<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie
      gemeente Barneveld 2025




  Foto: participatiebijeenkomst in het kader van de herinrichting Wolweg Stroe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




1. Inhoud
2. Inleiding .............................................................................................................................3
3. Bestaand beleid en stand van zaken uitvoering .................................................................4
4. Nieuwe ontwikkelingen en verbeterpunten .........................................................................6
5. Ambitieniveaus ..................................................................................................................8
6. Ontwikkelsporen ..............................................................................................................10
   6.1 Ondersteunen ............................................................................................................10
   6.2 Verkennen ..................................................................................................................11
   6.3 Ontwikkelen................................................................................................................11
   6.4 Leren, evalueren en professionaliseren ......................................................................12
7. Keuze voor ontwikkelscenario variant 2/3 ........................................................................13
   7.1 Ondersteuning ............................................................................................................13
   7.2 Verkenning .................................................................................................................14
   7.3 Ontwikkeling ...............................................................................................................15
   7.4 Leren en evalueren ....................................................................................................17
   7.5 Kosten ........................................................................................................................17
8. Samenvatting ...................................................................................................................18




                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




2. Inleiding
Tijdens de eerste tussentijdse evaluatie van het participatiebeleid in 2023 is geconstateerd
dat de gemeente Barneveld hoge ambities heeft, terwijl de financiële en personele
mogelijkheden beperkt zijn en de implementatieperiode kort. Dit betekent dat er of meer
geïnvesteerd of getemporiseerd moet worden. Niet alles kan tegelijkertijd veranderen. Veel
hangt af van de politieke en budgettaire keuzes die worden gemaakt. Naar aanleiding van
deze conclusie heeft het college opdracht gegeven om een realistische ontwikkelagenda op
te stellen met daarin verschillende keuzemogelijkheden. Die ontwikkelagenda 2025 ligt nu
voor. Het college heeft verschillende mogelijkheden onderzocht en stelt aan de
gemeenteraad een ontwikkelscenario voor met de bijbehorende financiële middelen.

Achtergrond
Samen beleid maken en uitvoeren is niet nieuw in de gemeente Barneveld. Dat doen we al
jaren. Wel nieuw is de gestructureerde aanpak (3 sporen, 4 processtappen, 4
participatietreden) sinds het Participatiebeleid in 2022 is aangenomen. De ambities van raad
en college zijn hoog om inwoners, organisaties en ondernemers te betrekken bij het beleid
en de uitvoering. Dit vraagt een samenspel tussen de samenleving en de gemeente.

Het verbeteren van de kwaliteit van dit samenspel is een belangrijke ambitie in het
coalitieakkoord 2022-2026: “De groei van de gemeente Barneveld en de veranderende rol
van de overheid in de samenleving vragen om een vernieuwing van de
samenwerkingsaanpak, waarbij het accent veel meer komt te liggen op het samen
vormgeven en uitvoeren. Samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers.”

Deze ambitie wordt uitgewerkt in het programma Samenwerken in Netwerken.

Tussentijdse evaluaties
In 2023 en 2024 hebben er tussentijdse evaluaties plaatsgevonden. Elk jaar blijkt dat er veel
is geleerd en ontwikkeld. Tegelijkertijd is gebleken dat de implementatieperiode van 2 jaar te
kort is. Ook zijn de financiële en personele mogelijkheden te beperkt om de nieuwe taken en
rollen uit het Participatiebeleid uit te voeren. Daarnaast vragen nieuwe ontwikkelingen en
landelijke wetgeving om extra inzet.

Ontwikkelagenda
Op basis van de evaluaties en nieuwe ontwikkelingen is daarom deze ontwikkelagenda
opgesteld. Hierin zijn verschillende ambitieniveaus uitgewerkt in 4 ontwikkellijnen:
1) ondersteunen,
2) verkennen,
3) ontwikkelen en
4) leren/professionaliseren.

De ontwikkelagenda geeft een realistische planning, middelen en doelen voor de verdere
implementatie van het participatiebeleid. In deze ontwikkelagenda wordt eerst kort
samengevat wat er in het bestaande beleid staat en gerealiseerd is. Vervolgens wordt
ingegaan op nieuwe ontwikkelingen. Daarna wordt ingegaan op de ambitieniveaus en deze
worden uitgewerkt voor 4 ontwikkellijnen voor 2025. De ontwikkelagenda is onderdeel van
het in ontwikkeling zijnde programma Samenwerken in Netwerken.




                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




3. Bestaand beleid en stand van zaken uitvoering
Het Participatiebeleid bestaat uit de volgende onderdelen:
1. Drie sporen: met verschillende initiatiefnemers, deelnemers, verantwoordelijkheden en
    rollen.
2. Producten: een participatieverordening, inspiratiegids en per spoor een handleiding.
3. Werkwijze: Werken volgens een vierstappenplan.
4. Instrument: De participatiemeter bepaalt de participatietrede.
5. Monitoring en borging: Borging in de organisatie houdt in: verbetering informatie en
    advies, ontwikkeling van een leergang participatie, monitoring en evaluaties , inzet op
    ondersteunende middelen, zoals een participatiekalender en participatieparagraaf in
    raads- en collegevoorstellen. Ook wordt participatie ingebed in projectmatig werken en
    HRM. Bovendien komen er nieuwe rollen, zoals participatiecoördinator (tijdelijk),
    participatiecoaches, -experts en gespreksleiders.

Het ambitieniveau is hoog, een implementatieperiode van 2 jaar is kort en de middelen zijn
beperkt. Er was slechts budget voor 2 jaar voor een participatiecoördinator voor 0,5 fte.
Desondanks is er veel gerealiseerd van wat er in het
beleid staat.
1. Er wordt gewerkt volgens de 3 sporen.
2. De inspiratiegids en handleidingen zijn
    gerealiseerd.
3. Er wordt gewerkt volgens het stappenplan.
4. Er wordt gebruik gemaakt van de
    participatiemeter.
5. Informatie en advies is verbeterd. Er is een
    beperkte leergang participatie, er hebben 2
    evaluaties plaatsgevonden, er is geïnvesteerd in
    ondersteunende middelen zoals
    participatiekoffers, standaard documenten en een participatieparagraaf. Er is een
    participatiecoördinator aangenomen, die daarnaast ook de rol van participatiecoach en -
    deskundig op zich neemt.

De volgende onderwerpen behoeven nog aandacht:
Spoor 3 (inwonersinitiatieven)
Dit spoor is nog onvoldoende ontwikkeld vanwege onvoldoende financiële en personele
capaciteit. Bovendien vergt het een organisatieverandering.

Participatieverordening
Deze is wegens het uitstellen van landelijke wetgeving nog niet gerealiseerd. Nu de nieuwe
wet is aangenomen, is het tijd om deze te gaan opstellen.

Doorontwikkeling stap 4
Deze stap heeft tot nu toe de minste aandacht in de organisatie. Meer aandacht voor de
terugkoppeling, het participatieverslag en de evaluatie is wenselijk.

Training gebruik en doorontwikkeling participatiemeter
De participatiemeter laat ruimte over voor interpretatie en is lastig in te vullen in het sociale
domein. Doorontwikkeling en training in het gebruik helpen bij de invulling van de
participatiemeter.

Borging in de organisatie
Doorontwikkeling leergang participatie, vernieuwde aanpak evaluatie en monitoring,
doorontwikkeling ondersteunende middelen o.a. participatiekalender, participatie in HRM en
                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



invulling nieuwe rollen zijn nog onvoldoende structureel ingevuld. De borging wordt op dit
moment vervuld door de tijdelijke participatie coördinator. Als deze wegvalt, is de uitvoering
van het participatiebeleid niet meer geborgd.




                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




4. Nieuwe ontwikkelingen en verbeterpunten
Uit de tussentijdse evaluaties en de behandeling van de Wet versterking participatie op
decentraal niveau en de Omgevingswet in de Eerste en Tweede Kamer komen nieuwe
ontwikkelingen en verbeterpunten voort. Naar aanleiding van de eerste tussentijdse evaluatie
is een actieplan opgesteld. Hierin staan maatregelen, zoals het maken van een folder voor
omwonenden waarin uitleg wordt gegeven over het participatieproces, de rol van
omwonenden en de verantwoordelijkheden van de initiatiefnemer en de gemeente. Ook is er
een format gemaakt van een participatieverslag en is er gewerkt aan standaardisatie bij
trede 1 en 2 trajecten met sjablonen voor brieven en bijeenkomsten. De meeste van deze
acties zijn inmiddels uitgevoerd.

Er zijn nog verschillende ontwikkelingen en verbeterpunten die nog aangepakt moeten
worden. Dit zijn:

Werkwijze right to challenge
Er komt een landelijke verplichting voor right to challenge (spoor 3). Op de website is er nog
geen informatie over hoe inwoners gebruik kunnen maken van dit uitdaagrecht. Ook
ontbreekt binnen de gemeente een aanpak voor right to challenge verzoeken.

Inclusieve participatie
Uit onderzoek van verschillende instanties blijkt dat er meer aandacht nodig is voor wie je
betrekt bij een participatieproces. Hoe zorg je ervoor dat alle inwoners meepraten en niet
alleen de gevestigde orde? Dit wordt inclusieve participatie genoemd1. Ook in de gemeente
Barneveld is hier nog weinig aandacht voor.

Online participatietools
Er is meer behoefte aan digitale participatiemogelijkheden. Dit blijkt onder andere uit
onderzoek onder onze inwoners (onderzoek Citisens Betrokkenheidsprofielen en het
Barneveld panel). Ook de VNG organiseert kennissessies over digitale participatietools
omdat hiervoor landelijk steeds meer belangstelling is. Vanuit de organisatie wordt nu nog
weinig gebruik gemaakt van digitale participatievormen. De Wet Open Overheid en de
Algemene Verordening Gegevensbescherming stellen eisen aan het gebruik hiervan,
evenals toegankelijkheidseisen. Kennis over digitale participatiemogelijkheden is nog
beperkt. Daarom is een verkenning in de mogelijkheden en investering in de aanschaf
hiervan gewenst.

Participatie en gebiedsgericht werken
Bij de koplopers van participatie onder gemeenten is te zien dat er een doorontwikkeling
plaatsvindt van ‘projectparticipatie’ naar meer structurele gebiedsgerichte participatie met
onder andere de gebiedsagenda’s als bouwsteen. In de gemeente Barneveld is deze wens
er wel, maar in de praktijk is dit nog niet vormgegeven. Dit vraagt om een doorontwikkeling
van gebiedsgericht werken in de organisatie. Daarbij vragen het takenpakket en de opdracht
van de gebiedsregisseurs meer duidelijkheid. De taken zijn nu niet in verhouding tot de
beschikbare capaciteit. Daarom is de inzet kwetsbaar.

1 Dit komt voort uit de reactie van de WRR op de Omgevingswet. Bij veel burgerparticipatietrajecten is de groep
mensen die hun stem laat horen weinig divers. Die groep bestaat vaak vooral uit witte, hoogopgeleide mannen
van 50 jaar en ouder. Daar komt bij dat theoretisch opgeleiden hun belangen beter op tafel weten te leggen en
dat er vaak beter naar hen wordt geluisterd dan naar praktisch opgeleiden. Dat is precies waarom veel mensen
afhaken en zich niet meer laten horen, of alleen nog in protesten. Hoe meer participatie, hoe groter de verschillen
tussen burgers. Dit wordt de participatieparadox genoemd of de eliteparticipatie of participatieve ongelijkheid.
Bronnen: Op zoek naar álle stemmen | SER, Ruimte-invloed-bewoners.pdf (movisie.nl), WRR: ‘Omgevingswet
‘goed nieuws’ voor de participatie-elite (binnenlandsbestuur.nl)


                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



Capaciteit en afspraken
Praktische ondersteuning bij spoor 2 (bv omgevingsmanager of projectmedewerker) en
spoor 3 (bv initiatievenmakelaar en initiatievenbudget) ontbreken vooralsnog. Ook zijn
afspraken met vaste participanten, zoals Adviesraad Sociaal Domein, Jongerenraad,
wijkplatforms en Plaatselijk Belangen, in ontwikkeling. Tot slot vergt het nog regionale
afspraken met samenwerkingsverbanden over hoe om te gaan met participatie als er
regionaal beleid wordt opgesteld.

Rol van de raad
De rol van de raad en wanneer en hoe zij betrokken worden kan verhelderd worden. De raad
heeft hier ook behoefte aan, met name bij trede 3 en 4 trajecten.




Foto: De participatiecoördinator en een gebiedsregisseur geven adviezen aan een collega
over een participatietraject.




                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




5. Ambitieniveaus
Al met al zijn er nog veel ontwikkel- en verbeterpunten te benoemen. Die kunnen niet
allemaal tegelijkertijd worden aangepakt. In deze ontwikkelagenda worden 4 mogelijke
ambities beschreven.

Ambitieniveau 1. Nulvariant (geen extra investeringen)
Na de implementatieperiode van 2 jaar worden er geen extra middelen meer geïnvesteerd in
participatie. Dit betekent dat het volgende:
- Er is een online cursus voor nieuwe medewerkers,
- Teamleiders worden geacht bij de aanname van nieuwe medewerkers te kijken naar
   participatievaardigheden en medewerkers te coachen,
- Er vinden participatietrajecten plaats met een participatieparagraaf in elk raads- en
   collegevoorstel.
- Alleen de wettelijk verplichte onderdelen (bv de participatieverordening) worden nog
   ontwikkeld.

Gezien de ambities is dit eigenlijk geen optie. Ook is het risico op het wegzakken van kennis
en vaardigheden groot.

Ambitieniveau 2. Huidige variant (huidige investeringen voortzetten)
Voorlopig blijft er een participatiecoördinator in dienst die het participatiebeleid verder
implementeert. Dit betekent dat we langzaam verder bouwen aan het implementeren van het
participatiebeleid.
- De coördinator blijft ook de rollen van participatiedeskundige en -coach op zich nemen.
- Medewerkers worden verder getraind met laagdrempelige trainingen.
- Samen met de gebiedsregisseurs wordt gekeken welke inwonersinitiatieven opgepakt
   kunnen worden en welke niet en hoe dit beter ingebed kan worden in de organisatie. In de
   praktijk blijkt dat er vrijwel geen personele en financiële ruimte is voor
   inwonersinitiatieven.

Dit is een bescheiden invulling van de ambities.

Ambitieniveau 3: Gemiddelde variant (extra investeringen)
Voorlopig blijft er een participatiecoördinator die het participatiebeleid verder implementeert.
Daarnaast komt er budget beschikbaar voor extra investeringen om ontwikkel- en
verbeterpunten aan te pakken.
- Er worden participatiecoaches en participatiedeskundigen opgeleid.
- Er komen projectondersteuners, die begeleiden bij participatietrajecten.
- Er komen extra middelen en capaciteit om inwonersinitiatieven te stimuleren en mogelijk
   te maken.

Dit is (op termijn) een realistische invulling van de ambities.

Ambitieniveau 4: Koplopersvariant (forse investeringen)
Er wordt flink geïnvesteerd om de hoge ambities sneller te bereiken.
- Er komt een participatieteam (net zoals er een team communicatie is), dat intensief werk
   gaat maken van participatie als ondersteuning van project- en beleidsteams. Projecten
   kunnen gebruikmaken van de diensten van dit team.

Dit is vergelijkbaar met de aanpak van koplopers, in onder andere gemeente Den Haag
(Platform Haags samenspel) en provincie Overijssel (Studio Vers Bestuur). Dit is op korte
termijn een onrealistische, te forse invulling van de ambities.


                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



 Ambitieniveau      Doel                     Voordelen                             Nadelen
 Nulvariant         Iedereen de kans        -   Er zijn geen extra                 - Medewerkers worden niet
                    geven om mee te             investeringen meer nodig;            meer getraind in participatie-
                    denken en doen          -   De verantwoordelijkheid ligt         vaardigheden
                    met het                     in de teams;                       - Bij verloop en nieuw personeel
                    gemeentelijk beleid     -   Er wordt verder gebouwd              kan kennis verloren gaan of
                    en plannen.                 op de ervaring die is                worden nieuwe mensen
                                                opgedaan tijdens het                 onvoldoende begeleid.
                                                implementatietraject.              - Er zijn geen
                                                                                     participatiecoaches en -
                                                                                     deskundigen die helpen het
                                                                                     participatiebeleid uit te voeren.
                                                                                   - De omgang met
                                                                                     inwonersinitiatieven is nog niet
                                                                                     goed geregeld. Daardoor zal
                                                                                     de gemeente weinig
                                                                                     participeren in
                                                                                     inwonersinitiatieven
 Huidige variant    Iedereen stimuleren     -        Beperkte investeringen        - Het participatiebeleid wordt
                    om mee te denken                 nodig (€ 60.000,-- per jaar);   niet geborgd in de organisatie
                    met het                 -        Er blijft een aanspreekpunt     door middel van
                    gemeentelijke                    en expertise beschikbaar        participatiecoaches en -
                    beleid en plannen                om het participatiebeleid       deskundigen.
                    en beperkt                       verder uit te voeren.         - Er wordt wel gewerkt aan
                    participeren in                                                  inwonersinitiatieven, maar dat
                    inwoners-                                                        blijft beperkt.
                    initiatieven                                                   - Het is kwetsbaar om voor de
                                                                                     beleidsuitvoering afhankelijk te
                                                                                     zijn van 1 participatie
                                                                                     coördinator
 Gemiddelde         Iedereen stimuleren     -       Er blijft een aanspreekpunt -     Dit vergt een structurele
 variant            om mee te denken                en expertise beschikbaar          hogere investering (extra
                    en doen met het                 om het participatiebeleid         kosten bovenop scenario 2:
                    gemeentelijke                   verder uit te voeren              €150.000 structureel per jaar
                    beleid en plannen               waardoor medewerkers              en €250.000 incidenteel).
                    en inspelen op                  begeleid kunnen worden;
                    inwoners-               -       Er wordt gewerkt aan de
                    initiatieven                    structurele borging in de
                                                    organisatie.
                                            -       Ook wordt er geïnvesteerd
                                                    in de ondersteuning van
                                                    inwonersinitiatieven
                                                    (overheidsparticipatie)
 Koplopersvariant   Iedereen op                 -   Er komt een team dat           - Dit vergt een fors structurele
                    innovatieve wijze te            aanspreekpunt is en               hogere investering (extra
                    stimuleren om mee               expertise heeft om het            kosten jaarlijks €750.000
                    te denken en doen               participatiebeleid verder uit     structureel).
                    met het                         te voeren. Dit team bestaat
                    gemeentelijke                   onder andere uit
                    beleid en plannen               gebiedsregisseurs,
                    en actief betrokken             participatiecoaches,
                    zijn bij                        participatie-deskundigen,
                    inwonersinitiatieven.           initiatievenmakelaar en
                                                    participatie-ondersteuners.
                                                -   Dit is de structurele borging
                                                    in de organisatie. Zij gaan
                                                    voorop om ervoor te zorgen
                                                    dat inwoners goed
                                                    betrokken worden bij de
                                                    gemeentelijke plannen en
                                                    andersom dat de gemeente
                                                    participeert in
                                                    inwonersinitiatieven.




                                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




6. Ontwikkelsporen
Op basis van de ervaring van andere gemeenten met ontwikkelagenda’s onderscheiden we
een aantal ontwikkelsporen:
   1) Ondersteunen van inwoners en ambtenaren
   2) Verkennen van nieuwe onderwerpen
   3) Ontwikkelen van nieuwe producten (beleid, hulpmiddelen etc.)
   4) Leren, evalueren en professionaliseren

In dit hoofdstuk wordt per ontwikkelspoor beschreven wat er per variant wordt gedaan zodat
er een goede vergelijking mogelijk is.

6.1 Ondersteunen
Een beter samenspel tussen gemeente en samenleving vraagt ook om ook een goede
wisselwerking tussen de representatieve en participatieve democratie waarbij de
gemeenteraad de kaders voor participatie bepaalt. Daarmee werken we aan meer begrip,
eigenaarschap, draagvlak, acceptatie en uiteindelijk aan meer vertrouwen. Want dat is
uiteindelijk het doel:
Op een prettige manier samenleven in de gemeente Barneveld, samen en met elkaar.

Om dit samenspel te bereiken, is er ondersteuning voor zowel inwoners, organisaties,
ambtenaren, college en gemeenteraad. Hieronder staat beschreven wat er in 2025 per
ambitieniveau gerealiseerd kan worden bij ontwikkelspoor ondersteunen:

 Nulvariant      Huidige variant       Gemiddelde variant            Koplopersvariant
 Geen            Vraaggerichte         Vraaggerichte                 Vraaggerichte ondersteuning aan
 ondersteuning   ondersteuning aan     ondersteuning aan             ambtenaren spoor 2 en initiatiefnemers
                 ambtenaren spoor 2    ambtenaren spoor 2 en         spoor 1 en 3.
                 en initiatiefnemers   initiatiefnemers spoor 1 en
                 spoor 1.              3.                            Ondersteuning bij participatietrajecten

                                       Opstellen leer- en            Opstellen leer- en ontwikkelagenda.
                                       ontwikkelagenda.
                                                                     Ruim aanbod leergang participatie en
                                                                     uitgebreide opleiding voor
                                                                     participatiecoaches en -deskundigen en
                                                                     een initiatievenmakelaar




                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



6.2 Verkennen
Een aantal verbeter- en ontwikkelpunten vergt een nadere verkenning. Na de verkenning
bepalen we welke keuzes we maken. Hieronder wordt per variant omschreven welke
onderwerpen de gemeente in 2025 gaat verkennen.

 Nulvariant      Huidige variant           Gemiddelde variant               Koplopersvariant
 Geen            Invulling                 Verkenning omgang met            Verkenning omgang met
 verkenning      participatiecoaches       inwonersinitiatieven             inwonersinitiatieven
                 en deskundigen in
                 de toekomst               Inclusieve participatie          Inclusieve participatie
                                           (participatie voor iedereen)
                 Structurele                                                Structurele inbedding van participatie in
                 inbedding van             Invulling participatiecoaches    de organisatie
                 participatie in de        en deskundigen in de
                 organisatie               toekomst                         Verkenning invulling rol van de raad

                                           Structurele inbedding van        Verkenning Samenspel doe je samen:
                                           participatie in de organisatie   gesprekken in de samenleving

                                           Verkenning invulling rol van     Verankeren. Van losse projecten naar
                                           de raad                          een structurele werkwijze




6.3 Ontwikkelen
Om te komen tot een goed samenspel worden er producten en werkwijzen ontwikkeld.
Hieronder wordt per variant omschreven welke producten en werkwijzen de gemeente gaat
ontwikkelen in 2025.


 Nulvariant      Huidige variant             Gemiddelde variant             Koplopersambitie
 Participatie-   Participatieverordening     Participatieverordening        Participatieverordening
 verordening
                 Werkwijze voor              Werkwijze voor                 Werkwijze voor inwonersinitiatieven
 Werkwijze       inwonersinitiatieven        inwonersinitiatieven           ontwikkelen, inclusief right to
 voor right to   ontwikkelen, inclusief      ontwikkelen, inclusief right   challenge,
 challenge       right to challenge,         to challenge,
 ontwikkelen.                                                               Werkwijze advisering participatie
                 Werkwijze advisering        Werkwijze advisering           spoor 1
 (beide          participatie spoor 1        participatie spoor 1
 wettelijk                                                                  Participatiekalender
 verplicht)      Participatiekalender        Participatiekalender
                                                                            Leergang participatie
                 Online                      Leergang participatie
                 participatieleermodule                                     Ontwikkelen van online
                                             Ontwikkelen van online         participatiemogelijkheden en andere
                                             participatiemogelijkheden      communicatie- en participatievormen
                                             en andere communicatie-
                                             en participatievormen          Inzicht in inwonersinitiatieven

                                             Inzicht in                     Handreiking voor inclusieve
                                             inwonersinitiatieven           participatie

                                             Handreiking voor               Werkwijze voor omgang met
                                             inclusieve participatie        inwonerinitiatieven
                                             (participatie voor iedereen)
                                                                            Stimuleren inwonersinitiatieven bv
                                                                            door initiatievencafé




                                                         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



6.4 Leren, evalueren en professionaliseren
Participatie is vakwerk. We investeren in de kwaliteit van onze ambtenaren. De focus ligt op
praktijkleren: leren door doen. Systematisch leren betekent: leren van projecten, lessen
trekken voor andere projecten en lessen vertalen naar de organisatie en onze werkwijze.

 Nulvariant    Huidige variant        Gemiddelde variant            Koplopersvariant
 Geen          Na 1 jaar eind         Jaarlijkse tussentijdse       Jaarlijkse tussentijdse rapportage, na
               rapportage             rapportage, na 3 jaar         3 jaar evaluatie
                                      evaluatie
               Coaching on the job,                                 Coaching en praktische
               lunchlezingen over     Coaching on the job,          ondersteuning on the job,
               participatie,          lunchlezingen over            lunchlezingen over participatie,
               basistraining voor     participatie, basistraining   basistraining voor nieuwe
               nieuwe medewerkers     voor nieuwe medewerkers,      medewerkers.
                                      opleiding voor
               Evaluatieformat        participatiecoaches en -      Leergang participatie met opleidingen
                                      deskundigen                   voor alle medewerkers die te maken
                                                                    hebben met participatie
                                      Beperkt aanbod leergang
                                      participatie                  Standaard evaluatie aanpak

                                      Evaluatieformat




                                                 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




7. Keuze voor ontwikkelscenario variant 2/3
De gemeente Barneveld heeft en houdt hoge ambities op het gebied van
inwonersparticipatie, maar neemt meer tijd om dit te bereiken. Gezien de financiële en
personele ruimte kiezen we ervoor om eerst stapsgewijs door te ontwikkelen naar
ambitieniveau 3. Wij willen een realistisch ontwikkelscenario.

Daarom zet de gemeente op korte termijn in op een tussenvariant tussen scenario 2 en 3.
Verder in de tijd kan, aan de hand van evaluaties, alsnog gekozen worden voor een
verdieping van ambitieniveau 3 of een doorontwikkeling naar ambitieniveau 4. Concreet
betekent dit de onderstaande keuzes:

 Ondersteuning      Verkenning                              Ontwikkeling                      Leren en evalueren
 Vraaggerichte      Invulling participatiecoaches en        Participatieverordening           Jaarlijkse tussentijdse
 ondersteuning      deskundigen in de toekomst                                                rapportage, na 3 jaar
 aan ambtenaren                                             Werkwijze voor                    evaluatie
 spoor 2 en         Structurele inbedding van               inwonersinitiatieven
 initiatiefnemers   participatie in de organisatie          ontwikkelen, inclusief right to   Coaching on the job,
 spoor 1.                                                   challenge,                        lunchlezingen over
                    Omgang met inwonersinitiatieven                                           participatie, basistraining
                                                            Werkwijze advisering              voor nieuwe medewerkers
                    Verkenning invulling rol van de raad    participatie spoor 1              en beperkt aanbod
                                                                                              leergang participatie
                    Ontwikkelen van online                  Handreiking inclusieve
                    participatiemogelijkheden en andere     participatie                      Evaluatieformat
                    communicatie- en
                    participatievormen                      Participatiekalender

Hieronder wordt per ontwikkelspoor uitgewerkt wat dit concreet betekent.


7.1 Ondersteuning
Vraaggerichte ondersteuning:
Ambtenaren en initiatiefnemers spoor 1 worden in 2025 vraaggericht ondersteund door de
participatiecoördinator. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen stellen over het participatieplan (wat
is de participatietrede, wie zijn belanghebbenden, welke participatievorm?), het
participatieverslag of wanneer er tussentijds dilemma’s ontstaan. Dit wordt nu ook al gedaan.

De meeste vragen van initiatiefnemers worden beantwoord door de planologen. Er wordt
ongeveer 1 initiatiefnemer per maand ondersteund door de participatiecoördinator in de rol
van deskundige. Daarnaast zijn er gemiddeld 3 vragen per week vanuit ambtenaren die een
participatiecoach nodig hebben. Deze ondersteuning wordt goed gewaardeerd door zowel
initiatiefnemers als ambtenaren.




                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



7.2 Verkenning
Invulling participatiecoaches en -deskundigen:
Momenteel neemt de participatiecoördinator deze rollen voor haar rekening. Inmiddels doen
steeds meer collega’s ervaring op met participatie volgens het stappenplan uit het
participatiebeleid. Vanuit het participatiebeleid is het de bedoeling dat deze collega’s in de
toekomst advies gaan geven over de aanpak van een participatietraject, de inrichting van het
proces of creatieve werkvormen. Uit de evaluatie blijkt echter dat men het wenselijk vindt om
een centrale participatiedeskundige in de organisatie te behouden, tot wie men zich kan
richten met vragen, ondersteuning en advies.

In 2025 wordt besloten hoe de invulling van de rollen participatiecoaches en -deskundigen
het beste ingevuld kan worden. Hiervoor wordt bij verschillende gemeenten gekeken hoe zij
dit hebben ingevuld en wat de voor- en nadelen hiervan zijn.

Structurele inbedding van participatie in de organisatie:
Op dit moment is de inbedding in de organisatie geregeld door middel van een
participatiecoördinator. Aangezien dit een tijdelijke functie is, moet onderzocht worden hoe
de verantwoordelijkheid voor participatie geborgd gaat worden in de organisatie. Ook hier
gaan we kijken hoe andere gemeenten dit aanpakken en wat de voor- en nadelen daarvan
zijn. Is het bijvoorbeeld wenselijk om de verantwoordelijkheid voor participatietrajecten te
beleggen bij teamleiders, opdrachtgevers, bij team beleid of communicatie, bij het CT of
ergens anders?

Dit gaat verder verkend worden en in 2025 wordt hierover een besluit genomen.

Omgang met inwonersinitiatieven:
Momenteel kunnen inwoners een idee kwijt bij het ideeënloket, de gebiedsregisseurs en
andere ambtenaren. Via het ideeënloket zijn er tussen 1 juli 2023 en 15 april 2024 115
meldingen binnen gekomen. Het aantal ideeën dat via telefoon, mail of mondeling is gemeld,
is onvoldoende bijgehouden.

Op dit moment worden de ideeën door de gebiedsregisseurs bekeken en in de organisatie
weggezet. Hierbij valt het volgende op:
• De ideeën zijn rijp en groen door elkaar. Soms is het eigenlijk een melding dat iets kapot
  of vies is. En soms is het meer een opdracht aan de gemeente om iets uit te voeren dan
  iets wat inwoners en gemeente gezamenlijk kunnen aanpakken.
• Ook komen veel ideeën anoniem binnen, waardoor het niet mogelijk is om navraag te
  doen of samen te werken aan een probleem of wens.
• Daarnaast is capaciteit om deze ideeën op te pakken een probleem.

Daarom willen we de website van het ideeënloket aanpassen en kijken of er meer
ondersteuning kan zijn bij het uitwerken van ideeën tot gezamenlijke plannen. Ook willen we
verkennen voor wat voor plannen in de organisatie tijd en middelen worden vrij gemaakt en
voor welke niet. Daarnaast willen we overleggen met fondsen en subsidievertrekkers over
wat zij kunnen betekenen bij het ondersteunen van inwonersinitiatieven. Tot slot gaan we bij
andere gemeenten verkennen hoe zij omgaan met inwonersinitiatieven en wat de voor- en
nadelen zijn van die aanpak. Voorbeelden zijn het vouchersysteem van Ede Doet en de
initiatievenmakelaars van Apeldoorn.




                                             14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



Verkenning invulling rol van de raad:
Momenteel is de rol van de raad dat
• zij kaders hebben gegeven voor het participatiebeleid,
• zij worden geconsulteerd over het participatieplan bij participatietrede 4 wanneer de
  beslissingsbevoegdheid bij de raad ligt,
• zij controleren of de participatie heeft plaatsgevonden volgens de kaders. Dit gebeurt via
  de participatieparagraaf en het participatieverslag bij onderwerpen waarover zij
  beslissingsbevoegd zijn.

Participatie vraagt ook vanuit het bestuur reflectie op de eigen rol en het samenspel tussen
samenleving en organisatie. Vanuit de raad is ook de behoefte om deze rol te verkennen,
vooral bij participatietrede 3 en 4.

Er gaat samen met de raad gekeken worden wat hun rol nu is en waar die mogelijk anders
ingevuld zou moeten worden. Ook wordt gekeken hoe gemeenteraden in andere gemeenten
worden betrokken bij participatietrajecten. We gaan in gesprek met elkaar (samenleving,
raad, college en organisatie) over de kwaliteit van participatieprocessen en stellen de
Barneveldse participatie-aanpak bij als dat nodig is.

Verkennen van online participatiemogelijkheden en andere participatievormen:
Vanuit inwoners en ambtenaren wordt aangegeven dat het wenselijk is om vaker gebruik te
maken van online participatiemogelijkheden. Ook de inzet van andere communicatie- en
participatievormen is wenselijk om meer verschillende soorten inwoners te bereiken.

Op dit moment vinden er veel participatiebijeenkomsten plaats. Die worden per brief en in de
krant aangekondigd. Dit spreekt een bepaalde doelgroep aan, die vaker vertegenwoordigd
zijn bij dit soort bijeenkomsten, dan andere groepen.

Bij de herinrichting van het Oldebarneveldplein is heel bewust ingezet op verschillende
doelgroepen en dus ook verschillende participatievormen. Dit vraagt echter andere
ondersteunende middelen dan een bijeenkomst. We gaan onderzoeken welke
ondersteunende middelen gewenst zijn en wat de kosten daarvan zijn. We maken in 2025
een beslissing welke middelen we gaan aanschaffen en wanneer.


7.3 Ontwikkeling
Participatieverordening:
Per 1 januari 2025 treedt de Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau in werking.
Dit betekent dat gemeenten voor 1 januari 2027 een participatieverordening moeten hebben.
Daarin leggen gemeenten vast hoe inwoners betrokken worden bij de voorbereiding,
uitvoering én evaluatie van beleid en hoe zij gebruik kunnen maken van het uitdaagrecht.

In het najaar van 2024 wordt de VNG modelverordening verwacht. Op basis van de
modelverordening zal de gemeente Barneveld een participatieverordening ontwikkelen.

Werkwijze voor inwonersinitiatieven ontwikkelen, inclusief right to challenge (uitdaagrecht):
Right to Challenge is niet nieuw voor de gemeente Barneveld. In 2018 is al besloten om een
contactpersoon aan te wijzen voor right to challenge. Omdat er niet vaak gebruik wordt
gemaakt van right to challenge is er nu geen contactpersoon meer en er is ook geen
werkwijze ontwikkeld hoe dit precies vorm te geven.




                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



Gezien de wettelijke verplichting ontwikkelen we de komende periode een werkwijze voor
right to challenge en komt hier weer een contactpersoon voor. We onderzoeken hierbij ook
hoe andere gemeenten right to challenge hebben vormgegeven.

Vanwege de ervaring dat er verschillende manieren zijn om te participeren in
inwonersinitiatieven (niet alleen met een right to challenge) pakken we dit onderdeel breder
op en gaan we een werkwijze voor de omgang met allerlei inwonersinitiatieven ontwikkelen
(spoor 3). Het doel is om vaker samen met de inzet van inwoners maatschappelijke doelen
te bereiken.

Werkwijze advisering participatie spoor 1:
De kwaliteit van participatietrajecten spoor 1 is erg afhankelijk van de initiatiefnemer. Als
gemeente kunnen wij initiatiefnemers wel adviseren, maar niet verplichten om participatie op
een bepaalde manier vorm te geven.

Als bij een buitenplanse omgevingsvergunning uit het participatieproces onvoldoende zicht is
op de belangen die spelen, dan is de gemeente verplicht om zelf onderzoek te doen naar de
belangen. En bij een wijziging van het omgevingsplan is de gemeente wettelijk
verantwoordelijk voor het participatieproces.

Het is wenselijk om een werkwijze te ontwikkelen hoe om te gaan met het spanningsveld dat
de initiatiefnemer verantwoordelijk is voor de uitvoering van het participatieproces, maar dat
de gemeente wettelijk gezien niet kan afdwingen dat het proces voldoet aan onze eisen.

Denkrichtingen zijn dat de gemeente in bepaalde gevallen het participatieproces ondersteunt
of zelfs uitvoert en de kosten hiervan doorberekent aan de initiatiefnemer. De mogelijkheden,
(financiële) haalbaarheid en wenselijkheid van verschillende werkwijzen gaan in kaart
gebracht worden.

Handreiking inclusieve participatie:
Om ervoor te zorgen dat participatie aantrekkelijk is voor verschillende soorten inwoners,
gaan we een handreiking opstellen over inclusieve participatie. Daarin wordt ingegaan op
benadering en participatievormen van verschillende doelgroepen, die nu minder goed
vertegenwoordigd zijn, zoals
• jongeren,
• mensen met een niet-Nederlandse achtergrond,
• mensen met een beperking etc.

Deze handleiding is bedoeld voor de ambtenaren die participatietrajecten uitvoeren.
Daarnaast gaat gekeken worden of deze informatie via een lunchlezing of andere manier
verder verspreid kan worden.

Participatiekalender:
Om ervoor te zorgen dat participatiebijeenkomsten goed op elkaar afgestemd zijn, gaan we
een participatiekalender introduceren. Hierop staat welke participatiebijeenkomsten wanneer
plaatsvinden en waar. Dat helpt ook om de informatievoorziening (aan inwoners, ambtenaren
en bestuur) over participatiebijeenkomsten te verbeteren. En tot slot helpt de kalender om
beter inzicht te krijgen in hoeveel en welke participatietrajecten er zijn in de gemeente
Barneveld.




                                              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld



7.4 Leren en evalueren
Jaarlijkse tussentijdse rapportage, na 3 jaar evaluatie:
In het Participatiebeleid staat dat het beleid de eerste twee jaar elk half jaar geëvalueerd
wordt. Na de eerste evaluatie bleek dat dit te vaak was om al resultaten te kunnen zien van
eerdere aanbevelingen. Veel participatietrajecten duren namelijk een paar maanden.

De tweede tussentijdse rapportage was een jaar later. Eigenlijk is dat nog steeds te snel om
alle aanbevelingen te implementeren en resultaten te zien.

Daarom wordt voorgesteld om een jaarlijkse tussenrapportage over de uitvoering van het
participatiebeleid op te stellen. Ook de ontwikkelagenda wordt in samenhang met de
rapportage elk jaar aangepast. En daarnaast wordt het participatiebeleid elke 3 jaar
geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. Elke drie jaar worden inwoners en initiatiefnemers
bevraagd op hun ervaringen zodat we kunnen monitoren of er vooruitgang is in hun beleving.
Op die manier blijven we leren en evalueren, zonder dat we alleen maar evalueren en niet
ervan leren.

Coaching on the job, lunchlezingen over participatie, basistraining voor nieuwe medewerkers
en beperkt aanbod leergang participatie:
We blijven de komende periode insteken op coaching on the job, lunchlezingen waarbij
collega’s participatie ervaringen uitdelen, basistrainingen voor nieuwe medewerkers en een
beperkt aanbod van andere trainingen, zoals gespreksvoering in een verdeelde
maatschappelijke context (wanneer inwoners het niet eens zijn met elkaar en/of de
gemeente) en gespreksleiding bij participatiebijeenkomsten. Er is veel behoefte aan dit soort
cursussen/bijeenkomsten en ze worden hoog gewaardeerd. Daarom blijven we hier op
inzetten.

Evaluatieformat:
In het participatiebeleid staat dat participatietrajecten na afloop standaard geëvalueerd
moeten worden. Dit gebeurt nog niet altijd. Elke projectleider doet dit ook op een eigen
manier en de leerervaringen worden nauwelijks in de organisatie gedeeld. Daardoor worden
leerervaringen onvoldoende gebruikt om van te leren. De komende periode gaan we
onderzoeken hoe we het beste kunnen evalueren, daarvan als geheel kunnen leren en dit
borgen in de organisatie.



7.5 Kosten
In de Meerjarenbegroting wordt uitgegaan van een incidenteel budget van €150.000 in 2025.
We vinden het van belang eerst goed te evalueren en gericht onze ambities en bijbehorende
capaciteit, organisatie en financiën af te wegen. Volgend jaar wordt opnieuw bezien wat er qua kosten
structureel nodig is in relatie tot de ambities. Hiervoor wordt een voorstel gedaan in de Kadernota
2026.




                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Ontwikkelagenda bewonersparticipatie: samenspel in Barneveld




8. Samenvatting
Uit de tussentijdse evaluaties en nieuwe ontwikkelingen blijkt dat de gemeente Barneveld te
hoge ambities heeft voor een beperkte implementatieperiode en beperkte financiële
middelen. Daarom is een realistische ontwikkelagenda opgesteld. Hierin zijn 4
ambitieniveaus uitgewerkt.

De ambitieniveaus zijn: nulvariant (niets doen), Huidige variant (huidige lijn voortzetten),
gemiddeld variant (extra investeringen voor de aandachts- en ontwikkelpunten) en de hoge
variant (forse investeringen om de ambities sneller en goed te behalen).

Het college kiest voor een stapsgewijze ontwikkeling, waarbij er elk jaar wordt gekeken wat
een realistische ambitie is. Voor 2025 kiest het college voor een tussenvariant tussen
scenario minimaal en gemiddeld. Hiervoor is in de Kadernota €150.000,- begroot voor de
uitvoering van het Participatiebeleid.

Vervolgens is uitgewerkt wat daarvoor gedaan wordt in 2025 voor de ontwikkellijnen:
1) ondersteunen,
2) verkennen,
3) ontwikkelen en
4) leren/professionaliseren.

Volgend jaar wordt opnieuw bekeken wat er nodig en mogelijk is om de ambities uit het
Participatiebeleid te realiseren.




              Foto: participatiebijeenkomst in het kader van de woonzorgvisie




                                             18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>