<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Arnhem
t.a.v. Wethouder Mark Lauriks
cc. sr. bestuursadviseur Gemmy Hermsen en Ahmad Gidder
                     Gevraagd Advies beleidsnota schuldhulpverlening 2025 - 2029
                                  Route naar financiële zelfstandigheid
De Adviesraad is gevraagd om advies op te stellen voor de beleidsnota schuldhulpverlening
2025 – 2029 - ‘Route naar financiële zelfstandigheid’.
De Adviesraad vindt de beleidsnota een goed uitgewerkt, gedegen plan waarin de visie en ambities
van de gemeente goed naar voren komen. We zijn blij met de aandacht voor de vele ingangen om de
bewoners van Arnhem voor schuldhulpverlening in aanmerking te laten komen en met het streven
om te komen tot een meer geïntegreerde dienstverlening.
In het proces naar de totstandkoming van de (concept)nota heeft de Adviesraad enkele suggesties
gegeven waarvan wij in de nota zien dat die grotendeels zijn overgenomen, waarvoor onze dank.
Wij willen enkele punten naar voren brengen die ons ter harte gaan:
    1. In een eerder gevraagd advies over het onderwerp: ‘Schuldhulpverlening naar de gemeente’
         (november 2023, zie bijlage 1) heeft de Adviesraad op het punt Begeleiding /coaching (spoor
         3 in de nota) aandacht gevraagd voor de belevingswereld en aanspreekbaarheid van een
         bewoner met schulden, en de daaruit voortvloeiende noodzaak tot een vast contactpersoon
         vanuit de gemeente die het vertrouwen geniet.
    2. Bij preventie van schulden (blz. 13) ligt het speerpunt op het faciliteren en stimuleren van
         financiële educatie en voorlichting. We denken in aanvulling daarop dat de gemeente zelf een
         actieve rol kan spelen door factoren in kaart te brengen die mogelijkerwijs tot schulden
         kunnen leiden bij risicogroepen die bij de gemeente bekend zijn.
                                                                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>     3. Wat betreft vroegsignalering, willen we het belang benadrukken van het zoeken van
         samenwerking met werkgevers over het melden aan de gemeente van financiële problemen
         die zij waarnemen bij hun werknemers.
     4. We begrijpen dat het in de nieuwe opzet van de schuldhulpverlening moeilijk is om
         voorspellingen te doen over resultaten, maar het lijkt ons toch wel goed om enige ambitie
         aan te geven op welk resultaat men uit wil komen, bv. in percentages vermindering van het
         aantal mensen met problematische schulden per jaar (10% in jaar 1, 20% in jaar 2 enz.).
     5. Kwaliteitsmanagement.
         Wij vroegen ons af wie er verantwoordelijk wordt voor het monitoren van de kwaliteit van
         werkwijze, uitvoering en resultaat van handelen van de regisseurs en van de ketenpartners.
Arnhem, 24 september 2024
Namens de werkgroep inkomen,
Nanda Bakker, voorzitter Adviesraad Werk & Inkomen
Bijlage ‘Gevraagd Advies Schulddienstverlening’
                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Arnhem
t.a.v. Wethouder Mark Lauriks
cc. afdelingshoofd Dennis Janssen en sr. bestuursadviseur Milad Lahdo
                                 Gevraagd Advies Schulddienstverlening
Inleiding
De gemeente heeft gevraagd wat de Adviesraad vindt van het voornemen om de
schulddienstverlening (verder te noemen SDV) in eigen hand te nemen.
De Adviesraad heeft ervoor gekozen om het voornemen te beoordelen vanuit het perspectief van de
beleving van de inwoner en tevens om in dit advies niet in te gaan op de afzonderlijke onderdelen van
het SDV-traject.
In het verleden zijn er eerder overwegingen en discussies geweest over het wel of niet in eigen hand
nemen door de gemeente van de uitvoering van de schulddienstverlening. Effectiviteit meting en
evaluaties hebben wij niet ontvangen (2015-heden). Tot 2015 werd schulddienstverlening door de
gemeente zelf en deels door Rijnstad uitgevoerd. De gemeente had daarvoor het
Budgetadviescentrum (BAC) met eigen schuldhulpverleners en budgetbeheerders. Door deze
diensten uit te besteden verwachtte de gemeente beter regie te kunnen voeren. In 2019 heeft de
Rekenkamer een onderzoek laten verrichten of inwoners met (dreigende) problematische schulden
goed worden bereikt en geholpen; of zij er uiteindelijk zelfredzamer door worden, en welke succes-
en faalfactoren er zijn (Evaluatie schulddienstverlening in Arnhem, april 2019).
De Adviesraad heeft naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek nog haar visie uiteengezet
(Gevraagd advies schulddienstverlening in Arnhem, juli 2019).
Beoordeling
In het projectplan “Zo kan het ook” (september 2023) worden er verschillende overwegingen en
ontwikkelingen aangegeven voor een herbezinning van de rol van de gemeente in de
schulddienstverlening.
    •    De Adviesraad ziet dat er een lang en zorgvuldig traject is afgelegd om tot een keuze tot
         inbesteden te komen.
                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     •   Aan de ene kant is het niet duidelijk wat er mis is in de huidige constructie van sociale
         wijkteams, Rijnstad en Plangroep. Waarom veranderen wat goed gaat? Waarom denkt de
         gemeente beter regie te kunnen uitvoeren door inbesteding, terwijl in 2015 juist de gedachte
         was om dat te bereiken door uitbesteding? Daarnaast zijn er diverse risico’s aan te wijzen die
         twijfel zaaien over de haalbaarheid van de inbesteding.
         Aan de andere kant is het voor de inwoner een goede zaak dat er meer onderlinge
         afstemming tot stand komt tussen de verschillende onderdelen van het SDV-traject en andere
         vormen van dienstverlening zodat loketten, doorverwijzingen en wachttijden tot een
         minimum worden teruggebracht.
     •   De ervaring van de mensen, die aangewezen zijn (geweest) op de SDV, zou betrokken moeten
         worden bij de vormgeving van de Vroegsignalering en de Schulddienstverlening, bijvoorbeeld
         in de vorm van burger(schap)participatie, zoals dit vastligt in de Grondwet, de Kieswet, de
         Algemene Wet Bestuursrecht en de Gemeente en Provinciewet.
De uitdaging
Inhoudelijk gezien is de ambitie om de verschillende onderdelen van de SDV te stroomlijnen, op
elkaar af te stemmen en vervolgens te komen tot een integrale benadering: verbinding leggen van de
SDV met de dienstverlening op het gebied van werk en inkomen, zorg en welzijn, waardoor inwoners
beter geholpen worden.
Naar het idee van de Adviesraad zou het een interessant idee zijn om het integrale aspect allereerst
toe te passen op de SDV-traject: de gemeente zou van begin tot eind de regie in eigen hand kunnen
nemen, d.w.z. aanwezig zijn vanaf aanmelding tot en met nazorg.
Dit heeft te maken met een aantal gedragsfactoren van de inwoner die het SDV-traject doorloopt:
     1.  De inwoner is onzeker over zijn rechten (wat kan ik krijgen).
     2.  De inwoner weet niet of hij wel aan de plichten kan (blijven) voldoen (kan ik het aan).
     3.  De inwoner is onzeker over zijn inkomen (wat houd ik straks over).
     4.  De inwoner krijgt niet de nodige ondersteuning (waar moet ik wezen voor hulp).
In recent onderzoek (Moeilijk makkelijker maken, Eindrapport IBO vereenvoudiging sociale zekerheid,
juli 2023) wordt een poging gedaan om gedragsonderzoek te betrekken bij de vorming van (nieuw)
beleid. Hierin wordt een onderscheid gemaakt tussen denken en doen.
De doen- en denkvermogens van een mens zijn niet stabiel, maar variëren per persoon, per moment
en per levensfase. Zo is bekend dat onder acute stress de kwaliteit van besluitvorming en zelfcontrole
afneemt.
                                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Er zijn vier factoren die druk zetten op het doen vermogen:
Factor 1 - Complexe informatie leidt tot inactiviteit, onzekerheid, en fouten
          Mensen hebben behoefte aan behapbare informatie. Dat gaat zowel om de hoeveelheid
          informatie, als de complexiteit van de informatie. Het verwerken van dergelijke complexe
          informatie kost (meer) tijd en energie, terwijl mensen beperkte tijd en aandacht hebben. Dat
          kan ertoe leiden dat mensen beslissingen en acties uit gaan stellen. Dan vragen ze
          bijvoorbeeld regelingen niet aan omdat het te complex is, of geven ze veranderingen in de
          levenssituatie te laat door.
Factor 2 - Veel handelingen leidt tot inactiviteit en uitstelgedrag
          Hoe minder handelingen iets vereist, hoe makkelijker het is om uit te voeren, en hoe groter de
          kans dat men het succesvol uit kan voeren. Want: mensen moeten informatie niet alleen
          begrijpen, maar er ook naar kunnen handelen. Het effect van te veel handelingen is dat
          mensen de acties gaan uitstellen, ook als ze wel het gewenste gedrag wíllen uitvoeren. In
          perioden van stress is het doen vermogen nog verder beperkt.
Factor 3 - Onzekerheid leidt tot stilstand
          Mensen hebben behoefte aan zekerheid, voorspelbaarheid, en (financiële) veiligheid. Ze willen
          weten waar ze aan toe zijn en kunnen anticiperen op wat komen gaat. Daar komt ook nog
          eens bij dat mensen verwachte verliezen negatiever ervaren dan dat ze verwachte winst
          positief ervaren: ze hebben hekel aan verlies.
          Het effect van onzekerheid is angst en stress, en kan er ook voor zorgen dat mensen zich vast
          houden aan het bekende, en minder risico durven te nemen. De angst om erop achteruit te
          gaan of voor terugvordering is één van de meest genoemde redenen is om geen gebruik te
          maken van een regeling.
Factor 4 - Initiatief en controle kunnen de zelfredzaamheid vergroten
          Mensen hebben behoefte aan ruimte voor eigen initiatief en controle. Ze willen autonomie.
          Als mensen een gebrek aan autonomie ervaren, gaat dit samen met stress en negatieve
          emoties als boosheid, onbegrip en onmacht. Het gaat ook samen met een laag
          zelfvertrouwen en verminderde intrinsieke motivatie. Daarbij is vaak nog wel ondersteuning
          nodig, zodat men stap voor stap succeservaringen op kan bouwen.
Conclusie
Dit alles betekent in de visie van de Adviesraad dat er een vast contactpersoon van de gemeente
nodig is die in het gehele SDV-traject meereist met de inwoner, het gaat hierbij om maatwerk,
bewustwording en vertrouwen.
De contactpersoon zoekt in het begin uit wat er al aan informatie bekend is bij de gemeente,
verduidelijkt de gang van zaken, schat de mogelijkheden en vaardigheden van de inwoner in en
maakt met de inwoner een plan van aanpak. Daarna schakelt de contactpersoon een
schulddienstverlener in die zich louter bezighoudt met de schuldafhandeling. De contactpersoon blijft
de inwoner begeleiden bij het gehele traject (geeft uitleg, volgt het verloop, motiveert om door te
zetten, kijkt wat er nog meer nodig is, schakelt nodige andere hulp in en past zo nodig het plan van
aanpak aan) en blijft na afloop van de schuldafhandeling de inwoner nog een periode volgen. Een
                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>dergelijk contactpersoon is tegelijkertijd een ideaal figuur om dwarsverbindingen te gaan leggen met
andere dienstverlening van de gemeente zoals inkomensregeling, WMO, overeenkomstig de in de
nota genoemde ambitie.
Aanbeveling
In hoeverre neemt gemeente Arnhem ook de rol van preventie op zich met name hoe te voorkomen
dat er schulden ontstaan, vroegsignalering gaat immers in op signalen die er al zijn?
Er moet oog zijn voor mensen die onvoldoende basisvaardigheden bezitten. Problemen die inwoners
hebben met digitalisering (er worden fouten gemaakt die moeizaam kunnen worden hersteld, die
mensen in problemen en schulden brengen), mensen die moeilijk kunnen lezen, schrijven en
rekenen, ook cybercrime waar steeds meer inwoners het slachtoffer van worden. Neem hierbij ook
eerdere adviezen van de Adviesraad Werk & Inkomen mee (advies Visie Sociaal Domein, advies
Visitatiecommissie en diverse adviezen schulden).
De Adviesraad is een voorstander van een loket (niet direct verbonden aan de gemeente) die
     •   hulp biedt aan inwoners met gebrek aan basisvaardigheden die hen belemmert om adequaat
         te communiceren met de gemeente;
     •   de inwoner terzijde staat bij het aanvragen van inkomensregelingen en bij financiële
         problemen/vraagstukken;
     •   voorlichting geeft en zo nodig doorverwijst naar het gemeenteloket voor SDV;
     •   de effectiviteit meet en evalueert, ook in cijfers, zodat duidelijk is: om hoeveel mensen het
         gaat, welke middelen ingezet worden en met welke effectiviteit/resultaat, wat goed gaat en
         wat beter kan.
November 2023 Adviesraad Werk & Inkomen - Werkgroep Inkomen
Rob van Belle, Cynthia Hupkens en Hans van Maanen
                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>