Rijnpark            opgedeeld kunnen worden. De Bouwvelden in de zuidzijde        de uitwisseling en interactie, zowel tussen functies als tussen
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                           84 85                                                                                                     BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            en voorzieningen met elkaar combineren. De gewenste
                                                                                                                            functiemenging kan een belangrijke bijdrage leveren aan een
                                                                                                                            levendige en aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Echter,
                                                                                                                            er is zorgvuldigheid en aandacht nodig voor de ruimtelijke
                                                                                                                            aspecten met betrekking tot functiemenging om tot een
                                                                                                                            succesvol resultaat te komen. Een dergelijke functiemenging
                                                                                                                            vraagt vanwege contactgeluiden als gevolg van bedrijven
                                                                                                                            en geluiden van laden en lossen om extra aandacht bij het                            1
                                                                                                                            ontwerp. Om het mengen van wonen en werken mogelijk te
                                                                                                                            maken zijn de volgende principes van belang:
                                                                                                                                                                                                                                      4
Rijnpark bouwhoogte concept                                                                                                 • Gebouwen zo ontwerpen dat geluid en trillingen zo min                                     3
                                                                                                                                                                                                             2
                                                                                                                               mogelijk doorgegeven worden
(groepen)mensen gestimuleerd. Dit kan door:                                                                                 • Het slim afschermen van geluidsbronnen (denk aan
                                                                                                                               hoogte, setbacks en overstekken)
• Het maken van leesbare adressen en herkenbare                                                                             • Activiteiten die geluid maken zo veel mogelijk binnen of
    hoofdentrees. Realiseer voordeuren aan de straat met                                                                       afgeschermd uitvoeren (inclusief laden/lossen)
    herkenbare functies. Hoofdentrees zijn herkenbaar,                                                                      • Bij bedrijven die meer overlast veroorzaken meer afstand
    een bijzonder onderdeel van de plint, uitnodigend en                                                                       houden en werken met zonering. Voor dergelijke bedrijven
                                                                                                                                                                                            Deelgebieden
    expressief.                                                                                                                is ruimte in het ‘makerskwartier’ in Rijnpark.
                                                                                                                                                                                             1 Rijnpark Noord       3 Rijnpark Zuid midden
• Actieve programma’s op strategische bronpunten te                                                                                                                                          2 Rijnpark Zuidwest    4 Rijnpark Zuidoost
    positioneren om levendige activeringsplekken te creëren.                                                                Daarnaast zijn ook organisatorische oplossingen mogelijk:
• Te zorgen voor uitwisseling tussen binnen- en              Stad op ooghoogte
    buitenruimte. Dat kan onder andere met een publiek                                                                      • Gebruikstijden voor logistiek verkeer en laden/lossen         zijn omgeving bepaald de menging van programma, de
    interieur en veel aandacht voor de overgang van binnen                                                                  • Gebruiksregels, bijvoorbeeld over koelmotoren op              bebouwingstypologie, verschijningsvorm en architectuur.
    naar buiten.                                                                                                               vrachtwagens en het draaiende houden van motoren             Hierdoor zal elk deelgebied ook een andere uitstraling krijgen,
• Voldoende ogen op de straat.                                                                                              • Stadslogistiek met stille voertuigen, gekoppeld aan de        waarbij de openbare ruimte en de eerdergenoemde regels
• Zorg voor visuele relaties tussen programma en maaiveld.                                                                     hub’s                                                        ten aanzien van bouwhoogtes, zorgen voor de samenhang.
• De hoofdentrees van de gebouwen, parkeergarages                                                                                                                                           Voor elk deelgebied wordt hieronder het algemene karakter,
    en (publieke) fietsenstallingen bevinden zich aan de                                                                                                                                    typologie, bouwhoogte en structuur omschreven.krijgen,
    straatzijde van de bouwblokken en gebouwen of aan een                                                                   VIER DEELGEBIEDEN                                               waarbij de openbare ruimte en de eerdergenoemde regels
    publieke doorsteek.                                                                                                                                                                     ten aanzien van bouwhoogtes, zorgen voor de samenhang.
• De plinthoogte varieert in het gebied, maar de plinten                                                                    Het raamwerk voor de ontwikkeling van Rijnpark laat             Voor elk deelgebied wordt hieronder het algemene karakter,
    zijn om functiewijziging en flexibiliteit in invulling                                                                  zich opdelen in vier logische deelgebieden: Rijnpark            typologie, bouwhoogte en structuur omschreven.
    mogelijk te maken minimaal 3,5 meter hoog (netto         Levendige plint                                                Noord, Rijnpark Zuidwest, Rijnpark Midden en Rijnpark
    verdiepingshoogte), met uitzondering van plekken                                                                        Zuidoost. De ligging van het deelgebied ten opzichte van
    waarvan mag worden verwacht dat de plint voornamelijk    hebben afhankelijk van het deelgebied een maximale hoogte
    een woonfunctie zal hebben                               van 30 tot 50 meter. Daarnaast zijn er een aantal stedelijke
                                                             accenten in Rijnpark. Voor de stedelijke accenten is een
Hoogteaccenten                                               zoekgebied en maximale hoogte bepaald. Hoge gebouwen                                                           Hoogaccent 120M
Om het beoogde nieuwe woonprogramma te kunnen                en stedelijke accenten manifesteren zich als torens (en                                                                        Hoogaccent 70M
realiseren en tegelijkertijd ruimte te houden voor natuur,   geen ‘planken’), staan op voldoende afstand van elkaar, en            Stadskantoor Gemeente Arnhem             Hoogaccent 90M
groen, werken en voorzieningen wordt hoogbouw in             verschillen zichtbaar in bouwhoogte, materiaalgebruik en                                      Eusebius                                                               High Park
verschillende maten, als een nieuwe laag toegevoegd aan      verschijningsvorm. De stedelijke accenten in het Rijnpark                     Station Arnhem Centraal                                                                AKZO Nobe
Rijnpark. Hoger bouwen biedt kansen voor een gezonde en      krijgen een programma, waardoor ze een interessante plek
duurzame verstedelijking. Door het verkleinen van bebouwde   worden voor iedereen in de stad. Dit kan door bijvoorbeeld
oppervlakten kan meer ruimte worden gecreëerd voor           een publiek toegankelijk programma in de bovenste
pleinruimtes, het behoud van bestaande panden en het         bouwlaag of een toegankelijk dak. Om de ervaring van hoogte
spoorpark. Ook dragen hoogteaccenten bij aan de nieuwe       in de bebouwing op straatniveau te beheersen worden bij
identiteit van Rijnpark en levert het voor veel woningen     hoogte accenten setbacks als middel ingezet.
woonkwaliteit.
Gebouwen die hoger worden dan de “basislaag” (3 tot 7        MENGING VAN WONEN EN WERKEN
lagen) noemen we hoogte accenten. In Rijnpark komen twee
typen hoogteaccenten voor: “hoge gebouwen” en “stedelijke    Ontwikkelingen in Rijnpark zijn samengesteld uit
accenten”. Hoge gebouwen komen in heel Rijnpark voor en      verschillende gebouwtypen, die stoer wonen, werken             Nieuw stadsgezicht vanaf de Pleijroute
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                    86 87                                                                                                  BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>RIJNPARK NOORD                                                                                                                         het PostNL-gebouw loopt een hoofd voet- en fietsroute die
                                                                                                                                       “t Broek met Rijnpark verbindt. De nieuwe bebouwing wordt
                                                                                                                                       ingezet om het aanzienlijke hoogteverschil tussen ’t Broek
                                                                                                                                       en Rijnpark te overwinnen en de beide wijken met elkaar te
                                                                                                                                       verweven, wel met voldoende afstand tot Le Mairehof.
                                                                                                                                       Programma
                                                                                                                                       In de zone direct aan Van Oldenbarneveldtstraat is er een
                                                                                                                                       menging van programma (wonen, werken en voorzieningen).
                                                                                                                                       Verder van de Van Oldenbarneveldtstraat ligt de nadruk
                                                                                                                                       meer op wonen met sporadisch kleinschalige bedrijvigheid
                                                                  oen                                                                  en voorzieningen in de plinten. Het PostNL-gebouw leent
                                                            plants
                                                       Broek                                                                           zich uitstekend voor een verzamelgebouw voor bedrijvigheid
                                                                                                                                       en (sociaalmaatschappelijke en culturele) voorzieningen,       Er wordt voldoende afstand gehouden tot de flat aan het Le Mariehof
                                                                                                                                       met wonen daarboven. Parkeren gebeurt in parkeerhub’s
                                                                                                                                       die zowel bovengronds als ondergronds kunnen worden
                                                                                                                                       gerealiseerd. Aan het park komt een basisschool en in het
                                                                                                                                       park een overdekte buitenspeelplek. In het noordelijk deel
                                                             park                                                                      wordt een opvang voor circa 450 vluchtelingen gerealiseerd.
                                                       Spoor
                                                                                                                                       Bouwhoogte
                                                                                                                                       De basislaag is in dit gebied dominant en varieert tussen
                                                                                                                                       de 3 en 7 bouwlagen, waarbij de aansluiting op het Broek
                                                                                                                                       zorgvuldig wordt vormgegeven. Er zijn een beperkt aantal
Ruimtelijke essentiekaart Rijnpark Noord                                                                                               hogere gebouwen mogelijk in dit deelgebied (ca 40-
                                                                                                                                       60), maar zij staan op voldoende afstand van elkaar en
                                                                                                                                       grenzen niet direct aan de Van Oldenbarneveldtstraat of de
                                                                                                                                                                                                      De nieuwe bebouwing aan de Broekstraat ter hoogte van Tasmanstraat is
Rijnpark Noord kent een duidelijke oost-west oriëntatie                                                                                Broekstraat.
                                                                                                                                                                                                      maximaal 3 bouwlagen
die ingegeven is door het voormalige emplacement met
de bovengrondse techniek zoals de portalen van de
bovenleidingen. De ruimtelijke opzet van dit deelgebied                                                                                RIJNPARK ZUIDWEST
vormt een belangrijke schakel tussen de bestaande wijk
’t Broek en Rijnpark. Verschillende waardevolle historische                                                                            Rijnpark Zuidwest is duidelijk anders dan Rijnpark Noord.
gebouwen, o.a Van Oldenbarneveldtstraat 85A en PostNL,                                                                                 Het deelgebied Zuidwest maakt de overgang tussen
worden geïntegreerd binnen de bouwvelden. Deze                                                                                         Fluvium Zuid en het Gashouderskwartier aan de oostzijde
historisch waardevolle gebouwen zijn ook aanleiding om                                                                                 van de Van Oldenbarneveldtstraat. Aan de zuidzijde grenst
juist op deze plekken het Broekplantsoen een meer “open’                                                           Fase2: Spoorpark    het gebied aan de Westervoortsedijk, de toekomstige
groene ruimte te geven, zodat gebouwen nog beter een                                                               Fase1: Emplacement  Rijnboulevard en aan de oostzijde vormen de voormalige
verankering krijgen in het gebied. Op een beperkt aantal                                                           Gebouwen als        Coriushallen met de aanpalende bebouwing de grens. Aan
                                                                                                                   parkwand
logische plekken zal de bebouwing op enige afstand grenzen                                                                             de noordzijde sluit dit gebied direct aan op het toekomstige
                                                                    Typologie Rijnpark Noord
aan het Broekplantsoen zodat de huidige achterkant, meer                                                                               Spoorpark. Dit deelgebied is door de aanlanding van de
een voorkant wordt.                                                                                                                    nieuwe oeververbinding tegelijkertijd een belangrijke schakel  Ter hoogte van de Willem Barendzstraat wordt het bestaande pand
                                                                                                                                                                                                      behouden of wordt een nieuwbouw gerealisserd met eenzelfde bouwhoogte
In het noordelijk deel is sprake van een zekere samenhang           de voetganger. Bebouwing in het deelgebied bestaat
in de uitstraling, kleur, bouwhoogte en het materiaalgebruik        hoofdzakelijk uit alzijdige en solitiare gebouwen. Een
van de bebouwing. Hier liggen bijvoorbeeld kansen voor              verbijzondering in typologie vindt plaats grenzend aan het
biobased (houtbouw) en natuurinclusieve architectuur,               westelijk deel van het Spoorpark. Hier wordt een langgerekt
omdat de hoogte van de bebouwing zich hiervoor leent.               gebouw parallel aan de sporen voorgesteld dat enerzijds
Door het spoorpark voor een deel af te buigen naar het              een front maakt aan het park en in de eerste fase fungeert
Broekplantsoen ontstaat een belangrijk entreegebied en              als geluidsbuffer voor het spoorgeluid van het emplacement.
een functionele schakel tussen ’t Broek en Rijnpark. Rijnpark       Binnen de structuur worden (historisch) waardevolle
Noord is op te delen in twee verschillende sferen, ten oosten       gebouwen op een natuurlijke wijze opgenomen.
en westen van het entreegebied.
                                                                    Het gebied rondom het PostNL-gebouw ontleent zijn
Bebouwing en structuur                                              identiteit aan het stoere gebouw, door zijn verschijningsvorm
Een fijnmazige padenstructuur in heel Deelgebied                    en maat en schaal. De huidige ontsluiting vanaf de Johan de
Noord zorgt voor een goede doorwaadbaarheid voor                    Witlaan wordt gebruikt om dit gebied te ontsluiten. Langs          Hunziker Areal, Zürich                      Escherpark, Zürich                           Diepeveen, Rotterdam
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                               88 89                                                                                                     BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>tussen Arnhem Zuid en Noord. De ontwikkeling vormt tevens                                                                     Het historisch ensemble is historisch waardevol en fungeert
het nieuwe stadse silhouet van Arnhem aan de Rijn, op korte                                                                   als identiteitsdrager in Rijnpark, maar krijgt ook een nieuw
termijn. Daarnaast kent dit deelgebied door haar ligging in                                                                   leven. De historische panden worden getransformeerd en
de bocht van de Rijn een wijds en spectaculair uitzicht over                                                                  opnieuw in gebruik genomen. Daarbij lijkt een bedrijfs- of
                                                                                                                    park
de rivier en de uiterwaarden.                                                                                Spoor            voorzieningenprogramma voor de hand liggend, maar ook
                                                                                                                              een invulling met wonen is mogelijk.
Deelgebied Zuidwest kent een min of meer orthogonaal
stratenpatroon dat voortbouwt op de historische                                                                               Programma                                                                                                   park
                                                                                                                                                                                                                                    Spoor
onderlegger van Rijnpark. Aan dit stratenpatroon wordt                                                                        Het programma in dit deelgebied is gevarieerd. Rondom
met de realisatie van de Hartlijn een nieuwe oost-west                                                                        de historische ensembles en Corushallen ontstaat een
verbinding toegevoegd. Deelgebied Zuidwest wordt                                                                              levendige mix tussen wonen, werken en voorzieningen.
                                                                                                             Hartlijn
daarnaast doorsneden door de Dwarsloper, een van de twee                                                                      Het deelgebied kent een rijke mix aan functies, waarbij
nieuwe fietsroutes door het gebied. De zigzaggende rooilijn                                                                   wonen de boventoon voert. In de kleinere historische
langs de Rijnboulevard geeft extra openbare ruimte langs                                                                      gebouwen (oa De Federatiegebouw) is ruimte voor
de Rijn, waardoor de sfeer en invloed van het water verder                                                                    maatschappelijke en culturele voorzieningen en
reiken dan alleen de kade naar de wijk. Het stratenpatroon                                                                    horeca. Grotere bestaande gebouwen bieden ruimte
                                                                                                                   ulevard
verdeelt dit deelgebied grofweg in vijf bouwvelden. Vanwege                                                 Rijnbo            voor werken en logistiek. De plinten van de gebouwen
de bodemgesteldheid is het groen in dit deelgebied                                                                            bieden ruimte aan kantoren, kleinschalige bedrijvigheid,
                                                                                                                                                                                                                     Hartlijn
georganiseerd in een reeks pocketparken, hofjes en pleinen                                                                    en voorzieningen. Het parkeren wordt georganiseerd
met formele en informele plekken voor mens en dier. Het                                                                       in hubs, in de vorm van parkeergebouwen, ontsloten
groen tussen de bouwblokken sluit aan op het Spoorpark en                                                                     via de Van Oldenbarneveldtstraat en de Rijnboulevard
de Rijnboulevard, de grotere landschappelijke structuren van                                                                  (Westervoortsedijk). Er ligt een kans om aan de
Rijnpark.                                                    Ruimtelijke essentiekaart Rijnpark Zuidwest                      Rijnboulevard publieke balkons op hoogte te maken (1e of 2e
                                                                                                                              verdieping), met publieksprogramma, welke gebruik maken
Oud en nieuw                                                                                                                  van het fantastische uitzicht over de Rijn.                                                              Rijnboulevard
De wisselwerking tussen oude en nieuwe gebouwen is een
belangrijk kenmerk van dit deelgebied. Het gebied kenmerkt                                                                    Bouwhoogte
zich, in de omgeving van de Laurens Jansz Costerstraat,                                                                       De bebouwing in het deelgebied heeft een basislaag van
door een min of meer samenhangend historisch ensemble                                                                         4-7 bouwlagen en er zijn hogere gebouwen tot ca 50-55m.
van bedrijfsgebouwen uit de vroeg naoorlogse periode,                                                                         Daarnaast is er in dit deelgebied ruimte voor twee stedelijke
binnen het eenvoudige vooroorlogse stratenplan met                                                                            accenten van circa 90 en 120M. Eén stedelijk accent als
relicten van een oud bedrijfsspoor en historische                                                                             sterk verticaal volume in balans met de nieuwe brug en een    Ruimtelijke essentiekaart Rijnpark Zuid-midden
verhardingen. Deze elementen geven het deelgebied                                                                             tweede stedelijk accent markeert het Spoorpark. Plinten
identiteit en karakter. Het contrast tussen oud en nieuw                                                                      in dit gebied zijn dubbellaags (circa 8-9 meter) en bieden
wordt versterkt en uitgespeeld. De waardevolle industriële                                                                    ruimte aan bedrijvigheid, voorzieningen, woonentrees,
gebouwen fungeren daarbij als identiteitsdragers in het                                                                       fietsenstallingen en woningen. De hogere bebouwing staat
deelgebied en Rijnpark. De schaal en de enorme lengte                                                                         aan de Van Oldenbarneveldtstraat en de Rijnboulevard altijd
van de Corushallen is een grote kwaliteit, welke in vorm                                                                      op de 2e lijn.
en structuur bewaard dient te blijven. Precieze uitwerking
kan nog op meerdere manieren. De doorsnijding van de
Hartlijn is daaraan ondergeschikt. De Corushallen verbinden                                                                   RIJNPARK MIDDEN
daarnaast de Rijnboulevard met het Spoorpark.                Typologie Rijnpark Zuidwest
                                                                                                                              Rijnpark midden ligt tussen Rijnpark zuidwest en de
                                                                                                                              Veluweloper en aan de noordzijde het Spoorpark en de
                                                                                                                              zuidelijk de Rijnboulevard. Het gebied wordt gekenmerkt
                                                                                                                              door een rationeel stratenpatroon dat gebaseerd is op de
                                                                                                                              historische onderlegger (stratenpatroon en polderstructuur).
                                                                                                                              Het behoud van het bestaande stratenpatroon maakt
                                                                                                                              de ontwikkeling van dit deelgebied faseerbaar en
                                                                                                                              de ontwikkeling kan perceelsgewijs plaatsvinden. De
                                                                                                                              Orteliusstraat wordt in de toekomst onderdeel van de
                                                                                                                              ‘Hartlijn’ en daarmee autovrij. De ontsluiting van het gebied
                                                                                                                              vindt plaats vanaf de Westervoortsedijk, waarbij via de
                                                                                                                              Snelliusweg de verschillende parkeervoorzieningen in het
                                                                                                                              gebied kunnen worden bereikt.                                 Typologie Rijnpark Zuid midden
Strijp S, Eindhoven                         Pakt, Antwerpen                               Havenkwartier, Deventer
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                      90 91                                                                                                      BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Vanwege de bodemgesteldheid is het groen in dit                                                                         waardoor er grote, diepe kavels ontstaan grenzend aan een
deelgebied georganiseerd in een reeks pocketparken, hofjes                                                              brede ecologische groenzone de “Stamlijn”.
en pleinen met formele en informele plekken voor mens en
dier. De bijzondere conditie van de ondergrond (sanering                                                                In het Makerskwartier is ruimte voor programma’s die minder
Bilitonterrein) maakt dat het planten van bomen in dit                                                                  goed mengbaar zijn met wonen, een groter oppervlak nodig
deelgebied niet vanzelfsprekend is. Naast het realiseren van                                                            hebben, of een grotere logistieke component hebben.
bomen in verhoogde boombakken komen er met opgaand                                                                      Deze plek leent zich voor de inpassing van stadsdistributie
groen begroeide structuren in de openbare ruimte en wordt                                                               en kan daarmee een bijdrage leveren om bijvoorbeeld de
                                                                                                       park
er in dit deelgebied extra ingezet op de realisatie van groene                                   Spoor                  binnenstad van zwaar logistiek te ontlasten. In dit gebied
gevels.                                                                                                                 wordt qua maat en schaal en bebouwingstypologie
                                                                                                                        aangesloten bij de omliggende bedrijventerreinen als IPKW
Programma                                                                                                               en Het Broek. Het werk- en voorzieningsprogramma wordt
Wonen en werken worden in dit gebied gemengd, waarbij                                                                   in deze zone op een slimme manier gestapeld en logistiek
het werken zich voornamelijk concentreert in de plinten en                                                              vindt zo veel mogelijk inpandig plaats. Het gebied wordt
onder de binnenterreinen van de bouwblokken. De plinten                                                                 gekenmerkt door iconische werkgebouwen en verticale
van de bebouwing worden geactiveerd en zorgen voor                                                                      fabrieken. Aan de Hartlijn komen meer publieke programma’s              Typologie Rijnpark Zuidoost
een aangename verblijfskwaliteit in de openbare ruimte.                                                    Hartlijn     zoals beroepsonderwijs, detailhandel en leerwerkplekken.
De Mercatorweg en Hondiusstraat vormen samen met
de Snelliusweg de “Makerslus”. Het is de lus waarlangs de                                                               Door de omvang en de grote van de aaneengesloten
bedrijvigheid zich in dit deelgebied concentreert en via                                                                dakoppervlakten is Rijnpark Zuidoost een geschikte plek om
Makerslus wordt ontsloten. Voorzieningen concentreren zich                                                              op grote schaal zonne-energie op te wekken voor Rijnpark.
in dit gebied aan de Hartlijn.                                                                                          De sfeer in dit gebied is die van een werkterrein met een
                                                                                                                        hoogwaardige openbare ruimte, maar welke wel past bij
Bouwhoogte                                                                                                              de logistieke vraag. Het werkgebied zorgt door zichtlijnen
De bebouwing in het deelgebied heeft een basislaag van                                                                  en verbindingen, voor een goed contact met de groene
4-7 bouwlagen en er zijn hogere gebouwen tot ca 50-                                                                     omgeving, waardoor werknemers, bezoekers en gebruikers
55m. Daarnaast is er in dit deelgebied ruimte voor twee                                               Rijnboulevard
                                                                                                                        van de voorzieningen en de bedrijven in het gebied in de
stedelijke accenten van circa 90M. Plinten in dit gebied zijn                                                           lunchpauze een rondje Spoorpark kunnen maken of kunnen
veelal dubbellaags (circa 8-9 meter) en bieden ruimte aan                                                               flaneren op de Rijnboulevard.
bedrijvigheid, voorzieningen, woonentrees, fietsenstallingen
en woningen. De hogere bebouwing staat aan de                                                                           Het deelgebied sluit het gebied aan op het havenhoofd en
Rijnboulevard altijd op de 2e lijn.                                                                                     parkeerterrein van de Nieuwe haven. De ontwikkeling van
                                                                                                                        Rijnpark tot gemengd stedelijk woon- en werkgebied kan
                                                                   Ruimtelijke essentiekaart Rijnpark Zuid-midden       aanleiding geven om anders over de plek na te denken.
RIJNPARK ZUIDOOST                                                                                                       Gedurende de ontwikkeling van Rijnpark kan het havenhoofd
                                                                                                                        dienstdoen als aanleverpunt voor bouwmaterialen en later
Rijnpark Zuidoost vormt de overgang naar het                                                                            kan het mogelijk een logistieke rol krijgen voor de omliggende
bedrijventerrein “Het Broek”, en is volledig gericht op                                                                 bedrijvigheid of getransformeerd worden tot een terminal
bedrijven en aanvullende voorzieningen. Hier komt het                                                                   voor de cruisesschepen, waarbij de voorzieningen ook van
Makerskwartier van Rijnpark, waar bedrijven een plek krijgen                                                            toegevoegde waarde kunnen zijn voor de Rijnboulevard.
met een sterke maak- en kenniscomponent. De Doctor
C. Lelyweg wordt verplaatst naar de rand van Rijnpark,
 Bd de La Prairie au Duc, Ile de Nantes       Kabeldistrict, Delft                              Caxton-Works, London     Freitag Fabrik, Zürich                       Factura, London (prototype)                           Here East, London
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                92 93                                                                                                                BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>INDICATIEVE UITWERKING
De gebiedsvisie geeft de richting voor de ontwikkeling
van Rijnpark in de komende jaren. Het stelt de kaders en
geeft een eerste raamwerk voor de ontwikkeling, maar
is nog geen concreet plan. Om inzicht te geven hoe
de ontwikkeling van Rijnpark er in de toekomst uit kan
zien zijn verschillende voorbeelduitwerkingen gemaakt.
Enerzijds om te onderzoeken of de ambities (programma)
te verwezenlijken zijn in Rijnpark en anderzijds om een
beeld te krijgen van het toekomstige Rijnpark. Twee van
deze voorbeelduitwerkingen zijn op de volgende pagina
weergegeven.
                                                              Bestaande situatie
De voorbeelduitwerkingen geven een mogelijk
toekomstbeeld voor de lange termijn ontwikkeling in
Rijnpark waarbij op grote schaal ontwikkelingen hebben
plaatsgevonden. Beide voorbeelduitwerkingen zijn een
ruimtelijke vertaling van de opgave voor Rijnpark op basis
van het ruimtelijk raamwerk en de ambities vastgelegd
in deze gebiedsvisie. Beide voorbeelduitwerkingen zijn
indicatief voor een ontwikkeling, maar kunnen niet gelezen
worden als een concreet plan. De ontwikkeling van Rijnpark
gaat in de komende jaren verder vorm krijgen. Wat, waar
en door wie ontwikkeld wordt, hangt sterk af van private
initiatieven van eigenaren in het gebied. De gebiedsvisie
geeft de richting waarbinnen ontwikkelingen kunnen
plaatsvinden.                                                 Variant 1: Deels van bestaande gebouwen behouden + hub                    Voorbeelduitwerking 1
Als voorbeeld van deze flexibiliteit in ontwikkeling
van Rijnpark is voor een van de bouwvelden een
snelle variantenstudie gemaakt waarin verschillende
ontwikkelingsrichtingen voor het bouwveld zijn getest. De
ontwikkelingsrichtingen variëren in de parkeeroplossing,
het programma in het blok en het bouwvolume. Deze
variantenstudie kan niet los worden gezien van de totale
opgave voor Rijnpark en het deelgebied. Wanneer een
andere functieverdeling en bouwvolume wordt gebruikt
bij de ontwikkeling van dit bouwblok dan betekent dit dat
dit in een ander bouwveld of bouwvelden gecompenseerd
moet worden. Wordt bijvoorbeeld de parkeeropgave uit dit
blok verwijdert dan zal dit parkeren elders in het plan terug Variant 2: Deels van bestaande gebouwen behouden + parkeren in
moeten komen.                                                 verhoogde plint
                                                              Variant 3: Geen bestaande gebouwen behouden + andere opties voor hub      Voorbeelduitwerking 2
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                             94 95                       BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>         beeld 4 - zicht vanuit park naar hallen en
Zicht vanuit het Spoorpark op het historisch ensemble
         hoogbouw
gebiedsvisie rijnpark                                 96 97 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>4.6 Gezond, energiek en circulair
Rijnpark wordt een duurzame, groene en gezonde wijk,                                                                          NEGATIEVE MILIEUffECTEN WORDEN                                        Dit is onder andere afhankelijk van de inrichting van
gericht op de toekomst. Een wijk die bestand is tegen                                                                         BEPERKT                                                               het profiel en het materiaalgebruik. Er kan bijvoorbeeld
zware regenval, hitte en droogte met een levendige mix in                                                                                                                                           gewerkt worden met geluiddempende materialen als stil
programma’s. Een leefomgeving met voldoende zonlicht                                                                          Met de ontwikkeling van Rijnpark transformeert het gebied             asfalt.
en schaduw, schone lucht en ruimte voor biodiversiteit.                                                                       van een puur bedrijventerrein naar een gemengd woon-
Rijnpark wordt een aangename plek om te wonen, werken en                                                                      werkgebied. Uitgangspunt daarbij is dat wordt voorkomen               Momenteel ligt de geluidsbelasting op de gevels langs
verblijven. Bij de ontwikkeling van Rijnpark staat het streven                                                                dat milieu een probleem wordt bij de ontwikkeling van                 de Westervoortsedijk boven de voorkeurswaarde
naar deze veilige, gezonde en groene leefomgeving voorop.                                                                     Rijnpark en de omliggende bedrijvigheid, met als doel om              van 48 dB, maar onder de grenswaarde van 63 dB.
Negatieve milieu-invloeden van binnen en buiten het gebied                                                                    een aangenaam, veilig en gezond leefklimaat te creëren in             Aanvullende geluidmaatregelen zijn dan nodig. Bij de
worden zo veel mogelijk ingeperkt, waarbij rekening wordt                                                                     Rijnpark. Daarvoor zijn de milieueffecten als geluid, bodem,          verdere uitwerking van de plannen voor Rijnpark wordt
gehouden met de aanwezige bedrijvigheid in en rondom                                                                          externe veiligheid in beeld gebracht en zijn vanuit elk               verder onderzocht wat de geluidsbelasting is op de
Rijnpark. Keuzes voor de ontwikkeling van Rijnpark zijn                                                                       milieuaspect (ontwerp)keuzes gemaakt om de negatieve                  eerstelijns bebouwing aan de Westervoortsedijk en wordt
(gedeeltelijk) ook vanuit dat idee gemaakt.                                                                                   effecten op Rijnpark te beperken en de gestelde ambities              onderzocht welke geluidsreducerende maatregelen
                                                                                                                              te realiseren. Het onderdeel bodem is al uitgebreid                   genomen kunnen worden om hinder te beperken. Daarbij
Denk daarbij aan het vrijwaren van het zuidoostelijk deel van                                                                 behandeld in hoofdstuk 4.2.                                           kan gedacht worden aan: inrichting en materiaalgebruik
het plangebied van wonen en andere verblijfsfuncties, en                                                                                                                                            Westervoortsedijk, programmering van de gebouwen aan
het beter gebruik maken van de ruimte en samenwerking in                                                                      Geluid                                                                de Westervoortsedijk (bijvoorbeeld wonen in tweede
de overige delen van Rijnpark door functies (wonen, werken                                                                    Op basis van een eerste onderzoek blijken er drie                     lijn), gebouwgebonden maatregelen (bijvoorbeeld door
en voorzieningen) te combineren. De opwaardering van                                                                          bronnen van geluidshinder van invloed op Rijnpark:                    het gebruik van dove gevels aan de Westervoortsedijk),
het water-bodemsysteem om een gezonde leefomgeving             Kernwaarde, gezond, energie en circulair                       wegverkeerslawaai (Westervoortsedijk), Industrielawaai                geluidluwe buitenruimte (balkon/tuin), tenminste 1
en de uitbouw van de Rijnparkbiotoop mogelijk te                                                                              (geluidgezoneerd industrieterrein Arnhem Noord) en                    verblijfsruimte aan de geluidluwe zijde
maken en de mobiliteitsstrategie die erop gericht is om                                                                       spoorverkeerslawaai. In de gebiedsvisie dragen we
verkeersbewegingen te voorkomen. Daarnaast wordt bij elke      Hitte en koelte                                                verschillende oplossingen aan om met elk van deze                     Spoorverkeerslawaai
ontwikkeling (samen met eigenaren) gekeken op welke wijze      Zon en schaduw spelen daarnaast ook een belangrijke rol in     vormen van geluidsoverlast om te gaan.                                Het te verwachten spoorverkeerslawaai beperkt zich
en in welke mate circulaire gebiedsontwikkeling bijdraagt aan  de opwarming van de wijk. Om hoge temperaturen en hitte                                                                              tot de geluidsproductie van het spoorwegemplacement
het realiseren van de duurzaamheidsambities van Rijnpark.      eilanden te voorkomen of te verminderen wordt een sterke       Wegverkeerslawaai                                                     in fase 1 van Rijnpark. De spoorlijn Arnhem-
                                                               groenstructuur opgebouwd die enerzijds door verdamping         Wegverkeerslawaai in Rijnpark blijft beperkt tot de                   Zevenaar ligt op ruime afstand van de woningbouw
                                                               de omgeving koelt en anderzijds in combinatie met de           Westervoortsedijk. De verkeersintensiteit ligt op deze                in Rijnpark. De geluidsproductie van activiteiten op
MICROKLIMAAT ALS INSPIRATIEBRON                                bebouwing voldoende schaduw en beschutting creëert.            stedelijke ontsluitingsroute a hoog en zal mede door de               het spooremplacement is beperkt. Treinen rijden er
                                                               Daarnaast kan wind ook ingezet worden voor verkoeling          ontwikkeling van Rijnpark, maar ook door veranderingen                op een lage snelheid. De geluidsproductie van het
Het stadsklimaat wordt gevormd door de lokale effecten         van gebouwen en of openbare ruimte, maar daarbij moet          van het verkeersnetwerk op stedelijk niveau iets toenemen             emplacement valt momenteel onder de geluidszone
van landschappelijke structuur, stedenbouwkundige              naast de verkoelende werking in de zomer ook de mogelijk       in de toekomst. Door de ambitieuze mobiliteitsstrategie in            van het geluidgezoneerd terrein. De verwachting
opzet, architectuur en materialiteit. Dit heeft gevolgen       negatieve effecten in de andere jaargetijden meegenomen        Rijnpark blijft de toename van het verkeer als gevolg van             is dat geluidsoverlast van het spooremplacement
voor wind, ventilatie, verdamping, zon- en warmtestraling.     worden. Voor hete zomerdagen zijn er, onder andere met het     de ontwikkeling van Rijnpark over de Westervoortsedijk                beperkt is. Nieuwbouw aan de overzijde van de Van
Het microklimaat vraag meer aandacht dan enkel het             spoorpark, voldoende koele plekken in de wijk. Daarnaast       beperkt. Tegelijkertijd verandert de weg van profiel en               Oldenbarneveldtstraat werd eerder toegestaan met
groen. Het vraagt ook om de juiste condities, waarvoor         worden publieke gebouwen, bijvoorbeeld een schoolgebouw,       wordt de verkeerssnelheid verlaagd naar 30 km/uur. De                 een richtafstand van 30 meter. Bij de ontwikkeling van
ook de toekomstige (stedelijke) vormgeving essentieel is.      sporthal of buurtcentrum, in Rijnpark gekoeld zodat zij        verwachting is dat de toekomstige geluidsproductie van                de eerste fase van Rijnpark moet mogelijk eenzelfde
We zetten in op een breed scala aan ontwerpprincipes           koele plekken worden in de wijk. Hier een koppeling met        de Westervoortsedijk gelijk blijft of beperkt toeneemt.               afstand worden aangehouden of moeten aanvullende
waarmee we het thema stadsklimaat laden en een                 het vele groen, dat zorgt voor verkoeling door schaduw en
inspiratiebron laten zijn voor het creëren van een goede       verdamping.
woon- en leefkwaliteit.
                                                               Wind
Zon en schaduw                                                 In Rijnpark wordt wind ingezet om bij te dragen aan
Rijnpark kent een balans tussen zonnige en schaduwrijke        verkoeling van de openbare ruimte. De keerzijde van wind
plekken. In de buitenruimte zijn er (natuurlijke) schaduwrijke (windhinder) willen we zoveel mogelijk voorkomen. Het doel
routes voor fietsers en voetgangers, en ook aangename          is om rondom de gebouwen een prettig verblijfsklimaat te
zonnige plekken. Bij de uitwerking van de bebouwing én de      creëren. Daarom wordt bij de planvorming in Rijnpark al in
openbare ruimte wordt rekening gehouden met voldoende          een vroeg stadium nadrukkelijk gekeken naar windhinder en
zonlicht in de openbare ruimte en daglichttoetreding in de     de eventuele negatieve effecten op de verblijfskwaliteit in de
gebouwen. We organiseren aangename verblijfsgebieden           buitenruimte. Voor elk gebouw boven de basishoogte (alles
in de openbare ruimte en sluiten daar met de juiste            boven 6 bouwlagen ≈ 20 meter) moet een windonderzoek
groeninrichting op aan.                                        uitgevoerd worden.                                             Zonnige plekken (Park Spoor Noord, Antwerpen) Koele beschaduwde plekken (Hobooken, New York) Fietsroutes met voldoende schaduw (Zennpark Brussel)
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                      98 99                                                                                                           BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                           maatregelen, denk aan programmering van de gebouwen        westen van de Van Oldebarneveldtstraat. De gasleiding
                           grenzend aan het emplacement of gebouwgebonden             geeft een aantal beperkingen voor een ontwikkeling van
                           maatregelen, getroffen worden om geluidsoverlast voor de   het gebied. Er moet rekening gehouden worden met de
                           toekomstige bewoners in fase 1 van Rijnpark te voorkomen.  zakelijk rechtstrook van 4 meter aan beide zijden van de
                           Bij de verdere uitwerking van de plannen wordt de          leiding waarin geen bouwwerken mogen worden geplaatst
                           geluidsproductie van het emplacement nader onderzocht.     en mogen er geen kwetsbare functies als scholen en
                                                                                      gezondheidsvoorzieningen direct in de buurt van de
                           Industrielawaai                                            gasleiding worden gerealiseerd. Vanuit de integrale
                           Rijnpark is nu onderdeel van het geluidgezoneerd           afweging voor de ontwikkeling van Rijnpark wordt een
                           terrein in Arnhem. Woningen horen niet thuis horen         verplaatsing van de gasleiding onderzocht.
                           op een geluidgezoneerd terrein. Dat betekent dat het
                           geluidgezoneerd terrein en de bijbehorende geluidzone      Luchtkwaliteit
                           moet worden verkleind.                                     De eerste verkenningen tonen aan dat de luchtkwaliteit
                                                                                      geen belemmering oplevert op basis van de Wet
                           De Wet geluidhinder schrijft voor dat een geluidgezoneerd  milieubeheer. Wel zijn er aandachtspunten (fijnstof
                           terrein nodig is voor zogenaamde aangewezen bedrijven      en NO2). De uitbouw van de Rijnparkbiotoop kan een
                           (grote lawaaimakers), dat rond een geluidgezoneerd terrein positieve bijdrage leveren aan de luchtkwaliteit in Rijnpark
                           een geluidzone ligt en dat het geluidgezoneerd terrein
                           en de zone planologisch (dus in een bestemmingsplan)       Westervoortsedijk
                           worden vastgelegd. Aan de buitengrens van de geluidzone    De GGD heeft een luchtkwaliteitsadvies opgesteld met
                           moet de geluidbelasting als gevolg van alle bedrijven op   betrekking tot gevoelige bestemmingenlangs drukke
                           het terrein aan een bepaalde cumulatieve waarde voldoen:   wegen. Dit zijn bestemmingen voor personen die gevoelig
                           de 50 dB(A)-etmaalwaarde. Dit houdt in dat bedrijven op    zijn voor langdurige blootstelling aan luchtverontreiniging,
                           een geluidgezoneerd terrein gezamenlijk de beschikbare     zoals ouderen en kinderen. Een drukke weg is een
                           geluidsruimte van het terrein mogen vullen. Voor bedrijven weg binnen de bebouwde kom met meer dan 10.000
                           die niet op een geluidgezoneerd terrein liggen gelden      motorvoertuigen per etmaal. Dit is het geval voor de
                           waarden per bedrijf, op nabijgelegen woningen.             Westervoortsedijk. Een maatregel op basis van dit advies
                           Na nader milieuonderzoek wordt een voornemen tot           is om binnen 25 meter van de Westervoortsedijk geen
                           aanpassing van het geluidgezoneerd terrein en de           scholen (kinderen jonger dan 18 jaar, kinderdagverblijf
                           bijbehorende geluidzone gemaakt, waarover de relevante     of verzorgingstehuis) te situeren. Daarnaast zal het
                           bedrijven en vastgoedeigenaren worden geïnformeerd en      toevoegen van groen een positieve bijdrage aan de
                           geraadpleegd.                                              luchtkwaliteit leveren.
                           Externe veiligheid
                           Volgens de milieuverkenningen is externe veiligheid in     BETAALBARE, SCHONE EN DUURZAME
                           principe geen belemmering voor de ontwikkeling van         ENERGIEVOORZIENING
                           Rijnpark, omdat er naar verwachting geen overschrijding
                           is van de grenswaarden van het zogenaamde                  De transformatie van Rijnpark is op het gebied van de
                           plaatsgebonden risico van de diverse risicobronnen.        toekomstige energievraag en -voorziening complex. We
                           Nader milieuonderzoek wordt uitgevoerd. Onder andere       zetten in op een energiesysteem dat met de actualiteit
                           naar het groepsrisico en naar mogelijk benodigde           én de onzekerheden van de toekomst om kan gaan.
                           maatregelen in dat kader. Bijvoorbeeld bouwkundige eisen   In Rijnpark willen we optimaal gebruik maken van de
                           voor gebouwen, bluswatervoorzieningen en aanvullende       stedelijke dichtheid, de fasering en de schaal van de
                           vluchtroutes, aanrijroutes voor hulpdiensten e.d., om de   gebiedsontwikkeling om een flexibele, betaalbare schone
                           veiligheid van de aanwezigen in het gebied te borgen.      en efficiënte energievoorziening te realiseren. Om dit te
                           En onder andere vanwege de nieuwe regels onder de          bereiken is het van belang dat:
                           Omgevingswet: de aandachtsgebieden voor brand,
                           explosie en gifwolk en eventuele extra bouwkundige eisen   1. Er efficiënte technieken kunnen wordt toegepast,
                           bij zeer kwetsbare gebouwen, zoals basisscholen. Het           die optimaal gebruik kunnen maken van beschikbare
                           overleg met de GGD en de Brandweer/Veiligheidsregio is         lokale schone energiebronnen, zodat de vraag naar
                           onderdeel van de verdere planvorming.                          elektriciteit wordt beperkt.
                                                                                      2. De energievoorziening voldoende flexibel is, zodat - in
                           Gasleiding                                                     combinatie met slimme aansturing - zoveel mogelijk
                           Op dit moment ligt er een hoge-druk-gasleiding in              elektriciteit in het gebied kan worden gebruikt of
                           Rijnpark. De leiding komt uit noorden/oosten en loopt          opgeslagen op momenten van de dag dat er ook
Foto Westervoortsedijk     naar een gasverdeelstation in het gebied direct ten            daadwerkelijk aanbod is van groene stroom en op
gebiedsvisie rijnpark  100 101                                                                                           BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>    momenten dat de vraag laag is.                                                                                     Het interessante van een schaalgrootte van 750-                       Nadere uitwerking
3. De elektriciteitsvraag van grote energievragers in het                                                              1.250 WEQ is dat de centrale warmtepompen in                          De uitbouw van een collectief integraal energiesysteem
    gebied zoveel als mogelijk op elkaar worden afgestemd.                                                             de energiecentrale, naast de WKO, de mogelijkheid                     met een schaal van 750 tot 1.250 WEQ met energiehub’s
4. Er in het gebied - daar waar mogelijk - groene                                                                      hebben om optimaal gebruik te maken van een tweede                    lijkt erg interessante strategie voor Rijnpark. Bij de verdere
    stroom wordt opgewekt, die zoveel als mogelijk lokaal                                                              beschikbare lokale warmtebron. In het gebied zijn                     planvorming van Rijnpark wordt deze strategie verder
    gelijktijdig wordt gebruikt op opgeslagen. Vanwege de                                                              meerdere 2de warmtebronnen kansrijk. Naast WKO zijn dat:              verkend.
    hoge dichtheid van het gebied zijn de mogelijkheden                                                                buitenlucht, de Rijn, restwarmte van het datacenter van
    voor opwek beperkt.                                                                                                CCV en het warmtenet Vattenfall. Omdat bij alle varianten
                                                                                                                       ook gebruik wordt gemaakt van WKO, ontlopen de                        CIRCULAIRE ECONOMIE
Lokale opwek stroom                                                                                                    verschillende warmtebronnen elkaar niet veel wat betreft
De energievoorziening (ook warmte en koude) van Rijnpark                                                               energieprestatie en energie-efficiëntie. Alle varianten               De gemeente Arnhem heeft de ambitie om in 2050
zal grotendeels elektrificeren. Het aandeel elektrische                                                                hebben voor- en nadelen.                                              volledig circulair te zijn en zet daarbij in op het verbinden
mobiliteit zal de komende jaren sterk toenemen en de                                                                                                                                         van economische, sociale en ecologische waarden.
warmtepompen, die nodig zijn voor de warmtevoorziening                                                                 Koppelkansen omliggende wijken                                        Circulaire economie is het middel voor meer duurzame
gaan ook relatief veel stroom vragen.                                                                                  Het koppelen van de omliggende wijken op                              en betere wereld. Met het plan van aanpak ‘Op weg naar
                                                                                                                       warmtebronnen in Rijnpark is vanwege de complexiteit en               een circulair Arnhem’ heeft de gemeente een concreet
In Rijnpark wordt zo veel mogelijk stroom lokaal opgewekt,                                                             de onzekerheden die een dergelijk gebiedsoverstijgend                 actieplan geformuleerd om in 2050 volledig circulair
maar het opwekken van zoveel mogelijk energie geen                                                                     energiesysteem met zich meebrengt niet realistisch.                   te zijn. Een ontwikkeling als Rijnpark heeft een maat en
doel op zich. Een leefbaar, klimaat adaptief gebied        Energiehubs                                                 Daarnaast zijn er voor de bestaande bouw voldoende                    schaal die van een grote betekenis kan hebben in de
met veel groen en leefruimte is minimaal zo belangrijk.                                                                gelijkwaardige of betere alternatieve opties op woning,               transitie naar een circulaire bouweconomie. In Rijnpark
Het Rijk heeft de ambitie om uiterlijk in 2035 een         gemaakt van bodemenergie. Daarbij is vooral de schaal       gebouw en wijkniveau, die veel minder complex zijn om te              wordt met een integrale blik gekeken naar circulariteit.
elektriciteitsvoorziening te hebben in Nederland, die      bepalend voor de efficiënte van het energiesysteem.         organiseren.                                                          Het idee achter de circulaire economie is dat er geen
energieneutraal is (net zero). Naast wind op land en       Ter ondersteuning van de opmaak van de gebiedsvsie                                                                                afval ontstaat en alle reststoffen hergebruikt worden. Zo
zonne-energie (±35 TWh), zal het grootste deel van de      is een eerste onderzoek verricht naar het optimale          Energiehub’s                                                          ontstaat er een kringloop. Een circulaire economie heeft
stroom, die nodig is voor de realisatie van deze ambitie,  schaalnvieau voor energiesystemen in Rijnpark. De           Een kansrijke locatie voor de energiecentrale van het                 een economische, sociale en ecologische waarde.
opgewekt worden met wind op zee (21 MW, ±90 TWh) en        maximale schaal wordt voor een groot deel bepaald door      collectieve energiesysteem voor warmte en koude is
mogelijk ook kernenergie (±24 TWh), aldus het Rijk. Een    gebiedskenmerken Daarom is gekeken naar de warmte en        de mobiliteitshub. Als de energiecentrales worden                     Om een circulair gebied te realiseren helpt een
groot deel van de opwek van duurzame stroom zal dus        koudebronnen,                                               gecombineerd met de mobiliteitshubs wordt een groot                   besluitvormingshiërarchie om circulaire kansen zo
niet in een stedelijke omgeving plaatsvinden - waar de     de bouwdichtheid en of er voldoende aansluitgaranties       deel van de stroomvraag (50-65%) van ieder deelplan op                effectief mogelijk aan te grijpen. Het achterliggende idee is
ruimte schaars is - maar daarbuiten.                       gegeven kunnen worden door ontwikkelaars.                   zich, geconcentreerd op één locatie. Alle stroom die nodig            dat het minder gebruiken het meest circulair is om minder
                                                                                                                       is voor het opladen van elektrische voertuigen en voor het            te gebruiken. Begin de reductie van grondstoffengebruik
Op basis van de gebiedskenmerken is een energieneutraal    Collectief energiesysteem                                   opwekken van alle warmte en koude, kan dan achter één                 bij de bron en zoek vervolgens naar manieren om
gebouw op gebiedsniveau voor Rijnpark het ambitieniveau.   Uit dit eerste onderzoek bleek dat het meest efficiënte     netaansluiting worden georganiseerd. Hierdoor ontstaat                bestaande stromen optimaal te benutten. Kijk daarna naar
Daarvoor moeten zonnepanelen geplaats worden op de         systeem (betaalbaarheid, kosten, energieprestatie, impact   de kans om energiehubs te realiseren met veel flexibiliteit.          eventuele duurzame en circulaire alternatieven en zoek
daken en daar waar wenselijk zonnepanelen geïntegreerd     op het stroomnet, inpassing, organisatie en governance)     De elektriciteitsvraag van de grote energievragers kan                als laatste naar manieren om grondstoffen en energie
worden in de gevel en zonnekronen gerealiseerd             voor Rijnpark een schaalgrootte heeft van 750-1.250         dan veel beter op elkaar worden afgestemd en er kan veel              betere te managen. Elk gebied, zo ook Rijnpark, kent een
worden op de torens. Zonnekronen kunnen ook worden         Woonequivalenten. Een Woonequivalent (WEQ) is een           beter worden gestuurd op basis van vraag en aanbod van                aantal belangrijke kenmerken (bouwhoogte, transformatie
gecombineerd met de opwek van windenergie.                 eenheid van warmtevraag gebruikt bij het ontwerpen van      elektriciteit (Smart Energy System. Dit draagt bij aan een            bestaande panden, hergebruik infrastructuur,
                                                           warmtenetten). Dat betekent bijvoorbeeld dat in de eerste   schone en betaalbare energievoorziening en voorkomt file              bodemstrategie, mobiliteitsconcept) qua locatie en
Warmte en koude                                            fase voor Rijnpark circa 3-5 vijf energiesystemen moeten    op het elektriciteitsnet. Een realisatie van een collectief           programma, die maximaal benut moeten worden, vanuit
Rijnpark wordt gasloos. Voor de verwarming en koeling      worden gerealiseerd om het gebied van warmte en koude       syteem met dergelijke energiehubs vraagt om een actieve               circulariteit. In Rijnpark staan op het vlak van circulariteit
van de gebouwen en het warme tapwater wordt gebruik        te voorzien.                                                en sturende rol van de gemeente.                                      vijf ontwerpprincipes centraal:
 Schema collectieve WKO                                                                                                Zonnepanelen op de daken                    Zonnepanelen verwerkt in de gevel (Internationale ‘Powernest’ met zonnepanelen en windturbine op
                                                                                                                                                                   school Kopenhagen)                                ‘Haasje Over’ op Strijp S in Eindhoven
gebiedsvisie rijnpark                                                                                              102 103                                                                                                          BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>1. Rijnpark als stedelijke mijn                                      wordt geprioriteerd. Het stedenbouwkundig concept, met        • Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van één
In Rijnpark wordt de bestaande (wegen)structuur                      een basislaag van 3 tot 7 bouwlagen, is zeer geschikt voor        afvalinzamelaar (het liefst voor zowel huishoudelijk- als
grotendeels behouden en worden cultuurhistorische                    het bouwen in hout.                                               bedrijfsafval). Voor hele specifieke afvalstromen van
panden herbestemd en getransformeerd. Daarnaast                                                                                        bedrijven wordt een uitzondering gemaakt.
is er ruimte om andere gebouwen te behouden, te                      Om onderhoud, hergebruik en recycling mogelijk te maken       • Er wordt gezocht naar vernieuwende oplossingen
transformeren, op te toppen of uit te bouwen. Indien                 wordt ingezet op materiaalmanagement door middel van              voor de afvalinzameling, waardoor het aantal
de panden niet worden behouden, worden zij circulair                 een materialenpaspoort.                                           voertuigbewegingen beperkt wordt en de invloed op de
gesloopt. Daarbij wordt onderzocht of bestaande                                                                                        kwaliteit van de openbare ruimte minimaal is.
funderingen slim benut kunnen worden bij de nieuwbouw.               4. Circulair gebruik en kennisdeling
                                                                     De ontwikkeling van Rijnpark biedt een grote kans om de       Implementatie en instrumentarium
Bij de transformatie van het gebied worden bestaande                 circulaire economie in de praktijk te brengen, zowel in       Voor de gemeente Arnhem is circulair bouwen het
materialen in de openbare ruimte en de panden die                    producten, bebouwing als dagelijks gebruik. Hierbij wordt     uitgangspunt in Rijnpark. Tegelijkertijd is het nog niet
worden verwijderd, geïnventariseerd en zo veel mogelijk              ingezet op de bestaande innovatiekracht van bedrijven,        duidelijk wat circulaire gebiedsontwikkeling precies inhoudt
hergebruikt in Rijnpark. Dit vraagt om transparantie in de           onderwijsinstellingen, bewoners en organisaties als Kiemt,    en wat dat in de praktijk betekend. Hierboven werden de
beschikbare materialen en een opslag/materialendepot                 OOST NL en Arnhem Cirkelstad. Juist de nabijheid van          voornaamste principes en ambities voor een circulaire
in de wijk tijdens het transformatieproces. Bestaande                circulaire bedrijvenpark IPKW en de HAN-campus biedt          gebiedsontwikkeling van Rijnpark beschreven. Tijdens
materialen kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden in de                 hiervoor grote kansen. Denk daarbij aan het introduceren      de opmaak van deze gebiedsvisie zijn deze ambities
openbare ruimte (meubilair), bijzondere paviljoens in                van circulair business cases, waardoor er meer                verder uitgewerkt in een concreet afgewogen (getoetst
de openbare ruimte en het park en nieuwe gebouwen                    eigenaarschap ontstaat over de levensduur van materialen      op haalbaarheid) advies over welke meetbare waardes en
(bijvoorbeeld het werken met donorstaal).                            zonder te eindigen als afval.                                 ambities er gerealiseerd kunnen worden in Rijnpark.
2. Adaptief plan op meerdere schaalniveaus                           Daarnaast wordt duurzaam gebruik gestimuleerd, door           Voor de opmaak van deze gebiedsvisie is dit advies
In Rijnpark wordt de nieuwe bebouwing ontworpen met                  het creëren van ruimte voor het collectiviseren van           richtinggevend en is bij de opmaak van deze gebiedsvisie
minimaal gebruik van materialen èn voor verlenging van               maatregelen op gebiedsniveau; Denk dan aan ruimte voor        gebruikt om een eerste haalbaarheid van de plannen te
de levensduur en hergebruik. Dit begint bij aanpasbaar               vergaderen, horeca, sporten of mobiliteit en het uitwisselen  toetsen. De concretisering en vaststelling van meetwaarden
en flexibel bouwen. Dit vindt in Rijnpark plaats op alle             van stromen (materialen, energie, water) binnen en buiten     en ambities volgt pas als het gebiedsontwerp in een
schaalniveaus. Het ruimtelijk raamwerk van Rijnpark is               het gebied (smart grid), maar ook tussen gebruikers in het    verder stadium is en de doelen integraal doorgerekend en
robuust en met ruime bouwvelden welke verschillende                  gebied, bijvoorbeeld via marktplaatsen (digitaal of fysiek).  afgewogen kunnen worden. Dit om de ambitie hoog, maar
invullingen toelaten. Daarnaast worden nieuwe gebouwen               Als laatste worden programma’s die de circulaire economie     haalbaar te houden.
in Rijnpark zo gebouwd dat zij relatief eenvoudig van                versterken zoals repaircafe’s, secondhand shops, een
functie kunnen veranderen, samengevoegd of opgesplitst               Circulair Ambachts Centrum en Circulaire maakbedrijven in
kunnen worden.                                                       het “makers district” (mogelijk aangevuld met een “Hof van
                                                                     Cartesius”-achtig experiment) in Rijnpark gefaciliteerd.
3. Circulair en biobased bouwen                                      5. Afval
In Rijnpark wordt gebouwd met circulaire bouwmaterialen.             In Rijnpark is het een doel dat de afvalinzameling geen
De ambitie is om in Rijnpark te werken met 25% circulaire            negatieve invloed op de kwaliteit van de openbare ruimte
materialen tot 2030 en 50% na 2030). Materialen worden               heeft. Er is nog geen keuze gemaakt voor een bepaalde
op zo’n manier toegepast dat ze over meerdere levenscycli            oplossingsrichting. Wel gelden een aantal uitgangspunten,
kunnen worden gerecycled op een zo hoog mogelijk                     welke in een later stadium uitgewerkt dienen te worden:
niveau zonder te verdwijnen in het milieu. Het gebruik van
secundaire en biobased materialen wordt gestimuleerd, net            • Afval verminderen en/of hergebruiken
als het gebruik van materialen met een lage milieu- impact           • Bedrijfsafval wordt in gebouwen opgeslagen.
                                                                                                                                      LIVING LAB
                                                                                                                                      De technologische ontwikkeling staat niet stil en daarom is het van belang de duurzame ambities (energie, circulariteit,
                                                                                                                                      deeleconomie) - zeker tijdens de uitwerking - steeds weer tegen het licht te houden. Zijn de voorgenomen
                                                                                                                                      maatregelen straks nog efficiënt en aantrekkelijk genoeg? En welke exploitatievorm past daar en is denkbaar? Voor de
                                                                                                                                      realisatie van de gestelde ambities is een goede samenwerking, procesgang en kennisdeling cruciaal. De ontwikkeling
                                                                                                                                      van het Rijnpark kan daarbij fungeren als een ‘living lab’ voor gezonde en circulaire gebiedsontwikkeling van de regio.
Circulair Paviljoen, Paris (Encore Heureux) Donorstaal in nieuwbouwprojecten               Materialendepot
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                          104 105                                                                                                BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Zicht op het Postblok vanaf de Stamlijn
gebiedsvisie rijnpark                   106 107 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                              5
                          samen stad
                            maken
title of document 108 109            BURA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>5.1 Proces
De vaststelling van de startnotitie Rijnpark, in mei 2023,   • Te communiceren in heldere taal.                              ontwikkelingen. Bijvoorbeeld hoofdstraten, tussenstraten            plannen zijn daarna bijgesteld. Er komt minder bebouwing
was de start van het proces om tot deze gebiedsvisie te      • Leren door te doen.                                           en groen, en ook programmering en bouwvolumes. In een               direct aan de Broekstraat. Tussen Tasmanstraat en Van
komen. Na de vaststelling van de Startnotitie is er een                                                                      meer gedetailleerde omgevingsaanpak per deelproject                 Linschotenstraat komt lage bebouwing van maximaal 3
start gemaakt met het participatieproces en is begin juni    Visie op omgevingsmanagement of omgevingsgericht                bespreken we vervolgens hoe en wanneer we bewoners                  lagen. Tussen Van Oldebarneveldt en Heemskerckstraat
een Informatie-Festival (InfoFest, zie ook Stadsdialoog)     werken                                                          en ondernemers gaan betrekken. Dit leggen we ook vast in            komt bebouwing met een vergelijkbare hoogte als het Peja
Rijnpark georganiseerd. Hiermee is een begin gemaakt om      De essentie van de aanpak is erop gericht dat het eindbeeld     afspraken met ontwikkelaars.                                        gebouw. Tussen Tasmanstraat en Willem Van Noortstraat
Rijnpark actief uit te dragen en beter bekend te laten zijn  van de totale ontwikkeling van Rijnpark kan rekenen op          Aan de voorkant zijn we naar betrokken partijen, de omgeving        is de bebouwing verder weg geplaatst van de bestaande
in de stad. De bijeenkomst heeft veel input opgeleverd in    begrip, betrokkenheid en waardering van de betrokken            en ook de ontwikkelaar of aannemer, glashelder over de              bebouwing, zodat zowel de sloot als de groenstrook
de vorm van vragen, ideeën, suggesties, en verbeterpunten.   stakeholders. Dit vereist dat we bereid zijn te bouwen          mate van participatie en de spelregels die we hanteren. Ook         behouden kunnen blijven.
In de periode tot en met vandaag de dag loopt de             aan duurzame relaties met de omgeving, en dat we die            hier is het belangrijk de verwachtingen helder te hebben.       • In het oostelijk deel van Rjjnpark, aansluitend op
omgevingsdialoog Rijnpark. Onder andere met bewoners,        bereidheid ook aan de stad vragen. Hierin staan de belangen     Als je spreekt over co-creatie of meedenken, vult ieder             bedrijventerrein Het Broek, is de woningbouw
tijdens bijeenkomsten en individueel, grondeigenaren,        van de verschillende partijen centraal en hebben we             die begrippen op eigen wijze in. We moeten ervoor zorgen            teruggebracht en het programma aan bedrijvigheid
Wijkplatform Het Broek, huurders, woningcorporaties, en      oprechte interesse in elkaars belangen.                         dat we dezelfde taal spreken en afspraken maken over de             juist naar boven bijgesteld. Mede naar aanleiding van
diverse belangenverenigingen zoals Stichting Arnhemse                                                                        betekenis van begrippen.                                            zorgen vanuit bedrijven over toekomstige bedrijvigheid
Bedrijventerreinen.                                          In de aanpak ligt de focus in eerste instantie op het creëren                                                                       én vanuit de behoefte om Rijnpark bij te laten dragen
                                                             van begrip voor de opgave. Wanneer de urgentie voor             Arnhems Stappenplan participatie                                    aan het versterken van het toekomstige profiel van
Werkwijze omgevingsmanagement                                Rijnpark niet genoeg wordt aangetoond kunnen stakeholders       Participatie is maatwerk. Arnhem heeft daarvoor een                 bedrijventerrein Het Broek.
De gebiedsontwikkeling van de Spoorzone Arnhem Oost          afhaken of voelen zij zich onvoldoende verbonden met de         ‘Arnhems stappenplan Participatie’ uitgewerkt met een
en daarmee ook Rijnpark is een complexe opgave, met veel     opgave. Dat willen we voorkomen. Omdat het vertrekpunt in       handreiking met te zetten stappen (de structuur) en
belanghebbenden, verschillende ambities en tegengestelde     de verschillende deelgebieden binnen Rijnpark (fase 1 en 2)     te maken werkafspraken (verankering van participatie            COMMUNICATIESTRATEGIE
belangen. Om de gebiedsontwikkeling te laten slagen is een   anders is en de situatie van elkaar verschilt, is de aanpak ook in de werkprocessen). In de stappen zit ondermeer
goede samenwerking met stakeholders van groot belang.        per fase verschillend.                                          een beslisboom als hulpmiddel om te bepalen welke               De essentie van stakeholdermanagement is het bouwen aan
Hiervoor is het zaak dat we een goed beeld hebben hoe we                                                                     participatievorm geschikt is (faciliteren, samenwerken,         een goede en duurzame relatie met de projectomgeving
die samenwerking vorm gaan geven. Dat gaan we doen om        Wanneer er begrip is voor de ontwikkeling van Rijnpark          meebeslissen, adviseren, raadplegen, informeren). De            en een goede en frequente stakeholdercommunicatie. Die
met elkaar in gesprek te gaan.                               ontstaat ruimte om de omgeving te betrekken bij                 werkafspraken omvat afspraken over hoe participatie op te       communicatie gaat over inhoud en over proces. Ons doel
                                                             de ontwikkeling. Dit is al in gang gezet. Wanneer               nemen in college- en raadsstukken en afspraken over het         is constructief samen te werken met interne en externe
We willen stakeholders zoveel mogelijk betrekken bij het     belanghebbenden zich onderdeel voelen van de ontwikkeling       opstellen, bijsturen en evalueren van een participatieplan.     stakeholders aan resultaten waar iedereen tevreden over kan
proces. Door goede, structurele en tijdige communicatie,     en zich betrokken zijn in het planproces hebben we een                                                                          zijn. We willen de doelen en belangen van de in- en externe
door het ophalen van waardevolle input, door het stellen van belangrijke basis gelegd. In Rijnpark is de omgevingsdialoog    Een belangrijk punt dat benoemd wordt in het Stappenplan        projectomgeving inzichtelijk krijgen en serieus nemen. Door
duidelijke kaders in de samenwerking en door het delen van   met eigenaren al ingezet en daarin wordt flink ingezet op       is dat verwachtingsmanagement van groot belang is: wat is       dit consequent te doen creëer je draagvlak voor het project.
de gemaakte keuzes. Het bouwen aan een relatie staat dus     deze betrokkenheid. Ook de bewoners en ondernemers              de (speel)ruimte per stakeholder, ook per fase?                 We gaan stakeholders zo vroeg mogelijk betrekken in het
voorop. Dit doet de gemeente door:                           van omliggende wijken zijn meegenomen in de gebiedsvisie        Enkele voorbeelden uit de omgevingsdialoog Rijnpark             planvorming- en realisatieproces. Als er nog ‘schuifruimte’
                                                             Rijnpark, waarmee de basis is gelegd voor toekomstige           In de afgelopen periode is met veel partijen gesproken. Dit     is, of al eerder om samen een probleem te analyseren.
• Omgevingssensitief te zijn. Sensitief door ons te          betrokkenheid.                                                  heeft ons inzicht gegeven in belangen en zorgen die bij         Belangrijk is dat we herkenbaar zijn. Stakeholders moeten
    verplaatsen in anderen en hen met oprechte interesse                                                                     partijen spelen. Voor de gebiedsvisie                           weten bij wie ze terecht kunnen met vragen, zorgen en
    te benaderen. Door oog te hebben voor zaken die onze     Uiteindelijk is onze missie dat de omgeving waardering heeft                                                                    ideeën.
    omgeving niet uitspreekt maar die wel leven.             in de manier waarop het project (de gemeente) de omgeving       • Aan de noordzijde van Rijnpark, de aansluiting op de
• In de terugkoppeling naar stakeholders te laten zien hoe   meeneemt en betrekt bij de ontwikkeling van Rijnpark.              Broekstraat, is het plan bijgesteld. Al tijdens het InfoFest
    we belangen van verschillende stakeholders tegen elkaar  Wanneer deze waardering er is kan de relatie ook in minder         Rijnpark (juni 2023) zijn vanuit de wijk Het Broek wensen
    afwegen.                                                 goede tijden of minder populaire beslissingen tegen een            geuit om autoverkeer in de Broekstraat minimaal te
• Als projectteam verantwoordelijk te zijn voor              stootje.                                                           houden, de inrichting niet te wijzigen, en om de sloot en
    omgevingsmanagement. Het is een organisatie-                                                                                groenstrook aan de zuidkant van de Broekstraat te laten
    competentie en niet alleen het domein van de                                                                                zoals deze is. Hier zijn we mee aan de slag gegaan, Tijdens
    omgevingsmanager.                                        PARTICIPATIE IN ARNHEM                                             een opvolgende de informatiebijeenkomst (oktober
• Realistische verwachtingen bij stakeholders te scheppen                                                                       2023) is specifiek ingegaan op de aansluiting Rijnpark-
    over hun invloed (betrouwbaarheid).                      De intentie van participatie is om de kwaliteit van projecten      Broekstraat. De groenstrook zou op enkele plaatsen
• Onze afspraken na te komen.                                en de uitvoering ervan te verhogen en om het draagvlak             doorkruist ruimte bieden aan langzaam verkeersroutes
• Stakeholders tijdig (op het moment dat er nog              voor een project onder bewoners en ondernemers te                  (loop- en fietspaden). Ook wordt de groenstrook op
    keuzemogelijkheden zijn) te betrekken bij visie- en      vergroten. We stellen in navolging op de gebiedsvisie in           één plaats voor een deel onderbroken door bebouwing,
    planvorming (gelijkwaardigheid en gezamenlijkheid).      2024 een meer specifiek participatieplan voor Rijnpark op,         om stedenbouwkundig de aansluiting van Het Broek en
• Abstracte materie voor stakeholders begrijpelijk te        waarin we vastleggen in welke mate participatie mogelijk is        Rijnpark te leggen. Deze uitwerking bleek onvoldoende aan
    maken.                                                   in de verschillende deelprojecten en in welke fase van de          te sluiten op de wens van een groot aantal aanwezigen. De    Infofest Rijnpark
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                    110 111                                                                                                BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>colofon
BURA urbanism                                   Gemeente Arnhem
KNSM-laan 53                                    Eusebiusbuitensingel 53
1019 LB Amsterdam                               6828 HZ Arnhem
+31 20 7372085                                  0800 - 1809
info@bura.city
www.bura.city                                   www.arnhem.nl
Team:
Marco Broekman
Bart Claassen
Yunshih Chen
Marian Enders
Frank de Boer
Francisco Adriane
Adviseurs
Goudappel
Arcadis/Overmorgen
SWECO
STEC groep
Universiteit Wageningen
Econsultancy
Studio R, building sustainable
Alba Concepts
Fakton consultancy
Disclaimer
Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden zonder naam- en bronvermelding. Dit document
betreft een gebiedsvisie waarbij geen rechten aan kaarten en dergelijke kunnen worden ontleend. BURA urbanism heeft getracht de
gebruikte bronnen zorgvuldig te vermelden en auteursrechten te respecteren. Mocht in dit document iets niet juist zijn vermeld, dan kunt
u dat ons laten weten, zodat alsnog de juiste bronvermelding kan worden opgenomen.
gebiedsvisie rijnpark                                                                                                                 112 113 BURA | gemeente arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>