<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>MEMO
Datum       : 8 mei 2024
Aan         : Raadsleden en fractievolgers
Van         : Paul Smeulders
Betreft     : Toezeggingen wethouder Smeulders bij bespreking Gebiedsvisie Rijnpark (#1533 en
                #1534)
Toezegging
Op 24 april jl. heb ik bij de behandeling van de Gebiedsvisie Rijnpark twee toezeggingen gedaan, te
weten:
     -  Wethouder Smeulders zegt toe de afspraken met het Rijk over de inzet van de
        subsidiemiddelen ten aanzien van Spoorzone Oost ter beschikking te stellen aan de raad
        (Toezegging ID 1533)
     -  Wethouder Smeulders zegt toe de brief die het college van NS en ProRail heeft ontvangen te
        verzenden aan de raad (toezegging ID 1534)
In deze memo en in de bijgevoegde bijlagen is nadere informatie opgenomen over de afspraken die
we met het Rijk hebben gemaakt. Ook is de brief toegevoegd die we van de NS en ProRail hebben
ontvangen.
De toezeggingen kunnen hiermee worden afgedaan.
Afspraken met het Rijk
Op het zogeheten Bestuurlijk Overleg - Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-
MIRT) van november 2022 hebben regio en Rijk met elkaar afgesproken het NOVEX-gebied
Spoorzone Arnhem-Oost te ontwikkelen. In november 2022 werd hiervoor een bedrag van € 72
miljoen euro toegezegd.
Op een later moment heeft het Rijk via Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving en het MIRT kenbaar
gemaakt dat we als gemeente Arnhem € 54,4 miljoen euro van het Rijk ontvangen voor de
ontwikkeling van Spoorzone Arnhem-Oost. Dit geld komt bovenop de €72 miljoen euro die we als
gemeente in november ontvingen.
Over allebei de bovenstaande momenten is uw gemeenteraad geïnformeerd:
     1. In november 2022 ontving uw raad deze raadsbrief met nadere informatie over de afspraken
        na het BO-MIRT. Op deze webpagina zijn ook de bestuurlijk afspraken toegevoegd.
        Ter volledigheid zijn bij deze memo een aantal bijlagen toegevoegd. De bijlagen beginnende
        met het nummer ‘1’ bevatten nog meer informatie met de afspraken met het Rijk.
     2. Op 23 juni 2023 ontving uw raad een mail van wethouder Bouwkamp waarin u werd
        geïnformeerd over de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving en het MIRT. Bij die mail was
        een Kamerbrief gevoegd en een overzicht met afspraken over de inzet van het
        gebiedsbudget. Deze documenten zijn voor de volledigheid ook bij deze mail gevoegd en
        beginnen met het nummer ’2’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>MEMO
Brief NS en ProRail
Op 15 april 2024 ontvingen we een brief van de NS en ProRail. Zoals toegezegd is de brief bij deze
mail gevoegd.
Zoals ik aangaf tijdens de raadsbehandeling van de Gebiedsvisie zullen we in gesprek treden en
blijven met de NS en ProRail over deze gebiedsontwikkeling en het proces dat wij daarin voornemens
zijn te volgen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>> Retouradres Postbus 20901 2500 EX D en Haag
De voorzitter van de Tweede Kamer                                                  Ministerie van
                                                                                   Inf rastructuur en
der Staten-Generaal                                                                Waterstaat
Postbus 20018                                                                      Rijnstraat 8
2500 EA DEN HAAG                                                                   2 5 15 XP D en Haag
                                                                                   P ostbus 20901
                                                                                   2 5 00 E X Den Haag
                                                                                   T 0 7 0-456 0000
                                                                                   F 0 7 0-456 1111
                                                                                   Ons kenmerk
                                                                                   I E NW/BSK-2022/271618
                                                                                   Bijlage(n)
                                                                                   16
  Datum          14 november 2022
  Betreft        Bestuurlijke Overleggen MIRT 9, 10 en 11 november
                 2022, voortgang MIRT, moties en toezeggingen MIRT
Geachte voorzitter,
Goede mobiliteit zorgt ervoor dat er eten te koop is in de supermarkt, dat de arts
in het ziekenhuis is, de leraar op school, de visite op een verjaardag en het
bouwmateriaal op de bouwplaats. Een land zonder mobiliteit is onmogelijk en
ondenkbaar. Daarom investeren we in mobiliteit, juist nu Nederland voor grote
uitdagingen staat.
We hebben te maken met verschillende crises: de stikstofproblematiek, de oorlog
in Oekraïne en de gevolgen van de coronapandemie. Daarnaast wordt de
uitvoering van onze plannen en ambities gehinderd door een groot gebrek aan
arbeidskrachten. En tegelijkertijd willen we honderdduizenden nieuwe woningen
bouwen, zorgen voor betere infrastructuur, gezonde wateren en binnen dertig jaar
een klimaat- en energieneutraal land.
Met het aantreden van dit kabinet is er tot € 1,5 mld. per jaar extra toegevoegd
aan het budget voor het onderhoud aan wegen, bruggen, spoor, tunnels, dijken,
duinen en dammen. De basis op orde, dat is onze prioriteit. Daarnaast is in het
Coalitieakkoord aangekondigd dat het kabinet de komende tien jaar € 7,5 mld.
beschikbaar stelt voor de goede ontsluiting en bereikbaarheid van nieuwe
woningen in de inmiddels 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en
daarbuiten. De bewindspersonen van Infrastructuur en Waterstaat en de minister
voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening besluiten in overleg met de regio
over de besteding van deze middelen. Verder is € 3,4 mld. overgeheveld vanuit
het Nationaal Groeifonds.
Het merendeel van de besluiten die wij in deze brief presenteren zijn bouwstenen
voor een beter Nederland. Het zijn plannen voor de toekomst van Nederland. We
staan voor grote uitdagingen die er in veel gevallen voor kunnen zorgen dat
kostenramingen worden overschreden, planningen niet worden gehaald of
projecten soms helemaal niet van start kunnen. Wij laten ons daar niet door
ontmoedigen. We blijven ons onverminderd inzetten voor de bereikbaarheid en
waterveiligheid van Nederland, omdat dit geen luxe is maar een voorwaarde voor
een land waar het prettig wonen en leven is.
                                                                                   P agina 1 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Hiervoor werken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en het              Ministerie van
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) samen met                   Inf rastructuur en
                                                                                           Waterstaat
andere departementen, provincies, gemeenten, vervoerregio’s en waterschappen.
De langetermijninvesteringen in de bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid van          Ons kenmerk
Nederland zijn opgenomen in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en               I E NW/BSK-2022/271618
Transport (MIRT). Samen met de vijf MIRT-regio’s en de
goederenvervoercorridorpartijen vinden elk najaar de Bestuurlijke Overleggen
MIRT (BO’s MIRT) plaats. De BO’s MIRT vormen daarmee een belangrijk moment
om opgaven te agenderen, te bespreken en afspraken te maken met regionale
bestuurders alsook om (investerings)beslissingen te nemen over toekomstige
projecten en programma’s.
De BO’s MIRT van dit najaar hebben plaatsgevonden op 9, 10 en 11 november jl.
Een belangrijk resultaat zijn de wederzijds bindende afspraken die met de regio’s
zijn gemaakt over het bereikbaar maken en ontsluiten van 400.000 nieuwe
woningen tot en met 2030. De investeringen die we doen in nationale en regionale
bereikbaarheid op weg en spoor leveren baten op voor alle nieuwe woningen.
Hiermee geeft het kabinet invulling aan de besteding van de aan het
Mobiliteitsfonds (MF) toegevoegde € 7,5 mld. uit het coalitieakkoord voor een
goede bereikbaarheid en ontsluiting van nieuwe woningen in de
verstedelijkingsgebieden en daarbuiten.1 Hierbij hebben de ministeries van IenW
en BZK samen met alle regio’s een bijzondere aanpak gevolgd waarmee
gebiedsgericht bereikbaarheid en woningbouw op elkaar zijn afgestemd. Hiermee
zorgen we ervoor dat we in een vroeg stadium bereikbaarheids - en
woningbouwmaatregelen gelijk op laten lopen. Dit komt zowel de woningbouw als
de leefbaarheid van de gebieden ten goede, zodat mensen prettig en betaalbaar
kunnen wonen. In aanvulling hierop zijn in de BO’s MIRT afspraken gemaakt over
de verdere aanpak van de verstedelijking in de 7 NOVEX-
(verstedelijkings)gebieden. Verder zijn met alle MIRT-regio’s afspraken gemaakt
over verduurzaming van mobiliteit in het kader van het programma Veilig, Slim en
Duurzaam.
De afgelopen periode zijn substantiële stappen gezet, zowel met de hierboven
genoemde € 7,5 mld. als in andere projecten binnen het MIRT. Een kleine selectie
uit de vele projecten: er wordt onder meer gestart met de MIRT-verkenning voor
de Oude Lijn Leiden - Dordrecht, waardoor de doorstroming in de Zuidelijke
Randstad verbetert en hier meer woningbouw mogelijk wordt. Door afspraken te
maken over een mobiliteitspakket voor woningbouw in de grootschalige NOVEX-
woningbouwlocatie Zwolle Spoorzone en voor netwerkeffecten in de regio Zwolle
kan de regio tot en met 2030 verder verstedelijken. Met dit pakket verbetert ook
de doorstroming op de A28 ter hoogte van Zwolle. Ook worden er binnen de
versnellingsafspraken nieuwe fietsparkeerlocaties gerealiseerd op het
Jaarbeursplein in Utrecht en bij station Goes. In totaal gaat het daarbij over circa
3.500 fietsparkeerplekken. Verder wordt met de afspraak om te starten met MIRT-
verkenningen Venlo Vierwaarden en, volgend jaar, Maastricht Maasoevers ingezet
op het verbeteren van de waterveiligheid, waarbij expliciet aandacht is voor
andere ontwikkelingen op en rond de Maas (zoals ecologie, stadsontwikkeling,
1
  Binnen de verstedelijkingsgebieden zijn 17 grootschalige NOVEX -woningbouwlocaties
vastgesteld. Deze woningbouwlocaties liggen allemaal in de 7 NOVEX-
(verstedelijkings)gebieden en zijn veelal de grootschalige, dragende gebiedsontwikkelingen
in deze gebieden. Met de ontwikkeling van deze locaties wordt dus ook een belangrijke
impuls aan de ontwikkeling van de NOVEX-gebieden gegeven.
                                                                                           P agina 2 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>recreatie en bevaarbaarheid). Ook wordt met de start van het programma              Ministerie van
goederenvervoercorridor Zuid integraal gewerkt aan een robuuste, concurrerende,     Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
duurzame en veilige corridor voor goederenstromen vanuit Amsterdam en
Rotterdam naar Antwerpen.                                                           Ons kenmerk
                                                                                    I E NW/BSK-2022/271618
Hoewel dit kabinet miljarden ter beschikking heeft om te investeren in
infrastructuur zijn deze middelen niet toereikend om al onze ambities (tegelijk) te
realiseren. In deze kabinetsperiode zal daarom ook kritisch worden gekeken naar
het benodigde kwaliteitsniveau van de netwerken en de keuzes die hierin te
maken zijn. Hierover is uw Kamer op 11 november jl. geïnformeerd.2 Dit alles
speelt zich af in een steeds meer complexe ruimtelijke opgave waarbij
bijvoorbeeld ‘water en bodem sturend’ een belangrijke basis vormt. Over de
uitwerking van deze uitgangspunten wordt uw Kamer binnenkort geïnformeerd.
Met deze brief informeren wij uw Kamer over de volgende zaken:
1. Stikstof
2. Afspraken Woningbouw en Mobiliteit
3. Terugmelding afspraken BO’s MIRT en voortgang MIRT-projecten
     en -programma’s:
     3.1. Regio Zuid
     3.2. Regio Zuidwest
     3.3. Regio Oost
     3.4. Regio Noord
     3.5. Regio Noordwest
     3.6. Goederenvervoercorridors
     3.7. Algemeen
4. Moties en toezeggingen in het kader van het MIRT
1     Stikstof
1.1    Inleiding
De stikstofproblematiek is voor alle opgaven in het fysieke domein een grote
beperkende factor. De schaarse stikstofruimte is nodig om bij te dragen aan de
bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid van Nederland. Ook voor het realiseren
van de ambities voor de ontsluiting van de woningbouw is stikstofruimte nodig. Op
5 oktober jl. heeft de heer Remkes zijn rapport ‘Wat wel kan – Uit de impasse en
een aanzet voor perspectief’ gepresenteerd.3 Op 14 oktober jl. heeft het kabinet
een appreciatie van dit advies gegeven waarin de denklijnen en aanbevelingen uit
het rapport worden omarmd.4 Het kabinet neemt het advies over om gericht en
versneld de emissies van 500 tot 600 piekbelasters weg te nemen. Hiermee wordt
op korte termijn bijgedragen aan natuurbehoud en -verbetering, worden zo min
mogelijk ondernemingen geraakt en kan daarnaast ruimte worden gecreëerd voor
het met voorrang vergunnen van PAS-meldingen. Omdat deze aanpak een grote
impact heeft op de betrokkenen en de periode van een jaar erg ambitieus is,
werkt het kabinet een goed gevulde gereedschapskist uit om de aanpak zo
kansrijk mogelijk te maken. De strategie ten aanzien van piekbelasters op basis
van het advies van de heer Remkes wordt nu nader uitgewerkt.
2 Kamerstuk 2022Z21867
3
  Kamerstuk 30 252, nr. 34
4 Kamerstuk 30 252, nr. 35
                                                                                    P agina 3 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Dankzij internationaal en nationaal bronbeleid wordt door de sector mobiliteit een  Ministerie van
evenredige en evenwichtige bijdrage geleverd aan de reductie van de totale          Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
stikstofdepositie in Nederland. Enkele voorbeelden hiervan zijn steeds strengere
Europese eisen aan de stikstofuitstoot door wegverkeer, de landelijke verlaging     Ons kenmerk
van de maximumsnelheid op Rijkssnelwegen, inzet van stroom aan de wal voor          I E NW/BSK-2022/271618
zeeschepen en aanscherping van internationale emissienormen voor scheepvaart.
Uit het advies van de heer Remkes blijkt evenwel dat er geen
kortetermijnoplossing bestaat voor de toestemmingverlening voor MIRT-projecten.
1.2    Werkvolgorde
In de MIRT-brief van juni jl. is een werkvolgorde van 11 projecten gedeeld.5 Deze
werkvolgorde is nodig omdat de onderzoekslast voor het aspect stikstofdepositie
fors is toegenomen en niet alle projecten tegelijk van de beperkt beschikbare
capaciteit aan stikstofdeskundigen gebruik kunnen maken. Daarnaast is capaciteit
in brede zin een probleem, vanwege het stuwmeer aan lopende projecten dat is
ontstaan als gevolg van de vertraging door de stikstofproblematiek en de grote
Vervanging en Renovatie opgave.
In de brief is toegezegd om in het najaar de indicatieve planningen van deze
projecten met uw Kamer te delen. De planningen zijn in onderstaande tabel
opgenomen:
        Project                                              Besluit    Indicatieve
                                                                        planning
  1     A28/A1 Knooppunt Hoevelaken                          TB         2025
  2     Sluis II Wilhelminakanaal                            PB         2024 6
  3     A4 Haaglanden – N14                                  TB         2026
  4     N35 Nijverdal – Wierden                              TB         2025
  5     Rotondes Zeeland                                     Wnb        2024 6
  6     N50 Kampen – Kampen Zuid                             OTB        2026
  7     A20 Nieuwerkerk a/d IJssel – Knooppunt Gouwe         OPB        2026
  8     A1/A30 Barneveld                                     OPB        2026
  9     A67/A73 Knooppunt Zaarderheiken                      TB         2027
  10 Overnachtingshaven Giesbeek                             OPB        2028 6
TB = Tracébesluit; PB = Projectbesluit; OTB = Ontwerp-Tracébesluit; OPB =
Ontwerp-Projectbesluit.
De planningen betreffen het moment van vaststellen van de eerstvolgende
toestemmingsbesluiten ((ontwerp-)Tracébesluit, (ontwerp-)Projectbesluit), en niet
het moment van realisatie van het project. Het gaat om indicatieve planningen.
Gerechtelijke procedures en nieuwe inzichten leiden voor het MIRT-programma
immers tot onzekerheid en kunnen extra vertraging veroorzaken.
Eén project, Brug Itteren, is uit de lijst gehaald, omdat bij nader inzien geen
beroep op de stikstofdeskundigen zal worden gedaan. Vanwege de
budgetspanning bij dit project wordt momenteel een alternatief overwogen.
Hierover zal op korte termijn besluitvorming plaatsvinden.
5
  Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
6
  Afhankelijk van het bevoegd gezag voor de vergunning Wet natuurbescherming (Wnb).
                                                                                    P agina 4 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>In de brief werd ook aangekondigd dat de lijst van projecten die als eerste worden  Ministerie van
voorbereid, in het najaar mogelijk zou worden uitgebreid. Het ging om projecten     Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
die, ondanks een hoge score op andere afwegingscriteria (zoals netwerkeffect en
van belang voor de woningbouw), vanwege budgettaire tekorten niet op de lijst       Ons kenmerk
van prioritaire projecten konden worden geplaatst. Voor de projecten A7/A8          I E NW/BSK-2022/271618
Amsterdam – Hoorn, A6 Almere Oostvaarders - Lelystad en A4 Burgerveen - N14
zijn middelen voor ontsluiting van woningbouw gereserveerd. Ook voor het project
InnovA58 Eindhoven - Tilburg zijn nadere afspraken gemaakt om het ontstane
budgettaire tekort weg te nemen. Daarom worden deze toegevoegd aan de lijs t.
Tot slot wordt ook het project Ligplaatsen Boven-Rijn - Waal Oost aan de lijst
toegevoegd. Voor deze zes toegevoegde projecten zal nog een indicatieve
planning worden opgesteld.
In de afgelopen maanden zijn gesprekken met de provincies Noord-Brabant en
Flevoland gevoerd over hun aanbod om stikstofdeskundigen beschikbaar te stellen
voor respectievelijk InnovA58 Eindhoven - Tilburg en A6 Almere Oostvaarders -
Lelystad. W ij zijn beide provincies dankbaar voor hun aanbod om hierin mee te
denken. Waar de gesprekken met de provincie Flevoland nog lopen, is met de
provincie Noord-Brabant bij het bestuurlijk overleg MIRT afgesproken dat de
provincie stikstofdeskundigen voor het genoemde project levert.
1.3    Vervallen bouwvrijstelling
Op 2 november jl. heeft de Raad van State in een zaak over het project Porthos
geoordeeld dat de bouwvrijstelling niet gebruikt mag worden. 7 In Nederland kan
nog gebouwd worden, maar voortaan moet per project weer bekeken worden of er
in de aanlegfase stikstofeffecten zijn en moet zo nodig een natuurvergunning
worden aangevraagd. De minister voor Natuur en Stikstof stuurt de Kamer nog
deze maand een nadere duiding over de uitspraak. Daarin zal zij ook ingaan op
een handelingsperspectief. De verwachting is dat het vervallen van de
bouwvrijstelling grote gevolgen gaat hebben voor de aanleg en instandhouding
van spoor- en wegennetwerken, en daarmee de bereikbaarheid, de ontsluiting van
woningbouw, verkeersveiligheid en waterveiligheid. Mogelijk kunnen projecten
niet meer in de beoogde vorm doorgaan of komen ze (tijdelijk) stil te liggen.
Daarnaast kan de uitspraak leiden tot een heroverweging van de hierboven
genoemde werkvolgorde en bijbehorende indicatieve planningen, omdat mogelijk
meer beroep op de beschikbare capaciteit aan stikstofdeskundigen zal worden
gedaan.
De stikstofbeperkingen zijn niet alleen zichtbaar bij de bereikbaarheidsopgave: het
vervallen van de bouwvrijstelling is een tegenslag voor de woningbouwop gave. Dit
zal leiden tot vertraging en extra kosten. De maatschappelijke opgave voor het
realiseren van voldoende betaalbare woningen blijft onverminderd groot; de
kabinetsambitie van het realiseren van 900.000 woningen tot en met 2030 blijft
dan ook overeind.
7
  Kamerstuk 35 334, nr. 208
                                                                                    P agina 5 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.4    Financiële gevolgen stikstofproblematiek voor MIRT-projecten                       Ministerie van
In de MIRT-brief van juni jl. is toegezegd om een betere inschatting te maken van         Inf rastructuur en
                                                                                          Waterstaat
de te verwachten kosten als gevolg van de stikstofproblematiek. 8 De
stikstofkosten vallen uiteen in drie categorieën:                                         Ons kenmerk
        uitvoeringstegenvallers en vertragingskosten als gevolg van stikstof: ca. €      I E NW/BSK-2022/271618
         130 mln. met name voor ViA15 (€ 75 mln.) en A16 Rotterdam (€ 45 mln.)
        maatregelen voor projectspecifieke mitigatie of compensatie: € 27,8 mln.
        capaciteit voor uitvoeren en beoordelen van stikstofonderzoeken:
         € 7,8 mln. voor stikstofdeskundigheid en € 36,1 mln. voor aanvullende
         onderzoeken in de planning- en studiefase bij de projecten uit de tabel
         hierboven.
De genoemde bedragen zijn al besteed en tellen op tot € 202 mln. Mogelijk zullen
er meer kosten worden gemaakt door vertraging en het opnieuw uitvoeren van
bepaalde onderzoeken voor de projecten in de planning - en studiefase. Hierbij is
het niet altijd mogelijk om een directe relatie te leggen met de
stikstofproblematiek. Indien dit wel het geval is wordt dit toegelicht op de
begrotingsmomenten bij het betreffende project.
2     Afspraken woningbouw en m obiliteit
2.1    Inleiding
Om de druk op de woningmarkt aan te pakken, zet het kabinet in op de realisatie
van 900.000 extra woningen tot en met 2030, waarvan twee derde betaalbaar.
Grootschalige woningbouw is, zowel tot en met 2030 als in de periode daarna,
nodig omdat in een aantal regio’s het woningtekort zo hoog is dat alleen kleine en
middelgrote locaties met betaalbare woningen onvoldoende zijn om te kunnen
voldoen aan deze doelstelling. Het is van groot belang dat de bereikbaarheid van
ons hoofdwegen- en spoorwegennet op orde blijft en deze locaties goed ontsloten
en bereikbaar zijn. In het coalitieakkoord is daarom voor de komende 10 jaar
€ 7,5 mld. beschikbaar gesteld voor een goede bereikbaarheid en ontsluiting van
nieuwe woningen in de inmiddels 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en
daarbuiten. Er is maximaal € 1,5 mld. gereserveerd voor versnelling van het
realiseren van woningbouwlocaties door middel van kleinere bereikbaarheids- en
infrastructuurmaatregelen en € 6 mld. voor een goede bereikbaarheid en
ontsluiting van de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Om deze
middelen op een doeltreffende en doelmatige manier te verdelen is er de
afgelopen maanden overleg gevoerd met de regio’s.9 Daarbij hebben de regio’s de
gelegenheid gekregen wensen en voorstellen naar voren te brengen en is gebruik
gemaakt van vele onderzoeken, marktinformatie en studies die in de afgelopen
jaren gezamenlijk zijn verricht.
2.2    Versnellingsafspraken (maximaal € 1,5 mld.)
In het programma Woningbouw 10 van de minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening (VRO) zijn de versnellingsafspraken aangekondigd met
daarin ook de criteria waar de versnellingsproposities aan moeten voldoen. Voor
de versnellingsafspraken is een plafond van € 1,5 mld. ingesteld voor
8
  Kamerstuk 35 925-A nr. 76
9
  Deze gesprekken zijn gevoerd op basis van op basis van lopende MIRT-verkenningen,
MIRT-onderzoeken, gezamenlijke rijk-regio verstedelijkings- en bereikbaarheidsprogramma’s
en de eerder opgestelde businesscases voor de grootschalige NOVEX -woningbouwlocaties.
10
   Kamerstuk 32 847, nr. 878
                                                                                          P agina 6 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>investeringen in ontsluiting en bereikbaarheid die de woningbouw versnellen. Van    Ministerie van
de eerste tranche versnellingsafspraken, waarover uw Kamer eerder is                Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
geïnformeerd,11 is één propositie ingetrokken: Weert Hornekwartier. In de
afgelopen BO’s MIRT zijn in de tweede ronde 35 proposities goedgekeurd (zie         Ons kenmerk
bijlage). In totaal worden 105 woningbouwplannen versneld, waarmee versneld         I E NW/BSK-2022/271618
207.000 woningen kunnen worden gerealiseerd.
2.2.1 Criteria voor de versnellingsafspraken
De middelen ten behoeve van de versnellingsafspraken worden over locaties door
heel Nederland verdeeld. Conform toezegging aan het lid Koerhuis12 wordt
hieronder meer inzicht geboden in de vraag hoe de besluitvorming omtrent de
criteria voor de versnellingsafspraken tot stand zijn gekomen.
Op basis van de geformuleerde criteria heeft een eerste weging en selectie
plaatsgevonden. Een aantal voorstellen is afgevallen omdat deze niet voldeden
aan de criteria. Vervolgens is een aantal ‘zeven’ toegepast, zodat de kwalitatief
beste voorstellen overbleven. Er is achtereenvolgens beoordeeld op:
        De mate van koppeling tussen woningbouw en de gevraagde
         infrastructurele investeringen. Bij onvoldoende koppeling is het voorstel
         afgevallen.
        Kosteneffectiviteit, in de vorm van de infrastructurele investering per
         woning.
        Of het woningbouwplan nabij een IMA-knelpunt ligt in combinatie met
         beperkt flankerend beleid. Bij een matige score is het voorstel vooralsnog
         afgevallen.
        In hoeverre de start van de bouw binnen drie tot vijf jaar aannemelijk is.
         Indien de score dit onvoldoende aannemelijk kon worden gemaakt is het
         voorstel alsnog afgevallen.
        De mate van lokale/regionale cofinanciering.
Voor de versnellingsafspraken is gewerkt met bovenstaande criteria. Het
afweegkader13 is toegepast op de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties.
2.3     Ontsluiting grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties (€ 6 mld.)
De resterende € 6 mld. wordt ingezet voor een goede bereikbaarheid en
ontsluiting van 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en daarbuiten. De
lijst met definitieve grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties is voor de zomer
vastgesteld, net als het afweegkader voor de inzet van de middelen. Op basis van
dit afweegkader, met daarin bereikbaarheidswaarde en woningwaarde als
belangrijke criteria, is een gebalanceerd pakket van maatregelen voor de 17
grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties tot stand gekomen. Naast
bereikbaarheid en woningbouw is – conform het afweegkader – een kwalitatieve
toets gedaan op randvoorwaarden en de integrale ruimtelijke afweging binnen de
17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Het gaat erom dat woningbouw (op
termijn) kan voldoen aan randvoorwaarden als water en bodem sturend, stikstof,
geluid en externe veiligheid. Bij de verdere ruimtelijke integrale afwegingen rond
de gebiedsontwikkelingen voor woningbouw gaat het over het verplaatsen van
bedrijven, woon-werkbalans, ruimtelijke kwaliteit, openbare ruimte en groen,
11
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
12
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 81
13
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
                                                                                    P agina 7 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>energie en circulariteit, klimaatbestendig en natuurinclusief bouwen, veilig      Ministerie van
leefmilieu/verkeersveiligheid en gezondheid. Er wordt daarbij zo nodig ook woon-  Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
werk-afspraken gemaakt. Al deze elementen worden bij de ontwikkeling van de 17
grootschalige woningbouwlocaties nader uitgewerkt en hierover zal in de BO’s      Ons kenmerk
Leefomgeving van 2023 nadere besluitvorming plaatsvinden.                         I E NW/BSK-2022/271618
2.3.1    Toelichting maatregelen voor goede bereikbaarheid en ontsluiting van
         nieuwe woningen
Onderstaand figuur bevat de hoofdlijnen van de reservering van de middelen voor
de ontsluiting van de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en
maatregelen op de hoofdnetwerken.
De onderste drie blokken geven aan wat er nodig is voor de ontsluiting van de
nieuw te bouwen woningen, zijnde de OV-schaalsprongen en grote regionale
bereikbaarheidsinvesteringen in de Metropoolregio Amsterdam, Metropoolregio
Utrecht, Metropoolregio Den Haag Rotterdam en Eindhoven. De Oude Lijn is apart
weergegeven, aangezien deze Rijksinfrastructuur betreft. Daarnaast zijn
mobiliteitspakketten opgenomen, die met name woningen ontsluiten in de regio’s
Noord, Oost en de Brabantse Stedenrij. Deze pakketten bestaan uit kleine
bereikbaarheidsmaatregelen zoals aanpassingen van (regionale) wegen,
mobiliteitshubs, fietspaden, rotondes en verkeersveiligheidsmaatregelen. Hiervoor
geldt de voorwaarde van minimaal 50% cofinanciering door de regio. De komende
periode worden de mobiliteitspakketten in afstemming met het Rijk uitgewerkt.
Tenslotte zijn de laatste twee blokken investeringen om de bereikbaarheid via de
nationale weg- en spoornetwerken tot 2030 op peil te houden.
2.4 Totaalbeeld
Met het totale investeringspakket van de € 7,5 mld. en de middelen uit het
Nationaal Groeifonds worden tot en met 2030 ongeveer 400.000 woningen
bereikbaar gemaakt. Deze woningen zijn direct te relateren aan de investeringen.
Hiervan wordt 85% binnenstedelijk ontwikkeld en 15% op uitleglocaties. Met de
investering van € 7,5 mld. wordt een kwaliteitsimpuls gegeven aan de mobiliteit,
bereikbaarheid en de mobiliteitstransitie in Nederland. Een deel van de middelen
wordt besteed aan schaalsprongen in het OV, het draaiend houden van de ringen
                                                                                  P agina 8 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>rond de grote steden en netwerkversterking. De investeringen die we doen in        Ministerie van
                                                                                   Inf rastructuur en
nationale en regionale bereikbaarheid op weg en spoor leveren baten op voor alle
                                                                                   Waterstaat
nieuwe woningen. Daarnaast zijn de nieuwe woonwijken bereikbaar met OV, fiets
en auto. Binnen de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties wordt gezorgd         Ons kenmerk
voor een aantrekkelijk keuzepakket voor mobiliteit én daarnaast is er flankerend   I E NW/BSK-2022/271618
beleid, dat de gemaakte investeringen verder versterkt.
De afspraken over woningbouw en mobiliteit uit de BO’s MIRT worden opgenomen
in de regionale woondeals die eind dit jaar en begin volgend jaar gesloten worden.
Deze afspraken moeten optellen tot de opdracht uit het coalitieakkoord om
900.000 woningen tot en met 2030 te realiseren, waarvan ten minste twee derde
betaalbaar. Op basis van het afweegkader moet minimaal 50% van de
grootschalige woningbouwlocaties en versnellingsafspraken in het segment
betaalbaar vallen, met het streven om op regionaal niveau twee derde van de
woningen in het betaalbare segment te realiseren.14
Om bij te dragen aan het realiseren van 900.000 woningen tot en met 2030 zijn
ook andere instrumenten beschikbaar zoals de woningbouwimpuls, instrumenten
voor tijdelijke huisvesting, transformatie en aandachtsgroepen. Daarnaast is € 475
mln. beschikbaar voor het (deels) afdekken van het publieke tekort op de
gebiedsontwikkeling. Voor het kunnen realiseren van een deel van de woningen is
een bijdrage uit het gebiedsbudget of de woningbouwimpuls nodig. Het Rijk en de
regio’s werken de afspraken voor het gebie dsbudget samen verder uit, zodat we
afspraken kunnen maken in de BO’s Leefomgeving van 2023. De vijfde tranche
van de woningbouwimpuls opent begin 2023 voor alle gemeenten.
2.4.1 Verdeling over Nederland
Het kabinet kiest voor een evenwichtige spreiding van investeringen over het land,
met nadruk op gebieden waar de druk op de woningmarkt het hoogst en de
bereikbaarheidsopgaven het grootst en daardoor vaak het meest complex zijn.
Circa 65% van het investeringspakket van de € 7,5 mld. gaat naar de Randstad.
Dit is in lijn met de woningbouwopgave: ongeveer 60% van de woningen wordt
gerealiseerd in de vier Randstadprovincies. Circa 35% van de € 7,5 mld. is
bestemd voor gebieden buiten de Randstad. Dit is exclusief de reservering van
€ 3 mld. voor de Lelylijn voor de regio Noord.
2.4.2 Verdeling over modaliteiten
Voor een goede bereikbaarheid en ontsluiting van nieuwe woningen staan de
mobiliteits- en bereikbaarheidsopgaven van het gebied centraal; per project wordt
ingezet op de meest geschikte verhouding van modaliteiten. Er wordt
geïnvesteerd in zowel openbaar vervoer als auto en fiets, waarbij het accent in de
grote steden meer zal liggen op openbaar vervoer en in de buitengebieden meer
op de auto.
Landelijk zal ongeveer 46% van de beschikbare € 7,5 mld. naar openbaar vervoer
gaan, 37% naar de auto, 10% naar de fiets en 7% naar mobility hubs. Onder de
noemer ‘Spoorcapaciteit 2030’ wordt ca. € 585 mln. geïnvesteerd in onder andere
de baanstabiliteit en geluidsmaatregelen voor omwonenden. Hiermee wordt
14
   Sociale huur, middenhuur en koopwoningen tot de NHG-grens.
                                                                                   P agina 9 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>stapsgewijs gewerkt aan het laten rijden van meer treinen en het                       Ministerie van
toekomstbestendig maken en houden van het spoornetwerk. Ook zijn middelen              Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
gereserveerd om het hoofdspoor op enkele specifieke plekken aan te passen . Zo is
er € 89 mln. gereserveerd voor de spoorverdubbeling en het station Suiker in           Ons kenmerk
Groningen. Dit zijn forse investeringen die inzetten op de kracht van het OV voor      I E NW/BSK-2022/271618
het verwerken van grote vervoerstromen en de bijdrage van het OV aan de
verstedelijkingsopgave, zoals ook aangegeven in het toekomstbeeld OV.15
Daarnaast wordt er € 300 mln. gereserveerd voor mobiliteitsmaatregelen om het
hoofdwegennet rond Amsterdam, Utrecht, Rotterdam/Den Haag en Eindhoven in
beweging te houden en € 801 mln. voor uitbreiding van de wegcapaciteit op
stedelijke corridors. Op deze wegen wordt de grootste toename van het
autoverkeer vanuit de grootschalige woningbouwlocaties en daarbuiten verwacht.
Verder wordt in heel het land voor ongeveer € 780 mln. meegeïnvesteerd in
fietsinfrastructuur, wat samen met cofinanciering van de regio optelt tot een
investering meer dan € 1,1 mld. Het gaat hierbij om onder andere betere
fietsaansluitingen richting OV-knooppunten, fietstunnels, doorfietsroutes en
stationsstallingen. Dit om de bereikbaarheid van nieuwe woningen te garanderen
en deze met de fiets te ontsluiten en bij te dragen aan de mobiliteitstransitie.
Een deel van de middelen wordt vanuit het Rijk beschikbaar gesteld voor
mobiliteitspakketten. Het betreft een bijdrage vanuit het Rijk aan regionale en
lokale maatregelen. Voor de mobiliteitspakketten wordt een principeafspraak
gemaakt met de omvang van de rijksbijdrage per regio. Hiervoor geldt de
voorwaarde van 50% cofinanciering door de regio. De komende periode werken de
regio’s de mobiliteitspakketten uit in afstemming met het Rijk. Bij de verdere
uitwerking hebben we aandacht voor de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
pakketten, de effecten en druk op de nationale netwerken, en de aansluiting op de
nationale aanpak van de mobiliteitstransitie.
2.4.3 Cofinanciering en beheersmaatregelen
De financiële situatie van het Mobiliteitsfonds en het beleggen van de hele
€ 7,5 mld. voor ontsluiting woningbouwlocaties maken dat investeringsruimte van
het rijk beperkt is. Decentrale overheden hebben zich maximaal ingespannen om
tot hun regionale bijdrage te komen, waardoor toekomstige bestedingsruimte
onder druk staat. Partijen zijn dus gebaat bij scherpe sturing op financiële risico’s.
Voor de afspraken voor het ontsluiten en goed bereikbaar maken van nieuwe
woningen vormt de reguliere verantwoordelijkheidsverdeling tussen de overheden
de basis. Voor de versnellingsafspraken en de mobiliteitspakketten liggen, zoals
gebruikelijk, de financiële risico’s bij de decentrale overheden. Voor
Rijksinfrastructuurprojecten is het rijk risicodragend, tenzij (reeds) anders
afgesproken. Voor de regionale schaalsprongen en de grote regionale
infrastructuur- bereikbaarheidsmaatregelen waaraan het rijk een financiële
bijdrage levert, zijn bijdragen van Rijk en regio taakstellend.
Voor de beheersing van projecten voor alle investeringen, uitgezonderd de
versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten, w orden de MIRT-spelregels en
MIRT-fasering gevolgd. Alle bedragen zijn actueel prijspeil (2022) en inclusief
btw., tenzij anders is aangegeven. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd, tot
het moment van uitkeren, met de IBOI. Er zal afdracht plaatsvinden aan het btw-
compensatiefonds.
15
   Kamerstuk 23 645, nr. 746
                                                                                       P agina 10 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                       Ministerie van
Om de scope en taakstellend budget bij alle projecten in evenwicht te houden,          Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
zullen de risico’s actief gemanaged moeten worden. Bij onvermijdbare
kostenstijgingen volgt bestuurlijk overleg, waarbij de volgende principes gelden:      Ons kenmerk
     1. het optimaliseren binnen gewenste scope en budget,                             I E NW/BSK-2022/271618
     2. indien geen gewenst effect, het aanpassen van de scope (binnen budget),
     3. faseren, uitstellen of stopzetten,
     4. programmatisch faseren van projectenportefeuille in de regio
Rijk en regio treden in overleg over een combinatie van deze maatregelen op
basis van het beschikbare budget.
Voor alle reserveringen worden bestuursovereenkomsten afgesloten tussen Rijk en
decentrale overheden waarin de bestuurlijke afspraken worden vas tgelegd.
Afspraken over risicobeheersing worden hier nader in uitgewerkt. De kaders voor
risicoverdeling en-beheersing zijn van toepassing op alle afspraken voor een
goede ontsluiting van nieuwe woningen.
Naast deze afspraken over risicobeheersing (op niveau van de individuele
projecten en programma’s) wordt aanvullend een programmaplan opgesteld voor
de landelijke sturing en beheersing. Dit plan zal in het eerste kwartaal van 2023
klaar zijn. Ervaringen vanuit andere programma’s, zoals het
Hoogwaterbeschermingsprogramma, Randstad Urgent en Ruimte voor de Rivier
worden hierin meegenomen.
Voor de borging van de wederzijdse afspraken vindt rapportage over de
versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten plaats conform de
verantwoordingssystematiek SiSa. De voortgang van de bereikbaarheids- en
infrastructuurinvesteringen van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
wordt jaarlijks besproken in de BO’s MIRT.
3     Terugm elding BO’s MIRT en v oortgang MIRT- projecten
      en - program m a’s per regio
3.1    Regio Zuid
3.1.1 Rijksbijdragen uit de € 7,5 mld.
In de regio Zuid zijn voor € 203 mln. in totaal 18 versnellingsafspraken gemaakt
waarmee wordt bijgedragen aan de versnelde realisatie van ruim 19.500
woningen. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt voor € 1.142 mln. voor de goede
bereikbaarheid en ontsluiting van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
Eindhoven XL en de Brabantse Stedenrij (‘s-Hertogenbosch, Breda en Tilburg),
waarmee wordt bijgedragen aan de realisatie van ruim 24.000 woningen tot en
met 2030.16 Het betreft onder andere de volgende afspraken.
3.1.2 Terugkoppeling afspraken BO MIRT
Voor de Brainportregio zijn afspraken gemaakt over een breed pakket. Voor de
Multimodale Knoop Eindhoven XL starten Rijk en regio een integrale
MIRT-verkenning. Ook zijn afspraken gemaakt over een hoogwaardige OV-
verbinding naar De Run/ASML in Veldhoven (HOV4). Dit komt bovenop de
investeringen in mobiliteitstransitie en de woningbouwversnelling bij Fellenoord.
16
   Woningbouwaantallen versnellingsafspraken en grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
kunnen niet opgeteld worden omdat er overlap kan zijn.
                                                                                       P agina 11 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Het kabinet en de regio zetten hiermee een substantiële stap in de                 Ministerie van
doorontwikkeling van de mainportstatus van de Brainport.                           Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
Voor de andere steden in Brabant zijn eveneens afspraken gemaakt over              Ons kenmerk
mobiliteitstransitiepakketten. Verder hebben Rijk, provincie, gemeenten en de      I E NW/BSK-2022/271618
waterschappen de hoofdkeuzes uit het concept-ontwikkelperspectief voor het
NOVEX-gebied Stedelijk Brabant onderschreven; hiermee worden de groei in
wonen en werken opgevangen en tegelijkertijd de draagkracht van het milieu,
water-, energie- en mobiliteitssysteem vergroot.
3.1.3 MIRT-verkenning OV-knoop Brainportregio Eindhoven
De Brainportregio Eindhoven is van groot economisch belang met internationale
uitstraling. De regio groeit en zet volop in op woningbouw rondom de stations
Eindhoven en Helmond en de ontwikkeling van de westkant van Eindhoven. Dit
zorgt voor een flinke druk op het mobiliteitssysteem. Daarom hebben Rijk en regio
dit BO MIRT € 852 mln. gereserveerd om de MIRT-verkenning OV-knoop
Brainportregio Eindhoven op te starten (zie bijlage), waarvan € 727 mln. voor de
multimodale knoop en € 125 mln. voor het spoor. Deze reservering is inclusief de
in 2020 gereserveerde € 50 mln. van het Rijk voor het spoor en € 40 mln. van de
regio voor de multimodale knoop. In de verkenning worden oplossingsrichtingen
uitgewerkt om te komen tot een robuuste en prettige multimodale knoop met
genoeg ruimte voor de verwachte extra reizigers met de bus, fiets en trein. Voor
het spoor betekent de reservering zicht op een oplossingsrichting die een robuuste
dienstregeling na 2030 mogelijk maakt (stap 1 uit het adaptief ontwikkelpad),
inclusief volwaardig onderzoek naar capaciteitsuitbreiding voor verbetering van de
verbinding met Limburg en Aken (zie bijlage).
3.1.4 IC Eindhoven – Aken
Met de start van de MIRT-verkenning OV-Knoop Brainportregio Eindhoven wordt
een belangrijke stap gezet in de benodigde infrastructuur voor onder andere een
robuuste verbinding naar Aken. Conform de motie Van der Molen c.s. 17 heeft IenW
daarmee voor de eerste stap middelen vrijgemaakt voor de realisatie van een
directe IC-verbinding op het traject Eindhoven-Heerlen(-Aken). Ondertussen heeft
IenW samen met de provincies Limburg en Brabant twee onderzoeken opgestart
om de verbetering van de treinverbinding verder uit te werken, passend bij de
gefaseerde aanpak.18 De provincie Limburg neemt enerzijds het voortouw in een
onderzoek naar de variant IC Eindhoven-Aken in de avonduren en vroege ochtend.
Vanuit het ministerie van IenW is anderzijds de opdracht gegeven om een
robuuste IC-verbinding naar Aken nader te analyseren op kansrijke
mogelijkheden. Beide onderzoeken zullen meer duidelijkheid geven over het
vervolgproces, de kosten en de mogelijke dienstregeling van de verbinding naar
Aken op korte en middellange termijn. Met de brief internationaal spoor van medio
2023 zal uw Kamer geïnformeerd worden over de voortgang en inzichten van de
studies.
3.1.5 Hub ’s-Hertogenbosch
Voor ‘s-Hertogenbosch zijn afspraken gemaakt over mobiliteitstransitiepakketten.
Naast aanpassing en uitbreiding van het station en de spoorcapaciteit, wordt
17
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 89
18
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
                                                                                   P agina 12 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>geïnvesteerd in een nieuwe fietsenstalling, meer perroncapaciteit, een             Ministerie van
                                                                                   Inf rastructuur en
toegankelijker busstation en ruimtelijke kwaliteit. Het Rijk draagt hiervoor
                                                                                   Waterstaat
€ 36,1 mln. bij aan stedelijke infra- en mobiliteitsmaatregelen onder de
voorwaarde dat de regio minimaal eenzelfde bijdrage reserveert. Daarnaast          Ons kenmerk
investeert het Rijk € 60 mln. extra in de ontwikkeling van de spoorzone ’s-        I E NW/BSK-2022/271618
Hertogenbosch, ter aanvulling op eerdere inzet voor de MIRT-verkenning.19 Ook de
regio draagt aanvullend € 41,5 mln. bij aan de ontwikkeling van de spoorzone.
Genoemde bedragen zijn taakstellend en het uitgangspunt voor de uiteindelijke
scope. De combinatie van deze investeringen levert een belangrijke bijdrage aan
het ontsluiten van nieuwe woningen. De gemeente ’s-Hertogenbosch bouwt in de
periode tot en met 2030 4.800 woningen. Het station wordt aan de voor- en
achterzijde beter ingebed in de stad, waarmee in de directe omgeving kansen voor
extra woningbouw ontstaan. De gemeente ’s -Hertogenbosch schat in dat op deze
manier in de spoorzone na 2030 nog circa 10.000 woningen kunnen worden
toegevoegd.
3.1.6 Afronding verkenning A2 Deil - Vught
Op 3 oktober jl. is de structuurvisie voor de A2 Deil-’s-Hertogenbosch-Vught en de
Nota van Antwoord vastgesteld. De verkenning is daarmee forme el afgerond en
gepubliceerd.20 Wanneer de planning- en studiefase start, wordt nog nader
onderzocht. Dit heeft te maken met de prioritering van projecten vanwege de
beperkte capaciteit aan deskundigen om stikstofberekeningen en -beoordelingen
te toetsen. Hierover is uw Kamer in juni jl. geïnformeerd.21
3.1.7 A58 Tilburg – Breda
Rijk en regio hebben afgesproken de onderzoeksfase van de MIRT-verkenning A58
aan te houden zonder de ontwerpstructuurvisie ter inzage te leggen. Als gevolg
van een geraamd budgettekort en een forse stikstofopgave is er nu geen sprake
van een vergunbaar en te bekostigen voorkeursalternatief. In de Programmaraad
SmartwayZ.NL en het BO MIRT is de bestuurlijke voorkeur vastgesteld voor het
alternatief, waarmee de A58 Tilburg - Breda wordt uitgebreid met een extra
rijstrook per richting, hoofdzakelijk in de middenberm (uitbreiding 2x3 ‘naar
binnen’). Bij voldoende budget- en stikstofruimte kan de MIRT-verkenning na
actualisatie alsnog worden afgerond.
3.1.8 Integraal Riviermanagement (IRM) en hoogwaterveiligheid Limburg
Van de projecten in het kader van Integraal Riviermanagement (IRM) is - van de
lopende zes IRM-pilots langs de Maas - de ‘Afweging doorstroombaar maken
landhoofd Gelderse zijde A2’ in februari jl. afgerond. IenW, BZK (VRO) en LNV
hebben gezamenlijk afgesproken om in het voorjaar van 2023 een ontwerp-
Programma onder de Omgevingswet (POW) te accorderen met beleidskeuzes voor
rivierbodemligging, sedimenthuishouding en afvoer- en bergingscapaciteit. Verder
bevat het POW een selectie van prio ritaire gebieden met één of meer urgente
opgaven die als eerste worden aangepakt.
Het hoogwater in de zomer van 2021 heeft nogmaals aangetoond hoe belangrijk
het blijft om voortvarend aan de slag te gaan met de waterveiligheidsopgaven in
Limburg. Vanuit het coalitieakkoord is € 300 mln. gereserveerd op de Aanvullende
19
   Kamerstukken 35 570-A, nr. 45 en 35 925-A, nr. 24
20
   Kamerstuk 35 861, nr. 2
21
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
                                                                                   P agina 13 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Post voor maatregelen in de beekdalen en zijrivieren van de Maas. Hiervoor is op       Ministerie van
14 juli jl. een bestuursovereenkomst met de Limburgse regio gesloten.                  Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
Vooruitlopend op een Programma Integraal Riviermanagement worden er nu ook
voor de IRM-pilots Vierwaarden Venlo en Maasoevers Maastricht financiële               Ons kenmerk
afspraken gemaakt. Voor Venlo Vierwaarden wordt gestart met een MIRT-                  I E NW/BSK-2022/271618
verkenning waarbij door Rijk € 28,8 mln. wordt gereserveerd voor waterveiligheid
(zie bijlage). Voor Maastricht wordt door het Rijk € 60 mln. gereserveerd voor
waterveiligheid en zal de daadwerkelijke startbeslissing naar verwachting volgen
in april 2023. Naast opgaven voor waterveiligheid betreft de scope van beide
projecten ook economische ontwikkelingen, natuur en ruimtelijke inpassing.
3.2    Regio Zuidwest
3.2.1 Rijksbijdragen uit de € 7,5 mld.
In de regio Zuidwest zijn voor € 439 mln. in totaal 32 versnellingsafspraken
gemaakt waarmee wordt bijgedragen aan de versnelde realisatie van ruim 67.500
woningen. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt voor € 2.109 mln. voor de goede
bereikbaarheid en ontsluiting van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
Rotterdam Oostflank, Den Haag CID Binckhorst en Oude Lijn Leiden -Dordrecht,
waarmee wordt bijgedragen aan de realisatie van ca. 95.000 woningen tot en met
2030.22 Het betreft onder andere de volgende afspraken.
3.2.2 Terugkoppeling afspraken BO MIRT
Voor het programma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) zijn op verschillende
onderdelen afspraken gemaakt. Zo wordt gestart met de MIRT-verkenning Oude
Lijn Leiden – Dordrecht en de uitwerking van de regionale HOV corridors
(Randstadrail/metronet, Leiden-Zoetermeer). Voor de MIRT-verkenningen CID-
Binckhorst en de Oeververbindingen Rotterdam zijn afspraken gemaakt over het
voorgenomen voorkeursalternatief. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over de
Algeracorridor en is een pakket maatregelen vastgesteld als uitgangspunt voor het
vervolgtraject ter verbetering van de bereikbaarheid Voorne-Putten en de Haven
Rotterdam.
Met de provincie Zeeland is afgesproken om nader te verkennen welke
mogelijkheden er zijn om tot verdergaande samenwerkingsafspraken te komen
waarbij een nieuw duurzaam mobiliteitssysteem voor openbaar vervoer centraal
staat.
Het Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad wordt verbreed met groen in en
om de stad, klimaatadaptatie, duurzame energie en economie, gericht op een
toekomstbestendige verstedelijking. Besloten is dat het verbrede
Verstedelijkingsakkoord de Uitvoeringsagenda NOVEX Zuidelijke Randstad wordt,
met als basis het nog te ontwikkelen integraal ontwikkelperspectief. De focus voor
NOVEX Zuidelijke Randstad ligt op het realiseren van de binnenstedelijke
verstedelijkingsopgave in de zone Oude Lijn. De geactualiseerde
Verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland is onderschreven rekening houdend met
actuele ontwikkelingen, en is bouwsteen voor de provinciale ruimtelijke puzzel.
22
   Woningbouwaantallen versnellingsafspraken en grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
kunnen niet opgeteld worden omdat er overlap kan zijn.
                                                                                       P agina 14 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3.2.3 Bereikbaarheidsprogramma MoVe                                                         Ministerie van
Er wordt een start gemaakt met de MIRT-verkenning Oude Lijn Leiden -                        Inf rastructuur en
                                                                                            Waterstaat
Dordrecht, de planuitwerking frequentieverhoging Randstadrail inclusief metronet
en de regionale verkenning Bus Rapid Transit (BRT) Leiden-Zoetermeer.23 De                  Ons kenmerk
MIRT-verkenning Oude Lijn is gericht op een schaalsprong op het spoor tussen                I E NW/BSK-2022/271618
Leiden en Dordrecht, met als doel een s printerfrequentie van minimaal acht keer
per uur tussen Den Haag en Dordrecht; capaciteits- en gebiedsgerichte
maatregelen op en rond de stations Leiden Centraal, Den Haag Laan van NOI,
Schiedam Centrum en Dordrecht; toevoeging van vier nieuwe stations nabij
nieuwe verstedelijkingslocaties;24 en een upgrade van station Stadionpark naar
Citysprinterstation.25 Daarmee worden in de nabijheid van de Oude Lijn tot en met
2030 54.000 nieuwe woningen ontsloten, wat tot en met 2040 oploopt tot 77.000.
De grotere capaciteit en de betrouwbaarheid op de Oude Lijn leidt tot een hogere
kwaliteit van de verbindingen met andere landsdelen en draagt bij aan de
economische samenhang binnen de regio en met de belangrijke economische en
kennisclusters in de regio’s Amsterdam, Utrecht en Eindhoven.
3.2.4 MIRT-verkenning CID-Binckhorst
De MIRT-verkenning CID-Binckhorst is afgerond met het opstellen van een
voorgenomen voorkeursalternatief bestaande uit een tramverbinding door de
Binckhorstlaan via de Maanweg richting station Voorburg en via de Geestbrugweg
richting Rijswijk/Delft, met een aanvullend bereikbaarheidspakket bestaande uit
o.a. fietspaden, fietsenstallingen, mobiliteitshubs en voetgangerspaden. In het BO
MIRT is besloten om de planning- en studiefase te starten. Centraal staat het
mogelijk maken van de verstedelijkingopgave met ruim 20.000 woningen tot en
met 2030 en ca. 15.000 woningen in de periode erna , naast het oplossen van
NMCA-knelpunten.
3.2.5 MIRT-verkenning Oeververbindingen Rotterdam
Dit BO MIRT is de bestuurlijke voorkeur vastgesteld voor de MIRT-verkenning
Oeververbindingen Rotterdam. Het betreft op hoofdlijnen een capaciteits-
uitbreiding van de A16 Van Brienenoordcorridor, extra capaciteit op de N210, een
nieuwe multimodale brug tussen Feyenoord en Kralingen, een nieuwe HOV-
tramverbinding tussen Rotterdam Zuidplein en Kralingen, opwaarderen van het
station Stadionpark en een HOV-busverbinding tussen Rotterdam Zuidplein en het
centrum via de Maastunnel. In 2023 zal de voorkeursbeslissing worden genomen,
mits de raming binnen het beschikbare budget past. Voor de nieuwe multimodale
brug is nog nader (nautisch) onderzoek nodig waaruit moet blijken dat, zoals
verwacht, een brug gerealiseerd kan worden die vlot en veilig te passeren is door
de scheepvaart. De uitgangspunten voor dit vervolgonderzoek (waaronder de
oeveraanpassingen, maatregelen op de vaarweg, de dimensionering van het vaste
deel en het beweegbare deel, de kosten en de effecten op de corridor) worden
nader uitgewerkt in overleg met de betrokken partijen (waaro nder RWS, de
Havenmeester en Havenbedrijf Rotterdam).
23
   De Startbeslissing Oude Lijn is bijgevoegd als bijlage. De Plannen van Aanpak voor
Randstadrail/metronet en BRT Leiden-Zoetermeer zijn te vinden op:
https://www.move-rdh.nl/documenten/default.aspx#folder=2342396
24
   De stations Rijswijk-Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam Van Nelle en Dordrecht Leerpark.
25
   Op een C itysprinterstation vertrekt iedere vijf minuten een trein in beide richtingen.
                                                                                            P agina 15 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Voor de A16 Van Brienenoordcorridor is een startbeslissing op grond van de           Ministerie van
Tracéwet dan wel Omgevingswet vereist. Deze startbeslissing zal genomen              Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
worden zodra de personele capaciteit (inclusief stikstofonderzoek) de MIRT-
planning en studies mogelijk maakt.                                                  Ons kenmerk
                                                                                     I E NW/BSK-2022/271618
3.2.6 Studie Bereikbaarheid Voorne-Putten en Haven Rotterdam
Op grond van de resultaten van de studie hebben het ministerie van IenW, de
provincie Zuid-Holland, de MRDH en de gemeenten op Voorne-Putten in dit BO
MIRT een pakket van maatregelen vastgesteld als uitgangspunt voor het
vervolgtraject. De inhoud van dit pakket betreft een capaciteitsuitbreiding van een
deel van de N57, inclusief de aansluiting met de A15 (waarvoor de
tracéwetprocedure gevolgd zal moeten worden) en een beperkte aanpassing van
de N218/Hartelcorridor, eveneens inclusief de aansluiting met de A15. Verder
worden flankerende maatregelen getroffen voor fiets en OV. Hiermee wordt
invulling gegeven aan de motie Van Helvert.26
Helaas zijn er op dit moment geen middelen voorhanden om een MIRT-verkenning
voor de N57 te starten. Ook is er op dit moment geen personele capaciteit voor
stikstofonderzoek beschikbaar. Zodra er voldoende budget beschikbaar is én
personele capaciteit voor stikstofonderzoek beschikbaar is, kan worden gewerkt
aan de startbeslissing voor een MIRT-verkenning voor de maatregelen aan de
N57.
3.2.7 Calandbrug
In november 2021 is uw Kamer geïnformeerd over het afsluiten van de
rechterrijstrook van de Calandbrug (N15) richting Rotterdam/Rozenbrug ten
behoeve van de veiligheid voor de weggebruiker.2 7 Er is toegezegd uw Kamer op
de hoogte te houden over de planning van de renovatie van de Calandbrug. De
renovatie van het rijdek van de Calandbrug zal naar verwachting starten in 2026.
De herstelwerkzaamheden zullen in combinatie met de renovatie van de gehele
brug worden uitgevoerd. Tot die tijd zal er in de richting Rotterdam/Rozenburg
één rijstrook op de brug beschikbaar zijn. Er is een pontje voor langzaam verkeer
op werkdagen van 6:00 tot 19:00 uur. Daarnaast is er een app waarmee
busreizigers een financiële compensatie kunnen krijgen voor het omreizen.
Hierdoor is de hinder voor het wegverkeer beperkt. De veiligheid is niet in gevaar
en voor het vaarwegverkeer is er geen hinder.
Vanwege een storing in het draaimechanisme is de Calandbrug sinds mei 2022
niet meer beschikbaar voor het wegverkeer en fietsers. ProRail geeft aan dat het
herstel van deze storing tot eind januari 2023 zal duren. Tot die tijd staat de brug
open voor de scheepvaart, waardoor deze niet beschikbaar is voor het
wegverkeer.
3.3    Regio Oost
3.3.1 Rijksbijdragen uit de € 7,5 mld.
In de regio Oost zijn voor € 276 mln. in totaal 20 versnellingsafspraken gemaakt
waarmee wordt bijgedragen aan de versnelde realisatie van ca. 26.000 woningen.
Daarnaast zijn er afspraken gemaakt voor € 695 mln. voor de goede
26
   Kamerstuk 29 862, nr. 31
27
   Kamerstuk 29 385 nr. 113
                                                                                     P agina 16 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>bereikbaarheid en ontsluiting van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties            Ministerie van
Nijmegen Stationsgebied, Nijmegen Kanaalzone, Zwolle Spoorzone, Foodvalley,            Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
Spoorzone Arnhem Oost, waarmee wordt bijgedragen aan de realisatie van ca.
30.000 woningen tot en met 2030.28 Het betreft onder andere de volgende                Ons kenmerk
afspraken.                                                                             I E NW/BSK-2022/271618
3.3.2 Terugkoppeling afspraken BO MIRT
In lijn met de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley zijn voor de
grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties spoorzone Arnhem-Oost, Nijmegen
Kanaalzone en Stationsgebied, en Foodvalley mobiliteitspakketten afgesproken om
de woningbouwlocaties te ontsluiten. Onderdeel hiervan zijn onder andere
stationsmaatregelen, mobiliteitshubs en HOV. Voor de grootschalige NOVEX-
woningbouwlocatie Spoorzone Arnhem-Oost gaan Rijk en regio een gezamenlijke
ontwikkelstrategie uitwerken ten behoeve van het deelgebied Rijnpark. Verder
geven Rijk en regio een vervolg aan de corridorstudie Utrecht-Arnhem en maken
een onderzoeksopzet voor een regionale, multimodale netwerkanalyse. Tevens
starten Rijk en regio een MIRT-onderzoek met een beperkte scope over nut,
noodzaak, timing en inpassing van de vrije spoorkruising in de grootschalige
NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone Arnhem-Oost. Met de regio is een afspraak
gemaakt over een Rijksbijdrage aan de Rijnbrug bij Rhenen in één van de 17
NOVEX-woningbouwlocaties, de regio Foodvalley. De regio kan hiermee de
uitvoering van het project verder oppakken. Hiermee wordt invulling gegeven aan
de motie van het lid Stoffer.29 Daarnaast is een afspraak gemaakt over de
RegioExpres Achterhoek.
Voor de MIRT-verkenning A50 op het traject Ewijk-Bankhoef-Paalgraven is het
Rijk bereid om met de regio het gesprek aan te gaan over het project A50 Ewijk-
Bankhoef-Paalgraven om gezamenlijk te zoeken naar oplossingen om een tekort
af te dekken en een voorkeursalternatief te kunnen vaststellen. Hierbij is het Rijk
bereid budget uit de woningbouwmiddelen aan te wenden.
Met de regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley zijn daarnaast bestuurlijke afspraken
gemaakt over Verstedelijking, met als thema ‘Meer landschap, meer stad’, onder
meer over het toevoegen van recreatieve, groene uitloopgebieden, over water en
bodem als sturend principe en over vervolgonderzoeken naar verstedelijking in
relatie tot energie. Deze afspraken geven uitvoering aan de
verstedelijkingsstrategie van deze regio tot 2040. Rijk en regio zetten de
samenwerking voort in het NOVEX-gebied Arnhem-Nijmegen-Foodvalley.
Ook in de regio Zwolle zijn afspraken gemaakt over een mobiliteitspakket voor de
ontsluiting van grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone, inclusief de
binnenstad van Zwolle, en de doorontwikkeling van het integrale
mobiliteitssysteem in het netwerk rond Zwolle. Rijk en regio hebben afgesproken
de verstedelijkingsstrategie voor de regio Zwolle te hanteren als richtinggevend
kader voor de integrale verstedelijkingsopgave tot 2040 en de samenwerking
voort te zetten in het NOVEX-gebied regio Zwolle. Verder is het MIRT-onderzoek
‘bereikbaarheid Zwolle en omgeving’ afgerond.
28
   Woningbouwaantallen versnellingsafspraken en grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
kunnen niet opgeteld worden omdat er overlap kan zijn.
29 Kamerstuk 35 925-A, nr. 86
                                                                                       P agina 17 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                       Ministerie van
Voor de bovenregionale ontsluiting van Overijssel geven rijk en regio aan ProRail      Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
de opdracht voor een verkenning naar elektrificatie en doorkoppeling van de
spoorverbinding Zwolle-Twente-Münster, waarvoor het Rijk een financiële                Ons kenmerk
reservering maakt.                                                                     I E NW/BSK-2022/271618
3.3.3 RegioExpres
De RegioExpres is een sneltrein op de spoorverbinding Arnhem-Doetinchem-
Winterswijk en zorgt voor een sterke verbetering van de bereikbaarheid, woon - en
werkomgeving en leefbaarheid in de regio’s Liemers en Achterhoek en in Arnhem.
Dit is een gebied van meer dan 700.000 inwoners en dat zal gaan groeien met
ca. 25.000 nieuwe woningen. Rijk en de provincie Gelderland realiseren samen de
RegioExpres en bekostigen ieder de helft van de investeringskosten van
€ 150 mln. Het huidige aantal reizigers op deze bestaande spoorlijn is 21.000 per
dag en de verwachte structurele groei is 20%. Op het traject Achterhoek-Arnhem
zal dit zelfs gaan oplopen tot 40% door de komst van de RegioExpres. De
sneltrein is daarmee een drager van verstedelijking en versterking van de
regionale economie. De reistijd tussen Winterswijk en Arnhem wordt verkort met
13 minuten en voor overstappers op een IC-verbinding naar de randstad loopt de
reistijdwinst zelfs op tot 26 minuten.
3.4    Regio Noord
3.4.1 Rijksbijdragen uit de € 7,5 mld.
In de regio Noord zijn voor € 143 mln. in totaal 14 versnellingsafspraken gemaakt
waarmee wordt bijgedragen aan de versnelde realisatie van ca. 23.500 woningen.
Daarnaast zijn er afspraken gemaakt voor € 180 mln. voor de goede
bereikbaarheid en ontsluiting van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
Groningen Suikerunieterrein en Groningen Stadshavens, waarmee wordt
bijgedragen aan de realisatie van ca. 8.500 woningen tot en met 2030.30 Het
betreft onder andere de volgende afspraken.
3.4.2 Terugkoppeling afspraken BO MIRT
In het kader van de grootschalige woningbouw zijn afspraken gemaakt met
Groningen voor een pakket maatregelen. Voor Groningen starten Rijk en regio een
integraal MIRT-onderzoek naar de gebiedsgerichte ontsluiting van de Westflank
van de stad, waarbij zowel wordt gekeken naar het functioneren van de Ring West
als de Rondweg Hoogkerk. Daarnaast draagt het Rijk bij aan de OV-
hub/treinstation voor de bus- en treinontsluiting voor de nieuwe wijk De
Suikerzijde, waar naast woningen een campus wordt gerealiseerd.
Verder is gesproken over de voortgang van het NOVEX-gebied Groningen-Assen.
De afspraken over ontsluiting van grootschalige woningbouw en
versnellingsafspraken vormen een belangrijk onderdeel van het realiseren van de
opgave in dit NOVEX-gebied.
Naast de afspraken over ontsluiting woningbouwlocaties is gesproken over het
MIRT-onderzoek NOVEX-gebied Lelylijn. Voor het op termijn, met
medefinanciering vanuit de regio en uit Europese fondsen, realiseren van de
30
   Woningbouwaantallen versnellingsafspraken en grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
kunnen niet opgeteld worden omdat er overlap kan zijn.
                                                                                       P agina 18 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Lelylijn is in het coalitieakkoord € 3 mld. gereserveerd. In een MIRT-onderzoek          Ministerie van
werken Rijk en regio uit hoe de Lelylijn in het kader van het Deltaplan voor het         Inf rastructuur en
                                                                                         Waterstaat
Noorden kan bijdragen aan het versterken van de economie, woningbouw en
internationale treinverbindingen in het Noorden. Op basis van het Plan van Aanpak        Ons kenmerk
zijn er op het BO MIRT afspraken gemaakt over onder andere de planning en de             I E NW/BSK-2022/271618
verdeling van de kosten voor het onderzoek. Daarnaast zijn afspraken gemaakt
over de Friese bruggen over de Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl.
3.4.3 Decentralisatie sprinterdienst Leeuwarden – Zwolle
In het BO MIRT van 2020 hebben de provincie Fryslân en IenW de intentie
uitgesproken om de concessieverlening voor de sprinterdienst tussen Leeuwarden
en Zwolle te decentraliseren.31 Toen is vastgelegd dat de decentralisatie
meerwaarde moet bieden voor de reiziger en dat voor beide partijen een
budgetneutrale overdracht moet plaatsvinden.
In de tussenperiode zijn gezamenlijk mogelijkheden verkend om het
reizigersproduct bij decentralisatie stapsgewijs te verbeteren. Daarnaast is
onderzoek verricht naar de financiële en praktische consequenties van de
decentralisatie. Het is het Rijk en de provincie vervolgens niet gelukt om
overeenstemming te bereiken over de voorwaarden voor decentralisatie per 2025.
Dit hangt met name op de financië le opgave om de treindienst te decentraliseren,
en de middelen die beide partijen beschikbaar hebben voor exploitatie en
investeringen.
Hoewel decentralisatie in 2025 te vroeg komt, zien beide partijen mogelijkheden
om het gesprek over decentralisatie te continueren in aanloop naar volgende
besluitvormingsmomenten. Dat kan bijvoorbeeld zijn richting de afloop van de
concessie voor het regionaal spoorvervoer in Fryslân (2035). Ondertussen blijft de
sprinterdienst opgenomen in de hoofdrailnetconcessie en vervolgen de partijen dit
jaar nog het overleg over een aantal openstaande punten, waaronder de tweede
sprinter Leeuwarden – Zwolle en station Leeuwarden Werpsterhoeke.
3.4.4 Decentralisatie concessieverlening Friese Waddenveren
Ter invulling van een motie van de leden Van Helvert en De Vries om te
onderzoeken of de concessieverlening voor de Waddenveren kan worden
overgedragen aan de betrokken provincies,32 is het Rijk met de provincie Fryslân
een traject gestart om te verkennen of decentralisatie realiseerbaar is.33 Hierna is
aanvullend onderzoek uitgevoerd door Rebel en Goudappel. Daaruit is gebleken
dat de decentralisatie maar beperkte meerwaarde heeft voor de reiziger die
gebruik maakt van de veerdiensten. Voor zowel provincie als Rijk is die
meerwaarde een belangrijke voorwaarde. Het onderzoeksrapport maakt ook
inzichtelijk dat er aanzienlijke kosten en risico’s voor de provincie Fryslân zijn
verbonden aan de decentralisatie.
Naar aanleiding van het onderzoek is samen met de provincie Fryslân
geconcludeerd dat het op dit moment niet opportuun is de concessieverlening van
31
   Zoals eerder opgenomen in het bestuursakkoord van de provincie en het coalitieakkoord
van het Kabinet Rutte III.
32
   Kamerstuk 29 684, nr. 131
33
   Kamerstuk 23 645, nr. 688
                                                                                         P agina 19 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>de Waddenveren over te dragen aan de provincie Fryslân. De concessieverlening          Ministerie van
zal dus niet worden gedecentraliseerd.                                                 Inf rastructuur en
                                                                                       Waterstaat
3.4.5 Bruggen over Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl                                        Ons kenmerk
In het aanlegprogramma Hoofdvaarweg Lemmer Delfzijl (HLD) fase 2 worden acht           I E NW/BSK-2022/271618
bruggen in Groningen en Friesland vervangen zodat de vaarweg geschikter wordt
gemaakt voor klasse Va scheepvaart. Bij het BO HLD van december 2021 34 zijn
vanwege het beschikbare budget bij Rijk en regio afspraken gemaakt welke
bruggen er met voorrang zouden worden aangepakt. In dat kader is de
startbeslissing voor de MIRT-verkenning brug Kootstertille onlangs vastgesteld en
tijdens het BO MIRT ondertekend (zie bijlage). Binnen de begroting van het MF
zijn extra middelen gereserveerd voor de aanpak van de resterende drie Friese
bruggen (Schuilenburg, Oude Schouw en Uitwellingerga). De aanpak hiervan was
in december 2021 uitgesteld. Bij de Voorjaarsnota worden deze middelen
toegekend aan het betreffende MIRT-budget. De gemeente Groningen heeft een
MIRT-onderzoek uitgevoerd naar de vervanging van de Busbaanbrug, dat
inmiddels is afgerond. Hieruit zijn geen nieuwe bestuurlijke afspraken
voortgekomen.
3.4.6 Sluis bij Kornwerderzand
Op 7 juli jl. is er bestuurlijk overleg geweest met de regionale overheden die
betrokken zijn bij het project Verruiming Sluis Kornwerderzand. Daar is de
marktbijdrage besproken en is overeenstemming bereikt over de wijze van inning,
monitoring en bijsturing ten behoeve van het volledig ophalen van het toegezegde
bedrag van € 26,5 mln. De afspraken tussen het Rijk en de provincie Fryslân
worden vastgelegd in een addendum bij de bestaande bestuursovereenkomst. De
provincie Fryslân gaat hiertoe individuele privaatrechtelijke contracten met de
betrokken bedrijven sluiten die naar gebruik afdragen tot het afgesproken bedrag
is geïnd. De provincie bereidt haar besluitvorming voor rondom de
marktbijdrageregeling en de voorfinanciering en werkt toe naar ond ertekening van
de individuele overeenkomsten met de marktpartijen begin 2023.
3.5    Regio Noordwest
3.5.1 Rijksbijdragen uit de € 7,5 mld.
In de regio Noordwest zijn voor € 375 mln. in totaal 21 versnellingsafspraken
gemaakt waarmee wordt bijgedragen aan de versnelde realisatie van ruim 70.500
woningen. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt voor € 1.858 mln. voor de goede
bereikbaarheid en ontsluiting van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
Utrecht Groot Merwede, Amersfoort Spoor en A1-zone, Amsterdam Havenstad,
MRA Oost en MRA West, waarmee wordt bijgedragen aan de realisatie van ca.
131.000 woningen tot en met 2030.35 Daarbij wordt ook extra geïnvesteerd in de
hoofdnetwerken: A6 Almere-Lelystad, A7/A8 Amsterdam-Zaandam, Ringen
Amsterdam, A12 Ring Utrecht en baanstabiliteit hoofdspoornet MRA en MRU.
3.5.2 Terugkoppeling afspraken BO MIRT
In de MRU hebben Rijk en regio in het kader van de ontsluiting van de
woningbouwlocatie Utrecht Groot Merwede afspraken gemaakt voor de
34
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 20
35
   Woningbouwaantallen versnellingsafspraken en grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties
kunnen niet opgeteld worden omdat er overlap kan zijn.
                                                                                       P agina 20 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Merwedelijn als onderdeel van de MIRT-verkenning OV en Wonen in de regio           Ministerie van
Utrecht. Daarnaast is afgesproken om te starten met een MIRT-onderzoek naar de     Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
integrale gebiedsontwikkeling van de A12-zone en de doorontwikkeling naar
Rijnenburg, inclusief mogelijkheden voor multimodale bereikbaarheid. Ook zijn er   Ons kenmerk
afspraken gemaakt over een mobiliteitspakket voor de ontsluiting van de            I E NW/BSK-2022/271618
woningbouwlocatie Amersfoort Spoor-/A1-zone. Onderdeel van dit
mobiliteitspakket zijn onder meer de realisatie van de ontsluiting van Bovenduist
op de A1 en het verbeteren van de omgeving en de bereikbaarheid van de
stations Amersfoort Centraal en Amersfoort Schothorst. Daarnaast en in
samenhang hiermee zijn voor de MRU afspraken gemaakt over de bredere
uitvoering van de verstedelijkingsstrategie voor deze regio.
In de MRA zijn voor de ontsluiting van de woningbouwlocatie MRA-west en
Amsterdam-Havenstad afspraken gemaakt over mobiliteitspakketten, mede in
relatie tot afspraken over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoo fddorp
en de eerste fase van het sluiten van de metroring tot de Hemknoop. Voor de
MRA-oost zijn voor Amsterdam afspraken gemaakt over een rijksbijdrage voor de
projecten ‘cruciale mijl’ en verplaatsen tramremise op Zeeburgereiland/IJburg en
over een mobiliteitspakket voor Amsterdam-Zuidoost. Voor Almere zijn afspraken
gemaakt over de verdere doorontwikkeling van Almere tot complete stad.
Hiervoor zijn afspraken gemaakt over een mobiliteitspakket voor onder andere
Almere Centrum, over een reservering van ee n rijksbijdrage aan een HOV Pampus
en/of Oosterwold in samenhang met het uitvoeren van een ruimtelijk strategische
verkenning voor hoogstedelijke ontwikkeling van Almere -Pampus, over een
onderzoek naar de mogelijkheden en randvoorwaarden voor verdere verdichting
van Oosterwold en over het versterken van het economisch profiel en
werkgelegenheid in Almere. Voor dit laatste zal de regio naar verwachting ook een
regiodeal Amsterdam/Almere Bay Area indienen om de eerste noodzakelijke
stappen ter versterking van het economisch profiel te realiseren. Voor Lelystad is
een (regionaal) onderzoek afgesproken naar de multimodale bereikbaarheid van
Lelystad Warande. Voor de A27 knooppunt Eemnes-Zeewolde is afgesproken de
ontwikkelingen rond woningbouw en (auto)mobiliteit te blijven volgen en binnen
het MIRT-proces de mogelijkheden te bespreken om zo spoedig mogelijk te
starten met een MIRT-verkenning. Het in 2020 afgesproken Rijk-regio budget blijft
daarvoor beschikbaar.
In de MRA zijn verder afspraken gemaakt voor een pakket projecten bestaande uit
het programma Zuidasdok, knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel en de
Rozenoordbrug, het Derde Perron Amsterdam Zuid, de doortrekking van de
Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en de Metroringlijn Amsterdam tot de Hemknoop.
Voor zowel de MRU als de MRA is besloten een pilot voor te bereiden rond
programmatische bekostiging. Tenslotte zijn voor diverse projecten afspraken
gemaakt, waaronder over de spoorcorridor Utrecht-Foodvalley-Arnhem en het
verbeteren van de bereikbaarheid en een ongelijkvloerse spoorkruising bij de
Guisweg in Zaanstad.
3.5.3 Multimodale knoop Schiphol
In het project Multimodale Knoop Schiphol (MKS) wordt een aantal maatregelen
genomen om capaciteit en veiligheid van station Schiphol Airport en de
vervoersknoop Schiphol te vergroten. De aanbesteding is gegund voor
                                                                                   P agina 21 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>werkzaamheden aan de (rol)trappen van en naar de treinperrons van station           Ministerie van
Schiphol Airport, die begin 2023 starten. Verder wordt in het project toegewerkt    Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
naar een definitief ontwerp voor het nieuwe busstation.
                                                                                    Ons kenmerk
In het kader van Groot-Amsterdam en de daarmee samenhangende lastige                I E NW/BSK-2022/271618
financiële opgave is in overleg met alle betrokken partijen besloten een portie van
de Rijksbijdrage voor de MKS over te hevelen naar het project derde perron
Amsterdam Zuid (zie ook paragraaf 3.5.8.2). De realisatie van dit laatste project
leidt ook tot verbeteringen voor de reizigers op Schiphol, omdat er dan meer
treinen in een betere regelmaat kunnen rijden van en naar Schiphol. Er wachten
dan minder reizigers korter op het perron tot de volgende trein.
3.5.4 A27 Zeewolde – Knooppunt Eemnes
In het BO MIRT van november 2020 is afgesproken te starten met een MIRT-
verkenning naar de capaciteitsuitbreiding van de A27 tussen Almere Haven en
knooppunt Eemnes als oplossing voor het NMCA-knelpunt op dit tracé en een
betere betrouwbaarheid van het hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). De
investeringskosten voor een verbreding van de A27 werden geraamd op € 29 mln.
inclusief een regionale bijdrage van 25%. Uit nader onderzoek blijkt dat de
investeringskosten fors hoger uitvallen, namelijk € 193 mln. Om de verkenning te
starten moet minstens 75% van de investeringskosten beschikbaar zijn. Op dit
moment is geen zicht op voldoende financiële middelen. In het BO MIRT van 10
november jl. is afgesproken de ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en
(auto)mobiliteit in en vanuit Almere en Flevoland te blijven volgen en binnen het
MIRT proces en -uitgangspunten mogelijkheden te bespreken. De stand van zaken
zal tijdens het BO MIRT in november 2023 opnieuw worden geagendeerd.
3.5.5 Almere
Op het BO MIRT is afgesproken dat Rijk en regio nauw blijven samenwerken in de
verdere ontwikkeling van Almere, met Perspectief Oostflank MRA als basis. Voor
de ontwikkeling van Almere tot een complete stad zetten Rijk en regio zich naast
woningbouw en bereikbaarheid ook in op het stimuleren van de werkgelegenheid
om de eenzijdige pendel richting het oude land tegen te gaan en inzet op het
voorzieningenniveau waaronder het aanbod van hoger (technisch) onderwijs.
Hiervoor wordt voor de BO’s Leefomgeving van 2023 een ruimtelijk economische
aanpak uitgewerkt als onderdeel van de uitvoeringsagenda NOVEX MRA.
Om de mobiliteit te verbeteren reserveert het Rijk € 87,5 mln. voor een pakket
aan mobiliteitsmaatregelen, onder andere voor de verbetering van de
aansluitingen van de A6 en verbetering van het OV en fietsinfrastructuur.
Vanwege de woningdruk in de MRA spreken Rijk en regio af om hiermee
samenhangend een eerste stap te zetten in de ontwikkeling van Almere Pampus
tot hoogstedelijk woon-werkgebied met minimaal 7.500 woningen in samenhang
met een hoogwaardige OV-oplossing. Het Rijk reserveert € 30 mln. voor de
uitbreiding A6 Almere Oostvaarders-Lelystad. Daarnaast wordt samen met de
regio een ruimtelijk strategische verkenning uitgevoerd naar de ontwikkeling van
Almere Pampus en onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor verdere
verdichting van Oosterwold. Het Rijk reserveert € 54 mln. voor deze HOV-lijnen bij
Pampus en/of Oosterwold en de verkenning. Voor de lange termijn blijft de
IJmeerlijn de stip op de horizon voor een volledige hoogstedelijke ontwikkeling
                                                                                    P agina 22 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>van Pampus. Op dit moment is hiervoor echter vanuit alle partijen geen                   Ministerie van
financiering beschikbaar.                                                                Inf rastructuur en
                                                                                         Waterstaat
3.5.6 Pont bij Nieuwer ter Aa                                                            Ons kenmerk
In het Tweeminutendebat MIRT van 14 september jl. is toegezegd om uw Kamer               I E NW/BSK-2022/271618
voor het NO MIRT te informeren over de gesprekken met de regio over de
veerpont bij Nieuwer ter Aa.36 Zoals toegezegd aan uw Kamer is er overleg met de
regio (Gemeente Stichtse Vecht en Provincie Utrecht) over een alternatieve
oplossing. Deze gesprekken lopen nog; uw Kamer zal zo spoedig mogelijk,
idealiter nog voor het NO MIRT, worden geïnformeerd over de uitkomsten. Daarbij
zal ook ingegaan worden op de motie van de leden Van der Molen en De Hoop.37
3.5.7 Programmatische aanpak grote wateren (PAGW)
Het PAGW -project Oostvaardersoevers verbindt het Markermeer, de
Oostvaardersplassen en de Lepelaarplassen tot een toekomstbestendig
zoetwaterecosysteem. Samen met de minister van Natuur en Stikstof is het
voorkeursbesluit vastgesteld, zodat met de planning- en studiefase gestart kan
worden.38
3.5.8 Opgaven in de MRA met nationale effecten
Er is een enorme opgave in de MRA rondom ruimtelijke ontwikkeling en
bereikbaarheid met gevolgen voor heel het land. De bestaande bereikbaarheid
staat nationaal onder druk en lopende mobiliteitsprojecten kenden een financieel
tekort. Tegelijkertijd zijn er tussen Rijk en regio afspraken gemaakt over
verstedelijking, deze woningbouwopgave vraagt om aanvullende investeringen in
mobiliteit. De MRA draagt significant bij aan het aantal nieuwe arbeidsplaatsen als
bijdrage aan de Nederlandse economie en he t aantal nieuwe woningen als de
bijdrage in het nationale woningbouwtekort. Desondanks zie t het Rijk dat
vanwege onder andere de financiële omvang, maakbaarheid en uitvoerbaarheid
niet alles tegelijk kan en keuzes nodig zijn. Met de MRA zijn daarom afspraken
gemaakt over een pakket van maatregelen. De afzonderlijke maatregelen worden
hieronder toegelicht. Hiermee wordt invulling gegeven aan verschillende
toezeggingen gedaan aan uw Kamer.39
3.5.8.1 Zuidasdok, Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel
Uit de bij het rapport van mw. Dekker uit 2020 40 gevoegde MKBA blijkt dat
realisatie van Zuidasdok een doelmatige investering is. Rijk en regio hebben dit
advies gevolgd en hebben besloten een bijdrage te doen aan het tekort.
Zuidasdok draagt bij aan de noodzakelijke verbetering van de bereikbaarheid van
Amsterdam en de noordelijke Randstad en de ontwikkeling van de Zuidas tot
internationale toplocatie. Verdere groei van inwoners en de bouw van 250.000
woningen in de MRA zullen de druk op het vervoerssysteem verder verhoge n. De
realisatie van Zuidasdok zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig OV-knooppunt
van internationale allure dat voorziet in een optimaal functionerend hoogwaardig
verkeer- en vervoerssysteem. Zuidasdok is noodzakelijk om de veiligheid op
station Amsterdam Zuid te kunnen blijven garanderen en voor een nieuw derde
36
   Handelingen TK 2021/2022, nr. 108, item 4
37
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 85
38
   Kamerstuk 2022D08790
39
   Kamerstuk 35 570-A, nr. 93; Kamerstuk 53 925-XII, nr. 79; Kamerstuk 35 925-A, nr. 70;
Kamerstuk 35 925-A, nr. 76; Kamerstuk 35 925-A, nr. 81
40
   Rapport ‘Voortvarend bouwen voor de toekomst’, Kamerstuk 32 668, nr. 15
                                                                                         P agina 23 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>perron op Amsterdam Zuid om extra treinen te kunnen laten rijden naar alle delen Ministerie van
                                                                                 Inf rastructuur en
van Nederland.
                                                                                 Waterstaat
Met Zuidasdok, Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel wordt capaciteit             Ons kenmerk
toegevoegd aan de A10 Zuid. De A10 Zuid is één van de drukste schakels in het    I E NW/BSK-2022/271618
hoofdwegennet en de draaischijf rond Amsterdam met wegverbindingen naar de
verschillende landsdelen. De ringweg A10 is in 2040 het op één na grootste
knelpunt op de weg in Nederland (IMA-2021). De knooppunten De Nieuwe Meer
en Amstel en de Rozenoordbrug zijn ook noodzakelijk voor realisatie van
Zuidasdok. Met een duurzame inpassing van de infrastructuur vermindert de
barrièrewerking en wordt de kwaliteit van de leefomgeving verbeterd. In de
bijlage ontvangt uw Kamer de eerste Halfjaarrapportage Zuidasdok 1 januari – 31
juni 2022. Nog deze maand zal het project knooppunten De Nieuwe Meer
voorlopig worden gegund. Ten opzichte van de prognose in de Eerste
Halfjaarrapportage 2022 is aanvullend ca. € 100 mln. benodigd voor deze
gunning. Dit zal worden gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële
afspraken over deze projecten. Het voornemen is om in de tweede suppletoire
begroting (Najaarsnota) het extra benodigde verplichtingenbudget opgenomen op
artikel 12 en artikel 17 van het MF. Conform regeling grote projecten wordt het
gevolg hiervan op de prognose van Zuidasdok in beeld gebracht en aan uw Kamer
gerapporteerd. In de Voorjaarsnota 2023 worden de gevolgen afgewikkeld met in
achtneming van de afspraken in de afsprakenlijst.
3.5.8.2 Derde perron station Amsterdam Zuid
Binnen het programma Zuidasdok wordt ruimte vrijgemaakt voor een derde
perron door de zuidelijke rijbanen van de A10 verder naar buiten te leggen. In
2018 hebben Rijk en Regio afspraken gemaakt voor de uitbreiding van de
spoorcapaciteit in en om Amsterdam. Onderdeel is het verplaatsen van de
internationale treinen naar Amsterdam Zuid. Dat geeft op Amsterdam Centraal
ruimte om meer regionale en nationale treinen te kunnen rijden. Om treinen naar
het Verenigd Koninkrijk (niet-Schengengebied) te rijden is de bouw van een
internationale treinterminal noodzakelijk. In deze terminal kunnen bagage- en
persoonscontrole plaatsvinden. De kosten voor deze terminal zijn € 80 - 100 mln.
Daarnaast is de kostenraming voor het spoorse ontwerp ca . € 100 mln. hoger
uitgevallen, onder ander vanwege prijspeilbijstellingen, voorzieningen be - en
bijsturing en verdere uitwerking van het spoorontwerp. Het voornemen is in het
eerste kwartaal van 2023 een voorkeursbeslissing te nemen. Dat maakt het
mogelijk de fase planning en studies nog in 2023 te starten. Aan het eind van
deze fase ligt er de keus voor of het derde perron als aanvullende bouwstap
binnen het programma Zuidasdok gerealiseerd zal worden of als afzonderlijk
project verder zal gaan. Deze keuze dient uiterlijk in 2027 genomen te worden,
om de uitvoering van alle werkzaamheden optimaal te kunnen afstemmen.
3.5.8.3 Startbeslissing verkenning OV-verbinding Amsterdam -Haarlemmermeer
In het BO MIRT van 2020 hebben de bestuurders van Rijk en regio de resultaten
uit het MIRT-onderzoek Zuidwest Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp vastgesteld en
afspraken gemaakt over het vervolg.41 De volgende stap in het MIRT is de start
van de verkenning. Samen met de regio is geconstateerd dat de verkenning
OV-verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer gestart kan worden. Het voorlopig
voorkeursalternatief, waarop de financiering gebaseerd is, is de doorgetrokken
Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Voor deze variant hebben Rijk en regio afspraken
41
   Kamerstuk 35 570-A, nr. 45
                                                                                 P agina 24 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>gemaakt over 100% financiering (€ 3.364 mln., prijspeil 2022). Om de risico ’s in  Ministerie van
                                                                                   Inf rastructuur en
relatie tot het taakstellend budget zo laag mogelijk te houden, zijn er
                                                                                   Waterstaat
risicoafspraken over het pakket gemaakt (zie afsprakenlijst BO’s MIRT) die in de
verkenning nader uitgewerkt zullen worden. Deze variant is gekozen omdat het       Ons kenmerk
doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp een goede             I E NW/BSK-2022/271618
oplossing is voor de OV-knelpunten in de corridor. Uit de eerder opgestelde MKBA
voor het Nationaal Groeifonds blijkt dat het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar
Schiphol en Hoofddorp een doelmatige investering is. De staatssecretaris van
IenW heeft de startbeslissing voor het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar
Schiphol en Hoofddorp vastgesteld (zie bijlage). Er wordt toegewerkt naar het
nemen van een voorkeursbeslissing in 2025.
3.5.8.4 Verkenning voor de ontsluiting van woningbouw in Haven-Stad zuid
Rijk en regio starten een verkenning naar de eerste fase sluiten Ringlijn, tuss en
Amsterdam Sloterdijk en de Hemknoop. Rijk en regio hebben gezamenlijk zicht op
100% financiering (€ 394 mln., prijspeil 2022) voor de aanleg voor dit eerste deel
van het sluiten van de metroringlijn tussen station Amsterdam Sloterdijk en
Amsterdam Centraal. Om de beste variant voor dit deel van de Ringlijn te kunnen
bepalen, worden in deze MIRT-verkenning ook de verschillende varianten voor het
geheel sluiten van de metroringlijn tussen station Sloterdijk en station Amsterdam
Centraal in het onderzoek me egenomen. Er wordt toegewerkt naar een
voorkeursbeslissing voor de eerste fase van het sluiten van de Ringlijn, namelijk
het deel waarvoor Rijk en regio zicht hebben op 100% financiering. De formele
startbeslissing voor deze MIRT-verkenning wordt in het eerste kwartaal van 2023
genomen.
Bij de ontwikkeling van Haven-Stad moet alternatieve ruimte worden gevonden
voor havengebonden bedrijvigheid in het Noordzeekanaalgebied. In het kader van
de gebiedsgerichte aanpak in NOVEX-verband wordt voor het
Noordzeekanaalgebied een integraal ontwikkelperspectief opgesteld. De opgaven
en ruimtevraag in dit gebied op het vlak van water, wonen, (haven)economie en
circulaire economie, energietransitie en landschap worden afgewogen. De
Houtrakpolder maakt onderdeel uit van deze afweging. Rijk en regio onderzoeken
dit verder in 2023.
3.5.8.5 Middelen
Rijk, regio, NS, Schiphol en Schiphol Area Development Company (SADC) stellen
aanvullende middelen beschikbaar voor dit totaalpakket projecten bestaande uit
het programma Zuidasdok, Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel en de
Rozenoordbrug, het Derde Perron Amsterdam, de doortrekking van de
Noord/Zuidlijn en de Metroringlijn Amsterdam tot de Hemknoop. De financiële
omvang van ontbrekende financiering voor de projecten in het pakket is in totaal
€ 5.462 mln. (prijspeil 2022). Rijk en regio stellen voor de dekking gezamenlijk
€ 5.462 mln. beschikbaar, waarvan het Rijk 75% (€ 4.096 mln.) bijdraagt en de
regio 25% (€ 1.366 mln.). Zoals hierboven aangegeven draagt Zuidasdok bij aan
de bereikbaarheid in de MRA. In overleg met betrokken partijen is daarom
besloten middelen uit het gebiedsprogramma Amsterdam in te zetten voor
Zuidasdok. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over de risicoverdeling . Voor
tekorten en meevallers na 5 oktober 2022 (prijspeil 2022) geldt dat deze worden
gedekt binnen de kaders van de procedurele en financiële afspraken over deze
projecten (zie afsprakenlijst BO’s MIRT).
                                                                                   P agina 25 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.5.9 Guisweg                                                                       Ministerie van
Het aanpassen van de overweg Guisweg in Zaandijk is randvoorwaardelijk voor         Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
het Programma Hoogfrequent Spoor op het traject Alkmaar-Amsterdam. Door
onder meer bouwkostenstijging valt de aanpassing € 26 mln. duurder uit dan          Ons kenmerk
verwacht. Hiertoe stelt het Rijk € 11,2 mln. beschikbaar, onder meer vanuit het     I E NW/BSK-2022/271618
vrijgevallen budget voor spoorse maatregele n binnen de corridor Amsterdam-
Hoorn. De regio draagt het overige tekort.
3.6     Goederenvervoercorridors
3.6.1 Terugkoppeling BO GVC
Binnen het goederenvervoer neemt versterking van de multimodale
goederenvervoercorridors naast verduurzaming van het goederenvervoer e n
digitalisering een centrale plek in. Een groot deel van het (zware) transport
concentreert zich op één van de drie goederenvervoercorridors te weten: Oost,
Zuidoost en Zuid. In 2022 is voor de corridor Zuid (Regio Amsterdam –
Rotterdam/Den Haag – Antwerpen) een programma-aanpak gestart.
3.6.2 Start goederenvervoercorridor Zuid
Met het startbesluit van de Programmaraad van 28 april jl. is op de route
Amsterdam – Rotterdam – Antwerpen een nieuw corridorprogramma Zuid gestart.
Hierin werken het Rijk (IenW, BZK, EZK), de provincies Noord-Holland, Zuid-
Holland, Noord-Brabant en Zeeland en de daar gelegen zeehavens samen aan een
robuuste, concurrerende, duurzame en veilige corridor. Binnen het programma
wordt ingezet om kansen voor de groei van het goederenvervoer, energietransitie,
klimaataanpak en het doortrekken van het kanaal Seine -Noord (en daarmee het
leggen van de verbinding met de Schelde) te verzilveren. Tijdens het BO MIRT
Goederenvervoercorridors hebben de corridorpartijen dit herbevestigd. Daarnaast
is besloten om de eerste actielijnen (modal shift, verduurzaming en digitalisering
logistiek) te starten.
3.6.3 Multimodale knooppunten
Om de belangrijke zeven bovengemiddelde multimodale knooppunten42 op de
goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost te versterken zijn corridorpartijen
overeengekomen de eerdere opgestelde knooppuntplannen te concretiseren in
gezamenlijke realisatiepacten. In deze va st te stellen pacten zullen concrete
maatregelen op het gebied van samenwerking ten behoeve van modal shift,
verbetering van havens en (rail- en barge)terminals, ontsluitingen op de corridor
en voorzieningen voor gebruikers van de corridor nader worden uitgewerkt om de
komende decennia adaptief te worden opgepakt. Besloten is om allereerst de
knooppuntplannen voor Venlo en Tilburg uit te werken aangezien deze het verst
zijn uitgewerkt.
3.6.4 Digitalisering en goederenvervoer
Vanuit het NGF is dit jaar € 51 mln. toegekend aan het voorstel ‘Digitale
Infrastructuur Logistiek (DIL)’.43 DIL gaat in 2023 van start en is een gezamenlijk
initiatief van het ministerie van IenW met partners als de havenbedrijven van
Rotterdam en Amsterdam, Schiphol, de douane en andere sectorpartijen. Met DIL
wordt een data-infrastructuur gecreëerd waarop bedrijven en overheden veilig
42
   Rotterdam, Moerdijk, Tilburg, Venlo, Sittard-Geleen, Nijmegen en Tiel
43
   Kamerstuk 35 925-XIX nr. 10
                                                                                    P agina 26 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>kunnen aansluiten en beter in staat worden gesteld data voor elkaar open te         Ministerie van
stellen. Het gaat hierbij om de versnelde en verbeterde toepassing van de Basis     Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
Data Infrastructuur (BDI) die vormgegeven wordt in zes tot tien living labs. De
digitale living labs dragen bij aan duurzaamheid en efficiency op de corridors. Ook Ons kenmerk
wordt het bedrijfsleven door middel van voorlichting en bewustwording               I E NW/BSK-2022/271618
gestimuleerd om meer digitaal en datagedreven te gaan werken.
3.6.5 Alternatieve tank- en laadinfrastructuur voor transport over weg en water
De ambitie is om uiterlijk in 2030 een dekkend netwerk van zero -emissie laad- en
tankpunten te hebben langs het goederennetwerk over weg en water. Er wordt
onder andere ingezet op Clean Energy Hubs voor wegtransport en de binnenvaart.
Daarmee wordt gedeeltelijk invulling gegeven aan de doelstellingen zoals
opgenomen in de herziening van de Europese richtlijn (2014/94/EU) betreffende
de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (AFID). In dit kader
heeft het ministerie van IenW € 19,25 mln. beschikbaar gesteld om door middel
van een regeling met cofinanciering uit de regio’s de onrendabele top van
projecten weg te nemen. De definitieve invulling van de regeling zal in de loop van
2023 gereed komen. Projecten (al dan niet Clean Energy Hubs) moeten prioritair
bijdragen aan de uitrol van een dekkend netwerk van zero-emissie laad- en
tankinfrastructuur langs het netwerk met de grootste vervoersstromen, maar
middelen kunnen ook worden ingezet op landelijk niveau.
3.6.6 740-metertreinen emplacement Lage Zwaluwe
Uw Kamer is eerder geïnformeerd over verkennende studies naar sporen voor
goederentreinen van 740 meter lang van op enkele corridors.44 In dit BO MIRT is
afgesproken dat twee sporen op Lage Zwaluwe worden verlengd om deze geschikt
te maken voor 740 meter lange treinen. Door mee te liften op een al gepland
wisselsaneringstraject zijn de kosten voor dit project aanzienlijk lager; het
ministerie van IenW stelt hiervoor € 7,26 mln. beschikbaar. De realisatie van de
extra capaciteit loopt in de pas met het verlengen van de sporen te Moerdijk,
waardoor de groei van het spoorverkeer in Moerdijk conform het hoge WLO -
scenario tot 2040 kan plaatsvinden. Bovendien maakt de inzet van langere
goederentreinen het vervoer per spoor goedkoper en draagt daarmee bij aan het
stimuleren van de modal shift van weg naar spoor op de corridor.
3.6.7 Beter benutten last mile spoor
Door het gebruik van sensoren en camera’s wordt de capaciteit op het
spoornetwerk in de Rotterdamse haven, op terminals en op de gehele corridors
beter benut. Hierdoor komt meer capaciteit vrij voor het rijden van meer treinen.
In het BO MIRT is afgesproken dat wordt gestart met een pilot op het
emplacement Botlek in de Rotterdamse haven. De financiële dekking voor deze
pilot wordt gedragen door het ministerie van IenW (€ 1,4 mln.) en ProRail (€
302.500). Het project wordt uitgevoerd door ProRail en Havenbedrijf Rotterdam.
3.6.8 Truckparkings
In de MIRT-brief van 15 december 2021 45 is uw Kamer geïnformeerd over de
inspanningen om voldoende truckparkings te realiseren zodat chauffeurs een
goede en veilige plek hebben om te overnachten. Truckparkings werden tot nu toe
44
   Kamerstuk 35 570-A, nr. 45
45
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 24
                                                                                    P agina 27 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>altijd op het onderliggende wegennet gerealiseerd. Voor twee locaties in Limburg    Ministerie van
lijkt ontsluiting nodig via een nabijgelegen verzorgingsplaats. Er zijn geen grote  Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
beleidsmatige of juridische bezwaren tegen de realisatie van truckparkings via een
verzorgingsplaats blijkt uit onderzoek in opdracht van het ministerie van IenW (zie Ons kenmerk
bijlage). Wel moet de maakbaarheid en betaalbaarheid van zo’n verbinding nog        I E NW/BSK-2022/271618
worden onderzocht door RWS. Hierbij speelt de veiligheid van gebruikers van de
betreffende verzorgingsplaats een centrale rol. Mogelijk wordt het ontsluiten via
de verzorgingsplaats daarom in eerste instantie als pilot toegestaan.
Wat betreft de locaties Asten en Dordrecht is uw Kamer op 15 december 2021 46
geïnformeerd dat er onzekerheid bestaat over de realisatie. Deze locaties kunnen
definitief niet doorgaan, in verband met een gebrek aan geschikte gronden of
bereidwilligheid om mee te werken op gemeentelijk niveau. In het kader van de
BO MIRT-werkgroep is mede daarom een onderzoek ‘toekomstbeeld truckparkings’
gestart. In dit onderzoek wordt gekeken naar locaties die kansrijk zijn voor het
realiseren van nieuwe truckparkings waarbij ook alternatieve locaties voor de niet
gerealiseerde plekken bij Asten en Dordrecht (circa 500 plekken) meegenomen
worden. Ook worden de geleerde lessen van Asten en Dordrecht expliciet
meegenomen zodat nog meer kansrijke locaties tot daadwerkelijke realisatie
kunnen komen.
3.6.9 Optimalisatie ligplaatsen/afmeervoorzieningen op de GVC
Voor de aanleg van spudpaal- en afmeervoorzieningen als no regret-maatregel op
met name de gestuwde Maas en de Oost-Westtak van de Maas, wordt € 1,1 mln.
beschikbaar gesteld. Met de aanleg van deze voorzieningen wordt ruimte voor zo’n
zes tot twaalf schepen gecreëerd, waarmee de druk op de bestaande ligplaatsen
kan worden verminderd. De druk op ligplaatsen speelt vooral op de Oost-Westtak
van de Maas die in tijden van droogte en laagwater op de Waal als alternatieve
vaarroute wordt gebruikt voor diepstekende binnenvaartschepen met
bestemmingen in Limburg en Duitsland. Hierdoor ontstaat er vooral bij de
sluiscomplexen op genoemde trajecten (o.a. Grave, St. Andries en Weurt) een
extra behoefte aan wacht- en ligplaatsen. De maatregel zal voor de zomer van
2024 zijn afgerond.
3.6.10 Continuering 24-uursbediening bruggen sluizen op de GVC
Ongeveer 10 jaar geleden hebben Rijk en de provincies Limburg en Brabant
budget vrijgemaakt om de sluizen en bruggen over de Maas en de Brabantse
kanalen 7x24 uur te bedienen. Deze pilot loopt voor de Brabantse kanalen tot 1
januari 2023, en voor de Maas tot 1 januari 2024. Het ministerie van IenW heeft
zich bereid verklaard om de extra bedieningskosten voor de Brabantse Kanalen in
overbruggingsjaar 2023 te bekostigen. Zo kunnen de corridorpartijen in 2023 voor
beide vaarwegen gezamenlijk bezien hoe lang en in welke mate aan de 7x24
uursbediening vanaf 2024 een vervolg kan worden gegeven en wie dit mogelijke
vervolg gaat financieren. Voor de financiering van de bedieningskosten voor het
deel van de Brabantse Kanalen in 2023 wordt € 187.500 aan extra IenW-middelen
beschikbaar gesteld. Hiervan komt € 100.000 uit het resterende budget van het
GVC-onderzoek toelatings- en ontheffingsbeleid en € 87.500 uit het programma
Beter Bediend.
46
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 24
                                                                                    P agina 28 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>3.6.11 Implementatie van de SPUK Versterking Havenvoorzieningen 2022-2026         Ministerie van
In de eerste tranche van de SPUK Versterking Havenvoorziening is inmiddels        Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
€ 2 mln. uitgekeerd aan twee haveninitiatieven die beiden een beroep hebben
gedaan op het maximale subsidiebedrag van € 1 mln. Het gaat hierbij om de         Ons kenmerk
uitbreiding van de openbare conta inerterminal in Venlo en de aanleg van een      I E NW/BSK-2022/271618
nieuwe openbare bulkkade in Cuijk, die beiden zorgen voor een modal shift van
weg naar water. Ook voor de tweede tranche, die op 31 mei 2023 zal worden
gesloten, worden nieuwe haveninitiatieven verwacht die een be roep zullen doen
op deze regeling.
3.7     Algemeen
3.7.1 Financiële ruimte MF
Op 23 juni jl. is uw Kamer geïnformeerd47 over de gevolgen van de toenemende
leveringsproblemen en prijs- en kostenstijgingen van zowel energie, materialen
als lonen, onder andere als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Deze problemen zijn
sindsdien verder verergerd door de zeer hoge inflatie. Dit beïnvloedt zowel de
instandhoudingsprojecten als de aan te leggen MIRT-projecten.
De beschikbare investeringsruimte in het MF is beperkt. Deze ruimte is
waarschijnlijk op korte termijn nodig voor het kunnen opvangen van risico’s en
tekorten bij lopende aanlegprojecten. RWS en ProRail zijn met de markt in
gesprek over beheersingsmaatregelen; dit gebeurt in de projecten en aan de
gesprekstafel ‘landelijke infrastructuur’ van het Bouwberaad die is voortgevloeid
uit de intentieverklaring ‘Samen doorbouwen in onzekere tijden’. Aan deze tafel
wordt besproken hoe de continuïteit kan worden geborgd en de risico’s van
prijsstijgingen en leveringsonzeke rheid beter kunnen worden verdeeld. RWS en
ProRail hebben al enkele maatregelen genomen zoals het versneld toepassen van
indexeringen bij nieuwe opdrachten.
Gevolg van de huidige situatie van kostenstijgingen is dat de middelen in het MF
verder onder druk komen te staan. Dit onderstreept de noodzaak tot een goede
beheersing bij MIRT-projecten en -programma’s zoals in de MIRT-brief van dit
voorjaar is uiteengezet,48 terughoudendheid bij extra investeringen bovenop die
uit het coalitieakkoord en mogelijk zelfs tot heroverweging van reeds gemaakte
bestuurlijke afspraken.
3.7.2 Externe kwaliteitstoetsen verkeersmodellen
De verkeersmodellen LMS (Landelijk Model Systeem) en NRM (Nederlands
Regionaal Model) zijn een belangrijke basis voor de onderbouwing van beleid en
besluiten van IenW. Afgelopen jaar hebben RWS en ProRail twee externe
kwaliteitstoetsen laten uitvoeren op de modellen. De rapporten over uitkomsten
van deze externe kwaliteitstoetsen zijn via de rapportdatabank van RWS openbaar
gemaakt.49 Hoofdconclusie van een review door TNO is dat het LMS en het NRM
over het algemeen geschikt zijn om effecten van externe ontwikkelingen en
beleidsmaatregelen op de mobiliteit en de verkeersstromen te bepalen.
Hoofdconclusie van een review door Significance is dat het LMS in het algemeen
de ontwikkeling van de afgelegde afstand met de verschillende vervoerswijzen
goed modelleert. Beide reviews komen met een aantal verbeterpunten en
47
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
48
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
49
   https://puc.overheid.nl/rijkswaterstaat/doc/PUC_718907_31/1/ en
https://puc.overheid.nl/rijkswaterstaat/doc/PUC_718919_31/1/
                                                                                  P agina 29 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>aanbevelingen. De bevindingen uit de externe kwaliteitstoetsen vormen het           Ministerie van
vertrekpunt voor verdere kwaliteitsverbetering van het LMS en NRM de komende        Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
tijd. De implementatie van de verbeteringen zal worden afgerond voordat de
volgende Integrale Mobiliteitsanalyse (2025) wordt opgesteld. Gelet op de aard      Ons kenmerk
van de bevindingen is de impact van de verbeteringen op de huidige nationale        I E NW/BSK-2022/271618
prognoses naar verwachting beperkt.
3.7.3 Programma Veilig, Slim en Duurzaam
In de MIRT-brief van 26 november 2020 50 is uw Kamer geïnformeerd over het
programma Veilig, Slim en Duurzaam (VSD), dat inzet op het versnellen van de
mobiliteitstransitie. In verstedelijkte gebieden ligt de focus op maatregelen die
randvoorwaardelijk en/of aanvullend bijdragen aan de (her)inrichting van deze
gebieden die nodig is voor het kunnen realiseren van de mobiliteitstransitie. Dit
mede in samenhang met de afspraken over de mobiliteitspakketten in het kader
van goede ontsluiting van nieuwe woningen in de 17 NOVEX-woningbouwlocaties.
In gebieden met een landelijk karakter ligt de nadruk op het bereikbaar houden
van woon- en werklocaties, onderwijs, gezondheidszorg en sociale contacten.
Afgestemd op de specifieke regionale opgaven hebben Rijk en regio deze BO’s
MIRT per landsdeel verdere programma-afspraken gemaakt. Omdat een groot
deel van de reisbewegingen in Nederland werk gebonden is, investeren Rijk en
regio in alle landsdelen in het stimuleren van werkgevers om de werk gerelateerde
mobiliteit te verduurzamen (mede in het kader van Besluit CO 2-reductie werk
gebonden personenmobiliteit) en het reisgedrag beter te spreiden over de dag en
over de week. Om de groei van multimodaal reizen en deelmobiliteit te faciliteren
worden, in lijn met de ambities uit het coalitieakkoord, in een tiental steden
(waaronder Rotterdam, Enschede, Utrecht) en provincies (Limburg, Zeeland,
Drenthe) deelmobiliteitshubs gerealiseerd. Ook wordt, onder meer in de
landsdelen Noord en Noordwest, ingezet op verdere digitalisering. Daarnaast
hebben de afspraken betrekking op het vernieuwen en verduurzamen van de
stedelijke bereikbaarheid en logistieke (stads)bevoorrading. Te beginnen met een
netwerk van samenwerkende stedelijke koplopers (onder andere Almere, Zwolle,
Heerlen) verspreid over alle landsdelen. De totale rijksbijdrage aan deze afspraken
is 37 mln. onder de voorwaarde van een gelijke regionale investeringsinspanning.
Het geheel aan deze afspraken draagt bij aan het verminderen van de druk op het
hoofd en onderliggend wegennet, het verbeteren van de (binnenstedelijke)
verkeersveiligheid en het verduurzamen van mobiliteitsbewegingen.
3.7.4 OV-knooppunten
OV-knooppunten leveren een belangrijke bijdrage aan de maatschappelijk
opgaven voor een bereikbaar en leefbaar Nederland. Aan de landelijke OV- en
Spoortafel van juni jl. is de Actieagenda OV-knooppunten vastgesteld.51 Met deze
agenda is een start gemaakt met een intensieve sectoroverstijgende
samenwerking tussen Rijk, regio en OV-sector bij de ontwikkeling van bestaande
en nieuwe (bijvoorbeeld in relatie tot de woningbouwopgaven) OV-knooppunten.
Naast een methode voor de aanpak van OV-knooppunten bevat de Actieagenda
ook een lijst met concreet te ontwikkelen OV-knooppunten. Voor een aantal van
deze prioritaire knooppunten zoals station Zwolle, station Groningen Suiker en
station ‘s-Hertogenbosch zijn binnen het MIRT afspraken gemaakt om te
investeren.
50
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 45
51
   Kamerstuk 23 645, nr. 765
                                                                                    P agina 30 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                    Ministerie van
3.7.5     Baanstabiliteit                                                           Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
ProRail brengt momenteel landelijk de stabiliteit van de baanlichamen onder het
spoor in kaart. Dit is nodig voor een toekomstbestendig spoor. De eerste fase van   Ons kenmerk
dit onderzoek zal aangeven waar de stabiliteit voldoende is voor het toekomstige    I E NW/BSK-2022/271618
treinverkeer en waar nog nader onderzoek moet plaatsvinden om dat vast te
kunnen stellen. De resultaten van het onderzoek worden begin 2023 verwacht. In
de loop van 2023 zal uw Kamer geïnformeerd worden over de uitkomsten, de
eventuele consequenties en de vervolgstappen. Voor baanvakken waar nu de
komst van meer treinen wordt voorbereid voert ProRail lokaal verdiepend
onderzoek uit naar het baanlichaam. Hierover is uw Kamer eerder geïnformeerd.52
Het brede vervolgonderzoek naar baanstabiliteit (in 2023 en verder) zal ook kijken
naar de invloed van bijvoorbeeld klimaatverandering en verwachtte reizigersgroei
op baanvakken waar het aantal treinen alsook de treinfrequentie niet toeneemt.
Als onderdeel van de afspraken mobiliteit en woningbouw zijn er middelen voor de
aanpak van de baanstabiliteit Schiedam-Delft Campus gereserveerd, om zo meer
sprinters tussen Den Haag en Rotterdam mogelijk te maken.53
3.7.6 Digitalisering en modernisering van het spoorsysteem
In het beleidsprogramma IenW 54 is aangegeven dat met de aanleg van
infrastructuur en verdere digitalisering en modernisering van het spoor het ov-
product kan worden verbeterd en de toekomstige mobiliteitsvraag kan worden
geaccommodeerd. Uw Kamer in de MIRT-brief van 27 november 2020
geïnformeerd over het onderzoek door ProRail naar de toekomst van de tractie -
energievoorziening (TEV). 55 Het feitenonderzoek is inmiddels door ProRail
afgerond. Het feitenrapport en o.a. de standpunten van verschillende betrokken
partijen is bij deze brief gevoegd (zie bijlage). De maatschappelijke kosten en
baten van een omschakeling naar een hogere bovenleidingspanning zijn nagenoeg
gelijk. Een omschakeling ligt nu echter niet voor de hand: het is niet acuut nodig,
financieel niet inpasbaar en andere systeemsprongen lijken urgenter en/of
passender bij de gewenste doorontwikkeling van het spoornetwerk. Desondanks
biedt het rapport een basis om de bredere opgave van de uitdagingen en kansen
in de spoorse energievoorziening verder op te pakken. Daarnaast is in een
aanpalend onderzoek ook een eerste beeld opgewerkt van de samenhang tussen
diverse systeemsprongen rondom beveiliging (doorontwikkeling ERTMS 56),
besturing (ATO 57 en TMS58), communicatie (FRMCS59) en TEV (zie bijlage). Op
basis hiervan zal deze kabinetsperiode gewerkt worden aan een overkoepelende
strategie voor te maken keuzes en het te volgen tijdspad. Dit helpt het volgende
kabinet om keuzes te maken binnen de beschikbare middelen.
3.7.7 Verduurzaming regionale lijnen
Het is de ambitie van de gehele OV-sector om per 2040 volledig emissieneutraal
te zijn. Op diverse regionale lijnen rijden echter nu nog personentreinen met
diesel aangedreven materieel. Om de ambitie van emissievrij OV waar te kunnen
52
   Kamerstuk 29 984, nr. 994 (baanvak Amsterdam-Oldenzaal) en Kamerstuk 32 404, nr.
113 (baanvak Delft-Schiedam Centrum)
53
   Kamerstuk 32 404, nr. 114
54
   Kamerstuk 35 925-XII, nr. 106
55
   Kamerstuk 35 570-A, nr. 45
56
   European Rail Traffic Management System
57
   Automatic Train Operation
58
   Traffic Management System
59
   Future Railway Mobile C ommunication System
                                                                                    P agina 31 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>gaan maken hebben de verantwoordelijke provincies, samen met ProRail, het             Ministerie van
initiatief genomen een plan te maken om te komen tot concrete emissievrije            Inf rastructuur en
                                                                                      Waterstaat
oplossingen. Hieruit blijkt dat, afhankelijk van de situatie, soms een waterstoftrein
de slimste oplossing, soms een batterijtrein en soms algehele elektrificatie. De      Ons kenmerk
provincies beraden zich op hun keuzes met het naderend einde van enkele               I E NW/BSK-2022/271618
vervoersconcessies en daarmee het einde van de levensduur van het nu nog
rijdende dieselmaterieel. De provincie Groningen wil de eerste waterstoftreinen
gaan toepassen voor de komende uitbreidingen van haar netwerk. De provincies
Overijssel en Gelderland zijn nog met onderzoek bezig. Over de hiertoe vereiste
financiële ondersteuning zijn Rijk en de provincies met elka ar in overleg.
3.7.8 Nationaal Toekomstbeeld Fiets 2040
Op 18 juli jl. is het Nationaal Toekomstbeeld Fiets 2040 (NTF) en de fietsambitie
2022-2025 aan uw Kamer aangeboden.60 Zo zijn in de BO’s MIRT afspraken
gemaakt om landelijk voor ongeveer € 780 mln. mee te investeren in
fietsinfrastructuur. Er wordt onder andere geïnvesteerd in het uitbreiden van
stationsstallingen (zie paragraaf 3.7.9). Binnen de beschikbare financiële middelen
wordt de volle potentie van de fiets benut voor de nationale maatschappelijke
opgaven (o.a. mobiliteitstransitie, woningbouw, klimaat, gezonde en veilige
leefomgeving en inclusiviteit). Rijk en regio hebben gezamenlijk afgesproken in
het najaar van 2023 een meerjarige adaptieve uitvoeringsagenda fiets op te
stellen. Hierbij worden de uitgangspunten van het NTF 2040 en de daar
onderliggende regionale fietsnetwerkplannen gebruikt. Deze worden gecombineerd
met de versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten in het woningbouwdossier
en de middelen vanuit duurzame mobiliteit, met het doel mee te investeren in een
landelijk dekkend netwerk van doorfietsroutes. Hiermee wordt invulling gegeven
aan een nadere uitwerking van het NTF.
Daarnaast wordt via het programma Veilig, Slim en Duurzaam ingezet op
fietsstimulering in combinatie met een werkgeversaanpak, met als doel 100.000
mensen extra op de fiets naar werk in 2025.
3.7.9 Fietsparkeren
In het bestuursakkoord fietsparkeren61 bij stations hebben overheden en partijen
uit de sector afgesproken in 2030 het tekort aan fietsparkeerplekken opgelost te
hebben. In het coalitieakkoord heeft het kabinet voor deze regeerperiode
€ 50 mln. gereserveerd. Dit budget zal worden ingezet daar waar de behoefte aan
extra capaciteit het grootst is.
Naast de reservering uit het coalitieakkoord wordt fietsparkeren o ok meegenomen
binnen grotere ruimtelijke (her)ontwikkelingen. Zo worden in Hilversum 5.000
fietsparkeerplekken toegevoegd door middel van een ondergrondse fietsenstalling,
die een belangrijk onderdeel is van de totale herontwikkeling van het
stationsgebied. Het Rijk draagt hierbij € 14 mln. bij uit het restant van de
Klimaatakkoordmiddelen. Ook worden er binnen de versnellingsafspraken nieuwe
fietsparkeerlocaties gerealiseerd, zoals op het Jaarbeursplein in Utrecht en bij
station Goes. In totaal gaat het daarbij over circa 3.500 fietsparkeerplekken. Ten
slotte worden, in het kader van de goede bereikbaarheid en ontsluiting van de
60
   Kamerstuk 31 305, nr. 362
61
   Kamerstuk 29 984, nr. 700
                                                                                      P agina 32 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties, extra fietsparkeerlocaties gerealiseerd         Ministerie van
in onder meer ’s-Hertogenbosch, Nijmegen en Zwolle .                                    Inf rastructuur en
                                                                                        Waterstaat
3.7.10 Ontwikkelingen Nationaal Wegen Bestand, nationaal toegangspunt                   Ons kenmerk
          mobiliteitsdata en EU-wetgeving m.b.t. real time traffic information          I E NW/BSK-2022/271618
In het BO MIRT van 2020 is door Rijk en regio afgesproken om te komen tot een
centrale gezamenlijke netwerkregistratie, o m de weggebruiker via
navigatiediensten beter te informeren over verkeersregels zoals
maximumsnelheden en milieuzones. Hiertoe zullen Rijk en regio de
beschikbaarheid van verkeersregels met elkaar vastleggen in een Nationaal
Wegenbestand (NWB). Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het aanleveren van
de verkeersregels, maar worden ondersteund door een verbetering van de
landelijke registratie. Met het Nationaal Toegangspunt Mobiliteitsdata (NTM) wordt
gewaarborgd dat deze gegevens niet enkel aangeleverd, maa r ook laagdrempelig
hergebruikt kunnen worden voor meerdere toepassingen zoals datagedreven
beleid, navigatiediensten, reisplanners en voor geluid- en luchtmodellen. Tot en
met 2025 is uit het MF jaarlijks € 4 mln. beschikbaar voor het NTM en NWB.
In 2025 wordt nieuwe EU-wetgeving betreffende real time traffic information
(RTTI) van kracht. Daarmee wordt het voor publieke en private partijen verplicht
beschikbare informatie over de weg, zoals maximumsnelheden, digitaal
beschikbaar te stellen. In het kader van deze nieuwe EU-wetgeving zal het Rijk
eind 2023 structurele afspraken met gemeenten en provincies maken die
zorgdragen voor de structurele beschikbaarheid van mobiliteitsdata.
4    Moties en toezeggingen
4.1.1 Concept SPUK-regeling versnellingsafspraken
In de MIRT-brief van 23 juni jl. is toegezegd om de conceptregeling voor de
versnellingsafspraken over de ontsluiting van woningbouw in het najaar bij de
Kamer voor te hangen.62 De regeling, in de vorm van een Specifieke Uitkering
(SPUK), kan echter nu pas worden uitgeschreven omdat alle versnellingsafspraken
in het BO MIRT zijn bekrachtigd. De regeling zal hierna eerst voor consultatie
worden voorgelegd aan de vervoerregio’s en koepels IPO, VNG, UvW. Dit proces
vraagt om zorgvuldigheid. De verwachting is dat een conceptregeling in het
voorjaar van 2023 kan worden voorgehangen aan uw Kamer.
4.1.2 Brede welvaart in mobiliteit
Het Kennisinstituut voor Mobiliteit (KiM) heeft onderzocht wat brede welvaart
betekent in de context van mobiliteit.63 Daaruit volgen een aantal aanbevelingen.
Een motie van de leden Van Ginneken en Bouchallikht64 verzoekt de regering
voortvarend werk te maken van deze aanbevelingen van het KiM. De motie
verzoekt hierbij de onevenredige rol van autoverliesuren en andere fa ctoren van
verplaatsingsgemak van het OV te betrekken. In het notaoverleg MIRT van 11
april jl. is aan het lid Van Ginneken toegezegd dat de voorliggende MIRT-brief
ingaat op de voortgang van de opvolging van de aanbevelingen met betrekking tot
MKBA’s.
62
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 76
63
   Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (2021). Uitwerking van brede welvaart voor de
monitoring en evaluatie van mobiliteitsbeleid
64
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 52
                                                                                        P agina 33 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                     Ministerie van
Het brede welvaartsperspectief is belangrijk voor het Rijk. Op 21 oktober jl. is de  Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
Contourennota Mobiliteitsvisie 2050 naar uw Kamer verzond en.65 De visie richt
zich op het borgen van verschillende nationale publieke belangen – zoals             Ons kenmerk
bereikbaarheid, toegankelijkheid, betaalbaarheid, duurzaamheid,                      I E NW/BSK-2022/271618
betrouwbaarheid, leefbaarheid, gezondheid en veiligheid – en het vinden van een
balans tussen deze nationale publieke belangen bij de invulling van het
mobiliteitsbeleid. Uitgangspunt is dat met mobiliteits - en bereikbaarheidsbeleid de
brede welvaart voor alle inwoners in Nederland gediend wordt, zowel de
gebruikers als de omwonenden van het infranetwerk, nu en in de toekomst.
Het KiM constateert in haar onderzoek dat de welvaartsaspecten van mobiliteit
onvoldoende zijn vertegenwoordigd in de monitor brede welvaart van het CBS.
Naar aanleiding hiervan verkennen IenW en CBS hoe de mobiliteitsindicatoren in
deze monitor beter kunnen aansluiten bij het brede welvaartsperspectief. Naar
verwachting zullen in 2023 en 2024 wijzigingen worden aangebracht in de monitor
voor wat betreft mobiliteit en bereikbaarheid. Daarnaast stelt het KiM een aantal
verbeterpunten voor bij MKBA’s. Deze verbeterpunten corresponderen met de
aanbevelingen van het PBL en CPB over hoe het brede welvaartsperspectief beter
kan worden meegenomen in MKBA’s.66 Naar aanleiding van deze aanbevelingen
hebben IenW en RWS een addendum gepubliceerd op de ‘Werkwijzer MKBA bij
MIRT-verkenningen’. 67 Deze werkwijzer bevat richtlijnen hoe een MKBA op te
stellen voor een MIRT-verkenning.
Het beeld dat autoverliesuren een onevenredige rol hebben en factoren van
verplaatsingsgemak van het OV onvoldoende worden betrokken, zoals beschreven
in de motie, delen wij niet. De verkeer- en vervoersmodellen van IenW houden
rekening met verschillende eigenschappen van de vervoerswijzen. Factoren als
kosten, comfort en toegankelijkheid spelen in de verkeer- en vervoersmodellen
een rol bij de keuze voor een vervoerwijze en daarmee de mobiliteitsprognoses.
Ook bij de vertaling van de modeluitkomsten naar indicatoren zijn deze elementen
belangrijk. In de IMA-2021 zijn bijvoorbeeld de economische verlieskosten voor
het spoor in beeld gebracht, waarin elementen als drukte en overstaptijden zijn
meegenomen. In de IMA-2021 zijn bereikbaarheidskaarten opgenomen die zijn
opgebouwd uit reistijd en nabijheid om specifiek de samenhang tussen mobiliteit
en ruimtelijke ontwikkeling inzichtelijk te maken.
4.1.3 Integrale Kijk op Bereikbaarheid
De motie van de leden Bouchallikht en Alkaya 68 verzoekt de regering om de IMA
en de MKBA’s aan te passen aan de inzichten van de Integrale Kijk op
Bereikbaarheid. De IMA-2021 brengt naast bereikbaarheidsopgaven ook
veiligheids- en emissieopgaven in kaart. In voorbereiding op de volgende IMA
(2025) wordt verder verkend hoe bereikbaarheidsopgaven in context van brede
welvaart kunnen worden geschetst en geanalyseerd. Er wordt onder andere
bekeken hoe verdelingseffecten van bereikbaarheid en mobiliteit een plek kunnen
65
   Kamerstuk 31 305, nr. 366
66
   C entraal Planbureau en Planbureau voor de Leefomgeving (2022). Maatschappelijke
kosten-batenanalyse en brede welvaart
67
   https://www.rwseconomie.nl/werkwijzers/documenten/rapporten/2022/november/7/adde
ndum-brede-welvaart-werkwijzer-mkba-bij-mirt-verkenningen
68
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 59
                                                                                     P agina 34 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>krijgen. Daarmee bouwen we voort op de nieuwe inzichten ten aanzien van het        Ministerie van
breder en anders kijken naar bereikbaarheidsopgaven, zoals ook de Integrale Kijk   Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
op Bereikbaarheid methode voorschrijft.
                                                                                   Ons kenmerk
Zoals beschreven in paragraaf 4.1.2 is via een addendum op de ‘Werkwijzer MKBA     I E NW/BSK-2022/271618
bij MIRT-verkenningen’ opvolging gegeven aan aanbevelingen van het PBL en CPB
over hoe het brede welvaartsperspectief beter in MKBA’s kan worden
meegenomen. Deze aanbevelingen corresponderen met het gedachtegoed van de
methode Integrale Kijk op Bereikbaarheid. Hiermee is de motie afgedaan.
4.1.4 CE Delft-rapport ‘Mobiliteit in het post-coronatijdperk’
In het commissiedebat MIRT van 30 juni jl. is aan het lid Van Ginneken toegezegd
om een reactie te geven op het rapport ‘Mobiliteit in het post-coronatijdperk’ van
CE Delft. Het onderzoek laat zien dat de drukte op de weg veel minder was tijdens
de coronamaatregelen en dat de vorm van de spits tijdens de pandemie anders
was dan daarvoor. CE Delft concludeert dat het wenselijk is om bij wegprojecten
waarvan de kosten en baten van de maatschappelijke kosten-batenanalyse
(MKBA) nagenoeg gelijk zijn, opnieuw een MKBA uit te voeren zodra meer zicht is
op de structurele mobiliteitsveranderingen na het coronatijdperk. Inmiddels zien
we dat de hoeveelheid wegverkeer weer op hetzelfde punt ligt als in 2 019 en zien
we geen reden om op basis van dit rapport eerdere MKBA’s tegen het licht te
houden.
CE Delft stelt verder ter discussie dat in een MKBA baten worden toegekend aan
extra automobiliteit die het gevolg is van weguitbreidingen, en dat dit op
gespannen voet staat met de maatschappelijk discussie over milieuschade,
klimaatverandering en schaarste aan ruimte door onder andere de
stikstofproblematiek. Het klopt dat baten worden toegekend aan extra
automobiliteit, gezien de betere bereikbaarheid. Mensen kunnen hierdoor
bijvoorbeeld naar hun werk of op bezoek bij familie. De kosten voor milieu en
klimaat van deze nieuwe verplaatsingen worden ook meegewogen in de MKBA’s
van wegverbredingen. Daarmee worden in de MKBA’s beide kanten van de
‘gevoelsmatige tegenstrijdigheid’ die het rapport agendeert meegenomen. Een
MKBA genereert op deze wijze objectieve en gestandaardiseerde beslisinformatie,
en maakt mogelijk een afgewogen beslissing te kunnen nemen over een project of
maatregel. We blijven de MKBA als instrument ook verder ontwikkelen, onder
meer vanuit het perspectief van brede welvaart (zie ook paragraaf 4.1.2).
4.1.5 PBL-onderzoek naar vervoersarmoede
Het PBL-rapport over vervoersarmoede is op 31 oktober jl. gepubliceerd door het
PBL (zie bijlage). De reactie op het PBL-rapport zal in het voorjaar van 2023
volgen, omdat deze nog afstemming vergt met andere departementen,
medeoverheden en stakeholders. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie
van en toezeggingen aan het lid De Hoop.69 In de reactie op het rapport zal
worden ingegaan op de woningbouwopgave conform de toezegging aan het lid
Bouchallikht.70
69
   Kamerstuk 35 925-XII, nr. 37, Kamerstuk 23 645, nr. 753, Aanhangsel van de
Handelingen: Antwoord, nr. 780
70
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 70
                                                                                   P agina 35 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4.1.6 Participatieve Waarde Evaluatie                                                Ministerie van
In het commissiedebat MIRT van 30 juni jl. is aan het lid Van Ginneken toegezegd     Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
dat deze MIRT-brief ingaat op de Participatieve Waarde Evaluatie (PWE). PWE is
een methode om beleidsopties te evalueren en de participatie van grote groepen       Ons kenmerk
burgers te faciliteren. De essentie van een PWE is dat burgers online op een         I E NW/BSK-2022/271618
laagdrempelige manier een advies kunnen geven over ee n keuzevraagstuk. De
PWE levert een scherp beeld van voorkeuren en overwegingen op. Daarmee
voorziet de methode in beslisinformatie op het gebied van sociaal-
maatschappelijke aspecten die naast een MKBA of MER zou kunnen worden benut
bij MIRT-projecten. De PWE wordt nu nog niet toegepast bij MIRT-projecten of
andere IenW-projecten met een groot bereikbaarheidscomponent, maar is recent
wel toegepast door IenW bij onder andere de Lange Termijn Ambitie Rivieren
(2018), Medische rijgeschiktheid (2021) en Maatschappelijke Raad Schiphol en
Omgevingshuis (2022).
De toepassing van de PWE bij MIRT-projecten zal worden verkend door het
uitvoeren van meerdere pilots. De inzet van een PWE-pilot wordt verkend bij een
tweetal lopende trajecten en bij een MIRT-project waar al een volledige MKBA
voor is. Zodoende kan de PWE enerzijds meer theoretisch worden vergeleken met
de MKBA en kan anderzijds de participatieve kracht worden verkend in een actueel
traject. Bij het MIRT-traject Oude Lijn zal de PWE als pilot worden ingezet, verdere
uitwerking vindt plaats na de startbeslissing. Daarnaast wordt na de
startbeslissing bij de MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam -
Haarlemmermeer (met voorkeursalternatief verlengen Noord/Zuidlijn) de PWE als
pilot verkend. Tot slot is de inzet om een ex-post PWE pilot uit te voeren bij het
project ondertunneling A2 Maastricht door middel van literatuuronderzoek en een
expert-review.
4.1.7 Aanpassen MIRT-procedures om projecten sneller uit te voeren
De motie van de leden Van Aalst en Stoffer 71 verzoekt om te onderzoeken op
welke wijze de procedures bij MIRT-projecten kunnen worden aangepast zodat
projecten sneller kunnen worden uitgevoerd. Op 22 september jl. zijn de
geactualiseerde MIRT-spelregels naar uw Kamer gezonden.72 De essentie van de
MIRT-spelregels blijft ongewijzigd, maar deze zijn wel in lijn gebracht met de Wet
Mobiliteitsfonds en de daaraan gekoppelde formuleringen en werkwijze(n). Dit
houdt in dat niet langer het denken in infrastructuuroplossingen centraal st aat,
maar het denken in mobiliteitsoplossingen. Het doel van de MIRT-spelregels is nog
steeds het procesmatig faciliteren van vlotte, gezamenlijke en gefaseerde
besluitvorming over projecten en programma’s in de fysieke leefomgeving, die
mogelijk (mede) kunnen worden bekostigd uit het Mobiliteitsfonds en Deltafonds.
Daarbij is zowel een efficiënt proces als het waarborgen van risicobeheersing van
belang. Uit de aanleiding voor de motie – PFAS – volgen geen problemen in het
MIRT-proces.
4.1.8 Stand van zaken rond klimaatneutrale en circulaire infrastructuur (KCI)
Het door uw Kamer gevraagde onderzoek naar een afbouwpad naar nul
CO 2-uitstoot in 2030 in de aanbestedingen van infrastructuurprojecten is recent
71
   Kamerstuk 30 015, nr. 73
72
   Kamerstuk 36 200-A, nr. 4
                                                                                     P agina 36 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>afgerond. Dit onderzoek (zie bijlage) is gedaan binnen de uitwerking van de         Ministerie van
strategie ‘Naar klimaatneutrale en circulaire Rijksinfraprojecten’.73 Hiermee is de Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
motie van de leden Bontenbal en Grinwis afgedaan.74 Het gaat in dit onderzoek
om de CO 2-reductie in de hele keten; van de winning van de grondstoffen tot e n    Ons kenmerk
met het einde van de levensduur.                                                    I E NW/BSK-2022/271618
Uit het onderzoek blijkt dat het afdwingen van een CO 2-reductie naar nul in 2030
door middel van het stellen van voorwaarden bij de inkoop van rijksinfraprojecten
(spoor, weg, water, vaarweg) niet mogelijk is. Dit komt o mdat:
1. Ongeveer de helft van de CO 2-uitstoot buiten de invloedssfeer van de
     opdrachtgevers van infraprojecten valt. Dit deel van de klimaatimpact van de
     bouwsector komt namelijk voort uit het gebruik van fossiele energiebronnen in
     de keten van materialen en grondstoffen zoals cement,- asfalt en
     staalindustrie. Het gaat vaak om grote CO 2- en materiaalintensieve bedrijven
     die moeite zullen hebben om in acht jaar een complete transitie door te
     voeren (bijv. het transformeren van de staalindustrie van steenkool naar
     waterstof als brandstof). Ook speelt mee dat de (wereldwijde) beschikbaarheid
     van duurzame brandstoffen/energiebronnen niet 100% is in 2030.
2. Er nog niet voldoende maatregelen zijn die RWS en ProRail direct in alle
     infraprojecten kunnen toepassen. Zover is de markt (aanbodzijde) nog niet.
     Een deel van de duurzame maatregelen die in beeld zijn, is nog niet
     uitontwikkeld of onvoldoende beschikbaar in de markt. Voorbeelden hiervan
     zijn het oogsten en hergebruiken van onderdelen uit de huidige assets (zoals
     betonnen liggers uit bruggen), het stimuleren/faciliteren van de markt om
     innovatieve alternatieven te ontwikkelen voor beton en alternatieve
     aandrijflijnen voor schepen.
Het rapport laat echter wel zien dat IenW als opdrachtgever van infraprojecten
grote invloed heeft op het verduurzamen van de infrasector, helemaal als dat
goed verbonden wordt aan de beleidsambities van de beleidsprogramma’s van
Circulaire Economie 75 en Schoon en Emissieloos Bouwen.76 Het onderzoek van CE
Delft in de bijlage laat zien dat IenW in zijn rol als opdrachtgever ca. 25%-50%
CO 2-reductie in 2030 kan behalen, afhankelijk van de voortvarendheid van IenW
zelf en de doorontwikkeling en beschikbaarheid van duurzame technieken in d e
(keten van) grond-, weg- en waterbouw (GWW). Hoe eerder IenW start met dit
structureel te implementeren, hoe hoger de CO 2-reductie in 2030 en richting
2040.
Daarom implementeert IenW klimaatneutraal en circulair werken structureel in de
opdrachtketen van zowel RWS als ProRail. Tot en met 2025 is dit voor
instandhouding voorzien. Daarna wordt dit meegenomen in de keuzes voor het
basiskwaliteitsniveau van onze hoofdinfrastructuurnetwerken, waarover uw Kamer
is geïnformeerd.77 Omdat het ministerie van IenW als opdrachtgever lerend is,
blijft meten en evalueren de komende jaren essentieel. Hiertoe is er in 2024 een
73
   Kamerstuk  32 813, nr. 535
74
   Kamerstuk  32 813, nr. 750
75
   Kamerstuk  32 852, nr. 204
76
   Kamerstuk  32 813, nr. 1004
77
   Kamerstuk  2022Z21867
                                                                                    P agina 37 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>beleidsevaluatie van de strategie KCI voorzien waarvan de uitkomsten gedeeld         Ministerie van
zullen worden met uw Kamer.                                                          Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
4.1.9 Voortgang herplantingsplicht bomen                                             Ons kenmerk
In de MIRT-brief van 15 december 2021 is er voor het eerst gerapporteerd over        I E NW/BSK-2022/271618
de herbeplantingsplicht op grond van de Wet natuurbescherming die geldt bij
infrastructurele werken.78 Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie Schonis
c.s.79 In deze MIRT-brief wordt over de stand van zaken over het jaar 2021
gerapporteerd.
Het kappen van bomen wordt gemeld bij het bevoegd gezag ; dit is veelal de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De compensatieopgave wordt
vervolgens berekend en uitgedrukt in hectares. Het afgelopen jaar is de registratie
opgeschoond en afgestemd met de RVO. De gerapporteerde omvang is daardoor
en als gevolg van uitgevoerde herplant en nieuwe projecten afwijkend van de
vorige opgave De herbeplantingsopgave ziet er per 1 januari 2022 als volgt uit:
    De herbeplantingsopgave voor RWS bedraagt 593 hectare. Voor ca. 213
     hectare daarvan is inmiddels de wettelijke termijn voor herplant verstreken.
     Met de RVO en het ministerie van LNV wordt overlegd in welke mate door
     RWS onverplicht aangeplante bomen (in totaal ca. 545 hectare), als invulling
     van de compensatieplicht kan worden gezien.
    Voor ProRail bedraagt deze herplantingsopgave ca. 4 hectare. Dit is gebaseerd
     op kapmeldingen die bij de RVO zijn geregistreerd voor projecten en
     onderhoud. Enkele locaties lijken te ontbreken en worden nog nader
     beschouwd. De werkelijke opgave ligt daarmee mogelijk enigszins hoger. Voor
     de opgenomen ca. 4 hectare is de voorbereiding voor de herplant gestart en
     wordt gezocht naar locaties.
4.1.10 Maaslijn
In het CD MIRT van 30 juni jl. is aan het lid Geurts toegezegd uw Kamer nader te
informeren over het verdere verloop van het project Maaslijn. In april heeft ProRail
de lopende aanbesteding ingetrokken vanwege de grote gevolgen van de oorlog in
Oekraïne op de materiaalketen. Met het intrekken van de aanbesteding, vonden
de provincie Limburg en het ministerie van IenW , als gezamenlijke
opdrachtgevers, het nuttig om het project en mogelijke alternatieven als
waterstof- en batterijtrein te beschouwen voor een optimale w eging van de
veranderde situatie van het project. De alternatieven zijn niet sneller en
goedkoper te realiseren dan de beoogde projectscope. Daarnaast kennen deze
alternatieven grote onzekerheden en risico’s. Conclusie is dat doorzetten van de
(oorspronkelijke) scope het meest gunstige scenario oplevert voor de reizigers,
vervoerders en duurzaamheid.
Na het intrekken van de aanbesteding is door ProRail opnieuw bekeken hoe om te
gaan met de planning. Daarbij is rekening gehouden met de onzekere markt en
met de 80-weekse buitendienststelling van het derde spoor in Duitsland. Gebleken
is dat beide een grote impact hebben op de mogelijkheden voor een herziene
planning van de werkzaamheden. Resultaat is dat de aangepaste planning,
gegeven de randvoorwaarden, le idt tot een nieuwe beoogde
78
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 24
79
   Kamerstuk 35 300-A, nr. 43
                                                                                     P agina 38 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>indienststellingsdatum van uiterlijk 2027. Dit betreuren we als opdrachtgevers en Ministerie van
tegelijk is dat de nieuwe werkelijkheid waarin we ons bevinden.                   Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
De komende maanden zal ProRail het aanbestedingsdossier afronden. Begin 2023      Ons kenmerk
zal het project opnieuw op de markt gezet worden. De situatie op de               I E NW/BSK-2022/271618
(wereld)markt ten aanzien van materiaal en personeel is onrustig en
onvoorspelbaar. Dit betekent dat het voor nu lastig is om standvastige uitspraken
te doen over de meerkosten van het project. Na de aanbesteding (medio 2023)
zal de benodigde duidelijkheid ontstaan of en in welke mate aanvullend budget
benodigd zal zijn. Hierover zal uw Kamer nader geïnformeerd worden.
4.1.11 Bus Rapid Transit
In het notaoverleg MIRT van 11 april jl. is aan het lid Van Ginneken toegezegd de
resultaten van de verkenning naar BRT in Nederland – en de mogelijke kansrijke
verbindingen die hieruit naar voren komen – dit najaar met uw Kamer te delen
(zie bijlage voor het Manifest BRT waarin de resultaten van de verkenning z ijn
samengevat). Het stuk is een verdieping van de eerder verschenen visie in de
ontwikkelagenda TBOV80 en beschrijft – op basis van voorbeelden en ervaringen
met BRT uit buiten- en binnenland – de kansen voor BRT en wat er voor nodig is
om dat in Nederland succesvol neer te zetten.
Op een aantal trajecten zijn al concrete afspraken gemaakt over BRT. Zo wordt er
op de verbindingen Breda-Gorinchem-Utrecht en Leiden-Zoetermeer komend jaar
toegewerkt naar een mogelijk besluit tot planuitwerking en vervolgens
stapsgewijze realisatie van een BRT-verbinding. In de afgelopen BO’s MIRT zijn
afspraken gemaakt over een aantal pakketten waarin maatregelen gericht op
(doorgroei naar) BRT zijn opgenomen zoals de Noord-Zuidverbinding in Zeeland
en (voorlopige) ontsluitingen rondom Almere en Suikerunie in Groningen. Ook
wordt BRT bij steeds meer MIRT-verkenningen als één van de alternatieven voor
of als voorloper op rail meegenomen. De komende jaren moet praktijkervaring
worden opgedaan om al deze initiatieven (door) te ontwikkelen tot een netwerk
van BRT-bussen met goede aansluiting op andere modaliteiten.
4.1.12 Project Aanpak vaarweg Maastricht
In de MIRT-brief van 23 juni jl.81 is uw Kamer geïnformeerd over de voortgang
van het project Aanpak vaarweg Maastricht, naar aanleiding van de motie van De
Hoop c.s.82 Dit najaar zou uw Kamer meer informatie ontvangen over de geboekte
voortgang ten aanzien van het toekomstbeeld, maar om tot een goed uitgewerkte
en gedragen alternatievenafweging te komen hebben de partijen meer tijd nodig.
De verwachting is uw Kamer hierover eind volgend jaar te kunnen informeren.
Zoals toegezegd nemen partijen in de tussentijd geen onomkeerbare stappen.
4.1.13 Afwegingen en keuzes wegafsluitingen
De motie van het lid De Groot 83 verzoekt de regering de Kamer te informeren over
hoe een goede afweging en keuze wordt gemaakt tussen een volledige of
gedeeltelijke afsluiting. Daarbij was er expliciet het verzoek om aan te geven
80
   Kamerstuk  23 645, nr. 746
81
   Kamerstuk  35 925-A, nr. 76
82
   Kamerstuk  29 984, nr. 959
83
   Kamerstuk  35 925–XII, nr. 23
                                                                                  P agina 39 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>welke rol hinder voor weggebruikers, omgeving en bedrijfsleven speelt in deze     Ministerie van
afweging.                                                                         Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
De essentie is dat de afwegingen rond de keuze voor een specifieke                Ons kenmerk
uitvoeringsvariant altijd maatwerk is per project waarbij alle relevante aspecten I E NW/BSK-2022/271618
integraal worden afgewogen. Belangrijkste criteria voor het afwegen van een
uitvoeringsvariant zijn: veiligheidsrisico’s (zowel voor weggebruikers als
wegwerkers), de technische kwaliteit, kosten, hinder voor de weggebruiker en
wensen vanuit de omgeving. Bij het integraal afwegen hoe het werk uitgevoerd
wordt, start RWS vanuit het belang dat veiligheid op één staat. Daarbij is ook de
omvang van de hinder voor weggebruikers en omgeving belangrijk. Hierover voert
RWS overleg met de omgeving. Het afwegen en inschatten van deze effecten
wordt beschreven en ondersteund in de handleiding ‘Hulp bij hinderafweging’ van
RWS. Input voor de keuze van een afwegingsvariant kunnen onder meer zijn een
financiële kosten/baten analyse, hinderinschatting op basis van modelmatige
verkeersberekeningen en expert judgement.
Gehele afsluitingen op A-wegen zijn niet nieuw en worden al lange tijd toegepast.
In veel gevallen (ca. 100 keer per jaar) betreft het weekendafsluitingen.
Meerdaagse afsluitingen overdag op werkdagen komen minder dan tien keer per
jaar voor. Wel zal vaker dan in het verleden worden gekozen voor een volledige
afsluiting. Weggebruikers geven namelijk de voorkeur aan hevige hinder
gedurende een korte periode, boven matige hinder over een langere tijd. 84
Daarnaast verlaagt in veel gevallen een dergelijke uitvoeringsvariant de
veiligheidsrisico’s en de bouwkosten.
4.1.14 Ontwikkelpad Flevoland
De motie van de leden Koerhuis en Minhas85 verzoekt het Rijk om samen met de
provincie Flevoland een ontwikkelpad te maken voor de A6 Almere -Lelystad, de
N50/N307 Lelystad-Zwolle en de N307 Lelystad-Enkhuizen en de IJmeerverbinding
inclusief een scenario voor een brugverbinding. Rijk en regio zijn in gesprek
gegaan over deze projecten om te bezien welke onderdelen al een plek hebben in
lopende onderzoeken. Hierbij is geconcludeerd dat ofwel de verschillende
genoemde projecten al onderdeel uitmaken van concrete plannen (zoals de N50
en A6), ofwel dat er al studies zijn afgerond (IJmeerverbinding), ofwel dat het
project momenteel een lagere prioriteit heeft (N307). Onder andere op basis van
deze studies en projecten zijn de afgelopen maanden in het kader van de
€ 7,5 mld. uit het coalitieakkoord afspraken gemaakt over de bereikbaarheid van
woningbouw in de MRA Oost. Op basis hiervan is besloten om geen separaat
ontwikkelpad Flevoland te ontwikkelen.
4.1.15 Planning en studies N57 en N59 Zeeland
Tijdens het Commissiedebat MIRT op 16 juni 2021 is uw Kamer toegezegd te
informeren over de fase planning en studies voor het op verkeersveiligheidsniveau
EURO-RAP 3 brengen van de N57 en de N59 in Zeeland.86 De planvorming is
inmiddels afgerond en verwerkt in de gemeentelijke bestemmingsplannen. De
uitvoering loopt: de twee rotondes op de Kraaijensteinweg bij Burgh -Haamstede
84
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 25
85
   Kamerstuk 35 925-A, nr. 450
86
   Kamerstuk 35 570-A, nr. 93
                                                                                  P agina 40 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>en de rotonde bij de Zwaardweg (Kerkwerve) zijn gerealiseerd. Voor de twee       Ministerie van
rotondes bij Serooskerke (Schouwen-Duiveland) is de voorbereiding gestart.       Inf rastructuur en
                                                                                 Waterstaat
4.1.16 Extra investeringen verkeersveiligheid N59                                Ons kenmerk
De motie van de leden Dijkstra en Van der Graaf87 verzoekt de regering om in     I E NW/BSK-2022/271618
overleg met de provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Schouwen-
Duiveland en Goeree-Overflakkee de extra investeringen in verkeersveiligheid op
de N59 zo snel mogelijk te realiseren. Er wordt voortvarend aan de aanbesteding
van de verkeersveiligheidsmaatregel gewerkt. Medio november wordt het
aanbestedingsresultaat besproken, waarna uw Kamer nader zal worden
geïnformeerd.
Tot slot
Met de BO’s MIRT is een zeer aanzienlijk pakket maatregelen vastgesteld voor
onder meer de goede ontsluiting van nieuwe woningen in de 17 NOVEX-
verstedelijkingsgebieden en daarbuiten. We zijn in overleg met de regio tot een
afgewogen verdeling van de extra € 7,5 mld. MF-middelen gekomen, waarmee we
weer een grote stap hebben gezet om Nederland duurzaam bereikbaar en leefbaar
te houden en mensen prettig en betaalbaar te laten wonen.
Maar het werk is nooit af. Nederland staat aan de vooravond van een
grootschalige ruimtelijke transformatie. De verschillende opgaven zoals
woningbouw, de energietransitie, natuurbehoud en -herstel, stikstofbeperkingen,
waterveiligheid, klimaatadaptatie en bereikbaarheid vragen ons tot het maken van
keuzes en een intensieve samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven en
inwoners.
We blijven, ondanks de groeiende uitdagingen, werken aan de bereikbaarheid van
Nederland. Bereikbaarheid is geen luxe, maar een voorwaarde voor een land
waarin het, ook met een groeiend aantal inwoners, prettig wonen en leven is.
In het voorjaar van 2023 vinden de BO’s Leefomgeving plaats. Over de
uitkomsten hiervan wordt uw Kamer zoals gebruikelijk geïnformeerd per brief.
Hoogachtend,
DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
Mark Harbers
DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING,
Hugo de Jonge
DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
87
   Kamerstuk 34 775-A, nr. 35
                                                                                 P agina 41 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                      Ministerie van
                      Inf rastructuur en
                      Waterstaat
drs. V.L.W.A. Heijnen
                      Ons kenmerk
                      I E NW/BSK-2022/271618
                      P agina 42 van 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag
De voorzitter van de Tweede Kamer                                                            Ministerie van
                                                                                             Binnenlandse Zaken en
der Staten-Generaal                                                                          Koninkrijksrelaties
Postbus 20018
                                                                                             Turfmarkt 147
2500 EA DEN HAAG                                                                             Den Haag
                                                                                             Postbus 20011
                                                                                             2500 EA Den Haag
                                                                                             www.rijksoverheid.nl
                                                                                             Kenmerk
                                                                                             2023-0000368287
                                                                                             Bijlage(n)
                                                                                             4
  Datum           23 juni 2023
  Betreft         Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving 2023
Op 13, 15, 16 en 22 juni heb ik, samen met de bewindspersonen van
Infrastructuur en Waterstaat, de minister van Economische Zaken en de minister
voor Natuur en Stikstof, de jaarlijkse Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving
(BOLs) gevoerd. Tijdens deze landsdelige overleggen hebben mijn collega-
bewindspersonen en ik gesproken met vertegenwoordigers van de verschillende
regio’s over de voortgang van het programma NOVEX, diverse woningbouw- en
mobiliteitsafspraken en over de voortgang van meerdere MIRT-projecten. Met
deze brief wil ik u graag informeren over de uitkomsten. De minister en
staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, namens wie ik deze brief mede
stuur, zullen uw Kamer separaat informeren over de voortgang van het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT), in relatie tot de
MIRT-projecten en programma’s.
‘BOLs’ in relatie tot het programma NOVEX
Nederland staat voor grote uitdagingen op het gebied van ruimtelijke ordening.
Ons land is beperkt in omvang, maar wordt steeds drukker en voller. Er zijn
diverse transitievraagstukken die om een andere aanpak en meer ruimte vragen.
Alle belangen brengen we samen in de Nieuwe Nota Ruimte. Het Rijk kan dit
natuurlijk niet alleen. Daarom heb ik in december vorig jaar provincies gevraagd
om met gemeenten en waterschappen een ruimtelijk voorstel te maken waarin de
nationale en decentrale opgaven worden ingepast en geordend. Ik heb aan hen
gevraagd om aan te geven wat waar het beste past, of onder welke voorwaarden,
en met oog voor ruimtelijke kwaliteit, op basis van het provinciaal startpakket
NOVEX1. Ook heb ik aan hen gevraagd aan te geven waar het schuurt. Onderdeel
van het ruimtelijk voorstel vormen de ontwikkelperspectieven voor de zestien
NOVEX-gebieden2 waar Rijk en regio samen aan werken. Samenwerking van
overheden en andere partijen is nodig om deze gebieden de komende jaren de
grote transitie door te laten maken die hier nodig is.
1
  Bijlage bij Kamerstuk 34682 nr. 107. In dit provinciale startpakket fysieke leefomgeving
zijn de nationale opgaven samengebracht. Provincies hebben dit startpakket op 12
december 2022 ontvangen.
2
  Gebieden waar nationale opgaven in het fysieke domein dusdanig stapelen dat een
gebiedsgerichte ordening en prioritering van verschillende nationale opgaven noodzakelijk is
om te kunnen komen tot de gewenste herbestemming en/of ingrijpende herinrichting met
behoud of versterking van de ruimtelijke kwaliteit.
                                                                                             Pagina 1 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                                                    Datum
                                                                                    Kenmerk
                                                                                    2023-0000368287
Na het overhandigen van het Provinciaal Startpakket fysieke leefomgeving zijn
provincies aan de slag gegaan met het opstellen van een provinciaal ruimtelijk
voorstel. Daarnaast zijn Rijk en regio gestart met het opstellen van
ontwikkelperspectieven voor de NOVEX-gebieden. In een aantal gevallen lag er al
een verstedelijkingsstrategie die hiervoor de basis vormt.
Tijdens de BOLs is de voortgang van het programma NOVEX besproken. Hierbij
hebben de provincies en vertegenwoordigers van de NOVEX gebieden dilemma’s
geagendeerd waar zij bij het maken van het ruimtelijk voorstel en het
ontwikkelperspectief tegenaan lopen en waar keuzes moeten worden gemaakt.
We hebben geconstateerd dat in alle gebieden de provincies intensief en goed
werken aan de ruimtelijke voorstellen. Er is een grote inspanning geleverd om in
korte tijd inzicht te geven in waar het provinciaal voorstel over zal gaan en welke
opgaven daarin waarschijnlijk op de voorgrond zullen staan. Dit tegen de
achtergrond van de verkiezingsuitslag in maart, met een sterk veranderde
politieke werkelijkheid en nog lopende collegevorming. Ondanks dit gegeven
liggen de meeste provincies op schema. In onderstaande zal ik in gaan op de
thema’s die ik heb besproken.
De ruimtelijke voorstellen van de provincie vormen de opmaat naar twaalf
ruimtelijke arrangementen waarin Rijk en provincie wederkerige afspraken maken
over de uitvoering van de opgaven, agendering van structurerende keuzes in
omgevingsvisies van Rijk en provincies en mogelijke instrumentering hiervan.
Deze afspraken vormen samen met de nog lopende beleidsontwikkeling binnen de
Nationale Programma’s de belangrijke bouwstenen voor de nieuwe Nota Ruimte in
2024.
1. Voortgang programma NOVEX
Besproken thema’s
De onderwerpen die de provincies hebben geagendeerd voor bespreking in het
BOL zijn grofweg in te delen in thema’s rondom water en bodem, energie en
ordenende netwerken, verstedelijking en (circulaire) economie. Daarnaast hebben
provincies een aantal regio’s geagendeerd waar verschillende transities in het
gebied aan de orde zijn die op elkaar inwerken en zowel sociaaleconomisch
gevolgen hebben als impact hebben op de leefomgeving.
Water en bodem sturend
De thema’s die in het BOL rondom water besproken zijn gaan over verschillende
aspecten. De zoetwaterbeschikbaarheid is een vraagstuk dat meerdere
provincies naar voren hebben gebracht. Dit thema raakt burgers, bedrijven,
landbouw, natuur en duurzame energie.
Zo vormt het veenweidegebied in Fryslân een sleutelgebied om aanzienlijke delen
van deze provincie klimaatbestendig te maken en bodemdaling en verzakkingen
te beperken en/of voorkomen: vernatting van dit laagstgelegen gebied in
Fryslân zorgt niet alleen voor behoud van de veenlaag, maar geeft ook tegendruk
om toenemende verdroging vanaf de zandgronden tegen te gaan en om (op
termijn) diepe verzilting vanuit de kust te beperken. Het meer en langer
vasthouden van zoet water in het Friese veengebied is ook voor Drenthe en
Groningen van groot belang: dit vermindert de kwelstroom vanaf het Drents
Plateau (en daarmee het verlies van hoogwaardig zoetwater) en zorgt voor
minder afhankelijkheid van IJsselmeerwater in droge perioden (waardoor meer
zoet water voor doorvoer richting Groningen beschikbaar kan blijven).
                                                                                    Pagina 2 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                  Datum
                                                                                  Kenmerk
                                                                                  2023-0000368287
Noord-Holland, Zuid-Holland, Gelderland, Utrecht en Overijssel agenderen het
zoetwatervraagstuk ook als het gaat vernatting van de veenweiden, de droogte
in de Achterhoek en Twente evenals in Utrecht op de Utrechtse Heuvelrug
(inclusief Gooi en Vecht) en in de beekdalen op de hoge zandgronden, maar ook
om het tegengaan van verzilting in de kustprovincies en vanwege tekorten aan
drinkwater als gevolg van verstedelijking. Verschillende provincies zetten in op
het vasthouden (retentie) van zoetwater. Daarbij pleiten provincies voor een
provinciegrensoverschrijdende, integrale benadering van water en ruimte.
Door Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht is de onzekere beschikbaarheid van
zoetwater voor de grootschalige vernatting van het veenweidegebied van het
Groene Hart geagendeerd. Toevoer van voldoende zoetwater is, met name in
droge perioden, een nationaal verdelings- en een klimaatvraagstuk.
De Deltabeslissing in 2026/2027 zal onder meer uitspraken doen over het
verdelingsvraagstuk van zoetwater. Provincies hebben echter de zorgplicht voor
een veilige en duurzame drinkwatervoorziening. Daarmee hebben ze een taak om
watergebruik terug te dringen, om verstandig met nieuwe watervragers om te
gaan, om de zoetwatervoorraad niet te verkleinen met ruimtelijke ontwikkelingen
en de opties voor de toekomst niet te belemmeren. De richting van deze zaken is
onafhankelijk van de Deltabeslissing, die wel effect kan hebben op de hoeveelheid
die in voorstaande vraagstukken nodig is.
Bij o.a. Limburg is gesproken over het bouwen van woningen in relatie tot
wateroverlast en -veiligheid. Limburg onderschrijft het principe om meer dan
voorheen water en bodem sturend te laten zijn bij ruimtelijke keuzes. Tijdens het
BOL is gesproken over hoe om te gaan met ontwikkelingen in de periode waarin
het maatregelenpakket Waterveiligheid Ruimte Limburg nog uitgewerkt wordt,
zonder dat gebieden op slot dreigen te gaan.
Zuid-Holland geeft aan dat waterveiligheid randvoorwaarde is voor het maken van
ruimtelijke keuzes. En dat naast regionale ook nationale systeemkeuzes nodig,
over de toekomstige nationale kustverdediging
Energie en ordenende netwerken
Provincies geven aan op zoek te zijn naar een ruimtelijk langetermijnperspectief
op (energie)netwerken en (soms hieraan gerelateerde)
goederenvervoer/corridorontwikkeling, waarin de belangen en opgaven van
de energie- en circulaire transitie worden afgewogen tegen andere opgaven, o.a.
verstedelijking (incl. economie en mobiliteit), de energiehoofdinfrastructuur en
leefbaarheid. Dit speelt met name in Noord-Brabant. In Noord-Brabant leidt de
economische ontwikkeling tot behoefte aan transport van een breed scala aan
goederen. Ook de energie- en circulaire transitie vragen om meer (vervoers-
)ruimte. Dat gaat via diverse modaliteiten: goederencorridors,
buisleidingenstroken en het elektriciteitsnet. Door de strategische ligging van
Noord-Brabant tussen de Randstad, Vlaamse Ruit, Chemelot en het Roergebied
komen veel van deze stromen in Noord-Brabant samen. Om het draagvermogen
van Noord-Brabant te bepalen is inzicht nodig in de aard en omvang van
stromen en de ruimtelijk impact daarvan op verstedelijking,
goederencorridors en energie hoofdinfrastructuur.
De (aanpak van) netcongestie speelt bij veel provincies een prominente rol als
struikelblok in gebiedsontwikkeling, ook i.r.t. werken, wonen, en samenleven.
Meerdere provincies pleiten voor een gezamenlijke aanpak t.a.v. innovatieve
                                                                                  Pagina 3 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                                                  Datum
                                                                                  Kenmerk
                                                                                  2023-0000368287
oplossingen zoals Energy Hubs en net neutrale woningbouwlocaties en beperken
van piekbelasting. Netbelasting is in alle provincies een groeiend knelpunt en
meerdere provincies hebben voorstellen voor aanpassing van het netwerk
ingediend als project voor het nationaal Meerjarenprogramma Infrastructuur
Energie en Klimaat (n-MIEK). Utrecht pleit daarnaast voor het vooraf toetsen van
ruimtelijke ontwikkelingen aan de beschikbare transportcapaciteit op het
elektriciteitsnet.
Ruimtebeslag voor de opwek en opslag van duurzame energie speelt in
meerdere provincies. In Drenthe, Zeeland en Noord-Brabant is dat aan de orde bij
bestaande bedrijventerreinen waarbij ook nog andere ruimte-vragende opgaven
zich stapelen. In industriegebieden bij Emmen, Moerdijk maar ook in de
Eemshaven, wordt de transitie naar een duurzame energievoorziening met
waterstof voor de industrie onderzocht.
De behoefte aan meer duidelijkheid over de energiehoofdinfrastructuur is ook
besproken. Zo heeft Noord-Holland aangegeven dat aanlanding van wind op zee
kansen biedt. Het heeft aantrekkingskracht op energievragende bedrijvigheid, wat
gewenste economische activiteit en werkgelegenheid naar de regio kan brengen.
Dit heeft directe relaties tot o.a. mobiliteit. Noord-Holland vraagt om afgewogen
besluitvorming over de locatiekeuze, waarbij het noodzakelijk is om de bredere
effecten op landbouw en waterveiligheid mee te nemen.
In Zeeland is de hoofdinfrastructuur duidelijk voor wat betreft de aansluiting op
Antwerpen, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het vraagstuk hier is de samenloop
en de ruimtelijk/landschappelijke inpassing van de buisleidingenstraat (LSNED),
hoofdspoorverbinding, hoogspanningstracé, binnenvaartroutes en een snelweg,
die samenkomen in een smalle corridor tussen twee zeearmen.
(Circulaire) economie
Ook de ruimtelijke impact van de transitie naar een circulaire economie is
een terugkerend vraagstuk. Aanvullende inzichten zijn nodig over wat deze
transitie betekent voor het bredere systeem en specifiek voor bijvoorbeeld
aanvoer van grondstoffen- en reststromen en energie, voor grensoverschrijdende
belemmeringen en voor het optimaal benutten van bestaande bedrijventerreinen.
Dit speelt bijvoorbeeld in Limburg in relatie tot Chemelot, maar ook in andere
provincies in algemene zin. Voor de benodigde energievraag wil Limburg
verkennen om Zuid-Limburg als experimenteerregio voor grensoverschrijdende
energievoorziening te laten fungeren.
Zuid-Holland geeft aan behoefte te hebben aan een ruimtelijk-economische
visie op de ontwikkeling van Nederland in internationaal perspectief. Voor Zuid-
Holland is een dergelijke visie wenselijk en nodig voor de toekomst van de
landbouw, voor een toekomstbestendige ontwikkeling van het Haven Industrieel
Complex en de Greenports (inclusief de corridors), voor life science en de
stedelijke economie. Vanuit deze visie kunnen keuzes gemaakt worden voor de
ruimtelijke ontwikkelingen van deze economische clusters. EZK geeft aan dat
hieraan wordt gewerkt.
Verstedelijking
Provincies geven aan met het Rijk te willen verkennen over de koers en positie
van verschillende plaatsen en verbindingen als onderdeel van het
(door)ontwikkelen van het Stedelijk Netwerk Nederland.
De provincie Zuid-Holland wil daarbij meer focus op kwaliteit en
toekomstbestendigheid voor woningen en werklocaties. De huidige focus op groei,
                                                                                  Pagina 4 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                   Datum
                                                                                   Kenmerk
                                                                                   2023-0000368287
meer locaties en ‘bouwen naar behoefte’ is voor Zuid-Holland op termijn niet
houdbaar, als ook voldoende ruimte nodig is voor o.a. landbouw, natuur en water.
De Zuid-Hollandse verstedelijkingsstrategie, gericht op het binnenstedelijk
ontwikkelen met aandacht voor het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande
stad, wordt doorgezet.
Gelderland en Overijssel agendeerden de behoefte om verder te kijken naar
mogelijke toename in de vraag naar verstedelijkingsmogelijkheden en ruimte voor
bedrijventerreinen op de langere termijn (na 2030) in Oost-Nederland.
Daarnaast agenderen provincies dat de randvoorwaarden voor verstedelijking
(mensen, middelen, financiering) gezamenlijk verbeterd moeten worden.
Provincies vragen om een integrale blik op opgaven in stedelijk gebied.
Een frequent terugkerend onderwerp is de herstructurering/verduurzaming
van de bestaande woningvoorraad, in relatie tot ruimtegebruik,
klimaatadaptatie, leefbaarheid en brede welvaart. Dit speelt o.a. in Groningen,
Drenthe, Fryslân, Zeeland en Limburg. Limburg heeft een woningbouwvoorstel
voorgesteld en zal in samenspraak met het rijk verkennen hoe dit verder vorm
kan krijgen in het ruimtelijk voorstel. Provincies wijzen op de voor- en nadelen
van inbreiding/bouwen binnen bebouwd gebied, waarin behoud van
landschapskwaliteit een belangrijk voordeel is.
Aandacht voor sociaaleconomische gevolgen in specifieke regio’s
De verstedelijkingsopgave wordt aangevlogen met aandacht voor
sociaaleconomische vraagstukken en leefbaarheid en in relatie tot
groen/blauwe kwaliteit (‘Groen groeit mee’) (Utrecht, Noord-Holland).
In veel provincies zijn sociaaleconomische vraagstukken aan de orde in relatie tot
de omvangrijke natuur- en wateropgaven en de landbouwtransitie.
Drenthe (Drentse Aa en Zuid West Drenthe) benadrukt daarbij ook het behoud
van de culturele identiteit, en met Gelderland is gesproken over de sociaal-
economische impact en mogelijk nieuwe economische dragers voor de Veluwe en
omgeving.
Vervolg richting ruimtelijk voorstel en arrangement
Op alle BOLs is afgesproken dat provincies in nauwe samenwerking met
gemeenten en waterschappen toewerken naar ruimtelijke voorstellen, waarbij ze
kunnen rekenen op ondersteuning van het Rijk, bijvoorbeeld in het verdiepen van
thema’s. Verder zijn de volgende specifieke afspraken met provincies gemaakt:
    -   Groningen, Fryslân en Drenthe en het Rijk spreken af om de vraagstukken
        rond water en ruimte integraal te bespreken in de (gecombineerde) BO’s
        VRO en Water. Het Rijk spreekt de intentie uit daarbij met de regio verder
        te zullen spreken over funderingsproblematiek in het landelijk gebied.
    -   Groningen, Fryslân en Drenthe en het Rijk erkennen dat herstructurering
        en transformatie van de bestaande woningvoorraad volop kansen biedt
        voor ander ruimtegebruik, groen, aantrekkelijkheid van de woonomgeving
        en duurzaamheid. Specifiek voor naoorlogse wijken werkt het Rijk aan
        handreikingen via het Programma Mooi Nederland.
    -   Drenthe en het Rijk zullen in de aanloop naar de nieuwe Nota Ruimte in
        gesprek gaan over de kansen en mogelijkheden die Emmen biedt, met
        name op het gebied van economie, brede welvaart en energie, in relatie
        tot het Stedelijk Netwerk Nederland.
    -   Gelderland, Overijssel en het Rijk hebben vastgesteld dat het relevant is
        te kijken welke vragen over verstedelijking al in bestaande trajecten
        worden opgepakt en zo nodig vervolgens gezamenlijk te onderzoeken
                                                                                   Pagina 5 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                                              Datum
                                                                              Kenmerk
                                                                              2023-0000368287
  welke groei van de verstedelijkings-opgave Oost-Nederland vanaf 2030
  kan en wil faciliteren.
- Gelderland en het Rijk spreken ten aanzien van de aanpak Veluwe af dat
  Gelderland het voortouw neemt in het ontwikkelen van een voorstel voor
  inhoud en governance t.a.v. de transitie van het landelijk gebied. Het Rijk
  werkt hieraan mee. Partijen spraken over de sociaal- economische impact
  en mogelijk nieuwe economische dragers voor het gebied. De ambitie is
  een duurzaam perspectief met aandacht voor water en verdroging.
- Overijssel en Rijk herkennen het probleem van verdroging en risico op
  drinkwatertekort. Het Rijk nodigt Overijssel uit om te komen met
  voorstellen voor het beperken van het risico op drinkwatertekort onder
  andere door het vasthouden van water. Het Rijk zegt toe daar waar
  mogelijk hulp te bieden door bijvoorbeeld te kijken naar de mogelijkheden
  voor het versnellen van procedures, dit als onderdeel van het
  Actieprogramma beschikbaarheid drinkwaterbronnen 2023-2030.
- Utrecht en Rijk signaleren knelpunten in het kader van vernatting in het
  Groene Hart en het tegengaan van verdroging op de Utrechtse Heuvelrug.
  Partijen gaan met elkaar in overleg over mogelijke oplossingen.
- Het Rijk bevestigt dat de aanpak van netcongestie een urgente uitdaging
  is en betrekt Utrecht bij de ontwikkeling van een nieuwe aanpak voor
  Energy Hubs en net neutrale woningbouwlocaties.
- EZK en BZK willen samen met Utrecht, Noord-Holland en Flevoland
  verkennen hoe energie voldoende geborgd kan worden in het RO-stelsel.
- Het Rijk bevestigt dat tijdens het BO MIRT 2023 de voortgang wordt
  besproken van de afspraak ‘groenblauw raamwerk’ uit het BO MIRT 2022,
  en dat het Rijk met Noord-Holland en Utrecht in gesprek gaan over het
  opstellen van businesscases voor NOVEX-verstedelijkingsgebieden,
  waarbij ook groen in en in de omgeving van de stad wordt meegenomen.
- Het Rijk zal waar mogelijk medewerking verlenen en kennis inbrengen
  voor het opstellen van het Ontwikkelperspectief in Noord-Holland Noord.
- Flevoland en het Rijk werken verder aan de transitie landelijk gebied via
  de aanpak van het Nationaal en Provinciaal Programma Landelijk gebied
  met hierin aandacht voor zowel biodiversiteit als innovaties voor
  verduurzaming en toekomstbestendig maken van de landbouw zoals de
  boerderij van de toekomst en biobased (ver)bouwen.
- Flevoland en het Rijk hanteren de Strategische Agenda Flevoland (SAF
  delen 1 en 2) en het Startpakket NOVEX als basis voor het ruimtelijk
  voorstel NOVEX vanuit deze provincie.
- Noord-Brabant en Rijk hebben de afspraak gemaakt dat richting het
  volgende ijkmoment de interactie tussen verstedelijking,
  goederencorridors en de energietransitie in het ruimtelijk voorstel in
  samenspraak met VRO, EZK en IenW zal worden uitgewerkt.
- Noord-Brabant en Rijk hebben afspraken gemaakt over hoe opgaven
  rondom energie en circulaire economie gezamenlijk kunnen worden
  aangepakt.
- Rijk en regio onderschrijven het eindconcept van het Ontwikkelperspectief
  Stedelijk Brabant en stemmen in met het voorstel om het
  Ontwikkelperspectief definitief vast te stellen in de stuurgroep Stedelijk
  Brabant wanneer alle colleges in Brabant het Ontwikkelperspectief hebben
  besproken. Definitieve vaststelling vindt plaats in de periode september-
  november 2023.
- Het Rijk en regionale partners erkennen dat de Stuurgroep Basisnet ter
  afstemming dient over het bereiken van een evenwicht tussen de
                                                                              Pagina 6 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                                   Datum
                                                                                   Kenmerk
                                                                                   2023-0000368287
         belangen van het vervoer van gevaarlijke stoffen, de bebouwde omgeving
         en de veiligheid van mensen die wonen of verblijven dicht in de buurt van
         de infrastructuur waar dit vervoer plaatsvindt.
     -   Rijk en regio erkennen dat het van belang is dat in de regio Moerdijk
         ruimte wordt voor energie-infraprojecten t.b.v. de klimaat- en
         energietransitie en dat inpassing onder druk staat in relatie tot
         omgevingskwaliteit en leefbaarheid in de regio. Daarom spreken rijk en
         regio af om gezamenlijk te streven naar een integrale gebiedsgerichte
         aanpak. Hiervoor ontwikkelen rijk en regio, onder regie van de provincie,
         een ontwerptafel. Op deze ontwerptafel worden ruimte vragende (fysiek
         en milieu) opgaven van lokaal, regionaal en nationale belang afgewogen.
         Hierbij wordt ook expliciet het belang van structurele verbetering van de
         leefbaarheid en toekomstbestendig perspectief voor de inwoners en
         ondernemers (brede welvaart) meegenomen.
Tenslotte geven alle provincies aan dat de mate van concreetheid van hun
ruimtelijke voorstellen afhankelijk is van de mate van uitwerking van nationale
programma’s aan Rijkszijde, zoals het Programma Energiehoofdstructuur (PEH)
en Nationaal Plan Energiesysteem (NPE). Zo vraagt Flevoland aandacht voor
tijdige Rijksbesluitvorming rond bijvoorbeeld mobiliteit voor een afgestemde
ruimtelijke ontwikkeling op lange termijn. Daarnaast geven provincies aan dat de
uitvoerbaarheid van de voorstellen afhankelijk zal zijn van de mate waarin
provincies in het ruimtelijk arrangement afspraken kunnen maken over invulling
van de bijbehorende randvoorwaarden (zoals beschikbaar instrumentarium).
NOVEX-gebieden
In de BOLs is ook de voortgang besproken van de aanpak in de NOVEX-gebieden.
Voor veel gebieden betrof dit bespreking van concept-ontwikkelperspectieven.
Een aantal gebieden is in deze fase nog niet zover. Voor deze gebieden zijn
bijvoorbeeld wel de leidende inrichtingsprincipes besproken. Voor elk van de
gebieden is ook ingegaan op de belangrijke inhoudelijke vraagstukken die om een
oplossing vragen.
In de NOVEX-havengebieden (Noordzeekanaalgebied, Rotterdamse haven, North-
Sea Port District) gaat het daarbij om vraagstukken als hoeveel ruimte
beschikbaar kan komen voor nieuwe energiedragers (waterstof), type
toekomstige bedrijvigheid in relatie tot de circulaire economie, het leefbaar en
gezond houden van de directe woonomgeving en de economische waarde van
bestaande activiteiten in deze havengebieden. Concreet spelen hier ook
strategische grondposities een rol. In elk van deze gebieden wordt nu toegewerkt
naar een ontwikkelperspectief. Het NOVEX-gebied Schiphol is niet besproken op
het BOL. Op de Bestuurlijke Tafel Schiphol wordt eind juni het concept
ontwikkelperspectief gepresenteerd. Rijk en regio werken in het kader van de
NOVEX Noordzeekanaalgebied verder aan het ontwikkelperspectief en verkennen
de mogelijkheden van het aanscherpen en inzetten van het
beleidsinstrumentarium.
Rijk en regio erkennen dat er grote en urgente klimaat- en wateropgaven liggen
in het gebied van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal, en zien dat
de opgaven in het gebied nu versnipperd zijn. Rijk en regio hebben afgesproken
om tot een overleg te komen, waarin gezamenlijk scope en werkwijze worden
vastgesteld. De organisatie hiervoor wordt opgepakt door de provincies Utrecht
                                                                                   Pagina 7 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                                                      Datum
                                                                                      Kenmerk
                                                                                      2023-0000368287
en Noord-Holland. Naast het Rijk en de provincies zijn MRA, MRU en de
waterschappen direct betrokken bij de invulling.
Voor de NOVEX-gebieden De Peel en Groene Hart is een aantal ruimtelijke
dilemma’s besproken. Voor het Groene Hart ging het onder meer over de
beschikbaarheid van zoetwater, waterberging en het waterpeil maar ook hoe om
te gaan met de verstedelijkingsdruk in het gebied. Voor De Peel is specifiek
ingezoomd op de casus van reactivering van defensieluchthaven De Peel. Rijk en
regio hebben afgesproken dat er een gesprek komt tussen de ministers voor NenS
en VRO, de staatssecretaris van Defensie en de regio over de vraag op welke
manier het proces rond ruimtelijke afweging van een reactivering van luchthaven
De Peel vorm krijgt. Ook hebben Rijk en regio afgesproken dat NOVEX-gebied De
Peel zal worden ontwikkeld als proeftuinregio voor de ontwikkeling van biobased
bouwen, in combinatie met overige agrarische en economische functies.
Voor de NOVEX-gebieden Limburg en Groningen is een stand van zaken
gepresenteerd. Voor het NOVEX-ontwikkelperspectief voor Zuid-Limburg wordt
ingezet op het uitwerken langs twee themalijnen: ‘Groen-blauw’ en ‘Circulaire
economie’, waaronder de circulaire transitie van Chemelot. Voor NOVEX-
Noordzeekanaal is afgesproken dat Rijk en regio de Rijksinzet verkennen voor het
realiseren van de drie Rijk-regio opgaven: herstructureren van de verouderde
woningvoorraad in IJmond, versnelde verduurzaming vanwege cumulatieve
effecten en het verwerven van strategische grondposities.
Voor de NOVEX-verstedelijkingsgebieden geldt dat hier in de afgelopen periode al
belangrijke stappen zijn gezet in de vorm van gedragen regionale
verstedelijkingsstrategieën en hiermee samenhangende ruimtelijke investeringen
voor woningbouw en bereikbaarheid. Zo zijn de infrastructuurinvesteringen voor
de 17 grootschalige woningbouwlocaties deel van de ontwikkeling in deze
gebieden. Tegelijkertijd zijn er nog diverse grote andere ruimtelijke opgaven in
deze gebieden. In de BOLs is vooral hierop ingegaan. Voor de Metropoolregio
Amsterdam (MRA) is als onderdeel van de uitvoeringsagenda NOVEX MRA
ingezoomd op afspraken over de economische profielen van de stadsharten in de
MRA3 en de Ruimtelijk-Economische Aanpak (REA) Nieuw Land voor Almere en
Lelystad. Deze aanpak is vastgesteld als gedeelde ambitie en basis voor
langjarige rijk-regio inzet op de economische ontwikkeling van de regio. Over de
Uitvoeringsagenda MRA spreken rijk en regio af dat deze een totaalbeeld geeft
van de maatregelen die noodzakelijk zijn om het ontwikkelperspectief NOVEX MRA
te realiseren. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen maatregelen die rijk-
regio gezamenlijk oppakken en maatregelen die de regio zelf oppakt. Voor de
Zuidelijke Randstad geldt dat - voortbouwend op de afspraken voor ontwikkeling
‘Oude Lijn’ en de grote woningbouwlocaties in Den Haag en Rotterdam - hier nu
een aanpak aan toegevoegd wordt voor toekomstbestendige verstedelijking, dat
wil zeggen een aanpak in samenhang met opgaven op het terrein van
gezondheid, groen in en om de stad, klimaatadaptatie, energietransitie en
economie. De voorlopige ontwikkelprincipes hiervoor zijn vastgesteld. In het BOL
hebben rijks- en regiobestuurders bevestigd dat er doorgebouwd wordt en dit
vooral binnenstedelijk te doen. Hierdoor wordt de kwaliteit van de bestaande stad
ook verbeterd. Het bestaande groen en buitengebied blijft daarmee gespaard.
3
  Stadsharten van de MRA: Haarlem, Hoofddorp, Zaanstad, Purmerend, Hilversum, Almere,
Lelystad, Hoorn en Alkmaar.
                                                                                      Pagina 8 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                                    Datum
                                                                                    Kenmerk
                                                                                    2023-0000368287
Ook voor het NOVEX-gebied Utrecht-Amersfoort is aan de hand van het concept-
Ontwikkelperspectief ‘Gezond groeien in nabijheid’ gesproken over dit soort
opgaven. In bijzonder is afgesproken om samen de groenopgave in en om de stad
inzichtelijk te maken met de daaraan verbonden kosten en
financieringsmogelijkheden. Voor Utrecht-Amersfoort en de MRA is afgesproken
dat het Rijk de komende periode start met gesprekken in deze regio’s over het
opstellen van concrete businesscases voor de opgave groen in en om de stad.
Voor het gebied Arnhem-Nijmegen-Foodvalley is afgesproken het
ontwikkelperspectief te verbreden op de thema’s (circulaire) economie
(werklocaties, campusontwikkeling en ruimte voor logistiek), energie en de
opgaven in het landelijke gebied. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de uitvoering
van de verstedelijkingsstrategie, waarbij belangrijke randvoorwaarden als
regionale mobiliteit, netcongestie en leefbaarheid zijn benoemd.
Voor Stedelijk Brabant is het nu al gelukt een integraal ontwikkelperspectief op te
stellen om verdere verstedelijking hand in hand te laten gaan met vergroening,
energietransitie en leefbare steden en dorpen. De stedelijke regio’s in Brabant
stellen samen met de provincie pakketten samen van mobiliteitsmaatregelen die
nodig zijn om de schaalsprong te kunnen maken. Deze mobiliteitspakketten zullen
onderdeel van de uitvoeringsagenda zijn. Om de mobiliteitstransitie te versnellen
en verstedelijkingsopgave in Stedelijk Brabant te accommoderen geven stellen
de provincie Noord-Brabant en de stedelijke regio’s in Brabant in 2023 op basis
van de uitgangspunten van het Ontwikkelperspectief NOVEX stedelijk Brabant vier
samenhangende gebiedsgerichte mobiliteitspakketten op voor de stedelijke regio’s
Zuidoost-Brabant, Breda-Tilburg, ’s-Hertogenbosch en West-Brabant-west. Over
(onderdelen van) deze mobiliteitspakketten worden op het BO-MIRT 2023 eerste
uitvoeringsafspraken gemaakt.
Voor het NOVEX-gebied Lelylijn is een eerste schets voor het Ontwikkelperspectief
gepresenteerd. Hierin is vooral verkend hoe deze lijn een katalysator voor
structuurversterking kan zijn. Gekeken is naar de verbinding van stedelijke
knopen in noordelijk Nederland, de verbinding van die knopen met het ommeland
en de verbinding van water-, landschaps- en natuursystemen met de ontwikkeling
van een Lelylijn. Voor het verstedelijkingsgebied Groningen-Assen is de afspraak
gemaakt om richting het BO MIRT in het najaar het definitieve
ontwikkelperspectief op te stellen inclusief de eerste uitvoeringsagenda.
Voor NOVEX-gebied Regio Zwolle is tijdens het BOL een toelichting gegeven op de
samenhang tussen het Ontwikkelperspectief voor het NOVEX-gebied en de
Meerjarige Agenda 2024-2028 Regio Zwolle. Daarnaast is een toelichting gegeven
op de wijze waarop in de regio Zwolle door middel van de zogenaamde regionale
sponsstrategie invulling wordt gegeven aan het principe water en bodem sturend
voor deze regio.
Het overkoepelende beeld is dat het grootste deel van de NOVEX-gebieden op
schema ligt om in oktober in ieder geval het Ontwikkelperspectief gereed te
hebben. Een aantal NOVEX-gebieden is ook al gestart met het opstellen van de
uitvoeringsagenda. De ontwikkelperspectieven worden gekoppeld aan de
ruimtelijke voorstellen, waarbij aandacht is voor de provincie-overstijgende
NOVEX-gebieden en de ruimtelijke voorstellen.
                                                                                    Pagina 9 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                                                             Datum
                                                                                             Kenmerk
                                                                                             2023-0000368287
2.            Woningbouw en Mobiliteit
Veel mensen zijn op zoek naar een passende, duurzame en betaalbare woning in
een leefbare wijk. Het kabinet investeert fors in de bereikbaarheid en ontsluiting
van nieuw te bouwen woningen. In het coalitieakkoord is voor de periode tot en
met 2030 € 7,5 mld. beschikbaar gesteld voor een goede bereikbaarheid en
ontsluiting van nieuwe woningen in de inmiddels 17 grootschalige NOVEX-
woningbouwlocaties en daarbuiten. Met het investeringspakket van € 7,5 mld. uit
het Mobiliteitsfonds (MF) wordt bijgedragen aan het bereikbaar maken van
ongeveer 400.000 woningen tot en met 2030. De bewindspersonen van IenW, de
minister voor VRO en de regionale overheden hebben overlegd over de besteding
daarvan. In het najaar van 2022 is de Kamer geïnformeerd4 over de inzet van de
middelen.5
Van de € 7,5 mld. is € 1,5 mld. gereserveerd voor bovenplanse infrastructuur6 bij
105 woningbouwlocaties in heel Nederland waar op korte termijn (binnen drie tot
vijf jaar) kan worden gestart met de bouw van woningen. Er is een regeling
opgesteld om gemeenten door heel Nederland - zowel binnen maar vooral buiten
de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties – in staat te stellen om
bovenplanse infrastructurele voorzieningen te realiseren. Zo kunnen zij op korte
termijn woningbouw verwezenlijken. Op basis van deze regeling – waarover de
Kamer op 12 juni jl. is geïnformeerd7 - kunnen gemeenten waarmee bestuurlijke
afspraken zijn gemaakt, een aanvraag indienen.
De resterende € 6 mld. wordt ingezet voor een goede bereikbaarheid en
ontsluiting van 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en daarbuiten. De
middelen worden ingezet voor mobiliteitspakketten en OV-schaalsprongen voor de
ontsluiting van de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en voor
maatregelen op de nationale weg- en spoornetwerken. Bij de verdeling van de
middelen is gebruik gemaakt van het “Afweegkader voor middellange termijn
woningbouw en mobiliteit” (2022).
Voor de mobiliteitspakketten wordt, in samenhang met de middelen uit het
gebiedsbudget van BZK, een regeling opgesteld, die naar verwachting in het
vierde kwartaal van 2023 bij de Kamer zal worden voorgehangen. Ook bij de
maatregelen op de nationale weg- en spoornetwerken en schaalsprongen worden
concrete vervolgstappen gezet. Twee voorbeelden daarvan zijn:
0. Vanuit de € 7,5 mld. wordt bijgedragen aan de MIRT-verkenning CID
     Binckhorst. Bij deze MIRT-verkenning zijn Rijk en regio een
     voorkeursalternatief overeen gekomen. Dit project zorgt voor de goede
     ontsluiting en het bereikbaar maken van ruim 20.000 woningen tot en met
     2030 en het mogelijk maken van circa 15.000 woningen na 2030. De
     komende jaren wordt het voorkeursalternatief uitgewerkt in de planning- en
     studiefase. De afspraken met betrekking tot deze uitwerking worden op korte
     termijn vastgelegd in een Bestuursovereenkomst.
•    In de BO’s MIRT van november jl. is afgesproken om € 300 mln. te reserveren
     voor het verbeteren van de verkeersdoorstroming op de ringen van
4
  Kamerstuk 36200-A nr. 9.
5
  In de voorjaarsnota is een deel van de € 7,5 mld. geboekt op artikel 12. Bij
ontwerpbegroting 2024 zal dit worden verplaatst naar artikel 14, omdat dit beter past bij de
gemaakte afspraken over deze middelen.
6
  Bovenplanse infrastructurele voorzieningen zijn infrastructurele voorzieningen die nodig
zijn voor de ontsluiting en bereikbaarheid van een woningbouwlocatie en tegelijkertijd wordt
gebruikt voor de ontsluiting en bereikbaarheid van bestaande wijken of locaties.
7
  Kamerstuk 36200-A nr. 76.
                                                                                             Pagina 10 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                                        Datum
                                                                                        Kenmerk
                                                                                        2023-0000368287
    Amsterdam, Utrecht, Rotterdam/Den Haag en Eindhoven. Rijkswaterstaat
    (RWS) is gevraagd te adviseren over een pakket van maatregelen, waarmee
    op een (kosten)effectieve wijze de verkeersdoorstroming op deze ringen
    verbeterd kan worden. Daarbij toetst RWS ook op de maakbaarheid van de
    maatregelen. Daarna zullen gesprekken worden gevoerd met de regionale
    overheden in het kader van de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s.
    Voor de ring Eindhoven geldt dat er al een maatregelpakket is opgesteld.
Gezien het belang dat het kabinet hecht aan goed bereikbare en betaalbare
woningen is de € 7,5 mld. uit het coalitieakkoord voor woningbouw en mobiliteit
geen onderdeel van de herprioritering binnen het MF.
Het effect van de investeringen van de € 6 mld. aan mobiliteitsmaatregelen en
het realiseren van de 17 grootschalige NOVEX woningbouwlocaties op de
netwerken is inzichtelijk gemaakt met een netwerkanalyse.8 Hierbij ligt de nadruk
op het hoofdwegennet en hoofdspoornet, met een doorkijk naar de effecten per
woningbouwlocatie. De belangrijkste conclusies uit de netwerkanalyse zijn:
•   Geconcentreerd bouwen levert voordelen op ten opzichte van gespreid wonen
    in dezelfde woningmarktregio. Het leidt tot:
    o minder congestie op het onderliggend wegennet (met voordelen voor
         veiligheid en leefbaarheid), en in totaal ook minder congestie op het
         hoofdwegennet; en
    o Minder drukke stoptreinen en sprinters richting de grote steden.
•   Geconcentreerd bouwen op nu al drukke stedelijke plekken levert ten opzichte
    van het heden wel extra drukte op tussen de grote steden op zowel het
    hoofdwegennet als op de intercityverbindingen;
•   De mobiliteitspakketten ter plekke van de 17 grootschalige NOVEX
    woningbouwlocaties zorgen voor minder kilometers (door grotere nabijheid)
    en een verschuiving van privé auto naar lopen, fietsen, OV en deelauto. Het
    aantal verplaatsingen blijft ongeveer gelijk;
•   De investeringen uit de € 6 mld. in het hoofdspoorwegennet maken een
    verbetering van het treinproduct mogelijk. Daardoor kan de door de
    woningbouw te verwachten toename van reizigers opgevangen worden en
    profiteren ook andere reizigers;
•   De investeringen in het hoofdwegennet helpen een aantal van de grootste
    problemen op het hoofdwegennet aan te pakken;
•   De bereikbaarheid (van andere inwoners en arbeidsplaatsen) verbetert
    aanzienlijk door de realisatie van de grootschalige woningbouwlocaties met
    bijbehorende mobiliteitsmaatregelen;
•   Naast inwoners hebben ook bezoekers (vaak van arbeidsplaatsen) invloed op
    de netwerken. Het loont dus om bij (de uitwerking van) veel
    woningbouwlocaties ook goed te kijken naar het effect van de arbeidsplekken
    op de mobiliteitspatronen.
De herprioritering van het MF kan invloed hebben op de uitkomsten van de
netwerkanalyse. Deze invloed is er niet als de projecten die in het kader van deze
herprioritering worden gepauzeerd, alsnog voor 2040 worden uitgevoerd. Dit
gebeurt wanneer er in de toekomst weer ruimte ontstaat: stikstofruimte,
capaciteit en financiële middelen. In de netwerkanalyse is uitgegaan van een
uitgevoerde MIRT-portefeuille in 2040 (het zichtjaar van deze analyse). De
netwerkanalyse is gepubliceerd op https://open.rws.nl/open-
overheid/onderzoeksrapporten/@259853/netwerkanalyse-woningbouw-inzicht/.
8
  Deze netwerkanalyse is aangekondigd in de Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT
2022, bijlage bij Kamerstuk 36200-A nr. 9.
                                                                                        Pagina 11 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                                                         Datum
                                                                                         Kenmerk
                                                                                         2023-0000368287
De financiële omstandigheden zijn ook voor woningbouw - met name op de korte
termijn - het afgelopen jaar sterk veranderd. De bouwkosten en de rente zijn
sterk gestegen waardoor de kosten voor bouwers en ontwikkelaars om woningen
te realiseren hoger zijn en particulieren en investeerders minder bereid zijn of
kunnen betalen voor woningen. De doorwerking in prijzen van woningen en grond
heeft tijd nodig, waardoor de verwachting is dat er met name in 2024 een dip in
de woningbouwproductie zal zijn. De huidige omstandigheden vragen om een
krachtenbundeling van alle partijen; zo zorgen we voor een maximale inzet om
zoveel mogelijk door te blijven bouwen. In de Kamerbrief “Doorbouwen in
veranderende omstandigheden”9 is deze inzet beschreven.
Om de gemaakte afspraken uit te kunnen voeren, moet veel werk worden verzet.
Daarvoor is een krachtige uitvoering nodig. Voor meerdere afspraken is de
betrokkenheid vanuit ProRail en RWS wenselijk of nodig, soms ook voor de
uitvoering van maatregelen zelf. Gegeven de grote opgave op de hoofdnetwerken
en de marktomstandigheden de komende jaren, is deze inzet niet
vanzelfsprekend. RWS en ProRail overleggen de komende periode met gemeenten
over de uitvoering.10
Inzet gebiedsbudget BZK
Investeringen in bereikbaarheid zijn nodig maar op zichzelf niet voldoende om
voldoende nieuwe woningen in fijne en leefbare wijken te realiseren. Er zijn
bijvoorbeeld investeringen nodig in parken, pleinen en de kwaliteit van het groen.
Door BZK is daarom € 475 mln. gereserveerd voor gebiedsgerichte maatregelen,
niet zijnde mobiliteits- en bereikbaarheidsmaatregelen, die aantoonbaar nodig zijn
voor de realisatie van woningen op deze 17 grootschalige NOVEX-
woningbouwlocaties. Het gaat hierbij om: herinrichting van de openbare ruimte,
het verwerven/verplaatsen van hindergevende of in de weg zittende activiteiten
en verschillende duurzaamheidsmaatregelen11. Het gebiedsbudget draagt – in
samenhang met de € 6 mld. aan mobiliteits- en bereikbaarheidsmaatregelen – bij
aan de realisatie van ongeveer 240.000 woningen.
De gemeenten en regio’s hebben voor de ontwikkeling van de NOVEX-
woningbouwlocaties voorafgaand aan het BO MIRT van 2022 businesscases
opgesteld waarin ook gebiedsmaatregelen waren opgenomen. Deze maatregelen
zijn de afgelopen periode in regionale bijeenkomsten nogmaals getoetst, waarbij
bekeken is in hoeverre de maatregelen nog steeds relevant en noodzakelijk zijn,
in welke mate de maatregelen te verbinden zijn met de woningbouw en of de
realisatie ook daadwerkelijk voor 2030 gestart kan worden. Deze maatregelen zijn
vervolgens beoordeeld en afgewogen door het Rijk aan de hand van vooraf
opgestelde criteria, mede op basis van het “Afweegkader voor middellange
termijn Woningbouw en mobiliteit” (2022), waarna er gezamenlijk is toegewerkt
naar concrete afspraken die bestuurlijk zijn bekrachtigd op het BO Leefomgeving
van 2023. De gemaakte afspraken zijn bijgevoegd.
9
  Kamerstuk 32847 nr. 1040.
10
   In de bijlage staat de scan op de uitvoerbaarheid door ProRail over afspraken over
woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur.
11
   Maatregelen ten behoeve van duurzaamheid zien niet toe op energiegerelateerde zaken
zoals warmtenetten. Deze maatregelen zouden vanuit andere fondsen, zoals het Klimaat- en
Transitiefonds, mede-bekostigd moeten gaan worden.
                                                                                         Pagina 12 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                                         Datum
                                                                                         Kenmerk
                                                                                         2023-0000368287
Grofweg de helft van het gebiedsbudget gaat naar maatregelen die betrekking
hebben op het verwerven en/of verplaatsen van hindergevende activiteiten. De
andere helft is min of meer evenredig verdeeld over de andere twee
maatregelsoorten. De maatregelen uit gebiedsbudget zijn bedoeld voor het
publieke tekort op de grondexploitatie van de gebiedsontwikkeling tot en met
2030. Dit betekent dat grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties die geen publiek
tekort (meer) kennen op de gebiedsontwikkeling geen gebiedsbudget nodig
hebben.
Voorwaarden voor het gebiedsbudget
De voorwaarden voor toekenning van het gebiedsbudget zijn:
o Het gebiedsbudget is uitsluitend bedoeld voor de 17 grootschalige NOVEX-
     woningbouwlocaties.
o Minimaal 50% van de woningen in de grootschalige woningbouwlocaties moet
     in het segment betaalbaar vallen, met het streven om op regionaal niveau
     twee derde van de woningen in het betaalbare segment te realiseren.
o De realisatie van de woningen vindt uiterlijk plaats in 2030.
o De ingediende maatregelen moeten aantoonbaar noodzakelijk zijn voor de
     realisatie van woningen en zijn beoordeeld op hun samenhang met het
     bredere pakket van de € 6 mld. aan mobiliteits- en
     bereikbaarheidsmaatregelen dat is afgewogen op basis van het eerder
     vastgestelde12 “Afweegkader voor middellange termijn woningbouw en
     mobiliteit” (2022).
o Zowel de toerekenbare als niet-toerekenbare tekorten van de plannen komen
     in aanmerking voor een bijdrage uit het gebiedsbudget.
o De maatregelen die in aanmerking komen voor het gebiedsbudget zijn (deze
     lijst is uitputtend):
     ▪     Herinrichting openbare ruimte (bijvoorbeeld parken of pleinen);
     ▪     Verwerven, verplaatsen of bronmaatregelen hindervormende activiteiten;
     ▪     Duurzaamheidsmaatregelen (biodiversiteit, (recreatief) groen,
           klimaatadaptatie).
o Bereikbaarheidsmaatregelen komen niet in aanmerking, omdat deze reeds via
     een bijdrage uit de € 7,5 mld. voor woningbouw en mobiliteit worden gedekt.
o De bijdrage van het Rijk vanuit het gebiedsbudget betreft maximaal 50% van
     de totale benodigde investering onder de voorwaarde dat de regio minimaal
     eenzelfde bijdrage reserveert om de afgesproken maatregel(en) te kunnen
     uitvoeren. De bijdrage van het Rijk is gebaseerd op prijspeil 1 juli 2022,
     inclusief btw en is taakstellend. De btw die ter compensatie afgedragen dient
     te worden aan het BTW-compensatiefonds wordt in mindering gebracht op het
     aan de gemeente uit te keren bedrag.
Gebiedsontwikkeling in relatie tot andere ruimtelijke opgaven
Binnen de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties is er sprake van een
grootschalige integrale woningbouwopgave in combinatie met andere grote
ruimtelijke vraagstukken zoals geluid, stikstof, natuur, landbouw, (grootschalige)
infrastructuur, ruimtelijke kwaliteit, waterrobuustheid en klimaatbestendigheid,
energietransitie, bedrijvigheid en andere ruimte vragende claims. Het is nodig om
voor al deze aspecten aandacht te hebben en houden bij de verdere ontwikkeling
van deze grootschalige locaties.
12
   Het “Afweegkader voor middellange termijn woningbouw en mobiliteit” is vastgesteld in
het Bestuurlijk Overleg Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van 15 september 2022.
                                                                                         Pagina 13 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                                                  Datum
                                                                                  Kenmerk
                                                                                  2023-0000368287
Dit is een ruimtelijke uitdaging maar ook een kans. Door opgaven slim te
combineren kunnen immers aantrekkelijke gebieden voor wonen, leven en werken
worden gecreëerd. Op een aantal grootschalige woningbouwlocaties hebben de
woningbouwplannen ook gevolgen voor de huidige functies die locaties.
Bedrijventerreinen worden bijvoorbeeld soms (deels) getransformeerd naar
gecombineerde woon- werk gebieden. Tegelijkertijd is het toevoegen van
woningen soms nodig om bedrijvigheid te faciliteren zodat mensen kunnen wonen
in de buurt waar zij werken.
Voor een succesvolle gebiedsontwikkeling is zorgvuldig omgaan met gevestigde
bedrijvigheid cruciaal. Soms is verplaatsing van bedrijven aan de orde, soms
inpassing tegen vergelijkbare voorwaarden als nu. Hieraan is soms een publiek
tekort verbonden, waarvoor een beroep gedaan kan worden op het
gebiedsbudget.
Complete steden vragen betaalbare woningen en passende banen voor diezelfde
doelgroep. Het Rijk zal de ontwikkeling van gerealiseerde woningen en banen in
het NOVEX gebied jaarlijks inzichtelijk maken als onderdeel van de
uitvoeringsagenda van de NOVEX-gebieden. Voldoende ruimte voor bedrijven en
ondernemers in deze gebieden zal ook deel uitmaken van het nationaal
programma werklocaties, wat onder leiding van EZK wordt uitgewerkt. Tevens
komt dit naar voren in de regionale bedrijventerreinen-strategieën.
Conform afspraken in het BO MIRT van november jl. (en het “Afweegkader voor
middellange termijn woningbouw en mobiliteit”) is aandacht nodig voor duurzaam
gevestigde bedrijven en hun banen, die door de gebiedsontwikkeling in het
plangebied kunnen blijven of verplaatst moeten worden naar alternatieve locaties.
Gemeenten waar de grootschalige woningbouwlocaties ontwikkeld worden, zijn
eerste aanspreekpunt voor de opgave om alternatieve locaties te vinden wanneer
bedrijven verplaatst moeten worden. Zo nodig treden zij in overleg met de
provincie. Gemeenten en marktpartijen kunnen hierbij worden ondersteund door
het Rijk op welke manier afspraken gemaakt kunnen worden, bijvoorbeeld via
convenanten of 1-op-1 afspraken. Instrumentarium van Rijk en regio – waaronder
ook het gebiedsbudget - kan worden ingezet om te komen tot een goede borging
van bedrijvigheid en een aantrekkelijke mix van wonen-werken-voorzieningen in
een herontwikkelgebied.
Mobiliteitspakketten
Een deel van de middelen voor woningbouw en mobiliteit wordt ingezet voor
mobiliteitspakketten, bedoeld voor de ontsluiting en bereikbaarheid van de 17
grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Deze pakketten bestaan uit
bereikbaarheidsmaatregelen, zoals aanpassingen van (regionale) wegen,
mobiliteitshubs, fietspaden, rotondes, OV-bereikbaarheid, toegankelijkheid van
stations en verkeersveiligheid. Hiervoor geldt de voorwaarde van minimaal 50%
cofinanciering door de regio. Over het merendeel van de mobiliteitspakketten zijn
bestuurlijke afspraken gemaakt in de BO’s MIRT van november jl. De
mobiliteitspakketten voor de locaties MRA West, Oude Lijn en CID Binckhorst zijn
in de afgelopen periode in afstemming met het Rijk en de betrokken regio’s
uitgewerkt. De hoogte van de rijksbijdrage was reeds vastgelegd in de BO’s MIRT
van november jl. Over de uitwerking van deze drie mobiliteitspakketten zijn in de
BO’s Leefomgeving van 2023 bestuurlijke afspraken gemaakt. Een overzicht van
de mobiliteitspakketten is bijgevoegd.
                                                                                  Pagina 14 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                                       Datum
                                                                                       Kenmerk
                                                                                       2023-0000368287
In het BO MIRT van november jl. is afgesproken om in zowel de Metropoolregio
Amsterdam (MRA) als de Metropoolregio Utrecht (MRU) een pilot
programmatische bekostiging voor te bereiden om “vraagstukken,
randvoorwaarden en knelpunten van programmatische bekostiging van ruimtelijke
investeringen in de praktijk te onderzoeken en verder uit te werken”. De
afgelopen maanden hebben Rijk en regio in gezamenlijkheid de voorbereiding van
de pilots op zich genomen.
De middelen uit het gebiedsbudget en voor de mobiliteitspakketten wordt via een
specifieke uitkering aan de gemeenten ter beschikking gesteld. Beide regelingen
worden naar verwachting in één specifieke uitkering samengevoegd. Zowel het
gebiedsbudget als de mobiliteitspakketten zien immers toe op de ontwikkeling en
realisatie van woningen in de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en zijn
beide verbonden met de afgesproken woningbouwaantallen per grootschalige
locatie in de BO’s MIRT van november jl. Mede daarom zullen de verplichtingen
die met de uitkering gepaard gaan grotendeels hetzelfde zijn. Naar aanleiding van
zorgen en wensen uit de regio – gezien de veranderende economische
omstandigheden - over de gedeelde doelstelling van de realisatie van woningen in
2030 en de mogelijke administratieve lasten, is afgesproken om over deze
onderwerpen in gesprek te gaan en te betrekken bij de consultatie van de
specifieke uitkering. De regeling zal naar verwachting in het laatste kwartaal van
2023 bij de Kamer worden voorgehangen.
Plan voor de programmabeheersing
Over de beschikbare middelen voor de ontsluiting en bereikbaarheid van nieuwe
woningen zijn afspraken gemaakt. Om zicht te houden op de voortgang en
beheersing van de risico’s, is programmabeheersing en monitoring van belang. In
de Kamerbrief over de BO’s MIRT van november jl. is dit plan van aanpak
aangekondigd.13
Programmabeheersing beoogt een beheerste uitvoering van het programma te
borgen, zodat programmadoelstellingen worden behaald binnen de gestelde
kaders. Daarvoor is inzicht nodig in de voortgang van zowel de mobiliteits- als
woningbouwprojecten en in de daarbij horende kansen en risico’s. Dit biedt de
mogelijkheid om bij te sturen of in te grijpen. Het doel van de
programmabeheersing is daarmee tweeledig:
1) Inzicht: De programmabeheersing zorgt ten eerste voor inzicht in de
     voortgang van mobiliteits- en woningbouwprojecten binnen de gestelde
     kaders van tijd, geld en scope. Daarnaast zorgt de programmabeheersing
     voor integraal inzicht in kansen, risico’s en maatregelen, ook juist buiten de
     eigen invloedssfeer van de projecten. Dit deel van de programmabeheersing
     levert beslisinformatie op om bij te sturen of in te grijpen als de situatie daar
     om vraagt.
2) Bijsturing en beheersing: De programmabeheersing biedt vanuit het inzicht de
     mogelijkheid te anticiperen op ontwikkelingen en om te sturen op kansen en
     risicobeheersing.
Bij het beheersen van de risico’s bij de middelen voor het programma
Woningbouw en Mobiliteit gelden de volgende uitgangspunten:
o Bijdragen van het Rijk uit de € 7,5 mld. voor woningbouw en mobiliteit aan
     projecten zijn taakstellend.
13
   Kamerstukken II, 2022/23, 36200-A nr. 9.
                                                                                       Pagina 15 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                                                  Datum
                                                                                  Kenmerk
                                                                                  2023-0000368287
o   Het totale budget van € 7,5 mld. uit het MF ten behoeve van woningbouw en
    mobiliteit (inclusief de door het ministerie van Financiën uitgekeerde
    indexatie) is taakstellend. Bij tegenvallers dient herprioritering binnen de
    projecten en/of binnen het totale programma Woningbouw en Mobiliteit plaats
    te vinden.
o Bij de schaalsprongen en de netwerkopgaven worden de MIRT-spelregels
    gevolgd.
o De uitbetaling van middelen voor de schaalsprongen en de netwerkopgaven
    wordt gekoppeld aan het behalen van mijlpalen. Daardoor behoudt het
    programma flexibiliteit onder andere ten aanzien van de fasering van
    projecten en het – in uiterste gevallen - stoppen van projecten binnen het
    programma. Hierdoor is (her)prioritering binnen het programma mogelijk.
o Vrijgevallen middelen worden ingezet voor eventuele tekorten bij projecten
    die middelen ontvangen uit de € 7,5 mld. voor woningbouw en mobiliteit. De
    vrijgevallen middelen vormen zo een risicoreservering.
o Indien middelen vrijvallen, vloeien de middelen terug naar de generieke
    ruimte binnen de € 7,5 mld. voor woningbouw en mobiliteit, tenzij er
    bestuurlijke afspraken worden gemaakt over de inzet van (een deel van) de
    vrijgevallen middelen voor het programmatisch faseren van
    projectenportefeuille in de regio.
o Binnen de middelen voor woningbouw en mobiliteit worden – in lijn met de
    systematiek bij het MF – geen schotten geplaatst tussen
    vervoersmodaliteiten.
o Er worden in principe geen nieuwe (woningbouw of mobiliteit) projecten
    toegevoegd. De ervaring leert dat er wel verzoeken zullen worden gedaan
    voor nieuwe projecten. Bij de inzet van vrijgevallen middelen hebben
    projecten die reeds middelen hebben ontvangen uit de € 7,5 mld. voor
    woningbouw en mobiliteit prioriteit boven nieuwe projecten. Op basis van het
    afweegkader dat is gehanteerd bij de verdeling van de middelen in 2022
    wordt een advies geformuleerd over verzoeken voor (aanvullende)
    financiering. Over de inzet van mee- en tegenvallers binnen het programma
    zal jaarlijks een integrale afweging worden gemaakt.
De aanpak voor de beheersing van de schaalsprongen wordt verder uitgewerkt in
samenspraak met de betreffende gemeenten en/of regio’s. De aanpak wordt
opgenomen in (het beheersingsdeel van) de bestuursovereenkomsten voor de
schaalsprongen.
De Kamer wordt jaarlijks door middel van de MIRT najaarsbrief geïnformeerd over
de voortgang van het programma Woningbouw en Mobiliteit.
Voortgang afspraken 17 grootschalige NOVEX woningbouwlocaties
In vervolg op de afspraken die zijn gemaakt op het BO MIRT 2022 is in een aantal
BO’s Leefomgeving stilgestaan bij enkele vervolgafspraken in het kader van
woningbouw en mobiliteit. Voor de regio Noord heeft dit ertoe geleid dat Rijk en
regio het plan van aanpak voor het MIRT-onderzoek gebiedsgerichte ontsluiting
Westflank Groningen hebben vastgesteld. In de regio Oost is besloten om een
procesmanager aan te stellen voor het vervolgproces naar besluitvorming in het
BO MIRT 2023 rondom het verdere vervolg van het uitplaatsen van het
spooremplacement bij Arnhem. Ook is het plan van aanpak met betrekking tot het
MIRT onderzoek naar de vrije spoorkruising bij Arnhem vastgesteld. Tot slot
hebben Rijk en regio in de regio Zuid kennis genomen van het plan van aanpak
voor de MIRT-verkenning OV Knoop Brainport inclusief participatieopgave. Het
plan wordt op zo kort mogelijke termijn bestuurlijk vastgesteld. Naar verwachting
                                                                                  Pagina 16 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                                                  Datum
                                                                                  Kenmerk
                                                                                  2023-0000368287
start in het najaar van 2023 de participatie op basis van het participatieplan.
Daarnaast is bij het BO MIRT 2022 afgesproken dat de middelen van Rijk, regio
en private partijen voor de regionale projecten (Mobiliteitstransitiepakket,
Multimodale Knoop en HOV4) worden ondergebracht in een gezamenlijk
programmafonds. Partijen hebben de gesprekken gestart over een eerste
uitwerking. Rijk en regio bieden een voorstel voor het programmafonds aan ter
besluitvorming op het BO MIRT 2023. Een nadere toelichting op deze afspraken is
opgenomen in hoofdstuk 3 van de MIRT-brief van IenW.
Afsluiting
Ik kijk terug op zeer waardevolle gesprekken met de vertegenwoordigers van de
verschillende landsdelen. Uit de verschillende gesprekken die ik heb gehad blijkt
maar weer eens hoe nationale en regionale keuzes samenhangen. Daarom is
samenwerking op deze belangrijke keuzes vanuit ieders taak en
verantwoordelijkheid van belang. In het kader van het programma NOVEX heb ik
provincies verzocht om in oktober met ruimtelijke voorstellen te komen. Op basis
daarvan wil ik met hen ruimtelijke arrangementen afsluiten. Naast het maken van
concrete uitvoeringsafspraken en vervolgonderzoeken, wil ik daarin ook met hen
afspreken welke richtinggevende keuzes geagendeerd worden in de nieuwe Nota
Ruimte en welke richtinggevende keuzes geagendeerd worden voor de provinciale
omgevingsvisies. Ik verwacht begin volgend jaar deze arrangementen te kunnen
afsluiten.
In het najaar staan de BO’s MIRT op het programma. U zult daarover uiteraard
wederom worden geïnformeerd.
De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
Hugo de Jonge
                                                                                  Pagina 17 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Overzicht afspraken inzet gebiedsbudget
21 juni 2023
 Gemeente:                Woningen Rijksbijdrage    Maatregel gebiedsbudget
 woningbouwlocatie                 gebiedsbudget
                                   (incl. btw en
                                   prijspeil 1 juli
                                   2022)
 Almere: Almere Stad      20.500   € 9.750.000
                                                    Aanleg van groenstructuur in de
                                                    openbare ruimte Almere-Centrum
 Amersfoort: Spoor- en    8.500    € 15.125.000
 A1-zone
                                                    Tekort grex Kop van Isselt voor het
                                                    verwerven van grond en wegnemen
                                                    hindercirkels
                                                    Tekort grex Kop van Isselt vanwege
                                                    sanering oud-fabrieksterrein
 Amsterdam: Havenstad     9.000    € 9.680.000
                                                    Aanpassen en vernieuwen
                                                    waternetwerk/ondergrondse
                                                    infra Minervahaven en Sloterdijk I Noord
                                                    Versterken groenstructuur Westerpark,
                                                    verwerving voor vergroten openbare
                                                    ruimte
 Amsterdam:               10.636
 Zeeburgereiland - IJburg
                                                    Bij deze woningbouwlocatie zijn geen
                                                    gebiedsbudget maatregelen afgesproken.
 Amsterdam: Zuidoost      23.000   € 44.720.000
                                                    Transformatie van de hondsrugweg naar
                                                    Hondsrugpark
                                                    Arenapoort van versteend naar leefbaar:
                                                    herinrichting openbare ruimte
                                                    Amstel III - Transformatie Bedrijvenstrook
                                                    t.b.v. inrichting openbare ruimte nieuwe
                                                    woonwerkwijk
                                                    Geluidswerende maatregelen
                                                    Paasheuvelweg & Bullewijk
 Arnhem: Spoorzone        5.400    € 54.459.000
 Arnhem-Oost
                                                    Grex-saldo Presikhaaf t/m 2030
                                                    Grex-saldo Rijnpark zuidwest t/m 2030
                                                    Grex-saldo Rijnpark noord t/m 2030
 Breda: CrossMark - 't    2.935    € 27.105.000
 Zoet
                                                    Inrichting boulevard Veilingkade + kades
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Gemeente:                     Woningen Rijksbijdrage          Maatregel gebiedsbudget
woningbouwlocatie                            gebiedsbudget
                                             (incl. btw en
                                             prijspeil 1 juli
                                             2022)
                                                              Verwervingen, saneringen en
                                                              herinrichting openbare ruimte 't Zoet en
                                                              de Hoven
                                                              Aanleg Park Haveneiland
                                                              Inrichten watersysteem 't Zoet
Den Bosch: Spoorzone          4.800          € 19.071.000
                                                              Diezepark: aanleg oeverpark (Bossche
                                                              Stadsdelta / EKP)
                                                              Diezepark: Ontwikkeling natuur- en
                                                              klimaatsensitief gebied
                                                              Buitendieze: aaneengesloten natte
                                                              structuur én ecologische verbinding
                                                              Buitendieze: nieuw aan te leggen
                                                              parkstructuur
                                                              Buitendieze: versterken bestaande
                                                              parkstructuur
                                                              Stationspark: ontwikkeling natuur- en
                                                              klimaatsensitief gebied
                                                              Stationspark: aanleg groene loper
                                                              Onderwijsboulevard Copernicuslaan
                                                              Ertveldmoeras: nieuw aan te leggen
                                                              groenstructuur
                                                              Ertveldmoeras: versterken bestaande
                                                              groenstructuur
                                                              Ertveldmoeras: Aanleg nieuwe natte
                                                              natuur in Ertveldplas
Den Haag: CID                 22.500         € 60.200.000
Binckhorst*
                                                              Binckhorst ontwikkelen Waterfrontpark
                                                              Wegnemen hinderactiviteiten CID
                                                              Binckhorst
                                                              CID Laakhavens: Aanleg Centrale Park
* In de specifieke uitkering zal het specifieke aantal woningen voor deze maatregelen worden
opgevoerd.
Foodvalley
Barneveld: Barneveld          1.872          € 3.630.000
Noord, Bloemendal
                                                              Barneveld Noord uitkoop
                                                              milieuhinderlijke landbouwbedrijven
Ede: Ede Zuidoost,            3.177          € 9.983.000
Kernhem Noord
                                                              Kernhem Noord uitkoop milieuhinderlijke
                                                              landbouwbedrijven
                                                              Ondergronds brengen hoogspanningslijn
                                                              binnen plangebied Ede Kernhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Gemeente:                Woningen Rijksbijdrage    Maatregel gebiedsbudget
woningbouwlocatie                 gebiedsbudget
                                  (incl. btw en
                                  prijspeil 1 juli
                                  2022)
                                                   Ede Zuidoost/KennisAs: Maatregelen
                                                   windvang Keetmolen
Veenendaal: Centrum,     1.944    € 7.502.000
De Klomp
                                                   Spoorzone Veenendaal centrum: Afkoop
                                                   milieucirkels voor bronmaatregelen
                                                   Spoorzone Veenendaal: Aanleg stadspark
Groningen: Suikerterrein 4.300
                                                   Bij deze woningbouwlocatie zijn geen
                                                   gebiedsbudget maatregelen afgesproken.
Haarlemmermeer:          17.700   € 21.901.000
Hoofddorp
                                                   Ruimtelijke inpassing van woningbouw
                                                   Hoofddorp stationsgebied
Nijmegen: Kanaalzone     5.250    € 17.696.000
                                                   Bijdrage aan extra kosten verwerving
                                                   Verplaatsen bedrijvigheid vanwege
                                                   hindercontour
                                                   Meerkosten meervoudig ruimtegebruik
Nijmegen:                3.500    € 6.716.000
Stationsgebied
                                                   Grex saldo Waalfront
                                                   Aanleg en realisatie van Groen corridor
                                                   station-centrum + Krayenhoffpark
                                                   Bijdrage aan extra publiek tekort grex
                                                   verwerving belastingkantoor
Oude lijn Leiden -       54.000
Dordrecht*
Delft Schieoevers                 € 1.350.000
                                                   Mogelijk maken park langs Schie
Den Haag: Zuidwest                € 10.447.000
                                                   Versterken groen, ecologische verbinding
                                                   en ontmoeting Melis Stokelaan
                                                   Herinrichting openbare ruimte Moerwijk
                                                   met groen en verblijfsplekken
Dordrecht: Spoorzone              € 4.360.000
                                                   Ruimtelijke kwaliteit Maasterras
                                                   doortrekken naar deel M5
                                                   Ruimtelijke kwaliteit Maasterras
                                                   versterken
Leiden: Campus                    € 4.048.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Gemeente:                   Woningen Rijksbijdrage           Maatregel gebiedsbudget
woningbouwlocatie                         gebiedsbudget
                                          (incl. btw en
                                          prijspeil 1 juli
                                          2022)
                                                             Tijdelijke herinrichtingen Stationsplein en
                                                             Stationsweg t.b.v. ruimtelijke kwaliteit
                                                             Vergroening en vergroten rioolcapaciteit
                                                             m.b.t. Groene Hartlijn LBSP fase 2
Rijswijk: Stadsas                         € 5.113.000
                                                             Vergroening Havenkwartier
                                                             Herinrichting corridor Prinses Beatrixlaan
                                                             als groene, ecologische verbinding
Rotterdam: M4H                            € 12.757.000
                                                             Aanleg getijdenpark Merwehaven
                                                             Merwehaven - Bronmaatregel aanleg
                                                             walstroom
                                                             Marconikwartier
Rotterdam: Binnenstad                     € 15.600.000
                                                             Rijnhaven – Aanleg Rijnhavenpark
Schiedam: Schieveste -                    € 5.918.000
Nieuw Mathenesse
                                                             Reconstructie dijktracé van
                                                             Deventerstraat tot van
                                                             Couwenhovenstraat
                                                             Vergroenen en openbaar maken Schie
                                                             oevers
                                                             Herinrichten Stationsplein Noord- en
                                                             Zuidzijde Station Schiedam Centrum t.b.v.
                                                             ruimtelijke kwaliteit
Zoetermeer: Entree                        € 6.736.000
                                                             Duurzame en groene inrichting
                                                             stationshal Mandelabrug
                                                             Hoogwaardige inrichting openbaar
                                                             gebied station Zuidzijde
                                                             Kwaliteitsimpuls groene, sportieve en
                                                             gezonde leefomgeving
Zwijndrecht: Spoorzone                    € 3.906.000
Dordrecht-Zwijndrecht
                                                             Verbetering leefbaarheid Station
                                                             Zwijndrecht
                                                             Herinrichting openbare ruimte Passage
                                                             voor ruimtelijke kwaliteit
* De opgevoerde woningaantallen zijn gebaseerd op de pakketafspraken Oude Lijn zoals afgesproken
in het BO MIRT 2022. In de specifieke uitkering zullen de woningen per gemeente worden opgevoerd.
Rotterdam: Oostflank        18.823        € 15.125.000
                                                             Aanleg getijdenpark eerste deelfases
                                                             Feyenoord City
Tilburg: Kenniskwartier     5.032         € 10.103.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Gemeente:                  Woningen Rijksbijdrage    Maatregel gebiedsbudget
woningbouwlocatie                   gebiedsbudget
                                    (incl. btw en
                                    prijspeil 1 juli
                                    2022)
                                                     Esplanade: Inrichting groene verbinding
                                                     Campus Universiteit en Stadsbos013
                                                     Additionele stikstofreductie-ingrepen
                                                     bouwrijp maken/ bouwproces
                                                     Aanpak (hinder)activiteiten in plangebied
                                                     Vernieuwen stationsomgeving
                                                     (ruimtelijke kwaliteit)
Utrecht: Zuidwest          25.500   € 36.050.000
                                                     Verplaatsen van bedrijven in Zuidwest
                                                     Investeringen voor de kwaliteit van de
                                                     leefomgeving in Zuidwest
                                                     Tekort grex Rijnhuizen vanwege
                                                     damwanden en waterberging
Zwolle: Stedelijk Zwolle - 8.800    € 2.904.000
Zwolle Spoorzone
                                                     Vrijspelen openbare ruimte
                                                     stationsgebied door parkeren naar hubs
                                                     te verplaatsen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                   Ministerie van BZK
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-
Generaal                                                                           Turfmarkt 247
                                                                                   Den Haag
                                                                                   www.rijksoverheid.nl
Postbus 20018
                                                                                   www.facebook.com/minbzk
                                                                                   www.twitter.com/minbzk
2500 EA DEN HAAG                                                                   www.linkedin.com/company/
                                                                                   ministerie-van-bzk
                                                                                   Kenmerk
                                                                                   2022-0000347344
                                                                                   Uw kenmerk
  Datum        23 juni 2022
  Betreft      Kamerbrief over de uitkomsten van de Bestuurlijke
               Overleggen Leefomgeving
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de bewindspersonen van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW), over de uitkomsten van de landsdelige
Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving (BO’s Leefomgeving). De bewindspersonen
van IenW hebben uw Kamer specifiek geïnformeerd over uitkomsten van deze
overleggen in relatie tot het MIRT en de voortgang hierop.
Tijdens de bestuurlijke overleggen van juni 2022 hebben we met provinciale en
gemeentelijke bestuurders en bestuurders van waterschappen gesproken over de
verschillende nationale programma’s die in het kader van de grote verbouwing
van Nederland worden gelanceerd. De interbestuurlijke overleggen zijn
constructief verlopen. In het licht van de grote uitdagingen waar we samen voor
staan geeft dit mij vertrouwen voor de toekomst. Zo hebben wij stil gestaan bij de
(concept)programma’s Mooi Nederland, NOVEX, Nationaal Programma Landelijk
Gebied, programma Natuur en Stikstof, ruimte voor economie: programma
werklocaties/GRIP op grote bedrijfsvestigingen en het Meerjarenprogramma
Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK). Mijn collega-bewindspersonen en ik
zullen uw Kamer ieder afzonderlijk informeren over de voortgang van deze
programma’s.
Daarnaast hebben wij in het kader van de woningbouw- en bijbehorende
bereikbaarheidsopgave afspraken gemaakt over de eerste ronde
versnellingsafspraken voor de ontsluiting van grootschalige NOVEX-
woningbouwlocaties, het afweegkader middellange termijn voor de
bereikbaarheids- en gebiedsinvesteringen en het vaststellen van de definitieve
lijst grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties in de zeven NOVEX-
(verstedelijkings)gebieden. In deze brief kom ik per landsdeel terug op de
uitkomsten van de BO’s Leefomgeving. Uw Kamer wordt via een aparte brief
geïnformeerd over de verdere voortgang van de woningbouwopgave.
Eerst schets ik hoe de BO’s Leefomgeving zich verhouden tot het hernemen van
de nationale regie op de ruimtelijke inrichting van Nederland en de
samenwerkingsrelatie tussen Rijk en regio, zoals met uw Kamer is gedeeld in de
                                                                                   Pagina 1 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                 Ministerie van BZK
                                                                                 Datum
                                                                                 23 juni 2022
                                                                                 Kenmerk
Ruimtelijke Ordeningsbrief van 17 mei jl.1 Daarna ga ik in algemene zin in op de
                                                                                 2022-0000347344
totstandkoming van de versnellingsafspraken. Vervolgens licht ik de uitkomsten
van de bestuurlijke overleggen toe per landsdeel.
Betekenis van de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving
Jaarlijks worden per landsdeel BO’s Leefomgeving gevoerd tussen Rijk en mede-
overheden. Deze BO’s Leefomgeving hebben als doel:
     o Zorgen voor uitvoering van de NOVI en het programma NOVEX door de
         diverse programmadoelen regionaal te realiseren, waarbij
         aandachtspunten vanuit de regio worden besproken.
     o Komen tot bestuurlijke afspraken over opgaven in de leefomgeving waar
         gezamenlijke inzet voor nodig is (werken als één overheid).
     o Zorgen voor bijbehorende investeringsstrategieën en de relatie leggen
         met besluitvormingstrajecten over investeringsmiddelen (zoals de BO’s
         MIRT betreft Mobiliteitsfonds) en andere bekostigingsmogelijkheden –
         zodat afspraken ook daadwerkelijk tot uitvoering kunnen komen.
Voor de realisatie van de urgente ruimtelijke opgaven waar Nederland voor staat,
en waarover ik u in de Ruimtelijke Ordeningsbrief heb geïnformeerd, is
samenwerking tussen Rijk en regio cruciaal. De BO’s Leefomgeving blijken daarbij
waardevol en effectief. In onderstaande licht ik toe wat de medeoverheden en het
Rijk met elkaar hebben bereikt.
Ruimtelijke puzzel
Het (landsdelig) instrument Omgevingsagenda wordt vervangen door de
provinciale arrangementen, zoals aangekondigd in de RO-brief van 17 mei j.l. De
inzet gericht op het opstellen van het product Omgevingsagenda is daarom
stopgezet. De afspraken en (tussen)resultaten die in het traject van het
ontwikkelen van landsdelige Omgevingsagenda’s zijn bereikt zullen in de nieuwe
wijze van samenwerking tussen Rijk en regio worden benut. Voor het ontwikkelen
van provinciale arrangementen zijn de reeds verzamelde bouwstenen uit de
Omgevingsagenda’s belangrijke input. Daarnaast maken we gebruik van de
proeftuin Flevoland waar met de Strategische Agenda Flevoland al gestart is met
de ruimtelijke vertaling van nationale programma’s en het leggen van de
ruimtelijke puzzel.
In de afstemming van ambities en opgaven met de provincies, regio’s en
waterschappen kunnen de ontwikkelde overlegstructuren van de
omgevingsagenda’s (o.a. het opdrachtgeversoverleg en het directeurenoverleg)
worden benut om de puzzel voor provinciale arrangementen te leggen. Het Rijk
komt in oktober met een startpakket om dit proces te starten.
1 Kamerstuk 34682, nr. 92
                                                                                 Pagina 2 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                           Ministerie van BZK
                                                                                           Datum
                                                                                           23 juni 2022
                                                                                           Kenmerk
Uitkomsten Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving
                                                                                           2022-0000347344
Versnellingsafspraken ontsluiting woningbouw
Voor de infrastructurele ontsluiting van nieuwe woningen is in het Coalitieakkoord
voor de komende 10 jaar € 7,5 miljard opgenomen. Deze middelen worden
ingezet voor het ontsluiten van nieuwe woningen in de –inmiddels - 17
grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties en daarbuiten. In lijn met het
Coalitieakkoord komen deze middelen tot besteding in overleg tussen de
bewindspersonen van IenW, de regionale overheden en mijzelf.
In de kennismakingsgesprekken met de regio’s in het afgelopen voorjaar is de
regio’s en gemeenten gevraagd om voorstellen in te dienen voor het versnellen
van grootschalige woningbouwlocaties2 met financiële ondersteuning voor
bovenplanse bereikbaarheidsmaatregelen3. In afgelopen periode hebben wij veel
voorstellen ontvangen uit alle delen van het land. Op basis van de criteria uit het
programma woningbouw en de MIRT-brief4 zijn 70 voorstellen geïdentificeerd die
nu of later dit jaar in aanmerking komen voor mede-bekostiging. Het Rijk stelt in
het totaal maximaal € 1,5 miljard (inclusief btw) beschikbaar voor de
versnellingsafspraken.
Van de 70 ingediende voorstellen zijn 32 voorstellen dusdanig uitgewerkt dat
hierover in de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving concrete bestuurlijke
afspraken zijn gemaakt. Over de andere 38 plannen is het streven tijdens de
Bestuurlijke Overleggen MIRT (BO’s MIRT) in het najaar afspraken te kunnen
maken. De 70 voorstellen tellen op tot versnelde realisatie en ontsluiting van circa
135.000 woningen, binnen nu en de komende 5 jaar.
In totaal bedragen de benodigde investeringen voor de 70 voorstellen circa € 1,2
miljard. De resterende € 300 miljoen is beschikbaar voor plannen die al eerder
zijn ingediend, maar nu nog niet aan alle inhoudelijke criteria voldoen.
Bij de proposities is nadrukkelijk gevraagd aan te geven of stikstof of andere
randvoorwaarden een potentiële belemmering vormen voor de realisatie.
Gemeenten hebben aangegeven dat er bij de ingediende voorstellen geen of
waarschijnlijk te overkomen knelpunten zijn op het gebied van stikstof, uit te
plaatsen bedrijven, water en bodem, klimaatadaptatie, duurzame energie,
lucht/geluid, externe veiligheid, gezondheid en groen/natuur.
2 Voor de versnellingsafspraken gaat het om locaties met een omvang van minimaal 500
woningen. Grootschalige woningbouwlocaties daarbuiten hebben een minimale omvang van
200 woningen.
3 Bovenplanse infrastructuur is infrastructuur die nodig is voor een gebiedsontwikkeling,
maar die niet 100% toerekenbaar is aan die gebiedsontwikkeling zelf. Dit is het geval als
een ingreep niet alleen (of slechts voor een deel) ten dienste staat van de
gebiedsontwikkeling, maar daarnaast ook effect en invloed heeft op bestaande gebieden.
Een voorbeeld hiervan is een rondweg die niet alleen de gebiedsontwikkeling ontsluit, maar
ook andere bestaande wijken.
4 Kamerstuk 35925, A, nr. 36
                                                                                           Pagina 3 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                           Ministerie van BZK
                                                                                           Datum
                                                                                           23 juni 2022
                                                                                           Kenmerk
                                                                                           2022-0000347344
De gemaakte afspraken voor de ontsluiting van de woningen zullen worden
uitgekeerd via een specifieke uitkering. Deze regeling geeft een juridische basis
en biedt de mogelijkheid om de middelen vanuit het Mobiliteitsfonds naar
gemeenten te kunnen over maken voor de versnellingsafspraken5. De regeling zal
later in het najaar bij de Kamer worden voorgehangen. Over de voortgang van de
versnellingsafspraken zal de Kamer geïnformeerd worden.
                                                           De nu gemaakte
                                                           versnellingsafspraken richten
                                                           zich vooral op
                                                           woningbouwversnelling op de
                                                           korte termijn. In een aantal
                                                           gebieden is langjarige
                                                           zekerheid en continuïteit van
                                                           de bouwproductie op de
                                                           middellange en lange termijn
                                                           nodig (dus ook na 2030). Dit
                                                           zijn de 17 grootschalige
                                                           woningbouwlocaties binnen
                                                           de zeven NOVEX-
                                                           verstedelijkingsgebieden6.
                                                           Eerder zijn 15 grootschalige
                                                           NOVEX-woningbouwlocaties
                                                           geïdentificeerd.7 Buiten deze
                                                           eerder geïdentificeerde
                                                           gebieden zijn Foodvalley en
                                                           Spoorzone Arnhem Oost
                                                           toegevoegd. Tijdens de BO’s
                                                           Leefomgeving is de
                                                           definitieve lijst grootschalige
                                                           woningbouwgebieden binnen
                                                           de zeven NOVEX-
                                                           verstedelijkingsgebieden
                                                           vastgesteld. Omdat de
ambities groter zijn dan de beschikbare middelen en wordt gestreefd naast een
5 De middelen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering, omdat er wederkerige
afspraken zijn gemaakt tussen het Rijk en de ontvangers. Op grond van de Financiële-
verhoudingswet is een specifieke uitkering dan de aangewezen manier om het geld te
verstrekken.
6 Metropoolregio Amsterdam, Zuidelijke Randstad, Stedelijk Brabant, Metropoolregio
Utrecht, Regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley, Regio Zwolle en Regio Groningen-Assen.
7 Amsterdam Havenstad, MRA-West, MRA-Oost, Rotterdam Oostflank, Den Haag CID-
Binckhorst, Oude Lijn Leiden-Dordrecht, Utrecht Groot Merwede, Eindhoven Internationale
knoop XL, de Brabantse stedenrij, Groningen Suikerunieterrein, Groningen Stadshavens,
Nijmegen Stationsgebied, Nijmegen Kanaalzone, Zwolle Spoorzone en Amersfoort Spoor en
A1-zone.
                                                                                           Pagina 4 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                  Ministerie van BZK
                                                                                  Datum
                                                                                  23 juni 2022
                                                                                  Kenmerk
meest effectieve inzet van de middelen, is een afweegkader in voorbereiding. Dit
                                                                                  2022-0000347344
afweegkader is bedoeld om beslisinformatie te verzamelen en te prioriteren.
Hieronder beschrijven we de hoofdlijnen van het afweegkader, dat als bijlage is
bijgevoegd. Hiermee geven we invulling aan de motie van de leden Bouchallikh,
Van Ginneken en Van der Molen8 waarin het kabinet wordt verzocht het
afweegkader voor de € 7,5 miljard voor de ontsluiting van de woningbouw uit het
Coalitieakkoord aan de Kamer voor te leggen.
Het afweegkader bestaat, naast de gebruikelijke budgettaire en financieel-
economische randvoorwaarden, uit vier kernwaarden:
     1. Woningbouwwaarde; het percentage betaalbare woningen en de mate van
        spanning op de woningmarkt,
     2. Bereikbaarheidswaarde; de impact op de IMA-opgave die op de IenW
        netwerken liggen, de mate van flankerend mobiliteitsbeleid in aanvulling
        op de investering en de mate van verbeteringen van de bereikbaarheid
        van de stad en regio,
     3. Voldoen aan wettelijke randwaarden o.a.: stikstof, luchtkwaliteit, geluid
        en externe veiligheid.
     4. Bijdrage aan ruimtelijke integrale afwegingen; aspecten die raken aan
        bedrijvigheid, balans wonen-werken, ruimtelijke kwaliteit, energie en
        circulariteit, klimaatbestendig en natuur-inclusief bouwen, water en
        bodem, veilig leefmilieu/verkeersveiligheid.
Over het afweegkader is een bestuurlijk gesprek gevoerd met de koepels van
decentrale overheden. Het voorstel is positief ontvangen en de koepels stemmen
daarmee- onder voorbehoud van ledenraadpleging- in. Over die raadpleging
aangaande het afweegkader zullen de koepels mij en de minister en
staatssecretaris van IenW berichten.
Bij de ontwikkeling van het ontwerp-afweegkader zijn daarnaast het PBL, het KIM
en de vervoerregio’s betrokken geweest. In de BO’s Leefomgeving is met de regio
vooruitgekeken naar de beslismomenten in deze kabinetsperiode. Het voornemen
is om in de BO’s MIRT dit najaar de eerste afspraken te maken over de ontsluiting
van de 17 grootschalige woningbouwlocaties binnen de zeven NOVEX-
verstedelijkingsgebieden op basis van het afweegkader.
BO Leefomgeving landsdeel Noord
Voor de versnellingslocaties waarover ik met landsdeel Noord onder diverse
voorbehouden principe-afspraken heb gemaakt in het kader van de 1e ronde
versnellingsafspraken woningbouw en mobiliteit. In het landsdeel Noord gaat het
om onderstaande proposities:
     o Assen: Assen Kloosterveen
     o Borger-Odoorn: Borger-Odoorn
8 Kamerstuknummer 35 925 A, nr. 51
                                                                                  Pagina 5 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                                                  Ministerie van BZK
                                                                                  Datum
                                                                                  23 juni 2022
                                                                                  Kenmerk
    o Groningen: Eemskanaalzone StadshavensII/ EKZ4/ Meerstad
                                                                                  2022-0000347344
    o Groningen: Groningen Stadshavens I
    o Groningen: Groningen Suikerzijde
    o Leeuwarden: Leeuwarden Zuidlanden/ Middelsee
    o Meppel: Meppel - Noordpoort/ Nieuwveenselanden
    o Noordenveld: Peize en Roden Noordenveld
Voor de volgende propositie zijn middelen gereserveerd onder voorbehoud dat
kan worden voldaan aan een nader te bepalen percentage cofinanciering door
gemeenten, provincies en/of de regio’s:
    o Harlingen: Harlingen Spaansen
Met deze voorstellen kunnen in totaal 17.000 woningen versneld worden
gerealiseerd voor € 100 mln. aan mobiliteitsmaatregelen.
Deltaplan voor het Noorden/Lelylijn
Naast de verstedelijkingsafspraken is tijdens het BOL Noord Nederland een
andere belangrijke mijlpaal behaald. Er is afgesproken tot het starten van het
MIRT-onderzoek Lelylijn. In dit MIRT-onderzoek zal in deze kabinetsperiode
uitwerking worden gegeven aan de ambitie uit het Coalitieakkoord om op termijn
een Lelylijn aan te leggen in het kader van dit Deltaplan. In lijn met het
Coalitieakkoord wordt dan ook in dit MIRT-onderzoek verder uitwerking gegeven
aan de bijdrage van de Lelylijn als backbone van de versterking van de economie
van het Noorden, de ontsluiting van nieuw te ontwikkelen woningbouwgebieden
en betere internationale treinverbindingen met het noorden van Duitsland. Het
MIRT-onderzoek Lelylijn moet de basis vormen voor een nog deze
kabinetsperiode te nemen Startbeslissing voor een MIRT-verkenning. Hiervoor
moet een voorlopige voorkeursvariant uitgewerkt zijn met een betrouwbare
kostenraming en zicht op minstens 75% van de financiering van deze voorlopige
voorkeursvariant. Daarnaast gaan we op zoek naar aanvullende dekking voor
realisatie van de Lelylijn waaronder financiering vanuit de regio en uit Europese
fondsen. Hiertoe is de Lelylijn al aangemeld voor het Europese TEN-T programma.
Deze uitwerking van de Lelylijn is een samenhangende gebiedsuitwerking, zoals
benoemd in de Ruimtelijke Ordeningsbrief9. Hierbij wordt zowel invulling gegeven
aan de moties van de leden Minhas, Van der Molen10 als de motie van de leden
Alkaya en Van Ginneken11. Parallel hieraan gaan Rijk en regio vanuit een
gezamenlijk commitment onder sturing van een nog op te richten Bestuurlijk
overleg Deltaplan verder werken aan het nadere onderzoek naar de
Nedersaksenlijn en de verbetering van bestaand spoor mede in het licht van de
versnelling van de woningbouw. Voor de bestuurlijke afspraak verwijs ik naar de
bijlage.
Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen Assen (VRGA)
Daarnaast hebben Rijk en Regio met betrekking tot het NOVEX-
verstedelijkingsgebied Groningen-Assen afspraken gemaakt hoe Rijk en Regio de
9 Kamerstuk 34 682, nr. 92
10 Kamerstukken 35925-A-57 en 35925-A-67
11 Kamerstuk 35925-A-68
                                                                                  Pagina 6 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                                  Ministerie van BZK
                                                                                  Datum
                                                                                  23 juni 2022
                                                                                  Kenmerk
komende periode uitvoering aan de verstedelijkingsstrategie voor dit gebied gaan
                                                                                  2022-0000347344
geven. We doen dit in een brede programmatische aanpak door de uitwerking
van:
        Het integrale ontwikkelperspectief op basis van de gezamenlijk opgestelde
        Verstedelijkingsstrategie Groningen-Assen 2040;
        Een gezamenlijke uitvoeringsstrategie (programmering en fasering);
        Rijk en Regio afspraken ten aanzien van:
             a. Inzet van middelen uit budgetten Rijk-Regio die bijdragen aan de
                 strategie;
             b. Aanpak belemmeringen;
             c. Monitoring van de realisatie.
Over de verdere programmering van de VRGA en de zeven NOVEX-gebieden in
het algemeen worden in het BO MIRT van dit najaar nadere afspraken gemaakt.
Opbrengsten omgevingsagenda Noord 2022
Op het BOL zijn ook de bevindingen en inzichten van de omgevingsagenda Noord
2022 gedeeld. Deze zijn samengevat in het procesdocument ‘Werken aan de
Omgevingsagenda Noord 2022’, dat op hoofdlijnen de inventarisatie van opgaven
in de fysieke leefomgeving van Noord-Nederland, de gemaakte afspraken en
adviezen en de leerervaringen beschrijft. Specifiek is op het BOL de afspraak
bevestigd dat voor Zuidoost Drenthe een Plan van Aanpak uitgewerkt wordt om
voor dit gebied samen met het Rijk een gezamenlijke gebiedsstrategie te
ontwikkelen, met als doel om te komen tot een toekomstperspectief.
BO Leefomgeving landsdeel Noordwest
Voor de versnellingslocaties waarover ik met landsdeel Noordwest onder diverse
voorbehouden principe afspraken heb gemaakt in het kader van de 1e ronde
versnellingsafspraken woningbouw en mobiliteit. In het landsdeel Noordwest gaat
het om onderstaande proposities:
    o Alkmaar: Alkmaar (diverse maatregelen, zie bijlage)
    o Amsterdam: Amstelkwartier – Stationshal en fietsenstalling
    o Amsterdam: Hamerkwartier – rotonde Meeuwenlaan
    o Amsterdam: NDSM-terrein – Aanlandvoorziening
    o Amsterdam: IJburg fase 2 – HOV verbindingen Bijlmer en Weesp
    o Haarlem: WBI Europaweg + Nieuw Zuid buiten WBI
    o Nieuwegein: Nieuwegein City + Rijnhuizen
    o Utrecht: Zuidwest: Papendorp, Groenewoud, Kanaleneiland
    o Woerden: Middelland, Stationsgebied, Snellenpoort
Voor de volgende proposities zijn middelen gereserveerd onder voorbehoud dat
kan worden voldaan aan een nader te bepalen percentage cofinanciering door
gemeenten, provincies en/of de regio’s:
    o Almere: Almere (diverse maatregelen, zie bijlage)
    o Haarlemmermeer: Centrum autoluw maken & autoverkeer naar N201
         ontmoedigen
    o Lelystad: Lelystad (diverse maatregelen, zie bijlage)
                                                                                  Pagina 7 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                                                 Ministerie van BZK
                                                                                 Datum
                                                                                 23 juni 2022
                                                                                 Kenmerk
    o   Soest: Multi-modale ontsluiting en leefbaarheid Soesterberg
                                                                                 2022-0000347344
    o   Utrecht: Noordwest: Wisselspoor, Thomas a Kempisplantsoen en
        Cartesius fase
    o Veenendaal: Groenpoort
Met deze voorstellen kunnen in totaal 44.000 woningen versneld worden
gerealiseerd met € 280 mln. aan mobiliteitsmaatregelen.
De definitieve lijst van grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties is vastgesteld.
Voor wat betreft het landsdeel Oost zijn spoorzone Arnhem-Oost en Foodvalley
(die gedeeltelijk ook in landsdeel Oost ligt) toegevoegd.
NOVEX-gebied MRU:
Rijk en regionale partijen hebben afgesproken de uitvoering van de
verstedelijkingsstrategie NOVEX-gebied MRU (Utrecht-Amersfoort) in een
gezamenlijke programmatische aanpak te realiseren. Basis daarvoor zijn het
‘Ontwikkelperspectief Utrecht Nabij’, het ‘Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort
Centraal’ en de programmatische uitwerking daarvan binnen het Rijk-
regioprogramma U Ned. Het is hierbij belangrijk om te voldoen aan de benodigde
randvoorwaarden: aanpak stikstof, versterking multimodale bereikbaarheid, groen
groeit mee en toevoeging van energienetwerken (elektra, warmte, waterstof en
energiehubs). Met de in dit BO Leefomgeving Noordwest gemaakte
versnellingsafspraken woningbouw en mobiliteitsmaatregelen is een eerste stap
gezet. Voor het BO MIRT Noordwest najaar 2022 voorzien Rijk en regio de
multimodale bereikbaarheidsopgave 2030/2040 vast te stellen zoals die nu binnen
het programma U Ned wordt uitgewerkt, de proposities versnellingsafspraken
waarvoor een reservering is gemaakt te bevestigen en de tweede ronde
versnellingsafspraken te maken. Daarnaast voorzien Rijk en regio in het BO MIRT
Noordwest najaar 2022 de uitgewerkte programmatische aanpak verstedelijking
MRU te bespreken en afspraken te maken over de realisatie van de grootschalige
NOVEX-woningbouwlocaties Utrecht Groot Merwede en Amersfoort spoorzone en
A1-zone en de omliggende regiopoorten inclusief mobiliteitsmaatregelen en
benodigde randvoorwaarden. In 2023 kan dan de volgende stap in de
multimodale bereikbaarheidsopgave, de programmatische aanpak worden gezet.
NOVEX-gebied MRA:
Voor de verstedelijkingsstrategie MRA hebben rijk en regio afgesproken de
aangescherpte integrale programmering en fasering en de investeringsstrategie in
het BO MIRT dit najaar vast te stellen. Het ontwikkelperspectief MRA
‘Verstedelijkingsconcept 2050 Metropoolregio Amsterdam’ is hiervoor de
inhoudelijke basis. Daarnaast zal in het BO MIRT het gesprek worden gevoerd
over de verdere uitvoering van de Verstedelijkingstrategie MRA en de
bijbehorende governance worden vastgesteld.
De uitvoering van de Verstedelijkingsstrategie inclusief NOVEX-
woningbouwlocaties gebeurt in vorm van een programmatische aanpak in nauwe
samenwerking met de andere rijksprogramma’s waaronder het
                                                                                 Pagina 8 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                        Ministerie van BZK
                                                                                        Datum
                                                                                        23 juni 2022
                                                                                        Kenmerk
bereikbaarheidsprogramma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, de Nationale
                                                                                        2022-0000347344
Woon- en Bouwagenda, het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en
Klimaat en het Nationale programma Landelijk gebied. Eerder hebben rijk en
regio in het BO Leefomgeving 2021 geconstateerd dat de complexe
verstedelijkingsopgave in de MRA vraagt om een transitie van een projectgerichte
financiering naar gezamenlijke en adaptieve, meerjarige, programmatische
bekostiging. Voor een volgende stap in de programmatische samenwerking
hebben rijk en regio afgesproken de komende maanden een aantal varianten met
voor- en nadelen voor deze programmatische bekostiging in kaart te brengen en
in het BO MIRT afspraken te maken over een volgende stap.
Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) in het
Noordzeekanaalgebied:
EZK werkt met de betrokken overheden in het NOVEX gebied MRA en het NOVEX
gebied Noordzeekanaalgebied (NZKG) aan de nadere uitwerking van de energie-
infrastructuur zoals uitgewerkt in het Verstedelijkingsconcept MRA. Onderdeel van
de realisatie hiervan is de ruimtelijke inpassing van de energie-
infrastructuurprojecten van nationaal belang in het Noordzeekanaalgebied. Om
het ruimtelijk inpassingsproces tijdig te doorlopen, is een goede samenwerking
van alle betrokken overheden; rijk, provincies en gemeenten, wenselijk. In het
BO Leefomgeving hebben rijk en regio afgesproken dat het rijksprogramma
Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI) het Bestuursplatform NZKG en waar
nodig de stuurgroep Verstedelijkingsstrategie MRA benut om het ruimtelijk
inpassingsproces te versnellen en te optimaliseren. Rijk en regio verkennen
daarnaast voor het NOVEX gebied MRA welke energie-infrastructuur noodzakelijk
is voor het realiseren van de verstedelijkingsafspraken. De nadruk ligt hierbij bij
het inzichtelijk maken van mogelijke knelpunten, risico’s en versnellingsopties.
Vervolg Amsterdam Bay Area:
De MRA Oost is een van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. In het
MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area is onderzocht hoe het gebied zich kan door
ontwikkelen tot een prettig en goed bereikbaar gebied voor wonen en werken.
Zoals eerder aan uw Kamer is gemeld12 geeft het MIRT-onderzoek aanleiding tot
vervolgonderzoek, waaronder een onderzoek naar wegknelpunten. Om voortgang
in het proces te blijven boeken en zo verdere verstedelijking niet te laten
stagneren, worden lopende onderzoeken afgerond, een no-regret pakket
geconcretiseerd en een voorstel uitgewerkt hoe verder gewerkt kan worden aan
verstedelijking en bereikbaarheid in Almere op middellange en lange termijn.
Dit alles met als doel om in het BO MIRT in het najaar de aanvullende
onderzoeken naar onder andere wegverkeer en mogelijkheden voor kortere
termijnmaatregelen vast te stellen en besluiten te nemen over betekenisvolle
vervolgstappen. Bij zicht op financiering en inhoudelijk overeenstemming kan een
volgend kabinet dan hierop volgende besluiten conform de MIRT systematiek
nemen.
12 Kamerbrief ‘Aanbieding onderzoeken Amsterdam Bay Area’ van 4 april 2022, kenmerk I E
NW/BSK-2022/48100
                                                                                        Pagina 9 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                                Ministerie van BZK
                                                                                Datum
                                                                                23 juni 2022
                                                                                Kenmerk
                                                                                2022-0000347344
In de MRA zijn er naast het NOVEX verstedelijkingsgebied nog drie andere NOVEX
gebieden: de NOVEX-gebieden Schiphol, Noordzeekanaalgebied en Groene Hart.
De verschillende NOVEX-gebieden kennen specifieke eigen opdrachten en
hiervoor zijn eigen bestuursvormen nodig. Het Rijk bespreekt met de MRA en
betrokken provincies hoe de governance en samenwerking tussen deze gebieden
kan worden ingericht om dubbel werk en bestuurlijke drukte te voorkomen.
BO Leefomgeving landsdeel Oost
Tijdens het BO Leefomgeving met landsdeel Oost heb ik onder voorbehoud
principe afspraken gemaakt over de 1e ronde versnellingsafspraken woningbouw
en mobiliteit. In het landsdeel Oost gaat het om onderstaande proposities:
     o Almelo: Spoorzone Almelo
     o Arnhem: Arnhem Centrum Zuid
     o Arnhem: Spoorzone Arnhem-Oost
     o Duiven: Uitbreidingslocaties Duiven
     o Enschede: SHE deelgebied Centrumkwadraat Enschede
     o Nijmegen: Nijmegen Kanaalzone-Zuid: Dukenburg
     o Nijmegen: Nijmegen Stationsgebied (incl. Waalfront)
     o Nijmegen: Nijmegen Kanaalzone-Zuid: Winkelsteeg
     o Zwolle: Zwolle Spoorzone
Voor de volgende proposities zijn middelen gereserveerd onder voorbehoud dat
kan worden voldaan aan een nader te bepalen percentage cofinanciering door
gemeenten, provincies en/of de regio’s:
     o Culemborg: Stationsomgeving Culemborg
     o Enschede: Cromhoff Enschede
     o Tiel: Spoorzone/Lingehoven
     o Wageningen: Wageningen De Dreijen
     o Zwolle: Zwolle Stadshart
Met deze voorstellen kunnen in totaal 17.000 woningen versneld worden
gerealiseerd met € 230 mln. aan mobiliteitsmaatregelen.
De definitieve lijst van grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties is vastgesteld.
Voor wat betreft het landsdeel Oost zijn spoorzone Arnhem-Oost en Foodvalley
(die gedeeltelijk ook in landsdeel Noordwest ligt) toegevoegd.
Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle
De koers van de verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle “Warme Harten in een
Klimaat adaptieve Delta”, die door het realiseren van minimaal 50.000 nieuwe
woningen moet bijdragen aan de nationale woningbouw opgave, is
onderschreven. Basis daarvan vormt de Warmehartenstrategie die is uitgewerkt in
zeven ontwikkelprincipes. Deze Warmehartenstrategie is van toepassing op alle
bebouwde gebieden/kernen in de regio. Voor deze gebieden zijn vijf integrale
ontwikkelprogamma’s gedefinieerd, waar we veel maatschappelijke meerwaarde
willen bereiken, nl: Stedelijk Zwolle, Karakteristieke stationsomgevingen,
Gezonde buurten, Vitale dorpskernen en Krachtige binnensteden. Daarnaast
                                                                                Pagina 10 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                                                   Ministerie van BZK
                                                                                   Datum
                                                                                   23 juni 2022
                                                                                   Kenmerk
zullen twee programma’s op systeemniveau worden uitgewerkt: de regionale
                                                                                   2022-0000347344
sponsstrategie en de regionale mobiliteitsstrategie. Het NOVI-gebied Zwolle met
de focus op de klimaatopgave zal ingebed worden in het NOVEX-gebied Zwolle.
De strategie en voorgestelde programma’s vormen de basis voor nadere
uitwerking hiervan in programmering en afspraken. In samenhang met de
verstedelijkings- en mobiliteitsstrategie wordt door Rijk en regio, voortkomende
uit het lopende gebiedsgerichte MIRT onderzoek Zwolle e.o., gewerkt aan een
maatregelenpakket gericht op de regionale mobiliteitstransitie. Dit pakket is voor
de regio een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van de
verstedelijkingsstrategie en het toekomstbestendig bereikbaar houden van de
regio. Rijk en regio onderzoeken daarbij concrete maatregelen passend bij het
afweegkader grootschalige woningbouw en mobiliteit. Afspraken hierover worden
gemaakt in het BO-MIRT najaar 2022.
Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley
In het kader van de verstedelijkingstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley hebben
Rijk en regio afgesproken toe te werken naar een uitgewerkte
verstedelijkingsstrategie inclusief een adaptief ontwikkelprogramma (fasering) en
deze middels een verstedelijkingsakkoord te bekrachtigen in het BO MIRT najaar
2022. Daarbij hanteren Rijk en regio een aantal uitgangspunten die nog verder
zullen worden uitgewerkt. Met het verstedelijkingsconcept ‘Meer landschap, meer
stad’ is het mogelijk in deze regio 100.000 woningen te realiseren. Daarbij
moeten echter een aantal randvoorwaarden op orde zijn, zoals de economische
ontwikkeling, bereikbaarheid, recreatie, klimaatadaptatie en water, energie,
natuur en landschap. De ontsluiting van nieuwe woongebieden is onderdeel van
de verstedelijkingsstrategie waarbij rijk en regio zoeken naar kansen voor de
grootschalige woningbouwgebieden, passend bij het afweegkader grootschalige
woningbouw en de mobiliteitsprincipes uit de verstedelijkingstrategie Arnhem-
Nijmegen-Foodvalley. In het gesprek is benadrukt dat de
verstedelijkingsstrategie, zeker in deze regio, ook gaat over het landschap en het
landelijk gebied. De samenhang met de verschillende programma’s vanuit het Rijk
is daarbij belangrijk.
Voor beide verstedelijkingsstrategieën (regio Zwolle en regio Arnhem Nijmegen
Foodvalley) en de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties geldt dat bodem en
water een sturende werking hebben bij ruimtelijke keuzes nu en in de toekomst.
BO Leefomgeving landsdeel Zuid
Het Rijk komt in oktober met een startpakket om het mogelijk te maken om de
puzzel te leggen. Voor de landsdeel Zuid in het BO Leefomgeving voor de
provinciale arrangementen de volgende aandachtspunten meegegeven:
     Samenhang tussen mobiliteit en verstedelijking
     Ruimte voor werken met het programma Grip op Bedrijventerreinen
     Energietransitie en verdeling van de netwerkcapaciteit energie
     Transitie landelijk gebied met Nationaal Programma Landelijk Gebied
     Bodem en water als sturend principe
                                                                                   Pagina 11 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                                                   Ministerie van BZK
                                                                                   Datum
                                                                                   23 juni 2022
                                                                                   Kenmerk
    Waterveiligheid, wateroverlast en droogte
                                                                                   2022-0000347344
Zuid-Nederland pakt deze aandachtspunten al voortvarend op zoals onder meer
zien is in de ontwikkelprincipes voor de verstedelijkingsstrategie Stedelijk
Brabant.
Tijdens het BO Leefomgeving met landsdeel Zuid heb ik onder voorbehoud
principe afspraken gemaakt over de 1e ronde versnellingsafspraken woningbouw
en mobiliteit. In het landsdeel Zuid gaat het om onderstaande proposities:
    o Eindhoven: Fellenoord
    o Kerkrade: Div. centrumlocaties
Voor de volgende proposities zijn middelen gereserveerd onder voorbehoud dat
kan worden voldaan aan een nader te bepalen percentage cofinanciering door
gemeenten, provincies en/of de regio’s:
    o Bergen op Zoom: Spaensche Scharen
    o Breda: Chassékwartier
    o Maastricht: Geusselt eo
    o Maastricht: Trega Zinkwit
    o Roermond: Melickerveld
    o Tilburg: Kenniskwartier
    o Weert: Hornekwartier
    o ’s-Hertogenbosch: station Oost
Met deze voorstellen kunnen in totaal 10.000 woningen versneld worden
gerealiseerd met € 170 mln. aan mobiliteitsmaatregelen.
De afbakening van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties Eindhoven
Internationale Knoop XL en de Brabantse stedenrij binnen het NOVEX-gebied
Stedelijk Brabant zal passen bij de verstedelijkingsstrategie Stedelijk Brabant en
de daaruit volgende uitvoerings- en programmeringsvragen. Hierover maken wij
in het BO MIRT najaar 2022 afspraken. Voor wat betreft het landsdeel Zuid heeft
de minister vastgesteld dat er nu in Limburg geen grootschalige NOVEX-
woningbouwlocaties zijn, maar heeft hij de regio wel uitgenodigd om met
voorstellen te komen voor woningbouw ontwikkelingen op de langere termijn. Dit
zou in o.a. het kader van het NOVEX gebied Zuid Limburg verder kunnen worden
verkend.
NOVEX-gebied Stedelijk Brabant
Ten aanzien van de Verstedelijkingsstrategie Stedelijk Brabant hebben Rijk en
regio ingestemd met de richtinggevende ontwikkelprincipes van de Brabantbrede
verstedelijkingsstrategie en de stedelijke regio’s. Naar voorbeeld van frontrunner
Stedelijk Gebied Eindhoven zullen deze richtinggevende ontwikkelprincipes de
basis vormen voor het gezamenlijk (Rijk en regio) opstellen van de
verstedelijkingsstrategie stedelijk Brabant met een gebieds- en
ontwikkelperspectief voor Stedelijk Brabant inclusief programmering en
uitvoeringsafspraken (verstedelijkingsakkoord en mobiliteitsafspraken). Deze
zullen vastgesteld worden op het BO-MIRT 2022. Hierin wordt onder andere
                                                                                   Pagina 12 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                                     Ministerie van BZK
                                                                                     Datum
                                                                                     23 juni 2022
                                                                                     Kenmerk
aandacht besteed aan bodem en water als richtinggevend principe,
                                                                                     2022-0000347344
klimaatadaptatie, de mobiliteitsopgave, de gevolgen van de stikstofprioritering en
de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnetwerk voor verdere verstedelijking.
Op verzoek van de provincies Noord-Brabant en Limburg is gesproken over de
ruimtelijke impact van het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor en de thans
te beperkte capaciteit op het elektriciteitsnetwerk als aandachtspunten voor
ruimtelijke ontwikkelingen. Hierover zullen Rijk en regio nader met elkaar in
gesprek gaan.
Rijk en regio onderkennen het belang van verstedelijking en mobiliteit voor de
doorontwikkeling van de mainportstatus van Brainport-Eindhoven. Dit bestaat uit
de schaalsprong OV en spoor, inclusief multimodale knoop en HOV 4,
maatregelenpakket mobiliteitstransitie en het pakket HWN/OWN. Rijk en regio
willen hier op het MIRT 2022 besluitvorming over laten plaatsvinden. Hierbij heeft
het rijk richting de regio aangegeven dat zij de 1e betekenisvolle stap korte
termijn maatregelenpakket mobiliteitstransitie voor de Brainport als 'no regret'
ziet en daar ook de benodigde financiële bijdrage aan zal leveren, uiterlijk bij het
BO MIRT. Rijk en regio spreken kort na het zomerreces tijdens het BO-Brainport
verder over de verstedelijkings- en mobiliteitsopgaven.
Rijk en regio hebben samen een adaptief verstedelijkingsakkoord voor het
Stedelijk gebied Eindhoven (9 gemeenten) vastgesteld als basis voor de
schaalsprong van de Brainport Eindhoven en als belangrijke stap in de
doorontwikkeling van mainportstatus van de Brainport Eindhoven.
Limburg
Voor de Einstein Telescoop is het principe besluit genomen om een BGTS (Benelux
Groepering voor Territoriale Samenwerking) op te richten, of tenminste een
gelijkwaardig planologisch alternatief. Doel hiervan is dat Nederland, Wallonië en
Vlaanderen binnen één gezamenlijke projectorganisatie uitvoering kunnen geven
aan de procedures in de fysieke omgeving. Rijk en regio hebben besloten hiertoe
in overleg te treden met de Belgische overheden teneinde op korte termijn
gezamenlijk grensoverschrijdende afspraken tussen alle partners aan te gaan.
Provincie Limburg neemt het voortouw ten aanzien van de planologische
inpassing.
Het belang van het voortvarend aanpakken van de wateropgaven in Limburg is
onderstreept. Specifiek is gesproken over de IRM pilots Vierwaarden en
Maasoevers, waar de waterveiligheidopgaven in combinatie met andere opgaven
waaronder scheepvaart kan worden aangepakt. Beide projecten worden in het BO
MIRT dit najaar geagendeerd.
BO Leefomgeving landsdeel Zuidwest
Tijdens het BO Leefomgeving met landsdeel Zuidwest heb ik onder voorbehoud
principe afspraken gemaakt over de 1e ronde versnellingsafspraken woningbouw
                                                                                     Pagina 13 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                                               Ministerie van BZK
                                                                               Datum
                                                                               23 juni 2022
                                                                               Kenmerk
en mobiliteit. In het landsdeel Zuidwest gaat het om onderstaande proposities:
                                                                               2022-0000347344
    o Goes: Goese Schans
    o Dordrecht: Station Dordrecht (Maasterras en Spuiboulevard)
    o Leiden: Willem de Zwijgerlaan / De Zwijger
    o Nissewaard: metro-busstation Spijkenisse Centrum
Voor de volgende proposities zijn middelen gereserveerd onder voorbehoud dat
kan worden voldaan aan een nader te bepalen percentage cofinanciering door
gemeenten, provincies en/of de regio’s:
    o Hulst: Groote Kreek II
    o Schouwen-Duiveland: Zierikzee
    o Terneuzen: Othene Oost
    o Barendrecht: Stationstuinen
    o Capelle aan den IJssel: Rivium
    o Delft: Kop van de Buitenhof (Noord)
    o Delft: Schieoevers Kabeldistrict en Nieuwe Haven
    o Gorinchem: Arkelsedijk (fase 1 Vleugels van de stad)/ Lingewijk
    o Gouda: Versnelling programma Spoorzone
    o Maassluis: Hoekse Lijn
    o Rotterdam: Alexanderknoop
    o Rotterdam: Merwe-Vierhavens
    o Schiedam: Nieuw-Mathenesse
    o 's-Gravenhage: Binckhorst
    o 's-Gravenhage: Laakhaven Centraal
    o Westland: ONW
    o Zoetermeer: Binnenstad
    o Zwijndrecht: Stationskwartier
Met deze voorstellen kunnen in totaal 47.000 woningen versneld worden
gerealiseerd met € 390 mln. aan mobiliteitsmaatregelen.
Woningbouwagenda Zeeland
De provincie Zeeland heeft een toelichting gegeven op haar
woningbouwagenda. Alle Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland hebben
zich in 2021 gecommitteerd aan de Zeeuwse Woonagenda die tot doel heeft om
te komen tot een toekomstbestendige woningvoorraad die in 2040 in kwaliteit
en kwantiteit 100% aansluit bij de vraag. De integrale aanpak die de Zeeuwse
overheden daarbij hanteren kent 3 ambities: een toekomstbestendige
woningvoorraad (o.a. de huidige woningvoorraad ihkv de energietransitie
verduurzamen en levensloop bestendig maken), kwalitatief complementaire
woningbouw en innovatieve & flexibele woonvormen. Daarbij gaat het met
name om de herstructurerings- en verbeteropgave, transformatie van haven-
en bedrijventerreinen naar woningbouw, werven van voldoende personele
capaciteit en transformatie van leegstaande panden of functieverandering van
bestaande panden. De Provincie Zeeland heeft aangegeven de Zeeuwse
Woonagenda in combinatie met het provinciale bod ten aanzien van nieuwbouw
gezamenlijk met het Rijk en de Zeeuwse gemeenten te willen hanteren als
opmaat naar een te sluiten Zeeuwse Woondeal eind dit jaar.
                                                                               Pagina 14 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                                 Ministerie van BZK
                                                                                 Datum
                                                                                 23 juni 2022
                                                                                 Kenmerk
                                                                                 2022-0000347344
Verstedelijking Zuid-Holland
De provincie Zuid-Holland heeft een grote verstedelijkingsopgave (wonen,
werken, leren, voorzieningen). De afspraken over realisatie woningbouw in de
Zuidelijke Randstad zijn vastgesteld in de woondeal Zuidelijke Randstad (2019)
en het Integraal Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad (2019) met
wederkerige afspraken over verstedelijking /gebiedsontwikkeling én mobiliteit.
Vanuit deze verstedelijkingsstrategie Zuidelijke Randstad van Rijk en regio te
samen is de afspraak om tweederde deel van de totale woningbouwopgave van
de provincie Zuid-Holland binnenstedelijk te accommoderen in NOVEX-
verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad met de Oude Lijn als backbone. Uit
de (tussentijdse) evaluatie van dit Verstedelijkingsakkoord blijkt de kracht van
dit akkoord als langjarige samenwerkingsagenda Rijk en regio. Rijk en regio
hebben afgesproken om op het BO MIRT najaar 2022 een geactualiseerde
integrale set afspraken te agenderen. Om te komen tot toekomstbestendige
verstedelijking worden naast wederkerige afspraken over verstedelijking en
bereikbaarheid ook concretere afspraken gemaakt op de thema’s Groen in en
om de stad, klimaatadaptatie en energie. De wijze waarop (wat in
Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad als NOVEX-gebied en wat in
Woondeals voor Zuid-Holland) zal richting het komende BO MIRT worden
uitgekristalliseerd. De verstedelijkingsstrategie voor de Zuidelijke Randstad is
bouwsteen van de verstedelijkingsstrategie voor heel Zuid-Holland. In het
overleg zijn de uitgangspunten van de verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland
onderschreven en herbevestigd en wordt in een gezamenlijk proces tussen Rijk
en regio toegewerkt naar inhoudelijke onderschrijving hiervan op het BO MIRT
2022.
Rijk en regio spreken af dat dit najaar de Startbeslissing definitief kan worden
genomen voor de MIRT-verkenning Oude Lijn en de planuitwerking HOV corridors
Randstadrail & metronet en de verkenning Bus Rapid Transport (BRT) Leiden-
Zoetermeer als onderdeel van het gebiedsgericht programma Mobiliteit en
Verstedelijking (MoVe). Voorafgaand aan de start van de verkenning worden
voorstellen ontwikkeld door het Rijk hoe het financieel gat van € 501 miljoen
(prijspeil 2021) te dichten en welke afspraken er tussen het Rijk en de regio
gemaakt kunnen worden over kosten- en risicobeheersing met betrekking tot
deze MIRT-verkenning. Eveneens is afgesproken dat de regio de
woningbouwplannen in het verzorgingsgebied van de Oude Lijn en de regionale
HOV-corridors (ca. 145.000 woningen) zal uitharden (waar worden welke
woningen wanneer gebouwd).
Daarnaast spreken Rijk en regio af om in het BO MIRT najaar te besluiten over
gedragen voorkeursoplossingen op basis van informatie uit de MIRT-verkenningen
Oeververbindingen regio Rotterdam en CID Binckhorst. Deze besluitvorming
wordt vormgegeven in (concept) Voorkeursbesluiten onder voorwaarde van
instemming op regionaal en lokaal niveau, waarbij Rijk en regio afspraken maken
over de bijdragen van de partijen om de voorkeursoplossingen te kunnen
                                                                                 Pagina 15 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                                                                  Ministerie van BZK
                                                                                  Datum
                                                                                  23 juni 2022
                                                                                  Kenmerk
bekostigen. Daarbij geldt dat mogelijke financiële reservering van het Rijk,
                                                                                  2022-0000347344
bovenop de al bestaande reserveringen voor zover deze ziet op een bijdrage uit
de € 7,5 miljard voor ontsluiting woningbouw, geschiedt aan het daarvoor
vastgestelde afweegkader. Er zal worden gewerkt aan het opstellen van afspraken
over risico- en kostenbeheersing met betrekking tot de beide
voorkeursoplossingen. De regio krijgt de gelegenheid om na het BO MIRT 2022
het (concept)Voorkeursbesluit en de daarbij behorende financiële afspraken te
consulteren bij hun raden, staten en achterban. Indien er geen ingrijpende
amendementen plaatsvinden op deze gemaakte BO MIRT-afspraken dit najaar
kan er in het voorjaar van 2023 tot definitieve Voorkeursbeslissingen inclusief
bestuurlijke afspraken over het vervolgtraject (bestuursovereenkomst) gekomen
worden.
Omgevingsagenda Zuidwest
Ten slotte is afgesproken dat informatie die in het kader van het opstellen van
de Omgevingsagenda Zuidwest is verzameld en de (tussen)producten die zijn
ontwikkeld, optimaal worden benut. Zo zal de verdere uitwerking van de
gebiedsopgave ‘Kust en Voordelta’ onderdeel worden van het nieuwe ruimtelijk
arrangement, waarbij wordt verbinding gezocht met het gebiedsoverleg
Zuidwestelijke Delta en de gebiedsplannen van het NPLG. Voor het vervolg van
de verkenning naar de integrale gebiedsgerichte aanpak voor stikstof, geluid
e.d zal evenzeer worden aangesloten bij de ruimtelijke arrangementen en de
NOVEX-gebieden. De samenwerking in de gebiedsgerichte aanpakken in de
NOVEX-gebieden Zuidelijke Randstad, North Seaport District (NSPD), Haven
Rotterdam en Groene Hart wordt voortgezet, geintensiveerd en doorontwikkeld.
Zo zullen in NOVEX Rotterdam maatregelen worden ingezet gericht op het
creëren van stikstofruimte dat nodig is voor de transitie naar een duurzame
haven. Voor NOVEX North Sea Port District zal worden doorgepakt op de
interbestuurlijke en grensoverschrijdende samenwerking met bijbehorende
gebiedsgerichte integrale aanpak met aandacht voor de kwaliteit van de
leefomgeving.
Tot slot
Ik kijk terug op constructieve bestuurlijke overleggen met de verschillende
landsdelen. In het najaar staan de BO’s MIRT op het programma, waar nadere
investeringsbeslissingen zullen worden genomen. Zoals in de inleiding vermeld zal
ik u separaat informeren over de programma’s NOVEX en Mooi Nederland.
De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
Hugo de Jonge
                                                                                  Pagina 16 van 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 9, 10 en 11 november 2022
Afspraken woningbouw en mobiliteit ................................................................. 2
  Landelijke afspraken ........................................................................................... 2
  Regio Zuid ......................................................................................................... 4
  Regio Zuidwest-Nederland ..................................................................................10
  Regio Oost ........................................................................................................16
  Regio Noord ......................................................................................................21
  Regio Noordwest-Nederland ................................................................................23
Generieke, nationale afspraken ........................................................................ 32
Afspraken regio Zuid ........................................................................................ 33
Afspraken regio Zuidwest-Nederland ............................................................... 41
Afspraken regio Oost ........................................................................................ 45
Afspraken regio Noord ...................................................................................... 51
Afspraken regio Noordwest-Nederland ............................................................. 55
Afspraken Goederenvervoercorridor ................................................................. 64
                                                                                                                       1
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Afspraken woningbouw en mobiliteit
 Landelijke afspraken
 1. Algemeen
      Het kabinet stelt de komende 10 jaar in totaal € 7,5 mld. beschikbaar voor goede
         ontsluiting van nieuwe woningen in de NOVEX-verstedelijkingsgebieden en daarbuiten.
         Deze middelen zijn onderdeel van het mobiliteitsfonds. Binnen de
         verstedelijkingsgebieden zijn 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties vastgesteld.
      Van de € 7,5 mld. is € 1,5 mld. bestemd voor de versnelling van grootschalige
         woningbouwlocaties op de korte termijn in heel Nederland door kleine bereikbaarheids-
         en infrastructuurmaatregelen. De resterende € 6 mld. wordt ingezet voor het ontsluiten
         en goed bereikbaar maken van de 17 grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. De
         maatregelen voor de € 6 mld. zijn bedoeld voor hoofdinfrastructuur, regionale OV-
         maatregelen en zogenaamde mobiliteitspakketten. Deze laatste pakketten omvatten
         kleine maatregelen zoals aanpassingen van (regionale) wegen, mobiliteitshubs,
         fietspaden, rotondes en verkeersveiligheidsmaatregelen en worden door rijk én regio
         bekostigd.
      Omdat de opgave groot is en de middelen beperkt, heeft het kabinet ervoor gekozen om
         de hele € 7,5 mld. te beleggen. Hierdoor zijn scherpe afspraken nodig over de
         risicoverdeling en het beheersen van (financiële) risico’s, zowel op het niveau van de
         maatregelen als op programmaniveau.
      De afspraken over woningbouw en mobiliteit uit de BO’s MIRT 2022 worden tevens
         opgenomen in de regionale woondeals die eind dit jaar en begin volgend jaar gesloten
         worden. Deze afspraken dragen daarmee bij aan de opdracht uit het Coalitieakkoord om
         900.000 woningen tot en met 2030 te realiseren, waarvan tenminste twee derde
         betaalbaar. Hierbij geldt voor specifieke locaties dat -op basis van het vastgestelde
         afweegkader- minimaal 50% van het programma in het segment betaalbaar moet
         vallen. Vanzelfsprekend worden deze gebieden betrokken bij de opgave om ten minste
         twee derde betaalbaar te realiseren.
      Ook na 2030 ligt er een opgave om voldoende woningen te realiseren: de grootschalige
         NOVEX-woningbouwlocaties zijn hiervoor van strategisch belang. Rijk en regio blijven
         daarom in gesprek.
      Met de investering van € 7,5 mld. wordt een kwaliteitsimpuls gegeven aan de mobiliteit,
         bereikbaarheid en de mobiliteitstransitie in Nederland. De nieuwe woonwijken zijn
         bereikbaar met OV, fiets en auto. De doorstroming van de netwerken tussen de
         verschillende gebieden blijft op hetzelfde niveau. Binnen de 17 grootschalige NOVEX-
         woningbouwlocaties wordt gezorgd voor een aantrekkelijk keuzepakket voor mobiliteit
         én daarnaast is er flankerend beleid, dat de gemaakte investeringen verder versterkt.
      Een deel van de middelen wordt vanuit het Rijk beschikbaar gesteld voor
         mobiliteitspakketten. Hiervoor geldt de voorwaarde van 50% cofinanciering door de
         regio. De komende periode worden de mobiliteitspakketten in afstemming met het Rijk
         uitgewerkt. Voor de versnellingsafspraken en de mobiliteitspakketten is de rijksbijdrage
         taakstellend. Daarom blijven de risico’s, zoals gebruikelijk, in de regio liggen. Het betreft
         een bijdrage vanuit het Rijk aan regionale en lokale maatregelen. Voor de
         mobiliteitspakketten wordt een principeafspraak gemaakt met de omvang van de
         rijksbijdrage per regio. Bij de verdere uitwerking gelden de volgende voorwaarden: a) er
         moet concreet zicht op maatregelen zijn en doeltreffendheid van die maatregelen voor
         ontsluiting van woningbouw, b) deze maatregelen mogen de druk op nationale
         netwerken niet verder vergroten, c) de maatregelen moeten aansluiten bij de nationale
         aanpak van de mobiliteitstransitie.
      Generiek geldt dat de bijdrage van het Rijk aan mobiliteitspakketten en regionaal/lokale
         infrastructuur wordt beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering, waarbij het btw-
         deel wordt afgedragen aan het btw-compensatiefonds. Tot aan het moment van uitkeren
         wordt de bijdrage van het Rijk jaarlijks geïndexeerd met de uitgekeerde IBOI.
      Daarnaast is € 475 mln. beschikbaar voor het (deels) afdekken van het publieke tekort
         op de gebiedsontwikkeling. Voor het kunnen realiseren van een deel van de woningen
         dat nu in het BO MIRT wordt afgesproken, is een bijdrage van het gebiedsbudget of de
         woningbouwimpuls nodig. Er zijn door de regio’s voorstellen ingediend voor het
         gebiedsbudget. Deze voorstellen overschrijden op dit moment het budget. BZK en de
         regio’s werken de afspraken voor het gebiedsbudget samen verder uit, zodat we –binnen
         het beschikbare budget- afspraken kunnen maken in het BO Leefomgeving van 2023. De
         bijdrage van het rijk betreft maximaal 50%. De maatregelen moeten aantoonbaar nodig
         zijn voor de realisatie van woningen en worden afgewogen op basis van het vastgestelde
                                                                                                       2
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>         afweegkader. Regio’s kunnen daarnaast ook voorstellen indienen voor de 5de tranche
         van de woningbouwimpuls die begin volgend jaar opengesteld wordt.
      In de nadere uitwerking van de gebiedsontwikkeling in de 17 grootschalige NOVEX-
         woningbouwlocaties en het komen tot daadwerkelijke realisatie van woningen is de
         bundeling van publieke en private middelen, kennis en ervaring een noodzakelijk
         voorwaarde. Daarnaast kan de markt bijdragen aan de omgevingskwaliteit en
         leefbaarheid in nieuwe woonwijken. Het rijk komt samen met de markt en de regio’s
         gezamenlijk tot een aanpak op gebiedsniveau om tot uitvoerbare projecten te komen.
 2.  Ruimtelijke kwaliteit en randvoorwaarden
     Naast bereikbaarheid en woningbouw is –conform het afweegkader- een kwalitatieve toets
     gedaan op randvoorwaarden en de integrale ruimtelijke afweging binnen de 17
     grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Aanvullend zijn er op de onderdelen water en
     bodem sturend en bedrijvigheid onderstaande afspraken van toepassing.
     Water en bodem
      De 17 grootschalige woningbouwlocaties en de bijbehorende mobiliteitsinvesteringen zijn
         in de afgelopen maanden en jaren gezamenlijk afgewogen en uitgewerkt door rijk,
         provincies en regio’s in bijvoorbeeld de verstedelijkingsstrategieën en de brede
         bereikbaarheidsprogramma’s. Duurzaam ruimtegebruik (inclusief water en bodem) was
         een van de afwegingscriteria. Water en bodem is als randvoorwaarde ook opgenomen in
         het afweegkader voor de investeringen in de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties.
      Geen van de grootschalige woningbouwlocaties ligt in zeer kwetsbare locaties gegeven
         het water en bodem-systeem.
      Bij de realisatie van woningen in de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie wordt bij
         de verdere uitwerking zoveel mogelijk rekening gehouden met een klimaatadaptieve
         inrichting.
      Het rijk ondersteunt decentrale overheden met handreikingen en kennisuitwisseling.
     Bedrijvigheid
      Woningbouw gaat gepaard met uitdagingen voor bedrijven, maar is ook een kans: door
         een slimme combinatie van opgaven ontstaan aantrekkelijke gebieden om te wonen,
         leven en werken. Voor een succesvolle gebiedsontwikkeling is zorgvuldig omgaan met
         gevestigde bedrijvigheid cruciaal.
      In diverse regio’s is woningbouw juist een randvoorwaarde voor bedrijvigheid. In deze
         regio’s is het toevoegen van woningen nodig om bedrijvigheid te faciliteren zodat
         mensen kunnen wonen in de buurt waar zij werken.
      Op het moment dat bedrijven en hun werknemers verplaatst moeten worden brengen
         we de effecten hiervan goed in kaart en betrekken we deze woon- werk opgave bij de
         bestuurlijke BOL-afspraken over de transitiestrategie. Hiermee moet worden geborgd
         dat bedrijven zich door kunnen ontwikkelen in het plangebied zelf of op een nabijgelegen
         locatie in de regio. Hierdoor moeten praktisch geschoolde medewerkers hun baan zoveel
         mogelijk kunnen behouden en de bereikbaarheidseffecten worden geminimaliseerd. We
         maken concrete afspraken voor de periode tot en met 2030.
      Gemeenten en marktpartijen kunnen hierbij worden ondersteund door EZK op welke
         manier afspraken kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld via convenanten of 1-op-1
         afspraken;
      Daarnaast wordt er gekeken welke instrumenten in te zetten zijn om te komen tot een
         goede borging van bedrijvigheid/aantrekkelijke mix van wonen-werken- voorzieningen in
         een herontwikkelgebied. Hierbij wordt ook naar het instrumentarium van rijk en regio
         gekeken, waaronder ook het gebiedsbudget. Indien menging van werken-wonen een
         reëel perspectief is dan kan er ondersteuning worden geboden op welke manier
         ruimtelijk-stedenbouwkundig-planologisch de feitelijke menging van werken-wonen
         ingevuld kan worden.
     Netwerkanalyse
      IenW voert een netwerkanalyse uit om de samenhang tussen het
         woningbouwprogramma van de grootschalige woningbouwgebieden en de belasting van
         de hoofdnetwerken (spoor en weg) inzichtelijk te maken. Dit gebeurt in een aantal
         rekenstappen met de verkeers- en vervoersmodellen. In een laatste stap worden de
         effecten van de maatregelen en projecten vanuit de middelen voor ontsluiting van
         nieuwe woningen meegenomen. Beoogd wordt om de gehele netwerkanalyse in
                                                                                                  3
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>         december af te ronden. De resultaten zullen na afronding van de netwerkanalyse
         openbaar worden gemaakt.
 3.  Risicoverdeling, beheersing, programmasturing en monitoring
      De financiële situatie van het Mobiliteitsfonds en het beleggen van de hele € 7,5 mld.
         voor ontsluiting woningbouwlocaties maken dat investeringsruimte van het rijk beperkt
         is. Decentrale overheden hebben zich maximaal ingespannen om tot hun regionale
         bijdrage te komen, waardoor toekomstige bestedingsruimte onder druk staat. Partijen
         zijn dus gebaat bij scherpe sturing op financiële risico’s.
      Voor de afspraken voor het ontsluiten en goed bereikbaar maken van nieuwe woningen
         vormt de reguliere verantwoordelijkheidsverdeling tussen de overheden de basis. Voor
         de versnellingsafspraken en de mobiliteitspakketten liggen, zoals gebruikelijk, de
         financiële risico’s bij de decentrale overheden. Voor Rijksinfrastructuurprojecten is het
         Rijk risicodragend, tenzij (reeds) anders afgesproken. Voor de regionale schaalsprongen
         en de grote regionale infrastructuur- bereikbaarheidsmaatregelen waaraan het rijk een
         financiële bijdrage levert, zijn bijdragen van Rijk en regio taakstellend.
      Voor de beheersing van projecten worden voor alle investeringen, uitgezonderd de
         versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten, de MIRT-spelregels en MIRT-fasering
         gevolgd.
      Alle bedragen zijn actueel prijspeil (2022) en inclusief btw. De bedragen worden jaarlijks
         geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met de IBOI. Er zal afdracht plaatsvinden
         aan het btw-compensatiefonds.
      Om de scope en taakstellend budget bij deze projecten in evenwicht te houden, zullen
         de risico’s actief gemanaged moeten worden, uitgaande van taakstellende budgetten
         van rijk en regio. Bij onvermijdbare kostenstijgingen gelden de volgende principes:
          o Optimaliseren binnen de gewenste scope.
          o Aanpassen van de scope.
          o Project faseren, uitstellen of stopzetten.
          o Programmatisch faseren van projectenportefeuille in de regio
          o Rijk en regio treden in overleg over een combinatie van deze maatregelen op basis
              van het dan beschikbare budget
      Voor alle reserveringen worden Bestuursovereenkomsten afgesloten tussen rijk en
         decentrale overheden waarin de bestuurlijke afspraken worden vastgelegd. Afspraken
         over risicobeheersing worden hier nader in uitgewerkt.
      Naast deze afspraken over risicobeheersing (op niveau van de individuele projecten en
         programma’s) wordt aanvullend een (programma)plan opgesteld voor de landelijke
         sturing en beheersing over het gehele programma Woningbouw en Mobiliteit. Dit plan is
         in het eerste kwartaal van 2023 klaar. Ervaringen vanuit andere programma’s, zoals het
         Hoogwaterbeschermingsprogramma, Randstad Urgent en Ruimte voor de Rivier worden
         meegenomen.
      Voor de borging van de wederzijdse afspraken vindt rapportage over de
         versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten conform de verantwoordingssystematiek
         SiSa. De voortgang van de bereikbaarheids- en infrastructuurinvesteringen van de
         grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties wordt jaarlijks besproken in de BO’s MIRT.
      Deze kaders voor risicoverdeling en-beheersing zijn van toepassing op alle afspraken
         voor een goede ontsluiting van nieuwe woningen.
 Regio Zuid
 1. Ruimtelijke schaalsprong Brainport
      Rijk en regio spreken af:
         a. Dat de Brainportregio een unieke economische regio is, waarbij een ruimtelijke
              schaalsprong voor werken en wonen essentieel is voor de verdere economische
              ontwikkeling, de economische veiligheid van Nederland en de strategische
              autonomie van Europa. Met de ruimtelijke schaalsprong wordt geïnvesteerd in
              zekere economische groei, werkgelegenheid en hoogwaardige technologische
              productie op de middellange en langere termijn. Dat is een nationaal belang.
         b. Dat de ruimtelijke schaalsprong 2030, conform het Verstedelijkingsakkoord Stedelijk
              Gebied Eindhoven, bestaat uit de volgende 5 prioritaire opgaven:
               o Versnellingsafspraken Fellenoord/Knoop XL Eindhoven
               o Korte termijn maatregelenpakket mobiliteitstransitie
               o Multimodale Knoop Eindhoven
               o HOV 4 / De Run / High Tech Campus Eindhoven
               o Hoofd- en onderliggend wegennet A2/N2
                                                                                                   4
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>         c.   Dat Rijk en Regio in aanvulling op de 5 prioritaire opgaven in het kader van de
              Schaalsprong 2030 (hierboven onder b.) blijven samenwerken aan een strategische
              agenda richting 2040 van de Brainportregio Eindhoven.
         d. Dit pakket aan maatregelen vormt samen de Brainportdeal tot 2030.
        Voorts constateren Rijk en Regio dat de verbindingen naar de Metropoolregio Eindhoven
         en de rest van Brabant, Nederland en over de grens eveneens van belang zijn voor de
         nationale doorontwikkeling van de Brainportregio en de bereikbaarheid als zodanig.
         Hiervoor wordt ook aanvullend geïnvesteerd in de A58 Eindhoven – Tilburg en het
         Programma Toekomstvast Spoor voor Zuid-Nederland.
        Het totale pakket aan investeringen in de Brainportdeal 2030, A58 Eindhoven-Tilburg en
         het Programma Toekomstvast Spoor voor Zuid-Nederland dat op het BO MIRT 2022 en
         eerdere BO’s is afgesproken bedraagt ruim € 1,5 mld. Partijen reserveren daarvoor dit
         BO MIRT:
         o HOV4: € 138 mln. door de regio en € 132 mln. door het Rijk uit de middelen voor
              ontsluiting van woningbouw.
         o Multimodale Knoop: € 258 mln. (inclusief een reservering € 40 mln. naar aanleiding
              van afspraken in het BO MIRT 2020) door de regio en € 469 mln. door het Rijk uit
              de middelen voor ontsluiting van woningbouw.
         o Spoorse opgave: €125 mln. door het Rijk uit de middelen voor ontsluiting van
              woningbouw, inclusief een reservering van € 50 mln. naar aanleiding van afspraken
              in het BO MIRT 2020.
         o A58 Eindhoven – Tilburg: € 126 mln. door het Rijk uit de middelen voor ontsluiting
              van woningbouw.
         o De regio heeft de mogelijkheid om na het BO MIRT van 9 november 2022 de
              ramingen voor het MMK met maximaal 48 mln. te verhogen als hier dekking voor
              wordt gevonden. De regio kan voor deze dekking in overleg treden met de leden
              van de Programmaraad SmartwayZ, private partijen of ruimte vinden binnen eigen
              begrotingen.
        Eerder zijn door Rijk en regio al toegezegd:
         o Fellenoord: € 75 mln. versnellingsafspraak uit de middelen voor ontsluiting van
              woningbouw en € 23 mln. uit de Woningbouwimpuls, beide door Rijk en € 39 mln.
              door de provincie Noord-Brabant en Eindhoven op het BO Leefomgeving 2022.
         o Mobiliteitstransitiepakket: € 138,25 mln. door regio en € 46,25 mln. door het Rijk
              uit de middelen voor ontsluiting van woningbouw BO Leefomgeving 2022.
        Alle genoemde bedragen zijn inclusief btw.
        De projecten HOV4, MMK, A58 en de spoorse opgave waar dit BO MIRT nieuwe
         financiële reserveringen voor worden gedaan zijn prijspeil 2022.
        Voor HWN/OWN wordt afgesproken dat het MIRT Onderzoek Verstedelijking en
         Bereikbaarheid uit 2020 en andere relevante documenten zoals vastgesteld op het BO
         Leefomgeving 2022 uitgangspunt vormen. Dat wordt aangevuld met de meest recente
         inzichten, zoals groei van mobiliteit, effecten mobiliteitstransitie, economische
         ontwikkeling en het tempo van de woningbouw. Dit leidt tot een geactualiseerd voorstel
         dat uiterlijk op het BO MIRT van 2024 voor besluitvorming wordt geagendeerd.
        De investeringen in de Multimodale OV Knoop Eindhoven Centraal maken het mogelijk
         de verwachte reizigersgroei van OV te accommoderen en tegelijkertijd het mogelijk
         maken van de ontwikkeling van een nieuw, hoogstedelijk woon- en werkmilieu in het
         hart van de Brainportregio. Hiertoe worden bijna 5.000 woningen gerealiseerd tot en
         met 2030 en nog eens bijna 5.000 woningen na 2030.
        De investering in de HOV4 draagt direct bij aan de realisatie van circa 11.400 nieuwe
         woningen, waarvan ruim 6.500 woningen tot en met 2030 (en bijna 5.000 woningen in
         de periode daarna) en versterkt de verbinding van centrum met de economische
         toplocaties.
        Rijk en regio spreken als randvoorwaarden voor de deal af:
         a. Regiobijdrage is inclusief circa 1/3e deel bekostiging door private partijen;
         b. Regio organiseert dat de private bijdrage beschikbaar wordt gesteld;
         c. Dat de middelen van Rijk, regio en private partijen voor de regionale projecten
              (Mobiliteitstransitiepakket, Multimodale Knoop en HOV4) worden ondergebracht in
              een gezamenlijk programmafonds. Partijen overleggen uiterlijk in het eerste
              kwartaal van 2023 over de outline voor de uitvoering van programmatische
              bekostiging vanuit dit fonds. Hierbij worden ook afspraken gemaakt over
              programmasturing en de beheersing van risico’s;
         d. Regio borgt de uitvoeringskracht voor de woningbouwopgave binnen de 21
              gemeenten van de Brainportregio aan te jagen en versnellen, door bijvoorbeeld de
                                                                                                5
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>              aanstelling van een commissionair. Voor deze woningbouwopgave is een goede
              bereikbaarheid in de Brainportregio randvoorwaardelijk;
         e. Rijk en regio maken in de regionale woondeal Zuidoost-Brabant nadere afspraken
              over de opdracht hiervoor en de versterking van de realisatie- en uitvoeringskracht
              in de regio.
         f. Gezien de sterke samenhang in fysieke ruimte en mobiliteit start voor de
              Multimodale Knoop en de spoorse opgave één MIRT-verkenning.
         g. Voor HOV4 start een separate verkenning door de regio. Daarmee is het mogelijk
              een ander tijdpad te volgen en gebruik te maken van de best passende ruimtelijke
              procedures. Wel wordt nadrukkelijk de aansluiting op de Multimodale Knoop
              afgestemd.
        Op het BO-MIRT van 2020 hebben Rijk (IenW en BZK), Provincie Noord-Brabant en
         Eindhoven afgesproken om voor de uitwerkingen van het in 2020 opgeleverde MIRT
         Onderzoek gezamenlijk € 3 mln. beschikbaar te stellen. Het Rijk draagt 33,3% van de
         kosten met een maximum van € 1 mln. (inclusief btw). Rijk en regio spreken af dat de
         verrekening hiervan plaatsvindt middels de SPUK-regeling die wordt gemaakt in het
         kader van de BO MIRT afspraken 2022. Ten aanzien van de onderzoeken die zullen
         plaatsvinden na het BO MIRT 2022 zullen Rijk en regio nadere afspraken maken over de
         kosten en de verdeling hiervan.
     Afspraken over risico’s:
      Voor Rijk en regio is het vertrekpunt dat de bijdragen taakstellend zijn en dat risico’s
         voor nationale projecten belegd worden bij het Rijk. De risico’s van regionale projecten
         worden belegd bij de regio.
      Rijk en regio zien echter ook dat voor sommige projecten maatwerk noodzakelijk is. In
         het bijzonder voor de investeringen in de Multimodale knoop en de spoorse opgaven
         welke Rijk en regio beschouwen als zowel een nationale als regionale opgave en die qua
         scope, ruimte in de fysieke leefomgeving, comfort voor de reiziger en uitvoering nauw
         met elkaar verweven zijn.
      Rijk indexeert haar financiële reservering totdat overdracht van de middelen naar de
         regio plaatsvindt.
      Bij onvermijdbare kostenstijgingen gelden achtereenvolgens de volgende principes:
         a. Optimaliseren binnen de gewenste scope
         b. Indien dit geen gewenst effect oplevert dan aanpassen van de scope.
         c. Project faseren, uitstellen, stopzetten of aanvullend financieren.
      Op basis van deze uitgangspunten komen Rijk en regio tot de volgende risicoverdeling:
         o Fellenoord ligt het risico 100% bij de regio, conform de voorwaarden uit de
              Versnellingsafpraak.
         o Mobiliteitstransitie ligt het risico 100% bij de regio, met uitsluiting van het deel
              rijkswegen projecten (circa € 12 mln.), daarvoor ligt het risico 100% bij het Rijk.
              Indien zich risico’s voordoen wordt, in overleg, de scope van het pakket
              geoptimaliseerd of bijgesteld waarmee er geen financieel risico resteert
              (taakstellend).
         o Voor MMK geldt dat de risico’s verdeeld worden tussen Rijk en Regio. Het regionale
              project MMK en het nationale project Emplacement West (1e stap spoorse opgave),
              gaan deels over dezelfde fysieke ruimte en hangen sterk samen in mobiliteit.
         o Daarnaast is er samenhang tussen HOV4 en de Multimodale knoop om te komen tot
              een goed functionerend vervoerssysteem. Rijk en regio constateren dat voor dit
              samenhangend pakket hier daarom een gedeelde verantwoordelijkheid ligt.
              Voorafgaand aan een faseovergang treden partijen in overleg over scope, prognose
              en budget en de rolverdeling van partijen.
         o Voor financiële reserveringen worden Bestuursovereenkomsten afgesloten tussen
              rijk en regio, waarin de bestuurlijke afspraken worden vastgelegd. Afspraken over
              risicobeheersing worden hier nader in uitgewerkt.
         o De A58 Eindhoven - Tilburg is 100% rekening en risico Rijk.
      Indien zich een risico voordoet, dan gaan Rijk en Regio als volgt met elkaar in gesprek:
         1. Dat via de bovengenoemde principes (stappen a, b en c, zie boven) wordt bekeken
              wat de mogelijkheden zijn om binnen budget te blijven;
         2. Er op basis van deze analyse (stap 1) bestuurlijk overleg plaatsvindt over de
              oplossingsrichtingen en
         3. Indien een mogelijk tekort resteert, Rijk en regio zich inspannen de risico’s binnen
              hun eigen begroting op te vangen.
                                                                                                  6
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>        Rijk en regio zijn zelf verantwoordelijk voor het treffen van een reservering om
         eventuele risico’s op te vangen. Mogelijk kan de regio een deel van de betaalde btw
         compenseren via het btw compensatiefonds. Een dergelijke compensatie is alleen
         mogelijk over de bijdrage van de regio en biedt de regio de mogelijkheid deze teruggave
         te reserveren voor potentiële risico’s.
     Start MIRT-verkenning OV-knoop Brainportregio Eindhoven:
      Rijk en regio nemen kennis van de resultaten uit studies Multimodale Knoop Eindhoven
         (MMK) en Toekomstvast spoor Zuidoost-Nederland die onder het Programma
         Smartwayz.nl zijn uitgevoerd. Deze studies leveren oplossingsrichtingen voor de OV-
         knoop van € 697 mln. tot € 854 mln. voor de Multimodale Knoop en € 85 mln. tot € 1
         mld. voor het spoor.
      Met de reserveringen van € 727 mln. voor de Multimodale Knoop en € 125 mln. voor de
         spoorse opgave is er, conform MIRT spelregels, voldoende zicht op financiering voor de
         aanpak van deze opgaven.
      De opgave is urgent: de Brainportregio Eindhoven kent een verstedelijkingsopgave van
         62.000 woningen en 72.000 werkplekken, waarvan ruim 50.000 woningen en 72.000
         werkplekken zijn voorzien voor 2030 (conform Verstedelijkingsakkoord). In de bredere
         regio komen hier nog ruim 10.000 woningen bij.
      Dit zorgt voor een flinke druk op het mobiliteitssysteem. Het busstation Neckerspoel is
         op dit moment een IMA-knelpunt terwijl de reizigersaantallen zullen groeien. Ook
         bestaat de ambitie om het HOV-systeem in Eindhoven uit te breiden. Tevens is er
         ruimte nodig voor voldoende fietsenstallingen. Het spoor op en rond Eindhoven heeft,
         na de introductie van de IC Eindhoven-Düsseldorf eind 2026, geen ruimte meer voor
         groei voor personen- of goederenvervoer. Er worden daarnaast punctualiteitsproblemen
         verwacht op het spoor en vanaf 2030 ook te weinig capaciteit voor reizigersvervoer van
         en naar Helmond en verder.
      Gezien bovenstaande opgaven besluiten Rijk en regio tot een integrale MIRT-Verkenning
         ‘OV-Knoop Brainportregio Eindhoven’. Deze wordt conform de MIRT-spelregels
         uitgevoerd. De Startbeslissing is als bijlage bijgevoegd.
      In de Verkenning worden meerdere oplossingsrichtingen uitgewerkt om te komen tot
         een toekomstbesteding en gebruiksvriendelijk multimodaal vervoersknooppunt voor
         trein- en busreizigers en fietsers, waaronder een of meer oplossingsrichtingen die
         binnen het beschikbare budget kunnen worden gerealiseerd. Voor het spoor betekent dit
         een oplossingsrichting die een robuuste dienstregeling na 2030 mogelijk maakt. De
         Verkenning omvat daarbij ook een volwaardig onderzoek naar capaciteitsuitbreiding
         voor verbetering van de verbinding met Limburg en Aken.
      Bij start van de MIRT-verkenning worden afspraken tussen partijen gemaakt over de
         projectbeheersing, risicomanagement en governance. Hierbij wordt aangesloten op de
         afspraken voor programmafonds en het landelijke programma Woningbouw en
         Mobiliteit.
      Studiekosten van de MIRT-verkenning zijn onderdeel van de reservering van Rijk en
         regio. Uitgegaan wordt van maximaal € 4 mln. (inclusief btw) met een 50/50 verdeling
         tussen Rijk en regio.
      Naar aanleiding van deze Startbeslissing zal een plan van aanpak opgesteld worden,
         inclusief een participatieplan, en dit zal uiterlijk in het BO Leefomgeving worden
         vastgesteld en daarna gepubliceerd. Binnen de MIRT-Verkenning wordt expliciet
         aandacht besteed aan duurzame oplossingsrichtingen.
     Start regionale verkenning HOV4:
      Conform uitwerkingen van het in 2020 opgeleverde MIRT Onderzoek werkt de regio het
         tracé van HOV4 uit waarbij meerdere tracé-alternatieven worden afgewogen.
      De gemeente Eindhoven en Gemeente Veldhoven stellen daarnaast samen met private
         partijen, provincie, BZK, EZK en IenW een ontwikkelvisie op voor de integrale
         gebiedsontwikkeling langs een nieuw te projecteren HOV4 as tussen Eindhoven Centraal
         en Veldhoven-De Run. Hierin worden alle aspecten, inclusief mobiliteit, woningbouw en
         werkgelegenheid, meegenomen.
      Naar verwachting is de ontwikkelvisie voor de Ontwikkelas HOV4 op het BO
         Leefomgeving of het BO MIRT van 2023 gereed.
      Genoemde uitwerkingen geven gezamenlijk invulling aan de regionale Verkenning.
      Op basis hiervan vindt verdere uitwerking richting realisatie plaats.
                                                                                                7
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre> 2.  ‘s-Hertogenbosch, inclusief MIRT-verkenning Hub ’s-Hertogenbosch
      De hoogstedelijke ontwikkelingen en economische groei in de Spoorzone van 's-
         Hertogenbosch noodzaakt om het station en omgeving aan te pakken, waardoor ook
         kansen ontstaan voor extra woningbouw nabij de OV-knoop en bredere omgeving.
      Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, gaat het om de volgende
         mobiliteitsmaatregelen:
          a. De transitie van de oude A2-as door de stad met aangrenzende maatregelen;
          b. Het ontwikkelen van 2 geïntegreerde parkeeroplossingen (Hubs) met Langzaam
              Verkeer-verknoping;
          c. Het toekomstbestendig maken én inbedden in stedelijke omgeving van OV-
              knooppunt station 's-Hertogenbosch.
      Eén van deze maatregelen betreft de verbouwing van station 's-Hertogenbosch en de
         transformatie van de stationsomgeving om de groeiende reizigersstromen ook in de
         toekomst nog veilig en efficiënt te kunnen verwerken. Tijdens het BO MIRT van 2020
         zijn hierover eerder afspraken gemaakt en daarop volgend is een MIRT-verkenning
         gestart. Planning is om begin 2024 een voorkeursbeslissing voor de verdere uitwerking
         van het de OV-knoop te nemen. Het project moet medio 2030 gereed zijn.
      De gemeente 's-Hertogenbosch bouwt in de periode tot en met 2030 4.800 woningen in
         de spoorzone. Er is potentie voor de bouw van 10.600 woningen na 2030. Bij deze
         ontwikkeling hanteert de gemeente haar parkeernormering van 2021, waarbij de norm
         afhankelijk is van ligging en de grootte van de woning. Voor de Spoorzone waarbij
         uitdrukkelijk langzaam verkeer en OV wordt gestimuleerd, geldt voor het merendeel van
         de woningen een norm van 0,3 tot 0,6. Op termijn kan deze naar beneden worden
         bijgesteld.
      De gemeente 's-Hertogenbosch realiseert daarbij de noodzakelijke stedelijke infra- en
         mobiliteitsmaatregelen, genoemd onder a. en b.
      Het Rijk reserveert een bijdrage van maximaal € 36,1 mln. (inclusief btw) voor
         stedelijke infra- en mobiliteitsmaatregelen (a. en b.) ten behoeve van deze
         woningbouwontwikkeling onder voorwaarde dat de regio minimaal eenzelfde bijdrage
         reserveert.
      Het Rijk reserveert aanvullend € 60 mln. voor het toekomstbestendig maken en
         inbedden van OV-knooppunt station 's-Hertogenbosch (c.) met dien verstande dat met
         deze aanvulling het projectbudget is geactualiseerd naar prijspeil 2022, zodat in ieder
         geval de oorspronkelijke scope en het onderdeel fietsparkeren (met rijksbijdrage van
         40%) gerealiseerd worden en dat, indien daarvoor binnen het nieuwe budget nog ruimte
         beschikbaar is, ook in de 'brede opgave' (inbedding in stedelijke omgeving) geïnvesteerd
         kan worden. Binnen dit aanvullend budget van € 60 mln. worden nog nadere afspraken
         gemaakt over de verdeelsleutel van de prijspeilcorrectie en het resterend budget voor de
         'brede opgave'. De regio reserveert aanvullend € 41,5 mln., waarvan € 5 mln. bestemd
         is voor het aanvullen van de eerdere bijdrage tot 100% van de raming, € 30 mln. voor
         fietsparkeren en € 6,5 mln. voor de ‘brede opgave’ en prijspeilcorrectie.
      In verband met de bredere benadering van het OV-knooppunt zal de MIRT-stuurgroep
         worden uitgebreid met vertegenwoordiging van het ministerie van BZK.
      Naast genoemde mobiliteitsmaatregelen zijn er maatregelen noodzakelijk op het gebied
         van groen en water. Onderdeel hierin is een grote regionale waterbergingsopgave
         waarvoor een nadere uitwerking plaats zal vinden met de regiogemeenten, het
         waterschap en de provincie.
 3.  Breda
      De grootschalige woningbouwlocatie Crossmark/'t Zoet Breda biedt kansen voor
         woningbouw nabij de OV-knoop Station Breda doordat het station is berekend op een
         forse groei in reizigers, regionaal en (inter)nationaal in de komende jaren. Om deze
         kansen voor woningbouw te benutten zijn stedelijke infra- en mobiliteitsmaatregelen
         noodzakelijk. Het gaat om de volgende maatregelen:
          a. HOV-baan vanuit het station naar het westen in combinatie met fietsinfra en
              spooronderdoorgang;
          b. 3 hoogwaardige langzaam verkeersbruggen als onderdeel van een netwerk van
              loop- en fietsroutes richting bestaande voorzieningen en het station;
          c. Renovatie van spooronderdoorgang Markkade en realisatie van hoogwaardige
              langzaam verkeersroute langs De Mark zodat deze gaat functioneren als primaire
              verbinding met de binnenstad;
          d. Reconstructie Kruispunt Lunetstraat en Markkade-Noordelijke Rondweg ten behoeve
              van bereikbaarheid nieuwe woongebied.
                                                                                                  8
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>      De gemeente Breda bouwt in de periode tot en met 2030 2.900 woningen in
         Crossmark/'t Zoet, waarbij de mobiliteitstransitie onderdeel uitmaakt van de
         gebiedsontwikkeling, onder andere leidend tot lagere parkeernormen en het stimuleren
         van het gebruik van OV, fiets en voet.
      Voor de periode na 2030 werkt de gemeente de mogelijkheden om binnen Crossmark /'t
         Zoet aanvullend nog tussen 2.300 en 4.000 woningen te bouwen nader uit.
      De gemeente Breda realiseert de voor de gebiedsontwikkeling noodzakelijk stedelijke
         infra- en mobiliteitsmaatregelen, zoals genoemd onder a. t/m d.
      Het Rijk reserveert een bijdrage van maximaal € 49,7 mln. (inclusief btw) bij aan
         genoemde stedelijke infra- en mobiliteitsmaatregelen onder voorwaarde dat de regio
         minimaal eenzelfde bijdrage reserveert. Over de optimale invulling van het
         maatregelenpakket vindt nader overleg plaats, waar naar verwachting tijdens het BO
         Leefomgeving voorjaar 2023 meer uitgewerkte afspraken over kunnen worden gemaakt.
      Voor de verdere uitwerking van de scope en de organisatie van de mobiliteitstransitie-
         pakketten en (overige) investeringen in mobiliteit en woningbouw welke worden
         overeengekomen werken Rijk en regio de komende periode een passende governance
         structuur uit die zo veel mogelijk aansluit bij bestaande structuren. Nadere afspraken
         hierover worden gemaakt op het BO Leefomgeving 2023.
 4.  Tilburg
      Het gebied rondom station Tilburg Universiteit, het Kenniskwartier, kan door
         herontwikkeling, naast Tilburg centrum, een tweede broedplaats met hoogstedelijk
         milieu worden. Dit biedt kansen voor de bouw van extra woningen.
      De gemeente Tilburg bouwt in de periode tot en met 2030 5.000 woningen in het
         Kenniskwartier waarbij de mobiliteitstransitie integraal onderdeel uitmaakt van de
         gebiedsontwikkeling, onder andere leidend tot lagere parkeernormen en het stimuleren
         van het gebruik van OV, fiets en voet.
      Op het BO Leefomgeving 2022 is afgesproken dat gemeente van deze 5.000 woningen
         er 1.000 versneld realiseert. Hiervoor heeft het Rijk een bijdrage gereserveerd onder
         voorwaarde van regionale cofinanciering. De gemeente heeft inmiddels bevestigd dat
         35% cofinanciering is opgenomen in de programmabegroting 2023. Indien dit onderdeel
         van de programmabegroting door de gemeenteraad wordt goedgekeurd is deze afspraak
         definitief.
      Om deze ontwikkelingen mogelijk te maken zijn stedelijke infra- en
         mobiliteitsmaatregelen noodzakelijk. Deze maatregelen zijn gebaseerd op het
         mobiliteitsconcept Kenniskwartier en vormen een samenhangend pakket van
         mobiliteitsmaatregelen ontwikkeld op basis van het STOMP-principe. Onderdeel van dit
         pakket zijn de volgende maatregelen:
          a. Aanpak Smariusrotonde;
          b. Verluwen + HOV Ringbaan west;
          c. HOV op Prof Cobbenhagenlaan & Hart van Brabantlaan icm vergroenen;
          d. Verluwen Statenlaan +ruimte voor HOV;
          e. Ondertunneling Ringbaan west;
          f. Lump Sum maatregelen Langzaam Verkeer;
          g. Twee Langzaam Verkeer tunnels;
          h. Aanpassen/omleggen ondergrondse infra;
          i. Mobiliteitshubs, Parkeren & MaaS.
      Voor de periode na 2030 werkt de gemeente de plannen verder uit om aanvullend
         nogmaals 5.000 woningen in het gebied en Tilburg-West te realiseren.
      De gemeente Tilburg realiseert de voor de gebiedsontwikkeling noodzakelijk stedelijke
         infra- en mobiliteitsmaatregelen (a. t/m i.).
      Het Rijk reserveert een bijdrage van maximaal € 44,4 mln. (inclusief btw) voor
         genoemde stedelijke infra- en mobiliteitsmaatregelen (a. t/m i.) onder voorwaarde dat
         de regio minimaal eenzelfde bijdrage reserveert. De regio zet zich in om op korte
         termijn minimaal 50% cofinanciering te regelen. Over de optimale invulling van het
         pakket vindt nader overleg plaats, waar tijdens het BO Leefomgeving voorjaar 2023
         meer uitgewerkte afspraken over worden gemaakt.
      Naast genoemde mobiliteitsmaatregelen zijn er gebiedsmaatregelen belangrijk om de
         bouw van het afgesproken aantal woningen te kunnen realiseren. De gemeente werkt
         deze maatregelen de komende periode nader uit. Onderdeel hierin is de aan- en
         inpassing van station Tilburg Universiteit waarvoor een nadere uitwerking plaatsvindt
         met NS, ProRail en de provincie.
                                                                                                9
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre> 5.  Versnellingsafspraken ontsluiting woningbouwlocaties
      Onderstaande tabellen bevatten de definitieve afspraak van de voorstellen uit de eerste
           ronde waarvoor onder voorbehoud van cofinanciering een reservering is gemaakt en de
           afspraken voor de tweede ronde.
       Definitieve afspraken voorstellen eerste ronde
                                                            Toegekende
                                                            Rijksbijdrage         Co-financiering
        Gemeente – voorstel
                                                Woningen    (totaal, inclusief   (inclusief btw)
                                                            btw)
                                                    1,000          € 13,400,000          € 7,215,385
       's-Hertogenbosch: Station Oost
                                                    1,000          € 12,112,100          € 6,521,900
       Tilburg: Kenniskwartier
                                                    1,500          € 16,250,000          € 8,750,000
       Breda: Chassékwartier
                                                      972           € 8,258,250          € 4,446,750
       Maastricht: Geusselt eo
                                                      950           € 7,471,750          € 4,023,250
       Maastricht: Trega Zinkwit
                                                      600           € 3,932,500          € 2,117,500
       Bergen op Zoom: Spaensche Scharen
                                                      468              € 668,525           € 359,975
       Roermond: Melickerveld
       Definitieve afspraken voorstellen tweede ronde
                                                            Toegekende
                                                            Rijksbijdrage         Co-financiering
        Gemeente – voorstel
                                                Woningen    (totaal, inclusief   (inclusief btw)
                                                            btw)
                                                      887           € 6,102,328          € 6,102,328
       Heerlen: Heerlen Centrum
                                                    1,749          € 16,123,250          € 8,681,750
       Helmond: Houtsdonk
                                                    1,000          € 12,100,000         € 11,000,000
       Moerdijk: Zevenbergen Oost
                                                      508           € 6,050,000         € 12,100,000
       Oosterhout: Amphia Pasteurlaan e.a.
                                                      300           € 4,000,000          € 7,000,000
       Oss: stationskwartier Ravenstein
                                                    2,000           € 2,133,250          € 3,961,750
       Roosendaal: Rondje Roosendaal
       Sittard-Geleen: Middengebied C/Nieuw           274           € 1,587,523            € 900,000
       Absbroek
                                                    2,700           € 8,353,020          € 4,497,780
       Tilburg: Tilburg Binnenstad
                                                      238           € 2,235,000          € 3,146,000
       Weert: Gebiedvisie Keent & Moesel
 Regio Zuidwest-Nederland
 1. a. MIRT-verkenning Oude Lijn en regionale HOV-corridors
     NGF-propositie
      Rijk en regio starten een MIRT-verkenning voor de Oude Lijn en stellen daarvoor een
          Startbeslissing vast, en starten een regionale planuitwerking HOV corridors
          Randstadrail/Metronet en een regionale verkenning Bus Rapid Transit (BRT) Leiden-
          Zoetermeer.
      Ze reserveren daarvoor een bedrag van € 2.145 mld. (prijspeil 2022, inclusief, btw)
          volgens de volgende verdeelsleutel: €2.145 mld. (prijspeil 2022, inclusief btw) te
          reserveren volgens de volgende verdeelsleutel: € 1 mld. + € 680 mln. Mobiliteitsfonds
          (NGF resp. programma Woningbouw en Mobiliteit) en € 465 mln. (prijspeil 2022,
          inclusief btw) regionale cofinanciering.
      Zij maken hiermee een afspraak over de realisatie van ca. 54.000 nog te bouwen
          woningen tot en met 2030 op de 11 toplocaties langs de Oude Lijn (exclusief CID-
          Binkhorst Den Haag en Oostflank Rotterdam). Na 2030 worden met de realisatie van de
          Oude Lijn op deze toplocaties nog eens ca. 23.000 woningen mogelijk gemaakt.
     Oude Lijn
      Voor de Oude Lijn wordt een MIRT-verkenning uitgevoerd. Daarin worden verschillende
          alternatieven voor een schaalsprong op de Oude Lijn tussen Leiden en Dordrecht
          onderzocht, gericht op:
           o een bedieningsconcept met een hogere sprinterfrequentie (minimaal 8x p/u) tussen
               Den Haag en Dordrecht.
           o de toevoeging van vier nieuwe stations nabij nieuwe verstedelijkingslocaties:
               Rijswijk-Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam Van Nelle en Dordrecht Leerpark.
           o een upgrade van station Stadionpark naar Citysprinterstation.
                                                                                                     10
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>          o   capaciteitsmaatregelen op de stations Leiden Centraal, Den Haag Laan van NOI,
              Schiedam Centrum en Dordrecht en gebiedsgerichte maatregelen rondom de
              stations, in samenhang met de daar geplande woningbouw en andere ruimtelijke
              ontwikkelingen.
      Jaarlijks wordt het nog niet betaalde deel van hun bijdrage geïndexeerd met de
         Indexering Bruto Overheids Investeringen (IBOI), zoals deze door de minister van
         Financiën daadwerkelijk wordt uitgekeerd voor de investeringsbudgetten op de begroting
         van het ministerie van IenW.
      Tijdens de verkenningsfase een Bestuursovereenkomst voor te bereiden met afspraken
         over de integrale ontwikkeling van de knooppunten en de nieuwe stations op basis van
         het voorkeursalternatief en de financiële bijdragen van verschillende partijen aan een
         integrale knooppunt- en stationsontwikkeling (stations, buitenruimte, last-mile,
         gerelateerde gebieds- en vastgoedontwikkeling). Deze wordt vastgesteld te samen met
         het besluit over het voorkeursalternatief.
     Randstadrail/Metronet
      Rijk en regio werken met de planuitwerkingsfase RandstadRail/Metronet toe naar een
         frequentieverhoging van Randstadraillijnen 3 en 4 en Metrolijnen C en E, om daarmee
         de verwachte mobiliteitsgroei op te vangen.
      Zij dragen hiermee bij aan de ontsluiting van de verstedelijking in Den Haag (Zuidwest),
         Rotterdam (binnenstad) en langs de Randstadrail.
     Leiden-Zoetermeer
      Rijk en regio doen met de regionale Verkenning BRT Leiden-Zoetermeer onderzoek te
         doen naar een BRT-verbinding met meer capaciteit, instapmogelijkheden, comfort,
         snelheid en frequenties, waarbij breed gedragen maatregelen worden geselecteerd voor
         het in 2023 vast te stellen voorkeursalternatief voor de korte, middellange en lange
         termijn.
      Zij dragen hiermee bij aan de ontsluiting van de verstedelijking in Leiden
         (centrumgebied, Lammenschans) en Zoetermeer (Entreegebied).
     Mobiliteitspakket Oude Lijn
      Het Rijk reserveert middelen voor een aanvullend mobiliteitspakket. De bijdrage van het
         Rijk van € 103 mln. is in prijspeil 2022, inclusief btw en is taakstellend. Het bedrag
         wordt jaarlijks geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met de IBOI. Er zal afdracht
         plaatsvinden aan het btw-compensatiefonds.
      In de komende periode werken Rijk en regio aan de uitwerking van dit aanvullende
         mobiliteitspakket en vullen de volgende voorwaarden in:
          o Concreet zicht op maatregelen en doeltreffendheid voor ontsluiting woningbouw.
          o Effect van deze maatregelen op nationale netwerken.
          o Mate waarin de maatregelen een nationale aanpak vragen (wat is nationaal nodig
              om mobiliteitstransitie te ondersteunen).
          o De bijdrage van de regio.
      Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering. Kostenverhogende
         scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de gemeente (dan wel in
         samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincies, vervoerregio’s,
         marktpartijen etc.).
     b. CID Binckhorst
      Rijk en regio zijn het eens over de inhoud van het voorgenomen Voorkeursalternatief
         bestaande uit een hoogwaardige tramverbinding door de Binckhorstlaan via Maanweg
         richting station Voorburg en via de Geestbrugweg richting Rijswijk/Delft in combinatie
         met het aanpassen van de spoorviaducten in de sporendriehoek en een pakket aan
         bereikbaarheidsmaatregelen. Dit Voorkeursalternatief wordt geraamd op € 575 mln.
         (prijspeil 2022, inclusief btw).
      Een afspraak te maken over de realisatie van ruim 20.000 woningen in CID-Binckhorst
         tot en met 2030 en het mogelijk maken van ca.15.000 woningen na 2030. Vanuit de
         wederkerigheid tussen investeren in bereikbaarheid en verstedelijking start de regio met
         de volgende fase van de stedelijke ontwikkeling van het CID en de Binckhorst. Nadere
         afspraken hierover tussen partijen worden vastgelegd in het Verstedelijkingsakkoord, de
         regionale woondeals en het Woon-werkakkoord. Deze volgende fase van de stedelijke
         ontwikkeling dient gelijk op te lopen met de uitwerking en realisatie van de
         tramverbinding.
                                                                                                11
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>      Rijk en regio reserveren op basis van het voorgenomen voorkeursalternatief gezamenlijk
         een bedrag van € 333 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw) voor de Planning- en
         studiefase en de realisatie van het voorkeursalternatief. Het Rijk reserveert daartoe nu €
         213 mln. (inclusief btw) en de regio € 115 mln. (inclusief btw). De huidige opgave kan
         dus niet volledig binnen de beschikbare middelen worden gehonoreerd. Daarom zal het
         Ministerie van BZK een voorstel uitwerken waarmee dit binnen de begroting kan worden
         geaccomodeerd. Dit voorstel zal onderdeel zijn van de (Rijksbrede)
         voorjaarsbesluitvorming. Uiterlijk in het BO Leefomgeving in het voorjaar van 2023 zal
         de regio worden geïnformeerd over de resterende Rijksbijdrage. Met het reeds eerder
         gereserveerde bedrag van € 242 mln. wordt daarmee de bekostiging van het
         voorkeursalternatief gecompleteerd.
      Na positieve besluitvorming op lokaal en regionaal niveau in het voorjaar van 2023
         formaliseren partijen deze afspraken middels het vaststellen van het definitieve
         Voorkeursbesluit en het ondertekenen van een bestuursovereenkomst waarin concrete
         afspraken over de verdere uitwerking en realisatie van de tramverbinding CID-
         Binckhorst beschreven staan, evenals afspraken over organisatie, financiële risico’s en
         kostenbeheersing. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van het kader onder punt 3 van de
         landelijke afspraken woningbouw en mobiliteit: “Risicoverdeling, beheersing,
         programmasturing en monitoring”. Dit kader geldt ook voor de fase tot het definitieve
         Voorkeursbesluit.
      Op basis van bovenstaande starten de partijen de Planning- en studiefase. In de
         uitwerking van deze fase zet de regio zich expliciet in voor verdere stimulering van de
         mobiliteitstransitie (o.a een samenhangende aanpak gericht op actieve modaliteiten
         (fietsen en lopen) en flankerend beleid waarbij deelvoorzieningen en stingent
         parkeerbeleid ingezet worden.
     Mobiliteitspakket Binckhorst
      Het rijk reserveert middelen voor een aanvullend mobiliteitspakket. De bijdrage van het
         Rijk van € 59 mln. is in prijspeil 2022, inclusief btw en is taakstellend. Het bedrag wordt
         jaarlijks geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met de IBOI. Er zal afdracht
         plaatsvinden aan het btw-compensatiefonds.
      In de komende periode werken Rijk en regio aan de uitwerking van de
         mobiliteitspakketten en vullen de volgende voorwaarden in:
          o Concreet zicht op maatregelen en doeltreffendheid voor ontsluiting woningbouw.
          o Effect van deze maatregelen op nationale netwerken.
          o Mate waarin de maatregelen een nationale aanpak vragen (wat is nationaal nodig
              om mobiliteitstransitie te ondersteunen).
          o De bijdrage van de regio
      Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering. Kostenverhogende
         scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de gemeente (dan wel in
         samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincies, vervoerregio’s,
         marktpartijen etc.).
     c. Oeververbindingen Rotterdam
     A16 van Brienenoordcorridor
      Alternatief A wordt als bestuurlijke voorkeur van partijen vastgesteld. Dit alternatief
         behelst het slimmer inrichten van de weg, het toevoegen van een extra rijstrook op
         delen van het tracé en het aanpassen van het weefvak bij aansluiting Feijenoord.
      De Minister van IenW zal de Startbeslissing nemen zoals bedoeld in de Tracéwet (omdat
         het Alternatief A Tracéwet-plichtig is) zodra de personele capaciteit beschikbaar is (met
         name op het gebied van stikstofonderzoek) voor het doorlopen van de
         Tracéwetprocedure (reguliere/korte Tracéwetprocedure).
      De Minister van IenW zal de Tracéwetprocedure onafhankelijk van de werksporen
         Algeracorridor en Oeververbinding doorlopen.
      Het Rijk reserveert voor de realisatie van de ingrepen op de A16 Van
         Brienenoordcorridor € 255 mln. (prijspeil 2021, inclusief btw).
      Hiervan was € 200 mln. reeds gereserveerd uit het MF; € 55 mln. wordt gereserveerd uit
         de middelen voor ontsluiting van de woningbouw.
      De Minister van IenW zal de detaillering van het wegontwerp in afstemming met de
         regio uitwerken. Daarbij zoeken partijen in onderling overleg naar optimalisaties en
         mogelijkheden om de A16 op een goede manier in te passen in samenhang met de
         ruimtelijke ontwikkelingen die in het gebied plaatsvinden.
                                                                                                    12
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>      Eén van de doelstellingen van de A16 Rotterdam is het ontlasten van de A13 bij
         Overschie en de A20 tussen Knooppunt Kleinpolderplein (A13/A20) en Knooppunt
         Terbregseplein (A16/A20). In het vervolg wordt daarom onderzocht welke
         mogelijkheden er zijn om extra verkeersdruk op deze wegtrajecten als gevolg van de
         extra wegcapaciteit op de A16 Van Brienenoordcorridor te voorkomen, zonder dat elders
         op het netwerk problemen ontstaan dan wel worden vergroot.
      De Minister van IenW zal de ‘meekoppelkans’ met betrekking tot de verbreding van de
         toerit en het weefvak A15 Barendrecht opnemen in de Startbeslissing voor de aanpak
         van de A16 Van Brienenoordcorridor, mits sprake is van een afspraak met de Minister
         over de bekostiging hiervan door de regio en naar oordeel van de Minister vóór
         ondertekening vast is komen te staan, dat de doorstroming op de A15 kan worden
         geborgd, uitgaande van realisatie van de bestuurlijke voorkeur (alternatief A).
     Oeververbinding en HOV Oostflank Rotterdam
      Rijk en regio stellen de inhoud van het Voorkeursalternatief vast bestaande uit: een
         multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit van
         Kralingse Zoom naar Zuidplein; Station Stadionpark; een hoogwaardige busverbinding
         van Centraal Station naar Zuidplein via de Maastunnel. Hieronder worden deze
         onderdelen nader uitgewerkt.
      Een afspraak te maken over het realiseren in de Oostflank van de Rotterdamse regio van
         ca. 19.000 woningen tot en met 2030 en ca. 16.000 woningen in de periode na 2030.
         Vanuit de wederkerigheid tussen investeren in bereikbaarheid en verstedelijking start de
         regio met de volgende fase van de ontwikkelingen in de Oostflank. Deze wederkerigheid
         wordt planologisch verankerd middels een herziening van de Rotterdamse en provinciale
         omgevingsvisie. Nadere afspraken hierover tussen partijen worden vastgelegd in het
         Verstedelijkingsakkoord en het Woon-werkakkoord. Rijk en regio benadrukken
         aanvullend de netwerkeffecten van het voorkeursalternatief, welke bijdragen aan het
         realiseren van woningen op locaties elders in de Rotterdamse regio.
      Rijk en regio reserveren op basis van het voorgenomen voorkeursalternatief gezamenlijk
         een bedrag van € 1.288 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw) voor de planuitwerking en de
         realisatie van dit voorkeursalternatief. Het Rijk reserveert daartoe € 625 mln. (inclusief
         btw). Daarnaast wordt de hieronder benoemde reservering van het Rijk van € 9 mln. ten
         behoeve van het Mobiliteitspakket bij de planuitwerking betrokken. De regio reserveert €
         654 mln. (inclusief btw), inclusief de eerder door de regio gereserveerde bedragen.
         Station Stadionpark is onderdeel van de financiële reservering van Rijk en regio te
         behoeve van de MIRT-verkenning Oude Lijn. De bekostiging van de hoogwaardige
         busverbinding via de Maastunnel werken de regionale partijen de komende periode
         verder uit.
      Na positieve besluitvorming op lokaal en regionaal niveau in het voorjaar van 2023
         formaliseren partijen bovenstaande afspraken middels het vaststellen van het definitieve
         Voorkeursbesluit en het ondertekenen van een bestuursovereenkomst waarin concrete
         afspraken over de verdere uitwerking en realisatie van de Oeververbinding, station
         Stadionpark en busverbinding Maastunnel beschreven staan, evenals afspraken over
         organisatie, financiële risico’s en hoe om te gaan met kostenoverschrijdingen.
     Multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit van
     Kralingse Zoom naar Zuidplein
      Partijen stellen een nieuwe multimodale brug op de locatie 'Bocht A' (Nesserdijk –
         Olympiaweg) vast als bestuurlijke voorkeur.
      Partijen stellen vast dat voor de OV-verbinding van Kralingse Zoom naar Zuidplein wordt
         uitgegaan van een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit en dat de multimodale
         brug ruimte moet bieden aan deze verbinding, fietsers en voetgangers en een autoluwe
         wegverbinding, die ook geschikt is voor innovatieve (deel)mobiliteitsconcepten en nood-
         en hulpdiensten.
      Op basis van deze voorkeur wordt door de regio de planuitwerking voor een multimodale
         brug geïnitieerd. De exacte rollen en verantwoordelijkheden van partijen worden nog
         nader uitgewerkt door partijen.
      Uit het in de MIRT-Verkenning uitgevoerde onderzoek blijkt dat de onderzochte brug-
         varianten niet vlot en veilig te passeren zijn door de scheepvaart. Tegelijkertijd komt uit
         aanvullend onderzoek naar voren dat er optimalisatiemogelijkheden zijn die kunnen
         leiden tot een veilig passeerbare brug.
      De uitgangspunten voor het vervolgonderzoek naar de brug (waaronder de
         oeveraanpassingen, maatregelen op de vaarweg, de dimensionering van het vast deel
                                                                                                    13
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>         en het beweegbare deel, de kosten en de effecten op de corridor) worden nader
         uitgewerkt in overleg met de betrokken partijen (waaronder RWS, de Havenmeester het
         Havenbedrijf en de omgeving).
      De inzet van partijen is om zo spoedig mogelijk gezamenlijk vast te stellen dat sprake is
         van een vlot en veilig te passeren brug. Dit vervolgonderzoek vindt plaats in nauwe
         samenwerking met deze partijen.
      De multimodale brug op locatie 'Bocht A' wordt verankerd in de Rotterdamse
         Omgevingsvisie.
      Aan het einde van de planuitwerking vindt de juridische verankering plaats in het
         Bestemmings-/Omgevingsplan.
     Hoogwaardige busverbinding van Centraal Station naar Zuidplein via de Maastunnel
      Rijk en regio stemmen in met een hoogwaardige busverbinding van Centraal Station
         naar Zuidplein via de Maastunnel met een frequentieverhoging naar 12x per uur per
         richting. Hiervoor wordt een nieuwe halte bij de ’s-Gravendijkwal gerealiseerd, inclusief
         een voetgangerstunnel van de ’s-Gravendijkwal naar het EMC/metrostation Dijkzigt. De
         investering voor deze maatregelen bedraagt € 30 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw),
         waarvan de bekostiging in de komende periode door de regionale overheden wordt
         uitgewerkt.
      Rijk en regio zullen tijdens de planuitwerking onderzoek uitvoeren naar aanvullende
         maatregelen die nodig zijn om de kwaliteit van de busverbinding op HOV-niveau te
         brengen en daarbij de effecten op het stedelijk wegennet en het hoofdwegennet
         betrekken. Op basis van de resultaten van deze planuitwerking nemen partijen een
         besluit over de te nemen maatregelen aanvullend op het pakket van € 30 mln. zoals
         hierboven beschreven.
      De verdere uitwerking wordt uitgevoerd door de regio in nauwe samenwerking met de
         RET en met betrokkenheid van het Rijk.
     Station Stadionpark
      Rijk en regio stemmen in met de ontwikkeling van het huidige evenementenstation
         Station Stadionpark tot een regulier bediend treinstation, met als uitgangspunt 6
         Sprinters per uur in beide richtingen.
      Rijk en regio onderkennen dat station Stadionpark kan worden doorontwikkeld tot een
         station met in beide richtingen 8 sprinters per uur, maar niet naar een station met 12
         sprinters per uur. In de nog te starten MIRT-verkenning Oude Lijn wordt onderzocht wat
         er nodig is om station Stadionpark door te ontwikkelen tot een bediening met tenminste
         12 Sprinters per uur.
      Rijk en regio spreken af de planuitwerking te starten waarbij periodiek de voortzetting
         van de planuitwerking getoetst wordt met de nog af te spreken ambitieniveau van de
         MIRT-verkenning Oude Lijn.
     Mobiliteitspakket
      Het rijk reserveert middelen voor een mobiliteitspakket. De bijdrage van het Rijk van € 9
         mln. is in prijspeil 2022, inclusief btw en is taakstellend. Het bedrag wordt jaarlijks
         geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met de IBOI. Er zal afdracht plaatsvinden
         aan het btw-compensatiefonds.
      In de komende periode werken Rijk en regio aan de uitwerking van de
         mobiliteitspakketten en vullen de volgende voorwaarden in:
          o Concreet zicht op maatregelen en doeltreffendheid voor ontsluiting woningbouw.
          o Effect van deze maatregelen op nationale netwerken.
          o Mate waarin de maatregelen een nationale aanpak vragen (wat is nationaal nodig
              om mobiliteitstransitie te ondersteunen).
          o De bijdrage van de regio.
      Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering. Kostenverhogende
         scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de gemeente (dan wel in
         samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincies, vervoerregio’s,
         marktpartijen etc.).
 2.  Overige investeringen in hoofdnetwerken (Rijksprojecten)
      Het Rijk reserveert, met kennisname door de regio, € 365 mln. voor de volgende
        projecten.
          o Hoofdspoornet: Baanstabiliteit Oude Lijn, € 235 mln.
          o Hoofdwegennet: Tekort op de planstudie A4 Burgerveen-Leiden, € 80 mln.
                                                                                                   14
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>         o    Hoofdwegennet: Verkeersmanagementmaatregelen Ring Rotterdam/Den Haag, € 50
              mln.
      De bijdrage van het Rijk van € 365 mln. is in prijspeil 2022, inclusief btw en
         taakstellend. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met
         de IBOI.
      De vigerende bestuurlijke afspraken blijven van kracht, ook met betrekking tot financiële
         risico’s.
      In het geval de regio mede opdrachtgever van het project is dragen Rijk en regio
         gezamenlijk zorg voor het beheersen van de risico’s door het volgen van de MIRT-
         spelregels. In geval het taakstellende bedrag niet toereikend is wordt overgegaan tot:
         o Optimaliseren binnen de gewenste scope.
         o Indien dit geen gewenst effect oplevert dan aanpassen van de scope.
         o Project faseren, uitstellen (tijd) of stopzetten.
 3.  Versnellingsafspraken woningbouwlocaties Zuidwest
     Onderstaande tabel bevat de definitieve afspraak van de voorstellen uit de eerste ronde
     waarvoor onder voorbehoud van cofinanciering een reservering is gemaakt en de afspraken
     voor de tweede ronde. De middelen worden via een specifieke uitkering uitbetaald aan
     gemeenten. Voor de tweede ronde versnellingsafspraken zijn de voorwaarden van
     toepassing die zijn vastgesteld in het BO Leefomgeving juni 2022.
        Definitieve afspraken voorstellen eerste ronde
        Gemeente – voorstel                  Woningen        Gevraagde            Co-financiering
                                                             Rijksbijdrage        (inclusief btw)
                                                             (totaal, inclusief
                                                             btw)
        Schouwen-Duiveland: Zierikzee                  510          € 6.825.000         € 3.675.000
        (Noorderpolder, Binnenstad,
        instapproducten)
        Delft: Kop van de Buitenhof (Noord)            800         € 11.100.000         € 6.000.000
        Westland: Waelpark (het Nieuwe                 720          € 5.720.000         € 3.080.000
        Westland)
        Delft: Schieoevers, eerste fase              4.000         € 62.140.000        € 39.760.000
        Gorinchem: Arkelsdijk, Vleugels van            600          € 8.000.000        € 14.900.000
        de stad
        's-Gravenhage: Laakhaven Centraal            5.500         € 46.875.400        € 25.240.600
        Zoetermeer: Zoetermeer binnenstad            2.100         € 25.300.000        € 22.400.000
        Capelle aan den IJssel: Rivium               5.000         € 30.752.150        € 16.558.850
        Terneuzen: Terneuzen Laan van                  569          € 6.296.840         € 3.732.245
        Othene
        Zwijndrecht: Stationskwartier                  570          € 4.060.000         € 2.190.000
        's-Gravenhage: De Binckhorst                 1.100          € 7.962.526         € 4.287.514
        Schiedam: Nieuw Mathenesse                   1.200          € 7.786.350         € 4.192.650
        Barendrecht: Stationstuinen                  3.500         € 20.523.000        € 11.300.000
        Hulst: Hulst Grote Kreek                       250          € 1.140.425           € 614.075
        Gouda: Spoorzone                             1.200          € 5.072.320        € 12.790.910
        Rotterdam: M4H                               4.000          € 9.278.000         € 5.000.000
        Maassluis: Hoekse Lijn                       2.450          € 5.112.250         € 2.752.750
        Rotterdam: Alexanderknoop                    8.000          € 7.800.000         € 4.200.000
        Afspraken voorstellen tweede ronde
        Gemeente - voorstel                      Woningen            Gevraagde     Co-financiering
                                                                  Rijksbijdrage     (inclusief btw)
                                                               (totaal, inclusief
                                                                            btw)
        Delft: Delft Campus                          1.100         € 15.787.850         € 8.501.150
        Goes: Propositie versnelling                   640          € 3.869.250        € 11.607.750
        woningbouw Stationsomgeving
        Gemeente Goes
                                                                                                    15
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>         Hoeksche Waard: Stougjesdijk-Oost            1.491         € 5.626.507         € 3.029.657
         Nissewaard: Haven Noord                      2.000         € 8.880.102         € 4.781.593
         Spijkenisse
         Rotterdam: Brainpark I                       2.998        € 12.098.406         € 8.470.000
         's-Gravenhage: Propositie Zuidwest           3.341        € 18.715.825        € 10.077.752
         Sliedrecht: Merwedelingelijn                 1.880        € 20.995.000        € 11.305.000
         Sliedrecht
         Vlaardingen: Rivierzone Vlaardingen          2.587        € 25.778.529        € 13.880.746
         Zoetermeer: Entree Zoetermeer                4.500        € 13.285.929         € 7.153.962
 Regio Oost
 1. Provincie Overijssel Grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Zwolle
     Rijk en Regio komen ten aanzien van de ontsluiting van de grootschalige
     woningbouwlocaties in regio Oost-Nederland het volgende overeen:
     Woningbouw
      In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Zwolle Spoorzone is de scope van het
          gebied uitgebreid met de binnenstad. Hiermee kunnen tot en met 2030 in totaal 8.800
          woningen gerealiseerd worden met een aandeel van 70% betaalbaar. Na 2030 worden
          er nog circa 1.100 woningen gerealiseerd in de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie
          Zwolle Spoorzone.
     Regionale mobiliteitsmaatregelen
      Vanuit het Rijk wordt voor het deelgebied Spoorzone een reservering gedaan voor een
          bijdrage van € 18,9 mln. voor een mobiliteitspakket voor stedelijke infra/bereikbaarheid.
          Onderdelen van dit mobiliteitspakket zijn:
          o Een voetgangersbrug over de IJsselallee;
          o Een fietstunnel van de IJsselallee naar Zwolle-Zuid;
          o Een verbinding met IJssel maken (als onderdeel van het Engelenpad).
      Vanuit het rijk wordt een reservering gedaan van € 18,3 mln. voor stationsmaatregelen:
          o Zuidzijde Station
          o Ondergrondse fietsenstalling
          o Maatregelen op het P&R terrein
          De ingrepen zijn bedoeld om ontwikkellocaties vrij te spelen.
      Ten behoeve van het deelgebied Centrum en de doorontwikkeling van het integrale
          mobiliteitssysteem in het stedelijk netwerk Zwolle wordt er vanuit het rijk een
          reservering gedaan voor een mobiliteitspakket ten behoeve van ontbrekende schakels
          voor:
          o Het langzaamverkeersnetwerk, de fietser en de voetganger;
          o Het maken van regionale afspraken ten aanzien van parkeerbeleid en parkeren op
               afstand;
          o Het afwaarderen van weg-infra binnen bebouwd gebied (snelheid en capaciteit) voor
               langzaam verkeer en verstedelijking;
          o Het inzetten op regionale hub-strategie en OV-bereikbaarheid door HOV-bus;
          o De inzet op deelmobiliteit, SMART mobility;
          o Gedragsmaatregelen;
          o Logistieke transitie: stedelijk minder en schoon en vervoer via water en spoor.
          Dit pakket dient mede ter ontlasting van de A28.
      De taakstellende reservering ten behoeve van dit pakket maatregelen in het stedelijk
          mobiliteitssysteem bedraagt € 34,5 mln. De regio wordt gevraagd eenzelfde bedrag bij
          te dragen.
     Samenvatting afspraken en vervolg grootschalige woningbouwlocatie Zwolle
      De totale gereserveerde Rijksbijdrage ten behoeve van de ontwikkeling van de
          Spoorzone en Binnenstad bedraagt € 71,7 mln.
      De regio wordt gevraagd eenzelfde bedrag bij te dragen. De afspraken zijn onder
          voorbehoud van cofinanciering. Voorwaarde is dat er 8.800 woningen worden
          gerealiseerd tot en met 2030 binnen de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Zwolle
          Spoorzone.
      Definitieve afspraken hierover worden gemaakt op het BO Leefomgeving 2023.
                                                                                                    16
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>      Bovenstaande afspraken over woningbouw en mobiliteit worden opgenomen in de
         beoogde Woondeal Regio Zwolle.
 2.  Spoorverbinding Zwolle-Twente-Münster
      Op dit moment rijden er dieseltreinen op het baanvak Enschede-Gronau, met
         verbindingen naar Münster en Dortmund. Aan Duitse zijde is het besluit genomen om de
         verbinding Gronau-Münster te elektrificeren. Duitsland wil dit in 2028 gerealiseerd
         hebben;
      Zonder aanpassingen aan de infrastructuur in Nederland zal er na 2028 geen
         rechtstreekse grensoverschrijdende treinverbinding meer mogelijk zijn, omdat er geen
         sprake is van een bovenleiding op dit traject;
      Gelet op het belang van de regio van deze verbinding streven Rijk en regio ernaar deze
         verbinding voor reizigers van- en naar Duitsland te kunnen blijven aanbieden en waar
         mogelijk verder te ontwikkelen door:
         o elektrificatie van het spoor tussen Enschede en Gronau;
         o doorkoppeling van verbindingen op station Enschede door het weghalen van de
              stootjukken zodat de binnenkomende Duitse treinen kunnen doorrijden naar
              Hengelo.
      Rijk en regio besluiten daarom tot opdrachtverlening aan ProRail voor het uitvoeren van
         een verkenning naar de benodigde (infrastructurele) aanpassingen naar beide
         maatregelen, waarbij de provincie Overijssel geldt als dagelijks opdrachtgever;
      Rijk en regio komen overeen de kosten van deze verkenning op basis van 50/50 te
         verdelen
      Het Rijk reserveert daarnaast maximaal 30 mln. voor realisatie, beheer en onderhoud
         van de eerste stap – zijnde de elektrificatie van het spoor tussen Enschede en Gronau –
         waarbij eveneens wordt uitgegaan van een 50/50 verdeling van de totale kosten;
      Rijk en regio maken hierover nadere afspraken, mede op basis van de uitkomsten van
         de verkenning en conform het landelijk afsprakenkader ‘werken voor derden’;
      Rijk en regio spannen zich gezamenlijk in voor het verkrijgen van cofinanciering vanuit
         de EU en eventueel Duitsland.
 3.  Provincie Gelderland Grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone
     Arnhem-Oost
     Deelgebied Presikhaaf
      Het rijk reserveert middelen voor een mobiliteitspakket voor de ontsluiting van het
         deelgebied Presikhaaf.
      De taakstellende bijdrage van het rijk is € 22 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw),
         uitgaande van minimaal 50% cofinanciering. Het bedrag wordt tot het moment van
         uitkeren jaarlijks geïndexeerd met de uitgekeerde IBOI. Er zal afdracht plaatsvinden aan
         het btw-compensatiefonds.
      De beoogde maatregelen waaraan het rijk hiermee bijdraagt zijn:
         o Spooronderdoorgangen
         o Hoogwaardige fietsroutes
         o Stedelijke hoofdfietsroutes
         o Herstructering van de wegprofielen.
      Rijk en regio doen een gezamenlijk MIRT-onderzoek naar de inpassing van de vrije
         kruising in de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone Arnhem-Oost. De
         definitieve besluittekst ten aanzien van dit onderzoek is opgenomen bij punt 5 van de
         besluiten Regio Oost.
     Deelgebied Rijnpark
      Rijk en regio gaan gezamenlijk de ontwikkelopgave van Rijnpark verder verkennen en
         een gefaseerde ontwikkelstrategie uitwerken.
      De beoogde rijksbijdrage aan de eerste fase van de ontwikkeling van Rijnpark bedraagt
         € 50 mln. inclusief btw en kan niet binnen de beschikbare middelen worden
         gehonoreerd. Omdat de gezamenlijke ontwikkeling van Rijnpark als kansrijk wordt
         beschouwd, zal het Ministerie van BZK een voorstel uitwerken waarmee dit binnen de
         begroting kan worden geaccommodeerd. Dit voorstel zal onderdeel zijn van de
         (rijksbrede) voorjaarsbesluitvorming. In het BO Leefomgeving in het voorjaar zal de
         regio worden geïnformeerd over de mogelijke Rijksbijdrage.
      Bij de beoogde rijkbijdrage wordt uitgegaan van de benodigde financiële inspanning door
         de regio om de ontwikkelopgave te kunnen realiseren.
      De beoogde rijksbijdrage is verbonden aan de volgende voorwaarden:
                                                                                                17
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>         o    De regio ontwikkelt samen met het rijk een haalbaar ruimtelijk plan met een
              kwalitatief hoogwaardige invulling voor toekomstbestendige woningbouw (voor
              tenminste 2.400 woningen tot en met 2030). Onderdelen hiervan zijn een
              ontwikkelstrategie met programmering, een fasering en planning, een
              grondstrategie (aan- en verkoop), een juridische-planologische aanpak en een
              technische financiële onderbouwing. Dit wordt samen met marktpartijen getoetst op
              maak- en haalbaarheid.
         o    In het licht van de verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen, Foodvalley werken
              Rijk en regio aan een haalbaarheidsstudie naar de uitplaatsing van het
              spooremplacement ‘Arnhem goederen’ en mogelijke alternatieve locaties. Op basis
              van deze haalbaarheidsstudie wordt, in afstemming met alle betrokken partijen, een
              integrale business case opgesteld (inclusief exploitatie en bedrijfsvoeringskosten),
              waarbij de lange termijn ontwikkelingen op het spoor (waaronder gelijkwaardige
              functionaliteit) en het stedelijke ontwikkeling van de locatie worden betrokken.
         o    Rijk en regio spannen zich in om de resultaten van de haalbaarheidstudie
              uitplaatsing spooremplacement Arnhem-Oost te bespreken op het BOL van het
              voorjaar 2023.
         o    Mocht de haalbaarheid van het ruimtelijk plan niet vastgesteld kunnen worden dan
              overleggen rijk en regio over andere mogelijkheden voor (grootschalige)
              woningbouw in Arnhem Oost.
     Proces
      Rijk en regio spreken af om het ruimtelijk plan Rijnpark, inclusief ontwikkelstrategie en
         de overige bovengenoemde voorwaarden, gereed te hebben voor bespreking in het BOL
         van voorjaar 2023. Ook zal de regio dan worden geïnformeerd over de mogelijke
         rijksbijdrage.
      Bovenstaande afspraken over woningbouw en mobiliteit worden opgenomen in de
         Woondeal regio Arnhem/Nijmegen. De voortgang van deze grootschalige NOVEX-
         woningbouwlocatie zal ook besproken op de woondealtafel.
 4.  Provincie Gelderland Grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties Nijmegen
     Nijmegen Kanaalzone
      Nijmegen Kanaalzone betreft twee deelgebieden; Winkelsteeg en Dukenburg.
      Tot en met 2030 worden er in het gebied Kanaalzone-Winkelsteeg ca. 4050 woningen
         gerealiseerd en 400 woningen na 2030, waarvan gemiddeld 65% betaalbaar.
      Tot en met 2030 worden er in het gebied Dukenburg ca. 1200 woningen gerealiseerd,
         waarvan gemiddeld 65% betaalbaar.
      Vanuit het Mobiliteitsfonds wordt een reservering gedaan voor een taakstellende
         bijdrage van € 14,5 mln. (inclusief btw) voor mobiliteitsmaatregelen. Hierbij wordt
         uitgegaan van 50% cofinanciering door de regio. De beoogde maatregelen waaraan het
         Rijk hiermee bijdraagt zijn:
         o De realisatie van een langzaamverkeerstunnel onder Nieuwe Dukenburgseweg.
         o De realisatie van langzaamverkeerstunnel onder de Graafseweg.
         o De realisatie van de aanpassingen aan de kruising Graafseweg/Neerbosccheweg ten
              behoeve van deelgebied Winkelsteeg.
         o De aanvullende mobiliteitsmaatregelen ten behoeve van Kanaalzone-Zuid, te weten
              doorstromingsmaatregelen S100, aanpassingen invalswegen, optimalisatie
              kruispunten, VRI’s, HOV-knoop, Hub nabij en naar Station Nijmegen Goffert en
              fietsmaatregelen naar Winkelsteeg.
      Een groot deel van de opgave in de Kanaalzone wordt reeds bekostigd uit Wbi en
         versnellingsmaatregelen.
      De totale bijdrage vanuit het Rijk ten behoeve van het gebied de Kanaalzone bedraagt €
         14,5 mln. (inclusief btw), bovenop de eerder voor dit gebied toegezegde middelen.
     Nijmegen Stationsgebied
      Tot en met 2030 worden er in het Stationsgebied ca. 3500 woningen gerealiseerd en
         1.000 woningen na 2030.
      Het Aandeel sociaal/middensegment cq betaalbaar bedraagt gemiddeld 65%
      Vanuit het Mobiliteitsfonds wordt een reservering gedaan voor een taakstellende
         bijdrage van € 2,4 mln. (inclusief btw). voor een pakket mobiliteitsmaatregelen. Hierbij
         wordt uitgegaan van 50% cofinanciering door de regio. De beoogde maatregelen
         waaraan het Rijk bijdraagt zijn:
         o De ontsluiting van het Vissers terrein/ de P+R locatie.
                                                                                                   18
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>         o De verbeterde toegankelijkheid van de westentree van het station Nijmegen
      Vanuit het Mobiliteitsfonds wordt een reservering gedaan voor een taakstellende
         bijdrage van € 7,4 mln. (inclusief btw) voor een pakket stationsmaatregelen. De
         beoogde maatregelen waaraan het Rijk bijdraagt zijn aanvullende
         mobiliteitsmaatregelen ten behoeve van de bereikbaarheid van en naar het
         Stationsgebied waaronder fietsroutes, fietsopgangen, een transferium en onderzoek
         naar een HOV schaalsprong.
      Een groot deel van de opgave in het Stationsgebied wordt reeds bekostigd uit eerdere
         MIRT afspraak (2020) station, Wbi en versnellingsafspraken.
      De totale bijdrage vanuit het Rijk ten behoeve van het Stationsgebied bedraagt € 9,7
         mln. (inclusief btw), bovenop de eerder toegezegde middelen (zie vorige punt).
      De regio zet zich de komende periode in voor het dekken van haar deel van het
         afgesproken mobiliteitspakket voor de bouw van 8.750 woningen in de periode tot en
         met 2030 (met inachtneming van het budgetrecht van raden/staten), zodat in het BOL
         2023 definitieve afspraken kunnen worden vastgesteld.
      Bovenstaande afspraken passen binnen de verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen,
         Foodvalley en met deze afspraken wordt voor Nijmegen een belangrijke stap in de
         realisatie van de verstedelijkingsstrategie gezet.
      Rijk en regio werken gezamenlijk aan het op orde brengen van de benodigde
         randvoorwaarden om de realisatie mogelijk te maken, waaronder: verplaatsing
         bedrijvigheid, aanpak stikstof, versterking van het landschap, de natuur en energie,
         bereikbaarheid en energienetwerken (elektra en warmte).
 5.  Provincies Gelderland en Utrecht Grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Regio
     Foodvalley
     Regio en gemeenten hebben een businesscase opgesteld waarin onder andere een pakket
     mobiliteitsmaatregelen is opgenomen voor de ontsluiting van woningen tot en met 2030 in
     de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie RegioFoodvalley. Deze mobiliteitsmaatregelen
     dragen in enkele gevallen ook bij aan de bereikbaarheid van andere woningbouwlocaties in
     Regio Foodvalley.
     Woningbouw
      In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Regio Foodvalley worden tot en met 2030
         7.000 woningen gebouwd en mogelijk aanvullend 7.700 woningen na 2030. Ruim de
         helft van de woningen die tot en met 2030 worden gerealiseerd bevindt zich in het
         betaalbare segment.
     Mobiliteitsmaatregelen
      Het Rijk reserveert middelen voor een mobiliteitspakket voor de ontsluiting van de
         grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Regio Foodvalley. De taakstellende bijdrage
         van het rijk is € 67 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw). Het bedrag wordt -tot aan het
         moment van uitkeren- jaarlijks geïndexeerd met de uitgekeerde IBOI. Er zal afdracht
         plaatsvinden aan het btw-compensatiefonds.
      Deze middelen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering. Kostenverhogende
         scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de gemeente (danwel in
         samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincie en marktpartijen, etc.).
      De beoogde maatregelen waaraan het Rijk hiermee bijdraagt zijn:
         o Bij Ede Zuidoost een brug Noordplein-WFC en de HOV-ontsluiting van dit gebied.
         o Bij Kernhem-Noord de ontsluiting van de wijk op A30 (via bestaande op- en afritten)
              en de fietsroute Kernhem Noord- Ede Centrum.
         o Bij Veenendaal Spoorzone:
               • De HOV-lijn Veenendaal-Ede en de ontsluiting
               • De hub Veenendaal Centrum
               • De fietsroute Veenendaal Centrum-De Klomp
               • De verbreding van de oostelijke rondweg N233
         o Bij Barneveld de ontsluiting van woonwijk Bloemendal in relatie tot de A30 en de
              fietsroute Bloemendal-Station Barneveld Noord.
     Proces
      Bovenstaande afspraken over woningbouw en mobiliteit worden opgenomen in de
         beoogde Woondeal Regio Foodvalley.
                                                                                                  19
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>      De regio zet zich in voor het dekken van haar deel van het afgesproken
         mobiliteitspakket voor de bouw van 7.000 woningen in de periode tot en met 2030 (met
         inachtneming van het budgetrecht van raden/staten), zodat in het BOL 2023 definitieve
         afspraken kunnen worden vastgesteld.
      Bovenstaande afspraken passen binnen de Verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen,
         Foodvalley en met deze afspraken wordt voor Regio Foodvalley een eerste belangrijke
         stap in de realisatie van de verstedelijkingsstrategie gezet.
      Rijk en regio werken gezamenlijk aan het op orde brengen van de benodigde
         randvoorwaarden om de realisatie mogelijk te maken: verplaatsing bedrijvigheid,
         opheffing hindercirkels, aanpak stikstof, versterking van het landschap, de natuur en
         energie, bereikbaarheid en energienetwerken (elektra en warmte).
 6.  Rijnbrug Rhenen
      Voor de verbreding van de Rijnbrug bij Rhenen in een van de 17 NOVEX-
         woningbouwlocaties, de regio Foodvalley, doet het Rijk een lumpsum bijdrage van € 40
         mln. voor prijspeil 2022, inclusief btw.
      Het project wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van en met verdere bijdragen
         van de regiopartijen. Risico’s verbonden aan maatregelen die nodig zijn voor de
         verbreding van de brug liggen bij de provincies Gelderland en Utrecht. Het Rijk indexeert
         haar bijdrage met de door het Ministerie van Financiën aan IenW uitgekeerde indexatie
         tot het jaar waarin de bijdrage wordt overgemaakt.
 7.  MIRT-verkenning A50
      Binnen de MIRT-verkenning A50 werken Rijk en regio aan het verbeteren van de
         doorstroming en verkeersveiligheid op de A50 tussen de knooppunten Ewijk en
         Paalgraven. Tevens werken zij aan een mobiliteitsagenda in deze regio.
      De planning is om een voorkeursalternatief voor de MIRT-verkenning vast te stellen in
         het najaar/BO MIRT 2023.
      De huidige reservering bedraagt ca. € 70 mln. Het is niet zeker dat de huidige
         reservering en de scope van de verkenning nog in balans zijn. Dit in verband met
         prijsontwikkelingen en een uitgebreid aantal oplossingsrichtingen. De huidige
         reservering is tot stand gekomen als 75%-reservering van het beoogde alternatief.
      Het Rijk is bereid om met de regio het gesprek aan te gaan over een tekort op het
         project A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven om gezamenlijk te zoeken naar oplossingen om
         een tekort af te dekken en een voorkeursalternatief te kunnen vaststellen. Hierbij is het
         Rijk bereid budget uit de woningbouwmiddelen aan te wenden.
 8.  RegioExpres: sneltrein op spoor Arnhem-Doetinchem-Winterswijk voor bereikbare
     woningbouwlocaties
      Rijk en regio constateren dat de RegioExpres een belangrijk onderdeel is van de
         duurzame ontsluiting van de woningbouwlocaties Spoorzone Arnhem-Oost (NOVEX) en
         verder ten oosten van Arnhem locaties uit de verstedelijkingsopgave Arnhem-Nijmegen-
         Foodvalley en in de Achterhoek.
      Rijk en regio streven ernaar om de RegioExpres per start dienstregeling 2027 te laten
         rijden en het vastgestelde voorkeursalternatief (dec 2021) hiervoor als scope te
         hanteren;
      Rijk en regio maken afspraken over kosten en risico’s volgens het landelijke
         afsprakenkader derden werken, wat in dit geval betekent dat:
          o Rijk en regio investeren samen in de RegioExpres en delen de totale kosten 50/50,
              delen de risico’s naar rato en gaan uit van maximaal 150 mln. euro (prijspeil 2022,
              exclusief btw) voor de aanlegkosten;
          o Het Rijk draagt de kosten voor beheer en onderhoud. Deze bedragen 2,5 mln. euro
              en worden verminderd op de Rijksbijdrage aan de aanlegkosten;
          o De Rijksbijdrage wordt volledig ingezet voor de aanpassing van
              hoofdspoorweginfrastructuur (HSWI). Dit betekent dat ProRail een ‘niet btw-belaste
              prestatie’ verricht aan de provincie;
          o Rijk en regio indexeren hun bijdrage jaarlijks tot naar het jaar van uitvoering met de
              uitgekeerde IBOI (prijs bruto overheidsinvesteringen);
          o De bijdrage van het Rijk wordt direct na aanbesteding van het Werk aan de regio
              overgemaakt;
          o Middels een stuurgroep zijn Rijk en regio gezamenlijk opdrachtgever én daarmee
              beide risicodragend: de regio is dagelijks opdrachtgever van ProRail.
                                                                                                   20
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre> 9.  Versnellingsafspraken
      Onderstaande tabel bevat de definitieve afspraak van de voorstellen uit de eerste ronde
          waarvoor onder voorbehoud van cofinanciering een reservering is gemaakt en de
          afspraken voor de tweede ronde. De middelen worden via een specifieke uitkering
          uitbetaald aan gemeenten. Voor de tweede ronde versnellingsafspraken zijn de
          voorwaarden van toepassing die zijn vastgesteld in het BO Leefomgeving juni 2022.
       Definitieve afspraken voorstellen eerste ronde
                                                            Toegekende
                                                           Rijksbijdrage        Co-financiering
        Gemeente – voorstel
                                              Woningen     (totaal, inclusief  (inclusief btw)
                                                           btw)
       Zwolle: Zwolle Stadshart                    1,610        € 25,011,350        € 13,708,650
       Tiel: Tiel Spoorzone/ Lingehoven              570         € 7,767,500         € 4,182,500
       Culemborg: Culemborg                        1,938        € 18,128,500         € 9,761,500
       Stationsomgeving
       Enschede: Enschede Cromhoff                   350         € 4,719,000         € 8,228,000
       Wageningen: Wageningen De                     572         € 3,303,300         € 1,778,700
       Dreijen
       Definitieve afspraken voorstellen tweede ronde
                                                            Toegekende
                                                           Rijksbijdrage        Co-financiering
        Gemeente – voorstel
                                              Woningen     (totaal, inclusief  (inclusief btw)
                                                           btw)
       Deventer: Deventer Centrumschil             1,650        € 15,823,718        € 15,823,719
       Deventer: Deventer Keizerslanden            1,646        € 14,901,558        € 14,901,559
       Hengelo (O): Binnenstad Hengelo               900         € 6,137,480         € 3,500,000
       Hengelo (O): Hart van Zuid                  1,500         € 8,910,000         € 4,800,000
       Hengelo
       Kampen: Reevedelta Kampen                   2,600        € 13,600,000         € 9,400,000
       Wijchen: Wijchen, Wijchen-West                928         € 4,525,400         € 6,969,600
 Regio Noord
 1. Programma Woningbouw en Mobiliteit: Ontsluiting grootschalige
     woningbouwlocaties Groningen
     •    In Groningen liggen twee grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties: aan de westkant
          De Suikerzijde en aan de oostflank Stadshavens/Eemskanaalzone. Beide grootschalige
          NOVEX-woningboulocaties liggen binnen het NOVEX-gebied Groningen-Assen, waarin
          Rijk en regio sinds enkele jaren samenwerken rond verstedelijking, bereikbaarheid en
          werkgelegenheid vanuit verstedelijkingsstrategie Groningen-Assen.
     •    De te realiseren woningbouwaantallen in De Suikerzijde en
          Stadshavens/Eemskanaalzone vormen een groot deel van de woningbouwopgave in
          NOVEX-gebied Groningen-Assen. Deze grootschalige woningbouwgebieden hebben
          bovendien een groot aandeel in de provinciale woningbouwafspraken 2022-2030 die op
          13 oktober 2022 door Rijk en provincie Groningen zijn ondertekend.
     •    De afspraken tussen Rijk en regio rond grootschalige woningbouwgebieden vormen dan
          ook een belangrijke stap in de realisatie van een van de hoofdopgaven in dit NOVEX-
          gebied en is essentieel om de in de provinciale woningbouwafspraken afgesproken
          aantallen te halen.
     •    Bij realisatie van de grootschalige woningbouwlocatieswordt aangesloten op de principes
          van de verstedelijkingsstrategie, die onder meer inzet op een goed functionerend
          (H)OV-systeem en hubs als ruggengraat voor de verstedelijking. Gebruik van lopen,
          fiets en OV wordt daarbij gestimuleerd.
                                                                                                 21
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>     Rijk en Regio komen ten aanzien van de verdeling van de resterende € 6 mld. uit het
     Mobiliteitsfonds voor de ontsluiting van de grootschalige woningbouwlocaties het volgende
     overeen:
     Woningbouw
     •   In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie De Suikerzijde worden tot en met 2030
         4.300 woningen gebouwd en 3.800 woningen na 2030. 65% van de woningen die tot en
         met 2030 wordt gerealiseerd bevindt zich in het betaalbare segment.
     •   In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Stadshavens worden er tot en met 2030
         4.150 woningen gebouwd en 1.300 na 2030. 60% van de woningen die tot en met 2030
         wordt gerealiseerd bevindt zich in het betaalbare segment.
     (H)OV-ontsluiting Station Groningen Suiker
      In lijn met de principes uit de verstedelijkingsstrategie NOVEX-gebied Regio Groningen-
         Assen en mobiliteitsvisie Groningen wordt realisatie van het mobiliteitsconcept in de
         nieuwe wijk De Suikerzijde vormgegeven door maximaal in te zetten op gezondheid
         voor de bewoner. Daarbij zorgt de gemeente Groningen bij realisatie van De Suikerzijde
         naast maatregelen gericht op voetgangers, fiets, (H)OV en deelmobiliteit voor het
         autoluw ontwikkelen van De Suikerzijde, waarbij doorgaand autoverkeer wordt
         voorkomen. De Suikerzijde wordt daarbij ontwikkeld met een lage aanbodgestuurde
         parkeernorm van <1 per woning.
      Rijk en Regio erkennen de aanjagende functie van (H)OV voor gebiedsontwikkeling.
         Voor De Suiker is (H)OV-ontsluiting van belang voor de duurzame, gezonde en autoluwe
         ontwikkeling. (H)OV-ontsluiting van de Westflank Groningen in het geheel en De
         Suikerzijde in het bijzonder is voorzien in vier fases, waarvan Rijk en regio in het BO-
         MIRT 2022 voor de eerste twee fases afspraken maken. Door realisatie van de beoogde
         maatregelen wordt al in de eerste fase van de ontwikkeling een hoogwaardig alternatief
         geboden voor de auto.
     Fase 1: Mobiliteitshub
      De investeringsomvang van de maatregelen in de eerste fase OV-ontsluiting van De
         Suikerzijde is geraamd op € 53,6 mln. exclusief btw en betreft:
          o het realiseren van een mobiliteitshub met aanbod van diverse (deel)modaliteiten
          o het realiseren van aansluitende inframaatregelen ten behoeve van een snelle fiets-
               en OV-ontsluiting richting hoofdstation en centrum Groningen;
          o aansluiting op een directe busverbinding met het hoofdstation bij start van
               realisatie wijk Suikerzijde Noord;
      De Regio (Gemeente Groningen) is initiatiefnemer en draagt € 46,1 mln. exclusief btw
         bij aan de realisatie. Vanuit het Mobiliteitsfonds draagt het Rijk hieraan maximaal € 9,1
         mln. inclusief btw bij.
     Fase 2: Station Suiker en benodigde spoormaatregelen
      De investeringsomvang van de maatregelen in de tweede fase OV-ontsluiting van De
         Suikerzijde is door de regio geraamd op € 116,4 mln. exclusief btw en exclusief BOV-
         kosten en betreft:
         o de realisatie van Station Suikerzijde, liggend aan de spoorlijn Groningen –
              Leeuwarden (haltering stoptreinen 2x per uur);
         o de realisatie van de spoormaatregelen die daarvoor benodigd zijn;
         o de realisatie van een spoortunnel t.b.v. HOV-busverbinding en fietsverkeer;
         o de realisatie van een verdere uitbreiding van de mobiliteitshub;
         o aansluiting op de stedelijke HOV verbindingen route P+R Hoogkerk-Zernike via De
              Suikerzijde en Hoofdstation-Suikerzijde-De Held-Zernike.
      Voor de bovengenoemde maatregelen fase 2 draagt de Regio als initiatiefnemer € 43,1
         mln. exclusief btw bij en wordt vanuit het Mobiliteitsfonds door het Rijk voor de BOV- en
         investeringskosten een maximum van € 88,6 mln. inclusief btw gereserveerd. Als
                                                                                                   22
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>         volgende stap zal de Regio, als dagelijks opdrachtgever, ProRail opdracht geven om een
         verkenning uit te voeren naar de inpassing en aanleg van station De Suikerzijde en de
         daarvoor benodigde spoormaatregelen, inclusief financiële specificering van de realisatie
         en instandhouding van de maatregelen behorende bij de aanleg van het station De
         Suikerzijde en bijbehorende spoorse (inpassings)maatregelen. Conform afsprakenkader
         derdenwerken (BO MIRT 2019) zal daarbij een gezamenlijke stuurgroep worden
         ingericht en zullen Rijk en regio na de verkenning nadere afspraken maken over de
         verdeling van kosten en risico’s.
     Start MIRT-onderzoek gebiedsgerichte ontsluiting Westflank Groningen
      Rijk en regio constateren dat de westflank van de Groningen stad een bredere
         bereikbaarheidsopgave kent in relatie tot de verstedelijkingsstrategie NOVEX-gebied
         Regio Groningen-Assen. De integrale gebiedsgerichte bereikbaarheid van de westflank
         vergt nader onderzoek.
      Rijk en Regio (Gemeente, Provincie en RGA) starten een gezamenlijk MIRT-onderzoek
         naar de integrale gebiedsgerichte bereikbaarheidsopgave van de Westflank van
         Groningen die voortvloeit uit de realisatie van de Verstedelijkingstrategie NOVEX-gebied
         Regio Groningen-Assen.
      Naast het functioneren van de Ring West en de Rondweg Hoogkerk richt het MIRT-
         onderzoek zich op de bereikbaarheid van locaties voor wonen, werken,
         en (maatschappelijke) voorzieningen en de daaruit voortvloeiende ruimtelijk fysieke
         inrichtingskeuzen en duurzame systeemopgaven met betrekking tot mobiliteit en
         (stads)logistiek.
      Het Rijk reserveert vanuit het Mobiliteitsfonds taakstellend van € 82,0 mln. inclusief
         BTW voor maatregelen gericht op ontsluiting van de westflank, voortkomend uit het
         MIRT-onderzoek
      Rijk en regio werken scope, onderzoeksvragen, organisatie, governance en financiering
         uit in een Plan van aanpak voor het MIRT-onderzoek dat wordt vastgesteld in het BO
         Leefomgeving van 2023.
 2.  Versnellingsafspraken ontsluiting woningbouwlocaties Noord-Nederland
      Onderstaande tabel bevat de definitieve afspraak van de voorstellen uit de eerste ronde
         waarvoor onder voorbehoud van cofinanciering een reservering is gemaakt en de
         afspraken voor de tweede ronde.
      De middelen worden via een specifieke uitkering uitbetaald aan gemeenten. Voor de
         tweede ronde versnellingsafspraken zijn de voorwaarden van toepassing die zijn
         vastgesteld in het BO Leefomgeving juni 2022.
 Regio Noordwest-Nederland
 1. Ontsluiting grootschalige woningbouwlocaties - Utrecht
     Woningbouw
                                                                                                 23
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>        Rijk en regio spreken af dat er tot en met 2030 in Utrecht Groot Merwede 25.500
         woningen worden gerealiseerd, waarvan minimaal 55% betaalbaar. Na 2030 is er
         potentie om nog eens 34.500 - 44.500 woningen te realiseren. Het totaalaantal mogelijk
         te bouwen woningen bedraagt 60.000 - 70.000, waarvan in totaal 15.250 – 26.800
         woningen in de grootschalige A12 Zone en 22.500 – 25.000 woningen in Rijnenburg.
        Een groot deel van de woningen tot en met 2030, namelijk 19.000 woningen, is
         onderdeel van het provinciaal randvoorwaardelijk bod aan de nationale
         woningbouwopgave.
     Ontsluiting van de woningbouw Groot Merwede
      Rijk en regio nemen kennis van de resultaten van de analysefase van de MIRT-
         Verkenning OV en Wonen. Geconstateerd is dat voor het bereiken van de drie
         doelstellingen 1) het door openbaar vervoer bereikbaar maken van nieuwe woon- en
         werklocaties Utrecht Zuidwest en Nieuwegein, 2) de bereikbaarheid van Utrecht Science
         Park en 3) het voorkomen van overbelasting rond Utrecht Centraal:
         o Het binnen de scope van deze MIRT-verkenning niet kansrijk is nieuwe stations in
              combinatie met ‘zwaardere’ OV-verbindingen verder te onderzoeken.
         o Voor een toekomstvast mobiliteitssysteem een systeemsprong noodzakelijk is met
              een Merwedelijn van Utrecht Centraal naar Nieuwegein. Een (deels) ondergrondse
              Merwedelijn draagt het meest bij aan het oplossen van de woningbouwopgave in dit
              gebied.
         o De kansrijke maatregelen niet binnen het bedrag (€ 380 mln.) passen dat daarvoor
              bij aanvang van de verkenning is gereserveerd.
      Voor het bereiken van de drie doelstellingen besluiten rijk en regio in de vervolgfase
         (zeef 2) van de MIRT-verkenning OV en Wonen door te studeren op de geïdentificeerde
         kansrijke oplossingsrichtingen: de (deels) ondergrondse Merwedelijn, Papendorplijn in
         samenhang met de huidige SUNIJ-lijn, busbaanopties via de Waterlinieweg en Utrecht
         Science Park (USP) en de frequentieverhoging van de Uithoftram.
        Rijk en regio hebben met het startbesluit van de MIRT-verkenning OV en Wonen in de
         regio Utrecht (BO MIRT 2019) gezamenlijk € 380 mln. gereserveerd. Daarbij heeft IenW
         € 150 mln. gereserveerd, BZK € 60 mln. en de regio € 170 mln. De bedragen van het
         rijk zijn gebaseerd op prijspeil 2019 en inclusief btw, die van de regio zijn exclusief btw.
      Voor (de ontsluiting van) woningbouw in de grootschalige woningbouwlocatie Utrecht
         Groot Merwede is de Merwedelijn essentieel. Voor de Merwedelijn stelt het rijk, als
         onderdeel van de in het coalitieakkoord geoormerkte middelen van € 7,5 mld. voor de
         ontsluiting van woningbouw, aanvullend budget ter beschikking.
       Rijk en regio besluiten, aanvullend op het in het BO MIRT 2019 gereserveerde Rijk-
          regio budget van € 380 mln., € 845 mln. te reserveren voor de Merwedelijn als
          onderdeel van de MIRT-verkenning OV en Wonen in de regio Utrecht, waarmee het
          totaal te reserveren bedrag uitkomt op € 1,225 mld.:
         o Het rijk reserveert aanvullend een taakstellend budget van € 600 mln. (prijspeil
              2022, inclusief btw), vanuit de middelen uit het coalitieakkoord voor de ontsluiting
              van woningbouw voor de Merwedelijn. De bijdrage van het rijk vindt via een
              specifieke uitkering plaats en wordt, conform de MIRT-systematiek, tot de specifieke
              uitkering is uitgekeerd jaarlijks geïndexeerd met de uitgekeerde IBOI.
         o De regio reserveert aanvullend een taakstellend budget van € 245 mln. (exclusief
              btw) voor de Merwedelijn, waarbij gemeente Utrecht en de provincie Utrecht ieder €
              115 mln. euro reserveren en de gemeente Nieuwegein € 15 mln.
         o De afspraken worden verwerkt in een addendum van de startbeslissing van de
              MIRT-verkenning ov en wonen.
        De MIRT-verkenning OV en Wonen zal conform het startbesluit uit 2019 en de
         tussenresultaten van zeef 1 uit 2022 met het totaalbudget van € 1,225 mld. worden
         voortgezet. Dit bedrag is gereserveerd voor de Merwedelijn. De MIRT-verkenning
         bestaat naast de Merwedelijn ook uit drie andere onderdelen, zoals hiervoor benoemd.
         De MIRT-verkenning heeft nu een tussenstap gezet, in de volgende fase worden er nog
         verschillende varianten voor de vier onderdelen onderzocht. Voor het totaal aan
         maatregelen zal conform de MIRT-spelregels een voorkeursalternatief worden genomen.
         Hierbij moeten het dan beschikbare budget en scope 100% bij elkaar passen. In het BO
         MIRT 2023 wordt de voortgang van de MIRT-verkenning besproken.
        Het rijk reserveert een taakstellend bedrag van € 100 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw)
         ten behoeve van de autobereikbaarheid voor het (hoofd)wegennet van de NOVEX-
                                                                                                    24
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>         woningbouwlocatie Groot Merwede tot en met 2030 en daarmee het draaiend houden
         van de draaischijf Utrecht. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de uitgekeerde
         IBOI. De middelen zijn bedoeld voor een samenhangend pakket van slimme
         mobiliteitsmaatregelen voor onder andere dynamisch verkeersmanagement,
         toeritdosering, hubs, buffercapaciteit op-/afritten en een betere inrichting van
         knooppunten. Dit pakket wordt onder andere getoetst op de gevolgen voor het
         onderliggend wegennet, het openbaar vervoer (bussen, BRT, ed) en mobiliteitstransitie.
         In opdracht van het Ministerie van IenW werkt Rijkswaterstaat hiervoor voorstellen uit,
         welke binnen U Ned met de regio worden besproken. Over de voorstellen kan in 2023
         besloten worden.
        Rijk en regio spreken af om te starten met een multimodaal MIRT-onderzoek naar de
         integrale gebiedsontwikkeling van de A12-zone en de doorontwikkeling naar Rijnenburg.
         Met aandacht voor de benodigde bedrijf verplaatsingen, groenstructuur, de relatie met
         bodem- en watersysteem/klimaatadaptatie, gezonde leefomgeving, en
         energienetwerken. Rijk en regio maken binnen de samenwerking van het programma U
         Ned afspraken over het trekkerschap, en cofinanciering. En kijken met elkaar naar hoe
         een eventuele uitvoeringsorganisatie voor de gebiedsontwikkeling eruit kan komen te
         zien.
        De regio stelt op dit moment een alternatief op voor het Tracébesluit A27/A12 Ring
         Utrecht. Indien het alternatief gelijkwaardig is kan het vastgestelde Tracébesluit worden
         gewijzigd.
        Uiterlijk in het BOL 2023 meldt de regio de stand van zaken. In het BOL 2023 bespreken
         rijk en regio ook of er op korte termijn ruimte is voor bijvoorbeeld tijdelijke woningbouw
         op Rijnenburg. Bovenstaande ontwikkelingen worden in samenhang bezien.
        In het BOL 2022 zijn afspraken gemaakt over de verstedelijkingsstrategieën Utrecht en
         Amersfoort (NOVEX-gebied MRU). Bovenstaande afspraken passen hierin. Hierbij
         werken Rijk en regio gezamenlijk aan binnen de samenwerking van het programma U
         Ned:
         o De realisatie van de verstedelijkingsstrategieën Utrecht en Amersfoort (NOVEX-
              gebied MRU) in een programmatische aanpak Rijk-regio. Basis daarvoor is het
              Ontwikkelperspectief Utrecht Nabij en het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort
              Centraal.
         o Het op orde brengen van benodigde randvoorwaarden hiervoor: aanpak stikstof,
              versterking multimodale bereikbaarheid, groen groeit mee en toevoeging
              energienetwerken (elektra en warmte).
 2.  Ontsluiting grootschalige woningbouwlocaties – Spoor-/A1-zone Amersfoort
     Woningbouw
      In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Amersfoort Spoor-/A1-zone worden tot
         en met 2030 8.500 woningen gebouwd. Circa 2/3e deel van de woningen tot en met
         2030 wordt gerealiseerd in het betaalbare segment.
      Na 2030 heeft de grootschalig NOVEX-woningbouwlocatie potentie voor de realisatie van
         nog eens 5.500 woningen.
      Amersfoort spant zich maximaal in om, naast de reeds gerealiseerde 1.150
         flexwoningen in de gemeente, extra locaties te vinden voor de realisatie van enkele
         honderden flexwoningen in de gemeente. In dit kader worden o.a. de mogelijkheden in
         de A1-zone (Vathorst-Bovenduist) verkend. De definitieve locaties zullen worden
         opgenomen in de woondeal voor de regio Amersfoort.
     Regionale mobiliteitsmaatregelen
      Het rijk reserveert middelen voor een mobiliteitspakket voor de ontsluiting van het
         grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie deelgebied Spoorzone en deelgebied A1-zone
         (Vathorst-Bovenduist). Onderdeel van dit mobiliteitspakket zijn onder meer de realisatie
         van de ontsluiting van Bovenduist op de A1 en het verbeteren van de omgeving en de
         bereikbaarheid van Amersfoort CS en Amersfoort-Schothorst.
      De taakstellende bijdrage van het rijk is € 65 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw). Het
         bedrag wordt -tot aan het moment van uitkeren- jaarlijks geïndexeerd met de
         uitgekeerde IBOI. Er zal afdracht plaatsvinden aan het btw-compensatiefonds
      De middelen voor het mobiliteitspakket worden uitgekeerd via een specifieke uitkering.
         Kostenverhogende scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de
                                                                                                  25
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>         gemeente (danwel in samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincie en
         marktpartijen, etc.).
        Als onderdeel van de bijdrage van € 65 mln. levert het Rijk voor de maatregelen die
         verbonden zijn aan de stations Amersfoort CS en Amersfoort Schothorst een bijdrage
         van € 8 mln. (respectievelijk circa € 5 mln. en € 3 mln., inclusief btw). Voor deze
         bijdrage geldt mogelijk (gedeeltelijk) geen afdracht aan het btw-compensatiefonds,
         afhankelijk van de ontvanger en wijze de uitkering (ProRail of gemeente).
        Rijk, gemeente en ProRail maken gezamenlijk afspraken over de meest optimale inzet
         van de € 8 mln. (o.a. mede i.r.t. exploitatielasten) en tevens de middelen uit de
         versnellingsafspraken die ook gekoppeld zijn aan Station Amersfoort CS
        De regio zet zich in voor het dekken van haar deel van het afgesproken
         mobiliteitspakket voor de bouw van 8.500 woningen in de periode tot en met 2030 (met
         inachtneming van het budgetrecht van raden/staten), zodat in het BOL 2023 definitieve
         afspraken kunnen worden vastgesteld.
        In het BOL 2022 zijn afspraken gemaakt over de verstedelijkingsstrategieën Utrecht en
         Amersfoort (NOVEX-gebied MRU). Bovenstaande afspraken passen hierin. Hier werken
         Rijk en regio gezamenlijk aan binnen het programma U Ned:
         o De realisatie van de verstedelijkingsstrategieën Utrecht en Amersfoort (NOVEX-
              gebied MRU) in een programmatische aanpak Rijk-regio. Basis daarvoor is het
              Ontwikkelperspectief Utrecht Nabij en het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort
              Centraal.
         o Het op orde brengen van benodigde randvoorwaarden hiervoor, waaronder: aanpak
              stikstof, versterking multimodale bereikbaarheid, groen groeit mee en toevoeging
              energienetwerken (elektra en warmte).
        In aanvulling op bovenstaand bijdrage voor het mobiliteitspakket maken rijk en
         Amersfoort ook een versnellingsafspraak over de versnelling van woningen in de
         Spoorzone. De besluitvormingstekst voor de versnellingsafspraak wordt bij agendapunt
         4.4 vastgesteld.
     Proces
      Bovenstaande afspraken over woningbouw en mobiliteit worden opgenomen in de
         geactualiseerde woondeal regio Amersfoort.
 3.  MRA Algemeen
      Het in het BO Verstedelijking 2021 vastgesteld Verstedelijkingsconcept Metropoolregio
         Amsterdam (MRA), gericht op een meerkernige ontwikkeling, is het gezamenlijke
         ontwikkelperspectief voor het NOVEX-gebied MRA.
      Rijk en regio werken gezamenlijk aan een uitvoeringsagenda met een Regionale
         Investeringsagenda (RIA) waarin dit ontwikkelperspectief wordt geconcretiseerd. In het
         BO Leefomgeving 2023 wordt versie 1.0 van de uitvoeringsagenda en de RIA
         vastgesteld. De afspraken in dit BO MIRT met betrekking tot woningbouw en de
         ontsluiting daarvan worden integraal onderdeel van deze uitvoeringsagenda.
      De taakstellende bijdragen die het rijk reserveert in onderstaande afspraken, worden
         uitgekeerd via specifieke uitkeringen. Daarin staan de te behalen doelen bij de
         voorgenomen maatregelen van het betreffende pakket beschreven. Kostenverhogende
         scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de gemeente (danwel in
         samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincies, vervoerregio’s,
         marktpartijen, etc.). Rijk en regio werken de voorwaarden van de specifieke uitkering
         voor elk mobiliteitspakket samen uit, met daarbij aandacht voor de samenhang met de
         voorgenomen pilot Programmatische bekostiging.
 4.  Ontsluiting grootschalige woningbouwlocaties – MRA West
      De grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie MRA West beslaat de gemeente
         Haarlemmermeer en daarbinnen de ontwikkelgebieden Hoofddorp Centrum, Hoofddorp
         Stationsgebied, Nieuw-Vennep, Lissebroek en Cruquius Zwaanshoek
      In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie MRA West worden tot en met 2030
         tussen 15.000 en 25.000 woningen gebouwd. Na 2030 worden op deze locatie 11.000
         tot maximaal 15.000 woningen gerealiseerd als de voorwaarden zoals genoemd in het
         Ontwikkelperspectief MRA worden ingevuld. Voor de gemeente zijn naast de genoemde
         randvoorwaarden, een haalbare businesscase inclusief cofinanciering en dekking van de
         grondexploitatie Stationsgebied van belang. Minimaal 50% van de woningen wordt
         gerealiseerd in het betaalbare segment.
      Deze afspraak is gekoppeld aan de startbeslissing voor het starten van de MIRT-
         verkenning ov-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer, waarbij het doortrekken van
                                                                                                26
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>         de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp het voorlopige voorkeursalternatief is ten behoeve
         van de financiering.
        Voor de ontsluiting en bereikbaarheid van deze woningen reserveert het Rijk een
         taakstellende bijdrage van maximaal € 100 mln. inclusief btw voor een
         mobiliteitspakket. Het mobiliteitspakket bestaat uit maatregelen voor de ontsluiting van
         centrum- en stationsgebied Hoofddorp, fietspad Lissebroek en HOV Hoofddorp Zuid –
         Hoofddorp Station.
        De maatregelen direct gekoppeld aan station Hoofddorp worden meegenomen in de
         MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer.
 5.  Ontsluiting grootschalige woningbouwlocaties – Havenstad
      De grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Haven-Stad bestaat uit Havenstad Zuid,
         Havenstad Noord en de Achtersluispolder.
      In de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Haven Stad worden tot en met 2030
         9.000 woningen gebouwd. Na 2030 worden op deze locatie 71.000 woningen
         gerealiseerd als de voorwaarden zoals genoemd in het Ontwikkelperspectief MRA
         worden ingevuld. 80% van de woningen in Haven-Stad en minimaal 60% van de
         woningen in Achtersluispolder wordt gerealiseerd in het betaalbare segment.
      Het Rijk reserveert een taakstellende bijdrage van € 35 mln. inclusief btw voor een
         mobiliteitspakket bestaande uit fietsenstalling Sloterdijk Zuidoostzijde, HOV Sloterdijk –
         Centraal Station en diverse wegaanpassingen waaronder basisweg/A10. Dit pakket
         vraagt voor een deel verdere uitwerking.
      Dit pakket draagt bij aan de realisatie van 54.000 woningen in Havenstad-Zuid,
         waarvan 8.000 tot en met 2030 en 46.000 na 2030.
      Deze afspraak is gekoppeld aan de het starten van een MIRT-verkenning voor de
         ontsluiting van Haven-Stad waarbij de eerste stap is de 1e fase van het sluiten van de
         metroring, tot aan Hemknoop. Om de beste variant voor dit deel van de Metroringlijn te
         kunnen bepalen, worden in deze MIRT- verkenning ook de verschillende varianten voor
         het geheel sluiten van de Metroringlijn tussen station Sloterdijk en station Amsterdam
         Centraal in het onderzoek meegenomen. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet naar
         de volledige ontwikkeling van Haven-Stad aan de zuidkant van het IJ.
      Het voor de ontsluiting van deze gebieden belangrijke project HOV ZaanIJ gaat naar een
         volgende studiefase. De voortgang van het project ZaanIJ wordt daarbij door de regio
         gerapporteerd binnen het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid en blijft
         daarmee op de agenda.
 6.  Ontsluiting grootschalige woningbouwlocaties – MRA Oost
      De grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie MRA Oost bestaat uit Amsterdam Bay Area
         (waaronder Zeeburgereiland, IJburg, en Almere), Amsterdam Zuidoost en Lelystad.
      In het kader van ‘Amsterdam Bay Area’ zijn drie aanvullende onderzoeken uitgevoerd
         naar de wegbereikbaarheid, quick scan HOV Pampus en het Toekomstvast
         Investeringspakket (TVIP). Deze onderzoeken worden vastgesteld. Het Toekomstvast
         Investeringspakket (TVIP) vormt een eerste invulling voor de ontwikkeling Almere in de
         gezamenlijke uitvoeringsagenda NOVEX MRA.
     MRA Oost – Amsterdam
      In de deelgebieden Zeeburgereiland en IJburg fase 2 van grootschalige NOVEX-
         woningbouwlocatie MRA Oost worden tot en met 2030 10.600 woningen gebouwd en
         7.000 daarna. 67% van de woningen wordt gerealiseerd in het betaalbare segment.
      Voor de ontsluiting en bereikbaarheid van deze woningen reserveert het Rijk een
         taakstellende bijdrage van maximaal € 95 mln. inclusief btw aan de cruciale mijl en de
         tramremise. Het Rijk wordt betrokken bij de uitwerking van de definitieve variant.
      In het deelgebied Zuidoost van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie MRA Oost
         worden tot en met 2030 25.300 woningen gebouwd 22.000 daarna. 80% van de
         woningen wordt gerealiseerd in het betaalbare segment.
      Voor de ontsluiting en bereikbaarheid van deze woningen reserveert het Rijk een
         taakstellende bijdrage van maximaal € 192 mln. inclusief btw aan het mobiliteitspakket,
         waarbij de bijdrage voor station Bijlmer Arena wordt uitgevoerd in samenwerking met
         ProRail.
     MRA Oost – Flevoland
      Rijk en regio blijven nauw samenwerken in de verdere ontwikkeling van Almere, met
         Perspectief Oostflank MRA als basis. De samenwerking is erop gericht dat deze
                                                                                                   27
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>         ontwikkeling integraal en in evenwicht vorm krijgt. Voor de ontwikkeling van Almere tot
         een complete stad zetten rijk en regio zich naast woningbouw en bereikbaarheid ook in
         op het stimuleren van de werkgelegenheid om de eenzijdige pendel richting het oude
         land tegen te gaan en inzet op het voorzieningenniveau waaronder het aanbod van
         hoger (technisch) onderwijs.
        Rijk en regio zetten in op het verder verdichten van de bestaande stad in samenhang
         met het versterken van het economische profiel, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van
         Almere als complete stad. Hiertoe worden in de bestaande stad 22.100 woningen
         gerealiseerd tot 2030 waarbij de grootste ontwikkelopgave ligt in het creëren van een
         hoogstedelijk gemengd woonwerkmilieu in Almere Centrum. In het eindbeeld van
         Perspectief Oostflank MRA zijn er in Almere 75.000 woningen toegevoegd. Minimaal
         50% van de woningen wordt gerealiseerd in het betaalbare segment.
        Almere realiseert 1000 flexwoningen, te bouwen in de periode tot de zomer 2026. Voor
         een stimuleringsbijdrage kan Almere een beroep doen op de Stimuleringsregeling
         Flexwoningen en Transformatie (2022), de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen
         (2023), de Woningbouwimpuls (2023) of de financiële herplaatsingsgarantie (naar
         verwachting vanaf eind 2022 beschikbaar). Het Rijk ondersteunt de gemeente bij de
         aanvragen.
        Almere verkent de realisatie van 1500 modulaire/fabrieksmatige woningen, in ieder
         geval op Twentsekant en Poort, en mogelijk ook in Pampus in de periode tot 2030
         (afhankelijk van het Masterplan en de besluitvorming). Het Rijk en Almere onderzoeken
         tevens in het komende half jaar de mogelijkheden om voor 600 flexwoningen een
         fysieke locatiegarantie af te geven, op deze en/of op andere locaties in de stad. Hiermee
         wordt voor het Rijk de mogelijkheid gecreëerd om vanaf 2026 tot 2040 (tijdelijk)
         flexwoningen te plaatsen in Almere, indien dat nodig blijkt te zijn. Het Rijk stelt voor
         deze combinatie van ontwikkelingen, die geen fysieke maar wel een financiële koppeling
         kent, € 28,8 mln. beschikbaar.
        Voor alle ontwikkelingen geldt dat Almere plekken aanwijst die goed passen in het
         sociaal-maatschappelijk weefsel van de stad, zodat een optimale situatie ontstaat en dat
         uiteraard het woonbeleid van de gemeente van toepassing is.
        Om de bereikbaarheid tot en met 2030 te verbeteren reserveert het Rijk € 87,5 mln.
         voor een pakket mobiliteitsmaatregelen, met onder andere het verbeteren van OV-
         knooppunten, fietsinfrastructuur, Spoordreef, parkeervoorzieningen waarmee
         bouwkavels worden vrijgespeeld, de aanpassing van de busbaan bij Muiden en het
         verbeteren van de aansluitingen van de A6. Met uitzondering van de maatregel
         “Verbeteren OV-knooppunten” (€ 16 mln., uitvoering door ProRail) betreft het een
         taakstellende bijdrage van het rijk.
        Deze taakstellende bijdrage worden uitgekeerd via een specifieke uitkering.
         Kostenverhogende scopewijzigingen en verdere risico’s zijn voor rekening van de
         gemeente (danwel in samenwerking met mede-bekostigende partners zoals provincies,
         vervoerregio’s, marktpartijen, etc.).
        Het rijk reserveert 54 mln. voor (H)OV Pampus en/of Oosterwold.
        Daarnaast reserveert het rijk € 30 mln. voor de uitbreiding van de A6 Almere
         Oostvaarders – Lelystad, aanvullend op de reeds beschikbare middelen, om tot een
         spoedige uitvoering te komen.
        Ook reserveert het rijk middelen voor verbeteringen aan het (hoofd)spoor in de
         Oostflank van de MRA.
        Over de overige maatregelen, niet zijnde de bereikbaarheidsmaatregelen, die
         noodzakelijk zijn voor de realisatie van de woningbouw voor 2030 in Almere zal in het
         BO Leefomgeving 2023 worden besloten in samenhang met de beschikbare
         gebiedsmiddelen en de uitvoeringsagenda NOVEX MRA.
     Ontwikkeling Oosterwold
      In 2013 spraken rijk en regio in de Rijksstructuurvisie RRAAM af dat de locatie
         Oosterwold wordt ontwikkeld als een woonwerkgebied met lage dichtheden. Vanwege de
         wooncrisis waar Nederland zich sindsdien voor gesteld ziet, wenst het rijk Oosterwold
         verder te verdichten, tot 15.000 woningen in de tweede fase (5.000 extra woningen).
      Rijk en regio spreken daarom af gezamenlijk nader onderzoek te doen naar de
         mogelijkheden en randvoorwaarden waaronder Oosterwold verder verdicht kan worden
         met 5.000 extra woningen. Het onderzoek kijkt naar de ruimtelijke inpassing van de
         woningen, leefbaarheid (voorzieningen), OV bereikbaarheid met een ontsluiting richting
                                                                                                  28
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>         station Almere Oostvaarders en minimale impact op het nationale netwerk, naar de
         voorwaarden conform ‘water en bodem sturend’ en naar de mogelijkheid voor
         toevoegen werkgelegenheid en inpassing van modulaire- of flexwoningen. In de
         reservering van middelen voor (H)OV Pampus en/of Oosterwold kunnen eventueel
         middelen gevonden worden voor de vast te stellen benodigde OV-bereikbaarheid.
         Hiervoor geldt uiteraard dat er voor de ontwikkeling van het gebied eerst kostenverhaal
         wordt toegepast.
     Ruimtelijk strategische verkenning ontwikkeling Pampus
      Vanwege de woningdruk in de MRA spreken Rijk en regio af om een eerste stap te
         zetten in de ontwikkeling van Almere Pampus tot hoogstedelijk woon-werkgebied met
         minimaal 7.500 woningen in samenhang met een hoogwaardige OV oplossing.
         Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats in 2024.
      Rijk en regio spreken af hiertoe een ruimtelijk strategische verkenning uit te voeren.
      De IJmeerlijn blijft de stip op de horizon voor een volledige hoogstedelijke ontwikkeling
         van Pampus. Op dit moment is hiervoor vanuit alle partijen geen financiering
         beschikbaar.
      In deze strategie zal ook worden bekeken op welke termijn er knelpunten op de wegen
         zullen ontstaan en wanneer besluitvorming hierover, waaronder de aanpak van de A27,
         wenselijk is.
      De ruimtelijk strategische verkenning bestaat uit een regionale verkenning HOV Pampus
         en uitwerking van de ruimtelijke planvorming Pampus:
         o In de reservering van € 54 mln. voor (H)OV Pampus en/of Oosterwold kan ruimte
              gevonden worden voor de uitwerking van de ruimtelijk strategische verkenning en
              de regionale verkenning voor HOV Pampus. De reservering voor HOV Pampus is
              onder de voorwaarde dat de woningen gerealiseerd worden en de HOV minimale
              impact heeft op de nationale netwerken. De overige voorwaarden waaronder de
              reservering definitief wordt gemaakt, zullen door rijk en regio nog nader worden
              geconcretiseerd.
         o Rijk en regio spreken af – in samenhang met de regionale verkenning voor HOV
              Pampus – de komende 2 jaar de ruimtelijke planvorming uit te werken voor de
              ontwikkeling van het eerste deelgebied Pampus (inclusief modulaire woningen) in
              een (hoog)stedelijk milieu en voor de ontwikkeling van de overige gebieden Almere
              Pampus in vorm van een adaptieve ontwikkeling van de hoofdstructuren van
              Pampus. Daarbij wordt ook invulling gegeven aan de ruimtelijke inpassing van de
              belangrijkste ontsluitende infrastructuur zoals de IJmeerlijn. Dit resulteert in een
              masterplan voor Almere Pampus en een stedenbouwkundig plan voor het eerste
              deelgebied in 2024.
         o Als onderdeel van de ruimtelijke planvorming Pampus wordt onderzocht of een
              substantieel deel van 7.500 woningen voor 2030 gerealiseerd kan worden en of er
              modulaire woningen/ flexwoningen kunnen worden ingepast.
      Over de préverkenning natte natuur en ecologie IJmeer / Markermeer wordt besloten in
         het kader van Programmatische Aanpak Grote Wateren.
     Ruimtelijk economische aanpak
      Om de woonwerkbalans verder te verbeteren wordt ingezet op het versterken van het
         economische profiel van Almere en vergroten van de werkgelegenheid. Hiertoe werken
         rijk en regio voor het BO Leefomgeving een ruimtelijke economische aanpak uit als
         onderdeel van de uitvoeringsagenda NOVEX MRA. De Groeiagenda van Almere wordt
         hierbij als input gebruikt. Het rijk en regio zoeken gezamenlijk naar
         dekkingsmogelijkheden voor (onderdelen van) de ruimtelijk economische aanpak zoals
         het Nationaal Groeifonds en de Regiodeal.
      Voor de korte termijn spreken rijk en regio af:
          o     Rijk en regio intensiveren de inspanningen die noodzakelijk zijn voor het
                versterken van het kennisprofiel in Almere ten behoeve van de groei van de stad
                en specifiek de groei van de lokale economie, werkgelegenheid en hoger
                (technisch) onderwijs.
          o     Het rijk bekijkt de mogelijkheid dat de oostflank van de MRA standaard wordt
                betrokken in de afweging als het gaat om het verplaatsen van bestaande of
                vestigen van nieuwe rijksinstellingen.
          o     Tenslotte ondersteunt het rijk de regio en bestaande bedrijven bij het bouwen van
                een triple helix samenwerking, wat bijdraagt aan versterking van het
                ondernemersklimaat.
                                                                                                   29
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>        De effecten van de inzet op de woonwerkbalans worden gemonitord als onderdeel van
         de Uitvoeringsagenda NOVEX MRA.
     Lelystad Warande
      Rijk en regio starten een (regionaal) onderzoek naar de multimodale bereikbaarheid van
         Lelystad Warande in relatie tot Lelystad Centrum en de (hoofd)netwerken (OV, weg en
         fiets). Dit onderzoek wordt gedaan onder de vlag van het bereikbaarheidsprogramma
         Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, waarbij over prioritering en planning afspraken
         worden gemaakt in de Programmaraad SBaB. Daarmee blijft dit op de agenda.
     A27 knooppunt Eemnes – Zeewolde
      Rijk en Regio erkennen dat er tot 2040 een belangrijke woningbouwopgave in Flevoland
         is die ook leidt tot een grote mobiliteitsontwikkeling. Doel is deze woningbouwopgave
         tot 2030 zoveel mogelijk nabij stations te realiseren en (daarna) tot 2040 ook bij andere
         locaties in Almere, Lelystad en overig Flevoland. Dit leidt tot een forse
         mobiliteitsontwikkeling.
      Rijk en Regio zijn het met elkaar eens dat het traject A27 Eemnes – Zeewolde in de
         komende periode en vanaf 2030 een majeur mobiliteitsknelpunt vormt mede door de
         intensivering van de woningbouw.
      Rijk en regio constateren dat er op dit moment onvoldoende financiële middelen
         aanwezig zijn voor het MIRT project A27 knooppunt Eemnes-Zeewolde om de MIRT
         startbeslissing project A27 knooppunt Eemnes-Zeewolde nu te kunnen nemen.
      Rijk en regio spreken af om in de komende periode de ontwikkelingen op het gebied van
         woningbouw en (auto)mobiliteit in en vanuit Almere en Flevoland te blijven volgen en
         binnen het MIRT proces en -uitgangspunten mogelijkheden te bespreken om te komen
         tot het zo spoedig mogelijk starten van een MIRT-verkenning A27 Eemnes - Zeewolde
         en andere oplossingen voor de bereikbaarheidsopgave in Flevoland. Rijk en de Regio
         houden het afgesproken budget van € 29 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw en inclusief
         regionale bijdrage van 25%) beschikbaar. Op de rijksbegroting blijft een bedrag van
         €22,9 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw) gereserveerd.
      Rijk en Regio spreken af om de stand van zaken met betrekking tot het traject A27
         Eemnes – Zeewolde tijdens het MIRT overleg van november 2023 opnieuw te
         agenderen.
     Water en bodem sturend
      Rijk en regio spreken af dat naar aanleiding van de Kamerbrief over Water en bodem
         sturend nader overleg zal zijn wat dit betekent voor de ruimtelijke ontwikkelingen in
         MRA Oost.
 7.  Overige investeringen in hoofdnetwerken (Rijksprojecten)
      Het Rijk reserveert, met kennisname door de regio, € 730 mln. voor de volgende
         projecten:
         o Aanpassingen hoofdspoornet in o.a. MRA: € 350 mln.
         o Tekort A6 Almere-Lelystad: € 30 mln.
         o Tekort A7/A8 Amsterdam-Zaandam: € 150 mln.
         o Pakket maatregelen Ringen Amsterdam, inclusief verkeersmanagement: € 100 mln.
         o Pakket maatregelen A12 Ring Utrecht, inclusief verkeersmanagement: € 100 mln.
      De bijdrage van het Rijk van € 730 mln. is in prijspeil 2022, inclusief btw en
         taakstellend. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd, tot het moment van uitkeren, met
         de IBOI.
      De vigerende bestuurlijke afspraken blijven van kracht, ook met betrekking tot
         financiële risico’s.
      In het geval de regio mede opdrachtgever van het project is dragen Rijk en regio
         gezamenlijk zorg voor het beheersen van de risico’s door het volgen van de MIRT-
         spelregels. In geval het taakstellende bedrag niet toereikend is wordt overgegaan tot:
         o Optimaliseren binnen de gewenste scope.
         o Indien dit geen gewenst effect oplevert dan aanpassen van de scope.
         o Project faseren, uitstellen (tijd) of stopzetten.
      Daar waar het gaat om reeds bestaande projecten vervolgen deze het lopende MIRT-
         proces, daar waar het gaat om nieuwe projecten worden deze conform het MIRT-proces
         opgepakt. Daarbij wordt waar nodig de verbinding gelegd met de programma’s U Ned
         en SBaB, waarbij wordt aangetekend dat een aantal projecten daar reeds onderdeel van
         uitmaakt.
                                                                                                 30
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre> 8.  Versnellingsafspraken woningbouwlocaties
      Onderstaande tabel bevat de definitieve afspraak van de voorstellen uit de eerste ronde
          waarvoor onder voorbehoud van cofinanciering een reservering is gemaakt en de
          afspraken voor de tweede ronde. De middelen worden via een specifieke uitkering
          uitbetaald aan gemeenten. Voor de tweede ronde versnellingsafspraken zijn de
          voorwaarden van toepassing die zijn vastgesteld in het BO Leefomgeving juni 2022.
     Noord-Holland en Flevoland
       Definitieve afspraken voorstellen eerste ronde
       Gemeente – voorstel                        Woningen   Toegekende     Co-financiering
                                                             Rijksbijdrage  (inclusief btw)
                                                             (totaal,
                                                             inclusief
                                                             btw)
       Haarlemmermeer: Hoofddorp centrum              1.499   € 13.523.494        € 7.281.881
        Lelystad: Stationsgebied West /               1.007     € 6.002.568       € 3.232.152
       Theaterkwartier
        Almere: Centrum                               3.853   € 10.551.808        € 5.681.743
       Afspraken voorstellen tweede ronde
       Gemeente – voorstel                        Woningen   Toegekende     Co-financiering
                                                             Rijksbijdrage  (inclusief btw)
                                                             (totaal,
                                                             inclusief
                                                             btw)
       Haarlem: Binnenstedelijke ontwikkeling         2.656   € 15.712.146        € 8.460.387
       Haarlem: Stationsgebied Centrum
       Hoorn: Stadshart Hoorn (Poort van Hoorn        5.974   € 40.316.522       € 21.708.896
       en omgeving)
       Purmerend: Ontwikkeling                        4.171   € 16.882.672        € 9.090.670
       stationsgebied/binnenstad= Stadshart
       Purmerend
       Zaanstad: Zaanstad Ontsluiting                   775     € 4.226.403       € 4.607.777
       Kogerveldwijk
     Utrecht
       Definitieve afspraken voorstellen eerste ronde
       Gemeente – voorstel                        Woningen   Toegekende     Co-financiering
                                                             Rijksbijdrage  (inclusief btw)
                                                             (totaal,
                                                             inclusief
                                                             btw)
        Utrecht: 2e Daalsedijk (inclusief             1.544   € 16.516.500        € 8.893.500
       Wisselspoor), Cartesiusdriehoek, Sportpark
       Zuilense Overvecht
        Soest: Multi-modale ontsluiting en              920     € 1.989.845       € 1.071.455
       leefbaarheid Soesterberg
        Veenendaal: Groenpoort                          968     € 1.442.284         € 776.615
       Afspraken voorstellen tweede ronde
       Gemeente – voorstel                        Woningen   Toegekende     Co-financiering
                                                             Rijksbijdrage  (inclusief btw)
                                                             (totaal,
                                                             inclusief
                                                             btw)
       Amersfoort: Spoorzone Amersfoort C.S.+         4.830   € 30.372.300       € 16.577.000
       Houten: Houten Centrum, Molenzoom,             4.750     € 7.500.000       € 7.500.000
       Koppeling
       Stichtse Vecht: Stichtse Vecht                 3.152     € 3.930.543       € 5.747.361
       Planetenbaan/Het Kwadrant en Bisonspoor
                                                                                              31
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Generieke, nationale afspraken
 1.   Programma Veilig, Slim en Duurzaam
      Deelmobiliteithubs
       Rijk en regio zetten zich gezamenlijk in om de groei van multimodaal reizen en
           deelmobiliteit te faciliteren door het realiseren van deelmobiliteithubs, in lijn met de
           ambities uit het coalitieakkoord. Naar aanleiding van de BO MIRT afspraak uit 2020 zijn
           een nationale identiteit en eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs ontwikkeld.
           Deze eisen worden meegenomen in de verdere uitwerking van de afspraken in het
           kader van hub-realisatie als onderdeel van de ontsluiting woningbouw.
       In verschillende regio’s zijn vervolgafspraken gemaakt om dit concept te realiseren. Het
           Rijk reserveert voor de verdere landelijke en regionale implementatie van de
           deelmobiliteithubs in totaal 7 mln. euro inclusief btw. Voor de deelnemende regio’s geldt
           de voorwaarde dat zij minimaal 50% van de kosten dragen.
       Deelnemende regio’s, de exploitanten van de deelmobiliteithubs en de aanbieders van
           deelmobiliteit worden uitgenodigd voor het ecosysteem dat momenteel ontwikkeld
           wordt in het kader van het Afsprakenstelsel MaaS en Dutch Metropolitan Innovations
           (DMI).
      Efficiëntere en duurzame (stads)bevoorrading
       Het Rijk reserveert om deze reden een bedrag van maximaal € 7 mln. inclusief btw voor
          het uitvoeren van maatregelen gericht op het realiseren van efficiëntere en duurzame
          stadsbevoorrading. Vanuit de deelnemende overheden wordt eenzelfde inspanning
          geleverd.
       Vertrekpunt vormen de ambities en analyses in Breda, Den Bosch, Tilburg, Eindhoven,
          Groningen, Assen en Leeuwarden, waarbij maatregelen gezamenlijk, programmatisch en
          samen met het private veld tot uitvoering worden gebracht. In de uitwerking van de
          aanpak wordt de mogelijkheid tot uitbreiding en opschaling naar andere steden
          geboden.
       De middelen zijn inzetbaar op voorwaarde van een uiterlijk 1 maart 2023 gezamenlijk
          door IenW en betrokken gemeenten bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak. In dit plan
          van aanpak wordt naast de concretisering van te treffen maatregelen en activiteiten, in
          ieder geval ingegaan op de invulling van de wederkerigheid, het doelbereik, de
          onderlinge samenhang en de monitoring van de effecten. Voorgestelde lokale
          maatregelen en activiteiten dienen landelijk opschaalbaar, continueerbaar en te leiden
          tot structurele effecten.
 2.   Smart Mobility
       Smart mobility, data en digitalisering moeten in de standaard werkprocessen worden
          verankerd door structurele samenwerking en afspraken over financiering tussen Rijk,
          provincies, gemeentes, waterschappen en regio’s. In 2023 wordt uitgewerkt op welke
          inhoudelijke thema’s dit nodig is.
       Rijk en regio hebben op basis van een afgestemd spelregelkader activiteiten
          geselecteerd die al in 2023 moeten worden uitgevoerd en niet kunnen wachten op
          structurele financiering voor smart mobility. Het gaat specifiek om de uitvoering van het
          Landelijk Actieplan Human Capital Agenda Smart Mobility (HCA) en maatregelen in
          relatie tot Verantwoorde Introductie van Automatisch Vervoer (VIAV).
       Het Rijk en de landsdelen reserveren voor de uitvoering van deze activiteiten
          gezamenlijk € 2.200.000,- inclusief btw. Het Rijk draagt hieraan eenmalig een bedrag
          van maximaal € 1.100.000,- inclusief btw bij, onder voorwaarde dat de 5 landsdelen
          gezamenlijk eenzelfde totaalbedrag van € 1.100.000,- inclusief btw bijdragen. Dat
          betekent voor landsdeel Oost een bijdrage van € 220.000 inclusief btw.
 3.   Fiets
       Binnen de beschikbare middelen benutten we de volle potentie van de fiets voor de
          nationale maatschappelijke opgaven (o.a. mobiliteitstransitie, woningbouw, klimaat,
          gezonde en veilige leefomgeving) en inclusiviteit.
       Daarvoor gebruiken we de uitgangspunten van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets en de
          daar onderliggende regionale fietsnetwerkplannen.
       Rijk en regio spreken af gezamenlijk een meerjarige adaptieve uitvoeringsagenda fiets
          op te stellen.
       Deze te combineren met de versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten in het
          woningbouwdossier en de middelen vanuit duurzame mobiliteit.
                                                                                                    32
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>       Hiermee geven wij invulling aan een nadere uitwerking van het Nationaal Toekomstbeeld
         Fiets.
       Via het programma Veilig Slim en Duurzaam zetten we in op fietsstimulering in
         combinatie met de werkgeversaanpak (onder het doel 100.000 mensen extra op de fiets
         naar werk).
Afspraken regio Zuid
 1.    Voortgang programma SmartwayZ.NL
        Rijk en regio stellen de voortgang binnen het programma SmartwayZ.NL vast.
        Impactanalyse: In opdracht van de Programmaraad SmartwayZ is voor de hele regio
          een (quick win) onderzoek uitgevoerd naar de gevolgen van het tijdelijk aanhouden
          van verschillende Hoofdwegennet projecten in het MIRT (A58 Breda – Tilburg –
          Eindhoven, A67 Leenderheide – Geldrop, A50 Bankhoef – Paalgraven, A2 Deil – ’s-
          Hertogenbosch –Vught). Uit dit onderzoek blijkt dat Betalen Naar Gebruik en
          maatregelen voor een mobiliteitstransitie de effecten dempen, maar met name bij
          Breda en vervolgens ‘s-Hertogenbosch de impact qua verkeersdruk het hoogst is.
        Planuitwerking InnovA58 St. Annabosch – Galder: De aanhoudende onzekerheid
          rondom de stikstofproblematiek zorgt voor een vertraging van oplevering van het
          Ontwerptracébesluit en het Tracébesluit. Dit heeft voor het project een latere
          openstelling tot gevolg. Zodra er duidelijkheid is over de stikstofproblematiek kan de
          planning worden geactualiseerd.
        MIRT-Verkenning A58 Tilburg – Breda: Rijk en regio besluiten de onderzoeksfase van
          de MIRT-Verkenning A58 af te ronden, zonder ontwerpstructuurvisie ter inzage te
          leggen. Als gevolg van zowel een geraamd budgettekort als een forse stikstofopgave is
          er nu geen sprake van een vergunbaar en te bekostigen voorkeursalternatief.
        Rijk en regio hebben 20 oktober 2021 een voorkeur vastgesteld voor het alternatief,
          waarmee de A58 Tilburg – Breda met een extra rijstrook per richting, hoofdzakelijk in
          de middenberm, wordt uitgebreid (uitbreiding 2x3 ‘naar binnen’).
        Rijk en regio spreken af dat de voorbereiding op de besluitvorming over de A58 Tilburg
          – Breda weer wordt opgepakt zodra er zicht is op een oplossing voor de stikstofopgave
          en budget ter plaatse.
        A67 Leenderheide – Geldrop: Het Rijk heeft op 23 juni de top 11 lijst prioritaire
          (stikstof)projecten gepubliceerd. Het project A67 Leenderheide – Zaarderheiken maakt
          geen onderdeel uit van deze lijst. Dat heeft tot gevolg dat dit MIRT-project pas na 2024
          aan de beurt is voor de stikstoftoets en -begeleiding door RWS gedurende de
          planuitwerking. Het project wordt in de tussentijd aangehouden.
 2.    Mobiliteitspakket Stedelijke regio Breda-Tilburg
        Rijk, provincie Noord-Brabant en de gemeenten Breda en Tilburg spreken af te
           onderzoeken hoe een pakket van maatregelen de mobiliteitsimpact vanwege het
           tijdelijk aanhouden van rijkswegenprojecten op met name de A58 kan beperken.
        Rijk en regionale partners werken daartoe gezamenlijk een multimodaal
           mobiliteitspakket voor de stedelijke regio Breda-Tilburg uit. Dit samenhangend
           mobiliteitspakket richt zich op:
           o de mogelijkheden om de verkeersdoorstroming op het hoofdwegennet rond Breda
                te verbeteren door middel van bijvoorbeeld benuttingsmaatregelen, herinrichting,
                verkeersmaatregelen en geleidingsmaatregelen.
           o het stimuleren en realiseren van duurzame mobiliteit door regionaal OV,
                deelmobiliteit, fiets en mobiliteitshubs.
           o het creëren van meer nabijheid en daardoor verminderen van vraag naar
                mobiliteit.
        Voor het pakket wordt nadrukkelijk aangesloten bij de verstedelijkingsopgave in de
           stedelijke regio Breda-Tilburg met bijbehorende wens in de stedelijke regio’s in te
           zetten op mobiliteitstransitie.
        Uitgangspunt voor de maatregelen is dat de mobiliteitseffecten toekomstvast zijn en
           bijdragen aan de mobiliteitsopgave die ontstaat door het aanhouden van de projecten.
           Ook dienen ze aanvullend en waar mogelijk versterkend op de maatregelen voor de
           ontsluiting van de grootschalige woningbouwlocaties in Breda en Tilburg te zijn.
        Zodra de beslisinformatie gereed is, agenderen Rijk en regio dit in de Programmaraad
           van SmartwayZ.NL en naar verwachting in het BO Leefomgeving van 2023. Ook wordt
           dan een voorstel voor mogelijke bekostiging van de maatregelen gedaan.
                                                                                                 33
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>          In de eerstvolgende Programmaraad van SmartwayZ worden afspraken gemaakt over
           de aanvullende onderzoekskosten voor het pakket waarbij uitgangspunt is dat rijk en
           regionale partners deze kosten gezamenlijk dragen.
 3.    Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant
        Rijk, provincie, stedelijke regio's en waterschappen van Brabant onderschrijven de
           hoofdkeuzes uit het concept ontwikkelperspectief voor NOVEX-gebied Stedelijk
           Brabant.
        Rijk, provincie, stedelijke regio's en waterschappen erkennen dat meer tijd nodig is
           voor bestuurlijke verankering van het ontwikkelperspectief voor Stedelijk Brabant in de
           colleges en dagelijks bestuur van de betrokken overheden.
        Rijk, provincie, stedelijke regio's en waterschappen spreken af om in het kader van dit
           concept ontwikkelperspectief tot uitvoeringsafspraken te komen op het BO
           Leefomgeving 2023.
        Rijk, provincie, stedelijke regio 's en waterschappen stellen vast dat MVRO samen met
           de gedeputeerde Ruimte en Wonen en de voorzitter van de stuurgroep Stedelijk
           Brabant bestuurlijk trekker zijn voor NOVEX-gebied stedelijk Brabant.
        Rijk, regio en waterschappen stemmen in met onderstaande werkafspraken richting
           het BOL 2023 vooruitlopend op de uitvoeringsagenda:
           o Provincie, stedelijke regio's en waterschappen starten met het werken met de
                signaleringskaart water als richtinggevend kader en doen een aantal 'botsproeven'
                om de werking van de kaart te testen. Op basis van de resultaten van deze
                botsproeven wordt de signaleringskaart en/of de voorgestelde werking daarvan,
                verbeterd voor het BO Leefomgeving van 2023.
           o Om de groei van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen per stedelijke regio te
                kunnen accommoderen wordt voor elke stedelijke regio een meerjarig en
                samenhangend pakket aan mobiliteitsmaatregelen opgesteld (inclusief kosten,
                financiering en fasering). Deze pakketten faciliteren de gewenste
                mobiliteitstransitie en de beoogde schaalsprong in het OV-systeem. Hierin worden
                de uitgangspunten van nabijheid en duurzame mobiliteit vertaald in concrete
                doelstellingen en maatregelen en worden onder andere de volgende aspecten
                meegenomen: bereikbaarheid van werklocaties, een sturende parkeeraanpak, een
                passende OV-exploitatie, mobiliteit voor iedereen, stadslogistiek,
                herinrichting/herroutering stedelijke hoofdstructuur auto en de relatie met
                goederennetwerken. Provincie en betrokken gemeenten werken de genoemde
                mobiliteitspakketten in 2023 verder uit, waarbij het Rijk regelmatig wordt
                bijgepraat over de vorderingen. Als in de pakketten onderdelen zitten die
                betrekking hebben op de nationale infrastructuur, die de financiële draagkracht
                van de regio's overstijgen of onderdeel (kunnen) uitmaken van andere afspraken
                met het Rijk, wordt overleg gevoerd met het Rijk. Indien Rijk en regio het nodig
                vinden kunnen tijdens het BO MIRT 2023 afspraken over de pakketten worden
                geagendeerd.
 4.    Basisnet
        Rijk, provincies en stedelijke regio’s erkennen de spanning tussen de opgave van
           binnenstedelijk bouwen en wonen in de spoorzones en het gebruik van het spoor voor
           goederenvervoer en specifiek voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.
        Rijk en regio constateren dat het van gezamenlijk belang is om met elkaar in gesprek
           te blijven over een robuust Basisnet en verstedelijking langs het spoor.
        De Stuurgroep Basisnet is daarvoor het meest aangewezen overleg omdat dit in meer
           regio’s speelt. In de Stuurgroep kan worden afgesproken om punten in andere
           bestuurlijke overleggen te agenderen; zoals in het BO Leefomgeving Zuid 2023. Begin
           2023 worden in de Stuurgroep de verschillende perspectieven en kaders besproken
           voor goederenvervoer en op het terrein van ruimtelijke ordening. Op basis daarvan
           worden de mogelijkheden besproken om tot een gezamenlijk handelingsperspectief te
           komen.
 5.    Programma A2 Deil – ’s-Hertogenbosch – Vught
        Binnen het programma zijn afgelopen jaar de volgende mijlpalen gehaald:
           o Op 11 juli 2022 is de Bestuursovereenkomst (BOK) door alle partners getekend.
           o Op 3 oktober 2022 zijn de Structuurvisie en de nota van antwoord vastgesteld.
           o De structuurvisie is het eindresultaat van de MIRT-verkenning A2 Deil - ’s-
                Hertogenbosch - Vught. Tijdens de verkenning zijn de bereikbaarheids- en
                                                                                                 34
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>                verkeersveiligheidsproblemen in beeld gebracht en oplossingsrichtingen onderzocht
                voor dit deel van de A2. Uiteindelijk is een pakket aan maatregelen samengesteld
                om de problemen aan te pakken. De belangrijkste maatregelen zijn onder meer
                verbreding van de A2 met één rijstrook per rijrichting tussen Deil en Empel naar
                2x4, een extra brug over de Maas en de Waal, aanpassingen in knooppunt Deil en
                maximale inzet op een breed pakket aan mobiliteitsmaatregelen (BMP) op het vlak
                van werkgeversbenadering, fiets, smart mobility, verkeersmanagement en
                dergelijke. Het Rijk heeft € 894 mln. op de begroting gereserveerd voor
                maatregelen aan de A2 en de regio totaal € 45 mln. voor het BMP.
           o Op 19 oktober vond publicatie van alle stukken plaats via
                www.platformparticipatie.nl
        Hiermee is de verkenning A2 Deil-’s-Hertogenbosch-Vught formeel afgerond. Vanwege
          de stikstofproblematiek kan nog niet worden gestart met de planuitwerking. Op
          onderdelen wordt door RWS wel technisch onderzoek voortgezet (bijvoorbeeld
          Maasbruggen) en waar nodig wordt het gebiedsproces met kennis ondersteund.
        De uitvoering van de reeds lopende maatregelen voor flankerend beleid wordt
          voortgezet (Quickwinpakket tot 2025). Daarnaast start de regio in 2023 met het verder
          uitwerken van het Breed Mobiliteitspakket (BMP). Gezien de vertraging bij de
          planuitwerking is een pakket aan flankerende maatregelen des te belangrijker omdat
          dit geen hinder ondervindt van de stikstofproblemen bij infraprojecten. Gelet op de
          uitkomsten van de impactanalyse streeft de regio ernaar om in overleg met het rijk te
          komen tot een aanpak van het BMP in volgorde en soort maatregelen die de negatieve
          mobiliteitsimpact (vanwege het aanhouden van een aantal hoofdwegenprojecten in
          Brabant en Gelderland) zoveel mogelijk kan beperken. Het uitgewerkte BMP kan ter
          besluitvorming worden voorgelegd in het BO MIRT van 2023. Het Rijk en de regionaal
          samenwerkende partners gaan met elkaar in overleg, indien de herijking van het Breed
          Mobiliteitspakket A2 Deil-Vught leidt tot meerkosten boven de afgesproken € 45 mln.
 6.    Woningbouw in Limburg
        De provincie Limburg werkt, in overleg met BZK, een concreet gebiedsgericht voorstel
          uit voor de aanpak van de opgaven rondom verduurzaming, klimaatadaptatie en
          woonkwaliteit in bestaand bebouwd gebied in Limburg.
        Dit voorstel zal besproken worden op het BO Leefomgeving in het voorjaar 2023.
 7.    Gebruik netwerken optimaliseren: Veilig, Slim en Duurzaam Zuid-NL
        Rijk en regio (Provincie Brabant en Limburg) spreken af te blijven investeren in de
          doelgroepenaanpak. Regio wil de werkgeversbenadering door ontwikkelen naar een
          bredere doelgroepenbenadering voor Zuid-Nederland, waarin de onderwijsbenadering
          wordt geïntegreerd. Rijk en regio investeren € 50.000 inclusief btw voor een plan van
          aanpak voor de periode van 2024-2027. Het Rijk draagt hiervoor 50% van de kosten
          met een maximum van € 25.000 inclusief btw (ontvanger: Provincie Brabant).
        Rijk en provincie Noord-Brabant continueren de inzet op fietsstimulering en dragen
          daarmee bij aan het landelijke doel om 100.000 extra forenzen op de fiets te krijgen.
          Rijk en regio investeren in 2023 en 2024 in totaal € 1 mln. inclusief btw in
          fietsstimulering. Het Rijk draagt jaarlijks maximaal 50% van de kosten met een
          maximum van € 250.000 inclusief btw (Ontvanger: Provincie Brabant) per jaar.
        Rijk en Provincie Brabant spreken af dat er uiterlijk 1 maart 2023 een uitvoeringsplan
          wordt ingediend waarin wordt ingegaan op doelbereik, te ondernemen activiteiten, en
          monitoring van de effecten voor de bovengenoemde onderwerpen.
          Op het eerstvolgende DO MIRT Rijk Regio in het 1e kwartaal van 2023 wordt het plan
          van aanpak formeel bekrachtigd.
        De provincie Limburg heeft zoals afgesproken op het BO MIRT 2020 een integraal
          jaarplan ingediend. Rijk en regio reserveren voor 2023 € 2.010.000 inclusief btw in het
          integrale maatregelenpakket. Het Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een
          maximum van € 1.005.000 inclusief btw (Ontvanger: Provincie Limburg). Deze
          reservering wordt ingezet op:
           o Rijk en regio werken samen aan het verlichten van de hyperspits door
                samenwerking met onderwijsinstellingen, onder andere door inzet op bestendigen
                duurzaam reisgedrag, e-learning, spreiden van onderwijstijden en slim roosteren.
                Rijk en regio reserveren € 200.000 inclusief btw in de onderwijsaanpak. Het Rijk
                draagt hiervoor 50% van de kosten met een maximum van € 100.000 inclusief
                btw.
                                                                                                 35
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>           o    Rijk en regio blijven investeren in het stimuleren en helpen van werkgevers om de
                werkgerelateerde mobiliteit te verduurzamen (zoals afgesproken in het
                Klimaatakkoord), en het reisgedrag ten tijde van de coronacrisis te bestendigen:
                meer thuiswerken en beter spreiden van reizen over de dag en over de week. Rijk
                en regio investeren € 1.210.000 inclusief btw. Het Rijk draagt maximaal 50% van
                de kosten met een maximum van € 605.000 inclusief btw. Van de Rijksbijdrage
                wordt € 105.000 gefinancierd uit onbestede Beter benutten gelden die regio al tot
                haar beschikking heeft.
           o Rijk en regio zetten in op fietsstimulering en dragen daarmee bij aan het landelijke
                doel om 100.000 extra forenzen op de fiets te krijgen. Rijk en regio investeren €
                400.000,- inclusief btw. Het Rijk draagt hiervoor 50% van de kosten met een
                maximum van € 200.000 inclusief btw.
           o Rijk en Provincie Limburg investeren eenmalig € 200.000 inclusief btw in het
                onderzoek naar reisgedrag. De provincie Limburg sluit hierbij aan op het
                onderzoek van de provincie Brabant. De uitkomsten van dit onderzoek worden
                gebruikt bij de totstandkoming en uitvoering van het uitvoeringsplan 2024. Het
                Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een maximum van € 100.000
                inclusief btw (Ontvanger: Provincie Limburg).
         Rijk en Provincie Limburg spreken af dat er uiterlijk 1 maart 2023 een uitvoeringsplan
          wordt ingediend waarin wordt ingegaan op de invulling van de wederkerigheid,
          doelbereik, te ondernemen activiteiten, en monitoring van de effecten voor de
          bovengenoemde onderwerpen, met uitzondering van de afspraak voor
          deelmobiliteitshubs.
         Op het eerstvolgende DO MIRT Rijk Regio in het 1e kwartaal van 2023 wordt het
          uitvoeringsplan ter accordering voorgelegd. Op basis van een geaccordeerde
          uitvoeringsplan worden de middelen omgezet in een toekenning.
         Rijk en regio spreken af dat er minimaal per kwartaal een voortgangsgesprek
          plaatsvindt om de uitvoering van de maatregelen te monitoren.
         Rijk en regio reserveren voor het uitvoeringsplan 2024 in totaal € 3.000.000 inclusief
          btw voor in ieder geval de thema’s gedragsaanpak (in combinatie met afspraken over
          het mitigeren van hinder bij werkzaamheden) en fietsstimulering, passend bij de
          uitgangspunten van het programma VSD. Het Rijk draagt hiervoor 50% van de kosten
          met een maximum van € 1.500.000 inclusief btw. Dit uitvoeringsplan moet uiterlijk 15
          juli 2023 worden ingediend bij het Rijk. Dit uitvoeringsplan zal ter besluitvorming
          worden voorgelegd in het BO MIRT 2023.
         Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
          deelmobiliteithubs heeft de regio een plan van aanpak opgesteld voor de realisatie van
          drie tranches deelmobiliteithubs in de provincie Limburg. In het plan van aanpak zijn
          de eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven en is vastgelegd dat
          de eerste tranche deelmobiliteithubs uiterlijk in mei 2023 wordt gerealiseerd. Het Rijk
          reserveert 50% van de werkelijke kosten met een maximum van € 212.000 inclusief
          btw voor realisatie van de eerste tranche en reserveert 50% van de werkelijke kosten
          met een maximum van € 288.000 inclusief btw voor realisatie van de tweede en derde
          tranche (ontvanger: Provincie Limburg). De reservering voor de eerste tranche wordt
          omgezet in een definitieve bijdrage onder voorwaarde van een positief bestuurlijke
          besluit over de beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële bijdrage van
          minimaal 50% van de kosten voor de eerste tranche. De reservering voor de tweede en
          derde tranche wordt uiterlijk op het BO MIRT in 2023 (of zoveel eerder als mogelijk)
          omgezet in een definitieve bijdrage onder voorwaarde van een door de provincie
          Limburg en het ministerie IenW vastgesteld uitvoeringsplan en een positief bestuurlijke
          besluit over de beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële bijdrage van
          minimaal 50% van de kosten voor de tweede en derde tranche.
         Slimme mobiliteit en versnellen stedelijke platforms: Slimme mobiliteit draagt bij aan
          vermindering van de druk op ringwegen en uitwisselingspunten HWN-OWN,
          mobiliteitsrelaties tussen kerngemeenten en omliggend gebied en het verbetering van
          binnenstedelijke verkeersveiligheid, verduurzaming en leefbaarheidsverbetering. De
          vorming van een breed ecosysteem is gestart. Daarin worden data sneller en efficiënter
          uitgewisseld (publiek-privaat) en nieuwe diensten toegevoegd. De NGF-impuls vraagt
          een tijdige voorbereiding van de kant van gemeenten die zich inspannen en hieraan
          meedoen. Hiertoe reserveert het Rijk binnen het programma Veilig, Slim en Duurzaam
          maximaal € 5 mln. inclusief btw voor versnelling in planvorming en uitvoering van
          maatregelen. Vanuit de nu deelnemende overheden (Almere, Apeldoorn, Amersfoort,
          Zwolle, Dordrecht, Helmond en Heerlen) wordt eenzelfde inspanning geleverd.
                                                                                                  36
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>        De middelen zijn inzetbaar op voorwaarde van een uiterlijk 1 maart 2023 gezamenlijk
          door IenW en betrokken gemeenten bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak. Dit plan
          van aanpak bevat een concrete uitwerking van de platformtechnologie, te treffen
          maatregelen en activiteiten gericht op digitalisering van lokaal beleid, ontsluiten data
          silo’s, expliciteren van informatiebehoeften en sturingsinstrumenten. Hiermee wordt
          met name ingezet op het verkrijgen van beter en betrouwbaarder digitaal zicht op
          binnenstedelijke verplaatsingen (goederen en personen, alle modaliteiten). In relatie
          tot reisdoelen, alternatieven (modaliteit, tijdstippen, routes), de actuele
          beschikbaarheid van vervoermiddelen (OV, deelmobiliteit, hubs, auto), mogelijke
          conflicten (bijvoorbeeld venstertijden logistiek in relatie tot fietsroutes schoolgaande
          jeugd, spits-dal bezetting, laadbehoefte en laadbeschikbaarheid) en de
          bijsturingsmogelijkheden hierop;
           o In het Plan van Aanpak dient ook ingegaan te worden op de invulling van de
                wederkerigheid, het doelbereik, de onderlinge samenhang en de impact op
                beleidseffecten. Voorgestelde lokale maatregelen en activiteiten dienen landelijk
                opschaalbaar en continueerbaar te zijn en te leiden tot structurele effecten.
 8.    Nationale laadinfrastructuur (NAL)
        Er wordt gewerkt aan een aanpak voor logistiek op verschillende niveaus die erop
           gericht is voldoende logistieke laadinfrastructuur te realiseren. Rijk en regio spreken af
           om deze aanpak, inclusief uitvoeringsagenda, gezamenlijk verder uit te werken.
 9.    Integraal Riviermanagement (IRM)
        Rijk en regio bevestigen de samenwerking bij de gezamenlijke ambities en opdracht
          voor Integraal Riviermanagement (IRM). Doel is de opgaven voor waterveiligheid,
          bevaarbaarheid, zoetwaterbeschikbaarheid, natuur, waterkwaliteit en een (economisch)
          aantrekkelijke leefomgeving in beeld te hebben en te komen tot een integrale aanpak.
        Rijk en regio spreken af om een ontwerp Programma onder de Omgevingswet (POW) te
          accorderen (naar verwachting in mei 2023) met beleidskeuzes voor rivierbodemligging
          en sedimenthuishouding en voor afvoer- en bergingscapaciteit. Verder bevat het POW
          een selectie van prioritaire gebieden met één of meer urgente opgaven die als eerste
          worden aangepakt en de manier waarop ministeries, provincies, waterschappen en
          gemeenten met elkaar gaan samenwerken bij de aanpak van deze opgaven. Het rijk
          stelt het POW vast (naar verwachting eind 2023); tegelijk wordt de regionale
          doorwerking vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen rijk en regio.
        Van de lopende zes IRM-pilots is ‘Afweging doorstroombaar maken landhoofd Gelderse
          zijde A2’ afgerond.
 10.   Venlo Vierwaarden
        Rijk en regio hebben in het BO MIRT van november 2020 besloten tot een pilot en
          voorverkenning in het kader van het programma Integraal Riviermanagement
          respectievelijk het Hoogwaterbeschermingsprogramma. De Startbeslissing voor een
          integrale MIRT/HWBP-verkenning is genomen op 9 november 2022, onder voorbehoud
          van positieve besluitvorming eind 2022 over een financiële bijdrage vanuit het Rijk van
          € 10-15 mln. inclusief btw vanuit de 3e tranche PAGW voor project Vierwaarden.
        Alle betrokken overheden hebben hiervoor financiële bijdragen (inclusief btw)
          gereserveerd, zoals die bij start van de verkenning in beeld zijn: het Rijk € 28,8 mln.,
          gemeente Venlo € 19,1 mln., gemeente Horst aan de Maas € 1,4 mln., Waterschap
          Limburg € 22,6 mln. (waarvan 20,3 van het HWBP) en Provincie Limburg maximaal €
          10,5 mln. (waarvan € 2,5 mln. voor bijdrage aan verplaatsing jachthaven Venlo).
          Waterschap Limburg treedt namens de betrokken overheden op als trekker van de
          integrale verkenning.
        De Verkenning werkt aan de opgaven dijkversterking en rivierverruiming over
          meerdere aangrenzende gebieden in combinatie met het versterken van ruimtelijke
          ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit.
 11.   Maastricht Maasoevers
        Rijk en regio spreken af om naar verwachting in april 2023 gezamenlijk een
          gebiedsgerichte MIRT-verkenning te starten naar de IRM-pilot Maasoevers Maastricht.
          De MIRT-verkenning dient inzicht te geven in de rivierverruimingsopgave,
          dijkversterkingsopgave en ecologische waterkwaliteit- en natuuropgave en rond de
          Maas tussen Eijsden en de monding van de Geul.
                                                                                                    37
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>        De kosten van de totaal mogelijke rivierverruimende oplossingsrichtingen uit het MIRT-
          onderzoek wordt geschat op € 317 mln. (prijspeil 2022). Daarnaast worden de kosten
          van de dijkversterkingsopgave geschat op 214 mln. voor 18,5 kilometer. De kosten
          voor de hoogwaterbeschermingsopgave staat nog niet geprogrammeerd en
          geprioriteerd in het hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). De verbetering van
          de ecologische waterkwaliteit en natuuropgave voor het gehele gebied is ingediend bij
          tranche 3 van het PAGW. Op het moment dat positieve besluitvorming over de
          financiële bijdrage vanuit de 3e tranche PAGW voor Maasoevers Maastricht duidelijk is,
          wordt dit definitief toegevoegd aan de scope voor de startbeslissing.
           o De partijen stellen, uitgaande van de mogelijke oplossingsrichtingen die
                voortkomen uit het gebiedsgerichte MIRT-onderzoek (Groene rivier
                Borgharen/Itteren, doorstroming eiland Bosscherveld, verlegging Franciscus
                Romanusweg en nevengeul Pietersplas) de volgende middelen inclusief btw
                beschikbaar:
                • het Rijk voor de rivierverruimingsopgave € 60 mln.;
                • de Gemeente Maastricht € 15 mln. voor de bijbehorende (economische)
                    stadsontwikkeling en;
                • de Provincie Limburg maximiaal € 12 mln. voor (de versterking van) ruimtelijke
                    kwaliteit en koppeling aan provinciale doelen zoals natuur.
           o Deze bijdragen van de partijen zijn gebaseerd op de meest kansrijke
                oplossingsrichtingen uit het MIRT-onderzoek Zuidelijk Maasdal, te weten de
                combinatie van de maatregelen Franciscus Romanusweg en doorstroming eiland
                Bosscherveld. In de gebiedsgerichte MIRT-verkenning IRM Maasoevers worden
                deze oplossingsrichtingen verder onderzocht en aangevuld.
           o Deze middelen zijn voor het gehele planproces van MIRT-Verkenning tot en met
                realisatie.
           o Rijk en regio realiseren zich dat de financiële middelen niet toereikend zijn om alle
                oplossingsrichtingen uit het gebiedsgerichte MIRT-onderzoek te realiseren.
           o Tevens spreken Rijk en regio af dat zij voor het realiseren van de
                rivierverruimende ingrepen, gezamenlijk op zoek gaan naar aanvullende
                financiering, kiezen voor versoberingen of de meest kosteneffectieve maatregelen
                selecteren.
           o Waterschap Limburg zegt als onderdeel van de nog te maken afspraken met het
                HWBP toe de 10% projectgebonden-bijdrage te reserveren. De HWBP bijdrage
                voor de vermeden kosten dijkversterking aan dit project kan pas worden
                vastgesteld als het effect van de rivierverruiming aan het einde van de
                gebiedsgerichte MIRT-verkenning wordt vastgesteld
        Voor het opstarten van de gebiedsgerichte MIRT-verkenning wijst het Waterschap
          Limburg een kwartiermaker aan die samen met Rijkswaterstaat vanuit het project
          Aanpak Vaarweg Maastricht zorgt voor het in overleg met de andere projectpartners
          opstellen van de startbeslissing, de projectaanpak en het vormgeven van de
          organisatie van IRM Maasoevers. In deze projectaanpak zal ook de inzet van de
          verschillende partijen worden vastgelegd, gelet op het integrale karakter van
          waterveiligheid, ruimtelijke kwaliteit, gebiedsontwikkeling en nautische veiligheid.
          Daarvoor wordt een integraal projectteam van gezamenlijke partijen opgericht. De
          gemeente Maastricht is bestuurlijk voorzitter van de stuurgroep.
        Rijk en regio spreken af dat in de aanpak van de gebiedsgerichte MIRT-verkenning, het
          Rijk ook de samenhang met het project Aanpak Vaarweg Maastricht op zorgvuldige
          wijze borgt.
 12.   Baarlo-Hout-Blerick
        Rijk en regio hebben gesproken over de financierbaarheid van project Baarlo-Hout-
           Blerick (onderdeel rivierverruimingsmaatregel) in verband met recente
           kostenstijgingen. Het Rijk stelt hiervoor taakstellend extra middelen beschikbaar. Rijk
           en regio zullen binnen twee maanden een afspraak maken over een gezamenlijk
           projectplafond.
 13.   IRM pilot doorstroombaarheid A2
        Conform de afspraak op het BO MIRT 2021 heeft het Rijk onderzoek gedaan naar de
           synergiekans om de doorstroombaarheid van de huidige A2 Maasbrug aan Gelderse
           zijde te verbeteren in samenhang met de nabijgelegen spoorbrug en Hedelse brug
           inclusief kostenramingen op hoofdlijnen voor de onderzochte opties.
                                                                                                   38
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>          Uit het onderzoek blijkt dat de effecten van het verbeteren van de doorstroombaarheid
           van deze drie bruggen samen beperkt zijn in vergelijking met andere projecten langs
           de Maas en dat de kosten relatief hoger liggen. Daarom is besloten om deze
           meekoppelkans nu niet mee te nemen in de planuitwerkingsfase van de A2 Deil –
           Vught.
          Vervolgens is door Rijk en regio besloten om de doorstroombaarheid van de bruggen
           wel mee te nemen als vervanging van de betreffende brug is voorzien of als de
           renovatie daar voldoende aanleiding voor geeft.
          De informatie uit het onderzoek wordt opgenomen binnen IRM om zorg te dragen voor
           de borging van deze aanpak en mee te nemen in de gehele watersysteemopgave en
           daarnaast als afweging bij kruisende infrastructuurprojecten.
 14.   Crèvecoeur – Den Bosch
        Het Rijk neemt kennis van de onderzoeksresultaten ‘IRM pilot ’s-Hertogenbosch en
          Crèvecoeur’.
        Het Rijk zal samen Provincie Noord Brabant, Rijkswaterstaat en de waterschappen (en
          andere partners) toe werken naar vervolgafspraken in 2023.
 15.   Ruimte voor de Maas bij Oeffelt
        Rijk en Regio werken samen aan het koplopersproject Ruimte voor de Maas bij Oeffelt.
          Dit project nadert de afronding van de planuitwerkingsfase. De gestegen kosten leiden
          tot versobering van het voorkeursalternatief in scope, met zoveel mogelijk behoud van
          effect op waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. De dekking dient nog nader te worden
          uitgewerkt.
        Rijk en regio spreken af om zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk najaar 2023, een keuze
          te maken over scope en dekking.
        Rijk en regio bevestigen dat zij het reeds toegezegde budget beschikbaar houden voor
          het project tot en met een besluit in uiterlijk najaar 2023.
 16.   MIRT-onderzoek Werkendam
        Rijk en regio hebben in het MIRT-onderzoek de samenhang in opgaven voor onder
          meer waterveiligheid, overnachtingsplaatsen voor de scheepvaart, uitbreiding van de
          haven en natuurontwikkeling in beeld gebracht. Geconcludeerd is dat projecten en
          opgaven grote afhankelijkheid vertonen in ruimte, effecten en tijd. Vanwege deze
          afhankelijkheid is een adaptieve strategie voorgesteld.
        Rijk en regio maken vervolgafspraken hoe de adaptieve strategie verder vorm krijgt en
          hoe initiatieven op korte termijn doorlopen (Kaderrichtlijn Water, haven). Als de
          opgaven voor het gebied vanuit Integraal Riviermanagement (IRM) en
          Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) duidelijk zijn, wordt bekeken hoe IRM en
          HWBP in te passen zijn, mocht daartoe aanleiding zijn. Bijzondere aandacht is er voor
          de uitbreiding van de haven van Werkendam.
        Gemeente Altena en provincie Noord-Brabant nemen het initiatief om in gesprek te
          gaan met het rijk over de mogelijkheden om een gezamenlijk vervolg te geven aan
          verder haalbaarheidsonderzoek naar de havenuitbreiding.
 17.   Wilhelminakanaal
        Rijk en regio hebben kennis genomen van de voorlopige uitkomsten van de MKBA.
        Rijk en regio onderschrijven dat de trimodale ontwikkeling en ontsluiting van Tilburg
          van belang is voor de ontwikkeling als nationaal en internationaal goederenknooppunt,
          ook gezien de ligging van de haven op het uitgebreide TEN-T netwerk en daarmee ook
          dat het past binnen het Rijksbeleid in de Goederenvervoeragenda en bij de
          doelstellingen en werkwijze van het programma goederenvervoercorridors.
        Het belang van het Wilhelminakanaal wordt door Europa onderkend door de toekenning
          van de bijdrage (CEF2) van 50% in de onderzoekskosten.
        Er is overeenstemming over het feit dat een effectief en efficiënt gebruik van het
          Wilhelminakanaal kan bijdragen aan het realiseren van modal shift-doelstellingen voor
          goederenvervoer over water in plaats van over weg.
        Het feit dat project Sluis II in de landelijke afweging stikstofprioriteit heeft gekregen
          onderschrijft het belang van het Wilhelminakanaal.
        De ontwikkeling van haven Loven is van belang voor de groei van de logistieke keten
          vanuit Rotterdam naar het achterland.
        De Regionale partijen werken samen aan oplossingen om het Wilhelminakanaal tot aan
          Loven te optimaliseren voor een betere benutting met als doel knooppunt Tilburg als
                                                                                                   39
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>          onderdeel van de goederenvervoercorridor Zuidoost verder te ontwikkelen.
          Rijkswaterstaat zal evenals IenW kennis inbrengen en meedenken over de mogelijke
          oplossingen.
        Op basis hiervan worden in het BO MIRT 2023 vervolgbesluiten genomen.
        In lijn hiermee blijft de rijksbijdrage voor de ontwikkeling van de Haven Loven € 4,75
          mln. (inclusief btw) gereserveerd.
 18.   Roosendaal – Antwerpen
        IenW (hierna Rijk), regio West-Brabant, provincie Noord-Brabant en gemeente
          Roosendaal (hierna regio) concluderen dat de ambitie tot frequentieverhoging en
          versnelling van de treinverbinding Roosendaal – Antwerpen voorafgaand aan de uitrol
          van ERTMS niet haalbaar is, maar wel wenselijk blijft na de uitrol van ERTMS
          (momenteel voorzien 2026-2028).
        Rijk en Regio hebben vanuit dit perspectief de intentie om de genoemde ambitie te
          realiseren met als streefdatum 2027 en stemmen daarbij ook af met Nederlandse en
          Belgische stakeholders.
        De uitwerking van deze ambitie krijgt vorm in een grensoverschrijdende en een
          gebiedsgerichte aanpak, waarover eind 2023 nadere afspraken worden vastgelegd. De
          aanpak richt zich op:
           o Een gezamenlijke uitwerking met de Belgische overheid en spoorpartners, gericht
                op elementen die nodig zijn voor het realiseren van frequentieverhoging en/of
                versnelling.
           o Mogelijke korte termijn maatregelen om verbeteringen tot stand te brengen met
                betrekking tot de dienstregeling, het station en het stationsgebied van Roosendaal.
           o De relatie met de verstedelijkingsopgave en economische ontwikkeling, en
                regionale ambities rondom mobiliteit en de verstedelijkingsopgave.
 19.   Maastricht transfer
        IenW, gemeente Maastricht en provincie Limburg (hierna Rijk en regio) zetten, mede
          gezien de extra woningbouw rond het station van Maastricht, onverminderd in op het
          verkennen van oplossingsrichtingen voor het transferknelpunt op station Maastricht en
          de relatie met ‘Stad en spoor’.
        Rijk en regio delen de ambitie dat een robuuste voetgangersverbinding ter hoogte van
          het stationsgebouw een wenselijke optie is, als ook een befietsbare verbinding ter
          hoogte van de Sint Maartenslaan.
        Rijk en regio concluderen gezamenlijk door te willen gaan met de voorbereidingen tot
          een verkenning en in te zetten op verdere duiding van varianten. Hiertoe verstrekken
          zij zodra een passend voorstel voorligt een opdracht aan ProRail, waarin de
          onderzoekskosten worden gedeeld (50/50 Rijk-regio).
        Betrokken partijen bespreken uiterlijk in het derde kwartaal van 2023 de voortgang en
          bepalen op basis hiervan of en welke nadere afspraken noodzakelijk zijn.
 20.   MIRT-verkenning A50 Corridor
        Binnen de MIRT-verkenning A50 werken Rijk en regio aan het verbeteren van de
          doorstroming en verkeersveiligheid op de A50 tussen de knooppunten Ewijk en
          Paalgraven. Tevens werken zij aan een mobiliteitsagenda in deze regio.
        De planning is om een voorkeursalternatief voor de MIRT-verkenning vast te stellen in
          het najaar/BO MIRT 2023.
        De huidige reservering bedraagt circa € 70 mln. Het is niet zeker dat de huidige
          reservering en de scope van de verkenning nog in balans zijn. Dit in verband met
          prijsontwikkelingen en een uitgebreid aantal oplossingsrichtingen. De huidige
          reservering is tot stand gekomen als 75%-reservering van het beoogde alternatief.
        Het Rijk is bereid om met de regio het gesprek aan te gaan over een tekort op het
          project A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven om gezamenlijk te zoeken naar oplossingen om
          een tekort af te dekken en een voorkeursalternatief te kunnen vaststellen. Hierbij is het
          Rijk bereid budget uit de woningbouwmiddelen aan te wenden.
 21.   VDL Nedcar
        Indien in 2023 blijkt dat de uitbreidingsplannen van VDL Nedcar definitief zullen
          worden uitgevoerd;
        En er op dat moment nog onvoldoende dekking is gevonden voor het mogelijk maken
          van het totaalplan;
                                                                                                  40
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>        En de provincie Limburg bereid is een aanvullende bijdrage te leveren van € 19,5 mln.,
          ook VDL commitment heeft uitgesproken voor een aanvullende bijdrage;
        Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft eerder voorwaardelijk €
          6,8 mln. toegezegd voor de gebiedsontwikkeling rond de Nedcar-fabriek. Als de
          additionele randweg om het bedrijventerrein van VDL Nedcar ook doorgaat draagt EZK
          € 2,5 mln. bij aan de meerkosten van 22 mln.
        Dan is IenW, onder bovengenoemde voorwaarden, bereid om haar toezegging uit het
          BO MIRT 2020 met een termijn van maximaal 1 jaar te verlengen tot eind 2023 met
          een bijdrage aan deze plannen te leveren van € 5 mln. (inclusief btw).
        Daarnaast gaan Rijk en regio in gesprek over het benutten van de kansen voor een
          mobiliteitstransitie van het woon-werk verkeer en aan- en afvoer van goederen.
        En deze afspraak in het BO MIRT najaar 2023 verder te concretiseren.
Afspraken regio Zuidwest-Nederland
 1.    Algeracorridor
        Rijk en regio stellen het voorgenomen voorkeursalternatief vast, bestaande uit een
           maximale benutting van de bestaande wegcapaciteit van de Algerabrug met een extra
           autorijstrook op de Algeraweg in noordelijke richting een ongelijkvloerse oplossing bij
           Capelseplein.
        Parrallel wordt nader onderzoek op verkenningenniveau uitgevoerd naar een
           verbinding voor langzaam verkeer over de Hollandse IJssel en optimalisaties aan de
           bestaande fietsroute over de Algerabrug waarbij na 1 – 2 jaar na start van de
           planuitwerking besluitvorming plaatsvindt of een verbinding voor langzaam verkeer
           onderdeel wordt van het voorkeursalternatief.
        Het voorgenomen voorkeursalternatief inclusief een verbinding voor langzaam verkeer
           is geraamd op € 63 mln. (prijspeil 2022, exclusief btw).
        De regio behoudt voor de planuitwerking en onderzoek naar een verbinding voor
           langzaam verkeer de huidige gezamenlijke reservering van € 68 mln. exclusief btw.
        De planuitwerking en het onderzoek naar een verbinding voor langzaam verkeer wordt
           verder uitgewerkt door de regio onafhankelijk van de werksporen A16 en
           Oeververbinding, waarbij het Rijk betrokken blijft bij het nader onderzoek naar de
           verbinding voor langzaam verkeer.
        Na positieve besluitvorming in het voorjaar van 2023 op lokaal en regionaal niveau
           formaliseren rijk en regio bovenstaande afspraken middels een bestuursovereenkomst.
 2.    Kralingse plein
        Rijk en regio onderkennen dat het Kralingseplein een knelpunt vormt in de toekomst,
           ook zonder de voorgenomen voorkeursalternatieven voor de A16 Van
           Brienenoordcorridor, Algeracorridor en Oeververbinding & OV.
        Rijk en regio onderkennen dat de voorgenomen voorkeursalternatieven effect hebben
           op de doorstroming op het Kralingseplein en spreken af vervolgonderzoek te doen naar
           mogelijke oplossingsrichtingen.
 3.    Voorne Putten en havens
        Rijk en regio stellen de resultaten van het in 2021 uitgevoerde vervolgonderzoek (deel
           A van Rijk en regio en deel B van de regio) naar de verbetering van de bereikbaarheid
           van Voorne-Putten en Haven Rotterdam vast.
        Rijk en regio erkennen nut en noodzaak van verbetering van de bereikbaarheid van het
           gebied, stemt in met het Maatregelenpakket Bereikbaarheid Voorne-Putten Haven
           Rotterdam (onderzoek deel A), inclusief de per maatregel overeengekomen
           kostendragers, en streeft naar realisatie van het pakket op korte termijn.
        Rijk en regio spreken af om de benodigde middelen conform de overeengekomen
           verdeling over kostendragers te reserveren zodra dit budgettair mogelijk is, inclusief
           indexering t.o.v. prijspeil 2020 conform de IBOI. Bij deelfinanciering vindt
           subsidieverlening t.b.v. maatregelen langs de geëigende weg plaats.
        Rijk en regio blijven in gesprek over realisatie van het maatregelenpakket, mede met
           het oog op de openstelling van de A24 Blankenburgverbinding en de omvangrijke V&R-
           opgave in deze regio.
        Voor verbreding van de N57 is het doorlopen van de Tracéwet-procedure vereist,
           omdat capaciteit wordt toegevoegd op een Rijksweg tussen twee aansluitingen. Het
                                                                                                   41
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>           Rijk start deze procedure zodra dit financieel mogelijk is en personele RWS-capaciteit
           beschikbaar is.
          Over de precieze invulling van maatregel 5 zal de Provincie Zuid-Holland met de in dit
           onderzoek betrokken partijen een besluit nemen in het licht van de verkeerseffecten na
           realisatie van de maatregelen aan de N57.
          In 2023 zal nader onderzoek plaatsvinden ten aanzien van de precieze invulling van
           maatregel 8 door de MRDH, Provincie Zuid-Holland en gemeente Nissewaard.
          De maatregelen 11, 13 en 14 betreffen studies die op zo kort mogelijke termijn worden
           uitgevoerd. Hierbij volgt een go-no go na afronding van de onderzoeken.
          Het Maatregelenpakket zal gefaseerd worden gerealiseerd. Hierover worden na het BO
           MIRT nadere afspraken gemaakt.
          Er zal een voortgangsmonitoring plaatsvinden waarin de uitvoering van de gemaakte
           afspraken wordt gevolgd (met o.a. aandacht voor risico’s, taken en rollen bij uitvoering
           en financiële tegenvallers). De inhoudelijke aandachtspunten brugstoringen,
           ontwikkeling van het toeristische verkeer via de N57 en de verkeersstromen via de
           Hartelbrug worden meegenomen in de huidige monitoring Voorne-Putten.
         Maatregel                            Kostenraming                Verantwoordelijke partij(en)
                                              (prijspeil 2020)            voor financiering
         1. Aanpassen Harmsenknoop met        € 12 mln.                   Rijk
         tapersamenvoeging A15
         2. Verbreding N57 tot aan            € 28,1 mln.                 Rijk
         Nieuweweg
         3. Rotonde N57-Nieuweweg             € 22,7 mln.                 Rijk, gem. Hellevoetsluis2, gem.
         ongelijkvloers (inclusief extra poot                             Brielle2, (Waterschap)
         kruising N57-Nieuweweg)
         4. Bypass rotonde N57-N497           € 0,4 mln.                  Rijk
         5. Kruispunt N218/N494 aanpassen     € 8 mln. 1
                                                                          PZH
         6. Hartelkruis 2 rijstroken richting € 1,5 mln.                  PZH
         A15 Botlek-tunnel
         7. Kruispunt Hartelweg/ N218 extra   € 9,3 mln.                  PZH
         opstelstroken
         8. Doortrekken fietsroute langs      € 9,6 mln.1                 MRDH, gem. Nissewaard, PZH
         Hartelweg (inclusief fietsbrug)
         9. Groene Kruisweg richting          € 1,7 mln.                  PZH
         Spijkenisse 3 rijstroken
         10. Opwaarderen fietsroute           € 8 mln.                    MRDH, PZH, gem. Nissewaard,
         Hellevoetsluis - Zuidland -                                      gem. Hellevoetsluis2,
         Spijkenisse                                                      (Waterschap)
         11. (Studie naar) rechtstreeks       € 13 mln.                   MRDH, gem. Hellevoetsluis2,
         fietspad Hellevoetsluis -                                        gem. Brielle2, gem.
         Rockanje/Brielle - Maasvlakte                                    Westvoorne2,(Waterschap)
         12. Extra vrijliggende busbanen      € 0,7 mln.                  MRDH, gem. Nissewaard
         Spijkenisse
         13. Studie naar verbetering OV       Uit de door de regio uit
         tussen Voorne-Putten en Haven        te voeren studie moet       MRDH, (HbR)
         R’dam (i.r.t. concessie)             blijken of infrastructurele
                                              maatregelen nodig zijn.
                                              Bekostiging daarvan is in
                                              dat geval aan de regio.
                                                                                                         42
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>         14. Studie naar buslijn via            Idem 13
         Blankenburgtunnel (pilot, i.r.t.                                  MRDH, (HbR)
         concessie)
         Totaal                                 € 115 mln.
            1   Dimensionering/invulling afhankelijk van nader onderzoek
            2   De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne fuseren op 1-1-2023 tot de gemeente
                Voorne-aan-Zee
 4.    Naar uitvoeringsagenda NOVEX Zuidelijke Randstad
        Te komen tot een effectieve inhoudelijke verbreding van het Integraal
           Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad dat de Uitvoeringsagenda NOVEX
           Zuidelijke Randstad zal gaan worden, met als basis het (nader te ontwikkelen)
           integraal ontwikkelperspectief NOVEX Zuidelijke Randstad. De scope van NOVEX
           Zuidelijke Randstad betreft de zone Oude Lijn. De gedeputeerde Wonen en Ruimtelijke
           ordening van provincie Zuid-Holland wordt de trekker hiervan.
        De geactualiseerde Verstedelijkingsstrategie Zuid-Holland 2021-2040 te onderschrijven
           en deze te zien als bouwsteen voor de provinciale ruimtelijke puzzel en de NOVEX-
           gebieden. Actuele ontwikkelingen krijgen daarin een plek. Deze strategie is input voor
           het integrale ontwikkelperspectief en uitvoeringsagenda voor NOVEX Zuidelijke
           Randstad en de regionale woondeals (regionale realisatieagenda’s).
        De tijdens het BOL 2022 afgesproken actualisatie van de verstedelijkingsafspraken
           voor de Zuidelijke Randstad onderdeel te laten zijn van de Uitvoeringsagenda NOVEX-
           gebied Zuidelijke Randstad, waarin ook wordt verwezen naar de regionale woondeals.
 5.    Regionale bereikbaarheidsstrategie Zeeland
        In 2023 verkennen Rijk en regio de mogelijkheden om tot verdergaande
          samenwerkingsafspraken te komen voor het oplossen van knelpunten om te komen tot
          een nieuw duurzaam mobiliteitssysteem voor OV in Zeeland (RMS), die kunnen worden
          voorgelegd in het BO MIRT 2023.
 6.    Deelmobiliteithubs Zuid-Holland:
        Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
           deelmobiliteithubs heeft de regio een plan van aanpak opgesteld voor de realisatie van
           twee tranches deelmobiliteithubs in de gemeente Rotterdam. In het plan van aanpak
           zijn de eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven en is vastgelegd
           dat de eerste tranche deelmobiliteithubs uiterlijk in mei 2023 wordt gerealiseerd. Het
           Rijk reserveert voor de realisatie 50% van de werkelijke kosten met een maximum van
           € 232.000 inclusief btw voor realisatie van de eerste tranche en reserveert 50% van de
           werkelijke kosten met een maximum van € 268.000 inclusief btw voor realisatie van de
           tweede tranche (ontvanger: gemeente Rotterdam).
        De reservering voor de eerste tranche wordt omgezet in een definitieve bijdrage onder
           voorwaarde van een positief bestuurlijke besluit over de beschikbaarheid van de
           benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten voor de
           eerste tranche.
        De reservering voor de tweede tranche wordt uiterlijk op het BO MIRT in 2023 omgezet
           in een definitieve bijdrage onder voorwaarde van een door de gemeente Rotterdam en
           het ministerie IenW vastgesteld uitvoeringsplan en een positief bestuurlijke besluit over
           de beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50%
           van de kosten voor de tweede tranche.
        Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
           deelmobiliteithubs wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor de realisatie van twee
           tranches deelmobiliteithubs in de gemeente Den Haag. In het plan van aanpak worden
           de eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven.
        Het Rijk reserveert 50% van de werkelijke kosten met een maximum van € 500.000
           inclusief btw voor realisatie van zowel de eerste tranche als tweede tranche
           deelmobiliteithubs (ontvanger: Gemeente Den Haag).
        Voor tranche 1 wordt de reservering omgezet in een definitieve bijdrage op basis van
           een door de regio en het ministerie van IenW uiterlijk op 1 maart 2023 goedgekeurd
           plan van aanpak én een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de
           benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten voor de
           eerste tranche.
                                                                                                       43
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>        Voor tranche 2 wordt de reservering uiterlijk op het BO MIRT in 2023 omgezet in een
           definitieve bijdrage op basis van een door het ministerie van IenW en de regio
           vastgesteld uitvoeringsplan en een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid
           van de benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten voor
           de tweede tranche.
 7.    Deelmobiliteithubs Zeeland:
        Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
           deelmobiliteithubs is een plan van aanpak opgesteld voor de realisatie van twee
           tranches deelmobiliteithubs in de provincie Zeeland. In het plan van aanpak zijn de
           eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven en is vastgelegd dat de
           eerste tranche deelmobiliteithubs uiterlijk in mei 2023 wordt gerealiseerd.
        Het Rijk draagt 50% van de werkelijke kosten met een maximum van € 310.000
           inclusief btw voor realisatie van de eerste tranche en reserveert 50% van de werkelijke
           kosten met een maximum van € 190.000 inclusief btw voor realisatie van de tweede
           tranche (ontvanger: Provincie Zeeland)
        De reservering voor de tweede tranche wordt uiterlijk op het BO MIRT in 2023 omgezet
           in een definitieve bijdrage onder voorwaarde van een door de provincie Zeeland en het
           ministerie van IenW vastgesteld uitvoeringsplan en een positief bestuurlijke besluit
           over de beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal
           50% van de kosten voor de tweede tranche.
 8.    Slimme mobiliteit en versnellen stedelijke platforms
        Hiertoe reserveert het Rijk binnen het programma Veilig, Slim en Duurzaam maximaal
           € 5 mln. inclusief btw voor versnelling in planvorming en uitvoering van maatregelen.
           Vanuit de nu deelnemende overheden (Almere, Apeldoorn, Amersfoort, Zwolle,
           Dordrecht, Helmond en Heerlen) wordt eenzelfde inspanning geleverd.
        De middelen zijn inzetbaar op voorwaarde van een uiterlijk 1 maart 2023 gezamenlijk
           door IenW en betrokken gemeenten bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak. Dit plan
           van aanpak bevat een concrete uitwerking van de platformtechnologie, te treffen
           maatregelen en activiteiten gericht op digitalisering van lokaal beleid, ontsluiten data
           silo’s, expliciteren van informatiebehoeften en sturingsinstrumenten. Hiermee wordt
           met name ingezet op het verkrijgen van beter en betrouwbaarder digitaal zicht op
           binnenstedelijke verplaatsingen (goederen en personen, alle modaliteiten). In relatie
           tot reisdoelen, alternatieven (modaliteit, tijdstippen, routes), de actuele
           beschikbaarheid van vervoermiddelen (OV, deelmobiliteit, hubs, auto), mogelijke
           conflicten (bijvoorbeeld venstertijden logistiek in relatie tot fietsroutes schoolgaande
           jeugd, spits-dal bezetting, laadbehoefte en laadbeschikbaarheid) en de
           bijsturingsmogelijkheden hierop;
        In het Plan van Aanpak dient ook ingegaan te worden op de invulling van de
           wederkerigheid, het doelbereik, de onderlinge samenhang en de impact op
           beleidseffecten. Voorgestelde lokale maatregelen en activiteiten dienen landelijk
           opschaalbaar en continueerbaar te zijn en te leiden tot structurele effecten.
 9.    A12 Gouda-Utrecht
        Tijdens het BO MIRT Zuidwest-Nederland najaar 2020 zijn voor de verbreding van de
          A12 tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Gouwe vier varianten vastgesteld als
          uitgangspunt voor het vervolg. Een uitwerking van de zogenoemde Bodegravenboog
          (conform Alternatief 1 variant A van 2020, met een extra rijstrook A12 vanuit
          Gouda/Reeuwijk overgaand in een invoeger naar de N11 richting Alphen aan den Rijn
          en vice versa, géén extra rijstrook van en naar Utrecht) maakt deel uit van de
          bestuurlijke voorkeursvariant. In 2021 is op basis van onderzoek geconcludeerd dat er
          onvoldoende effectieve korte termijnmaatregelen zijn om te treffen.
        Daarvóór hebben Rijk en regio in de het BO MIRT Zuidwest-Nederland najaar 2019 de
          intentie uitgesproken om de Startbeslissing te nemen zodra sprake is van budgettaire
          dekking bij partijen.
        Op dit moment is dat niet het geval. Ook is er tot 2025 geen personele capaciteit voor
          stikstofonderzoek.
        Rijk en regio bevestigen de intentieafspraak om vast te houden aan de bestuurlijke
          voorkeursvariant uit 2020 en vervolgens in het BO MIRT najaar 2024 de stand van
          zaken te bespreken.
                                                                                                    44
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre> 10.   A4 Burgerveen-N14 fietsroute
        Rijk en regio investeren gezamenlijk in het verbeteren van de fietsverbinding tussen
          Leidschendam-Voorburg en Leiden.
        De regio zal hiervoor een investering doen van € 6,46 mln. (prijspeil 2022, inclusief
          btw). Het Rijk draagt € 2,67 mln. (prijspeil 2022, inclusief btw) bij vanuit de middelen
          binnen het project A4 Knooppunt Burgerveen-N14 voor Minder Hinder tijdens de
          realisatie.
        De fietsverbinding moet daarom gereed zijn voor de realisatie van de A4 Knooppunt
          Burgerveen-N14. De bijdrage zal door het Rijk worden verleend nádat de regio de
          ruimtelijke ordeningsprocedure voor de fietsverbinding heeft doorlopen (vastgesteld
          bestemmingsplan) en vóór de gunning van het project door de regio.
Afspraken regio Oost
 1.    Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en gebiedsgericht MIRT-onderzoek Regio
       Zwolle
        Bij het BOL van juni 2022 hebben Rijk en regio ingestemd met de koers en
          ontwikkelprincipes van de verstedelijkingsstrategie “Warme Harten in een
          klimaatadaptieve delta”.
        Regio en Rijk spreken af de uitgewerkte verstedelijkingsstrategie regio Zwolle “Warme
          Harten in een klimaatadaptieve delta”, inclusief programmering/ontwikkelpad, te
          hanteren als richtinggevend kader voor de integrale verstedelijkingsopgave van de
          regio Zwolle tot 2040. De strategie borgt dat de opgave van ten minste 50.000 nieuwe
          woningen tot 2040 integraal wordt opgepakt met de randvoorwaardelijke opgaven voor
          klimaat, bereikbaarheid, economie, natuur, leefbaarheid en vitaliteit.
        Het MIRT-onderzoek bereikbaarheid Zwolle e.o. is afgerond. De resultaten daarvan
          worden benut voor te maken afspraken over de ontsluiting van grootschalige
          woningbouwlocaties.
        De samenwerking tussen Rijk en regio vanuit de verstedelijkingsstrategie voort te
          zetten in het NOVEX-gebied regio Zwolle, waarbij rijk en regio voortbouwen op de
          verstedelijkingsstrategie en het Plan van Doorpakken NOVI-gebied. Dit betekent dat de
          focus zal liggen op de uitwerking van de regionale sponsstrategie, de
          mobiliteitsstrategie, Stedelijk Zwolle, de stationsomgevingen middelgrote kernen en de
          regionale ruimtelijk-economische visie.
        Partijen spreken af toe te werken naar afspraken over de uitwerking van de
          verstedelijkingsstrategie o.b.v. de onderscheiden deelprogramma’s uiterlijk in het BOL
          2023.
        De eerste stap ten behoeve van de uitwerking van de mobiliteitsstrategie wordt met de
          besluiten over grootschalige woningbouwlocatie Zwolle in gang gezet.
        In de uitwerking van de volgende fase van de verstedelijking zet de regio zich expliciet
          in voor verdere stimulering van de mobiliteitstransitie gericht op vermindering
          autogebruik zoals bedoeld in het MIRT-onderzoek en de mobiliteitsstrategie (o.a.
          verbeteren woon-werk-balans, verdichten en inbreiden rond multimodale knooppunten,
          parkeerbeleid en parkeren op afstand).
 2.    Uitwerking infrastructurele maatregelen A28
        Rijk en regio gaan in overleg over de gevolgen van de vertraging van de
          infrastructurele maatregelen op verkeersveiligheid en doorstroming op de A28.
        In 2023 maakt Rijkswaterstaat een korte rapportage van de intensiteiten van de
          afgelopen jaren op de A28 Amersfoort-Hoogeveen te bespreken in BO MIRT 2023 om te
          kijken of vervolgacties nodig zijn.
 3.    Verstedelijkingsstrategie Regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley
        Rijk (BZK, IenW, EZK en LNV) en regio (26 gemeenten, provincie Gelderland en
          Utrecht en drie waterschappen) stellen de verstedelijkingsafspraken voor de NOVEX-
          regio Arnhem Nijmegen Foodvalley vast. Hiermee spreken we de ambities uit:
           o Balans in de ontwikkeling van stad en landschap, onder andere door de realisatie
                en/of ontsluiting van ca. 5.000 hectare (recreatieve) uitloopgebieden;
           o Een regionale economische ontwikkeling die zorgt voor evenwichtige ontwikkeling
                tussen wonen en werken (ca. 100.000 extra arbeidsplaatsen);
           o Een goede bereikbaarheid van de woon- en werklocaties dankzij duurzame
                ontsluiting;
                                                                                                   45
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>           o    100.000 woningen (waarvan een groot deel in het betaalbare segment) te
                realiseren met de bijbehorende en deels randvoorwaardelijke opgaven voor
                werklocaties, bereikbaarheid, recreatie, klimaat en water, energietransitie,
                landbouw, stikstof, leefbaarheid, natuur en landschap. Daarbij houden we rekening
                met onzekerheden en randvoorwaarden. Het gaat om 40.000 woningen in de
                Foodvalley en 60.000 woningen in de Groene Metropoolregio (GMR).
        Onderdeel van die afspraken is een aantal concrete afspraken met betrekking tot
          bereikbaarheid.
        Rijk en regio’s spreken af voor het BO MIRT 2023 het ontwikkelperspectief voor het
          NOVEX-gebied verder uit te werken in een verstedelijkingsprogramma, en dit (daarna)
          te verbreden met de opgaven in het landelijke gebied (waaronder NPLG) en de
          opgaven voor energie(netwerken).
        Voor het NOVEX-gebied is de Minister voor Natuur en Stikstof vanuit het Rijk trekkend
          bewindspersoon. Vanuit de regio Arnhem Nijmegen Foodvalley zijn de bestuurlijk
          trekkers de voorzitter van het regionale Bestuurlijk kernteam verstedelijking ANFV, en
          de gedeputeerde voor onder meer wonen van de Provincie Gelderland.
 4.    Spoor Utrecht-Foodvalley-Arnhem
        Rijk en regio spreken af samen het proces te starten om te komen tot een MIRT-
          onderzoek naar de corridor Utrecht – Foodvalley – Arnhem (A12).
        Rijk en regio streven ernaar om deze onderzoeksopzet in het BO Leefomgeving 2023
          gereed te hebben voor besluitvorming en daarna het MIRT-onderzoek te starten.
        Tussen Rijk en regio vindt de komende maanden afstemming plaats over de scope,
          waarbij in ieder geval als uitgangspunten worden meegenomen:
           o de brede bereikbaarheidsopgave op deze corridor;
           o de verstedelijkingsopgave MRU en Arnhem Nijmegen Foodvalley;
           o de bredere impact op de fysieke leefomgeving van mogelijke
                bereikbaarheidsmaatregelen.
        Rijk en regio zullen in de onderzoeksopzet tevens ingaan op de rolverdeling, taken,
          verantwoordelijkheden en financiering.
 5.    Vrije spoorkruising Arnhem-Oost
        Rijk en regio doen een gezamenlijk MIRT-onderzoek naar de inpassing van de vrije
          kruising in de grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone Arnhem-Oost;
        Rijk en regio vullen dit in als een gebiedsgericht onderzoek met een beperkte scope dat
          zich richt op het in beeld brengen van de nut, noodzaak, timing, effect, meerwaarde en
          de inpassing. Dit betreft in ieder geval de volgende aspecten:
           o Inzicht in de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in de Spoorzone Arnhem-Oost
                en bereikbaarheid van het gebied ten oosten van Arnhem en de gevolgen voor de
                bestaande stad.
           o Zicht op de hiermee samenhangende extra ruimte voor woningbouw.
           o Op basis van de uitkomsten van de netwerkstudies uit het Toekomstbeeld OV
                wordt daarbij de geboden ruimte voor extra treinen op het spoor (internationaal,
                nationaal en regionaal), extra stops op station Arnhem-Presikhaaf (KennisCampus
                Arnhem) en een hogere betrouwbaarheid en robuustheid van het spoornetwerk in
                Oost-Nederland geduid.
        Rijk en regio spreken af de resultaten van dit gebiedsonderzoek in het BO MIRT 2023
          te agenderen, zodat besluitvorming over het vervolgtraject kan plaatsvinden;
        Rijk en regio zullen dit onderzoek 50-50 financieren, waarbij partijen gezamenlijk
          zullen optreden als opdrachtgever.
 6.    Netwerkanalyse 2030-2040 Foodvalley Arnhem-Nijmegen
        Rijk en regio spreken af om samen het proces te starten om te komen tot een
          netwerkanalyse 2030-2040 voor regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley. De analyse kan
          plaatsvinden na afronding van een of meer van de onderzoeken van rijk en regio naar
          emplacement, vrije spoorkruising in Arnhem-Oost en naar spoorcorridor Utrecht-
          Arnhem.
        Tussen Rijk en regio vindt in 2023 alvast afstemming plaats over de scope en methode,
          waarbij in ieder geval wordt meegenomen:
           o de brede, multimodale bereikbaarheidsopgave;
           o de verstedelijkingsopgave van regio Arnhem - Nijmegen - Foodvalley;
                                                                                                 46
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>           o     de effecten van de groei van het aantal woningen en de economie op de
                 bereikbaarheid van de regio en de samenhang met regionale en nationale
                 mobiliteitsnetwerken.
        Rijk en regio zullen in de onderzoeksopzet tevens ingaan op de rolverdeling, taken,
          verantwoordelijkheden en onderzoekskosten.
 7.    Programma Veilig, Slim en Duurzaam – Slimme mobiliteit en versnellen stedelijke
       platforms
        Hiertoe reserveert het Rijk binnen het programma Veilig, Slim en Duurzaam maximaal
           € 5 mln. inclusief btw voor versnelling in planvorming en uitvoering van maatregelen.
           Vanuit de nu deelnemende overheden (Almere, Apeldoorn, Amersfoort, Zwolle,
           Dordrecht, Helmond en Heerlen) wordt eenzelfde inspanning geleverd.
        De middelen zijn inzetbaar op voorwaarde van een uiterlijk 1 maart 2023 gezamenlijk
           door IenW en betrokken gemeenten bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak. Dit plan
           van aanpak bevat een concrete uitwerking van de platformtechnologie, te treffen
           maatregelen en activiteiten gericht op digitalisering van lokaal beleid, ontsluiten data
           silo’s, expliciteren van informatiebehoeften en sturingsinstrumenten. Hiermee wordt
           met name ingezet op het verkrijgen van beter en betrouwbaarder digitaal zicht op
           binnenstedelijke verplaatsingen (goederen en personen, alle modaliteiten). In relatie
           tot reisdoelen, alternatieven (modaliteit, tijdstippen, routes), de actuele
           beschikbaarheid van vervoermiddelen (OV, deelmobiliteit, hubs, auto), mogelijke
           conflicten (bijvoorbeeld venstertijden logistiek in relatie tot fietsroutes schoolgaande
           jeugd, spits-dal bezetting, laadbehoefte en laadbeschikbaarheid) en de
           bijsturingsmogelijkheden hierop;
        In het Plan van Aanpak dient ook ingegaan te worden op de invulling van de
           wederkerigheid, het doelbereik, de onderlinge samenhang en de impact op
           beleidseffecten. Voorgestelde lokale maatregelen en activiteiten dienen landelijk
           opschaalbaar en continueerbaar te zijn en te leiden tot structurele effecten.
 8.    Programma Veilig, Slim en Duurzaam – Afspraken landsdeel Oost Nederland
        Rijk en de provincie Gelderland reserveren voor 2023 gezamenlijk € 2.974.550,-
          inclusief btw voor het integrale maatregelenpakket VSD. Het Rijk draagt maximaal
          50% van de kosten met een maximum van € 1.487.275 inclusief btw (Ontvanger
          provincie Gelderland). De reservering wordt ingezet op:
          o Rijk en de provincie Gelderland blijven investeren in het stimuleren en helpen van
               werkgevers om de werkgerelateerde mobiliteit te verduurzamen (in het kader van
               het Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit), en het reisgedrag ten
               tijde van de coronacrisis te bestendigen: meer thuiswerken, beter spreiden van
               reizen over de dag en over de week. Het Rijk draagt 50% van de proceskosten met
               een maximum van € 566.125,- inclusief btw (Ontvanger Provincie Gelderland).
          o Rijk en de provincie Gelderland werken samen aan het verlichten van de hyperspits
               in het openbaar vervoer en op de weg door samenwerking met
               onderwijsinstellingen, onder andere door inzet op e-learning, spreiden van
               onderwijstijden en slim roosteren. Voor de onderwijsaanpak in de regio Arnhem
               Nijmegen (Slim en Schoon Onderweg) draagt het Rijk maximaal 50% van de kosten
               met een maximum van € 40.000 inclusief btw (Ontvanger Provincie Gelderland).
          o Rijk en de provincie Gelderland zetten in op een aanpak rond de corridor A50. Naast
               de eerder genoemde inzet voor de werkgeversaanpak rond de A50, draagt de
               gezamenlijke inzet bij aan het landelijke doel om 100.000 extra forenzen op de fiets
               te krijgen en verkeersstromen beter te spreiden over de dag. Het Rijk draagt
               hiervoor 50% van de kosten met een maximum van € 78.650 inclusief btw
               (Ontvanger Provincie Gelderland).
          o Rijk en de provincie Gelderland werken samen aan het verminderen van de hinder
               bij wegwerkzaamheden rond de A12. Het Rijk draagt hiervoor maximaal 50% van
               de kosten, tot in totaal € 302.500,- inclusief btw (ontvanger Provincie Gelderland).
          o In aanvulling op de generieke landelijke afspraak reserveert het Rijk 50% van de
               werkelijke kosten met een maximum van € 500.000 inclusief btw (ontvanger
               provincie Gelderland) voor realisatie van de deelmobiliteithubs in de regio Arnhem
               Nijmegen. Deze reservering wordt omgezet in een definitieve bijdrage op basis van
               een goedgekeurd plan van aanpak. De eerste tranche deelmobiliteithubs wordt
               uiterlijk in mei 2023 gerealiseerd. Over de start van de tweede tranche wordt
               uiterlijk op het BO MIRT in 2023 een besluit genomen op basis van een vastgesteld
               plan van aanpak.
                                                                                                    47
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>        Rijk en de provincie Gelderland spreken af dat dat de middelen voor de genoemde
          investeringen (exclusief de hinder projecten en de realisatie van de
          deelmobiliteitshubs) vrijkomen op basis van een uitvoeringsplan voor 2023. De
          provincie dient dit uiterlijk 1 maart 2023 bij het Rijk in. Het plan gaat in op het
          doelbereik, te ondernemen activiteiten, en monitoring van de effecten voor de
          bovengenoemde onderwerpen.
        Op het eerstvolgende DO MIRT wordt het uitvoeringsplan voor 2023 ter accordering
          voorgelegd. Op basis van een geaccordeerde uitvoeringsplan worden de middelen
          omgezet in een toekenning.
        Rijk en de provincie Gelderland spreken af dat er minimaal elk kwartaal een
          voortgangsgesprek plaatsvindt om de uitvoering van de maatregelen te monitoren.
        Het Rijk reserveert voor de uitvoering van het uitvoeringsplan Veilig, Slim en Duurzaam
          in 2024 in de provincie Gelderland, voor in ieder geval de thema’s doelgroepenaanpak
          (onderwijs en werkgever) en fietsstimulering, in totaal maximaal € 2.000.000,-
          inclusief btw, passend bij de uitgangspunten van het programma VSD en onder
          voorwaarde van een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de
          benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten. Dit
          uitvoeringsplan moet uiterlijk 15 juli 2023 worden ingediend bij het Rijk. Dit
          uitvoeringsplan zal ter besluitvorming worden voorgelegd in het BO MIRT 2023.
        Rijk en de provincie Overijssel reserveren gezamenlijk € 3.145.200 inclusief btw voor
          het integrale maatregelenpakket VSD.
        Het Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een maximum van € 1.572.600
          inclusief btw. Van de rijksbijdrage wordt € 435.783,- inclusief btw gefinancierd uit
          onbestede Beter Benutten gelden die de regio al tot haar beschikking heeft. Deze
          middelen worden voor het integrale maatregelenpakket VSD ingezet. Hierdoor resteert
          maximaal € 1.136.817,- inclusief btw aan nieuwe investering van het Rijk voor 2023
          (Ontvanger provincie Overijssel).
        De reservering wordt ingezet op:
           o Rijk en de provincie Overijssel investeren in totaal € 145.200 in een loket
                deelmobiliteit. Het Rijk draagt maximaal 50% van de proceskosten met een
                maximum van € 72.600,- inclusief btw (Ontvanger Provincie Overijssel).
           o Rijk en de provincie Overijssel investeren in het stimuleren en helpen van
                werkgevers om de werkgerelateerde mobiliteit te verduurzamen (in het kader van
                het Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit), en het reisgedrag ten
                tijde van de coronacrisis te bestendigen: meer thuiswerken en beter spreiden van
                reizen over de dag en over de week. Hier valt ook een onderwijsaanpak onder voor
                het verlichten van de hyperspits. Het Rijk draagt 50% van de proceskosten met
                een maximum van € 700.000,- inclusief btw (Ontvanger Provincie Overijssel).
           o Rijk en de provincie Overijssel zetten in op fietsstimulering en dragen daarmee bij
                aan het landelijke doel om extra forenzen op de fiets te krijgen. Het Rijk draagt
                hiervoor 50% van de kosten met een maximum van € 300.000 inclusief btw
                (Ontvanger Provincie Overijssel).
           o In aanvulling op de generieke landelijke afspraak reserveert het Rijk 50% van de
                werkelijke kosten met een maximum van € 500.000 inclusief btw (ontvanger
                provincie Overijssel) voor realisatie van de deelmobiliteithubs in de gemeente
                Enschede. Deze reservering wordt omgezet in een definitieve bijdrage op basis van
                een goedgekeurd plan van aanpak. De eerste tranche deelmobiliteithubs wordt
                uiterlijk in mei 2023 gerealiseerd. Over de start van de tweede tranche wordt
                uiterlijk op het BO MIRT in 2023 een besluit genomen op basis van een vastgesteld
                plan van aanpak.
        Rijk en de provincie Overijssel spreken af dat dat de middelen voor de genoemde
          investeringen (exclusief de realisatie van de deelmobiliteitshubs) vrijkomen op basis
          van een uitvoeringsplan voor 2023. De provincie dient dit uiterlijk 1 maart 2023 bij het
          Rijk in. Het plan gaat in op het doelbereik, te ondernemen activiteiten, en monitoring
          van de effecten voor de bovengenoemde onderwerpen.
        Op het eerstvolgende DO MIRT wordt het uitvoeringsplan voor 2023 ter accordering
          voorgelegd. Op basis van een geaccordeerde uitvoeringsplan worden de middelen
          omgezet in een toekenning.
        Rijk en de provincie Overijssel spreken af dat er minimaal elk kwartaal een
          voortgangsgesprek plaatsvindt om de uitvoering van de maatregelen te monitoren.
        Het Rijk reserveert voor de uitvoering van het uitvoeringsplan Veilig, Slim en Duurzaam
          in 2024 in de provincie Overijssel, voor in ieder geval de thema’s doelgroepenaanpak
                                                                                                  48
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>          (onderwijs en werkgever) en fietsstimulering, in totaal maximaal € 2.000.000,-
          inclusief btw, passend bij de uitgangspunten van het programma VSD en onder
          voorwaarde van een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de
          benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten. Dit
          uitvoeringsplan moet uiterlijk 15 juli 2023 worden ingediend bij het Rijk. Dit
          uitvoeringsplan zal ter besluitvorming worden voorgelegd in het BO MIRT 2023.
 9.    Nationale laadinfrastructuur (NAL)
        Er wordt gewerkt aan een aanpak voor logistiek op verschillende niveaus die erop
           gericht is voldoende logistieke laadinfrastructuur te realiseren. Rijk en regio spreken af
           om deze aanpak, inclusief uitvoeringsagenda, gezamenlijk verder uit te werken.
 10.   Verduurzaming spoor Almelo-Mariënberg en Zutphen-Hengelo-Oldenzaal
        Rijk en regio werken gezamenlijk aan een voorstel om tot een definitieve
          techniekkeuze voor verduurzaming voor de Blauwnet spoorverbindingen Zutphen-
          Oldenzaal en Almelo-Hardenberg te komen. Hierbij worden alle effecten (financieel,
          risico’s, brede maatschappelijke baten) inzichtelijke gemaakt en meegewogen.
        Rijk en regio werken er naar toe om in Q1-2023 de techniekkeuze en bijbehorende
          afspraken bestuurlijk vast te leggen zodat de regio tijdig de aanbesteding van de
          nieuwe concessies kan starten.
        Onderdeel van deze bestuurlijk afspraken zijn onder meer afspraken over benodigde
          infra-aanpassingen, exploitatieverschillen en de bekostiging en verdeling van de
          risico’s;
        Daarnaast zetten Rijk en regio zich in om additionele financieringsbronnen aan te
          wenden, bijvoorbeeld als het gaat om de bijdrage van verduurzaming van treinen kan
          leveren aan de klimaat- en stikstofdoelen.
 11.   Integraal riviermanagement (IRM)
        Rijk en regio bevestigen de samenwerking bij de gezamenlijke ambities en opdracht
          voor Integraal Riviermanagement (IRM). Doel is de opgaven voor waterveiligheid,
          bevaarbaarheid, zoetwaterbeschikbaarheid, natuur, waterkwaliteit en een (economisch)
          aantrekkelijke leefomgeving in beeld te hebben en te komen tot een integrale aanpak.
        Rijk en regio spreken af om een ontwerp Programma onder de Omgevingswet (POW) te
          accorderen (naar verwachting in mei 2023) met beleidskeuzes voor rivierbodemligging
          en sedimenthuishouding en voor afvoer- en bergingscapaciteit. Verder bevat het POW
          een selectie van prioritaire gebieden met één of meer urgente opgaven die als eerste
          worden aangepakt en de manier waarop ministeries, provincies, waterschappen en
          gemeenten met elkaar gaan samenwerken bij de aanpak van deze opgaven. Het rijk
          stelt het POW vast (naar verwachting eind 2023); tegelijk wordt de regionale
          doorwerking vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen rijk en regio.
        Zoals afgesproken in het BO MIRT 2020 zijn nieuwe IRM-pilots voorgesteld: Midden-
          Waal, Pre-verkenning Gelderse Poort (PAGW), Droogte IJsselvallei, Veilige Vecht
          (HWBP) en Suppletieproject Midden-Waal. IRM-pilots zijn integrale rivierprojecten met
          leervragen waarvan de beantwoording bijdraagt aan de ontwikkeling van integraal
          werken; de leerervaringen worden gedeeld in het Praktijknetwerk IRM. Rijk en regio
          bekrachtigen de aanwijzing als nieuwe IRM-pilots in aanvulling op de drie lopende
          pilots.
 12.   Spoorverbinding Apeldoorn – Zutphen – Winterswijk
        Op basis van onderzoeksresultaten en (financiële) risico’s besluiten Rijk en regio dat
           realisatie van een directe treinverbinding tussen Apeldoorn en Winterwijk nu niet aan
           de orde is.
        Rijk en regio besluiten tot nadere uitwerking van het voorkeursalternatief voor de
           aanpak van het transferknelpunt op station Zutphen. In 2019 is hiervoor al door beide
           partijen maximaal € 5,7 mln. exclusief btw gereserveerd (50% Rijk, 50% provincie).
        Het Rijk treedt in de planuitwerking op als opdrachtgever voor ProRail, de regio
           verleent een subsidie.
 13.   Railterminal Gelderland
        In het BO MIRT van 2018 hebben IenW en de provincie Gelderland afgesproken ieder
           50 procent van de totale investeringskosten van de spooraansluiting van de goederen
           Rail Terminal Gelderland voor hun rekening te nemen;
                                                                                                    49
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>          Daarbij is tevens afgesproken dat ook de kosten voor beheer en onderhoud 50/50
           worden verdeeld en dat over de kosten voor vervanging nadere afspraken gemaakt
           zouden worden wanneer het project zou overgaan van planuitwerking naar realisatie;
          Nu daar sprake van is zijn Rijk en provincie voor dit project – conform het
           afsprakenkader ‘werken voor derden’ - overeengekomen dat de kosten voor
           vervanging voor rekening van het Rijk zullen komen.
 14.   MIRT onderzoek NOVEX-gebied Lelylijn
        Rijk en regio starten met het opzetten van de gezamenlijke projectorganisatie en de
           inhoudelijke werkzaamheden voor het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn.
        Met het MIRT-onderzoek Lelylijn beogen de partijen een belangrijke stap te zetten in
           een nieuwe, snelle, rechtstreekse spoorverbinding tussen Lelystad als poort naar de
           randstad en Leeuwarden en Groningen als belangrijke bestemmingen in het noorden.
           In het onderzoek wordt de internationale betekenis van de Lelylijn als schakel in de
           verbinding naar Duitsland en verder, betrokken. Alle denkbare varianten worden
           meegenomen die noodzakelijk zijn voor een juridisch, financieel en maatschappelijk
           adequate keuze, waarbij de effecten voor de brede welvaart, de bijdrage aan de
           landelijke woonopgave en de economische structuur van het noorden van Nederland
           belangrijke criteria zijn in het afwegingskader.
        Uitgegaan wordt van het afronden van het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn en een
           (go/no-go) startbeslissing voor een MIRT-verkenning naar de Lelylijn in het najaar van
           2024.
        De totale kosten voor het programma Deltaplan, inclusief het MIRT-onderzoek/NOVEX
           Lelylijn, zijn globaal geraamd op € 8 mln. (exclusief btw). Rijk en regio delen deze
           kosten gelijkelijk (50/50) en stellen hiervoor beide nu € 3 mln. beschikbaar. Beide
           spannen zich in om in 2024 nogmaals ieder € 1 mln. beschikbaar te stellen.
        Het in te stellen BO Deltaplan bewaakt de samenhang in de uitwerking van de
           bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden. Rijk en regio werken de governance
           en werkorganisatie (inclusief doelen, uitgangspunten en raakvlakken) voor een
           samenhangende uitwerking van de bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden
           verder uit en leggen dit ter vaststelling voor aan het BO Deltaplan dat zo snel mogelijk
           en bij voorkeur nog dit jaar wordt georganiseerd.
        In het BO Deltaplan wordt ook gekeken naar de positie van de waterschappen in de
           governance.
 15.   MIRT-onderzoek Werkendam
        Rijk en regio hebben in het MIRT-onderzoek de samenhang in opgaven voor onder
           meer waterveiligheid, overnachtingsplaatsen voor de scheepvaart, uitbreiding van de
           haven en natuurontwikkeling in beeld gebracht. Geconcludeerd is dat projecten en
           opgaven grote afhankelijkheid vertonen in ruimte, effecten en tijd. Vanwege deze
           afhankelijkheid is een adaptieve strategie voorgesteld.
        Rijk en regio maken vervolgafspraken hoe de adaptieve strategie verder vorm krijgt en
           hoe initiatieven op korte termijn doorlopen (Kaderrichtlijn Water, haven). Als de
           opgaven voor het gebied vanuit Integraal Riviermanagement (IRM) en
           Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) duidelijk zijn, wordt bekeken hoe IRM en
           HWBP in te passen zijn, mocht daartoe aanleiding zijn. Bijzondere aandacht is er voor
           de uitbreiding van de haven van Werkendam.
        Gemeente Altena en provincie Noord-Brabant nemen het initiatief om in gesprek te
           gaan met het rijk over de mogelijkheden om een gezamenlijk vervolg te geven aan
           verder haalbaarheidsonderzoek naar de havenuitbreiding.
 16.   MIRT-onderzoek traject Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard IRM (IRM-
       pilotproject)
        2021 is het MIRT-onderzoek Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard (HFO)
           afgerond. Het betrof een inventarisatie van de opgaven, ambities en kansen en de
           samenhang daartussen.
        Geconstateerd is dat het wenselijk is om een vervolgonderzoek te doen naar enkele
           specifieke issues en de mogelijkheden voor een gebiedsbrede (integrale) aanpak van
           opgaven en ambities voor dit gebied. Dit vervolgonderzoek is gestart en zal mei 2023
           worden afgerond. Het rijk en de regio trekken daarin gezamenlijk op.
        Als resultante van het vervolgonderzoek zal in het voorjaar 2023 geformuleerd kunnen
           worden hoe de gewenste nadere uitwerking voor het gebied HFO verder vorm kan
           krijgen en of al dan niet een MIRT-verkenning gewenst is.
                                                                                                   50
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre> 17.   A2 Deil-Vught: programma en herijking breed mobiliteitspakket
        Binnen het programma zijn afgelopen jaar de volgende mijlpalen gehaald:
           o Op 11 juli 2022 is de Bestuursovereenkomst (BOK) door alle partners getekend.
           o Op 3 oktober 2022 zijn de Structuurvisie en de nota van antwoord vastgesteld.
           o De structuurvisie is het eindresultaat van de MIRT-verkenning A2 Deil - ’s-
                Hertogenbosch - Vught. Tijdens de verkenning zijn de bereikbaarheids- en
                verkeersveiligheidsproblemen in beeld gebracht en oplossingsrichtingen onderzocht
                voor dit deel van de A2. Uiteindelijk is een pakket aan maatregelen samengesteld
                om de problemen aan te pakken. De belangrijkste maatregelen zijn onder meer
                verbreding van de A2 met één rijstrook per rijrichting tussen Deil en Empel naar
                2x4, een extra brug over de Maas en de Waal, aanpassingen in knooppunt Deil en
                maximale inzet op een breed pakket aan mobiliteitsmaatregelen (BMP) op het vlak
                van werkgeversbenadering, fiets, smart mobility, verkeersmanagement en
                dergelijke. Het Rijk heeft € 894 mln. op de begroting gereserveerd voor
                maatregelen aan de A2 en de regio totaal € 45 mln. voor het BMP.
           o Op 19 oktober vond publicatie van alle stukken plaats via
                www.platformparticipatie.nl
        Hiermee is de verkenning A2 Deil-’s-Hertogenbosch-Vught formeel afgerond. Vanwege
           de stikstofproblematiek kan nog niet worden gestart met de planuitwerking. Op
           onderdelen wordt door RWS wel technisch onderzoek voortgezet (bijvoorbeeld
           Maasbruggen) en waar nodig wordt het gebiedsproces met kennis ondersteund.
        De uitvoering van de reeds lopende maatregelen voor flankerend beleid wordt
           voortgezet (Quickwinpakket tot 2025). Daarnaast start de regio in 2023 met het verder
           uitwerken van het Breed Mobiliteits Pakket (BMP). Gezien de vertraging bij de
           planuitwerking is een pakket aan flankerende maatregelen des te belangrijker omdat
           dit geen hinder ondervindt van de stikstofproblemen bij infraprojecten. Gelet op de
           uitkomsten van de impactanalyse streeft de regio ernaar om in overleg met het rijk te
           komen tot een aanpak van het BMP in volgorde en soort maatregelen die de negatieve
           mobiliteitsimpact (vanwege het aanhouden van een aantal hoofdwegenprojecten in
           Brabant en Gelderland) zoveel mogelijk kan beperken. Het uitgewerkte BMP kan ter
           besluitvorming worden voorgelegd in het BO MIRT van 2023. Het Rijk en de regionaal
           samenwerkende partners gaan met elkaar in overleg, indien de herijking van het Breed
           Mobiliteitspakket A2 Deil-Vught leidt tot meerkosten boven de afgesproken € 45 mln.
 18.   Knooppunt Hoevelaken
        Rijk en regio bevestigen de urgentie van een snelle realisatie van Knooppunt
           Hoevelaken (A1/A28) nadat de Raad van State uitspraak gedaan heeft over de ViA15
           irt stikstof. Dit conform de afspraken uit de bestuursovereenkomst en aanvullend
           gemaakte bestuurlijke afspraken in de Regio Amersfoort.
        Rijk en regio spannen zich in om met nader te bepalen (no-regret) maatregelen de
           impact van de uitgestelde oplevering van Knooppunt Hoevelaken op te vangen.
           Identificatie van deze maatregelen vindt plaats binnen de U Ned programmalijnen
           Korte Termijn Aanpak (KTA) en Aanpak 2030.
 19.   Bestaand spoor
        In het BO MIRT 2020 zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van het bestaand
           spoor.
        Rijk en Regio bespreken richting de voorjaarsbesluitvorming over de verdere
           verbeteringen aan het spoor en de mogelijkheden tot bekostigen van de maatregelen.
Afspraken regio Noord
 1.    NOVEX-gebied Regio Groningen-Assen
        Rijk en regio werken de opgestelde Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen-Assen
           (VRGA) verder uit als ontwikkelperspectief in het kader van de aanwijzing als NOVEX-
           gebied Groningen-Assen. De verdieping op de thema’s werk, groen, mobiliteit en
           energie wordt hierin integraal meegenomen. Het ontwikkelperspectief voor NOVEX-
           gebied Groningen-Assen wordt vastgesteld in 2023. Het ontwikkelperspectief vormt
           ook bouwsteen voor de ruimtelijke puzzels die provincies in het kader van de NOVEX
           opstellen. Daarom zal over de voortgang in afstemming op de planning van de
           provinciale biedingen worden gerapporteerd in het BOL van voorjaar 2023.
                                                                                                 51
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>          Op basis van het ontwikkelperspectief voor het NOVEX-gebied Groningen-Assen stellen
           Rijk en regio in 2023 een gezamenlijke uitvoeringsagenda op, bestaande uit de
           Uitvoeringsstrategie inclusief ontwikkelpad (fasering) en een Regionale Investerings
           Agenda Groningen-Assen, als belangrijke bouwsteen om uitvoering te geven aan het
           perspectief.
          Rijk en regio zien dat voor realisatie van het ontwikkelperspectief goed afgestemde
           inzet van diverse instrumenten en langjarige inzet van betrokken overheden nodig is.
           Daartoe leveren alle betrokken overheden een actieve (personele) inbreng om tijdig
           kansen te identificeren en de uitvoeringsagenda te voorzien van (financiële)
           instrumenten om de uitvoering te versnellen dan wel mogelijk te maken.
          Een eerste concrete stap in de gezamenlijke uitvoering van de VRGA wordt gezet door
           de afspraken woningbouw en mobiliteit (Versnellingsafspraken 1e en 2e tranche en de
           Afspraken ontsluiting grootschalige woningbouwgebieden), waarmee een belangrijke
           bijdrage aan realisering van het perspectief wordt geleverd.
          De Minister VRO is voor het NOVEX-gebied vanuit het Rijk trekkend bewindspersoon.
           Vanuit de Regio Groningen-Assen is bestuurlijk trekker de voorzitter van de RGA,
           waarbij tezamen met de plv. Voorzitter wordt opgetrokken.
 2.    MIRT-onderzoek NOVEX-gebied Lelylijn
        Rijk en regio starten met het opzetten van de gezamenlijke projectorganisatie en de
           inhoudelijke werkzaamheden voor het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn.
        Met het MIRT-onderzoek Lelylijn beogen de partijen een belangrijke stap te zetten in
           een nieuwe, snelle, rechtstreekse spoorverbinding tussen Lelystad als poort naar de
           randstad en Leeuwarden en Groningen als belangrijke bestemmingen in het noorden.
           In het onderzoek wordt de internationale betekenis van de Lelylijn als schakel in de
           verbinding naar Duitsland en verder, betrokken. Alle denkbare varianten worden
           meegenomen die noodzakelijk zijn voor een juridisch, financieel en maatschappelijk
           adequate keuze, waarbij de effecten voor de brede welvaart, de bijdrage aan de
           landelijke woonopgave en de economische structuur van het noorden van Nederland
           belangrijke criteria zijn in het afwegingskader.
        Uitgegaan wordt van het afronden van het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn en een
           (go/no-go) startbeslissing voor een MIRT-verkenning naar de Lelylijn in het najaar van
           2024.
        De totale kosten voor het programma Deltaplan, inclusief het MIRT-onderzoek/NOVEX
           Lelylijn, zijn globaal geraamd op € 8 mln. (exclusief btw). Rijk en regio delen deze
           kosten gelijkelijk (50/50) en stellen hiervoor beide nu € 3 mln. beschikbaar. Beide
           spannen zich in om in 2024 nogmaals ieder € 1 mln. beschikbaar te stellen.
        Het in te stellen BO Deltaplan bewaakt de samenhang in de uitwerking van de
           bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden. Rijk en regio werken de governance
           en werkorganisatie (inclusief doelen, uitgangspunten en raakvlakken) voor een
           samenhangende uitwerking van de bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden
           verder uit en leggen dit ter vaststelling voor aan het BO Deltaplan dat zo snel
           mogelijk en bij voorkeur nog dit jaar wordt georganiseerd.
        In het BO Deltaplan wordt ook gekeken naar de positie van de waterschappen in de
           governance.
 3.    Nedersaksenlijn
        Het Rijk neemt het Bidbook Nedersaksenlijn met dank in ontvangst.
        In het kader van het Deltaplan gaan Rijk en Regio in gesprek om te bezien welke
           volgende stap er kan worden gezet in het gezamenlijke onderzoek van de
           Nedersaksenlijn.
        Het Rijk wil in het kader van het gezamenlijk onderzoek naar de Nedersaksenlijn de
           mogelijkheden voor financiering bezien van de 1e fase van het regionale project
           Veendam – Stadkanaal waarvoor de regio 63 mln. heeft gereserveerd en het Rijk
           eerder 5 mln. cofinanciering heeft gegeven.
 4.    Bestaand spoor
        In het BO MIRT 2020 zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van het bestaand
           spoor.
        Rijk en Regio bespreken richting de voorjaarsbesluitvorming over de verdere
           verbeteringen aan het spoor en de mogelijkheden tot bekostigen van de maatregelen.
                                                                                                 52
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre> 5.    Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl
        Rijk en Regio besluiten om het MIRT-onderzoek Busbaanbrug inhoudelijk vast te
           stellen, waarbij er een voorkeur is aangegeven voor een nieuwe, zuidelijkere locatie
           van een verbinding vanwege de samenhang met de ontwikkelingen van het gebied.
        Rijk en Regio besluiten om te starten met de MIRT-verkenning Kootstertille door het
           ondertekenen en overhandigen van de Startbeslissing door de minister aan de
           gedeputeerde als vertegenwoordiger van de betrokken regionale overheden.
        Rijk en Regio besluiten om de beslissing Voorkeursvariant Spannenbrug aan te
           houden, zolang de gesprekken over het financieringsvoorstel van Friesland nog lopen.
        Daarnaast besluiten Rijk en Regio om de om de vijf Friese bruggen (Kootstertille,
           Spannenburg, Uitwellingerga, Schuilenburg en Oude Schouw) weer zo veel als
           mogelijk in samenhang op te pakken nu er middelen in de begroting zijn gereserveerd.
           Bij de Voorjaarsnota worden deze middelen toegekend aan het MIRT-budget voor de
           hoofdvaarweg.
 6.    Programma Veilig, Slim en Duurzaam: Noord-Nederland
        Rijk en regio reserveren € 4.416.744,- inclusief btw voor 2023 in het integrale
          maatregelenpakket. Het Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een maximum
          van € 2.208.372 inclusief btw (Ontvanger: RGA). Deze reservering wordt ingezet op:
          • Rijk en regio werken samen aan de stakeholdersaanpak (werkgevers -en onderwijs)
              t.b.v. het verlichten van de hyperspits door samenwerking met
              onderwijsinstellingen, onder andere door inzet op e-learning, spreiden van
              onderwijstijden en slim roosteren. Rijk en regio blijven investeren in het stimuleren
              en helpen van werkgevers om de werkgerelateerde mobiliteit te verduurzamen (in
              het kader van het Besluit CO2-reductie werkgebonden personenmobiliteit), en het
              reisgedrag ten tijde van de coronacrisis te bestendigen: meer thuiswerken en beter
              spreiden van reizen over de dag en over de week. Voorwaarde voor de uitvoering is
              dat er een koppeling wordt gemaakt met de hinderwerkzaamheden in Noord-
              Nederland. Rijk en regio reserveren € 2.600.000,- inclusief btw in de
              stakeholdersaanpak. Het Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een
              maximum van € 1.300.000 inclusief btw (Groningen, Drenthe, Friesland). Van de
              Rijksbijdrage wordt € 346.853 gefinancierd uit onbestede gelden van de BO MIRT
              afspraak uit 2020 over de onderwijsaanpak en de werkgeversaanpak. De BO MIRT
              afspraak uit 2020 is daarmee volledig ingevuld.
          • Rijk en regio zetten in op fietsstimulering en dragen daarmee bij aan het landelijke
              doel om 100.000 extra forenzen op de fiets te krijgen. Rijk en regio reserveren €
              600.000 inclusief btw (40% Friesland, 25% Groningen, 35% Drenthe) voor
              fietsstimulering. Het Rijk draagt hiervoor 50% van de kosten met een maximum van
              € 300.000 inclusief btw.
          • Rijk en regio investeren € 306.932,- inclusief btw voor de logistieke aanpak. Het
              Rijk draagt maximaal 50% van de kosten met een maximum van € 153.466 inclusief
              btw. Van de Rijksbijdrage wordt € 126.832 gefinancierd uit onbestede gelden van de
              BO MIRT afspraak uit 2019 en 2020 over logistiek. De BO MIRT afspraak uit 2019 en
              2020 is daarmee volledig ingevuld.
          • Rijk en regio investeren € 559.812,- inclusief btw in Digitalisering Overheden
              (verdere digitalisering in het mobiliteitsdomein). Het Rijk draagt maximaal 50% van
              de kosten met een maximum van € 279.906 inclusief btw. Van de Rijksbijdrage
              wordt € 279.906 inclusief btw gefinancierd uit onbestede gelden van de BO MIRT
              afspraak uit 2020 over Digitalisering Overheden (verder digitalisering in het
              mobiliteitsdomein). De BO MIRT afspraak uit 2020 is daarmee volledig ingevuld.
          • Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
              deelmobiliteithubs stelt de regio een plan van aanpak op voor de realisatie van
              deelmobiliteithubs in de provincie Drenthe. In het plan van aanpak worden de eisen
              voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven. Het Rijk reserveert 50%
              van de werkelijke kosten met een maximum van € 175.000 inclusief btw voor
              realisatie van deelmobiliteithubs (ontvanger: Provincie Drenthe). De reservering
              wordt omgezet in een definitieve bijdrage op basis van een door ministerie IenW
              goedgekeurd plan van aanpak uiterlijk 1 maart 2023.
        Rijk en regio spreken af dat er uiterlijk 1 maart 2023 voor bovengenoemde
          onderwerpen (m.u.v. het onderwerp deelmobiliteitshubs) een uitvoeringsplan wordt
          ingediend waarin wordt ingegaan op invulling van de wederkerigheid, doelbereik, te
          ondernemen activiteiten, en monitoring van de effecten voor de bovengenoemde
          onderwerpen.
                                                                                                    53
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>        Rijk en regio spreken af dat er minimaal per kwartaal een voortgangsgesprek
          plaatsvindt om de uitvoering van de maatregelen te monitoren.
        Op het eerstvolgende DO MIRT Rijk - regio (Q1 2023) wordt het uitvoeringsplan ter
          accordering voorgelegd. Op basis van een geaccordeerd uitvoeringsplan worden de
          middelen omgezet in een toekenning.
        Het Rijk reserveert voor de uitvoering van het uitvoeringsplan Veilig, Slim en Duurzaam
          2024 in Noord Nederland voor in ieder geval de thema’s stakeholdersaanpak (onderwijs
          en werkgevers en in combinatie met afspraken over het mitigeren van hinder bij
          werkzaamheden), deelmobiliteitshubs en fietsstimulering, totaal € 2.500.000 NTB,-
          inclusief btw passend bij de uitgangspunten van het programma VSD en onder
          voorwaarde van een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de
          benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten. Dit
          uitvoeringsplan moet uiterlijk 15 juli 2023 worden ingediend bij het Rijk. Dit
          uitvoeringsplan zal ter besluitvorming worden voorgelegd in het BO MIRT 2023.
 7.    Rijksbijdrage waterstoftreinen provincie Groningen
        De plannen voor de introductie van waterstoftreinen in de provincie Groningen als
            onderdeel van de transitie naar zero emissie vervoer worden door Rijk en regio
            onderschreven.
        Het Rijk is verzocht om een rijksbijdrage van € 15 mln. te leveren voor de eerste vier
            waterstof-treinen. Besluitvorming over mogelijke fondsen hiervoor vindt pas in het
            voorjaar van 2023 plaats, waardoor nu geen toezegging op dit punt kan worden
            gedaan.
        Het Rijk zegt toe om in verband met het verlopen van de deadline van de EU subsidie
            voor 22 november 2022 uitsluitsel te geven of financiering mogelijk is.
 8.    Emplacement Leeuwarden
        De kosten voor de aanpassingen van het emplacement bij Leeuwarden, nodig voor de
           vierde trein op Leeuwarden-Sneek, zijn € 2,5 miljoen duurder geraamd dan budget
           beschikbaar is. Het aanbestedingsresultaat, dat hier meer inzicht in zal geven, wordt
           over 2 weken verwacht
        Vooruitlopend daarop wil de regio het tekort van € 2,5 mln. graag gedekt zien in een
           gezamenlijke afspraak.
        Rijk en Regio beschikken op dit moment niet over middelen en bespreken na dat de
           resultaten van de aanbesteding bekend zijn hoe dit tekort te dekken waarbij ook
           gekeken wordt naar de samenhang met ERTMS.
 9.    A28 Amersfoort – Hoogeveen
        Rijk en regio gaan in overleg over de gevolgen van de vertraging van de
            infrastructurele maatregelen op verkeersveiligheid en doorstroming op de A28.
        De provincie Drenthe biedt aan om projectcapaciteit te leveren voor de aanpak van het
            knooppunt Lankhorst. Dit wordt meegenomen in het overleg
        In 2023 maakt Rijkswaterstaat een korte rapportage van de intensiteiten van de
            afgelopen jaren op de A28 Amersfoort-Hoogeveen te bespreken in BO MIRT 2023 om
            te kijken of vervolgacties nodig zijn.
 10.   Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en gebiedsgericht MIRT-onderzoek Regio
       Zwolle
        Bij het BOL van juni 2022 hebben Rijk en regio ingestemd met de koers en
           ontwikkelprincipes van de verstedelijkingsstrategie “Warme Harten in een
           klimaatadaptieve delta”.
        Regio en Rijk spreken af de uitgewerkte verstedelijkingsstrategie regio Zwolle “Warme
           Harten in een klimaatadaptieve delta”, inclusief programmering/ontwikkelpad, te
           hanteren als richtinggevend kader voor de integrale verstedelijkingsopgave van de
           regio Zwolle tot 2040. De strategie borgt dat de opgave van ten minste 50.000 nieuwe
           woningen tot 2040 integraal wordt opgepakt met de randvoorwaardelijke opgaven voor
           klimaat, bereikbaarheid, economie, natuur, leefbaarheid en vitaliteit.
        Het MIRT-onderzoek bereikbaarheid Zwolle e.o. is afgerond. De resultaten daarvan
           worden benut voor te maken afspraken over de ontsluiting van grootschalige
           woningbouwlocaties.
        De samenwerking tussen Rijk en regio vanuit de verstedelijkingsstrategie voort te
           zetten in het NOVEX-gebied regio Zwolle, waarbij rijk en regio voortbouwen op de
           verstedelijkingsstrategie en het Plan van Doorpakken NOVI-gebied. Dit betekent dat de
                                                                                                 54
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>          focus zal liggen op de uitwerking van de regionale sponsstrategie, de
          mobiliteitsstrategie, Stedelijk Zwolle, de stationsomgevingen middelgrote kernen en de
          regionale ruimtelijk-economische visie.
        Partijen spreken af toe te werken naar afspraken over de uitwerking van de
          verstedelijkingsstrategie o.b.v. de onderscheiden deelprogramma’s uiterlijk in het BOL
          2023.
        De eerste stap ten behoeve van de uitwerking van de mobiliteitsstrategie wordt met de
          besluiten over grootschalige woningbouwlocatie Zwolle in gang gezet.
        In de uitwerking van de volgende fase van de verstedelijking zet de regio zich expliciet
          in voor verdere stimulering van de mobiliteitstransitie gericht op vermindering
          autogebruik zoals bedoeld in het MIRT-onderzoek en de mobiliteitsstrategie (o.a.
          verbeteren woon-werk-balans, verdichten en inbreiden rond multimodale knooppunten,
          parkeerbeleid en parkeren op afstand).
Afspraken regio Noordwest-Nederland
 1.    Pakket projecten Zuidasdok, Noord/Zuidlijn, knooppunten De Nieuwe Meer en
       Amstel, derde perron Amsterdam Zuid, metroringlijn Amsterdam
            Rijk en regio hebben overeenstemming bereikt over dekking van een pakket van
             projecten bestaande uit Zuidasdok, Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, de
             Rozenoordbrug, het Derde Perron op Amsterdam Zuid, het doortrekken van de
             Noord/Zuidlijn en de eerste fase van het sluiten van de Ringlijn. Hiervoor wordt door
             Rijk en regio € 5.462 mln. beschikbaar gesteld. (Rijk € 4.096 mln. en regio € 1.366
             mln.).
            Voor Zuidasdok worden met de bijdrage de tekorten afgedekt zoals bekend op 5
             oktober 2022, eenmalig buiten de Bestuursovereenkomst Zuidasdok
             (Bestuursovereenkomst 2012 en aanvullende bestuurlijke afspraken, verder
             Bestuursovereenkomst Zuidasdok). Het betreft de tekorten tot 5 oktober 2022,
             prijspeil 1 januari 2022 (€ 1212 mln.), met een verdeling van 75% Rijk en 25%
             regio. Dit is inclusief tekorten door verschillen tussen prijsontwikkeling en indexering
             tot prijspeil 1 januari 2022.
            Voor Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel en de Rozenoordbrug worden met de
             bijdrage de tekorten tot 5 oktober 2022, prijspeil 1 januari 2022 afgedekt (€ 317
             mln.). Het betreft voor Knooppunten De Nieuwe Meer een eenmalige bijdrage buiten
             de Bestuursovereenkomst Zuidasdok (Bestuursovereenkomst 2012 en aanvullende
             bestuurlijke afspraken, verder Bestuursovereenkomst Zuidasdok). Dit is inclusief
             tekorten door verschillen tussen prijsontwikkeling en indexering tot prijspeil 1 januari
             2022.
            Voor tekorten en meevallers na 5 oktober 2022 (prijspeil 1 januari 2022) gelden de
             afspraken uit de Bestuursovereenkomst Zuidasdok (inclusief allonges) en
             onderstaande beheersingsafspraken over prioritering binnen het pakket projecten,
             waarbij het Rijk een tekort dekt uit de reservering van het Rijk voor de
             Noord/Zuidlijn.
            De eenmalige bijdrage wordt niet meegeteld voor de ‘cap op het risico van
             Amsterdam’ die is opgenomen in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok.
            Voor het Derde Perron wordt een voorkeursbeslissing (afsluiting MIRT-verkenning)
             voorbereid. Het ontstane tekort op het HSWI deel wordt gedekt volgens de
             verhouding 82,5% Rijk en 17,5% Regio.
            Voor de doortrekking van de Noord/Zuidlijn wordt de verkenning OV-verbinding
             Amsterdam-Haarlemmermeer gestart met 100% dekking (€ 3.364 mln.) waarin de
             verschillende projectalternatieven voor de beste verbinding tussen Amsterdam Zuid,
             Schiphol en Hoofddorp vergeleken worden en een tracékeuze gemaakt wordt, zodat
             toegewerkt kan worden naar een voorkeursbeslissing.
            Rijk en regio starten een (MIRT-) verkenning naar de 1e fase sluiten Metroringlijn,
             tussen Amsterdam Sloterdijk en Hemknoop. Rijk en regio hebben gezamenlijk zicht
             op 100% financiering (€ 394 mln.) voor de aanleg van dit eerste deel van het sluiten
             van de Metroringlijn tussen station Amsterdam Sloterdijk en Amsterdam Centraal.
             Om de beste variant voor dit deel van de Metroringlijn te kunnen bepalen, worden in
             deze MIRT- verkenning ook de verschillende varianten voor het geheel sluiten van de
             Metroringlijn tussen station Sloterdijk en station Amsterdam Centraal in het
             onderzoek meegenomen. Er wordt toegewerkt naar een voorkeursbeslissing voor de
                                                                                                     55
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>             eerste fase van het sluiten van de Metroringlijn, namelijk het deel waarvoor Rijk en
             regio afspraken hebben over 100% financiering.
            Bij de ontwikkeling van havenstad moet alternatieve ruimte worden gevonden voor
             havengebonden bedrijvigheid in het Noordzeekanaalgebied. In het kader van de
             gebiedsgerichte aanpak in NOVEX-verband wordt voor het Noordzeekanaalgebied een
             integraal ontwikkelperspectief opgesteld. De opgaven en ruimtevraag in dit gebied op
             het vlak van water, wonen, (haven)economie en circulaire economie, energietransitie
             en landschap worden afgewogen. De Houtrakpolder maakt onderdeel uit van deze
             afweging. Rijk en regio onderzoeken dit verder in 2023.
       Beheersing en risico’s
            Met het oog op de beheersbaarheid van het pakket projecten worden de aanvullende
             middelen taakstellend beschikbaar gesteld.
            De bijdrage van het Rijk is met prioriteit beschikbaar voor Zuidasdok, Knooppunten
             De Nieuwe Meer en Amstel, de Rozenoordbrug en het Derde Perron. Voor tekorten en
             meevallers na 5 oktober 2022 (prijspeil 1 januari 2022) voor Zuidasdok,
             Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, de Rozenoordbrug en het Derde Perron
             gelden de afspraken uit de Bestuursovereenkomst Zuidasdok (inclusief allonges) en
             onderstaande beheersingsafspraken over prioritering binnen het pakket projecten,
             waarbij het Rijk het tekort dekt uit de reservering van het Rijk voor de
             Noord/Zuidlijn.
            Indien de rijksmiddelen voor de Noord/Zuidlijn daadwerkelijk worden aangewend
             voor het opvangen van een eventueel nieuw tekort leidt dit niet automatisch tot een
             hogere bijdrage van de regio voor de Noord/Zuidlijn.
            Partijen treden bij het ontstaan van bovenstaande situatie, in overleg hoe (binnen het
             kader van dit akkoord) wordt omgegaan met het tekort dat voor de Noord/Zuidlijn is
             ontstaan. Daarbij wordt de huidige werkwijze zoals deze in de MIRT spelregels zijn
             vastgelegd, gerespecteerd.
            De risico’s bij Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel en de Rozenoordbrug zijn
             voor 100% voor rekening van het Rijk, waarbij het Rijk het tekort dekt uit de
             reservering van het Rijk voor de Noord/Zuidlijn.
            Bij de start van de MIRT-planuitwerking voor het Derde Perron op treinstation
             Amsterdam Zuid worden t.b.v. de realisatiefase beheersingsafspraken gemaakt
             tussen partijen (w.o. opt-out, faseringsopties, versoberingsopties waarmee kan
             worden aangesloten op het beschikbaar budget, risicomanagement en financiële
             verdeling, governance etc.).
            Bij de start van de MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer ,
             worden afspraken tussen partijen gemaakt over de projectbeheersing in het
             vervolgtraject (w.o. opt-out, scopebeheersing, faseringsopties, versoberingsopties,
             risicomanagement en financiële verdeling, governance etc.). Voorafgaand aan een
             volgende faseovergang van project doortrekking Noord/Zuidlijn treden partijen
             conform huidige werkwijze (zoals deze in de MIRT spelregels zijn vastgelegd) in
             overleg over scope, prognose en dan beschikbaar budget.
            Bij de start MIRT-verkenning voor de 1e fase sluiten Ringlijn, tot Hemknoop, worden
             afspraken tussen partijen gemaakt over de projectbeheersing in het vervolgtraject
             (w.o. opt-out, scopebeheersing, faseringsopties, versoberingsopties,
             risicomanagement en financiële verdeling, governance, etc). Voorafgaand aan een
             volgende faseovergang van het project 1e fase sluiten Ringlijn, tot Hemknoop, treden
             partijen conform huidige werkwijze (zoals deze in de MIRT spelregels zijn vastgelegd)
             in overleg over scope, prognose en dan beschikbaar budget. De regio neemt de
             verantwoordelijkheid voor de verkenningsfase voor de uitvoering en beheersing voor
             de 1e fase sluiten Ringlijn tot Hemknoop.
 2.    Bestuurlijke trekkers NOVEX-gebieden MRA en Noordzeekanaalgebied
        Rijk en regio spreken af om conform de NOVEX-aanpak voor de MRA en het
            Noordzeekanaalgebied te werken met een bestuurlijk duo.
        Voor de MRA vormen de minister voor VRO en de wethouder Woningbouw, Grond en
            Ontwikkeling en Ruimtelijke Ordening van de gemeente Amsterdam het bestuurlijke
            duo. Zij nemen het bestuurlijke voortouw om samen met de betrokken MRA- en
            Rijkspartijen het vastgestelde ontwikkelperspectief (verstedelijkingsconcept MRA
            2050) nader uit te werken in een uitvoeringsagenda met een regionale
            investeringsagenda 1.0 die in het BO Leefomgeving 2023 kan worden vastgesteld.
                                                                                                  56
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>           Voor het Noordzeekanaalgebied vormen de minister van economische zaken en
            klimaat en de gedeputeerde van de provincie Noord-Holland voor Financiën, Circulaire
            economie, Zeehavens, Sport, Cultuur en erfgoed het bestuurlijke duo. Zijn nemen het
            bestuurlijke voortouw om te komen tot een ontwikkelperspectief dat in het BO MIRT
            2023 kan worden vastgesteld.
           Voor de MRU wordt op een later moment het bestuurlijk trekkerschap vastgesteld.
 3.    NOVEX-gebied MRU: Programma U Ned
       Mobiliteitsstrategie
        Rijk en regio onderschrijven de richtinggevende principes die opgesteld zijn in de
            Mobiliteitsstrategie U Ned 2040 en stellen de gesignaleerde mobiliteitsopgaven 2040
            vast, en constateren dat ondanks toepassing van de principes de opgaven op alle
            netwerken omvangrijk zijn en blijven en dat vraagt om stevige maatregelen.
        Rijk en regio werken de aanbevelingen uit de uitwerkingsagenda als vervolg van de
            Mobiliteitsstrategie binnen U Ned verder uit, met daarbij o.a. aandacht voor
            afstemming van de spoorse onderzoeksvoorstellen
       MIRT-verkenning OV & Wonen
        Rijk en regio nemen kennis van de resultaten van de Analysefase van de MIRT-
            Verkenning OV en Wonen.
        Rijk en regio constateren:
            •    Dat het binnen deze MIRT-Verkenning het niet kansrijk is nieuwe stations in
                 combinatie met ‘zwaardere’ OV verbindingen verder te onderzoeken.
            •    Voor een toekomst vast mobiliteitssysteem is een systeemsprong noodzakelijk met
                 een Merwedelijn van Utrecht CS naar Nieuwegein. Een (deels) ondergrondse
                 Merwedelijn draagt het meest bij aan het oplossen van de woningbouwopgave in
                 dit gebied.
            •    De kansrijke maatregelen passen niet binnen het bedrag (€ 380 mln.) dat bij
                 aanvang van de verkenning gereserveerd is. Het is zodoende noodzakelijk om
                 aanvullende middelen te reserveren, als we de huidige doelen van de verkenning
                 willen vasthouden.
        Rijk en regio besluiten in de vervolgfase (zeef 2) van de MIRT-verkenning OV en
            Wonen door te studeren op de geïdentificeerde kansrijke oplossingsrichtingen: de
            (deels) ondergrondse Merwedelijn, de Papendorplijn in samenhang met de huidige
            SUNIJ-lijn, busbaanopties via de Waterlinieweg en Utrecht Science Park (USP) en de
            frequentieverhoging van de Uithoftram.
       Aanpak 2030
        Rijk en regio doen een onderzoek naar de mobiliteitseffecten en de kosten en baten
            van het pakket “Aanpak 2030”, zijnde een pakket aan kleinschalige
            mobiliteitsmaatregelen die voor 2030 bijdragen aan het bereikbaar houden van de
            regio. Inzet is om op het BO MIRT 2023 over de meest effectieve maatregelen
            afspraken te maken.
       Gebiedsonderzoeken
        Rijk en regio onderschrijven de potentie en bijbehorende condities van de onderzochte
            gebieden: A12-zone, USP-Lunetten/Koningsweg, Lage Weide en omstreken en
            Overvecht. De reeds geplande verdichting in Utrecht Science Park (USP) (meer
            gemengd milieu wonen-werken), Overvecht (kansen voor verdichting benutten), en
            Lage Weide (intensivering bedrijvigheid) wordt voortgezet. Rijk en regio zullen -elk
            vanuit de eigen rol, maar wel met elkaars betrokkenheid verantwoordelijkheid nemen
            dit verder uit te werken.
        Rijk en regio zetten in op een ontwikkeling van een grootschalige A12-zone als
            logische vervolgstap binnen Groot Merwede en in relatie tot de aanleg van de
            Merwedelijn, en doorontwikkeling naar Rijnenburg. Na ontwikkeling van de A12-zone
            zijn er mogelijkheden om richting oosten uit te breiden met Lunetten/Koningsweg en
            richting westen in Rijnenburg. De condities om dit mogelijk te maken worden verder
            onderzocht.
           De regio, zijnde Gemeente Utrecht neemt initiatief voor nadere uitwerking van de
            andere opgaven zoals sport, energie, en maatschappelijke voorzieningen en betrekt
            hierbij per gebied de relevante partijen. De uitkomsten hiervan worden, indien
            relevant, in U Ned ingebracht om de samenhang goed in beeld te houden.
                                                                                                 57
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>       Groenblauw raamwerk
        Rijk en regio concretiseren maatregelen voor het groen-blauwe raamwerk van o.a.
            Groen Groeit Mee en de NOVEX woningbouwlocaties om op het BOL 2023 afspraken te
            kunnen maken om de financiering van de benodigde ingrepen verder te brengen.
       Energie
        Rijk en regio geven uitvoering aan de eerdere afspraak uit het BO Leefomgeving: ‘De
            benodigde verzwaring van het bestaande elektriciteitsnetwerk en benutting
            warmtebronnen t.b.v. energietransitie in samenhang met de plannen voor wonen,
            werken en duurzame mobiliteit uit de verstedelijkingsstrategie NOVEX-gebied Utrecht-
            Amersfoort te verkennen.’ Dit wordt onder andere betrokken bij de nadere uitwerking
            van de ontwikkeling van de A12-zone, Rijnenburg en de Spoor-/A1-zone en Langs
            Eem en Spoor in Amersfoort.
       Oostkant Utrecht
        In aansluiting op de resultaten van de MIRT-verkenning ov en wonen, waaruit blijkt
            dat het station Lunetten-Koningsweg kansrijk kan zijn, maar op zijn vroegst na 2035,
            onderzoekt de regio de mogelijkheden voor de ontwikkeling van het station, in
            samenhang met het te ontwikkelen ov-netwerk (de verbinding naar USP, de A12-zone
            en Rijnenburg en de Binnenstadsas) en de ontsluiting van de geplande grote
            woningbouwlocaties langs dat ov-netwerk. De regio legt in dit onderzoek de verbinding
            met de studie naar de spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens (A12-corridor).
       Amersfoort
        Rijk en regio besluiten, gezien de verwevenheid van de opgave in de Metropoolregio
            Utrecht, de regio Amersfoort en stad Amersfoort en haar bijbehorende opgave
            integraal op te nemen in U Ned.
       Regiopoorten
        Rijk en regio brengen de groeipotenties van de regiopoorten verder in beeld in het
            programma Regiopoorten en agenderen vervolgstappen, inclusief de invulling van
            randvoorwaarden, in het BO MIRT in 2023. Hierbij worden de regiopoorten van regio
            Amersfoort integraal meegenomen. Ook wordt daarbij gekeken naar o.a. de
            multimodale overstappotentie van (hoofdwegennet) hubs i.c.m. met nieuwe producten
            als BRT-lijnen.
       Korte Termijn Aanpak
        Tijdens het BO MIRT 2018 is een pakket van maatregelen vastgesteld voor de Korte
            Termijn-Aanpak (KTA 1e Tranche) voor de periode 2019-2021. Het restantbudget op
            31 december 2022 is tijdens de Stuurgroep Goedopweg d.d. 17-10-2022 indicatief
            vastgesteld op € 2.624.000 exclusief btw (waarvan 50% Rijksdeel). Dit bedrag zal
            worden ingezet voor het programma Versterken KTA (2019-2024) zoals vastgesteld
            tijdens het BO MIRT 2019. Dit bedrag betreft een aanvulling op de reeds gemaakte
            financiële afspraak uit 2019 en wordt gebruikt voor een intensivering van programma
            Versterken KTA dat is gericht op het doelmatig en duurzaam gebruik van de
            verkeersinfrastructuur. Het definitieve restant budget van de KTA 1e tranche zal
            worden vastgesteld tijdens de eerste Stuurgroep Goedopweg in 2023 op basis van de
            verantwoordingsinformatie die de provincie zal indienen in de SiSa 2022.
 4.    NOVEX-gebied MRA: Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB)
       Multimodaal Toekomstbeeld MRA
        Rijk en regio onderschrijven de analyse en urgentie om nú door te pakken voor een
            aantrekkelijke, duurzame en bereikbare metropoolregio.
        Rijk en Regio stellen het Multimodaal Toekomstbeeld MRA (MTB) en de
            sturingsprincipes vast als onderdeel van het ontwikkelperspectief NOVEX MRA. Het
            MTB is het uitgangspunt voor het vinden van brede mobiliteitsoplossingen in
            samenhang met de verstedelijkingsstrategie MRA.
        Het Multimodaal Toekomstbeeld voor de MRA als leidraad te hanteren door het Rijk,
            Vervoerregio Amsterdam en Provincies Flevoland en Noord-Holland bij;
            • het afwegen en faseren van toekomstige keuzes binnen en buiten het
                 mobiliteitsdomein, en bij toekomstige verstedelijkingskeuzes op verschillende
                 schaalniveaus.
                                                                                                 58
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>            waarbij:
            • Vervoerregio Amsterdam, Metropoolregio Amsterdam en Provincies Noord-Holland
                 en Flevoland de gemeenten uitnodigen om het Multimodaal Toekomstbeeld te
                 onderschrijven en samen te werken bij de uitwerking van het MTB.
            • De Ministeries van IenW en BZK de andere departementen uitnodigen om het
                 Multimodaal Toekomstbeeld te onderschrijven en samen te werken bij de
                 uitwerking van het MTB.
           Het programma Samen bouwen aan Bereikbaarheid stelt, als input voor de
            uitvoeringsagenda NOVEX MRA, een multimodaal implementatieplan 2030 op voor
            beleids- en investeringskeuzes in de Metropoolregio Amsterdam tot 2030.
       Uitvoeringsagenda SBaB – korte termijnmaatregelen tot 2030 (Duurzame
       gedragsmaatregelen)
        De gedragsmaatregelen van het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid
            samen met andere partners zoals werkgevers, onderwijsinstellingen en
            vervoerbedrijven te continueren als programmalijn Duurzame gedragsmaatregelen,
            met als doel het optimaal en duurzaam benutten van het hele mobiliteitssysteem, het
            afremmen van de mobiliteitsgroei (thuiswerken) en het spreiden van de mobiliteit
            over de tijd (spitsmijden) en over de verschillende modaliteiten via een
            doelgroepenaanpak, waaronder een werkgeversaanpak;
        Maximaal € 3,4 mln. ter beschikking te stellen voor de activiteiten in 2023. Dit bedrag
            bestaat uit een Rijksbijdrage van € 1,7 mln. en een regiobijdrage van € 1,7 mln. Alle
            bedragen zijn inclusief btw, zowel van het Rijk, als de regio.
        Het resterende budget uit 2022 mee te nemen en in mindering te brengen op het
            maximaal beschikbare bedrag voor 2023.
        De Programmaraad te mandateren voor de daadwerkelijke toekenning van middelen
            naar projecten en start uitvoering op basis van een definitieve opdracht voor
            duurzame gedragsmaatregelen in 2023.
        In 2023 toe te werken naar een Meerjarenprogramma Duurzaam Mobiliteitsgedrag
            2024-2030 waarin de scope, helder opdrachtgeverschap, de samenhang tussen korte
            termijnmaatregelen en lange termijnopgaven, de governance, het proces, de planning
            en (structurele) financieringsafspraken worden uitgewerkt.
        Rijk en regio herbevestigen het door de Programmaraad Samen Bouwen aan
            Bereikbaarheid op 18 maart 2022 genomen besluit over de financiering en allocatie
            van middelen voor de Uitvoeringsagenda SBaB 2022. De aan dit besluit verbonden
            financiering betreft in totaal maximaal € 3,8 mln., verdeeld naar Rijk (50%, inclusief
            btw, met een maximum van € 1,9 mln.) en regio (50% exclusief btw).
 5.    Programmatische bekostiging
       Algemeen:
        Rijk en regio onderschrijven de mogelijkheden van programmatische bekostiging voor
            de urgente woningbouwopgave en de integrale aanpak van de verstedelijkingsopgaven
            in de NOVEX-gebieden MRA en MRU, vooral als het gaat om het vergroten van de
            flexibiliteit in het doelmatig aanwenden van de beschikbare budgetten, maar
            onderkennen dat hieraan ook praktische vraagstukken, randvoorwaarden en
            knelpunten verbonden zijn.
        Rijk en regio spreken af om in de NOVEX-gebieden MRA en MRU te starten met de
            voorbereiding van een pilot om vraagstukken, randvoorwaarden en knelpunten van
            programmatische bekostiging in de praktijk te onderzoeken en verder uit te werken.
        In het BO Leefomgeving Noordwest 2023 zal besluitvorming plaatsvinden over de
            nadere invulling van de pilot.
       Specifiek Metropoolregio Amsterdam:
        In het NOVEX-gebied MRA zal een pilot worden voorbereid die gericht is op verdere
            uitwerking van de synchronisatie van de ruimtelijke investeringen en adaptieve
            programmatische bekostiging:
            o BZK neemt het voortouw om samen met de andere departementen en de regio de
                 synchronisatie van de ruimtelijke rijk- en regio investeringen voor de regionale
                 investeringsagenda uit te werken.
            o In het bereikbaarheidsprogramma SBaB zal voor de gemaakte afspraken
                 woningbouw en mobiliteit tot 2030 de adaptieve programmatische bekostiging
                 verder worden uitgewerkt waarbij ook gekeken zal worden hoe de huidige vorm
                                                                                                   59
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>                 van de uitkeringen kan worden geoptimaliseerd voor meer flexibiliteit in de
                 bekostiging.
       Specifiek Metropoolregio Utrecht:
        In het NOVEX-gebied MRU zal een pilot worden voorbereid die gericht is op verdere
            uitwerking van een adaptieve programmatische bekostiging binnen de
            programmalijnen van U Ned. Dit betreft onder andere de programmatische aanpak
            voor de gemaakte afspraken woningbouw en mobiliteit tot 2030 en de Aanpak 2030.
 6.    Spoorcorridorstudie Utrecht-Foodvalley-Arnhem (A12 Corridor)
        Rijk en regio spreken af samen het proces te starten om te komen tot een MIRT-
            onderzoek naar de corridor Utrecht – Foodvalley – Arnhem (A12).
        Rijk en regio streven ernaar om deze onderzoeksopzet in het BO Leefomgeving 2023
            gereed te hebben voor besluitvorming en daarna het MIRT-onderzoek te starten.
        Tussen Rijk en regio vindt de komende maanden afstemming plaats over de scope,
            waarbij in ieder geval als uitgangspunten worden meegenomen:
            o de brede bereikbaarheidsopgave op deze corridor;
            o de verstedelijkingsopgave MRU en Arnhem Nijmegen Foodvalley;
            o de bredere impact op de fysieke leefomgeving van mogelijke
                 bereikbaarheidsmaatregelen.
        Er ligt een verband met de verstedelijkingsopgave in Utrecht Oost en IC Lunetten
            Koningsweg die beiden op zijn vroegst na 2035 zullen spelen: de resultaten van de
            separate onderzoeken van de regio hierover zullen t.z.t. worden betrokken bij de
            bevindingen uit het brede MIRT-onderzoek UAD.
        Rijk en regio zullen in de onderzoeksopzet tevens ingaan op de rolverdeling, taken,
            verantwoordelijkheden en financiering.
 7.    Guisweg
        Rijk en regio benadrukken dat er een opgave ligt bij de Guisweg in Zaandam voor een
            veilig spoor en weg.
        De investeringskosten van het voorlopig voorkeursalternatief komen uit op € 164 mln.
            (prijspeil 2021). Daarbij is rekening gehouden met een aantal kostenbesparingen.
        Op basis van het tussen Rijk en regio bestuurlijk afgesproken budget van € 130 mln.
            en € 8 mln. indexering tot en met 2021, is sprake van een tekort van € 26 mln.
        Rijk en regio spreken ter dekking van het tekort de volgende verdeling af voor
            aanvullende bijdrages: Gemeente Zaanstad: € 1,8 mln., Provincie Noord-Holland: €
            1,0 mln.; Ministerie van IenW: € 11,2 mln. en Vervoerregio Amsterdam: € 12,0 mln.
            (alles prijspeil 2021).
        De bijdrage van het Rijk komt voor € 3,2 mln. uit het vrijgevallen budget binnen de
            Corridor Amsterdam – Hoorn. Het resterende deel (€ 8,0 mln.) komt ten laste van het
            Mobiliteitsfonds. De bijdrage vanuit het Rijk is taakstellend (alles prijspeil 2021).
 8.    Gebruik netwerken optimaliseren: Veilig, Slim en Duurzaam – Noordwest
       Noord-Holland, Flevoland en Utrecht
       Werkgeversaanpak
        Een groot deel van de reisbewegingen in Nederland is werkgebonden. Rijk en regio
            blijven investeren in het stimuleren van werkgevers om de werkgerelateerde mobiliteit
            te verduurzamen (mede in het kader van Besluit CO2-reductie werkgebonden
            personenmobiliteit) en het reisgedrag ten tijde van de coronacrisis te bestendigen door
            meer thuiswerken, beter spreiden van reizen over de dag en over de week. Invulling
            van de werkgeversaanpak vindt plaats binnen de gebiedsgerichte
            Bereikheidsprogramma’s SBaB en U-Ned (GoedopWeg).
       Slimme mobiliteit en versnellen stedelijke platforms
        Hiertoe reserveert het Rijk binnen het programma Veilig, Slim en Duurzaam maximaal
            € 5 mln. inclusief btw voor versnelling in planvorming en uitvoering van maatregelen.
            Vanuit de nu deelnemende overheden (Almere, Apeldoorn, Amersfoort, Zwolle,
            Dordrecht, Helmond en Heerlen) wordt eenzelfde inspanning geleverd.
        De middelen zijn inzetbaar op voorwaarde van een uiterlijk 1 maart 2023 gezamenlijk
            door IenW en betrokken gemeenten bestuurlijk vastgesteld plan van aanpak. Dit plan
            van aanpak bevat een concrete uitwerking van de platformtechnologie, te treffen
            maatregelen en activiteiten gericht op digitalisering van lokaal beleid, ontsluiten data
            silo’s, expliciteren van informatiebehoeften en sturingsinstrumenten. Hiermee wordt
                                                                                                     60
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>            met name ingezet op het verkrijgen van beter en betrouwbaarder digitaal zicht op
            binnenstedelijke verplaatsingen (goederen en personen, alle modaliteiten). In relatie
            tot reisdoelen, alternatieven (modaliteit, tijdstippen, routes), de actuele
            beschikbaarheid van vervoermiddelen (OV, deelmobiliteit, hubs, auto), mogelijke
            conflicten (bijvoorbeeld venstertijden logistiek in relatie tot fietsroutes schoolgaande
            jeugd, spits-dal bezetting, laadbehoefte en laadbeschikbaarheid) en de
            bijsturingsmogelijkheden hierop;
           In het Plan van Aanpak dient ook ingegaan te worden op de invulling van de
            wederkerigheid, het doelbereik, de onderlinge samenhang en de impact op
            beleidseffecten. Voorgestelde lokale maatregelen en activiteiten dienen landelijk
            opschaalbaar en continueerbaar te zijn en te leiden tot structurele effecten.
       Noord-Holland en Flevoland
       Digitalisering Overheden:
        Provincies Noord-Holland en Flevoland hebben de afgelopen jaren grote stappen gezet
           in de professionalisering van hun Regionale Data Team (RDT) en inliggende
           wegbeheerders aan te sluiten bij de opgaven. Om dit proces versterkt door te zetten
           investeren Rijk en regio tot en met 2023 in totaal € 1.468.132,- (inclusief btw) in
           Digitalisering Overheden (verdere digitalisering in het mobiliteitsdomein). Het Rijk
           draagt maximaal 50% van deze kosten met een maximum van € 734.066 inclusief btw
           (Ontvanger Provincie Noord-Holland).
       Deelmobiliteitshubs
        Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
           deelmobiliteithubs heeft de regio een plan van aanpak opgesteld voor de realisatie van
           twee tranches deelmobiliteithubs in de Metropoolregio Amsterdam. In het plan van
           aanpak zijn de eisen voor open en uniforme deelmobiliteithubs onderschreven en is
           vastgelegd dat de eerste tranche deelmobiliteithubs uiterlijk in mei 2023 wordt
           gerealiseerd. Het Rijk reserveert 50% van de werkelijke kosten met een maximum van
           € 200.000 inclusief btw voor de eerste tranche en reserveert 50% van de werkelijke
           kosten met een maximum van € 300.000 inclusief btw voor de tweede tranche
           (ontvanger: Vervoerregio Amsterdam). De reservering voor de eerste tranche wordt
           omgezet in een definitieve bijdrage op basis van een positief bestuurlijk besluit over de
           beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van
           de kosten voor de eerste tranche. De reservering voor de tweede tranche wordt
           uiterlijk op het BO MIRT in 2023 omgezet in een definitieve bijdrage op basis van een
           door het ministerie van IenW en de Metropoolregio Amsterdam vastgesteld
           uitvoeringsplan en een positief bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de
           benodigde regionale financiële bijdrage van minimaal 50% van de kosten voor de
           tweede tranche.
       Utrecht
       Digitalisering Overheden
        In de provincie Utrecht is, met draagvlak in de regio, een implementatieplan bestuurlijk
           vastgesteld in het UVVB. Tevens zijn grote stappen gezet in de professionalisering van
           het Regionale Data Team (RDT). Om dit proces versterkt door te zetten investeren Rijk
           en regio tot en met 2023 in totaal € 1.210.000,- (inclusief btw) in Digitalisering
           Overheden (verdere digitalisering in het mobiliteitsdomein). Het Rijk draagt maximaal
           50% van de kosten met een maximum van € 605.000 inclusief btw (Ontvanger
           Provincie Utrecht).
       Deelmobiliteitshubs
        Als invulling van de generieke landelijke afspraak over de realisatie van
           deelmobiliteitshubs heeft de regio een plan van aanpak opgesteld voor de realisatie
           van twee tranches deelmobiliteitshubs in de regio Utrecht. In het plan van aanpak zijn
           de eisen voor open en uniforme deelmobiliteitshubs onderschreven en is vastgelegd
           dat de eerste tranche deelmobiliteitshubs uiterlijk in mei 2023 wordt gerealiseerd. Het
           Rijk draagt 50% van de werkelijke kosten met een maximum van € 275.000 inclusief
           btw voor realisatie van de eerste tranche en reserveert 50% van de werkelijke kosten
           met een maximum van € 225.000 inclusief btw voor realisatie van de tweede tranche
           (ontvanger: Provincie Utrecht). De reservering voor de tweede tranche wordt uiterlijk
           op het BO MIRT in 2023 omgezet in een definitieve bijdrage op basis van een door het
                                                                                                     61
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>           ministerie van IenW en de regio Utrecht vastgesteld uitvoeringsplan en een positief
           bestuurlijk besluit over de beschikbaarheid van de benodigde regionale financiële
           bijdrage van minimaal 50% van de kosten voor de tweede tranche.
 9.    Ontwikkelpad Flevoland
        Rijk en regio zijn in het kader van de motie Koerhuis/ Minhas (35925-A-45) in gesprek
           over de in deze motie specifiek genoemde projecten om te bezien welke onderdelen
           reeds een plek hebben in lopende onderdelen.
        Rijk en regio constateren dat de verschillende genoemde projecten of al onderdeel
           uitmaken van concrete plannen, zoals de N50 en de A6, ofwel dat er op wordt
           gestudeerd (IJmeerverbinding), ofwel dat het project momenteel een lagere prioriteit
           heeft (N307).
        Rijk en regio constateren dat in 2022 het MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area is
           afgerond en dat naar aanleiding van dit onderzoek, drie verdiepende onderzoeken zijn
           gestart: verdiepend wegenonderzoek, verdiepend OV-onderzoek en een onderzoek
           naar een Toekomstvast Investeringsperspectief (TVIP) voor de gebiedsontwikkelingen
           ABA. In het kader van het Programma Woningbouw en Mobiliteit zijn hierover dit
           Bestuurlijk Overleg MIRT afspraken gemaakt.
        De bereikbaarheid in het gebied is van groot belang en derhalve wordt de
           bereikbaarheid in het gebied constant gemonitord. Hiernaast zetten we in op
           economische structuurversterking in Almere en Lelystad waardoor er een betere balans
           komt in het woon-werkverkeer in de MRA en constateren we dat beleids- en
           gedragsmaatregelen van groot belang zijn om de bereikbaarheid te waarborgen.
        Het rijk neemt kennis van de regionale ambitie om de provinciebrede bereikbaarheid
           in Flevoland te onderzoeken. Hierbij wordt gekeken naar de gevolgen van de
           provinciebrede woningbouwambities voor de bereikbaarheid op de verschillende
           netwerken. De resultaten hiervan zullen daarbij ook worden gecombineerd met de
           inzichten uit bovengenoemde onderzoeken.
 10.   Knooppunt Hoevelaken
        Rijk en regio bevestigen de urgentie van een snelle realisatie van Knooppunt
            Hoevelaken (A1/A28) nadat de Raad van State uitspraak gedaan heeft over de ViA15
            in relatie tot stikstof. Dit conform de afspraken uit de bestuursovereenkomst en
            aanvullend gemaakte bestuurlijke afspraken in de Regio Amersfoort.
        Rijk en regio spannen zich in om met nader te bepalen (no-regret) maatregelen de
            impact van de uitgestelde oplevering van Knooppunt Hoevelaken op te vangen.
            Identificatie van deze maatregelen vindt plaats binnen de U Ned programmalijnen
            Korte Termijn Aanpak (KTA) en Aanpak 2030.
 11.   Hogering/Stedelijke Bereikbaarheid Almere
        In het bestuurlijk convenant Stedelijke Bereikbaarheid Almere (fase 1a) uit 2011 is
            afgesproken dat het Rijk een financiële bijdrage levert aan de capaciteitsuitbreiding
            van de Hogering vanaf de A6 tot aan de Hollandsedreef in Almere. De vernieuwde
            Hogering zal in 2023 worden opgeleverd, daarom wordt de toegezegde bijdrage (€
            23,5 mln., prijspeil 2011) beschikbaar gesteld aan de provincie Flevoland.
 12.   Spoorbereikbaarheid Amersfoort
        Rijk en regio gezamenlijk de impact op de regionale en (inter)nationale
            spoorbereikbaarheid van Amersfoort onderzoeken in relatie tot de
            verstedelijkingsstrategie van de regio Amersfoort als onderdeel van de MRU, zodat dit
            bijdraagt aan een integrale afweging bij besluitvorming rond de landelijke
            spoorcorridors.
        Dit onderzoek op te pakken binnen de U Ned als uitwerking van de Mobiliteitsstrategie
            in 2023.
 13.   Intentieovereenkomst Dom-tot-Dam
        Rijk en de betrokken regionale partijen spreken af te onderzoeken of begin 2023 een
            intentieovereenkomst rond de route van Dom tot Dam gesloten kan worden. In de
            intentie overeenkomst komen terug de inhoudelijke, procesmatige en financiële
            vervolgafspraken. Rijk en Regio doen dit vanuit een gezamenlijke regierol.
                                                                                                  62
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre> 14.   Merwedekanaal Utrecht
        Gezamenlijk een traject te starten om te komen tot een intentieovereenkomst in het
            najaar van 2023 over de overdracht van het eigendom en beheer van het
            Merwedekanaal, haar oevers en aangrenzende rijkseigendommen binnen de gemeente
            Utrecht van het Rijk naar de gemeente en het waterschap. Uitgangspunt van de
            overdracht is dat deze plaats vindt in de huidige staat tegen een daarvoor nog vast te
            stellen vergoeding ter compensatie van het noodzakelijke en toekomstige onderhoud
            en de waarde van de over te dragen gronden.
        Voor het vervolgtraject gezamenlijk voor maximaal € 70.000,- een adviesbureau in te
            huren voor de nadere uitwerking en het opstellen van de benodige rapportage en
            kaartmateriaal. De kosten tussen Rijk, gemeente en waterschap worden verdeeld
            volgens de verhouding 3 – 3 - 1.
        Uiterlijk bij het BO Leefomgeving in het voorjaar van 2023 maakt het Rijk inzichtelijk
            of dekking beschikbaar is voor de nog vast te stellen vergoeding ter compensatie van
            het noodzakelijke en toekomstige onderhoud. Gemeente Utrecht en HDSR maken
            tevens hun onderhandelingsinzet bekend, zodat hiermee gezamenlijk toegewerkt kan
            worden naar een voor beide partijen realistische afkoopsom en een
            intentieovereenkomst bij het BO MIRT 2023.
 15.   Onderzoek Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal
        Rijk en Regio hebben het voornemen een MIRT-onderzoek te starten voor het
           Noordzeekanaal- en Amsterdam-Rijnkanaalgebied.
        De scope wordt de komende maanden uitgewerkt en geagendeerd voor het volgende
           Bestuurlijk Overleg Leefomgeving.
        Globaal doel is dat we de toekomstige opgaven en oplossingsrichtingen op het gebied
           van waterbeheer en scheepvaart goed in beeld krijgen, in samenhang met de overige
           (ruimtelijke) opgaven in het gebied.
 16.   MIRT-onderzoek NOVEX-gebied Lelylijn
        Rijk en regio starten met het opzetten van de gezamenlijke projectorganisatie en de
            inhoudelijke werkzaamheden voor het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn.
        Met het MIRT-onderzoek Lelylijn beogen de partijen een belangrijke stap te zetten in
            een nieuwe, snelle, rechtstreekse spoorverbinding tussen Lelystad als poort naar de
            randstad en Leeuwarden en Groningen als belangrijke bestemmingen in het noorden.
            In het onderzoek wordt de internationale betekenis van de Lelylijn als schakel in de
            verbinding naar Duitsland en verder, betrokken. Alle denkbare varianten worden
            meegenomen die noodzakelijk zijn voor een juridisch, financieel en maatschappelijk
            adequate keuze, waarbij de effecten voor de brede welvaart, de bijdrage aan de
            landelijke woonopgave en de economische structuur van het noorden van Nederland
            belangrijke criteria zijn in het afwegingskader.
        Uitgegaan wordt van het afronden van het MIRT-onderzoek/NOVEX Lelylijn en een
            (go/no-go) startbeslissing voor een MIRT-verkenning naar de Lelylijn in het najaar van
            2024.
        De totale kosten voor het programma Deltaplan, inclusief het MIRT-onderzoek/NOVEX
            Lelylijn, zijn globaal geraamd op € 8 mln. (exclusief btw). Rijk en regio delen deze
            kosten gelijkelijk (50/50) en stellen hiervoor beide nu € 3 mln. beschikbaar. Beide
            spannen zich in om in 2024 nogmaals ieder € 1 mln. beschikbaar te stellen.
        Het in te stellen BO Deltaplan bewaakt de samenhang in de uitwerking van de
            bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden. Rijk en regio werken de governance
            en werkorganisatie (inclusief doelen, uitgangspunten en raakvlakken) voor een
            samenhangende uitwerking van de bouwstenen voor het Deltaplan van het Noorden
            verder uit en leggen dit ter vaststelling voor aan het BO Deltaplan dat zo snel
            mogelijk en bij voorkeur nog dit jaar wordt georganiseerd.
        In het BO Deltaplan wordt ook gekeken naar de positie van de waterschappen in de
            governance.
 17.   Rijnbrug Rhenen
        Voor de verbreding van de Rijnbrug bij Rhenen in een van de 17 NOVEX-
           woningbouwlocaties, de regio Foodvalley, doet het Rijk een lumpsum bijdrage van € 40
           mln. voor prijspeil 2022, inclusief btw.
        Het project wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van en met verdere bijdragen
           van de regiopartijen. Risico’s verbonden aan maatregelen die nodig zijn voor de
           verbreding van de brug liggen bij de provincies Gelderland en Utrecht. Het Rijk
           indexeert haar bijdrage met de door het Ministerie van Financiën aan IenW uitgekeerde
           indexatie tot het jaar waarin de bijdrage wordt overgemaakt.
                                                                                                   63
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Afspraken Goederenvervoercorridor
 1.    Beveiligde truckparkings
        Om de verdere invulling naar een dekkend netwerk van beveiligde truckparkings op de
           corridors te realiseren besluiten Rijk en regio voor 2023 € 150.000 inclusief btw te
           reserveren.
        Daarbij geldt de volgende verdeling: de provincies Zuid-Holland, Limburg en Noord-
           Brabant elk € 25.000 inclusief btw en het Ministerie van IenW € 75.000 inclusief btw.
           Het Havenbedrijf Rotterdam levert een inhoudelijke bijdrage in uren.
        Dit budget zal onder meer worden besteed aan vervolgonderzoeken, het voorbereiden
           van een nieuwe Europese CEF aanvraag (investerings- of studieprojecten) en zo nodig
           extra projectmanagementcapaciteit.
 2.    Robuuste Vaarwegen: rijksligplaatsen op de Maascorridor
        Laag waterproblematiek op de Waal heeft gezorgd voor extra scheepvaart op de
           Maascorridor en daarmee een extra behoefte aan ligplaatsen op die corridor.
        IenW stelt voor oplossing van de toegenomen behoefte aan ligplaatsen een bedrag
           beschikbaar van € 1.100.000 inclusief btw ten behoeve van de inrichting van enkele
           spudpaal- en mogelijk ook afmeervoorzieningen bij o.a. de sluiscomplexen op de Oost-
           Westtak van de Maas.
        De maatregelen zullen door RWS voor de zomer van 2024 zijn afgerond.
        De regionale corridorpartijen zullen eveneens aandacht besteden aan de verbetering
           van ligplaatsvoorzieningen binnen hun areaal.
 3.    Robuuste Vaarwegen: 7 x 24 uur bediening Zuid-Nederland
        Het Ministerie van IenW committeert zich om de € 187.500 inclusief btw aan
           bedieningskosten van de Brabantse kanalen (bruggen en sluizen) voor 2023 te
           financieren. Het tussenjaar 2023 was nog niet gedekt. Hiervan komt € 100.000
           inclusief btw uit het onderzoeksbudget Robuuste Vaarwegen binnen het MIRT
           programma Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost, het resterende bedrag komt
           uit het Rijkswaterstaat programma Beter Bediend.
        De capaciteit vanuit Rijkswaterstaat om de 7 x 24 uurs bediening in 2023 uit te voeren
           is inmiddels beschikbaar gesteld. Hierdoor zal de 7 x 24 uurs bediening van de
           objecten op zowel de Maasroute als op de Brabantse Kanalen tot 1 januari 2024
           worden gecontinueerd.
 4.    Faciliteren van 740 meter treinen
        De inzet van langere goederentreinen zorgt voor een betere benutting van de
           spoorcapaciteit, maakt het goederenvervoer per spoor goedkoper, en draagt daarmee
           bij aan het stimuleren van de modal shift van weg naar spoor.
        Het Ministerie van IenW stelt € 7.260.000 inclusief btw beschikbaar in de komende drie
           tot vier jaar voor de uitvoeringskosten van de realisatie van het verlengen van twee
           sporen op emplacement Lage Zwaluwe om deze geschikt te maken voor de ontvangst
           en afhandeling van 740 meter goederentreinen.
 5.    Beter benutten Last Mile spoor
        Met het project Beter benutten Last mile spoor wordt de capaciteit op het
           spoornetwerk in de Rotterdamse haven, op terminals en op de gehele corridor beter
           benut door het gebruik van sensoren en camera’s. Hierdoor komt capaciteit vrij voor
           het rijden van meer treinen. Gestart wordt met fase 1 op het emplacement Botlek in
           de Rotterdamse haven.
        Als financiële dekking voor Fase 1 draagt het Ministerie van IenW € 1.400.000 inclusief
           btw bij en ProRail € 302.500 inclusief btw. Het Havenbedrijf Rotterdam draagt
           projecturen ter waarde van € 50.000 inclusief btw bij.
 6.    Inventarisatie voorzieningen binnenvaart
        De partijen van Goederenvervoercorridor Zuid spreken af om een onderzoek uit te
           voeren naar de status van de huidige binnenvaartvoorzieningen op de corridor Zuid,
           zoals kades, energievoorzieningen, lig- en wachtplaatsen en benodigde
           binnenvaartvoorzieningen om de modal shift kansen op de corridor te realiseren in de
           periode tot de opening van het Seine-Noord kanaal en daarna.
        Rijk en regio spreken af hiervoor € 75.000 inclusief btw te reserveren volgens de
           verhouding 50% Rijk en 50% regio. De 50% financiële bijdrage van de regio is gelijk
           verdeeld over de acht regionale corridorpartijen.
                                                                                                 64
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>        De Corridorpartijen spreken af om op het BO MIRT GVC 2023 de resultaten van de
           onderzoeken te delen en een voorstel te doen voor benutting van de modal shift
           kansen en potentie van het Seine-Noord kanaal voor de goederenvervoercorridor Zuid
           waaronder ook de inzet van slimme bundelingsmaatregelen en logistieke makelaars.
 7.    Bovenregionale multimodale realisatiepacten Venlo en Tilburg
        Voor de nadere uitwerking van de multimodale knooppuntplannen Venlo en Tilburg in
           concrete Realisatiepacten stelt het Rijk € 250.000 inclusief btw beschikbaar: € 125.000
           voor het Realisatiepact Venlo en € 125.000 voor het Realisatiepact Tilburg. Dit bedrag
           wordt aangevuld met de projecturen van regionale overheden (Provincies en
           gemeenten), ter waarde van ten minste een vergelijkbaar bedrag van € 125.000 voor
           elk van de 2 knooppunten Venlo en Tilburg.
        Hiermee zal onder andere per knooppunt een onafhankelijke regisseur worden
           aangesteld, die tot taak heeft de noodzakelijke beslisinformatie te verzamelen en
           commitment te verwerven voor de specifieke onderdelen en stappenplannen van de
           realisatiepacten.
        Deze stappenplannen zouden in het BO MIRT van 2023 vastgesteld kunnen worden.
        De vijf andere bovengemiddelde knooppunten op de goederenvervoercorridors Oost en
           zuidoost kunnen in een later stadium hierop aansluiten met eenzelfde werkwijze en
           financiering.
 8.    Clean Energy Hubs
        Het Ministerie van IenW werkt samen met de corridorpartners een regeling uit om de
           realisatie van zero emissie tank-, laad- en bunkerpunten (inclusief Clean Energy Hubs)
           mogelijk te maken door de onrendabele top weg te nemen.
        De hoogte van de rijksbijdrage van het Ministerie van IenW bedraagt maximaal €
           19.250.000 inclusief btw. Voor de regeling geldt als overkoepelend uitgangspunt een
           gelijke kostenverdeling tussen rijk en regio. Indien een regio verzoekt om een
           rijksbijdrage vanuit de regeling Clean Energy Hubs zal de regio evenredig hierin
           bijdragen.
        De private financiering door het bedrijfsleven bedraagt het merendeel van de kosten
           per project (minimaal 50%), waarbij maatwerk in de financiële verdeling mogelijk
           moet zijn.
        Alle partners in deze Clean Energy Hub regeling spreken af medewerking te verlenen
           aan de onder begeleiding van een door Ministerie van IenW aan te stellen regisseur
           binnenvaart. Deze heeft als taak om in 2023 een strategie op te stellen en uit te rollen
           voor Clean Energy Hubs voor de binnenvaart.
 9.    Clean Energy Hubs (specifieke afspraken Goederenvervoercorridor Zuid)
        De partijen van de goederenvervoercorridor Zuid spreken af om voor het wegvervoer
           zoveel mogelijk aan te sluiten bij de landelijke CEH Learning Community, en voor de
           binnenvaart een eigen werkgroep op te zetten.
        De corridorpartijen spreken af om in 2023 nader onderzoek te verrichten naar een
           overzicht van laadpunten en naar een aanpak voor het realiseren van een dekkend
           netwerk.
        De corridorpartijen spreken af om op het BO MIRT Goederenvervoercorridors 2023 de
           resultaten en een plan van aanpak CEH Goederenvervoercorridors Zuid te delen.
        De corridorpartijen spreken af dat de kosten van deze werkzaamheden worden
           gefinancierd uit het reguliere programmabudget van Goederenvervoercorridor Zuid.
 10.   Regeling Modal shift aanpak Goedervervoercorridors
        Rijk en provincies spreken af de op de Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost
           geldende modal shift aanpak ook toe te passen op de Goederenvervoercorridor Zuid.
           Financiering van de Subsidieregeling hiervoor verloopt op dezelfde wijze als voor
           Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost en de corridor Zuid wordt begin 2023
           toegevoegd aan het werkingsgebied van de Regeling.
        Dit betekent voor de Subsidieregeling stimulering modal shift van weg naar water en
           van weg naar spoor;
           - Dat vanaf 2023 de vaarroutes op de corridor Zuid meegenomen worden in de
               concurrentiegerichte dialogen voor de aanbesteding van bargelijndiensten;
           - Dat de intentie is om in het kader van de landelijke ‘hands-on aanpak’ van
               knelpunten voor modal shift via experimenten prioriteit te geven aan de aanpak van
               knelpunten.
                                                                                                   65
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>        Rijk en provincies spreken daarbij tevens af de bestaande doelstelling voor de
           stimuleringsaanpak van 2.200 TEU per dag uit te breiden met 800 TEU naar een totale
           doelstelling op een modal shift van 3.000 TEU per dag (ruim 440.000 containers op
           jaarbasis).
        De provincies van de Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost continueren de
           benodigde inzet van logistieke makelaars in 2023 aan de hand van de uitkomst van de
           monitoring van de behoefte aan hun diensten in het kader van de modal shift aanpak.
        De provincies van de Goederenvervoercorridors Zuid zeggen toe een adequate de
           logistieke makelaarsfunctie te organiseren.
 11.   Digitale voorzieningen
        In het BO MIRT Goederenvervoercorridors 2020 is voor de Goederenvervoercorridors
           Oost en Zuidoost besloten om een werkgroep op te zetten die de voortgang in de pijler
           Digitalisering stimuleert en waarborgt, en projecten realiseert. Voor de continuering in
           2023 reserveren Rijk en regio een totaalbedrag van € 320.000 inclusief btw volgens de
           verdeling € 40.000 per provincie (Zuid-Holland, Gelderland, Noord-Brabant en
           Limburg). Het Ministerie van I&W verdubbelt de bijdrage en draagt € 160.000 inclusief
           btw bij.
        De partners van de Goederenvervoercorridor Zuid spreken af om verkenningen uit te
           voeren naar de raakvlakken van de Goederenvervoercorridor Zuid met het programma
           Digitale Infrastructuur Logistiek (DIL), digitalisering bij ProRail en Connected Transport
           Corridors. Hiervoor wordt een budget beschikbaar gesteld van € 100.000 inclusief btw
           uit het gezamenlijk bijeengebrachte budget. Op basis van de uitkomsten worden
           gezamenlijk uitvoeringsplannen en aanvullende plannen voor de
           Goederenvervoercorridor Zuid opgesteld.
        De corridorpartners spreken de intentie uit om ook in 2024 en 2025 jaarlijks een
           bedrag van € 100.000 inclusief btw hiervoor beschikbaar te stellen.
 12.   Continuering korte termijnmaatregelen A15
        Het Rijk en de Provincie Zuid-Holland komen overeen om de looptijd van het korte
           termijn maatregelenpakket A15 (KTM A15) met 2 jaar te verlengen, tot en met 2024.
        De uitvoering van maatregelen vindt plaats binnen het eerder overeengekomen budget
           en conform de afspraken uit het BO MIRT najaar 2018.
        Hierbij is sprake van een adaptieve aanpak waarbij de opdrachtgevers in gezamenlijk
           overleg kiezen voor de meest kosteneffectieve maatregelen en zorgdragen voor een
           goede aansluiting met lopende projecten.
                                                                                                    66
Afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>                  College van Burgemeesters en Wethouders van de gemeente Arnhem
                  Postbus 9029
                  6800 EL Arnhem
                  Datum                    15 april 2024               Eigenaar
                  Uw kenmerk                                           E-mailadres
                  Ons kenmerk/ID           2024-1097125111-3021        Telefoonnummer    06-28901271
                  Onderwerp                Ontwikkeling Rijnpark       Afdeling          Capaciteitsmanagement
                  Bijlage(n)                2
                  Geacht college,
                  ProRail en NS maken graag gebruik van de gelegenheid om via deze brief schriftelijk te
                  reageren op de planologische stappen die de gemeente Arnhem zet met de gebiedsvisie en de
                  Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) in de ontwikkeling van Rijnpark. ProRail en NS
                  hebben ook nog separaat gereageerd op specifiek de NRD. Deze brieven zijn ter volledigheid
                  als bijlage toegevoegd.
      Postadres
   Postbus 2038   ProRail en NS hebben kennisgenomen van zowel de Gebiedsvisie Rijnpark als de Notitie
3500 GA Utrecht   Reikwijdte en Detailniveau Rijnpark. In de beide stukken wordt ingegaan op ontwikkeling van
                  wonen en werken op en rondom het emplacement Arnhem Goederen. ProRail en NS zien de
   www.prorail.nl grote woningbouwopgave in Nederland en specifiek de gemeente Arnhem en begrijpen de
                  wens om woningen te bouwen rond en op het huidige emplacement en zijn daarom in gesprek
                  met uw organisatie om de mogelijkheden voor uitplaatsing te onderzoeken. De gemeente
                  Arnhem, ProRail en NS zien allen het belang van een goed functionerend OV-systeem in
                  Nederland. Het emplacement Arnhem goederen is voor ProRail en NS essentieel om haar
                  operatie te kunnen uitvoeren. Het emplacement is nu en in de toekomst nodig om voor het
                  onderhouden en veilig houden van het spoor en treinen te kunnen rijden, ook voor alle reizigers
                  van, naar en via Arnhem.
                  De inhoud van de gebiedsvisie Rijnpark en de snelheid waarmee het planologisch proces wordt
                  ingezet verrassen ons in relatie tot de inhoudelijke gesprekken die over mogelijkheid tot
                  uitplaatsing gevoerd zijn. Met deze brief willen we onze visie geven op het gedeelte van de
                  gebiedsvisie welke betrekking heeft op de gronden van ProRail en NS. Hierbij gaat het om de
                  volgende punten:
                        •    De functionaliteit welke zowel het ProRail als NS-deel van het emplacement biedt zijn
                             essentieel in het totale spoorsysteem. Het ProRail-deel voor het onderhoud van het
                             spoornetwerk. NS heeft met de realisering van het opstelterrein invulling gegeven aan
                             de aanbeveling vanuit de parlementaire enquête Fyra om altijd back-up materieel
                             beschikbaar te houden bij de introductie van nieuw reizigersmaterieel.
                        •    Uitgangspunt voor gesprekken over verplaatsing is de volledige compensatie van deze
                             functies op een andere locatie, zodanig dat de bedrijfsvoering van zowel ProRail als NS
                             ononderbroken voortgezet kan worden.
                        •    ProRail en NS hebben zelf geen plannen voor wijziging of grootschalig onderhoud op
                             het huidige emplacement. De opgave om één of meerdere alternatieve locaties te
                             vinden en mogelijk te maken (zowel financieel, planologisch als wat betreft bestuurlijk
                             draagvlak) beschouwen we daarmee primair als een opgave van de gemeente Arnhem.
                             Wel blijven wij vanuit onze expertise meedenken en -werken naar mogelijke
                             alternatieve locaties.
                  ProRail BV, KvK 30124359                                                                   1/2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Intern
           •     ProRail en NS constateren een spanning in de planning van de planologische
                 procedure voor het Rijnpark in relatie tot de tijdslijnen van een mogelijk verplaatsing
                 van het emplacement. In het haalbaarheidsonderzoek naar uitplaatsing van het
                 emplacement wordt gesproken over een termijn van minimaal 10 jaar om tot volwaardig
                 functionerend alternatief emplacement te komen. Voor ProRail is afronding van de
                 MIRT- verkenning naar een alternatieve locatie het moment om met de gemeente in
                 gesprek te gaan over de planologische procedure voor de huidige locatie.
                 Besluitvorming over de start van een MIRT-verkenning naar een mogelijke uitplaatsing
                 van het emplacement moet echter nog plaats vinden. ProRail en NS constateren
                 daarmee dat het starten van een m.e.r.-procedure op de gronden van ProRail en NS te
                 vroeg komt. Dit punt hebben we ook separaat aangegeven in onze reactie op de NRD
                 (zie bijlage).
           •     Het ProRail en NS-deel van het emplacement kennen verschillende functies en
                 geografische wensen voor een mogelijke alternatieve locatie. Voor de ruimtelijke
                 ontwikkeling van Rijnpark denken wij echter dat het onwenselijk is wanneer slechts een
                 deel van het emplacement uitgeplaatst wordt.
           •     Op dit moment werken wij samen aan de voorbereiding van een mogelijke start van
                 MIRT-verkenning. Gezien de beperkte capaciteit bij zowel ProRail als bij
                 ingenieursbureaus willen wij alleen onze capaciteit inzetten op projecten met een
                 voldoende kans op realisatie. Dit betekent dat zicht op financiering voor ons een
                 belangrijk aandachtspunt is richting de besluitvorming over een eventuele MIRT-
                 verkenning. Daarnaast is voor het NS-deel nog helemaal geen zicht op financiering.
       Wij blijven met uw in gesprek over mogelijkheden tot uitplaatsing van het emplacement. Naast
       de inhoud willen wij daarin graag nadrukkelijk ook de geconstateerde spanning in het
       planologisch proces betrekken.
       Met vriendelijke groet,
                                                  Signer1}
       ProRail B.V., KvK 30124359                                                                   2/2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>                         AANGETEKEND
                         Burgemeester en wethouders
                         van de gemeente Arnhem
                         p/a rijnpark@arnhem.nl
                         Datum             8 april 2024                        Eigenaar       J
                         Ons kenmerk       LJV / PLA / ZW / #19898             Telefoonnummer
                         Onderwerp         Arnhem, zienswijze Notitie          E-mail         RO-ProRail@prorail.nl
                                           Reikwijdte en Detailniveau Rijnpark
                         Geacht College,
             Financiën   Het voornemen tot het opstellen van een omgevingseffectrapportage en de bijbehorende
Leefomgeving, Juridische Notitie Reikwijdte en Detailniveau Rijnpark, welke van 13 maart 2024 tot en met 9 april 2024
     zaken en Vastgoed   ter inzage ligt, geeft ProRail aanleiding om tijdig de volgende zienswijze in te brengen.
          Bezoekadres    ProRail heeft kennisgenomen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau Rijnpark. In de notitie wordt
           Tulpenburgh   ingegaan op ontwikkeling van woningen op het emplacement Arnhem Goederen dat in eigendom
         Moreelsepark 2  en beheer van ProRail is. Het emplacement is essentieel voor de bedrijfsvoering van ProRail en het
       3511 EP Utrecht   onderhoud van het spoornetwerk. Wij constateren tegelijkertijd dat er nog onvoldoende zicht en
              Nederland  zekerheid is op een alternatieve locatie.
             Postadres   ProRail constateert hiermee een spanning in de planning van de planologische procedure in relatie
          Postbus 2038   tot de tijdslijnen van een mogelijk verplaatsing van het emplacement. Voor ProRail is afronding van
       3500 GA Utrecht   de MIRT- verkenning het moment om met de omgeving in gesprek te gaan over planologische
              Nederland  procedure. Besluitvorming over de start van een MIRT-verkenning naar een mogelijke uitplaatsing
                         van het emplacement moet nog plaats vinden. ProRail constateert daarmee dat het starten van een
          www.prorail.nl m.e.r.-procedure op onze gronden te vroeg is. ProRail adviseert dan ook nu geen verdere stappen
                         te nemen in deze procedure op onze gronden.
                         ProRail neemt aan u hiermede voldoende te hebben geïnformeerd en behoudt zich het recht
                         voor in de verder procedure aanvullende c.q. nieuwe opmerkingen/zienswijzen kenbaar te
                         maken.
                                                         ns
                         Directeur Leefomgeving, Juridische zaken en Vastgoed
                         ProRail b.v., Kvk 30124359
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Intern
                                                                                      NS
                                                                                      Regiodirectie NoordOost
               Postbus 2534, 3500 GM Utrecht                                          Aron Slob
               College van Burgemeester en Wethouders
               Van de Gemeente Arnhem
               Postbus 9029
               6800 EL Arnhem
               Verzonden per e-mail: rijnpark@arnhem.nl
   Datum       9 april 2024                                               Telefoon 06 – 38 65 33 55
   Ons Kenmerk AS/2024/04                                                 E-mail                       @ns.nl
   Onderwerp   Rijnpark: Notitie Reikwijdte en detailniveau
               Geachte College,
               NS heeft kennis genomen van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau MER Rijnpark, hierna
               te noemen: NRD, die op 12 maart 2024 ter inzage is gelegd.
               Naar aanleiding van de inhoud van die NRD voelt NS de behoefte te reageren middels deze
               brief. Die brief is bewust kort gehouden, omdat tussen uw gemeente, ProRail en NS op
               bestuurlijk en ambtelijk niveau gesprekken lopen over een eventuele uitplaatsing van het
               emplacement Arnhem Goederen.
               NS beperkt zich tot de twee volgende punten:
                    1.   NS is van oordeel dat het uitvoeren van een MER, en dus ook het ter inzage leggen
                         van een NRD prematuur is. In algemene zin begrijpt NS de wens van het College om
                         te komen tot het bouwen van woningen binnen haar gemeente om de nationaal
                         gevoelde woningnood te bestrijden, maar zij vraagt daarbij aandacht voor een
                         integrale beoordeling van deze problematiek. Het emplacement Arnhem goederen
                         is voor NS essentieel om haar operatie te kunnen uitvoeren: het emplacement is nu
                         en in de toekomst nodig om treinen te kunnen rijden, ook voor alle reizigers van,
                         naar en via Arnhem.
                         NS heeft met de realisering van het opstelterrein invulling gegeven aan de
                         aanbeveling vanuit de parlementaire enquête Fyra om altijd back-up materieel
                         beschikbaar te houden bij de introductie van nieuw reizigersmaterieel. De
                         uitkomsten van de parlementaire enquête hebben de urgentie van voldoende
                         opstelcapaciteit vergroot.
                                                                                     NS Groep N.V., Utrecht
                                                                                     Handelsregister Utrecht 30124358
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Ons kenmerk  AS/2024/04
      Pagina 2/2
                     Naar de mening van NS moet het aanwezige spoorwegemplacement dus eerst zijn
                     uitgeplaatst voordat kan worden overgegaan tot een herbestemming van dit gebied.
                 2.  Uitgangspunt van de gesprekken tussen het Rijk, de provincie, de gemeente, ProRail
                     en NS is steeds geweest dat, als sprake zou zijn van het uitplaatsing van het
                     emplacement, dit zou gelden voor het gehele emplacement. Uit de gebiedsvisie
                     leidt NS af dat dat voornemen is verlaten en dat de gebiedsontwikkeling gefaseerd
                     gaat plaatsvinden. NS heeft daarmee geen probleem, mits het einddoel dan maar is
                     de uitplaatsing van het gehele emplacement. Indien fase 2 (waarin zich het NS-deel
                     van het emplacement zich bevindt) onverhoopt niet doorgaat, resteert voor NS een
                     opstelterrein dat niet tot de HoofdSpoorWegInfrastructuur (HSWI) behoort en dus
                     ook niet onder het systeem van de geluidsproductieplafonds (GPP’s) valt. Met andere
                     woorden: de geluidsnormen van het Omgevingsplan worden/blijven hierop van
                     toepassing zonder correctie van de Circulaire Piekgeluiden (die op 1 januari 2024 is
                     ingetrokken). Indien in de nabijheid van het opstelterrein van NS woningen worden
                     gebouwd, zal NS in de toekomst (mogelijk) niet meer aan die geluidsnormen
                     kunnen voldoen, waarmee het terrein voor haar onbruikbaar wordt.
                     Vandaar dat NS u verzoekt de milieurechtelijke consequenties van een fasering van
                     de gebiedsontwikkeling uitdrukkelijk in kaart te brengen voor wat betreft de
                     gevolgen voor het NS-optelterrein.
             NS is graag bereid tot een nadere toelichting op deze brief en blijft bereid tot overleg in dit
             complexe dossier.
             Hoogachtend,
             Manager Public Affairs
             NS Regiodirectie NoordOost
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>