<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijdrage Onze Huisartsen – door Jacolien Roos
Ik ben Jacolien Roos en ben hier samen met Clary te Velde namens Onze Huisartsen, de
Regionale Huisartsen Organisatie van Arnhem en Omstreken. Ik ben 18 jaar huisarts in
de stad. De patiënten in mijn praktijk wonen in het Centrum, Arnhemse Broek en
spijkerbuurt.
Tekort aan huisartsen
Al vaker hebben we contact gezocht met de gemeente over het nijpende tekort aan
huisartsen en de te verwachten problemen in de toekomst. Als Arnhemse huisartsen
willen we dat huisartsenzorg toegankelijk en beschikbaar blijft voor iedere inwoner van
de stad.
Die toegankelijkheid staat onder druk.
Op dit moment zitten alle huisartsen in de stad vol. Zij kunnen weinig nieuwe patiënten
in hun praktijken opnemen. En dus moeten we samen Rijnpark aantrekkelijk maken voor
nieuwe huisartsen die zich in Arnhem willen vestigen.
We zijn enthousiast over de gebiedsvisie Rijnpark waarin veel ruimte en aandacht is voor
een gezond leefklimaat. Dit past volledig in de toekomstvisie van de huisartsen in
Arnhem en ook landelijk. We roepen u op bij de wijkinrichting nadruk te leggen op
gemeenschapsgevoel, verbinding, uitnodigende ruimtes om te bewegen en winkels en
voorzieningen met gezonde producten.
In uw stukken schrijft u: “Rijnpark is een complete wijk met plekken voor scholen, sport,
en activiteiten op sociaal en cultureel gebied.” Voeg daar huisartsen aan toe. De huisarts
als bijzondere doelgroep en als maatschappelijke voorziening!
Reserveer ruimte voor huisartspraktijken
7000 Woningen in Rijnpark betekent op zijn minst 14.000 inwoners. Dit betekent dat er
in ieder geval 9 huisartsen gevonden moeten worden om voor deze burgers
huisartsenzorg beschikbaar te maken. Voor deze 9 nieuwe collega’s en hun team zullen
ongeveer 3 nieuwe praktijken nodig zijn. Daar waar gebouwd wordt kan in de plint
ruimte gereserveerd worden voor een huisartsenpraktijk. Praktijken in de wijk, dicht bij
de inwoners. Zo kunnen we holistische, integrale en wijkgerichte zorg bieden aan de
burgers samen met de wijkcoaches, thuiszorg, jeugdzorg, ambulante hulpverleners en
vrijwilligers.
Het starten van een huisartsenpraktijk is niet makkelijk in de huidige maatschappij, het
vraagt ambitie, doorzettingsvermogen en letterlijk ruimte! Jonge collega’s zien
huisvesting als een grote drempel voor de start van een praktijk. Het zal u niet ontgaan
zijn dat de commerciële partijen die zich in den lande opwerpen om het gat in de
huisartsenzorg te vullen met hun winstgevende modellen geen toekomstbestendige zorg
opleveren.
Er zijn inmiddels gemeenten die doordrongen zijn van het feit dat de huisartsenzorg geen
vanzelfsprekendheid meer is. In Amstelveen en Culemborg helpt de gemeente huisartsen
met het vinden van praktijkruimte en passen ze de huurprijzen aan. Om hier richting aan
te geven hebben we de handreiking huisvesting van de Landelijke Huisartsen Vereniging
met u gedeeld voorzitter…. ONZE OPROEP:
Vergeet de ruimte voor de huisartsen niet, in deze prachtig nieuw te ontwikkelen wijk!
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                   Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
HANDREIKING
Huisvesting huisartsen
en gezondheidscentra
Steeds meer huisartsenpraktijken
kunnen geen nieuwe patiënten meer
aannemen. Geschikte huisvesting voor
huisartsenpraktijken kan bijdragen
aan het verminderen van de druk op
de huisartsenzorg.
               1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>              Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                1          Inleiding                                    3
                           Probleemschets                                4
                           Doel handreiking                              5
                2          Samenwerking betrokken partijen              6
Inhoudsopgave   3          Rol direct betrokken partijen                9
                           Rol huisarts/gezondheidscentrum             10
                           Rol regionale huisartsenorganisatie          11
                           Rol zorgverzekeraar                         13
                           Rol gemeente                                16
                                                                           Leeswijzer
                                                                           De handreiking is opgebouwd uit verschillende hoofdstukken.
                4          Rol overige partijen                       21   Het eerste hoofdstuk bevat de probleemschets en het doel
                                                                           van de handreiking. Het tweede hoofdstuk beschrijft hoe
                           Rol Rijksoverheid                           22  de verschillende betrokken partijen het beste kunnen samen-
                           Rol bank                                    23  werken. Het derde hoofdstuk gaat in op de rollen van de direct
                           Rol provincie                               23  betrokken partijen. Hoofdstuk vier beschrijft de rol van overige
                                                                           partijen en hoofdstuk vijf geeft meer toelichting over de finan-
                                                                           ciële knelpunten en de aanvullende afspraken die partijen
                5          Financiering                               24
                                                                           gemaakt hebben. Hoofdstuk zes geeft achtergrondinformatie
                                                                           over dit probleem.
                                                                           Deze handreiking is geschreven door de leden van de werk-
                                                                           groep huisvesting: het ministerie van Binnenlandse Zaken en
                6          Achtergrondinformatie                      26   Koninkrijksrelaties, InEen, de Landelijke Huisartsen Vereniging,
                                                                           de Nederlandse Zorgautoriteit, de Vereniging van Nederlandse
                           Feiten en cijfers                           27
                                                                           Gemeenten, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
                           Verschillende soorten huisartsenpraktijken 28
                                                                           Sport en Zorgverzekeraars Nederland.
                           Wettelijke kaders                          29
         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
            De huisartsenzorg heeft een spilfunctie in het Nederlandse zorgsysteem.
            Ook is de huisartsenzorg een basisvereiste voor de leefbaarheid en
            aantrekkelijkheid van wijken.
                              Een grote meerderheid van huisartsen geeft aan problemen te hebben met huisvesting en de bekostiging
                              daarvan 1. Het is van groot belang dat alle inwoners van Nederland een huisartsenpraktijk dichtbij hebben
INLEIDING
                              en houden, zodat iedereen toegang heeft tot gezondheidszorg. Een voorwaarde hiervan is dat het voor
                              huisartsen en gezondheidscentra mogelijk is om zich te vestigen in de wijk waar hun patiëntenpopulatie
Probleem-                     woont. Dat lukt nu niet altijd.
schets                        Huisvestingsproblematiek van huisartsen moet gezien worden in de bredere context van de toenemende
                              druk op de huisartsenzorg. Steeds meer huisartsenpraktijken kunnen bijvoorbeeld geen nieuwe patiënten
                              meer aannemen. Geschikte huisvesting voor huisartsenpraktijken kan helpen bij het verminderen van
                              de druk op de huisartsenzorg.
                              De knelpunten rondom huisvesting vallen uiteen in drie categorieën:
                                    1                                              2                              3
                              Het vinden van geschikte                      Het vinden van geschikte          Financiële knelpunten.
                                ruimte om bestaande                          nieuwe of vervangende
                              praktijken uit te breiden.                           praktijkruimte.
                              Deze handreiking biedt een oplossing voor probleem 1 en 2. Voor de financiële knelpunten zijn
                              aanvullende afspraken gemaakt. Deze worden toegelicht in hoofdstuk 5 Financiering.
          4                   1 https://www.lhv.nl/nieuws/zorgen-over-huisvesting-huisartsenpraktijken/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
            Om de huisvestingsproblematiek op te lossen hebben
            zorgpartijen en overheden in het Integraal Zorgakkoord (IZA)
            in 2022 de volgende afspraak gemaakt:
                                   “VWS, ZN, LHV, InEen en de VNG spannen zich in om voor de zomer van 2023 tot werkbare afspraken en
                                   een handreiking te komen over het oplossen van huisvestingsproblematiek van huisartsenpraktijken
INLEIDING
                                   en gezondheidscentra, waar betaalbare huisvesting niet beschikbaar is, de bestaande huisvesting
                                   inadequaat is of nieuwe voorzieningen nodig zijn om de visie op de eerstelijn te realiseren 2. ”
Doel                          Deze afspraak is noodzakelijk omdat de verantwoordelijkheid voor de huisvesting van huisartsen en
handreiking                   gezondheidscentra niet expliciet bij één partij ligt. Het probleem kan alleen opgelost worden als alle
                              betrokken partijen een stap naar voren zetten. De partijen die deze handreiking hebben geschreven
                              voelen gezamenlijk de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de toegankelijkheid van de huisartsen-
                              zorg. Het oplossen van problemen in de huisvesting is daar een onderdeel van.
                              Het doel van deze handreiking is om huisartsen, regionale huisartsenorganisaties, gemeenten en
                              zorgverzekeraars te ondersteunen bij het vinden van (lokale en regionale) oplossingen voor
                              huisvestingsproblematiek van huisartsen. In deze handreiking staat hoe partijen kunnen bijdragen
                              aan een oplossing, zowel individueel als gezamenlijk. Ook worden de instrumenten omschreven die
                              elke partij heeft om passende huisvesting voor huisvestingspraktijken te realiseren.
          5                   2 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/integraal-zorgakkoord-samen-werken-aan-gezonde-zorg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Samenwerking
direct betrokken
partijen
 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             De basis voor aanpak en preventie van huisvestingsproblemen
             ligt in regionale en lokale samenwerking tussen:
Samenwerking
direct
betrokken
partijen
                 Huisartsen/                                Regionale                    Zorgverzekeraars                          Gemeenten
              gezondheidscentra                       huisartsenorganisaties
             Het realiseren van passende huisvesting is alleen mogelijk als    Als er problemen rondom huisvesting van meerdere huisartsen en
             deze partijen zich committeren aan deze samenwerking en elke      gezondheidscentra zijn of op korte termijn verwacht worden, is een
             partij daarbij zijn eigen rol kent en verantwoordelijkheid neemt. structureel overleg waardevol. Dit kan in regionale samenwerking
                                                                               van meerdere gemeenten, maar ook op gemeentelijk niveau.
             De exacte inrichting van die samenwerking hangt af van de omvang  Het overleg kan worden ingericht zowel op bestuurlijk niveau
             van de gemeente, bestaande lokale of regionale organisaties voor  (wethouder en directies) als op uitvoerend niveau.
             huisartsen en gezondheidscentra en lopende
             samenwerkingsverbanden.
          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             In het overleg is het van belang dat:                                Voorbeeld huisartsenpraktijk
                                                                                  Een bestaande huisartsenpraktijk (DUO-praktijk aan huis) in een
             1. Huisartsen en gezondheidscentra hun knelpunten zo vroeg           kleine stad met 30.000 inwoners zocht nieuwe huisvesting. In een
Samenwerking     mogelijk signaleren.
             2. De betrokken partijen kennis delen;
                                                                                  eerste traject stelde de gemeente ruimte beschikbaar, maar de huur-
                                                                                  tarieven bleken te hoog voor deze praktijk. Later ontwikkelde
direct       3. De betrokken partijen samen zoeken naar oplossingen waarbij
                 iedereen zijn eigen kwaliteiten en verantwoordelijkheden zo
                                                                                  de woningcorporatie nieuwbouw en ruimde op de begane grond plek
                                                                                  in voor zorgvoorzieningen. De huisartsenpraktijk paste de eerder
betrokken        goed mogelijk inzet.                                             gemaakte plannen aan de beschikbare ruimte. Zo kon de huisartsen-
                                                                                  praktijk groeien van 2500 naar 4000 patiënten en met een andere
partijen     Overigens is niet altijd een structureel beleidsmatig overleg nodig.
             Huisvestingsproblematiek kan ook op individueel niveau (casus-
                                                                                  praktijk fuseren van DUO- naar groepspraktijk. De doorlooptijd was
                                                                                  ongeveer 2 jaar. De huisartsen stapten namelijk in toen de plannen
             niveau) worden opgelost.                                             al gemaakt waren. De gemeente heeft de huisartsen in het tweede
                                                                                  traject geholpen met het doen van de benodigde aanvragen voor
                                                                                  vergunningen, parkeerplaatsen en meer.
          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Rol direct
betrokken partijen
 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             Steeds meer huisartsen hebben problemen met hun huisvesting en lopen
             tegen hun grenzen aan bij het aannemen van personeel, opleiden van
             huisartsen en inschrijven van nieuwe patiënten.
ROL
huisarts/    Als zelfstandige ondernemer ligt de eindverantwoordelijkheid voor
             het vinden van huisvesting bij de huisarts zelf. Huisartsen kunnen
                                                                                   2.    Zich laten vertegenwoordigen door de regionale huisartsen-
                                                                                         organisatie, zodat deze aanspreekpunt voor gemeente en
gezondheids- hierbij natuurlijk wel worden ondersteund door betrokken partijen,
             die er ook belang bij hebben dat de huisarts zorg kan leveren in
                                                                                         zorgverzekeraar kan zijn. Dit hangt onder andere af van
                                                                                         de omvang van de gemeente en het aantal huisartsenpraktijken
centrum      de wijk waar zijn of haar patiëntenpopulatie gevestigd is.                  met huisvestingsproblemen: een individuele vraag kan ook
                                                                                         als zodanig worden opgepakt.
             De huisarts of het gezondheidscentrum kan de volgende
             acties ondernemen:                                                    3.    Informatie delen met de regionale huisartsenorganisatie over
                                                                                         ruimtebehoefte op korte en langere termijn. De gemeente
             1.   Zo vroeg mogelijk signaleren dat zij een nieuwe ruimte                 heeft dit nodig voor het maken van de gebiedsplanning en
                  zoeken, met pensioen gaan/hun praktijk willen overdragen,              daarbij het bestemmen van de ruimte.
                  een wachtlijst hebben of hun huidige ruimte ontgroeien en
                  dit delen met de regionale huisartsenorganisatie die in de eigen 4.    Bij acute financiële knelpunten contact opnemen met
                  regio het aanspreekpunt is voor huisvesting (zie de volgende           de zorgverzekeraar.
                  paragraaf voor de verschillende organisaties die betrokken
                  kunnen zijn). Tijdig signaleren helpt om continuïteitsproblemen  Er komt veel kijken bij het beginnen of overnemen van een praktijk.
                  en noodsituaties te voorkomen.                                   Diverse organisaties leveren hiervoor ondersteuningsmaterialen
                 • Het is belangrijk om hierbij in het achterhoofd te houden dat   zoals cursussen, handboeken, een stappenplan en dergelijke.
                     processen rondom huisvesting vaak lang duren: gebieds-        Zie bijvoorbeeld Praktijkhouderschap – LHV. Daarnaast ontwikkelt
                     ontwikkeling kan 5-10 jaar duren; projectontwikkeling 3-8     de LHV voor huisartsen een aparte handreiking om hen te
                     jaar en verbouwing met bestemmingswijziging 2-3 jaar.         ondersteunen bij het zoeken van praktijkruimte. In deze handreiking
                     Dit zijn geen wettelijke termijnen maar indicatieve.          staat informatie over de bouwnormen, welke partijen de huisarts
                                                                                   kunnen ondersteunen en welke stappen een huisarts kan zetten
                                                                                   om huisvesting te realiseren. 3
          10                                                                       3  https://www.lhv.nl/product/lhv-bouwnorm/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>              Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
              Regionale huisartsenorganisaties ondersteunen huisartsen
              en gezondheidscentra bij het vinden van passende huisvesting.
              Binnen regionale (huisartsen)organisaties werken huisartsen                              •    Proactief informatie delen over (aankomende) problematiek
              structureel samen aan slagkracht en korte lijnen in de regio.4                                over de beschikbaarheid van huisartsenzorg, bijvoorbeeld
              In de regio zijn op dit moment verschillende (huisartsen)organisaties                         door een gebrek aan praktijkruimte, met de preferente
ROL
              actief op het thema huisvesting, denk bijvoorbeeld aan de LHV-                                zorgverzekeraar en gemeente en hiervoor gezamenlijk
              afdeling, de HAGRO, regionale huisartsenorganisatie (RHO).                                    beleid opstellen.
regionale     In een enkel geval is ook de regionale ondersteuningsstructuur (ROS)
              betrokken. Het is belangrijk dat de verschillende regionale huisartsen-             3.     Contractafspraken maken met zorgverzekeraars over
huisartsen-   organisaties samen één aanspreekpunt voor de stakeholders op
              het gebied van huisvesting aanwijzen.
                                                                                                         het ondersteunen van huisartsen en gezondheidscentra om
                                                                                                         de toegankelijkheid van de huisartsenzorg in de regio te
organisatie   De regionale huisartsenorganisatie die in de regio
                                                                                                         ondersteunen. Dit kan via segment 2 van de bekostiging, via
                                                                                                         de Organisatie & Infrastructuur gelden.
              de rol pakt kan:
              1.    Aanspreekpunt zijn voor gemeente en zorgverzekeraars en                            Voorbeeld HONK
                    kennis delen over de behoeften met betrekking tot huisvesting                      De RHO HONK in regio Noord-Kennemerland ondersteunt huisartsen-
                    van huisartsen en gezondheidscentra in de regio.                                   praktijken die willen uitbreiden, verhuizen of een nieuwe praktijk willen
                                                                                                       starten met behulp van het Data-Dialoog-Doen model. In fase 1,
              2.    Verzamelpunt zijn voor signalen van de huisartsen en                               de Data-fase, worden data en cijfers verzameld om de regionale opgave
                    gezondheidscentra uit de betreffende regio.                                        vast te stellen: welke demografische uitdagingen en eventuele tekorten
                  • Bij de huisartsen en gezondheidscentra in de regio                                 zijn er? Vervolgens wordt in de tweede Dialoog-fase de verbinding
                       de huisvestingsbehoefte inventariseren, zowel de huidige                        gezocht met regionale organisaties, zoals bestaande huisartsen-
                       als de verwachte behoeften, bijvoorbeeld vanwege                                praktijken, zorgorganisaties, de zorgverzekeraar en de gemeente.
                       aanstaand pensioen en aankomende praktijkovernames.                             Ook externe partijen, zoals woningcoöperaties en ondernemers denken
                       Tijdig inzicht betekent bij voorkeur 4 tot 6 jaar vooraf.                       in dit stadium mee over oplossingen rondom huisvesting. In de derde en
                       Inzicht in deze behoefte helpt de gemeente bij het maken                        laatste Doen-fase wordt van alle verzamelde input een concreet plan
                       van de gebiedsplannen en het bestemmen van de ruimte.                           van aanpak geschreven, waarna de transitie start. HONK biedt een
                                                                                                       toolkit huisvesting aan waar deze stappen staan beschreven.
                                                                                                       Daarnaast ontzorgt HONK in dit hele proces door te faciliteren in
                                                                                                       het verbinden van partijen, behoefte-inventarisatie, project-
                                                                                                       management, analyses en ondersteuning op financiële vraagstukken.
              4 https://uploads-ssl.webflow.com/5e5a420d9e288fd85de3bd78/5fc11bfae4b222fc0271af72_Visie%20Regionale%20samenwerking%20in%20de%20huisartsenzorg%20-%20
           11    Hechte%20Huisartsenzorg.pdf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
ROL
             4. Ondersteunen bij een indeplaatsstelling. Een indeplaatsstelling
                betekent dat bij bedrijfsovername (in dit geval bij praktijk-
regionale       overname) de nieuwe eigenaar de plaats van de oude eigenaar
                mag innemen in de huurovereenkomst. De huurovereenkomst
huisartsen-     loopt door met dezelfde voorwaarden en afspraken, bijvoorbeeld
                afspraken over de huurprijs en de huurtermijn.
organisatie
                Voorbeeld Hadoks                                                      Voorbeeld ZHCo-PeriScaldes
                De RHO Hadoks in Den Haag speelt een steeds actievere rol in          De RHO ZHCo-PeriScaldes faciliteert, organiseert en innoveert binnen
                huisvestingsvraagstukken van huisartsen. Huisartsen kunnen bij hen    de Zeeuwse huisartsenzorg en de daarbij horende eerstelijnszorg.
                aankloppen wanneer ze bijvoorbeeld te weinig ruimte hebben of een     Ze ondersteunen huisartsen in de praktijkvorming of -voering en
                nieuwe praktijklocatie zoeken. Hadoks legt contacten met verschil-    helpen hen contacten te leggen in het werkveld. Op het gebied van
                lende partijen zoals gemeenten en woningcorporaties in de regio.      huisvesting ondersteunen ze huisartsen bij het maken van plannen
                Hierdoor hebben ze beter zicht op waar ruimtes beschikbaar komen.     voor het openen van een nieuwe praktijk, het faciliteren bij praktijk-
                Daarnaast brengt Hadoks problemen onder de aandacht bij               overname of associatie en het in contact brengen met makelaars.
                de verschillende betrokken partijen om een gezamenlijk gevoelde       Ze werken nauw samen met de zorgverzekeraar en gemeenten.5
                urgentie te creëren.
          12                                                                       5 https://huisartseninzeeland.nl/over-ons
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             Voor zorgverzekeraars is toegankelijkheid steeds vaker
             prioriteit nummer één.
ROL
             De zorgverzekeraar moet voldoende zorg inkopen en richt zijn      2. Samen met de regionale huisartsenorganisatie regionale
             aandacht onder andere op de toegankelijkheid en continuïteit         knelpunten rondom de toegankelijkheid van de huisartsen-
zorg-        van de huisartsenzorg. Huisvesting is één van de factoren die
             beïnvloedt hoe toegankelijk de huisartsenzorg is. Immers, als een
                                                                                  zorg in kaart brengen, onder meer:
verzekeraar  praktijk de huisvesting is ontgroeid, maar geen grotere ruimte
             kan vinden, kunnen er geen patiënten meer worden ingeschreven.
                                                                                  a. Door in beeld te brengen wat de zorgbehoefte in de toekomst
                                                                                     is. Bijvoorbeeld welke huisartsen binnen nu en 5 jaar met
                                                                                     pensioen gaan en in welke wijken er patiëntenstops zijn;
             Zorgverzekeraars dragen bij aan passende huisvesting door:
                                                                                  b. Door samen met de regionale huisartsenorganisatie te
             1. Een proactieve rol in de regionale samenwerking met de               anticiperen op toegankelijkheidsproblemen. Bijvoorbeeld
                gemeente en regionale huisartsenorganisatie om passende              door een plan te maken voor het opvangen van de capaciteit
                huisvesting te agenderen en organiseren. Zorgverzekeraars            als een huisarts stopt. In het geval van huisvestingsproble-
                zijn in de positie om waar nodig de samenwerking met de              matiek wordt de betreffende gemeente hier ook actief bij
                regionale huisartsenorganisatie en gemeenten aan te jagen en         betrokken.
                zo knelpunten op te lossen.
          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             3.    Het koppelen van huisartsen en gezondheidscentra aan                  5. Maatwerkoplossingen te bieden via segment 3 als de
                   mogelijke samenwerkingspartners die kunnen bijdragen aan                  toegankelijkheid van de huisartsenzorg in geding is en er
                   passende huisvesting van huisartsen. Denk bijvoorbeeld aan                sprake is van (dreigende) discontinuïteit van huisartsenzorg.
                   andere (eerstelijns)zorgaanbieders die kapitaalkrachtiger zijn
                   dan huisartsen en belang hebben bij een gezamenlijk pand.
                   Of door huisartsen die praktijkruimte zoeken te koppelen aan
                   zorginstellingen die juist ruimtes vrij hebben of afstoten.
ROL
zorg-             Voorbeeld Blerick                                                          Voorbeeld Hardenberg
verzekeraar       Een voorbeeld waarbij huisartsen samen met andere zorgverleners
                  tot een passende oplossing zijn gekomen is in de Lambertuskerk in
                                                                                             In 2022 is een nieuwe huisartsenpraktijk gestart in Hardenberg.
                                                                                             Dit is gefaciliteerd door een samenwerking tussen Zilveren Kruis,
                  Blerick. Verschillende eerstelijnszorgaanbieders, waaronder een            Flexdokters en de regionale huisartsenorganisatie Medrie. Zilveren
                  huisartsenpraktijk, zijn samen in een ontheiligde kerk gevestigd.          Kruis heeft Medrie aan Flexdokters gekoppeld en een financiële
                  De kerk is eigendom van een apotheker, die een deel van de ruimte          bijdrage geleverd voor het opzetten van deze nieuwe praktijk.8
                  verhuurt aan de andere zorgaanbieders.6
             4. Met de RHO afspraken te maken via segment 2 (Organisatie
                  & Infrastructuur, O&I) om de toegankelijkheid van de huisartsen-
                  zorg in de regio te ondersteunen. Huisvestingsproblematiek kan
                  ook een onderdeel zijn van toegankelijkheid. Zo kan de RHO
                  huisartsenpraktijken ondersteunen die willen uitbreiden of
                  verhuizen. Dit met als doel om de toegankelijkheid van de huis-
                  artsenzorg in de regio te ondersteunen.7
             6 https://www.limburger.nl/cnt/dmf20220405_93605968                         8 https://www.medrie.nl/medrie-actueel/unieke-samenwerking-innovatieve-
             7 https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_711597_22/2/#c692450d-dc5e-4006-bfe5-
          14    cdb3334ee4e9
                                                                                           huisartsenpraktijk-in-hardenberg-van-start
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             6. Tenslotte kan de zorgverzekeraar ook op andere manieren          Binnen de regio kan op verzoek van huisartsen of de gemeente
                 het huisvestingsvraagstuk verminderen, zie hier het voorbeeld   een overleg met de FSG worden gepland. DSW sluit hier over het
                 van een samenwerking tussen DSW en zorgorganisaties:            algemeen bij aan. De RHO informeert bestaande en geïnteresseerde
                                                                                 praktijkhouders over de mogelijkheden van de FSG. Daarnaast heeft
             In de regio’s Delft, Westland, Oostland (DWO) en Nieuwe Waterweg    de Zorgorganisatie Eerste Lijn (ZEL) een leergang ontwikkeld voor
             Noord (NWV) werken verschillende zorgorganisaties samen in          huisartsen die zich oriënteren om binnen nu en 3 jaar als praktijk-
             de facilitaire stichting Gezondheidszorg (FSG) om huisartsen te     houder aan de slag te gaan. Tijdens deze leergang wordt er
ROL
             ondersteunen bij huisvestingsproblematiek. Het bestuur van          informatie gegeven over de rol en werkwijze van de FSG. DSW deelt
             de stichting bestaat uit bestuurders van de grotere zorgconcerns    data en voert actief het gesprek met gemeenten in de regio over
zorg-        zoals het Franciscus Gasthuis & Vlietland, de Reinier de Graafgroep
             en DSW Zorgverzekeraar. Door geschikte panden in eigendom te
                                                                                 de beschikbare capaciteit van huisartsen, hoe dit zich verhoudt
                                                                                 met het inwonersaantal, de prognose hiervan en wat dit betekent
verzekeraar  verwerven en deze met professionele begeleiding en in goed
             overleg exploitatie gereed te maken, creëert de FSG een aantrek-
                                                                                 voor de huisvesting van huisarts in de gemeente, met name bij
                                                                                 nieuwbouwgebieden. Naar aanleiding van deze gesprekken nemen
             kelijk vestigingsklimaat voor de lange termijn met continuïteit     gemeenten regelmatig contact op met de FSG.9
             voor huisartsen.
          15 9 https://www.fsg.nl/OverFSG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
            De gemeente speelt een grote rol in de huisvesting van huisartsen,
            zowel door samenwerking met andere partijen als door eigen beleid.
ROL
            De Wet Ruimtelijke Ordening (Omgevingswet per 202410) vormt                        Voorbeeld huisvestingsaanbod Utrecht
            de basis voor alle bouwactiviteiten, gebiedsontwikkeling en                        Utrecht: het Makelpunt brengt vraag en aanbod van huisvesting
gemeente    ruimtelijke ordening binnen een gemeente. Voor de leefbaarheid
            en omgevingskwaliteit is van belang dat gemeenten in hun
                                                                                               voor culturele, maatschappelijke of commerciële activiteiten samen
                                                                                               met een focus op inhoudelijke samenwerking. Doel is tegemoet te
            omgevingsbeleid ook zorgen voor maatschappelijke en sociale                        komen aan de vraag naar ruimte in de stad en tegelijkertijd
            voorzieningen, sportfaciliteiten en gezondheidszorg. Gemeenten                     beschikbare locaties te gebruiken.
            hebben er baat bij dat hun inwoners huisartsenzorg ontvangen,
            ook vanwege de functie van de huisarts als verwijzer naar
            Jeugdzorg, Wmo-voorzieningen en andere ondersteuning.                         3. Binnen de gemeentelijke organisatie zorgen voor goede
                                                                                               samenwerking en informatie-uitwisselingen tussen de
            Hieronder beschrijven we handelingsopties om als gemeente                          ‘sociale’ en ‘fysieke’ afdelingen en wethouders. Signalen van
            bij te kunnen dragen aan het huisvestingsvraagstuk:                                huisartsen komen doorgaans binnen bij Maatschappelijke
                                                                                               ontwikkeling, maar het aanpakken van het huisvestings-
            1. In een beleidsvisie (bijvoorbeeld de Omgevingsvisie)                            probleem vraagt ook om inzet vanuit Ruimtelijke
                 een beleidsdoel formuleren over het bevorderen van                            ontwikkeling.
                 voldoende ruimte voor eerstelijnszorg en/of huisartsenzorg.
                                                                                          4. Referentienormen voor maatschappelijke- , zorg- en
            2. Een medewerker of een team de taak geven om overleg te                          sportvoorzieningen vaststellen, met daarin een vierkante
                 voeren met de regionale huisartsenorganisatie die de                          meter norm voor eerstelijnszorg of huisartsenzorg.
                 huisvestingsrol oppakt en zorgverzekeraar(s) over huisvesting                 Gemeenten kunnen de norm naar eigen inzicht vaststellen,
                 voor eerstelijnszorg en/of te helpen bij                                      voorbeelden zijn te vinden via www.bouwstenen.nl
                 huisvestingsproblemen. Aanvullend kan een gemeente een                        en websites van onder meer de gemeenten Amsterdam,
                 (digitaal) loket ontwikkelen om vraag en aanbod van                           Den Haag en Rotterdam12.
                 maatschappelijk vastgoed bij elkaar te brengen.11
            10 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet                      12 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/972592/vrm21_401_20180109_
            11 Zie bijvoorbeeld de voorbeelden van Utrecht https://makelpunt-utrecht.nl/,    referentienorm_maatschappelijke_voorzieningen.pdf en https://denhaag.
               Rotterdam https://www.hteam010.nl/forum/ en Amsterdam                         raadsinformatie.nl/modules/13/Overige%20bestuurlijke%20stukken/641944 en
         16    http://www.amsterdam.nl/stadsloods/                                           https://www.rotterdam.nl/referentiewaarden-maatschappelijke-voorzieningen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                                                                                                      5. Afspraken maken met woningbouwcorporaties over de bouw
                 Referentienormen gemeenten voor                                                            of het beheer van buurtgezondheidscentra. Sinds 2022 is
                 maatschappelijke-, zorg- en sportvoorzieningen                                             de ontwikkeling van bedrijfsonroerend goed (BOG) door
                 Bij het opstellen van referentienormen is het advies om aan                                woningbouwcorporaties toegestaan, als het BOG14:
                 te sluiten op volgende landelijke normen:                                                  • gelegen is in een wijk waar de corporatie woningbezit heeft;
                 • De NZa baseert haar tarieven voor de bekostiging op 2.095                                • gericht is op de wijkbewoners en bijdraagt aan de
                     ingeschreven patiënten per 1 FTE huisarts (en ondersteunend                                woonkwaliteit;
ROL
                     team). Ervan uitgaande dat elke bewoner van een gemeente                               • de investering kleinschalig is (> 10 miljoen, daarboven moet
                     plek moet kunnen vinden bij een huisarts, kan op basis van het                             noodzaak aangetoond worden).
gemeente             aantal inwoners berekend worden voor hoeveel FTE huisartsen
                     en hun teamleden ruimte nodig is.                                                Hiervoor is geen goedkeuring van de Autoriteit woningcorporaties
                 • De LHV rekent met een eigen bouwnorm à 150m2                                       vereist.15 Gemeenten en corporaties kunnen ontwikkeling en
                     praktijkruimte per 1 FTE huisarts (met 2095 patiënten).13                        beheer van gezondheidscentra of huisartsenpraktijken ook
                 • Per inwoner is 0,07 m2 praktijkruimte nodig.                                       opnemen in de Prestatieafspraken.
                 • NB: niet alle ruimtes zijn geschikt voor huisartsenzorg.
                     Belangrijke eisen zijn toegankelijkheid voor mindervaliden, een                  6. Bij het vaststellen of wijzigen van omgevingsplannen en/of
                     lift waar ambulancepersoneel met een brancard in kan en                                maken van nieuwbouwplannen rekening houden met
                     geluiddichtheid van de muren in het kader van privacy.13                               huisvesting voor huisartsen en andere eerstelijns zorg-
                                                                                                            aanbieders en/of waar nodig (delen van) kavels specifiek
                                                                                                            voor (eerstelijns-)zorg te bestemmen. De Omgevingswet
            Bovenstaande getallen zijn gebaseerd op een gemiddelde praktijk                                 geeft gemeente hiervoor ruime beleidsvrijheid.
            met een gemiddelde populatie. Afhankelijk van diverse praktijk-
            kenmerken zal de feitelijke huisvestingsbehoefte verschillen.
            In wijken met bewoners met een lage sociaaleconomische status
            is de zorgvraag gemiddeld hoger, waardoor er meer huisartsen nodig
            zijn en daardoor ook ruimere huisvesting. Het is daarom goed om
            niet alleen naar de cijfers te kijken, maar ook naar individuele
            factoren zoals de capaciteit van huisartsen of de huidige praktijk-
            ruimte. Ga hierover samen in gesprek.
            13 https://www.lhv.nl/product/lhv-bouwnorm/
            14 https://www.ilent.nl/onderwerpen/publicaties-cijfers-en-wetgeving-autoriteit-woningcorporaties/documenten/publicaties/2021/12/01/beleidsregels-autoriteit-woningcorporaties
         17 15 https://www.ilent.nl/onderwerpen/vastgoed/bouwen-en-verwerven-maatschappelijk-en-bedrijfsmatig-vastgoed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                 Bestemming voor eerstelijnszorg                                               Voorbeeld Gemeente Amsterdam
                 In veel gemeenten wordt van oudsher gekozen voor de bestemming                Aan de Cornelis Lelylaan en het Koningin Wilhelminaplein in
                 ‘maatschappelijk’ of ‘maatschappelijk-zorg’. Met introductie van              Amsterdam ontwikkelt Gemeente Amsterdam een nieuwe buurt.
                 de Omgevingswet hebben gemeenten volledige vrijheid om                        In deze buurt is veel ruimte voor maatschappelijke voorzieningen,
                 de bestemmingen zo gedetailleerd te maken als wenselijk is. Zo kan            zo is er circa 1000 m2 vrijgemaakt voor een gezondheidscentrum16.
                 een bestemming ‘zorg’ gekozen worden waarbij de regels bepalen
ROL
                 welke type gezondheidszorg is toegestaan: bijvoorbeeld 1) alleen
                 huisartsen, 2) gezondheidscentra met meerdere eerstelijns zorg-            7. Eerstelijnszorg en/of huisartsenzorg opnemen in gemeentelijk
gemeente         aanbieders, of 3) meerdere typen zorgaanbieders zowel eerste- als
                 tweedelijns. Smalle bestemmingen beperken de kans op verkoop of
                                                                                               vastgoedbeleid. Organisaties kunnen in aanmerking komen
                                                                                               voor het huren van gemeentelijk vastgoed als ze bijdragen aan
                 verhuur van ruimtes aan partijen met meer draagkracht, maar                   realisatie van gemeentelijke beleidsdoelen (zie ook punt 1).
                 vergroten het risico op leegstand. Bij nieuwbouw in stedelijke                Dit geldt ook als de organisatie niet rechtstreeks subsidie of
                 gebieden en hoge vastgoedprijzen is de vestiging van huisartsen               opdrachten van de gemeente ontvangt.
                 gebaat bij smalle bestemmingen. Dan is het wel belangrijk dat vooraf
                 de markt goed wordt geconsulteerd en er voldoende kandidaten zijn
                 voor de functie/bestemming. Bij bredere bestemmingen (‘gemengd’               Voorbeeld Dufayhuis
                 of ‘dienstverlening’) is nieuwbouw of verbouw makkelijker te                  Twee huisartsenpraktijken (6 artsen) en een fysiotherapiepraktijk
                 financieren, omdat banken en ontwikkelaars minder risico lopen.               (5 fysiotherapeuten) konden de extreme huurverhoging van hun
                 Bij vertrek van een huisarts of het afzien van vestiging, kan de financier    voormalige pand niet betalen. Daarom hebben zij de gemeente
                 makkelijker verkopen of verhuren aan andere partijen. Het nadeel              Amsterdam benaderd om in de voormalige Dufayschool, eigendom
                 van brede bestemmingen is dat de koop- of huurprijzen te hoog                 van de gemeente, een buurt- en zorgcentrum te creëren met een
                 kunnen worden voor huisartsen en bij een tender ook andere                    betaalbare huur. Dit kon gerealiseerd worden doordat de gemeente
                 (maatschappelijke en commerciële) gebruiksfuncties dan huisartsen-            de school casco+ heeft verbouwd en vervolgens de gehele inrichting
                 zorg mogelijk zijn. Dit speelt vooral in stedelijke gebieden bij panden       en afwerking werd gefinancierd uit giften van patiënten en buurt-
                 waarin ook commerciële zorg, kinderopvang of kantoor-, of detail-             bewoners. Naast de huisartsen en fysiotherapeuten werken er nog
                 handelsfuncties en/of wonen is toegestaan.                                    veertig andere (para)medici, is er een apotheek en consultatiebureau
                                                                                               en is het een ontmoetingsplek in de wijk dankzij een buurtcafé en -tuin,
                                                                                               waarin vrijwilligers zorgen voor de aanleg en het onderhoud.17
            16 https://www.amsterdam.nl/projecten/cornelis-lelylaan/
         18 17 https://dufayhuis.nl/over-ons/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>            Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
            8. Bij gebiedsontwikkeling en nieuwbouwprojecten inventariseren
                 welke vraag er is naar huisvesting voor eerstelijnszorg en welke                        Didam Arrest
                 partijen geïnteresseerd zijn om daarin te investeren of huren                           Na het Didam-arrest van de Hoge Raad en aanvullende
                 en onder welke voorwaarden. Dit kan door middel van een                                 jurisprudentie is gebleken dat het voornemen tot verhuur (of
                 marktconsultatie. Dit is ook raadzaam in bestaande wijken,                              verkoop) van een pand of kavel in eigendom van de gemeente, altijd
                 omdat gemeenten daar niet altijd goed zicht op hebben op                                vooraf gepubliceerd moet worden door de gemeente. Op basis van
                 het aanbod en behoefte aan eerstelijnszorg. Let wel dat bij                             het omgevingsplan of eigen vastgoedbeleid kan de eis gesteld
ROL
                 een voornemen tot verkoop van vastgoed en grond het van                                 worden dat er het kavel of pand gebruikt moet worden voor
                 belang is om deze te publiceren (zie Didam arrest).                                     eerstelijnszorg of huisartsenzorg. Als er meerdere serieuze
gemeente    9. In een bestaande wijk, waar geen nieuwbouw mogelijk is,
                                                                                                         gegadigden zijn, moet de gemeente een openbare toewijzings- of
                                                                                                         selectieprocedure hanteren op basis van redelijke, objectieve en
                 een winkelplintstrategie opstellen waarin rekening wordt                                toetsbare criteria 18.
                 gehouden met eerstelijnszorg. Hierbij legt de gemeente
                 vast wat de nieuwe bestemming van veelal oude detail-
                 handels wordt. Bij verhuur van vastgoed of grond (pacht)
                 en grondverkoop kunnen gemeenten juridische problemen
                 vermijden door openbare selectieprocedures te hanteren
                 (zie Didam-arrest).
         19 18 https://www.volkshuisvestingnederland.nl/documenten/publicaties/2022/11/07/handreiking-implementatie-van-het-arrest-didam
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>              Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                   Voorbeeld samenwerking verschillende partijen
                   In Rotterdam is het H-team 010 opgericht, oftewel het Huisvesting Huisartsen team, waar huisartsen met hun vragen over
                   praktijkruimte terecht kunnen. Daarnaast kan iedereen die in Rotterdam aanbod heeft of ontwikkelt waar binnen ruimte is
                   voor maatschappelijke voorzieningen zoals huisartsenzorg ook bij het team terecht. Denk daarbij aan projectmanagers van
                   de gemeente, projectontwikkelaars en bedrijfsmakelaars. Het H-team 010 is een initiatief van de gemeente Rotterdam,
                   zorgverzekeraar Zilveren Kruis, LHV-afdeling Rotterdam en de Regionale Ondersteuningsstructuur (ROS) Samergo. In een
                   periodiek overleg (één keer in de vier weken) bespreekt het H-team 010 casussen en wordt de juiste route bepaald voor
                   de vragen. Oplossingen kunnen zijn: inzicht in een gangbare huur- of koopprijs, functiewijziging, regels voor vergunningen en
                   aanbestedingen, het opnemen van maatschappelijke voorzieningen in bouwplannen en actief inzicht verwerven in vraag
VOORBEELD
                   naar bestaande en te realiseren locaties. Is door het H-team 010 een advies geformuleerd, dan neemt Samergo namens of
                   samen met één van de deelnemende partijen contact op met de huisarts. De aanvrager blijft zelf verantwoordelijk.
Samenwerking       Ook op bestuurlijk niveau vindt periodiek overleg plaats tussen genoemde partijen. Daar wordt besproken of zaken die
                   meerdere malen op casusniveau in het H-team 010 worden aangekaart moeten leiden tot beleidsaanpassingen.19
verschillende
partijen      GEMEENTE
                   Basis vraag,
                                                 LHV
                                                      Basis vraag,
                                                                                    ZILVEREN KRUIS
                                                                                        Basis vraag,
                                                                                                                      SAMERGO
                                                                                                                          Basis vraag,
                 evt. eerste actie                  evt. eerste actie                  evt. eerste actie                evt. eerste actie
                                           H-team/centraal loket: Gezamenlijke analyse, route en acties
                    Één of meer partijen uit                  Terugkoppeling naar vrager                   Advies, bijv expert, géén
                   H-team kunnen mogelijk                                                                    nadere inzet H-team
                          ondersteunen                                                                          partijen mogelijk
                    Gedetailleerde uitvraag                                                                     Verstrekken van
                     volgens eigen interne                                                                     documenten en/0f
                           procedure                                                                               procedures
                      Uitvoeren van acties                       Centrale communicatie
                                                                         van acties
                                                                     Tot afmelding op                                                       1x per 4 weken
                                                                     agenda H-team                                             Coördinatie en verslaglegging Samergo
           20 19 https://www.hteam010.nl/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>    Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
Rol overige
partijen
 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             De Rijksoverheid                                                                   De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
             Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)                             De NZa is een zelfstandig bestuursorgaan dat valt onder de politieke
                                                                                                verantwoordelijkheid van de minister van VWS. De NZa heeft zowel
             Het ministerie van VWS is stelselverantwoordelijke voor de zorg in                 een regulerende als toezichthoudende taak. Vanuit haar regulerende
             Nederland. Via verschillende wettelijke kaders zijn de verantwoor-                 taak stelt de NZa in beleidsregels vast welke prestaties tegen welke
             delijkheden voor de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit                  (maximum)tarieven in rekening gebracht mogen worden door
Rol overige  van gezondheidszorg bij verschillende partijen belegd. In september
             2022 hebben de bewindspersonen van VWS vanuit hun rol met
                                                                                                zorgaanbieders. Vanuit haar toezichthoudende taak houdt de NZa
                                                                                                onder andere toezicht op de wijze waarop zorgverzekeraars invulling
partijen     verschillende partijen uit de zorg het Integraal Zorgakkoord (IZA)
             gesloten. Onderdeel van het IZA is de afspraak over het opstellen
                                                                                                geven aan hun zorgplicht. De NZa is vanuit deze taken ook actief lid
                                                                                                van de werkgroep huisvesting huisartsen die deze handreiking heeft
             van deze handreiking over huisvestingsproblematiek van huisartsen                  opgesteld. In deze werkgroep legt de NZa onder meer de verbinding
             en gezondheidscentra. VWS is de trekker van deze IZA-afspraak                      met het kostenonderzoek dat zij uitvoeren in de huisartsenzorg.
             en vanuit die rol ook voorzitter van de werkgroep huisvesting                      Dit onderzoek vormt de basis voor nieuwe tarieven voor de huis-
             huisartsen. Hierin brengt VWS de verschillende betrokken landelijke                artsenzorg die per 2025 zullen ingaan.21
             partijen bij elkaar om concrete afspraken te maken over het oplossen
             van deze problematiek. De handreiking is vastgesteld door het                      Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
             Bestuurlijk Overleg IZA waarvan VWS ook de voorzitter is. Met het                  Het ministerie van BZK heeft in dit vraagstuk een faciliterende rol.
             oprichten en voorzitten van de werkgroep en het gezamenlijk                        Het realiseren van voldoende en toereikende huisvesting voor
             opstellen van deze handreiking, voert VWS ook een aangenomen                       huisartsenzorg en gezondheidscentra is een belangrijk aandachts-
             motie uit van Tweede Kamerleden Ellemeet (GroenLinks) en                           punt bij grootschalige woningbouwlocaties, nieuwe geclusterde
             Kuiken (PvdA) over de huisvesting van huisartsen.20 Om het                         woonvormen voor ouderen en grote renovaties in de bestaande
             vraagstuk goed in beeld te krijgen heeft VWS op verschillende                      woningvoorraad. In de woonzorgvisies die gemeenten opstellen kan
             plekken in Nederland waar problemen met huisvesting spelen                         verwezen worden naar de opgave in eerstelijnszorg, waaronder
             gesprekken gevoerd met huisartsen, huisartsenorganisaties,                         de huisartsenzorg. BZK speelt een rol in het ontsluiten van de infor-
             gemeenten en zorgverzekeraars. In deze gesprekken zijn ook juist                   matie uit deze handreiking vanuit het zorgdomein naar het domein
             mooie voorbeelden van oplossingen naar voren gekomen. Een                          wonen en richt zich daarbij voornamelijk op gemeenten. Ook BZK
             deel daarvan is in deze handreiking terecht gekomen.                               is lid van de werkgroep huisvesting huisartsen.
             20 https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2022D43077&did=2022D43077
          22 21 Zie voor meer informatie hoofdstuk 5 over de financiering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
             Banken                                                                                    Provincie
             Naast de rol van een bank als kredietverstrekker, nemen banken                            De provincie heeft geen formele rol bij de huisvesting van
             een grotere rol op zich in het huisvestingsvraagstuk. Ze signaleren                       huisartsen. Wel zijn er mooie voorbeelden waar de provincie
             problematiek, begeleiden huisartsen en verbinden verschillende                            bijdraagt aan het oplossen van de huisvestingsproblematiek.
             stakeholders door kennis te delen. Regelmatig publiceren de banken
Rol overige  brancherapporten over hun bevindingen en vragen aandacht voor
             de problematiek. Ook is het een optie voor een bank om een                                    Voorbeeld Groningen en Friesland
partijen     rondetafel- of kennissessie te organiseren om vraagstukken te
             bespreken of om te zoeken naar een concrete oplossing. Denk hierbij
                                                                                                           In Groningen is het netwerk Gezond Groningen actief.22 In dit
                                                                                                           netwerk werken ruim 40 (maatschappelijke) organisaties en
             aan: het verduurzamen van de huisvesting en kennis over onder-                                overheden samen aan zorg-gerelateerde onderwerpen, waaronder
             nemerschap bij huisartsen. Contact met een bank kan op drie                                   huisvesting voor huisartsen. Zo heeft de provincie Groningen
             niveaus plaatsvinden. Huisartsen kunnen, als relatie van de bank,                             de subsidieregeling Zorg en Voorzieningen opgestart. Met deze
             schakelen met zijn of haar relatiemanager. Ook kan er geschakeld                              subsidieregeling wil de provincie de voorzieningen en de zorg in
             worden met de sectorspecialisten gezondheidszorg van individuele                              de provincie versterken, verbeteren en toekomstbestendig maken.
             banken. Daarnaast heeft de Nederlandse Vereniging van Banken                                  De provincie stemt hierin af met de zorgverzekeraars en gemeenten
             (NVB) een werkgroep gezondheidszorg. In deze groep zijn de sector-                            en speelt een verbindende rol. Deze subsidie wordt ook door veel
             specialisten van ABN AMRO, BNG Bank, ING, Rabobank en Triodos                                 huisartsen gebruikt om uit te breiden of een nieuw pand te starten. Het
             vertegenwoordigd. In het collectief wordt de problematiek                                     is hierbij wel van belang dat er, naast zorg, ook andere functies
             besproken en gezocht naar een logisch vervolg. Als laatste is het                             (bijvoorbeeld welzijn) onder 1 dak worden gecombineerd binnen
             zinvol als banken of de NVB integraal onderdeel uitmaken van                                  de (nieuwe) praktijk of gezondheidscentrum.23
             regionale en nationale overlegconstructies met regionale huisartsen-
             organisaties, zorgverzekeraars en gemeenten.                                                  De provincie Friesland is in het najaar van 2019 een subsidieregeling
                                                                                                           gestart om een bijdrage te leveren aan de spreiding en bereikbaar-
                                                                                                           heid van zorgvoorzieningen in de provincie. Met deze subsidie werd
                                                                                                           bijgedragen aan de bouw of verbouw van een bestaand of nieuwe
                                                                                                           huisartsenpraktijk. Er werd veel gebruik gemaakt van de subsidie,
                                                                                                           het bedrag is in twee tenders volledig besteed.24
             22 https://www.provinciegroningen.nl/actueel/nieuws/nieuwsartikel/groningse-organisaties-voor-meer-gezonde-jaren-gezonde-groningers-gezonde-zorg/
             23 https://www.provinciegroningen.nl/subsidies/wonen-en-welzijn/zorg-en-voorzieningen/
             24 https://www.fondswervingonline.nl/nieuws/subsidie-voor-het-bouwen-verbouwen-van-huisartsenpraktijken#:~:text=De%20subsidie%20voor%20de%20bouw%20of%20
          23    verbouw%20van,externe%20adviseur%20bedraagt%20de%20subsidie%20maximaal%20%E2%82%AC%205.000%2C-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>      Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
5 Financiering
   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>             Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                                                                                  Dit gebeurt door extra informatie uit te vragen over huisvesting in
             Tarieven NZa                                                         het kostenonderzoek van de NZa. De deelresultaten worden
             De NZa stelt de maximumtarieven voor de huisartsenzorg vast op       begin 2024 verwacht. Daarnaast heeft Nivel op verzoek van partijen
             basis van historisch kostenonderzoek. Dit kostenonderzoek leidt tot  vragen over huisvesting toegevoegd aan de praktijkenquête die
             gemiddeld kostendekkende maximumtarieven waarin huisvestings-        zij uitvoeren in de huisartsenzorg. De resultaten hiervan worden
             kosten verdisconteerd zijn. Het kostenonderzoek waarop de huidige    eind 2023 verwacht. Deze onderzoeken zijn kwantitatief van aard.
             tarieven gebaseerd zijn is gedaan over het jaar 2015. Deze tarieven
             worden sindsdien elk jaar geïndexeerd.                               Naast deze kwantitatieve onderzoeken zullen partijen ook een
Financiering Kostprijsonderzoek 2023
                                                                                  normatief onderzoek laten doen naar specifieke casuïstiek die
                                                                                  representatief is voor situaties waarin financiële redenen (mede)
             In het najaar van 2023 is de NZa begonnen met een kostenonder-       oorzaak zijn van problemen met huisvesting. Hier staat de vraag
             zoek om de maximumtarieven voor de huisartsenzorg te herijken.       centraal wat in de weg staat tussen de huidige en de gewenste
             De nieuwe tarieven zullen ingaan per januari 2025. In dit kosten-    situatie. De onderzoeksvragen worden door partijen in het najaar
             onderzoek wordt huisvesting op uitgebreidere wijze uitgevraagd       van 2023 geformuleerd.
             dan in het voorgaande kostenonderzoek.
                                                                                  Op basis van de informatie uit deze onderzoeken, werkt de werk-
             Aanvullende afspraken                                                groep concrete beleidsopties uit die bijdragen aan het oplossen
             Huisvestingsproblematiek kan ook door financiële knelpunten          gevonden knelpunten. Dit leidt naar verwachting in de loop van
             komen. Bijvoorbeeld omdat grond- of vastgoedprijzen erg hoog         2024 tot een handreiking ‘versie 2.0’ met aanvullende informatie
             zijn of omdat kosten voor een verbouwing te hoog zijn. In de LHV-    over financiering van huisvesting.
             enquête over huisvesting gaf circa 40% van de bevraagde huisartsen
             aan (ook) te maken te hebben met te hoge kosten voor huisvesting.    Bij het uitvoeren van de stappen hebben partijen aandacht voor
             De landelijke partijen zijn het erover eens dat de aard en omvang    de bekostigingssystematiek van de NZa en het feit dat huisvesting
             van de financiële knelpunten scherper in beeld moeten worden         van huisartsen vaak in private handen is. Er moet daarom een balans
             gebracht en dat er oplossingsrichtingen moeten worden uitgewerkt     zijn tussen publieke kosten versus private baten.
             voor situaties waarin een tekort aan financiële middelen passende
             huisvesting in de weg staat. Daarom hebben VWS, ZN, LHV, InEen
             en de VNG afgesproken om de financiële knelpunten bij huis-
             vestingsproblematiek beter in kaart te brengen met een aanvullend
             onderzoek. Dit gebeurt in drie stappen, die zoveel mogelijk tegelijk
             worden uitgevoerd. Ten eerste wordt in beeld gebracht hoe vaak
             geld een (belangrijke) rol speelt bij problemen met huisvesting.
          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>      Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
6 Achtergrond-
  informatie
   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                         Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                                                        Uit onderzoek van de LHV in                                       Het huisvestingsprobleem is in
                                                        september 2021 naar de huisvestings-                              grote steden iets groter dan in de
                                                        problematiek van huisartsen bleek                                 randgemeenten, maar huisvestings-
                                                        dat 77% van de huisartsen één of                                  problematiek speelt door het
                                                        meer nadelen ondervindt door                                      hele land; 23
                                                        ruimtegebrek. Denk aan het niet aan
                                                        kunnen van patiëntengroei of het niet
                                                        kunnen aannemen of opleiden van                                   Afhankelijk van de precieze wijze van
                                                        extra personeel of huisartsen; 23                                 organisatie en eventuele samen-
ACHTERGRONDINFORMATIE
                                                                                                                          werkingsverbanden, kunnen grotere
                                                                                                                          of kleinere praktijken nodig zijn.
Feiten                      24%
                                                        Uit datzelfde onderzoek blijkt dat 29%
                                                        van de praktijkhouders wil verhuizen,
                                                                                                                          De LHV hanteert minimaal 150m2 per
                                                                                                                          1 FTE huisarts (met 2095 patiënten);
en cijfers                           29%
                                                        32% wil de huidige ruimte uitbreiden
                                                        in m2 en 24% heeft behoefte om te
                              32%
                                                        verbouwen; 23                                                     De Zorgverzekeringswet (Zvw)
                                                                                                                          hanteert dat huisartsen bij spoed
                                                                                                                          de inspanningsverplichting hebben
                                                                                                                          om binnen 15 minuten bij de patiënt
                                                                                                                          te zijn.24
                                                                                            53%
                                                             26%
                                                                                       50%
                         Diezelfde praktijkhouders schatten hun kansen
                         om deze wensen te realiseren als volgt in:
                         Kans om te verhuizen: 53%                                              25 26
                         Kans om uit te breiden: 26%
                         Kans om te verbouwen: 50% 23
                                                                                                23 https://www.lhv.nl/thema/praktijkzaken/huisvestingsproblemen/
                      27                                                                        24 https://wetten.overheid.nl/BWBR0040215/2018-01-01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                         Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                         Er zijn veel verschillende manieren bekend waarop huisartsen zich vestigen:
                                                 Solopraktijk                                        Groepspraktijk:
                                                 er is één praktijkhoudend huisarts.                 hierbij wordt de praktijkvoering
ACHTERGRONDINFORMATIE
                                                                                                     samen vormgegeven.
Verschillende
soorten
huisartsen-                                      Duopraktijk
                                                 er zijn twee praktijkhoudend huisartsen.
                                                                                                     Gezondheidscentrum:
                                                                                                     in een gezondheidscentrum werkt de huisarts
praktijken                                                                                           samen met andere eerstelijnszorgaanbieders,
                                                                                                     bijvoorbeeld een apotheek, fysiotherapeut
                                                                                                     of psycholoog. Zorgverleners kunnen in
                                                                                                     dienst zijn van het gezondheidscentrum of
                                                                                                     de bijbehorende stichting. Maar een gezond-
                                                                                                     heidscentrum kan ook een bedrijfsverzamel-
                                                 Huisartsen Onder Eén Dak (HOED):                    gebouw zijn waarbinnen de zorgverleners
                                                 hierbij vestigen meerdere huisartsen zich in        zelfstandig ondernemers zijn.
                                                 één praktijkpand, maar houden ze wel hun
                                                 eigen autonomie rondom de bedrijfsvoering.
                         De vorm van vestigen heeft invloed op de huisvesting. Zo is voor
                         een gezondheidscentrum veel meer oppervlak nodig dan voor
                         een solopraktijk, maar kunnen de kosten voor huisvesting bij een
                         gezondheidscentrum onder de zorgprofessionals worden gedeeld.
                      28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                         Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
                         Het wettelijke kader voor huisartsenzorg wordt gevormd door                                    Bekostiging huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg
                         de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet Marktordening                                           De bekostiging van de huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg
                         Gezondheidszorg (Wmg). Het wettelijke kader voor bouwen en                                     bestaat uit drie segmenten. Segment 1 (Basisvoorziening
                         ruimtelijke ordening is gelegen in de Wet Ruimtelijke Ordening                                 huisartsenzorg) omvat onder andere het inschrijftarief voor elke
                         (Omgevingswet per 2024).                                                                       ingeschreven patiënt en een vergoeding per verrichting. Segment 2
                                                                                                                        (Programmatische multidisciplinaire zorg) bevat prestaties voor
ACHTERGRONDINFORMATIE
                         1. Zorgverzekeringswet (Zvw): Volgens de Zorgverzekeringswet                                   multidisciplinaire samenwerking tussen verschillende zorgverleners.
                              hebben zorgverzekeraars een zorgplicht en moeten zij                                      Daarnaast bestaat binnen segment 2 ook de mogelijkheid om via
Wettelijke                    garanderen dat hun verzekerden toegang hebben tot
                              huisartsgeneeskundige zorg.
                                                                                                                        Organisatie & Infrastructuur (O&I) aanvullende vergoedingen
                                                                                                                        overeen te komen op basis van afspraken tussen zorgverzekeraars
kaders                   2. Wet Marktordening gezondheidszorg (Wmg): De Wet
                                                                                                                        en regionale organisaties met als doel om de samenwerking
                                                                                                                        tussen zorgverleners te stimuleren. Voor deze prestaties is een
                              Marktordening gezondheidszorg (Wmg) is in 2006 in werking                                 ondersteuningsstructuur nodig. Segment 3 (resultaatbeloning en
                              getreden en stelt een betere marktwerking in de zorg als doel.                            zorgvernieuwing) biedt ruimte voor zorgaanbieders en zorgver-
                              Met deze wetgeving heeft het rijk de zorg als een (stevig                                 zekeraars om maatwerkafspraken te maken. Bijvoorbeeld voor
                              gereguleerde) commerciële activiteit bestempeld.                                          zorgvernieuwing of aanvullende afspraken als de toegankelijkheid
                              Uiteindelijk ligt de eindverantwoordelijkheid voor het vinden                             in het geding is.27
                              van huisvesting bij huisartsen als zelfstandig ondernemers.
                         3. Wet Ruimtelijke Ordening (Omgevingswet per 2024):
                              De Wet Ruimtelijke Ordening vormt de basis voor alle
                              bouwactiviteiten, gebiedsontwikkeling en ruimtelijke
                              ordening. Voor de leefbaarheid en omgevingskwaliteit is van
                              belang dat gemeenten in hun omgevingsbeleid ook zorgen
                              voor maatschappelijke en sociale voorzieningen, sport-
                              faciliteiten en gezondheidszorg.
                      29 27 Zie voor meer informatie de beleidsregel huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_711597_22/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>   Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra
30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>